Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy

حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ، بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ، وَعَنْ عَمْرٍو، عَنْ مُحَمَّدِ، بْنِ عَلِيٍّ عَنْ جَابِرٍ، أَحَدُهُمَا يَزِيدُ عَلَى الآخَرِ ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالَ قَالَ سُفْيَانُ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ الْمُنْكَدِرِ، يَقُولُ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سُفْيَانُ وَسَمِعْتُ أَيْضًا، عَمْرَو بْنَ دِينَارٍ يُحَدِّثُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، وَزَادَ، أَحَدُهُمَا عَلَى الآخَرِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ قَدْ جَاءَنَا مَالُ الْبَحْرَيْنِ لَقَدْ أَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ بِيَدَيْهِ جَمِيعًا فَقُبِضَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَبْلَ أَنْ يَجِيءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ فَقَدِمَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ بَعْدَهُ فَأَمَرَ مُنَادِيًا فَنَادَى مَنْ كَانَتْ لَهُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عِدَةٌ أَوْ دَيْنٌ فَلْيَأْتِ ‏.‏ فَقُمْتُ فَقُلْتُ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَوْ قَدْ جَاءَنَا مَالُ الْبَحْرَيْنِ أَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ فَحَثَى أَبُو بَكْرٍ مَرَّةً ثُمَّ قَالَ لِي عُدَّهَا ‏.‏ فَعَدَدْتُهَا فَإِذَا هِيَ خَمْسُمِائَةٍ فَقَالَ خُذْ مِثْلَيْهَا ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bahrayn moli kelsa, men senga mana bunday, mana bunday va mana bunday berardim», dedilar va ikkala qoʻllari bilan (ishora qilib) koʻrsatdilar. Soʻng Nabiy ﷺ Bahrayn moli kelmasdan vafot etdilar. U mol u zotdan keyin Abu Bakrga keldi. Shunda u jarchiga buyurdi, jarchi: «Kimning Nabiy ﷺ zimmasida (beriladigan) vaʼda yoki qarzi boʻlsa, kelsin!» deb nido qildi. Men turib: «Nabiy ﷺ menga: ‹Bahrayn moli kelsa, senga mana bunday, mana bunday va mana bunday berardim›, degan edilar», dedim. Shunda Abu Bakr bir hovuch (mol) olib menga berdi, soʻng menga: «Buni sanab chiq», dedi. Men uni sanadim, qarasam, besh yuz (dinor) ekan. Soʻng u: «Buning ikki barobarini ol», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Баҳрайн моли келса, мен сенга мана бундай, мана бундай ва мана бундай берардим», дедилар ва иккала қўллари билан (ишора қилиб) кўрсатдилар. Сўнг Набий ﷺ Баҳрайн моли келмасдан вафот этдилар. У мол у зотдан кейин Абу Бакрга келди. Шунда у жарчига буюрди, жарчи: «Кимнинг Набий ﷺ зиммасида (бериладиган) ваъда ёки қарзи бўлса, келсин!» деб нидо қилди. Мен туриб: «Набий ﷺ менга: ‹Баҳрайн моли келса, сенга мана бундай, мана бундай ва мана бундай берардим›, деган эдилар», дедим. Шунда Абу Бакр бир ҳовуч (мол) олиб менга берди, сўнг менга: «Буни санаб чиқ», деди. Мен уни санадим, қарасам, беш юз (динор) экан. Сўнг у: «Бунинг икки баробарини ол», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ وَأَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ لَمَّا مَاتَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم جَاءَ أَبَا بَكْرٍ مَالٌ مِنْ قِبَلِ الْعَلاَءِ بْنِ الْحَضْرَمِيِّ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ مَنْ كَانَ لَهُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم دَيْنٌ أَوْ كَانَتْ لَهُ قِبَلَهُ عِدَةٌ فَلْيَأْتِنَا ‏.‏ بِنَحْوِ حَدِيثِ ابْنِ عُيَيْنَةَ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ vafot etganlarida Abu Bakrga al-Aloʼ ibn al-Hazramiy tomonidan mol keldi. Shunda Abu Bakr: «Kimning Nabiy ﷺ zimmasida qarzi boʻlsa yoki u zotning zimmalarida (olinadigan) vaʼdasi boʻlsa, bizga kelsin», dedi — Ibn Uyaynaning hadisiga oʻxshash (qilib).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ вафот этганларида Абу Бакрга ал-Алў ибн ал-Ҳазрамий томонидан мол келди. Шунда Абу Бакр: «Кимнинг Набий ﷺ зиммасида қарзи бўлса ёки у зотнинг зиммаларида (олинадиган) ваъдаси бўлса, бизга келсин», деди — Ибн Уяйнанинг ҳадисига ўхшаш (қилиб).

وَحَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ، جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ، يُحَدِّثُ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ الْبَجَلِيِّ، عَنْ جَرِيرٍ، أَنَّهُ سَمِعَ مُعَاوِيَةَ، يَخْطُبُ فَقَالَ مَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ ابْنُ ثَلاَثٍ وَسِتِّينَ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَأَنَا ابْنُ ثَلاَثٍ وَسِتِّينَ ‏.‏

Jarir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u Muoviyaning xutba qilayotganini eshitgan, shunda u: «Rasululloh ﷺ oltmish uch yoshlarida vafot etdilar, Abu Bakr ham, Umar ham (shu yoshda olamdan oʻtdi), men esa hozir oltmish uch yoshdaman», dedi.Жарир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у Муовиянинг хутба қилаётганини эшитган, шунда у: «Расулуллоҳ ﷺ олтмиш уч ёшларида вафот этдилар, Абу Бакр ҳам, Умар ҳам (шу ёшда оламдан ўтди), мен эса ҳозир олтмиш уч ёшдаман», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، وَابْنِ الْمُنْكَدِرِ، سَمِعَا جَابِرًا، يُخْبِرُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ح وَحَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ، وَعَمْرٍو، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ دَخَلْتُ الْجَنَّةَ فَرَأَيْتُ فِيهَا دَارًا أَوْ قَصْرًا فَقُلْتُ لِمَنْ هَذَا فَقَالُوا لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ ‏.‏ فَأَرَدْتُ أَنْ أَدْخُلَ ‏.‏ فَذَكَرْتُ غَيْرَتَكَ ‏"‏ ‏.‏ فَبَكَى عُمَرُ وَقَالَ أَىْ رَسُولَ اللَّهِ أَوَعَلَيْكَ يُغَارُ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Men jannatga kirdim va u yerda bir uy yoki qasrni koʻrdim. ‹Bu kimniki?› — dedim. ‹Umar ibnul-Xattobniki›, — deyishdi. Kiraman dedim-u, lekin sening rashkingni esladim», — dedilar. Shunda Umar yigʻlab: «Yo Rasululloh! Sizdan ham rashk qilarmidim?» — dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мен жаннатга кирдим ва у ерда бир уй ёки қасрни кўрдим. ‹Бу кимники?› — дедим. ‹Умар ибнул-Хаттобники›, — дейишди. Кираман дедим-у, лекин сенинг рашкингни эсладим», — дедилар. Шунда Умар йиғлаб: «Ё Расулуллоҳ! Сиздан ҳам рашк қилармидим?» — деди.

وَحَدَّثَنَاهُ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، وَابْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَ جَابِرًا، ح وَحَدَّثَنَاهُ عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ، سَمِعْتُ جَابِرًا، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ نُمَيْرٍ وَزُهَيْرٍ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ dan — Ibn Numayr va Zuhayrning hadisi kabi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ дан — Ибн Нумайр ва Зуҳайрнинг ҳадиси каби.

حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ، بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ نَدَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّاسَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ ثُمَّ نَدَبَهُمْ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ ثُمَّ نَدَبَهُمْ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لِكُلِّ نَبِيٍّ حَوَارِيٌّ وَحَوَارِيَّ الزُّبَيْرُ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Xandaq kuni Rasululloh ﷺ odamlarni (dushmanga qarshi chiqishga) chorladilar. Shunda Zubayr (chiqishga) javob berdi. Soʻng yana ularni chorladilar, yana Zubayr javob berdi. Soʻng yana ularni chorladilar, yana Zubayr javob berdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Har bir paygʻambarning havoriysi (sodiq yordamchisi) boʻlgan, mening havoriyim esa Zubayrdir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Хандақ куни Расулуллоҳ ﷺ одамларни (душманга қарши чиқишга) чорладилар. Шунда Зубайр (чиқишга) жавоб берди. Сўнг яна уларни чорладилар, яна Зубайр жавоб берди. Сўнг яна уларни чорладилар, яна Зубайр жавоб берди. Шунда Набий ﷺ: «Ҳар бир пайғамбарнинг ҳаворийси (содиқ ёрдамчиси) бўлган, менинг ҳаворийим эса Зубайрдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، كِلاَهُمَا عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمَعْنَى حَدِيثِ ابْنِ عُيَيْنَةَ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan Nabiy ﷺ dan Ibn Uyaynaning hadisi maʼnosida rivoyat qilinadi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан Набий ﷺ дан Ибн Уяйнанинг ҳадиси маъносида ривоят қилинади.

حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْفَرَجِ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ، بْنُ أَبِي سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أُرِيتُ الْجَنَّةَ فَرَأَيْتُ امْرَأَةَ أَبِي طَلْحَةَ ثُمَّ سَمِعْتُ خَشْخَشَةً أَمَامِي فَإِذَا بِلاَلٌ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga jannat koʻrsatildi, men Abu Talhaning xotinini (yaʼni Umm Sulaymni) koʻrdim, soʻng oldimda bir shitir-shitir eshitdim, qarasam — Bilol ekan», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга жаннат кўрсатилди, мен Абу Талҳанинг хотинини (яъни Умм Сулаймни) кўрдим, сўнг олдимда бир шитир-шитир эшитдим, қарасам — Билол экан», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجَنَازَةُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ ‏"‏ اهْتَزَّ لَهَا عَرْشُ الرَّحْمَنِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ — Saʼd ibn Muozning tobuti ularning oldida turgan holda — «Bunga Rohmonning Arshi larzaga keldi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ — Саъд ибн Муознинг тобути уларнинг олдида турган ҳолда — «Бунга Роҳмоннинг Арши ларзага келди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ الأَوْدِيُّ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي، سُفْيَانُ عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اهْتَزَّ عَرْشُ الرَّحْمَنِ لِمَوْتِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Saʼd ibn Muozning oʻlimi (vafoti) uchun Rohmonning Arshi larzaga keldi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Саъд ибн Муознинг ўлими (вафоти) учун Роҳмоннинг Арши ларзага келди», дедилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، كِلاَهُمَا عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ الْمُنْكَدِرِ، يَقُولُ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ لَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ جِيءَ بِأَبِي مُسَجًّى وَقَدْ مُثِلَ بِهِ - قَالَ - فَأَرَدْتُ أَنْ أَرْفَعَ الثَّوْبَ فَنَهَانِي قَوْمِي ثُمَّ أَرَدْتُ أَنْ أَرْفَعَ الثَّوْبَ فَنَهَانِي قَوْمِي فَرَفَعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَوْ أَمَرَ بِهِ فَرُفِعَ فَسَمِعَ صَوْتَ بَاكِيَةٍ أَوْ صَائِحَةٍ فَقَالَ ‏"‏ مَنْ هَذِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا بِنْتُ عَمْرٍو أَوْ أُخْتُ عَمْرٍو فَقَالَ ‏"‏ وَلِمَ تَبْكِي فَمَا زَالَتِ الْمَلاَئِكَةُ تُظِلُّهُ بِأَجْنِحَتِهَا حَتَّى رُفِعَ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Uhud kuni boʻlganida otam yopilgan holda olib kelindi, u zotni (jasadini) buzib tashlangan edi. (Jobir) aytdi: Men matoni koʻtarmoqchi boʻldim, biroq qavmim meni qaytardi. Soʻng yana matoni koʻtarmoqchi boʻldim, qavmim yana meni qaytardi. Shunda Rasululloh ﷺ uni (matoni) koʻtardilar yoki koʻtarishga buyurdilar, bas u koʻtarildi. (Rasululloh ﷺ) yigʻlovchi yoki faryod chekuvchi (ayolning) ovozini eshitib: «Bu kim?» — dedilar. Ular: «Amrning qizi yoki Amrning singlisi», — deyishdi. Shunda (Rasululloh ﷺ): «Nega yigʻlaydi? Farishtalar u (koʻtarilib olib ketilgun)gacha qanotlari bilan unga soya solib turdilar», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Уҳуд куни бўлганида отам ёпилган ҳолда олиб келинди, у зотни (жасадини) бузиб ташланган эди. (Жобир) айтди: Мен матони кўтармоқчи бўлдим, бироқ қавмим мени қайтарди. Сўнг яна матони кўтармоқчи бўлдим, қавмим яна мени қайтарди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уни (матони) кўтардилар ёки кўтаришга буюрдилар, бас у кўтарилди. (Расулуллоҳ ﷺ) йиғловчи ёки фарёд чекувчи (аёлнинг) овозини эшитиб: «Бу ким?» — дедилар. Улар: «Амрнинг қизи ёки Амрнинг синглиси», — дейишди. Шунда (Расулуллоҳ ﷺ): «Нега йиғлайди? Фаришталар у (кўтарилиб олиб кетилгун)гача қанотлари билан унга соя солиб турдилар», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أُصِيبَ أَبِي يَوْمَ أُحُدٍ فَجَعَلْتُ أَكْشِفُ الثَّوْبَ عَنْ وَجْهِهِ، وَأَبْكِي، وَجَعَلُوا يَنْهَوْنَنِي وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يَنْهَانِي - قَالَ - وَجَعَلَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ عَمْرٍو تَبْكِيهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَبْكِيهِ أَوْ لاَ تَبْكِيهِ مَا زَالَتِ الْمَلاَئِكَةُ تُظِلُّهُ بِأَجْنِحَتِهَا حَتَّى رَفَعْتُمُوهُ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Otam Uhud kuni shahid boʻldi. Men uning yuzidan matoni ochib, yigʻlay boshladim. Ular meni qaytara boshladilar, Rasululloh ﷺ esa meni qaytarmadilar. (Jobir) aytdi: Fotima binti Amr (otamning singlisi) ham unga yigʻlay boshladi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Unga yigʻlaysanmi yoki yigʻlamaysanmi, siz uni (koʻtarib) olib ketguningizgacha farishtalar qanotlari bilan unga soya solib turdilar», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Отам Уҳуд куни шаҳид бўлди. Мен унинг юзидан матони очиб, йиғлай бошладим. Улар мени қайтара бошладилар, Расулуллоҳ ﷺ эса мени қайтармадилар. (Жобир) айтди: Фотима бинти Амр (отамнинг синглиси) ҳам унга йиғлай бошлади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унга йиғлайсанми ёки йиғламайсанми, сиз уни (кўтариб) олиб кетгунингизгача фаришталар қанотлари билан унга соя солиб турдилар», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، كِلاَهُمَا عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ، ‏.‏ بِهَذَا الْحَدِيثِ غَيْرَ أَنَّ ابْنَ جُرَيْجٍ، لَيْسَ فِي حَدِيثِهِ ذِكْرُ الْمَلاَئِكَةِ وَبُكَاءُ الْبَاكِيَةِ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan shu hadis rivoyat qilinadi. Faqat Ibn Jurayjning rivoyatida farishtalar va yigʻlovchi (ayol)ning yigʻisi zikr etilmagan.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан шу ҳадис ривоят қилинади. Фақат Ибн Журайжнинг ривоятида фаришталар ва йиғловчи (аёл)нинг йиғиси зикр этилмаган.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ عَدِيٍّ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ جِيءَ بِأَبِي يَوْمَ أُحُدٍ مُجَدَّعًا فَوُضِعَ بَيْنَ يَدَىِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Uhud kuni otam (aʼzolari) kesilgan holda olib kelindi va Nabiy ﷺ ning oldilariga qoʻyildi. Soʻng (Jobir) ularning hadisiga oʻxshash (hadisni) zikr qildi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Уҳуд куни отам (аъзолари) кесилган ҳолда олиб келинди ва Набий ﷺ нинг олдиларига қўйилди. Сўнг (Жобир) уларнинг ҳадисига ўхшаш (ҳадисни) зикр қилди.

حَدَّثَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَيَانٍ، أَخْبَرَنَا خَالِدٌ، عَنْ بَيَانٍ، عَنْ قَيْسٍ، عَنْ جَرِيرٍ، قَالَ كَانَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ بَيْتٌ يُقَالُ لَهُ ذُو الْخَلَصَةِ وَكَانَ يُقَالُ لَهُ الْكَعْبَةُ الْيَمَانِيَةُ وَالْكَعْبَةُ الشَّامِيَّةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلْ أَنْتَ مُرِيحِي مِنْ ذِي الْخَلَصَةِ وَالْكَعْبَةِ الْيَمَانِيَةِ وَالشَّامِيَّةِ ‏"‏ ‏.‏ فَنَفَرْتُ إِلَيْهِ فِي مِائَةٍ وَخَمْسِينَ مِنْ أَحْمَسَ فَكَسَرْنَاهُ وَقَتَلْنَا مَنْ وَجَدْنَا عِنْدَهُ فَأَتَيْتُهُ فَأَخْبَرْتُهُ - قَالَ - فَدَعَا لَنَا وَلأَحْمَسَ ‏.‏

Jarir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Johiliyatda Zul-Xalasa deb ataladigan bir uy (butxona) bor edi, unga al-Kaʼbatul-Yamoniya (Yaman Kaʼbasi) va al-Kaʼbatush-Shomiya (Shom Kaʼbasi) ham deyilar edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sen meni Zul-Xalasa va al-Kaʼbatul-Yamoniya hamda ash-Shomiyadan halos qilib bera olasanmi?» — dedilar. Bas, men Ahmasdan boʻlgan bir yuz ellik (kishi) bilan unga qarab yoʻlga chiqdim. Biz uni sindirib tashladik va uning oldida topganlarimizni oʻldirdik. Soʻng men u zotning oldilariga kelib, xabar berdim. (Jarir) aytdi: Shunda u zot biz uchun va Ahmas uchun duo qildilar.Жарир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Жоҳилиятда Зул-Халаса деб аталадиган бир уй (бутхона) бор эди, унга ал-Каъбатул-Ямония (Яман Каъбаси) ва ал-Каъбатуш-Шомия (Шом Каъбаси) ҳам дейилар эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сен мени Зул-Халаса ва ал-Каъбатул-Ямония ҳамда аш-Шомиядан ҳалос қилиб бера оласанми?» — дедилар. Бас, мен Аҳмасдан бўлган бир юз эллик (киши) билан унга қараб йўлга чиқдим. Биз уни синдириб ташладик ва унинг олдида топганларимизни ўлдирдик. Сўнг мен у зотнинг олдиларига келиб, хабар бердим. (Жарир) айтди: Шунда у зот биз учун ва Аҳмас учун дуо қилдилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ عَبْدًا، لِحَاطِبٍ جَاءَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَشْكُو حَاطِبًا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَيَدْخُلَنَّ حَاطِبٌ النَّارَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَذَبْتَ لاَ يَدْخُلُهَا فَإِنَّهُ شَهِدَ بَدْرًا وَالْحُدَيْبِيَةَ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Hotibning bir quli Rasululloh ﷺ ning oldiga Hotibdan shikoyat qilib kelib: «Yo Rasululloh! Hotib, albatta, doʻzaxga kiradi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Yolgʻon aytding, u unga kirmaydi, chunki u Badr va Hudaybiyada (jangda) ishtirok etgan», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ҳотибнинг бир қули Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига Ҳотибдан шикоят қилиб келиб: «Ё Расулуллоҳ! Ҳотиб, албатта, дўзахга киради», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ёлғон айтдинг, у унга кирмайди, чунки у Бадр ва Ҳудайбияда (жангда) иштирок этган», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، - وَاللَّفْظُ لإِسْحَاقَ - قَالاَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ فِينَا نَزَلَتْ ‏{‏ إِذْ هَمَّتْ طَائِفَتَانِ مِنْكُمْ أَنْ تَفْشَلاَ وَاللَّهُ وَلِيُّهُمَا‏}‏ بَنُو سَلِمَةَ وَبَنُو حَارِثَةَ وَمَا نُحِبُّ أَنَّهَا لَمْ تَنْزِلْ لِقَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ وَاللَّهُ وَلِيُّهُمَا‏}‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: {Sizlardan ikki toifa qoʻrqib-boʻshashishga moyil boʻlganda, Alloh ularning Egasi edi} (Oli Imron 122) (oyati) biz haqimizda — Banu Salima va Banu Horisa haqida nozil boʻldi. Biz Allohning {Alloh ularning Egasi edi} degan soʻzi (aytilgani) uchun bu (oyat) nozil boʻlmasligini istamas edik.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: {Сизлардан икки тоифа қўрқиб-бўшашишга мойил бўлганда, Аллоҳ уларнинг Эгаси эди} (Оли Имрон 122) (ояти) биз ҳақимизда — Бану Салима ва Бану Ҳориса ҳақида нозил бўлди. Биз Аллоҳнинг {Аллоҳ уларнинг Эгаси эди} деган сўзи (айтилгани) учун бу (оят) нозил бўлмаслигини истамас эдик.

حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ قَبْلَ أَنْ يَمُوتَ بِشَهْرٍ ‏"‏ تَسْأَلُونِي عَنِ السَّاعَةِ وَإِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللَّهِ وَأُقْسِمُ بِاللَّهِ مَا عَلَى الأَرْضِ مِنْ نَفْسٍ مَنْفُوسَةٍ تَأْتِي عَلَيْهَا مِائَةُ سَنَةٍ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ni vafotlaridan bir oy avval shunday deganlarini eshitdim: «Sizlar mendan Qiyomat (soati) haqida soʻraysizlar, holbuki uning ilmi faqat Alloh huzuridadir. Men Alloh nomi bilan qasam ichib aytamanki, bugun yer yuzidagi (tirik) jonlardan biron joni ustidan yuz yil oʻtmaydi (yaʼni shu zamonda yashayotganlardan yuz yildan keyin biron kishi qolmaydi)», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ ни вафотларидан бир ой аввал шундай деганларини эшитдим: «Сизлар мендан Қиёмат (соати) ҳақида сўрайсизлар, ҳолбуки унинг илми фақат Аллоҳ ҳузуридадир. Мен Аллоҳ номи билан қасам ичиб айтаманки, бугун ер юзидаги (тирик) жонлардан бирон жони устидан юз йил ўтмайди (яъни шу замонда яшаётганлардан юз йилдан кейин бирон киши қолмайди)», — дедилар.

حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، كِلاَهُمَا عَنِ الْمُعْتَمِرِ، قَالَ ابْنُ حَبِيبٍ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي، حَدَّثَنَا أَبُو نَضْرَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ذَلِكَ قَبْلَ مَوْتِهِ بِشَهْرٍ أَوْ نَحْوِ ذَلِكَ ‏"‏ مَا مِنْ نَفْسٍ مَنْفُوسَةٍ الْيَوْمَ تَأْتِي عَلَيْهَا مِائَةُ سَنَةٍ وَهْىَ حَيَّةٌ يَوْمَئِذٍ ‏"‏ ‏.‏ وَعَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، صَاحِبِ السِّقَايَةِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ ذَلِكَ وَفَسَّرَهَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ قَالَ نَقْصُ الْعُمُرِ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qiladi: u zot buni vafotlaridan bir oy yoki shunga yaqin (vaqt) avval aytdilar: «Bugun (tirik boʻlgan) biron jondan, oʻsha kunda tirik turgani holda, uning ustidan yuz yil oʻtadigani yoʻq», — dedilar. Yana Abdurahmon — siqoya (hojilarni suv bilan taʼminlash) sohibidan, u Jobir ibn Abdullohdan, u Nabiy ﷺ dan shunga oʻxshash (rivoyat qildi). Abdurahmon buni izohlab: «(Bu) umrning qisqarishi (haqida)», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан ривоят қилади: у зот буни вафотларидан бир ой ёки шунга яқин (вақт) аввал айтдилар: «Бугун (тирик бўлган) бирон жондан, ўша кунда тирик тургани ҳолда, унинг устидан юз йил ўтадигани йўқ», — дедилар. Яна Абдураҳмон — сиқоя (ҳожиларни сув билан таъминлаш) соҳибидан, у Жобир ибн Абдуллоҳдан, у Набий ﷺ дан шунга ўхшаш (ривоят қилди). Абдураҳмон буни изоҳлаб: «(Бу) умрнинг қисқариши (ҳақида)», — деди.

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، أَخْبَرَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا مِنْ نَفْسٍ مَنْفُوسَةٍ تَبْلُغُ مِائَةَ سَنَةٍ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ سَالِمٌ تَذَاكَرْنَا ذَلِكَ عِنْدَهُ إِنَّمَا هِيَ كُلُّ نَفْسٍ مَخْلُوقَةٍ يَوْمَئِذٍ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ: «(Bugun tirik boʻlgan) biron jon yuz yilga yetmaydi», — dedilar. Solim dedi: «Biz buni uning (Jobirning) oldida muhokama qildik; (maʼnosi) faqat oʻsha kunda yaratilgan (tirik boʻlgan) har bir jon (haqidadir)».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «(Бугун тирик бўлган) бирон жон юз йилга етмайди», — дедилар. Солим деди: «Биз буни унинг (Жобирнинг) олдида муҳокама қилдик; (маъноси) фақат ўша кунда яратилган (тирик бўлган) ҳар бир жон (ҳақидадир)».

حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ الصَّوَّافُ، حَدَّثَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَى أُمِّ السَّائِبِ أَوْ أُمِّ الْمُسَيَّبِ فَقَالَ ‏"‏ مَا لَكِ يَا أُمَّ السَّائِبِ أَوْ يَا أُمَّ الْمُسَيَّبِ تُزَفْزِفِينَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتِ الْحُمَّى لاَ بَارَكَ اللَّهُ فِيهَا ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ لاَ تَسُبِّي الْحُمَّى فَإِنَّهَا تُذْهِبُ خَطَايَا بَنِي آدَمَ كَمَا يُذْهِبُ الْكِيرُ خَبَثَ الْحَدِيدِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ummu Soib yoki Ummul-Musayyabning huzuriga kirib: «Senga nima boʻldi, ey Ummu Soib (yoki ey Ummul-Musayyab), qaltirayapsan?» dedilar. (U): «Isitma, Alloh unga baraka bermasin!» dedi. Shunda (Rasululloh ﷺ): «Isitmani soʻkmagin! Zero, koʻra (oʻchoq) temirning zangini ketkazganidek, u Odam bolalarining xatolarini ketkazadi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Умму Соиб ёки Уммул-Мусайябнинг ҳузурига кириб: «Сенга нима бўлди, эй Умму Соиб (ёки эй Уммул-Мусайяб), қалтираяпсан?» дедилар. (У): «Иситма, Аллоҳ унга барака бермасин!» деди. Шунда (Расулуллоҳ ﷺ): «Иситмани сўкмагин! Зеро, кўра (ўчоқ) темирнинг зангини кетказганидек, у Одам болаларининг хатоларини кетказади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ، حَدَّثَنَا دَاوُدُ، - يَعْنِي ابْنَ قَيْسٍ - عَنْ عُبَيْدِ، اللَّهِ بْنِ مِقْسَمٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ اتَّقُوا الظُّلْمَ فَإِنَّ الظُّلْمَ ظُلُمَاتٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَاتَّقُوا الشُّحَّ فَإِنَّ الشُّحَّ أَهْلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ حَمَلَهُمْ عَلَى أَنْ سَفَكُوا دِمَاءَهُمْ وَاسْتَحَلُّوا مَحَارِمَهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Zulmdan saqlaninglar, chunki zulm qiyomat kuni zulmatlardir. Baxillikdan ham saqlaninglar, chunki baxillik sizlardan oldingilarni halok qildi; u (baxillik) ularni qonlarini toʻkishga va oʻzlariga harom qilingan narsalarni halol sanashga olib bordi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Зулмдан сақланинглар, чунки зулм қиёмат куни зулматлардир. Бахилликдан ҳам сақланинглар, чунки бахиллик сизлардан олдингиларни ҳалок қилди; у (бахиллик) уларни қонларини тўкишга ва ўзларига ҳаром қилинган нарсаларни ҳалол санашга олиб борди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ اقْتَتَلَ غُلاَمَانِ غُلاَمٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَغُلاَمٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَنَادَى الْمُهَاجِرُ أَوِ الْمُهَاجِرُونَ يَا لَلْمُهَاجِرِينَ ‏.‏ وَنَادَى الأَنْصَارِيُّ يَا لَلأَنْصَارِ ‏.‏ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَا هَذَا دَعْوَى أَهْلِ الْجَاهِلِيَّةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِلاَّ أَنَّ غُلاَمَيْنِ اقْتَتَلاَ فَكَسَعَ أَحَدُهُمَا الآخَرَ قَالَ ‏"‏ فَلاَ بَأْسَ وَلْيَنْصُرِ الرَّجُلُ أَخَاهُ ظَالِمًا أَوْ مَظْلُومًا إِنْ كَانَ ظَالِمًا فَلْيَنْهَهُ فَإِنَّهُ لَهُ نَصْرٌ وَإِنْ كَانَ مَظْلُومًا فَلْيَنْصُرْهُ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: ikki yigit — muhojirlardan bir yigit va ansorlardan bir yigit oʻzaro urishib qolishdi. Shunda muhojir — yoki muhojirlar: «Ey muhojirlar!» deb hayqirdi. Ansoriy esa: «Ey ansorlar!» deb hayqirdi. Bas, Rasululloh ﷺ chiqib: «Bu nima — johiliyat ahlining daʼvosimi?» dedilar. Ular: «Yoʻq, yo Rasululloh, faqat ikki yigit urishib qolishdi-da, biri ikkinchisini (orqasidan) tepib qoldi», dedilar. U zot: «Mayli, zarari yoʻq. Kishi oʻz birodariga — zolim boʻlsin yoki mazlum boʻlsin — yordam bersin. Agar u zolim boʻlsa, uni (zulmdan) qaytarsin, chunki bu unga yordamdir. Agar u mazlum boʻlsa, unga yordam bersin», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: икки йигит — муҳожирлардан бир йигит ва ансорлардан бир йигит ўзаро уришиб қолишди. Шунда муҳожир — ёки муҳожирлар: «Эй муҳожирлар!» деб ҳайқирди. Ансорий эса: «Эй ансорлар!» деб ҳайқирди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ чиқиб: «Бу нима — жоҳилият аҳлининг даъвосими?» дедилар. Улар: «Йўқ, ё Расулуллоҳ, фақат икки йигит уришиб қолишди-да, бири иккинчисини (орқасидан) тепиб қолди», дедилар. У зот: «Майли, зарари йўқ. Киши ўз биродарига — золим бўлсин ёки мазлум бўлсин — ёрдам берсин. Агар у золим бўлса, уни (зулмдан) қайтарсин, чунки бу унга ёрдамдир. Агар у мазлум бўлса, унга ёрдам берсин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ، وَابْنُ أَبِي، عُمَرَ - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ أَبِي شَيْبَةَ - قَالَ ابْنُ عَبْدَةَ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرُونَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ، عُيَيْنَةَ قَالَ سَمِعَ عَمْرٌو، جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي غَزَاةٍ فَكَسَعَ رَجُلٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ الأَنْصَارِيُّ يَا لَلأَنْصَارِ وَقَالَ الْمُهَاجِرِيُّ يَا لَلْمُهَاجِرِينَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا بَالُ دَعْوَى الْجَاهِلِيَّةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَسَعَ رَجُلٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ دَعُوهَا فَإِنَّهَا مُنْتِنَةٌ ‏"‏ ‏.‏ فَسَمِعَهَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ فَقَالَ قَدْ فَعَلُوهَا وَاللَّهِ لَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الأَعَزُّ مِنْهَا الأَذَلَّ ‏.‏ قَالَ عُمَرُ دَعْنِي أَضْرِبْ عُنُقَ هَذَا الْمُنَافِقِ فَقَالَ ‏"‏ دَعْهُ لاَ يَتَحَدَّثُ النَّاسُ أَنَّ مُحَمَّدًا يَقْتُلُ أَصْحَابَهُ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: biz bir gʻazotda Nabiy ﷺ bilan birga edik. Bas, muhojirlardan bir kishi ansorlardan bir kishini (orqasidan) tepib qoldi. Shunda ansoriy: «Ey ansorlar!» dedi, muhojiriy esa: «Ey muhojirlar!» dedi. Rasululloh ﷺ: «Bu nima — johiliyat daʼvosimi?» dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, muhojirlardan bir kishi ansorlardan bir kishini (orqasidan) tepib qoldi», dedilar. U zot: «Uni (bu daʼvoni) tark qilinglar, chunki u sasiq narsadir», dedilar. Buni Abdulloh ibn Ubay eshitib qoldi-da: «Ular (haqiqatan) shuni qilishdimi? Vallohi, agar Madinaga qaytsak, albatta aziz (sanalgan)lar undan zalil (sanalgan)larni chiqarib yuboradi», dedi. Umar: «Meni qoʻying, shu munofiqning boʻynini uray», dedi. U zot: «Uni qoʻy. Odamlar Muhammad oʻz sahobalarini oʻldiryapti, deb gapirib yurmasin», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: биз бир ғазотда Набий ﷺ билан бирга эдик. Бас, муҳожирлардан бир киши ансорлардан бир кишини (орқасидан) тепиб қолди. Шунда ансорий: «Эй ансорлар!» деди, муҳожирий эса: «Эй муҳожирлар!» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу нима — жоҳилият даъвосими?» дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, муҳожирлардан бир киши ансорлардан бир кишини (орқасидан) тепиб қолди», дедилар. У зот: «Уни (бу даъвони) тарк қилинглар, чунки у сасиқ нарсадир», дедилар. Буни Абдуллоҳ ибн Убай эшитиб қолди-да: «Улар (ҳақиқатан) шуни қилишдими? Валлоҳи, агар Мадинага қайтсак, албатта азиз (саналган)лар ундан залил (саналган)ларни чиқариб юборади», деди. Умар: «Мени қўйинг, шу мунофиқнинг бўйнини урай», деди. У зот: «Уни қўй. Одамлар Муҳаммад ўз саҳобаларини ўлдиряпти, деб гапириб юрмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَسَعَ رَجُلٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ الْقَوَدَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ دَعُوهَا فَإِنَّهَا مُنْتِنَةٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ مَنْصُورٍ فِي رِوَايَتِهِ عَمْرٌو قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: muhojirlardan bir kishi ansorlardan bir kishini (orqasidan) tepib qoldi. Bas, u Nabiy ﷺ huzuriga kelib, qasos soʻradi. Shunda Nabiy ﷺ: «Uni (bu daʼvoni) tark qilinglar, chunki u sasiq narsadir», dedilar. Ibn Mansur oʻz rivoyatida: «Amr aytdi: Jobirdan eshitdim», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: муҳожирлардан бир киши ансорлардан бир кишини (орқасидан) тепиб қолди. Бас, у Набий ﷺ ҳузурига келиб, қасос сўради. Шунда Набий ﷺ: «Уни (бу даъвони) тарк қилинглар, чунки у сасиқ нарсадир», дедилар. Ибн Мансур ўз ривоятида: «Амр айтди: Жобирдан эшитдим», деди.

وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ إِلاَّ أَنَّ فِيهِ ‏"‏ زَكَاةً وَأَجْرًا ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan shunga oʻxshash rivoyat qilinadi. Faqat unda: «poklik va ajr», deyilgan.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан шунга ўхшаш ривоят қилинади. Фақат унда: «поклик ва ажр», дейилган.

حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ وَإِنِّي اشْتَرَطْتُ عَلَى رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ أَىُّ عَبْدٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ سَبَبْتُهُ أَوْ شَتَمْتُهُ أَنْ يَكُونَ ذَلِكَ لَهُ زَكَاةً وَأَجْرًا ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنِيهِ ابْنُ أَبِي خَلَفٍ، حَدَّثَنَا رَوْحٌ، ح وَحَدَّثَنَاهُ عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Albatta men faqat bir insonman. Men Rabbim — aziz va jalil zot bilan shart qilib oldim: musulmonlardan qaysi bir bandani soʻkkan yoki haqoratlagan boʻlsam, bu unga poklik va ajr boʻlsin».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Албатта мен фақат бир инсонман. Мен Раббим — азиз ва жалил зот билан шарт қилиб олдим: мусулмонлардан қайси бир бандани сўккан ёки ҳақоратлаган бўлсам, бу унга поклик ва ажр бўлсин».

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو الرَّبِيعِ، قَالَ أَبُو الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا وَقَالَ، يَحْيَى - وَاللَّفْظُ لَهُ - أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَجُلاً، مَرَّ بِأَسْهُمٍ فِي الْمَسْجِدِ قَدْ أَبْدَى نُصُولَهَا فَأُمِرَ أَنْ يَأْخُذَ بِنُصُولِهَا كَىْ لاَ يَخْدِشَ مُسْلِمًا ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi masjidda paykonlari ochilib turgan oʻqlar bilan oʻtib qoldi. Shunda u biror musulmonni tirnamasligi uchun ularning paykonlaridan ushlab olishga buyurildi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши масжидда пайконлари очилиб турган ўқлар билан ўтиб қолди. Шунда у бирор мусулмонни тирнамаслиги учун уларнинг пайконларидан ушлаб олишга буюрилди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ أَمَرَ رَجُلاً كَانَ يَتَصَدَّقُ بِالنَّبْلِ فِي الْمَسْجِدِ أَنْ لاَ يَمُرَّ بِهَا إِلاَّ وَهُوَ آخِذٌ بِنُصُولِهَا ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ رُمْحٍ كَانَ يَصَّدَّقُ بِالنَّبْلِ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan, u Rasululloh ﷺ dan rivoyat qilinadiki, u zot masjidda oʻqlar (nabl) ulashib turgan bir kishiga, ularning paykonlaridan ushlamasdan ular bilan oʻtmaslikni buyurdilar. Ibn Rumh esa: «Oʻqlar ulashib turgan edi», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан, у Расулуллоҳ ﷺ дан ривоят қилинадики, у зот масжидда ўқлар (набл) улашиб турган бир кишига, уларнинг пайконларидан ушламасдан улар билан ўтмасликни буюрдилар. Ибн Румҳ эса: «Ўқлар улашиб турган эди», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ جَاءَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَيِّنْ لَنَا دِينَنَا كَأَنَّا خُلِقْنَا الآنَ فِيمَا الْعَمَلُ الْيَوْمَ أَفِيمَا جَفَّتْ بِهِ الأَقْلاَمُ وَجَرَتْ بِهِ الْمَقَادِيرُ أَمْ فِيمَا نَسْتَقْبِلُ قَالَ ‏"‏ لاَ ‏.‏ بَلْ فِيمَا جَفَّتْ بِهِ الأَقْلاَمُ وَجَرَتْ بِهِ الْمَقَادِيرُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَفِيمَ الْعَمَلُ قَالَ زُهَيْرٌ ثُمَّ تَكَلَّمَ أَبُو الزُّبَيْرِ بِشَىْءٍ لَمْ أَفْهَمْهُ فَسَأَلْتُ مَا قَالَ فَقَالَ ‏"‏ اعْمَلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Suroqa ibn Molik ibn Juʼshum keldi-da: «Yo Rasululloh! Bizga dinimizni — goʻyo hozirgina yaratilgandek (qilib) bayon qiling. Bugun (qilayotgan) amalimiz nimada (qaysi narsada): qalamlar qurigan (yozib boʻlingan) va taqdirlar joriy boʻlgan narsadami, yoki kelajakda (kutiladigan) narsadami?» dedi. (U zot): «Yoʻq, balki qalamlar qurigan va taqdirlar joriy boʻlgan narsadadir», dedilar. (Suroqa): «U holda amalning (foydasi) nimada?» dedi. Zuhayr dedi: Soʻng Abuz-Zubayr men tushunmagan bir narsani gapirdi, men: «Nima dedi?» deb soʻradim. Shunda u dedi: (Rasululloh ﷺ) «Amal qilinglar, har kimga (oʻziniki) osonlashtiriladi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Суроқа ибн Молик ибн Жуъшум келди-да: «Ё Расулуллоҳ! Бизга динимизни — гўё ҳозиргина яратилгандек (қилиб) баён қилинг. Бугун (қилаётган) амалимиз нимада (қайси нарсада): қаламлар қуриган (ёзиб бўлинган) ва тақдирлар жорий бўлган нарсадами, ёки келажакда (кутиладиган) нарсадами?» деди. (У зот): «Йўқ, балки қаламлар қуриган ва тақдирлар жорий бўлган нарсададир», дедилар. (Суроқа): «У ҳолда амалнинг (фойдаси) нимада?» деди. Зуҳайр деди: Сўнг Абуз-Зубайр мен тушунмаган бир нарсани гапирди, мен: «Нима деди?» деб сўрадим. Шунда у деди: (Расулуллоҳ ﷺ) «Амал қилинглар, ҳар кимга (ўзиники) осонлаштирилади», дедилар.

حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْمَعْنَى وَفِيهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كُلُّ عَامِلٍ مُيَسَّرٌ لِعَمَلِهِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺ dan shu maʼnoda rivoyat qilinadi. Unda (shu soʻzlar bor): Rasululloh ﷺ dedilar: «Har bir amal qiluvchiga oʻz ameli osonlashtiriladi».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺ дан шу маънода ривоят қилинади. Унда (шу сўзлар бор): Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Ҳар бир амал қилувчига ўз амели осонлаштирилади».

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ سَيَّارٍ، عَنْ يَزِيدَ الْفَقِيرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أُعْطِيتُ خَمْسًا لَمْ يُعْطَهُنَّ أَحَدٌ قَبْلِي كَانَ كُلُّ نَبِيٍّ يُبْعَثُ إِلَى قَوْمِهِ خَاصَّةً وَبُعِثْتُ إِلَى كُلِّ أَحْمَرَ وَأَسْوَدَ وَأُحِلَّتْ لِيَ الْغَنَائِمُ وَلَمْ تُحَلَّ لأَحَدٍ قَبْلِي وَجُعِلَتْ لِيَ الأَرْضُ طَيِّبَةً طَهُورًا وَمَسْجِدًا فَأَيُّمَا رَجُلٍ أَدْرَكَتْهُ الصَّلاَةُ صَلَّى حَيْثُ كَانَ وَنُصِرْتُ بِالرُّعْبِ بَيْنَ يَدَىْ مَسِيرَةِ شَهْرٍ وَأُعْطِيتُ الشَّفَاعَةَ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga mendan oldin hech kimga berilmagan besh (narsa) berildi: har bir paygʻambar faqat oʻz qavmiga yuborilar edi, men esa har bir qizil va qora (yaʼni butun insoniyat)ga yuborildim; menga oʻljalar halol qilindi, mendan oldin hech kimga halol qilinmagan edi; menga yer poklovchi va masjid qilib berildi, shuning uchun qaysi bir kishiga namoz vaqti yetib qolsa, qayerda boʻlsa, oʻsha yerda namoz oʻqiyversin; menga bir oylik masofadan (dushman koʻngliga soladigan) qoʻrquv bilan yordam berildi; va menga shafoat berildi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга мендан олдин ҳеч кимга берилмаган беш (нарса) берилди: ҳар бир пайғамбар фақат ўз қавмига юборилар эди, мен эса ҳар бир қизил ва қора (яъни бутун инсоният)га юборилдим; менга ўлжалар ҳалол қилинди, мендан олдин ҳеч кимга ҳалол қилинмаган эди; менга ер покловчи ва масжид қилиб берилди, шунинг учун қайси бир кишига намоз вақти етиб қолса, қаерда бўлса, ўша ерда намоз ўқийверсин; менга бир ойлик масофадан (душман кўнглига соладиган) қўрқув билан ёрдам берилди; ва менга шафоат берилди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا سَيَّارٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ الْفَقِيرُ، أَخْبَرَنَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏.‏ فَذَكَرَ نَحْوَهُ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (shunday) aytdilar, deb (yuqoridagiga) oʻxshashini zikr qildi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (шундай) айтдилар, деб (юқоридагига) ўхшашини зикр қилди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّهُ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَنِي لِحَاجَةٍ ثُمَّ أَدْرَكْتُهُ وَهُوَ يَسِيرُ - قَالَ قُتَيْبَةُ يُصَلِّي - فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَأَشَارَ إِلَىَّ فَلَمَّا فَرَغَ دَعَانِي فَقَالَ ‏"‏ إِنَّكَ سَلَّمْتَ آنِفًا وَأَنَا أُصَلِّي ‏"‏ ‏.‏ وَهُوَ مُوَجِّهٌ حِينَئِذٍ قِبَلَ الْمَشْرِقِ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni bir hojat uchun yubordilar. Soʻng men u zotga, u zot yurib (kelayotgan) holda yetib oldim — Qutayba: «namoz oʻqiyotgan (holda)», dedi — va u zotga salom berdim. U zot menga (qoʻl bilan) ishora qildilar. (Namozdan) boʻshagach, meni chaqirib: «Sen hozirgina, men namoz oʻqiyotgan paytimda salom berding», dedilar. U zot oʻshanda mashriq tomonga yuzlangan edilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени бир ҳожат учун юбордилар. Сўнг мен у зотга, у зот юриб (келаётган) ҳолда етиб олдим — Қутайба: «намоз ўқиётган (ҳолда)», деди — ва у зотга салом бердим. У зот менга (қўл билан) ишора қилдилар. (Намоздан) бўшагач, мени чақириб: «Сен ҳозиргина, мен намоз ўқиётган пайтимда салом бердинг», дедилар. У зот ўшанда машриқ томонга юзланган эдилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ أَرْسَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُنْطَلِقٌ إِلَى بَنِي الْمُصْطَلِقِ فَأَتَيْتُهُ وَهُوَ يُصَلِّي عَلَى بَعِيرِهِ فَكَلَّمْتُهُ فَقَالَ لِي بِيَدِهِ هَكَذَا - وَأَوْمَأَ زُهَيْرٌ بِيَدِهِ - ثُمَّ كَلَّمْتُهُ فَقَالَ لِي هَكَذَا - فَأَوْمَأَ زُهَيْرٌ أَيْضًا بِيَدِهِ نَحْوَ الأَرْضِ - وَأَنَا أَسْمَعُهُ يَقْرَأُ يُومِئُ بِرَأْسِهِ فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ ‏"‏ مَا فَعَلْتَ فِي الَّذِي أَرْسَلْتُكَ لَهُ فَإِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أُكَلِّمَكَ إِلاَّ أَنِّي كُنْتُ أُصَلِّي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ زُهَيْرٌ وَأَبُو الزُّبَيْرِ جَالِسٌ مُسْتَقْبِلَ الْكَعْبَةِ فَقَالَ بِيَدِهِ أَبُو الزُّبَيْرِ إِلَى بَنِي الْمُصْطَلِقِ فَقَالَ بِيَدِهِ إِلَى غَيْرِ الْكَعْبَةِ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Banul-Mustaliq (qabilasi) tomon yoʻl olayotganlarida meni (bir ish bilan) joʻnatdilar. Men u zotning oldilariga keldim, u zot tuyalari ustida namoz oʻqiyotgan edilar. Men u zotga gapirdim, u zot menga qoʻllari bilan mana shunday ishora qildilar — Zuhayr qoʻli bilan ishora qildi —. Soʻng yana gapirdim, u zot menga mana shunday qildilar — Zuhayr yana qoʻli bilan yerga tomon ishora qildi —. Men u zotning (Qurʼon) oʻqiyotganlarini eshitar, u zot boshlari bilan ishora qilar edilar. (Namozdan) boʻshaganlarida: «Men seni nima uchun joʻnatgan boʻlsam, oʻsha ishni qilib keldingmi? Meni sen bilan gaplashishimdan namoz oʻqiyotganligimdan boshqa narsa toʻsib qolmadi», — dedilar. Zuhayr (shunday) dedi: Abuz-Zubayr Kaʼbaga yuzlanib oʻtirgan edi, soʻng Abuz-Zubayr qoʻli bilan Banul-Mustaliq tomon ishora qildi, ana shunday qoʻli bilan Kaʼbadan boshqa tomonni koʻrsatdi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Банул-Мусталиқ (қабиласи) томон йўл олаётганларида мени (бир иш билан) жўнатдилар. Мен у зотнинг олдиларига келдим, у зот туялари устида намоз ўқиётган эдилар. Мен у зотга гапирдим, у зот менга қўллари билан мана шундай ишора қилдилар — Зуҳайр қўли билан ишора қилди —. Сўнг яна гапирдим, у зот менга мана шундай қилдилар — Зуҳайр яна қўли билан ерга томон ишора қилди —. Мен у зотнинг (Қуръон) ўқиётганларини эшитар, у зот бошлари билан ишора қилар эдилар. (Намоздан) бўшаганларида: «Мен сени нима учун жўнатган бўлсам, ўша ишни қилиб келдингми? Мени сен билан гаплашишимдан намоз ўқиётганлигимдан бошқа нарса тўсиб қолмади», — дедилар. Зуҳайр (шундай) деди: Абуз-Зубайр Каъбага юзланиб ўтирган эди, сўнг Абуз-Зубайр қўли билан Банул-Мусталиқ томон ишора қилди, ана шундай қўли билан Каъбадан бошқа томонни кўрсатди.

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ كَثِيرٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَبَعَثَنِي فِي حَاجَةٍ فَرَجَعْتُ وَهُوَ يُصَلِّي عَلَى رَاحِلَتِهِ وَوَجْهُهُ عَلَى غَيْرِ الْقِبْلَةِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَىَّ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ ‏"‏ إِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرُدَّ عَلَيْكَ إِلاَّ أَنِّي كُنْتُ أُصَلِّي ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ bilan birga edik, u zot meni bir hojat (ish) bilan joʻnatdilar. Men qaytib keldim, u zot ulovlari ustida namoz oʻqiyotgan, yuzlari qibladan boshqa tomonga (qaragan) edi. Men u zotga salom berdim, ammo u zot menga (salomimni) qaytarmadilar. (Namozdan) boʻshaganlarida: «Meni senga (salomingni) qaytarishimdan namoz oʻqiyotganligimdan boshqa narsa toʻsib qolmadi», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ билан бирга эдик, у зот мени бир ҳожат (иш) билан жўнатдилар. Мен қайтиб келдим, у зот уловлари устида намоз ўқиётган, юзлари қибладан бошқа томонга (қараган) эди. Мен у зотга салом бердим, аммо у зот менга (саломимни) қайтармадилар. (Намоздан) бўшаганларида: «Мени сенга (саломингни) қайтаришимдан намоз ўқиётганлигимдан бошқа нарса тўсиб қолмади», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ هِشَامٍ، عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتَوَائِيِّ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَكْلِ الْبَصَلِ وَالْكُرَّاثِ ‏.‏ فَغَلَبَتْنَا الْحَاجَةُ فَأَكَلْنَا مِنْهَا فَقَالَ ‏"‏ مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ الْمُنْتِنَةِ فَلاَ يَقْرَبَنَّ مَسْجِدَنَا فَإِنَّ الْمَلاَئِكَةَ تَأَذَّى مِمَّا يَتَأَذَّى مِنْهُ الإِنْسُ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ piyoz va gandana yeyishdan qaytardilar. Soʻng bizni ehtiyoj qistadi va biz ulardan yedik. Shunda u zot: «Kim bu badbuy daraxtdan yegan boʻlsa, bizning masjidimizga aslo yaqinlashmasin, chunki farishtalar insonlar aziyat oladigan narsadan aziyat oladilar», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ пиёз ва гандана ейишдан қайтардилар. Сўнг бизни эҳтиёж қистади ва биз улардан едик. Шунда у зот: «Ким бу бадбуй дарахтдан еган бўлса, бизнинг масжидимизга асло яқинлашмасин, чунки фаришталар инсонлар азият оладиган нарсадан азият оладилар», дедилар.

وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، وَحَرْمَلَةُ، قَالاَ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ - وَفِي رِوَايَةِ حَرْمَلَةَ وَزَعَمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَكَلَ ثُومًا أَوْ بَصَلاً فَلْيَعْتَزِلْنَا أَوْ لِيَعْتَزِلْ مَسْجِدَنَا وَلْيَقْعُدْ فِي بَيْتِهِ ‏"‏ ‏.‏ وَأَنَّهُ أُتِيَ بِقِدْرٍ فِيهِ خَضِرَاتٌ مِنْ بُقُولٍ فَوَجَدَ لَهَا رِيحًا فَسَأَلَ فَأُخْبِرَ بِمَا فِيهَا مِنَ الْبُقُولِ فَقَالَ ‏"‏ قَرِّبُوهَا ‏"‏ ‏.‏ إِلَى بَعْضِ أَصْحَابِهِ فَلَمَّا رَآهُ كَرِهَ أَكْلَهَا قَالَ ‏"‏ كُلْ فَإِنِّي أُنَاجِي مَنْ لاَ تُنَاجِي ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim sarimsoq yoki piyoz yegan boʻlsa, bizdan chetda boʻlsin, yoki masjidimizdan chetda boʻlsin va uyida oʻtirsin», dedilar. (Bir kuni) u zotga ichida koʻkat-sabzavotlar boʻlgan bir qozon keltirildi, u zot uning hidini sezdilar va soʻradilar, shunda ichidagi sabzavotlar haqida xabar berildi. Shunda u zot ashoblaridan biriga: «Buni unga yaqinlashtiringlar», dedilar. U (sahobiy) buni koʻrgach, uni yeyishni xush koʻrmadi. (Rasululloh ﷺ): «Ye, men sen pichirlashib gaplashmaydigan zot bilan pichirlashib gaplashaman», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким саримсоқ ёки пиёз еган бўлса, биздан четда бўлсин, ёки масжидимиздан четда бўлсин ва уйида ўтирсин», дедилар. (Бир куни) у зотга ичида кўкат-сабзавотлар бўлган бир қозон келтирилди, у зот унинг ҳидини сездилар ва сўрадилар, шунда ичидаги сабзавотлар ҳақида хабар берилди. Шунда у зот ашобларидан бирига: «Буни унга яқинлаштиринглар», дедилар. У (саҳобий) буни кўргач, уни ейишни хуш кўрмади. (Расулуллоҳ ﷺ): «Е, мен сен пичирлашиб гаплашмайдиган зот билан пичирлашиб гаплашаман», дедилар.

وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الْبَقْلَةِ الثُّومِ - وَقَالَ مَرَّةً مَنْ أَكَلَ الْبَصَلَ وَالثُّومَ وَالْكُرَّاثَ - فَلاَ يَقْرَبَنَّ مَسْجِدَنَا فَإِنَّ الْمَلاَئِكَةَ تَتَأَذَّى مِمَّا يَتَأَذَّى مِنْهُ بَنُو آدَمَ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: u Nabiy ﷺ dan (rivoyat qiladi): u zot: «Kim mana shu oʻsimlikdan, yaʼni sarimsoqdan yesa — baʼzida: ‹Kim piyoz, sarimsoq va savzi (poʻrey) yesa› deganlar — masjidimizga aslo yaqinlashmasin, chunki farishtalar Odam bolalariga ozor beradigan narsadan ozorlanadilar», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: у Набий ﷺ дан (ривоят қилади): у зот: «Ким мана шу ўсимликдан, яъни саримсоқдан еса — баъзида: ‹Ким пиёз, саримсоқ ва савзи (пўрей) еса› деганлар — масжидимизга асло яқинлашмасин, чунки фаришталар Одам болаларига озор берадиган нарсадан озорланадилар», дедилар.

وَحَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ مُعَاذِ بْنِ هِشَامٍ، - قَالَ أَبُو غَسَّانَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، - حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، يَوْمَ الْخَنْدَقِ جَعَلَ يَسُبُّ كُفَّارَ قُرَيْشٍ وَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كِدْتُ أَنْ أُصَلِّيَ الْعَصْرَ حَتَّى كَادَتْ أَنْ تَغْرُبَ الشَّمْسُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَوَاللَّهِ إِنْ صَلَّيْتُهَا ‏"‏ ‏.‏ فَنَزَلْنَا إِلَى بُطْحَانَ فَتَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَتَوَضَّأْنَا فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْعَصْرَ بَعْدَ مَا غَرَبَتِ الشَّمْسُ ثُمَّ صَلَّى بَعْدَهَا الْمَغْرِبَ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob Xandaq kunida Qurayshning kofirlarini soʻka boshladi va: «Yo Rasululloh! Allohga qasamki, men quyosh botay degunicha asrni oʻqishga ulgurmadim», — dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Allohga qasamki, men ham uni oʻqimadim», — dedilar. Soʻng biz Buthonga tushdik. Rasululloh ﷺ tahorat oldilar, biz ham tahorat oldik. Rasululloh ﷺ asrni quyosh botganidan keyin oʻqidilar, soʻng undan keyin shomni oʻqidilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб Хандақ кунида Қурайшнинг кофирларини сўка бошлади ва: «Ё Расулуллоҳ! Аллоҳга қасамки, мен қуёш ботай дегунича асрни ўқишга улгурмадим», — деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳга қасамки, мен ҳам уни ўқимадим», — дедилар. Сўнг биз Бутҳонга тушдик. Расулуллоҳ ﷺ таҳорат олдилар, биз ҳам таҳорат олдик. Расулуллоҳ ﷺ асрни қуёш ботганидан кейин ўқидилар, сўнг ундан кейин шомни ўқидилар.