حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، [quran sura="4" aya_start="127" aya_end="127"]{وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللاَّتِي لاَ تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ}. قَالَتْ هَذَا فِي الْيَتِيمَةِ الَّتِي تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ، لَعَلَّهَا أَنْ تَكُونَ شَرِيكَتَهُ فِي مَالِهِ، وَهْوَ أَوْلَى بِهَا، فَيَرْغَبُ أَنْ يَنْكِحَهَا، فَيَعْضُلَهَا لِمَالِهَا، وَلاَ يُنْكِحَهَا غَيْرَهُ، كَرَاهِيَةَ أَنْ يَشْرَكَهُ أَحَدٌ فِي مَالِهَا.
(Oisha (roziyallohu anho) ‹...Va sizlarga Kitobda — oʻ zlariga yozilgan (mahr-meros)ni bermayotgan, (lekin) ularga uylanishni istayotgan yetim ayollar haqida — tilovat qilinayotgan (oyatlar)...› (Niso surasi, 127) (haqida)) aytdi: «Bu — bir kishining huzurida boʻ lgan yetim qiz (haqida)dirki, ehtimol u (kishi) — uning molida sherigi (boʻ lib), unga (boshqalardan) haqliroq(dir); bas, u unga (qizning goʻzalligiga) ragʻ bat qilib, unga uylanishni istaydi; (lekin uning goʻzalligiga ragʻ batsiz boʻ lsa,) uni — moli sababli — (boshqaga) bermay ushlab turadi va — molida birov unga sherik boʻ lishini yoqtirmay — uni boshqaga nikohlab (ham) bermaydi», dedi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ‹...Ва сизларга Китобда — ў зларига ёзилган (маҳр-мерос)ни бермаётган, (лекин) уларга уйланишни истаётган етим аёллар ҳақида — тиловат қилинаётган (оятлар)...› (Нисо сураси, 127) (ҳақида)) айтди: «Бу — бир кишининг ҳузурида бў лган етим қиз (ҳақида)дирки, эҳтимол у (киши) — унинг молида шериги (бў либ), унга (бошқалардан) ҳақлироқ(дир); бас, у унга (қизнинг гўзаллигига) рағ бат қилиб, унга уйланишни истайди; (лекин унинг гўзаллигига рағ бациз бў лса,) уни — моли сабабли — (бошқага) бермай ушлаб туради ва — молида биров унга шерик бў лишини ёқтирмай — уни бошқага никоҳлаб (ҳам) бермайди», деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ سَلاَمٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فِي قَوْلِهِ [quran sura="4" aya_start="127" aya_end="127"]{وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ} إِلَى آخِرِ الآيَةِ، قَالَتْ هِيَ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ الرَّجُلِ، قَدْ شَرِكَتْهُ فِي مَالِهِ، فَيَرْغَبُ عَنْهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا، وَيَكْرَهُ أَنْ يُزَوِّجَهَا غَيْرَهُ، فَيَدْخُلَ عَلَيْهِ فِي مَالِهِ، فَيَحْبِسُهَا، فَنَهَاهُمُ اللَّهُ عَنْ ذَلِكَ.
(Oisha (roziyallohu anho) — Uning ‹Sendan ayollar haqida fatvo soʻraydilar; ayt: ‹Alloh sizlarga ular haqida fatvo beradi...›› (Niso surasi, 127) degan soʻzi haqida — oyatning oxirigacha) aytdi: «U — bir kishining qaramogʻ ida (himoyasida) boʻ lgan yetim qiz(dir)ki, u (qiz) uning molida unga sherik boʻ lgan boʻ ladi; bas, u (kishi) unga uylanishdan yuz oʻ giradi (xohlamaydi), (lekin) uni boshqaga nikohlab berishni (ham) yoqtirmaydi — (boshqa kishi) uning molida oʻ ziga (sherik boʻ lib) kirishidan (qoʻ rqib) — shu sababli uni ushlab turadi (boshqaga bermaydi). Alloh ularni bundan qaytardi.»(Оиша (розияллоҳу анҳо) — Унинг ‹Сендан аёллар ҳақида фатво сўрайдилар; айт: ‹Аллоҳ сизларга улар ҳақида фатво беради...›› (Нисо сураси, 127) деган сўзи ҳақида — оятнинг охиригача) айтди: «У — бир кишининг қарамоғ ида (ҳимоясида) бў лган етим қиз(дир)ки, у (қиз) унинг молида унга шерик бў лган бў лади; бас, у (киши) унга уйланишдан юз ў гиради (хоҳламайди), (лекин) уни бошқага никоҳлаб беришни (ҳам) ёқтирмайди — (бошқа киши) унинг молида ў зига (шерик бў либ) киришидан (қў рқиб) — шу сабабли уни ушлаб туради (бошқага бермайди). Аллоҳ уларни бундан қайтарди.»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَزَوَّجَهَا وَهْىَ بِنْتُ سِتِّ سِنِينَ، وَأُدْخِلَتْ عَلَيْهِ وَهْىَ بِنْتُ تِسْعٍ، وَمَكَثَتْ عِنْدَهُ تِسْعًا.
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ unga — u olti yoshli (qiz) boʻ lgan paytda — uylandilar, va u zotning huzuriga — toʻ qqiz yoshli (qiz) boʻ lgan paytda — kiritildi (zifofga olindi); u zotning yonida toʻ qqiz (yil) turdi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ унга — у олти ёшли (қиз) бў лган пайтда — уйландилар, ва у зотнинг ҳузурига — тў ққиз ёшли (қиз) бў лган пайтда — киритилди (зифофга олинди); у зотнинг ёнида тў ққиз (йил) турди.
حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَزَوَّجَهَا وَهْىَ بِنْتُ سِتِّ سِنِينَ، وَبَنَى بِهَا وَهْىَ بِنْتُ تِسْعِ سِنِينَ. قَالَ هِشَامٌ وَأُنْبِئْتُ أَنَّهَا كَانَتْ عِنْدَهُ تِسْعَ سِنِينَ.
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ unga — u olti yoshli (qiz) boʻ lgan paytda — uylandilar, va u bilan — u toʻ qqiz yoshli (qiz) boʻ lgan paytda — qurdilar (zifofga kirdilar). Hishom: «Menga — u (Oisha) u zotning yonida toʻ qqiz yil (turgani) — xabar qilindi», dedi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ унга — у олти ёшли (қиз) бў лган пайтда — уйландилар, ва у билан — у тў ққиз ёшли (қиз) бў лган пайтда — қурдилар (зифофга кирдилар). Ҳишом: «Менга — у (Оиша) у зотнинг ёнида тў ққиз йил (тургани) — хабар қилинди», деди.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الرَّبِيعِ بْنِ طَارِقٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو، مَوْلَى عَائِشَةَ عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ الْبِكْرَ تَسْتَحِي. قَالَ " رِضَاهَا صَمْتُهَا ".
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, u: «Ey Allohning Rasuli, albatta bokira (qiz) (uyatdan) uyaladi-ku», dedi. U zot: «Uning rizosi — jim turishi(dir)», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, у: «Эй Аллоҳнинг Расули, албатта бокира (қиз) (уятдан) уялади-ку», деди. У зот: «Унинг ризоси — жим туриши(дир)», дедилар.
حَدَّثَنَا فَرْوَةُ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ تَزَوَّجَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَتَتْنِي أُمِّي فَأَدْخَلَتْنِي الدَّارَ، فَإِذَا نِسْوَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ فِي الْبَيْتِ فَقُلْنَ عَلَى الْخَيْرِ وَالْبَرَكَةِ، وَعَلَى خَيْرِ طَائِرٍ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺ menga uylandilar. Soʻng onam mening oldimga kelib, meni uyga kiritdi — birdan uyda ansorlardan bir necha ayol (bor) edi. Ular: «Yaxshilik va barakat ustiga, va eng yaxshi tole (qush) ustiga (keldingiz)!» dedi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺ менга уйландилар. Сўнг онам менинг олдимга келиб, мени уйга киритди — бирдан уйда ансорлардан бир неча аёл (бор) эди. Улар: «Яхшилик ва баракат устига, ва энг яхши толе (қуш) устига (келдингиз)!» деди.
حَدَّثَنِي فَرْوَةُ بْنُ أَبِي الْمَغْرَاءِ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ تَزَوَّجَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَتَتْنِي أُمِّي فَأَدْخَلَتْنِي الدَّارَ، فَلَمْ يَرُعْنِي إِلاَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ضُحًى.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺ menga uylandilar. Soʻng onam mening oldimga kelib, meni uyga kiritdi; (lekin) meni — choshgoh (zuho) paytida (kelgan) Rasululloh ﷺdan boshqa — hech narsa hayratga solmadi (kutilmaganda faqat u zot keldilar).(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺ менга уйландилар. Сўнг онам менинг олдимга келиб, мени уйга киритди; (лекин) мени — чошгоҳ (зуҳо) пайтида (келган) Расулуллоҳ ﷺдан бошқа — ҳеч нарса ҳайратга солмади (кутилмаганда фақат у зот келдилар).
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ يَعْقُوبَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَابِقٍ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا زَفَّتِ امْرَأَةً إِلَى رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا عَائِشَةُ مَا كَانَ مَعَكُمْ لَهْوٌ فَإِنَّ الأَنْصَارَ يُعْجِبُهُمُ اللَّهْوُ ".
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, u bir ayolni ansorlardan bir kishiga (kelin qilib) olib bordi (zifofga eltdi). Shunda Allohning Paygʻambari ﷺ: «Ey Oisha, sizlar bilan (birga biror) lahv (oʻ yin-kulgi, qoʻ shiq) boʻ lmadimi? Chunki ansorlarga lahv (oʻ yin-kulgi) yoqadi», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, у бир аёлни ансорлардан бир кишига (келин қилиб) олиб борди (зифофга элтди). Шунда Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ: «Эй Оиша, сизлар билан (бирга бирор) лаҳв (ў йин-кулги, қў шиқ) бў лмадими? Чунки ансорларга лаҳв (ў йин-кулги) ёқади», дедилар.
حَدَّثَنِي عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا اسْتَعَارَتْ مِنْ أَسْمَاءَ قِلاَدَةً، فَهَلَكَتْ، فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَاسًا مِنْ أَصْحَابِهِ فِي طَلَبِهَا، فَأَدْرَكَتْهُمُ الصَّلاَةُ فَصَلَّوْا بِغَيْرِ وُضُوءٍ، فَلَمَّا أَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم شَكَوْا ذَلِكَ إِلَيْهِ، فَنَزَلَتْ آيَةُ التَّيَمُّمِ. فَقَالَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ جَزَاكِ اللَّهُ خَيْرًا، فَوَاللَّهِ مَا نَزَلَ بِكِ أَمْرٌ قَطُّ، إِلاَّ جَعَلَ لَكِ مِنْهُ مَخْرَجًا، وَجُعِلَ لِلْمُسْلِمِينَ فِيهِ بَرَكَةٌ.
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, u Asmoʼdan bir marjon (gardanband) ariyat (vaqtincha) olgan edi; u (marjon) yoʻqoldi. Shunda Rasululloh ﷺ ashobidan bir necha kishini uni qidirishga yubordilar. (Yoʻ lda) ularga namoz (vaqti) yetdi; ular tahoratsiz namoz oʻqidi. (Bu kishilar) Paygʻambar ﷺning oldigʻa kelgach, buni u zotga shikoyat qildi. Shunda tayammum oyati nozil boʻ ldi. Usayd ibn Huzayr: «Alloh senga yaxshi (mukofot) bersin; Allohga qasamki, senga hech bir (noxush) ish tushmadiki, illo Alloh senga undan bir chiqish (yoʻ li) qilmagan boʻ lsin, va musulmonlar uchun unda bir barakat qilinmagan boʻ lsin», dedi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, у Асмўдан бир маржон (гарданбанд) арият (вақтинча) олган эди; у (маржон) йўқолди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ашобидан бир неча кишини уни қидиришга юбордилар. (Йў лда) уларга намоз (вақти) етди; улар таҳорациз намоз ўқиди. (Бу кишилар) Пайғамбар ﷺнинг олдиға келгач, буни у зотга шикоят қилди. Шунда таяммум ояти нозил бў лди. Усайд ибн Ҳузайр: «Аллоҳ сенга яхши (мукофот) берсин; Аллоҳга қасамки, сенга ҳеч бир (нохуш) иш тушмадики, илло Аллоҳ сенга ундан бир чиқиш (йў ли) қилмаган бў лсин, ва мусулмонлар учун унда бир баракат қилинмаган бў лсин», деди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا اشْتَرَتْ نُمْرُقَةً فِيهَا تَصَاوِيرُ، فَلَمَّا رَآهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ عَلَى الْبَابِ فَلَمْ يَدْخُلْ، فَعَرَفْتُ فِي وَجْهِهِ الْكَرَاهِيَةَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُوبُ إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ، مَاذَا أَذْنَبْتُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا بَالُ هَذِهِ النِّمْرِقَةِ ". قَالَتْ فَقُلْتُ اشْتَرَيْتُهَا لَكَ لِتَقْعُدَ عَلَيْهَا وَتَوَسَّدَهَا. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ أَصْحَابَ هَذِهِ الصُّوَرِ يُعَذَّبُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَيُقَالُ لَهُمْ أَحْيُوا مَا خَلَقْتُمْ ". وَقَالَ " إِنَّ الْبَيْتَ الَّذِي فِيهِ الصُّوَرُ لاَ تَدْخُلُهُ الْمَلاَئِكَةُ ".
(Oisha (roziyallohu anho) (Paygʻambar ﷺning zavjasi) xabar berdi)ki, u — ichida tasvirlar (suratlar) boʻ lgan bir yostiqcha (numruqa) sotib oldi. Rasululloh ﷺ uni koʻ rgach, eshik oldida turib qoldilar — (ichkari) kirmadilar. (Oisha:) «Men u zotning yuzlarida (noxushlik) yoqtirmaslik (alomatini) bildim va: ‹Ey Allohning Rasuli, men Allohga va Uning Rasuliga tavba qilaman; men qanday gunoh qildim?› dedim. Rasululloh ﷺ: ‹Bu yostiqchaning holi nima?› dedilar. Men: ‹Uni — sen ustida oʻ tirishing va unga yostanishing (suyanishing) uchun — senga (deb) sotib oldim› dedim. Rasululloh ﷺ: ‹Albatta bu suratlarning egalari qiyomat kuni azoblanadi va ularga: ‹Oʻ zingiz yaratgan (narsa)ni tiriltiringlar!› deyiladi› dedilar va: ‹Albatta ichida suratlar boʻ lgan uyga farishtalar kirmaydi› dedilar.»(Оиша (розияллоҳу анҳо) (Пайғамбар ﷺнинг завжаси) хабар берди)ки, у — ичида тасвирлар (суратлар) бў лган бир ёстиқча (нумруқа) сотиб олди. Расулуллоҳ ﷺ уни кў ргач, эшик олдида туриб қолдилар — (ичкари) кирмадилар. (Оиша:) «Мен у зотнинг юзларида (нохушлик) ёқтирмаслик (аломатини) билдим ва: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, мен Аллоҳга ва Унинг Расулига тавба қиламан; мен қандай гуноҳ қилдим?› дедим. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бу ёстиқчанинг ҳоли нима?› дедилар. Мен: ‹Уни — сен устида ў тиришинг ва унга ёстанишинг (суянишинг) учун — сенга (деб) сотиб олдим› дедим. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Албатта бу суратларнинг эгалари қиёмат куни азобланади ва уларга: ‹Ў зингиз яратган (нарса)ни тирилтиринглар!› дейилади› дедилар ва: ‹Албатта ичида суратлар бў лган уйга фаришталар кирмайди› дедилар.»
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالاَ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ جَلَسَ إِحْدَى عَشْرَةَ امْرَأَةً، فَتَعَاهَدْنَ وَتَعَاقَدْنَ أَنْ لاَ يَكْتُمْنَ مِنْ أَخْبَارِ أَزْوَاجِهِنَّ شَيْئًا. قَالَتِ الأُولَى زَوْجِي لَحْمُ جَمَلٍ، غَثٌّ عَلَى رَأْسِ جَبَلٍ، لاَ سَهْلٍ فَيُرْتَقَى، وَلاَ سَمِينٍ فَيُنْتَقَلُ. قَالَتِ الثَّانِيَةُ زَوْجِي لاَ أَبُثُّ خَبَرَهُ، إِنِّي أَخَافُ أَنْ لاَ أَذَرَهُ، إِنْ أَذْكُرْهُ أَذْكُرْ عُجَرَهُ وَبُجَرَهُ. قَالَتِ الثَّالِثَةُ زَوْجِي الْعَشَنَّقُ، إِنْ أَنْطِقْ أُطَلَّقْ وَإِنْ أَسْكُتْ أُعَلَّقْ. قَالَتِ الرَّابِعَةُ زَوْجِي كَلَيْلِ تِهَامَةَ، لاَ حَرٌّ، وَلاَ قُرٌّ، وَلاَ مَخَافَةَ، وَلاَ سَآمَةَ. قَالَتِ الْخَامِسَةُ زَوْجِي إِنْ دَخَلَ فَهِدَ، وَإِنْ خَرَجَ أَسِدَ، وَلاَ يَسْأَلُ عَمَّا عَهِدَ. قَالَتِ السَّادِسَةُ زَوْجِي إِنْ أَكَلَ لَفَّ، وَإِنْ شَرِبَ اشْتَفَّ، وَإِنِ اضْطَجَعَ الْتَفَّ، وَلاَ يُولِجُ الْكَفَّ لِيَعْلَمَ الْبَثَّ، قَالَتِ السَّابِعَةُ زَوْجِي غَيَايَاءُ أَوْ عَيَايَاءُ طَبَاقَاءُ، كُلُّ دَاءٍ لَهُ دَاءٌ، شَجَّكِ أَوْ فَلَّكِ أَوْ جَمَعَ كُلاًّ لَكِ. قَالَتِ الثَّامِنَةُ زَوْجِي الْمَسُّ مَسُّ أَرْنَبٍ، وَالرِّيحُ رِيحُ زَرْنَبٍ. قَالَتِ التَّاسِعَةُ زَوْجِي رَفِيعُ الْعِمَادِ، طَوِيلُ النِّجَادِ، عَظِيمُ الرَّمَادِ، قَرِيبُ الْبَيْتِ مِنَ النَّادِ. قَالَتِ الْعَاشِرَةُ زَوْجِي مَالِكٌ وَمَا مَالِكٌ، مَالِكٌ خَيْرٌ مِنْ ذَلِكِ، لَهُ إِبِلٌ كَثِيرَاتُ الْمَبَارِكِ قَلِيلاَتُ الْمَسَارِحِ، وَإِذَا سَمِعْنَ صَوْتَ الْمِزْهَرِ أَيْقَنَّ أَنَّهُنَّ هَوَالِكُ. قَالَتِ الْحَادِيَةَ عَشْرَةَ زَوْجِي أَبُو زَرْعٍ فَمَا أَبُو زَرْعٍ أَنَاسَ مِنْ حُلِيٍّ أُذُنَىَّ، وَمَلأَ مِنْ شَحْمٍ عَضُدَىَّ، وَبَجَّحَنِي فَبَجِحَتْ إِلَىَّ نَفْسِي، وَجَدَنِي فِي أَهْلِ غُنَيْمَةٍ بِشِقٍّ، فَجَعَلَنِي فِي أَهْلِ صَهِيلٍ وَأَطِيطٍ وَدَائِسٍ وَمُنَقٍّ، فَعِنْدَهُ أَقُولُ فَلاَ أُقَبَّحُ وَأَرْقُدُ فَأَتَصَبَّحُ، وَأَشْرَبُ فَأَتَقَنَّحُ، أُمُّ أَبِي زَرْعٍ فَمَا أُمُّ أَبِي زَرْعٍ عُكُومُهَا رَدَاحٌ، وَبَيْتُهَا فَسَاحٌ، ابْنُ أَبِي زَرْعٍ، فَمَا ابْنُ أَبِي زَرْعٍ مَضْجِعُهُ كَمَسَلِّ شَطْبَةٍ، وَيُشْبِعُهُ ذِرَاعُ الْجَفْرَةِ، بِنْتُ أَبِي زَرْعٍ فَمَا بِنْتُ أَبِي زَرْعٍ طَوْعُ أَبِيهَا، وَطَوْعُ أُمِّهَا، وَمِلْءُ كِسَائِهَا، وَغَيْظُ جَارَتِهَا، جَارِيَةُ أَبِي زَرْعٍ، فَمَا جَارِيَةُ أَبِي زَرْعٍ لاَ تَبُثُّ حَدِيثَنَا تَبْثِيثًا، وَلاَ تُنَقِّثُ مِيرَتَنَا تَنْقِيثًا، وَلاَ تَمْلأُ بَيْتَنَا تَعْشِيشًا، قَالَتْ خَرَجَ أَبُو زَرْعٍ وَالأَوْطَابُ تُمْخَضُ، فَلَقِيَ امْرَأَةً مَعَهَا وَلَدَانِ لَهَا كَالْفَهْدَيْنِ يَلْعَبَانِ مِنْ تَحْتِ خَصْرِهَا بِرُمَّانَتَيْنِ، فَطَلَّقَنِي وَنَكَحَهَا، فَنَكَحْتُ بَعْدَهُ رَجُلاً سَرِيًّا، رَكِبَ شَرِيًّا وَأَخَذَ خَطِّيًّا وَأَرَاحَ عَلَىَّ نَعَمًا ثَرِيًّا، وَأَعْطَانِي مِنْ كُلِّ رَائِحَةٍ زَوْجًا وَقَالَ كُلِي أُمَّ زَرْعٍ، وَمِيرِي أَهْلَكِ. قَالَتْ فَلَوْ جَمَعْتُ كُلَّ شَىْءٍ أَعْطَانِيهِ مَا بَلَغَ أَصْغَرَ آنِيَةِ أَبِي زَرْعٍ. قَالَتْ عَائِشَةُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُنْتُ لَكِ كَأَبِي زَرْعٍ لأُمِّ زَرْعٍ ". قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سَعِيدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ هِشَامٍ وَلاَ تُعَشِّشُ بَيْتَنَا تَعْشِيشًا. قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ قَالَ بَعْضُهُمْ فَأَتَقَمَّحُ. بِالْمِيمِ، وَهَذَا أَصَحُّ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Oʻ n bir (nafar) ayol (birga) oʻ tirib, erlarining xabarlaridan hech narsani yashirmaslikka bir-biriga ahd-paymon qildi (vaʼdalashdi). Birinchisi: «Mening erim — tuyaning goʻshti: ozgʻ in (taʼmsiz), bir togʻ ning choʻ qqisida; (u togʻ ) tekis (oson) emaski, (kishi) unga chiqsa, va (goʻsht) semiz emaski, (kishi uni) koʻ tarib olib tushsa», dedi. Ikkinchisi: «Mening erim — uning xabarini yoymayman; men uni (aytib) tugatolmaslikdan qoʻ rqaman; agar uni eslasam, uning (botiniy va zohiriy) ayblarini eslayman», dedi. Uchinchisi: «Mening erim — uzun boʻ yli (ahmoq); agar (bir narsa) desam, taloq qilinaman; agar jim tursam, (ne beva, ne erli — muallaq) osigʻ liq qoldirilaman», dedi. Toʻ rtinchisi: «Mening erim — Tihoma kechasidek: na issiq, na sovuq; na qoʻ rquv, na (joniga) tegish (zerikish) (bor)», dedi. Beshinchisi: «Mening erim — (uyga) kirsa — (uyquchi) qoplon; (tashqariga) chiqsa — (botir) arslon; (uyda) ahd qilgan (qoldirgan) narsasini soʻramaydi (gʻ amxoʻ r, kuzatib turmaydi)», dedi. Oltinchisi: «Mening erim — yesa — (hammasini) yumlab (toʻ plab yutib) yeydi; ichsa — (idishni) qoqlab ichadi; yotsa — (yopinib) oʻ raladi; va gʻ amimni bilish uchun (qoʻ lini koʻ ngilxotirlikka) koʻ ksimga tiqmaydi (mehrsiz)», dedi. Yettinchisi: «Mening erim — ojiz (jinsiy quvvatsiz) yoki nodon, har bir dard unda (jamlangan): boshingni yorar, yoki (aʼzoyingni) sindirar, yoki ikkovini (ham) senga jamlaydi», dedi. Sakkizinchisi: «Mening erim — (teri) ushlasang — quyon (teri)dek (mayin); hidi — zarnab (xushboʻ y oʻ simlik) hididek», dedi. Toʻ qqizinchisi: «Mening erim — ustuni baland (sharafli-saxiy), qilich bandi uzun (boʻ yi baland), kuli koʻ p (mehmondoʻ st), uyi (majlis-yigʻ in) joyiga yaqin», dedi. Oʻ ninchisi: «Mening erim — Molik; va Molik nima (degan kishi)! Molik — bundan (aytayotgan gapimdan) ham yaxshiroq: uning — (qoʻ noqda) yotar joyi koʻ p, (oʻ tloqda) yayrar joyi kam tuyalari bor; ular (mehmonlar uchun soʻ yilishini bildiradigan) mizhar (cholgʻ u) ovozini eshitsa, (endi) halok boʻ lishlariga (soʻ yilishlariga) amin (ishonch hosil) qiladi», dedi. Oʻ n birinchisi: «Mening erim — Abu Zarʼ; va Abu Zarʼ nima (degan kishi)! U mening ikki qulogʻ imni zeb-ziynat (taqinchoq) bilan jaranglatdi (toʻ ldirdi), bilaklarimni yogʻ (semizlik) bilan toʻ ldirdi, meni shod qildi — men ham oʻ zimga (oʻ zimdan) mamnun (rozi) boʻ ldim. U meni — ozgina qoʻ yli, tor (kambagʻ al) bir oilada — topgan edi; meni — ot kishnashi, tuya boʻ kirishi, xirmon yanchuvchilari va don tozalovchilari (boʻ lgan boy) oila ichiga qoʻ ydi. Bas, men uning huzurida (bir gap) aytsam, kamsitilmayman (gapim rad qilinmaydi); (xohlagancha) uxlab, ertalab kechgacha (charchoq yozib) yotaman; (xohlagancha) ichaman — (toʻ yib) qonaman. Abu Zarʼning onasi — Ummu Abi Zarʼ nima (degan ayol)! Uning (taom-mol) tugunlari katta (toʻ q-boy), uyi keng (saxiy). Abu Zarʼning oʻgʻ li — Ibn Abi Zarʼ nima (degan yigit)! Uning yotar joyi — (ozgʻ inlik-chaqqonlikdan) qinidan sugʻ urilgan qilich (yalangi)dek; uni bir uloqning (yarim yoshli echkining) bir oyoq (goʻshti) toʻ ydiradi. Abu Zarʼning qizi — Bint Abi Zarʼ nima (degan qiz)! Otasiga itoatli, onasiga itoatli, (toʻ liqligi bilan) kiyimini toʻ ldiradigan, (goʻzalligi bilan) qoʻ shnisi (kundoshi)ni gʻ azablantiradigan (rashk qildiradigan). Abu Zarʼning xizmatchisi (joriyasi) — Joriyatu Abi Zarʼ nima (degan choʻri)! U bizning (oila) gapimizni (sirimizni) yoymaydi, oziq-ovqatimizni (oʻ marib) yoʻqotmaydi, uyimizni axlat (chiqindi) bilan toʻ ldirmaydi (toza tutadi).» (Ummu Zarʼ) aytdi: «Abu Zarʼ — meshlardagi (sariyogʻ ) pishilayotgan paytda (bir kun) chiqdi va (tashqarida) bir ayolni uchratdi — uning bilan, ikki qoplon (bolasi)dek, beli ostida (qoʻ ynida) ikki anor (koʻ kragi) bilan oʻ ynayotgan ikki bolasi bor edi. (Abu Zarʼ) meni taloq qildi va oʻ shanga uylandi. Men undan keyin bir obroʻ li (ulugʻ ) kishiga tegdim: u tez yuruvchi otga minar, qoʻ liga Xattiy nayza olar va menga koʻ p chorva (mol) haydab kelar edi; menga har xil (chorva)dan bir juftdan berdi va: ‹Ye, ey Ummu Zarʼ, va ahlingga (ham) tashi (yetkaz)› dedi.» (Ummu Zarʼ) aytdi: «(Lekin) agar u menga bergan har bir narsani jamlasam ham, (u) Abu Zarʼning eng kichik idishiga (ham) yetmas edi.» Oisha aytdi: Rasululloh ﷺ (menga): «Men sen uchun — Abu Zarʼ Ummu Zarʼ uchun boʻ lganidek edim (lekin men taloq qilmayman)», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Ў н бир (нафар) аёл (бирга) ў тириб, эрларининг хабарларидан ҳеч нарсани яширмасликка бир-бирига аҳд-паймон қилди (ваъдалашди). Биринчиси: «Менинг эрим — туянинг гўшти: озғ ин (таъмсиз), бир тоғ нинг чў ққисида; (у тоғ ) текис (осон) эмаски, (киши) унга чиқса, ва (гўшт) семиз эмаски, (киши уни) кў тариб олиб тушса», деди. Иккинчиси: «Менинг эрим — унинг хабарини ёймайман; мен уни (айтиб) тугатолмасликдан қў рқаман; агар уни эсласам, унинг (ботиний ва зоҳирий) айбларини эслайман», деди. Учинчиси: «Менинг эрим — узун бў йли (аҳмоқ); агар (бир нарса) десам, талоқ қилинаман; агар жим турсам, (не бева, не эрли — муаллақ) осиғ лиқ қолдириламан», деди. Тў ртинчиси: «Менинг эрим — Тиҳома кечасидек: на иссиқ, на совуқ; на қў рқув, на (жонига) тегиш (зерикиш) (бор)», деди. Бешинчиси: «Менинг эрим — (уйга) кирса — (уйқучи) қоплон; (ташқарига) чиқса — (ботир) арслон; (уйда) аҳд қилган (қолдирган) нарсасини сўрамайди (ғ амхў р, кузатиб турмайди)», деди. Олтинчиси: «Менинг эрим — еса — (ҳаммасини) юмлаб (тў плаб ютиб) ейди; ичса — (идишни) қоқлаб ичади; ётса — (ёпиниб) ў ралади; ва ғ амимни билиш учун (қў лини кў нгилхотирликка) кў ксимга тиқмайди (меҳрсиз)», деди. Еттинчиси: «Менинг эрим — ожиз (жинсий қувватсиз) ёки нодон, ҳар бир дард унда (жамланган): бошингни ёрар, ёки (аъзойингни) синдирар, ёки икковини (ҳам) сенга жамлайди», деди. Саккизинчиси: «Менинг эрим — (тери) ушласанг — қуён (тери)дек (майин); ҳиди — зарнаб (хушбў й ў симлик) ҳидидек», деди. Тў ққизинчиси: «Менинг эрим — устуни баланд (шарафли-сахий), қилич банди узун (бў йи баланд), кули кў п (меҳмондў ст), уйи (мажлис-йиғ ин) жойига яқин», деди. Ў нинчиси: «Менинг эрим — Молик; ва Молик нима (деган киши)! Молик — бундан (айтаётган гапимдан) ҳам яхшироқ: унинг — (қў ноқда) ётар жойи кў п, (ў тлоқда) яйрар жойи кам туялари бор; улар (меҳмонлар учун сў йилишини билдирадиган) мизҳар (чолғ у) овозини эшитса, (энди) ҳалок бў лишларига (сў йилишларига) амин (ишонч ҳосил) қилади», деди. Ў н биринчиси: «Менинг эрим — Абу Заръ; ва Абу Заръ нима (деган киши)! У менинг икки қулоғ имни зеб-зийнат (тақинчоқ) билан жаранглатди (тў лдирди), билакларимни ёғ (семизлик) билан тў лдирди, мени шод қилди — мен ҳам ў зимга (ў зимдан) мамнун (рози) бў лдим. У мени — озгина қў йли, тор (камбағ ал) бир оилада — топган эди; мени — от кишнаши, туя бў кириши, хирмон янчувчилари ва дон тозаловчилари (бў лган бой) оила ичига қў йди. Бас, мен унинг ҳузурида (бир гап) айтсам, камситилмайман (гапим рад қилинмайди); (хоҳлаганча) ухлаб, эрталаб кечгача (чарчоқ ёзиб) ётаман; (хоҳлаганча) ичаман — (тў йиб) қонаман. Абу Зарънинг онаси — Умму Аби Заръ нима (деган аёл)! Унинг (таом-мол) тугунлари катта (тў қ-бой), уйи кенг (сахий). Абу Зарънинг ўғ ли — Ибн Аби Заръ нима (деган йигит)! Унинг ётар жойи — (озғ инлик-чаққонликдан) қинидан суғ урилган қилич (яланги)дек; уни бир улоқнинг (ярим ёшли эчкининг) бир оёқ (гўшти) тў йдиради. Абу Зарънинг қизи — Бинт Аби Заръ нима (деган қиз)! Отасига итоатли, онасига итоатли, (тў лиқлиги билан) кийимини тў лдирадиган, (гўзаллиги билан) қў шниси (кундоши)ни ғ азаблантирадиган (рашк қилдирадиган). Абу Зарънинг хизматчиси (жорияси) — Жорияту Аби Заръ нима (деган чўри)! У бизнинг (оила) гапимизни (сиримизни) ёймайди, озиқ-овқатимизни (ў мариб) йўқотмайди, уйимизни ахлат (чиқинди) билан тў лдирмайди (тоза тутади).» (Умму Заръ) айтди: «Абу Заръ — мешлардаги (сариёғ ) пишилаётган пайтда (бир кун) чиқди ва (ташқарида) бир аёлни учратди — унинг билан, икки қоплон (боласи)дек, бели остида (қў йнида) икки анор (кў краги) билан ў йнаётган икки боласи бор эди. (Абу Заръ) мени талоқ қилди ва ў шанга уйланди. Мен ундан кейин бир обрў ли (улуғ ) кишига тегдим: у тез юрувчи отга минар, қў лига Хаттий найза олар ва менга кў п чорва (мол) ҳайдаб келар эди; менга ҳар хил (чорва)дан бир жуфтдан берди ва: ‹Е, эй Умму Заръ, ва аҳлингга (ҳам) таши (етказ)› деди.» (Умму Заръ) айтди: «(Лекин) агар у менга берган ҳар бир нарсани жамласам ҳам, (у) Абу Зарънинг энг кичик идишига (ҳам) етмас эди.» Оиша айтди: Расулуллоҳ ﷺ (менга): «Мен сен учун — Абу Заръ Умму Заръ учун бў лганидек эдим (лекин мен талоқ қилмайман)», дедилар.
حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ، عَنِ الْحَسَنِ ـ هُوَ ابْنُ مُسْلِمٍ ـ عَنْ صَفِيَّةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ امْرَأَةً، مِنَ الأَنْصَارِ زَوَّجَتِ ابْنَتَهَا فَتَمَعَّطَ شَعَرُ رَأْسِهَا، فَجَاءَتْ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لَهُ، فَقَالَتْ إِنَّ زَوْجَهَا أَمَرَنِي أَنْ أَصِلَ فِي شَعَرِهَا. فَقَالَ " لاَ إِنَّهُ قَدْ لُعِنَ الْمُوصِلاَتُ ".
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, ansorlardan bir ayol oʻ z qizini (kelin qilib) uzatdi; (kasallik sababli) qizning boshi sochi toʻ kildi (tushdi). U Paygʻambar ﷺning oldigʻa kelib, buni u zotga zikr qildi va: «Albatta uning eri menga — uning sochiga (boshqa) soch ulashni — buyurdi», dedi. U zot: «Yoʻq; chunki soch ulovchi (ayol)lar laʼnatlangan», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, ансорлардан бир аёл ў з қизини (келин қилиб) узатди; (касаллик сабабли) қизнинг боши сочи тў килди (тушди). У Пайғамбар ﷺнинг олдиға келиб, буни у зотга зикр қилди ва: «Албатта унинг эри менга — унинг сочига (бошқа) соч улашни — буюрди», деди. У зот: «Йўқ; чунки соч уловчи (аёл)лар лаънатланган», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ ابْنُ سَلاَمٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ [quran sura="4" aya_start="128" aya_end="128"]{وَإِنِ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِنْ بَعْلِهَا نُشُوزًا أَوْ إِعْرَاضًا} قَالَتْ هِيَ الْمَرْأَةُ تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ، لاَ يَسْتَكْثِرُ مِنْهَا فَيُرِيدُ طَلاَقَهَا، وَيَتَزَوَّجُ غَيْرَهَا، تَقُولُ لَهُ أَمْسِكْنِي وَلاَ تُطَلِّقْنِي، ثُمَّ تَزَوَّجْ غَيْرِي، فَأَنْتَ فِي حِلٍّ مِنَ النَّفَقَةِ عَلَيَّ وَالْقِسْمَةِ لِي، فَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى [quran sura="4" aya_start="128" aya_end="128"]{فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَنْ يَصَّالَحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا وَالصُّلْحُ خَيْرٌ}
(Oisha (roziyallohu anho) — ‹Agar bir ayol eridan nushuz (kekkayish, betobilik) yoki yuz oʻ girishdan qoʻ rqsa...› (Niso surasi, 128) (haqida)) aytdi: «U — bir kishining huzurida boʻ lgan ayol(dir)ki, (eri) undan koʻ p (lazzat) olmaydi (unga ragʻ batsiz), uni taloq qilishni va undan boshqaga uylanishni istaydi. (Shunda ayol) unga: ‹Meni ushlab (nikohingda qoldir), meni taloq qilma; soʻng mendan boshqaga uylanaver; sen mening (haqimdagi) nafaqa va navbat (taqsimi)dan halol (ozod)san› deydi. Mana shu — Alloh taoloning ‹Bas, ikkovi (er-xotin) oʻ rtalarida sulh (kelishuv) bilan yarashsalar, ikkoviga gunoh yoʻq; sulh — yaxshiroqdir› (Niso surasi, 128) degan soʻzidir.»(Оиша (розияллоҳу анҳо) — ‹Агар бир аёл эридан нушуз (кеккайиш, бетобилик) ёки юз ў гиришдан қў рқса...› (Нисо сураси, 128) (ҳақида)) айтди: «У — бир кишининг ҳузурида бў лган аёл(дир)ки, (эри) ундан кў п (лаззат) олмайди (унга рағ бациз), уни талоқ қилишни ва ундан бошқага уйланишни истайди. (Шунда аёл) унга: ‹Мени ушлаб (никоҳингда қолдир), мени талоқ қилма; сўнг мендан бошқага уйланавер; сен менинг (ҳақимдаги) нафақа ва навбат (тақсими)дан ҳалол (озод)сан› дейди. Мана шу — Аллоҳ таолонинг ‹Бас, иккови (эр-хотин) ў рталарида сулҳ (келишув) билан ярашсалар, икковига гуноҳ йўқ; сулҳ — яхшироқдир› (Нисо сураси, 128) деган сўзидир.»
حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ سَوْدَةَ بِنْتَ زَمْعَةَ، وَهَبَتْ، يَوْمَهَا لِعَائِشَةَ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقْسِمُ لِعَائِشَةَ بِيَوْمِهَا وَيَوْمِ سَوْدَةَ.
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Savda bint Zamʼa oʻ z (navbat) kunini Oishaga hadya (inʼom) qildi; Paygʻambar ﷺ Oishaga — uning (oʻ z) kuni va Savdaning kuni bilan (qoʻ shib) — taqsim (navbat) qilar edilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Савда бинт Замъа ў з (навбат) кунини Оишага ҳадя (инъом) қилди; Пайғамбар ﷺ Оишага — унинг (ў з) куни ва Савданинг куни билан (қў шиб) — тақсим (навбат) қилар эдилар.
حَدَّثَنَا فَرْوَةُ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا انْصَرَفَ مِنَ الْعَصْرِ دَخَلَ عَلَى نِسَائِهِ، فَيَدْنُو مِنْ إِحْدَاهُنَّ، فَدَخَلَ عَلَى حَفْصَةَ، فَاحْتَبَسَ أَكْثَرَ مَا كَانَ يَحْتَبِسُ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ asr (namozi)dan qaytganlarida, zavjalarining oldigʻa kirar va ulardan biriga yaqinlashar edilar. (Bir kun) u zot Hafsaning oldigʻa kirdilar va — odatda turar (qolar)laridan koʻ proq — (uning yonida) turib (ushlanib) qoldilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ аср (намози)дан қайтганларида, завжаларининг олдиға кирар ва улардан бирига яқинлашар эдилар. (Бир кун) у зот Ҳафсанинг олдиға кирдилар ва — одатда турар (қолар)ларидан кў проқ — (унинг ёнида) туриб (ушланиб) қолдилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، قَالَ هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَسْأَلُ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ " أَيْنَ أَنَا غَدًا أَيْنَ أَنَا غَدًا ". يُرِيدُ يَوْمَ عَائِشَةَ، فَأَذِنَ لَهُ أَزْوَاجُهُ يَكُونُ حَيْثُ شَاءَ، فَكَانَ فِي بَيْتِ عَائِشَةَ حَتَّى مَاتَ عِنْدَهَا. قَالَتْ عَائِشَةُ فَمَاتَ فِي الْيَوْمِ الَّذِي كَانَ يَدُورُ عَلَىَّ فِيهِ فِي بَيْتِي، فَقَبَضَهُ اللَّهُ، وَإِنَّ رَأْسَهُ لَبَيْنَ نَحْرِي وَسَحْرِي، وَخَالَطَ رِيقُهُ رِيقِي.
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ — oʻ zlari vafot etgan (oʻ sha) kasalliklarida — «Men ertaga qaerda (boʻ laman)? Men ertaga qaerda?» deb soʻrar edilar — Oishaning kunini (navbatini) nazarda tutar edilar. Bas, zavjalari u zotga — xohlagan (joy)larida boʻ lishga — izn berdi. Shu sababli u zot Oishaning uyida boʻ ldilar — to uning huzurida vafot etgunlarigacha. Oisha aytdi: «U zot — mening (uyimda navbatim) aylangan (oʻ sha) kunda, mening uyimda vafot etdilar; Alloh u zotni — boshlari mening boʻ ynim va koʻ ksim orasida boʻ lgan holda — (vafot ettirib) oldi; va u zotning soʻ lagi mening soʻ lagimga qoʻ shildi (aralashdi).»(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ — ў злари вафот этган (ў ша) касалликларида — «Мен эртага қаэрда (бў ламан)? Мен эртага қаэрда?» деб сўрар эдилар — Оишанинг кунини (навбатини) назарда тутар эдилар. Бас, завжалари у зотга — хоҳлаган (жой)ларида бў лишга — изн берди. Шу сабабли у зот Оишанинг уйида бў лдилар — то унинг ҳузурида вафот этгунларигача. Оиша айтди: «У зот — менинг (уйимда навбатим) айланган (ў ша) кунда, менинг уйимда вафот этдилар; Аллоҳ у зотни — бошлари менинг бў йним ва кў ксим орасида бў лган ҳолда — (вафот эттириб) олди; ва у зотнинг сў лаги менинг сў лагимга қў шилди (аралашди).»
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَا أُمَّةَ مُحَمَّدٍ مَا أَحَدٌ أَغْيَرَ مِنَ اللَّهِ أَنْ يَرَى عَبْدَهُ أَوْ أَمَتَهُ تَزْنِي يَا أُمَّةَ مُحَمَّدٍ لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلاً وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا ".
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Ey Muhammad ummati! Oʻ z qulini yoki choʻ risini zino qilayotganini koʻ rishdan — Allohdan koʻ ra gʻ ayurroq (rashkchiroq) hech kim yoʻq. Ey Muhammad ummati! Agar men bilgan (narsa)ni bilganingizda edi, oz kular va koʻ p yigʻ lar edingiz», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Муҳаммад уммати! Ў з қулини ёки чў рисини зино қилаётганини кў ришдан — Аллоҳдан кў ра ғ аюрроқ (рашкчироқ) ҳеч ким йўқ. Эй Муҳаммад уммати! Агар мен билган (нарса)ни билганингизда эди, оз кулар ва кў п йиғ лар эдингиз», дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي لأَعْلَمُ إِذَا كُنْتِ عَنِّي رَاضِيَةً، وَإِذَا كُنْتِ عَلَىَّ غَضْبَى ". قَالَتْ فَقُلْتُ مِنْ أَيْنَ تَعْرِفُ ذَلِكَ فَقَالَ " أَمَّا إِذَا كُنْتِ عَنِّي رَاضِيَةً فَإِنَّكِ تَقُولِينَ لاَ وَرَبِّ مُحَمَّدٍ، وَإِذَا كُنْتِ غَضْبَى قُلْتِ لاَ وَرَبِّ إِبْرَاهِيمَ ". قَالَتْ قُلْتُ أَجَلْ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا أَهْجُرُ إِلاَّ اسْمَكَ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ menga: «Albatta men — sen mendan rozi (boʻ lgan) paytni va menga gʻ azablangan paytni — bilaman», dedilar. Men: «Buni qaerdan bilasan?» dedim. U zot: «Sen mendan rozi boʻ lganingda, ‹Yoʻq, Muhammadning Robbiga qasamki› deysan; gʻ azablanganingda esa, ‹Yoʻq, Ibrohimning Robbiga qasamki› deysan», dedilar. Men: «Ha (toʻ gʻ ri), Allohga qasamki, ey Allohning Rasuli, men faqat sening ismingni (tilga olmay) tark qilaman (qolgani esa oʻ shanday)», dedim.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ менга: «Албатта мен — сен мендан рози (бў лган) пайтни ва менга ғ азабланган пайтни — биламан», дедилар. Мен: «Буни қаэрдан биласан?» дедим. У зот: «Сен мендан рози бў лганингда, ‹Йўқ, Муҳаммаднинг Роббига қасамки› дейсан; ғ азабланганингда эса, ‹Йўқ, Иброҳимнинг Роббига қасамки› дейсан», дедилар. Мен: «Ҳа (тў ғ ри), Аллоҳга қасамки, эй Аллоҳнинг Расули, мен фақат сенинг исмингни (тилга олмай) тарк қиламан (қолгани эса ў шандай)», дедим.
حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ أَبِي رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا النَّضْرُ، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ مَا غِرْتُ عَلَى امْرَأَةٍ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَمَا غِرْتُ عَلَى خَدِيجَةَ، لِكَثْرَةِ ذِكْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِيَّاهَا وَثَنَائِهِ عَلَيْهَا، وَقَدْ أُوحِيَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُبَشِّرَهَا بِبَيْتٍ لَهَا فِي الْجَنَّةِ مِنْ قَصَبٍ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Men Rasululloh ﷺning (biror) ayoliga — Xadijaga rashk qilgancha rashk qilmadim; chunki Rasululloh ﷺ uni koʻ p eslar va unga (koʻ p) maqtov aytar edilar. Va Rasululloh ﷺga — unga jannatda qasabdan (boʻ lgan marvarid-quvur) bir uy (borligini) suyunchi (xushxabar) berishlari — vahy qilingan edi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺнинг (бирор) аёлига — Хадижага рашк қилганча рашк қилмадим; чунки Расулуллоҳ ﷺ уни кў п эслар ва унга (кў п) мақтов айтар эдилар. Ва Расулуллоҳ ﷺга — унга жаннатда қасабдан (бў лган марварид-қувур) бир уй (борлигини) суюнчи (хушхабар) беришлари — ваҳй қилинган эди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، عَنْ عِيسَى، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَسْتُرُنِي بِرِدَائِهِ، وَأَنَا أَنْظُرُ إِلَى الْحَبَشَةِ يَلْعَبُونَ فِي الْمَسْجِدِ، حَتَّى أَكُونَ أَنَا الَّذِي أَسْأَمُ، فَاقْدُرُوا قَدْرَ الْجَارِيَةِ الْحَدِيثَةِ السِّنِّ الْحَرِيصَةِ عَلَى اللَّهْوِ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺni — meni oʻ z ridolari bilan toʻ sib turganlarini, men esa habashlik(lar)ning masjidda oʻ yin (koʻ rsatib) oʻ ynayotganini — to oʻ zim charchab (qaytgunimcha) qarab turganimni — koʻ rdim. Bas, lahv (oʻ yin-tomosha)ga haris boʻ lgan yosh (kichkina) qizning qadr (holatini) — (oʻ shandan) qiyoslab koʻ ringlar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺни — мени ў з ридолари билан тў сиб турганларини, мен эса ҳабашлик(лар)нинг масжидда ў йин (кў рсатиб) ў йнаётганини — то ў зим чарчаб (қайтгунимча) қараб турганимни — кў рдим. Бас, лаҳв (ў йин-томоша)га ҳарис бў лган ёш (кичкина) қизнинг қадр (ҳолатини) — (ў шандан) қиёслаб кў ринглар.
حَدَّثَنَا فَرْوَةُ بْنُ أَبِي الْمَغْرَاءِ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَرَجَتْ سَوْدَةُ بِنْتُ زَمْعَةَ لَيْلاً فَرَآهَا عُمَرُ فَعَرَفَهَا فَقَالَ إِنَّكِ وَاللَّهِ يَا سَوْدَةُ مَا تَخْفَيْنَ عَلَيْنَا، فَرَجَعَتْ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لَهُ، وَهْوَ فِي حُجْرَتِي يَتَعَشَّى، وَإِنَّ فِي يَدِهِ لَعَرْقًا، فَأُنْزِلَ عَلَيْهِ فَرُفِعَ عَنْهُ وَهُوَ يَقُولُ " قَدْ أَذِنَ لَكُنَّ أَنْ تَخْرُجْنَ لِحَوَائِجِكُنَّ ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Savda bint Zamʼa (bir) kechasi (tashqariga) chiqdi; Umar uni koʻ rib, (boʻ yi balandligidan) tanib qoldi va: «Allohga qasamki, ey Savda, sen bizdan (yashirinib) berkinolmaysan» dedi. (Savda) Paygʻambar ﷺning oldigʻa qaytib, buni u zotga zikr qildi — u zot mening hujramda kechki taom yeb oʻ tirgan, qoʻ llarida bir suyak (goʻshtli) boʻ lak (arq) bor edi. Shunda u zotga (vahy) nozil qilindi; soʻng undan (vahy holati) koʻ tarildi — u zot: «Sizlarga — oʻ z hojatlaringiz uchun (tashqariga) chiqish — izn berildi», der edilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Савда бинт Замъа (бир) кечаси (ташқарига) чиқди; Умар уни кў риб, (бў йи баландлигидан) таниб қолди ва: «Аллоҳга қасамки, эй Савда, сен биздан (яшириниб) беркинолмайсан» деди. (Савда) Пайғамбар ﷺнинг олдиға қайтиб, буни у зотга зикр қилди — у зот менинг ҳужрамда кечки таом еб ў тирган, қў лларида бир суяк (гўштли) бў лак (арқ) бор эди. Шунда у зотга (ваҳй) нозил қилинди; сўнг ундан (ваҳй ҳолати) кў тарилди — у зот: «Сизларга — ў з ҳожатларингиз учун (ташқарига) чиқиш — изн берилди», дер эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا قَالَتْ جَاءَ عَمِّي مِنَ الرَّضَاعَةِ فَاسْتَأْذَنَ عَلَىَّ فَأَبَيْتُ أَنْ آذَنَ لَهُ حَتَّى أَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ " إِنَّهُ عَمُّكِ فَأْذَنِي لَهُ " قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا أَرْضَعَتْنِي الْمَرْأَةُ وَلَمْ يُرْضِعْنِي الرَّجُلُ. قَالَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهُ عَمُّكِ فَلْيَلِجْ عَلَيْكِ ". قَالَتْ عَائِشَةُ وَذَلِكَ بَعْدَ أَنْ ضُرِبَ عَلَيْنَا الْحِجَابُ. قَالَتْ عَائِشَةُ يَحْرُمُ مِنَ الرَّضَاعَةِ مَا يَحْرُمُ مِنَ الْوِلاَدَةِ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Razoadan (emizishdan) boʻ lgan amaki m kelib, mening oldimga (kirishga) izn soʻradi; men — to Rasululloh ﷺdan soʻramaguncha — unga izn berishdan bosh tortdim. Rasululloh ﷺ keldilar, men u zotdan bu haqda soʻradim. U zot: «U — sening amaki ng; unga izn ber», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, meni (oʻ sha) ayol emizdi-ku, meni erkak emizmadi» dedim. Rasululloh ﷺ: «U — sening amaki ng; bas, u sening oldingga kirsin», dedilar. Oisha aytdi: Bu — bizga hijob (parda hukmi) tushgandan keyin (boʻ lgan) edi. Oisha (yana) aytdi: «Razoadan (emizishdan) — (nasl)dan (tugʻ ilishdan) harom boʻ lgan (mahram) narsa — harom boʻ ladi.»(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Разоадан (эмизишдан) бў лган амаки м келиб, менинг олдимга (киришга) изн сўради; мен — то Расулуллоҳ ﷺдан сўрамагунча — унга изн беришдан бош тортдим. Расулуллоҳ ﷺ келдилар, мен у зотдан бу ҳақда сўрадим. У зот: «У — сенинг амаки нг; унга изн бер», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мени (ў ша) аёл эмизди-ку, мени эркак эмизмади» дедим. Расулуллоҳ ﷺ: «У — сенинг амаки нг; бас, у сенинг олдингга кирсин», дедилар. Оиша айтди: Бу — бизга ҳижоб (парда ҳукми) тушгандан кейин (бў лган) эди. Оиша (яна) айтди: «Разоадан (эмизишдан) — (насл)дан (туғ илишдан) ҳаром бў лган (маҳрам) нарса — ҳаром бў лади.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ عَاتَبَنِي أَبُو بَكْرٍ وَجَعَلَ يَطْعُنُنِي بِيَدِهِ فِي خَاصِرَتِي فَلاَ يَمْنَعُنِي مِنَ التَّحَرُّكِ إِلاَّ مَكَانُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَأْسُهُ عَلَى فَخِذِي.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Abu Bakr meni (bir narsada) malomat qildi va qoʻ li bilan biqinimga turta boshladi; meni (joyimda) qimirlashdan — Rasululloh ﷺning (boshini qoʻ ygan) oʻ rni va boshlarining sonim ustida (boʻ lishi)dan boshqa — hech narsa toʻ sib turmadi (yaʼni qimirlab u zotni bezovta qilishdan tiyildim).(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Абу Бакр мени (бир нарсада) маломат қилди ва қў ли билан биқинимга турта бошлади; мени (жойимда) қимирлашдан — Расулуллоҳ ﷺнинг (бошини қў йган) ў рни ва бошларининг соним устида (бў лиши)дан бошқа — ҳеч нарса тў сиб турмади (яъни қимирлаб у зотни безовта қилишдан тийилдим).
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ امْرَأَةَ رِفَاعَةَ الْقُرَظِيِّ جَاءَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ رِفَاعَةَ طَلَّقَنِي فَبَتَّ طَلاَقِي، وَإِنِّي نَكَحْتُ بَعْدَهُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الزَّبِيرِ الْقُرَظِيَّ، وَإِنَّمَا مَعَهُ مِثْلُ الْهُدْبَةِ. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَعَلَّكِ تُرِيدِينَ أَنْ تَرْجِعِي إِلَى رِفَاعَةَ، لاَ، حَتَّى يَذُوقَ عُسَيْلَتَكِ وَتَذُوقِي عُسَيْلَتَهُ ".
(Oisha (roziyallohu anho) xabar berdi)ki, Rifoa al-Quraziyning xotini Rasululloh ﷺning oldiga kelib: «Ey Allohning Rasuli, albatta Rifoa meni taloq qildi — taloqimni batt (qatʼiy, uch taloq) qildi; men undan keyin Abdurrahmon ibnuz-Zabir al-Quraziyga nikohlandim; (lekin) uning (erlik quvvati) — faqat libos popugidek (boʻ shashgan) xolos», dedi. Rasululloh ﷺ: «Sen Rifoaga qaytishni istayapsanmi? Yoʻq — to u (yangi ering) sening shirinligingni (asalingni), sen (ham) uning shirinligini totmaguncha (u senga halol boʻ lmaydi)», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар берди)ки, Рифоа ал-Қуразийнинг хотини Расулуллоҳ ﷺнинг олдига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, албатта Рифоа мени талоқ қилди — талоқимни батт (қатъий, уч талоқ) қилди; мен ундан кейин Абдурраҳмон ибнуз-Забир ал-Қуразийга никоҳландим; (лекин) унинг (эрлик қуввати) — фақат либос попугидек (бў шашган) холос», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Сен Рифоага қайтишни истаяпсанми? Йўқ — то у (янги эринг) сенинг ширинлигингни (асалингни), сен (ҳам) унинг ширинлигини тотмагунча (у сенга ҳалол бў лмайди)», дедилар.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَجُلاً، طَلَّقَ امْرَأَتَهُ ثَلاَثًا، فَتَزَوَّجَتْ فَطَلَّقَ فَسُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَتَحِلُّ لِلأَوَّلِ قَالَ " لاَ، حَتَّى يَذُوقَ عُسَيْلَتَهَا كَمَا ذَاقَ الأَوَّلُ ".
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, bir kishi oʻ z xotinini uch (taloq bilan) taloq qildi; (ayol boshqaga) tegdi (uylandi), soʻng u (yangi eri) ham (uni) taloq qildi. Paygʻambar ﷺdan: «(Endi) u birinchi (eriga) halol boʻ ladimi?» deb soʻraldi. U zot: «Yoʻq — to (yangi eri) — birinchisi (uning shirinligini) totgandek — uning shirinligini (asalini) totmaguncha», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, бир киши ў з хотинини уч (талоқ билан) талоқ қилди; (аёл бошқага) тегди (уйланди), сўнг у (янги эри) ҳам (уни) талоқ қилди. Пайғамбар ﷺдан: «(Энди) у биринчи (эрига) ҳалол бў ладими?» деб сўралди. У зот: «Йўқ — то (янги эри) — биринчиси (унинг ширинлигини) тотгандек — унинг ширинлигини (асалини) тотмагунча», дедилар.
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ خَيَّرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاخْتَرْنَا اللَّهَ وَرَسُولَهُ، فَلَمْ يَعُدَّ ذَلِكَ عَلَيْنَا شَيْئًا.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ bizni (qolish yoki ajrashga) ixtiyor (tanlov) qoʻ ydilar; biz Alloh va Uning Rasulini tanladik; (lekin) u zot buni bizga (taloqdan) bir narsa (sifatida) hisoblamadilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ бизни (қолиш ёки ажрашга) ихтиёр (танлов) қў йдилар; биз Аллоҳ ва Унинг Расулини танладик; (лекин) у зот буни бизга (талоқдан) бир нарса (сифатида) ҳисобламадилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ طَلَّقَ رَجُلٌ امْرَأَتَهُ فَتَزَوَّجَتْ زَوْجًا غَيْرَهُ فَطَلَّقَهَا، وَكَانَتْ مَعَهُ مِثْلُ الْهُدْبَةِ فَلَمْ تَصِلْ مِنْهُ إِلَى شَىْءٍ تُرِيدُهُ، فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ طَلَّقَهَا فَأَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ زَوْجِي طَلَّقَنِي، وَإِنِّي تَزَوَّجْتُ زَوْجًا غَيْرَهُ فَدَخَلَ بِي، وَلَمْ يَكُنْ مَعَهُ إِلاَّ مِثْلُ الْهُدْبَةِ فَلَمْ يَقْرَبْنِي إِلاَّ هَنَةً وَاحِدَةً، لَمْ يَصِلْ مِنِّي إِلَى شَىْءٍ، فَأَحِلُّ لِزَوْجِي الأَوَّلِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَحِلِّينَ لِزَوْجِكِ الأَوَّلِ حَتَّى يَذُوقَ الآخَرُ عُسَيْلَتَكِ، وَتَذُوقِي عُسَيْلَتَهُ ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Bir kishi oʻ z xotinini taloq qildi; (ayol) undan boshqa bir erga tegdi (uylandi); u (yangi eri) ham uni taloq qildi — uning (erlik quvvati) libos popugidek edi, (ayol) undan oʻ zi istagan biror narsaga yetisholmadi. Koʻ p oʻ tmay, u (yangi eri) uni taloq qildi. (Ayol) Paygʻambar ﷺning oldiga kelib: «Ey Allohning Rasuli, albatta erim meni taloq qilgan edi; men undan boshqa bir erga tegdim — u men bilan qurdi (zifofga kirdi); (lekin) uning (quvvati) — libos popugidek (boʻ shashgan) xolos — u menga faqat bir marta (yengilgina) yaqinlashdi, mendan oʻ zi istagan biror narsaga yetishmadi; (endi) men birinchi erimga halol boʻ lamanmi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Sen birinchi eringga — toki keyingisi sening shirinligingni (asalingni), sen (ham) uning shirinligini totmaguncha — halol boʻ lmaysan», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Бир киши ў з хотинини талоқ қилди; (аёл) ундан бошқа бир эрга тегди (уйланди); у (янги эри) ҳам уни талоқ қилди — унинг (эрлик қуввати) либос попугидек эди, (аёл) ундан ў зи истаган бирор нарсага етишолмади. Кў п ў тмай, у (янги эри) уни талоқ қилди. (Аёл) Пайғамбар ﷺнинг олдига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, албатта эрим мени талоқ қилган эди; мен ундан бошқа бир эрга тегдим — у мен билан қурди (зифофга кирди); (лекин) унинг (қуввати) — либос попугидек (бў шашган) холос — у менга фақат бир марта (енгилгина) яқинлашди, мендан ў зи истаган бирор нарсага етишмади; (энди) мен биринчи эримга ҳалол бў ламанми?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Сен биринчи эрингга — токи кейингиси сенинг ширинлигингни (асалингни), сен (ҳам) унинг ширинлигини тотмагунча — ҳалол бў лмайсан», дедилар.
حَدَّثَنَا فَرْوَةُ بْنُ أَبِي الْمَغْرَاءِ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحِبُّ الْعَسَلَ وَالْحَلْوَاءَ، وَكَانَ إِذَا انْصَرَفَ مِنَ الْعَصْرِ دَخَلَ عَلَى نِسَائِهِ، فَيَدْنُو مِنْ إِحْدَاهُنَّ، فَدَخَلَ عَلَى حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَ، فَاحْتَبَسَ أَكْثَرَ مَا كَانَ يَحْتَبِسُ، فَغِرْتُ فَسَأَلْتُ عَنْ ذَلِكَ فَقِيلَ لِي أَهْدَتْ لَهَا امْرَأَةٌ مِنْ قَوْمِهَا عُكَّةً مِنْ عَسَلٍ، فَسَقَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مِنْهُ شَرْبَةً، فَقُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ لَنَحْتَالَنَّ لَهُ. فَقُلْتُ لِسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ إِنَّهُ سَيَدْنُو مِنْكِ، فَإِذَا دَنَا مِنْكِ فَقُولِي أَكَلْتَ مَغَافِيرَ فَإِنَّهُ سَيَقُولُ لَكِ لاَ. فَقُولِي لَهُ مَا هَذِهِ الرِّيحُ الَّتِي أَجِدُ مِنْكَ فَإِنَّهُ سَيَقُولُ لَكِ سَقَتْنِي حَفْصَةُ شَرْبَةَ عَسَلٍ فَقُولِي لَهُ جَرَسَتْ نَحْلُهُ الْعُرْفُطَ. وَسَأَقُولُ ذَلِكَ، وَقُولِي أَنْتِ يَا صَفِيَّةُ ذَاكِ. قَالَتْ تَقُولُ سَوْدَةُ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلاَّ أَنْ قَامَ عَلَى الْبَابِ، فَأَرَدْتُ أَنْ أُبَادِيَهُ بِمَا أَمَرْتِنِي بِهِ فَرَقًا مِنْكِ، فَلَمَّا دَنَا مِنْهَا قَالَتْ لَهُ سَوْدَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَكَلْتَ مَغَافِيرَ قَالَ " لاَ ". قَالَتْ فَمَا هَذِهِ الرِّيحُ الَّتِي أَجِدُ مِنْكَ. قَالَ " سَقَتْنِي حَفْصَةُ شَرْبَةَ عَسَلٍ ". فَقَالَتْ جَرَسَتْ نَحْلُهُ الْعُرْفُطَ فَلَمَّا دَارَ إِلَىَّ قُلْتُ لَهُ نَحْوَ ذَلِكَ، فَلَمَّا دَارَ إِلَى صَفِيَّةَ قَالَتْ لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ فَلَمَّا دَارَ إِلَى حَفْصَةَ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ أَسْقِيكَ مِنْهُ. قَالَ " لاَ حَاجَةَ لِي فِيهِ ". قَالَتْ تَقُولُ سَوْدَةُ وَاللَّهِ لَقَدْ حَرَمْنَاهُ. قُلْتُ لَهَا اسْكُتِي.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ asal va shirinlikni yaxshi koʻ rar edilar; va asr (namozi)dan qaytganlarida, zavjalarining oldiga kirib, ulardan biriga yaqinlashar edilar. (Bir kun) u zot Hafsa bint Umarning oldiga kirdilar va odatda qancha toʻ xtab turgan boʻ lsalar, undan koʻ proq toʻ xtab turdilar. Men rashk qildim va bu haqda soʻradim; menga: ‹Uning qavmidan bir ayol unga bir koʻ za asal hadya qilgan edi; u (Hafsa) undan Paygʻambar ﷺga bir qultum ichirdi› deyildi. Men: ‹Allohga qasamki, biz unga (bir) hiyla qilamiz› dedim. Soʻng Savda bint Zamʼaga: ‹U (Paygʻambar ﷺ) senga yaqinlashadi; senga yaqinlashganida, ‹Magʻ ofir yedingmi?› deb ayt; u senga ‹Yoʻq› deydi; (shunda) unga ‹Sendan sezayotgan bu hid nima?› deb ayt; u senga ‹Hafsa menga asal ichirdi› deydi; (shunda) unga ‹Uning asalarisi urfut (yoqimsiz hidli oʻ simlik) yalagan ekan› deb ayt. Men ham shu (gap)ni aytaman; sen ham, ey Safiyya, shuni ayt› dedim. (Oisha:) Savda aytdi: ‹Allohga qasamki, u eshik oldiga kelganidanoq — sendan qoʻ rqib — sen menga buyurgan (gap)ni (shoshib) aytmoqchi boʻ ldim.› U (Paygʻambar ﷺ) unga yaqinlashgach, Savda unga: ‹Ey Allohning Rasuli, magʻ ofir yedingmi?› dedi. U zot: ‹Yoʻq› dedilar. (Savda): ‹Bas, sendan sezayotgan bu hid nima?› dedi. U zot: ‹Hafsa menga asal ichirdi› dedilar. (Savda): ‹Uning asalarisi urfut yalagan ekan› dedi. U zot mening (navbatim)ga aylanganlarida, men ham unga shunga oʻ xshashni aytdim; soʻng Safiyya(ga) aylanganlarida, u ham unga shunday aytdi. Soʻng Hafsa(ga) aylanganlarida, u: ‹Ey Allohning Rasuli, senga undan (asaldan) ichirmayinmi?› dedi. U zot: ‹Mening unga hojatim yoʻq› dedilar. (Oisha:) Savda aytdi: ‹Allohga qasamki, biz uni (asalni) u zotga harom (mahrum) qildik.› Men unga: ‹Jim boʻ l› dedim.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ асал ва ширинликни яхши кў рар эдилар; ва аср (намози)дан қайтганларида, завжаларининг олдига кириб, улардан бирига яқинлашар эдилар. (Бир кун) у зот Ҳафса бинт Умарнинг олдига кирдилар ва одатда қанча тў хтаб турган бў лсалар, ундан кў проқ тў хтаб турдилар. Мен рашк қилдим ва бу ҳақда сўрадим; менга: ‹Унинг қавмидан бир аёл унга бир кў за асал ҳадя қилган эди; у (Ҳафса) ундан Пайғамбар ﷺга бир қултум ичирди› дейилди. Мен: ‹Аллоҳга қасамки, биз унга (бир) ҳийла қиламиз› дедим. Сўнг Савда бинт Замъага: ‹У (Пайғамбар ﷺ) сенга яқинлашади; сенга яқинлашганида, ‹Мағ офир едингми?› деб айт; у сенга ‹Йўқ› дейди; (шунда) унга ‹Сендан сезаётган бу ҳид нима?› деб айт; у сенга ‹Ҳафса менга асал ичирди› дейди; (шунда) унга ‹Унинг асалариси урфут (ёқимсиз ҳидли ў симлик) ялаган экан› деб айт. Мен ҳам шу (гап)ни айтаман; сен ҳам, эй Сафийя, шуни айт› дедим. (Оиша:) Савда айтди: ‹Аллоҳга қасамки, у эшик олдига келганиданоқ — сендан қў рқиб — сен менга буюрган (гап)ни (шошиб) айтмоқчи бў лдим.› У (Пайғамбар ﷺ) унга яқинлашгач, Савда унга: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, мағ офир едингми?› деди. У зот: ‹Йўқ› дедилар. (Савда): ‹Бас, сендан сезаётган бу ҳид нима?› деди. У зот: ‹Ҳафса менга асал ичирди› дедилар. (Савда): ‹Унинг асалариси урфут ялаган экан› деди. У зот менинг (навбатим)га айланганларида, мен ҳам унга шунга ў хшашни айтдим; сўнг Сафийя(га) айланганларида, у ҳам унга шундай айтди. Сўнг Ҳафса(га) айланганларида, у: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, сенга ундан (асалдан) ичирмайинми?› деди. У зот: ‹Менинг унга ҳожатим йўқ› дедилар. (Оиша:) Савда айтди: ‹Аллоҳга қасамки, биз уни (асални) у зотга ҳаром (маҳрум) қилдик.› Мен унга: ‹Жим бў л› дедим.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ كَانَ فِي بَرِيرَةَ ثَلاَثُ سُنَنٍ، إِحْدَى السُّنَنِ أَنَّهَا أُعْتِقَتْ، فَخُيِّرَتْ فِي زَوْجِهَا. وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ". وَدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالْبُرْمَةُ تَفُورُ بِلَحْمٍ، فَقُرِّبَ إِلَيْهِ خُبْزٌ وَأُدْمٌ مِنْ أُدْمِ الْبَيْتِ فَقَالَ " أَلَمْ أَرَ الْبُرْمَةَ فِيهَا لَحْمٌ ". قَالُوا بَلَى، وَلَكِنْ ذَلِكَ لَحْمٌ تُصُدِّقَ بِهِ عَلَى بَرِيرَةَ، وَأَنْتَ لاَ تَأْكُلُ الصَّدَقَةَ. قَالَ " عَلَيْهَا صَدَقَةٌ، وَلَنَا هَدِيَّةٌ ".
(Oisha (roziyallohu anho) (Paygʻambar ﷺning zavjasi) aytdi:) Barira(da) uchta sunnat (hukm) bor edi: sunnatlardan biri — u ozod qilindi va eri (masalasida) ixtiyorga qoʻ yildi. Rasululloh ﷺ: «Valoʼ — ozod qilgan (kishi)niki(dir)» dedilar. (Yana) Rasululloh ﷺ kirdilar — qozonda goʻsht qaynab turgan edi; u zotga non va uydagi noxoʻ rishlardan (biror) noxoʻ rish keltirildi. U zot: «Men qozonda goʻsht (borligini) koʻ rmadimmi?» dedilar. Ular: «Ha, lekin u — Bariraga sadaqa qilingan goʻsht; sen esa sadaqani yemaysan-ku» dedi. U zot: «U — unga sadaqa, bizga esa hadya(dir)» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) (Пайғамбар ﷺнинг завжаси) айтди:) Барира(да) учта суннат (ҳукм) бор эди: суннатлардан бири — у озод қилинди ва эри (масаласида) ихтиёрга қў йилди. Расулуллоҳ ﷺ: «Валў — озод қилган (киши)ники(дир)» дедилар. (Яна) Расулуллоҳ ﷺ кирдилар — қозонда гўшт қайнаб турган эди; у зотга нон ва уйдаги нохў ришлардан (бирор) нохў риш келтирилди. У зот: «Мен қозонда гўшт (борлигини) кў рмадимми?» дедилар. Улар: «Ҳа, лекин у — Барирага садақа қилинган гўшт; сен эса садақани емайсан-ку» деди. У зот: «У — унга садақа, бизга эса ҳадя(дир)» дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ،. وَقَالَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي يُونُسُ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ كَانَتِ الْمُؤْمِنَاتُ إِذَا هَاجَرْنَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَمْتَحِنُهُنَّ بِقَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى [quran sura="60" aya_start="10" aya_end="10"]{يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا جَاءَكُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ} إِلَى آخِرِ الآيَةِ قَالَتْ عَائِشَةُ فَمَنْ أَقَرَّ بِهَذَا الشَّرْطِ مِنَ الْمُؤْمِنَاتِ فَقَدْ أَقَرَّ بِالْمِحْنَةِ، فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَقْرَرْنَ بِذَلِكَ مِنْ قَوْلِهِنَّ قَالَ لَهُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " انْطَلِقْنَ فَقَدْ بَايَعْتُكُنَّ "، لاَ وَاللَّهِ مَا مَسَّتْ يَدُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَ امْرَأَةٍ قَطُّ، غَيْرَ أَنَّهُ بَايَعَهُنَّ بِالْكَلاَمِ، وَاللَّهِ مَا أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى النِّسَاءِ إِلاَّ بِمَا أَمَرَهُ اللَّهُ يَقُولُ لَهُنَّ إِذَا أَخَذَ عَلَيْهِنَّ " قَدْ بَايَعْتُكُنَّ ". كَلاَمًا.
(Oisha (roziyallohu anho) (Paygʻambar ﷺning zavjasi) aytdi:) Moʻmina (ayol)lar Paygʻambar ﷺning oldiga hijrat qilib kelganlarida, u zot ularni Alloh taoloning ‹Ey iymon keltirganlar, sizlarga moʻmina (ayol)lar muhojir (hijrat qilib) kelsa, ularni imtihon qilinglar...› (Mumtahana surasi, 10) degan soʻzi bilan imtihon qilar edilar — oyatning oxirigacha. Oisha aytdi: «Moʻmina (ayol)lardan kim shu shartga iqror boʻ lsa, u imtihon(dan oʻ tishi)ga iqror boʻ lgan boʻ lar edi. Rasululloh ﷺ — ular bu (gap)ni oʻ z soʻzlari bilan iqror qilganlarida — ularga: ‹Boringlar, men sizlarga bayʼat berdim (sizning bayʼatingizni qabul qildim)› der edilar. Yoʻq, Allohga qasamki, Rasululloh ﷺning qoʻ llari aslo (biror) ayol qoʻ liga tegmagan; faqat u zot ularga kalom (soʻ z) bilan bayʼat olar edilar. Allohga qasamki, Rasululloh ﷺ ayollardan — Alloh u zotni buyurgan (shart)dan boshqa (biror narsani) olmadilar; ulardan (bayʼat) olganlarida, ularga: ‹Men sizlarga bayʼat berdim› deb — (faqat) kalom (soʻ z) bilan (aytar edilar).»(Оиша (розияллоҳу анҳо) (Пайғамбар ﷺнинг завжаси) айтди:) Мўмина (аёл)лар Пайғамбар ﷺнинг олдига ҳижрат қилиб келганларида, у зот уларни Аллоҳ таолонинг ‹Эй иймон келтирганлар, сизларга мўмина (аёл)лар муҳожир (ҳижрат қилиб) келса, уларни имтиҳон қилинглар...› (Мумтаҳана сураси, 10) деган сўзи билан имтиҳон қилар эдилар — оятнинг охиригача. Оиша айтди: «Мўмина (аёл)лардан ким шу шартга иқрор бў лса, у имтиҳон(дан ў тиши)га иқрор бў лган бў лар эди. Расулуллоҳ ﷺ — улар бу (гап)ни ў з сўзлари билан иқрор қилганларида — уларга: ‹Боринглар, мен сизларга байъат бердим (сизнинг байъатингизни қабул қилдим)› дер эдилар. Йўқ, Аллоҳга қасамки, Расулуллоҳ ﷺнинг қў ллари асло (бирор) аёл қў лига тегмаган; фақат у зот уларга калом (сў з) билан байъат олар эдилар. Аллоҳга қасамки, Расулуллоҳ ﷺ аёллардан — Аллоҳ у зотни буюрган (шарт)дан бошқа (бирор нарсани) олмадилар; улардан (байъат) олганларида, уларга: ‹Мен сизларга байъат бердим› деб — (фақат) калом (сў з) билан (айтар эдилар).»
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ رِفَاعَةَ، الْقُرَظِيَّ تَزَوَّجَ امْرَأَةً، ثُمَّ طَلَّقَهَا فَتَزَوَّجَتْ آخَرَ فَأَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَتْ لَهُ أَنَّهُ لاَ يَأْتِيهَا، وَإِنَّهُ لَيْسَ مَعَهُ إِلاَّ مِثْلُ هُدْبَةٍ فَقَالَ " لاَ حَتَّى تَذُوقِي عُسَيْلَتَهُ، وَيَذُوقَ عُسَيْلَتَكِ ".
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Rifoa al-Quraziy bir ayolga uylandi, soʻng uni taloq qildi; (ayol) boshqa (bir erga) tegdi. Soʻng u (ayol) Paygʻambar ﷺning oldiga kelib, unga — u (yangi eri) unga yaqinlashmasligini, uning (quvvati) faqat libos popugidek (boʻ shashgan) ekanini — zikr qildi. U zot: «Yoʻq — to sen uning shirinligini (asalini), u sening shirinligingni totmaguncha (birinchi eringga qaytolmaysan)» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Рифоа ал-Қуразий бир аёлга уйланди, сўнг уни талоқ қилди; (аёл) бошқа (бир эрга) тегди. Сўнг у (аёл) Пайғамбар ﷺнинг олдига келиб, унга — у (янги эри) унга яқинлашмаслигини, унинг (қуввати) фақат либос попугидек (бў шашган) эканини — зикр қилди. У зот: «Йўқ — то сен унинг ширинлигини (асалини), у сенинг ширинлигингни тотмагунча (биринчи эрингга қайтолмайсан)» дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ لَمَّا أَرَادَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَنْفِرَ إِذَا صَفِيَّةُ عَلَى باب خِبَائِهَا كَئِيبَةً، فَقَالَ لَهَا " عَقْرَى ـ أَوْ حَلْقَى ـ إِنَّكِ لَحَابِسَتُنَا أَكُنْتِ أَفَضْتِ يَوْمَ النَّحْرِ ". قَالَتْ نَعَمْ. قَالَ " فَانْفِرِي إِذًا ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ (Madinaga) qaytmoqchi (koʻ chmoqchi) boʻ lganlarida, birdan Safiyya oʻ z chodiri eshigi oldida gʻ amgin (holda) edi. U zot unga: «Aqro — yoki halqo (soching kesilgur)! Sen bizni ushlab (toʻ xtatib) qoʻ yadigan boʻ lding-ku! Sen nahr (qurbon) kuni (ifoza tavofini) qilganmiding?» dedilar. U: «Ha» dedi. U zot: «Unday boʻ lsa, (yoʻ lga) chiq» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ (Мадинага) қайтмоқчи (кў чмоқчи) бў лганларида, бирдан Сафийя ў з чодири эшиги олдида ғ амгин (ҳолда) эди. У зот унга: «Ақро — ёки ҳалқо (сочинг кесилгур)! Сен бизни ушлаб (тў хтатиб) қў ядиган бў лдинг-ку! Сен наҳр (қурбон) куни (ифоза тавофини) қилганмидинг?» дедилар. У: «Ҳа» деди. У зот: «Ундай бў лса, (йў лга) чиқ» дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ جَاءَتْ هِنْدُ بِنْتُ عُتْبَةَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ مِسِّيكٌ، فَهَلْ عَلَىَّ حَرَجٌ أَنْ أُطْعِمَ مِنَ الَّذِي لَهُ عِيَالَنَا قَالَ " لاَ إِلاَّ بِالْمَعْرُوفِ ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Hind bint Utba kelib: «Ey Allohning Rasuli, albatta Abu Sufyon — baxil (xasis) kishi; uning (moli)dan oilamizga yedirsam, menga gunoh boʻ ladimi?» dedi. U zot: «Yoʻq — maʼruf (oʻ rinli) bilan (boʻ lsa boʻ ladi)» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Ҳинд бинт Утба келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, албатта Абу Суфён — бахил (хасис) киши; унинг (моли)дан оиламизга едирсам, менга гуноҳ бў ладими?» деди. У зот: «Йўқ — маъруф (ў ринли) билан (бў лса бў лади)» дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ هِنْدَ بِنْتَ عُتْبَةَ، قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ شَحِيحٌ، وَلَيْسَ يُعْطِينِي مَا يَكْفِينِي وَوَلَدِي، إِلاَّ مَا أَخَذْتُ مِنْهُ وَهْوَ لاَ يَعْلَمُ فَقَالَ " خُذِي مَا يَكْفِيكِ وَوَلَدَكِ بِالْمَعْرُوفِ ".
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Hind bint Utba: «Ey Allohning Rasuli, albatta Abu Sufyon — xasis kishi; u menga — oʻ zim va bolamga yetadigan (narsa)ni — bermaydi; magar undan men olgan (narsa), holbuki u bilmaydi» dedi. U zot: «Oʻ zing va bolangga yetadigan (narsa)ni maʼruf (oʻ rinli) bilan ol» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Ҳинд бинт Утба: «Эй Аллоҳнинг Расули, албатта Абу Суфён — хасис киши; у менга — ў зим ва боламга етадиган (нарса)ни — бермайди; магар ундан мен олган (нарса), ҳолбуки у билмайди» деди. У зот: «Ў зинг ва болангга етадиган (нарса)ни маъруф (ў ринли) билан ол» дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ هِنْدُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ شَحِيحٌ فَهَلْ عَلَىَّ جُنَاحٌ أَنْ آخُذَ مِنْ مَالِهِ مَا يَكْفِينِي وَبَنِيَّ قَالَ " خُذِي بِالْمَعْرُوفِ ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Hind: «Ey Allohning Rasuli, albatta Abu Sufyon — xasis kishi; uning molidan — oʻ zim va bolalarimga yetadigan (narsa)ni — olsam, menga gunoh boʻ ladimi?» dedi. U zot: «Maʼruf (oʻ rinli) bilan ol» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Ҳинд: «Эй Аллоҳнинг Расули, албатта Абу Суфён — хасис киши; унинг молидан — ў зим ва болаларимга етадиган (нарса)ни — олсам, менга гуноҳ бў ладими?» деди. У зот: «Маъруф (ў ринли) билан ол» дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ، حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْبَيْدَاءِ ـ أَوْ بِذَاتِ الْجَيْشِ ـ انْقَطَعَ عِقْدٌ لِي، فَأَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْتِمَاسِهِ، وَأَقَامَ النَّاسُ مَعَهُ، وَلَيْسُوا عَلَى مَاءٍ، فَأَتَى النَّاسُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ فَقَالُوا أَلاَ تَرَى مَا صَنَعَتْ عَائِشَةُ أَقَامَتْ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالنَّاسِ، وَلَيْسُوا عَلَى مَاءٍ، وَلَيْسَ مَعَهُمْ مَاءٌ. فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاضِعٌ رَأْسَهُ عَلَى فَخِذِي قَدْ نَامَ فَقَالَ حَبَسْتِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالنَّاسَ، وَلَيْسُوا عَلَى مَاءٍ، وَلَيْسَ مَعَهُمْ مَاءٌ. فَقَالَتْ عَائِشَةُ فَعَاتَبَنِي أَبُو بَكْرٍ، وَقَالَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُولَ، وَجَعَلَ يَطْعُنُنِي بِيَدِهِ فِي خَاصِرَتِي، فَلاَ يَمْنَعُنِي مِنَ التَّحَرُّكِ إِلاَّ مَكَانُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى فَخِذِي، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ أَصْبَحَ عَلَى غَيْرِ مَاءٍ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ آيَةَ التَّيَمُّمِ فَتَيَمَّمُوا. فَقَالَ أُسَيْدُ بْنُ الْحُضَيْرِ مَا هِيَ بِأَوَّلِ بَرَكَتِكُمْ يَا آلَ أَبِي بَكْرٍ. قَالَتْ فَبَعَثْنَا الْبَعِيرَ الَّذِي كُنْتُ عَلَيْهِ، فَأَصَبْنَا الْعِقْدَ تَحْتَهُ.
Oisha (Paygʻambar ﷺ ning zavjalari) (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan safarlarining birida yoʻlga chiqdik; Bayda yoki Zotul-Jaysh (degan joy)ga yetganimizda, mening marjonim (uzilib) yoʻqoldi. Rasululloh ﷺ uni qidirgani toʻxtadilar, u zot bilan birga odamlar ham (toʻxtadi). U joyda suv yoʻq edi; shuning uchun odamlar Abu Bakr as-Siddiqning oldiga borib: ‹Oisha nima qilganini koʻrmayapsanmi? U Rasululloh ﷺ ni va odamlarni suv yoʻq joyda, oʻzlarida ham suv boʻlmagan holda toʻxtatib qoʻydi›, — dedi. Abu Bakr keldi — Rasululloh ﷺ boshlarini sonimga qoʻyib uxlab yotgan edilar. U menga: ‹Sen Rasululloh ﷺ ni va odamlarni suv yoʻq joyda, ularda suv boʻlmagan holda toʻxtatib qoʻyding›, — dedi. U meni koyidi va Alloh xohlagan (soʻzlar)ni aytdi, qoʻli bilan biqinimga urdi. Meni (ogʻriqdan) qimirlashdan faqat Rasululloh ﷺ ning sonimdagi (boshlari) toʻsdi. Tong otganida Rasululloh ﷺ uygʻondilar, suv (hali ham) yoʻq edi. Shunda Alloh tayammum (oyatlari)ni nozil qildi. Bas, hamma tayammum qildi. Usayd ibn Huzayr: ‹Ey Abu Bakr oilasi! Bu — sizlarning birinchi barakatingiz emas›, — dedi. Soʻng men mingan tuya oʻrnidan qoʻzgʻatildi va marjon uning ostidan topildi.Оиша (Пайғамбар ﷺ нинг завжалари) (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан сафарларининг бирида йўлга чиқдик; Байда ёки Зотул-Жайш (деган жой)га етганимизда, менинг маржоним (узилиб) йўқолди. Расулуллоҳ ﷺ уни қидиргани тўхтадилар, у зот билан бирга одамлар ҳам (тўхтади). У жойда сув йўқ эди; шунинг учун одамлар Абу Бакр ас-Сиддиқнинг олдига бориб: ‹Оиша нима қилганини кўрмаяпсанми? У Расулуллоҳ ﷺ ни ва одамларни сув йўқ жойда, ўзларида ҳам сув бўлмаган ҳолда тўхтатиб қўйди›, — деди. Абу Бакр келди — Расулуллоҳ ﷺ бошларини сонимга қўйиб ухлаб ётган эдилар. У менга: ‹Сен Расулуллоҳ ﷺ ни ва одамларни сув йўқ жойда, уларда сув бўлмаган ҳолда тўхтатиб қўйдинг›, — деди. У мени койиди ва Аллоҳ хоҳлаган (сўзлар)ни айтди, қўли билан биқинимга урди. Мени (оғриқдан) қимирлашдан фақат Расулуллоҳ ﷺ нинг сонимдаги (бошлари) тўсди. Тонг отганида Расулуллоҳ ﷺ уйғондилар, сув (ҳали ҳам) йўқ эди. Шунда Аллоҳ таяммум (оятлари)ни нозил қилди. Бас, ҳамма таяммум қилди. Усайд ибн Ҳузайр: ‹Эй Абу Бакр оиласи! Бу — сизларнинг биринчи баракатингиз эмас›, — деди. Сўнг мен минган туя ўрнидан қўзғатилди ва маржон унинг остидан топилди.
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَشْعَثَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُحِبُّ التَّيَمُّنَ مَا اسْتَطَاعَ فِي طُهُورِهِ وَتَنَعُّلِهِ وَتَرَجُّلِهِ. وَكَانَ قَالَ بِوَاسِطٍ قَبْلَ هَذَا فِي شَأْنِهِ كُلِّهِ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺ — qodir boʻ lgancha — tahorat (poklanish)da, kavush kiyishda va soch tarashda oʻ ng (tomon)dan boshlashni yaxshi koʻ rar edilar. (Roviy) bundan oldin Vositda — u zotning butun ishlarida (shunday edi) — degan edi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺ — қодир бў лганча — таҳорат (покланиш)да, кавуш кийишда ва соч тарашда ў нг (томон)дан бошлашни яхши кў рар эдилар. (Ровий) бундан олдин Воситда — у зотнинг бутун ишларида (шундай эди) — деган эди.
حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حِينَ شَبِعْنَا مِنَ الأَسْوَدَيْنِ التَّمْرِ وَالْمَاءِ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺ — biz ikki qora (narsa) — xurmo va suvdan toʻ ygan paytimizda — vafot etdilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺ — биз икки қора (нарса) — хурмо ва сувдан тў йган пайтимизда — вафот этдилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَا شَبِعَ آلُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم مُنْذُ قَدِمَ الْمَدِينَةَ مِنْ طَعَامِ الْبُرِّ ثَلاَثَ لَيَالٍ تِبَاعًا، حَتَّى قُبِضَ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Muhammad ﷺ(ning) ahli — Madinaga (kelib) tushgandan beri — u zot (vafot etib) qabz qilingunga qadar — uch kecha (ketma-ket) bugʻ doy (un) taomidan toʻ ymadi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Муҳаммад ﷺ(нинг) аҳли — Мадинага (келиб) тушгандан бери — у зот (вафот этиб) қабз қилингунга қадар — уч кеча (кетма-кет) буғ дой (ун) таомидан тў ймади.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا كَانَتْ إِذَا مَاتَ الْمَيِّتُ مِنْ أَهْلِهَا فَاجْتَمَعَ لِذَلِكَ النِّسَاءُ، ثُمَّ تَفَرَّقْنَ، إِلاَّ أَهْلَهَا وَخَاصَّتَهَا، أَمَرَتْ بِبُرْمَةٍ مِنْ تَلْبِينَةٍ فَطُبِخَتْ، ثُمَّ صُنِعَ ثَرِيدٌ فَصُبَّتِ التَّلْبِينَةُ عَلَيْهَا ثُمَّ قَالَتْ كُلْنَ مِنْهَا فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " التَّلْبِينَةُ مَجَمَّةٌ لِفُؤَادِ الْمَرِيضِ، تَذْهَبُ بِبَعْضِ الْحُزْنِ ".
(Oisha (roziyallohu anho) (Paygʻambar ﷺning zavjasi rivoyat qildi)ki,) uning ahlidan bir (kishi) vafot etsa va shu sababli ayollar (taʼziyaga) toʻ plansa, soʻng — uning ahli va xoslaridan boshqasi — tarqalganida, u talbinadan bir qozon (tayyorlashni) buyurar, u pishirilar, soʻng sarid qilinar (non toʻ gʻ ranar), talbina uning ustiga quyilar edi. Soʻng u: «Undan yenglar; chunki men Rasululloh ﷺni: ‹Talbina — kasalning yuragini tinchlantiradi, gʻ amning bir qismini ketkazadi› deb aytayotganlarini eshitganman» der edi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) (Пайғамбар ﷺнинг завжаси ривоят қилди)ки,) унинг аҳлидан бир (киши) вафот эца ва шу сабабли аёллар (таъзияга) тў планса, сўнг — унинг аҳли ва хосларидан бошқаси — тарқалганида, у талбинадан бир қозон (тайёрлашни) буюрар, у пиширилар, сўнг сарид қилинар (нон тў ғ ранар), талбина унинг устига қуйилар эди. Сўнг у: «Ундан енглар; чунки мен Расулуллоҳ ﷺни: ‹Талбина — касалнинг юрагини тинчлантиради, ғ амнинг бир қисмини кетказади› деб айтаётганларини эшитганман» дер эди.