Rivoyatlari 2 973 ta, 12 toʻplamda.Ривоятлари 2 973 та, 12 тўпламда. Hadislarda 851 marta tilga olingan.Ҳадисларда 851 марта тилга олинган.
حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، عَنْ أَبِي أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحِبُّ الْحَلْوَاءَ وَالْعَسَلَ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ shirinlik (halvo) va asalni yaxshi koʻ rar edilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ ширинлик (ҳалво) ва асални яхши кў рар эдилар.
حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَابِسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَا فَعَلَهُ إِلاَّ فِي عَامٍ جَاعَ النَّاسُ، أَرَادَ أَنْ يُطْعِمَ الْغَنِيُّ الْفَقِيرَ، وَإِنْ كُنَّا لَنَرْفَعُ الْكُرَاعَ بَعْدَ خَمْسَ عَشْرَةَ، وَمَا شَبِعَ آلُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم مَنْ خُبْزِ بُرٍّ مَأْدُومٍ ثَلاَثًا.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) U zot buni faqat — odamlar ochlik (qahatchilik) koʻ rgan bir yilda — qildilar; u zot boy (kishi) faqir (kambagʻ al)ni taomlantirishni istadilar. Biz kuracha (qoʻ y oyogʻ i)ni — oʻ n besh (kun)dan keyin ham — (saqlab) koʻ tarib qoʻ yar edik. Muhammad ﷺ(ning) ahli — uch (kun) noxoʻ rishli bugʻ doy nonidan toʻ ymadi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) У зот буни фақат — одамлар очлик (қаҳатчилик) кў рган бир йилда — қилдилар; у зот бой (киши) фақир (камбағ ал)ни таомлантиришни истадилар. Биз курача (қў й оёғ и)ни — ў н беш (кун)дан кейин ҳам — (сақлаб) кў тариб қў яр эдик. Муҳаммад ﷺ(нинг) аҳли — уч (кун) нохў ришли буғ дой нонидан тў ймади.
وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورِ ابْنِ صَفِيَّةَ، حَدَّثَتْنِي أُمِّي، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ شَبِعْنَا مِنَ الأَسْوَدَيْنِ التَّمْرِ وَالْمَاءِ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ — biz ikki qora (narsa) — xurmo va suvdan toʻ ygan holda — vafot etdilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ — биз икки қора (нарса) — хурмо ва сувдан тў йган ҳолда — вафот этдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ وَحَضَرَ الْعَشَاءُ فَابْدَءُوا بِالْعَشَاءِ ". قَالَ وُهَيْبٌ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ هِشَامٍ " إِذَا وُضِعَ الْعَشَاءُ ".
(Oisha (roziyallohu anho) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Namoz (iqomati) qilinsa va kechki taom hozir boʻ lsa, (avval) kechki taomdan boshlanglar» dedilar. (Vuhayb va Yahyo ibn Saʼid, Hishomdan: ‹Kechki taom qoʻ yilsa› (deb rivoyat qildi).)(Оиша (розияллоҳу анҳо) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Намоз (иқомати) қилинса ва кечки таом ҳозир бў лса, (аввал) кечки таомдан бошланглар» дедилар. (Вуҳайб ва Яҳё ибн Саъид, Ҳишомдан: ‹Кечки таом қў йилса› (деб ривоят қилди).)
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ أُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِصَبِيٍّ يُحَنِّكُهُ، فَبَالَ عَلَيْهِ، فَأَتْبَعَهُ الْمَاءَ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺning oldiga bir goʻdak — u zot tahnik qilishlari (xurmo surishlari) uchun — keltirildi; u (goʻdak) u zotning ustiga siydi; (shunda) u zot uning (ustiga) suv quydilar (tomizdilar).(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺнинг олдига бир гўдак — у зот таҳник қилишлари (хурмо суришлари) учун — келтирилди; у (гўдак) у зотнинг устига сийди; (шунда) у зот унинг (устига) сув қуйдилар (томиздилар).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أُسَامَةُ بْنُ حَفْصٍ الْمَدَنِيُّ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ قَوْمًا، قَالُوا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِنَّ قَوْمًا يَأْتُونَا بِاللَّحْمِ لاَ نَدْرِي أَذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ أَمْ لاَ فَقَالَ " سَمُّوا عَلَيْهِ أَنْتُمْ وَكُلُوهُ ". قَالَتْ وَكَانُوا حَدِيثِي عَهْدٍ بِالْكُفْرِ. تَابَعَهُ عَلِيٌّ عَنِ الدَّرَاوَرْدِيِّ. وَتَابَعَهُ أَبُو خَالِدٍ وَالطُّفَاوِيُّ.
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, bir qavm Paygʻambar ﷺga: «Bir qavm bizga goʻsht keltiradi; biz uning ustiga Allohning nomi zikr qilinganmi yoki yoʻqmi — bilmaymiz» dedi. U zot: «Uning ustiga (Allohning nomini) oʻ zlaringiz zikr qilinglar va uni yenglar» dedilar. (Oisha:) Ular kufrdan yangi (chiqgan, yangi musulmon boʻ lgan) edi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, бир қавм Пайғамбар ﷺга: «Бир қавм бизга гўшт келтиради; биз унинг устига Аллоҳнинг номи зикр қилинганми ёки йўқми — билмаймиз» деди. У зот: «Унинг устига (Аллоҳнинг номини) ў зларингиз зикр қилинглар ва уни енглар» дедилар. (Оиша:) Улар куфрдан янги (чиқган, янги мусулмон бў лган) эди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَيْهَا وَحَاضَتْ بِسَرِفَ، قَبْلَ أَنْ تَدْخُلَ مَكَّةَ وَهْىَ تَبْكِي فَقَالَ " مَا لَكِ أَنَفِسْتِ ". قَالَتْ نَعَمْ. قَالَ " إِنَّ هَذَا أَمْرٌ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَى بَنَاتِ آدَمَ، فَاقْضِي مَا يَقْضِي الْحَاجُّ غَيْرَ أَنْ لاَ تَطُوفِي بِالْبَيْتِ ". فَلَمَّا كُنَّا بِمِنًى أُتِيتُ بِلَحْمِ بَقَرٍ، فَقُلْتُ مَا هَذَا قَالُوا ضَحَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَزْوَاجِهِ بِالْبَقَرِ.
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ uning oldiga kirdilar — u (Oisha) Makkaga kirishdan oldin Sarifda hayz koʻ rgan va yigʻ layotgan edi. U zot: «Senga nima boʻ ldi, hayz koʻ rdingmi?» dedilar. U: «Ha» dedi. U zot: «Bu — Alloh Odam qizlariga yozgan (taqdir qilgan) bir ish(dir); bas, hoji (kishi) bajaradigan (amal)larni bajar — faqat Baytni tavof qilma» dedilar. Biz Minoda boʻ lganimizda, menga mol (sigir) goʻshti keltirildi; men: «Bu nima?» dedim. Ular: «Rasululloh ﷺ oʻ z zavjalari nomidan sigir (qurbon) qildilar» dedi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ унинг олдига кирдилар — у (Оиша) Маккага киришдан олдин Сарифда ҳайз кў рган ва йиғ лаётган эди. У зот: «Сенга нима бў лди, ҳайз кў рдингми?» дедилар. У: «Ҳа» деди. У зот: «Бу — Аллоҳ Одам қизларига ёзган (тақдир қилган) бир иш(дир); бас, ҳожи (киши) бажарадиган (амал)ларни бажар — фақат Байтни тавоф қилма» дедилар. Биз Минода бў лганимизда, менга мол (сигир) гўшти келтирилди; мен: «Бу нима?» дедим. Улар: «Расулуллоҳ ﷺ ў з завжалари номидан сигир (қурбон) қилдилар» деди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِسَرِفَ وَأَنَا أَبْكِي، فَقَالَ " مَا لَكِ أَنَفِسْتِ ". قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ " هَذَا أَمْرٌ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَى بَنَاتِ آدَمَ اقْضِي مَا يَقْضِي الْحَاجُّ غَيْرَ أَنْ لاَ تَطُوفِي بِالْبَيْتِ ". وَضَحَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ نِسَائِهِ بِالْبَقَرِ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ mening oldimga Sarifda kirdilar — men yigʻ layotgan edim. U zot: «Senga nima boʻ ldi, hayz koʻ rdingmi?» dedilar. Men: «Ha» dedim. U zot: «Bu — Alloh Odam qizlariga yozgan (taqdir qilgan) bir ish(dir); hoji (kishi) bajaradigan (amal)larni bajar — faqat Baytni tavof qilma» dedilar. Rasululloh ﷺ oʻ z ayollari nomidan sigir (qurbon) qildilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ менинг олдимга Сарифда кирдилар — мен йиғ лаётган эдим. У зот: «Сенга нима бў лди, ҳайз кў рдингми?» дедилар. Мен: «Ҳа» дедим. У зот: «Бу — Аллоҳ Одам қизларига ёзган (тақдир қилган) бир иш(дир); ҳожи (киши) бажарадиган (амал)ларни бажар — фақат Байтни тавоф қилма» дедилар. Расулуллоҳ ﷺ ў з аёллари номидан сигир (қурбон) қилдилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتِ الضَّحِيَّةُ كُنَّا نُمَلِّحُ مِنْهُ، فَنَقْدَمُ بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِالْمَدِينَةِ فَقَالَ " لاَ تَأْكُلُوا إِلاَّ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ ". وَلَيْسَتْ بِعَزِيمَةٍ، وَلَكِنْ أَرَادَ أَنْ يُطْعِمَ مِنْهُ وَاللَّهُ أَعْلَمُ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Qurbonlik (goʻshti) — biz undan tuzlab (saqlab), uni Madinada Paygʻambar ﷺga keltirar edik. U zot: «Uch kundan (ortigʻ ini) yemanglar» dedilar. (Lekin) bu — qatʼiy (azimat) (farz) emas edi; balki u zot undan (boshqalarga ham) taomlantirishni istadilar — Alloh yaxshiroq biluvchi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Қурбонлик (гўшти) — биз ундан тузлаб (сақлаб), уни Мадинада Пайғамбар ﷺга келтирар эдик. У зот: «Уч кундан (ортиғ ини) еманглар» дедилар. (Лекин) бу — қатъий (азимат) (фарз) эмас эди; балки у зот ундан (бошқаларга ҳам) таомлантиришни истадилар — Аллоҳ яхшироқ билувчи.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ عَائِشَةَ، قَالَتْ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْبِتْعِ فَقَالَ " كُلُّ شَرَابٍ أَسْكَرَ فَهْوَ حَرَامٌ ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺdan bitʼ (asal sharobi) haqida soʻraldi; u zot: «Har bir mast qiladigan ichimlik — haromdir» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺдан битъ (асал шароби) ҳақида сўралди; у зот: «Ҳар бир маст қиладиган ичимлик — ҳаромдир» дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْبِتْعِ وَهْوَ نَبِيذُ الْعَسَلِ، وَكَانَ أَهْلُ الْيَمَنِ يَشْرَبُونَهُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ شَرَابٍ أَسْكَرَ فَهْوَ حَرَامٌ ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺdan bitʼ — u asal nabizi (sharbati) (boʻ lib), Yaman ahli uni ichar edi — haqida soʻraldi; Rasululloh ﷺ: «Har bir mast qiladigan ichimlik — haromdir» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺдан битъ — у асал набизи (шарбати) (бў либ), Яман аҳли уни ичар эди — ҳақида сўралди; Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир маст қиладиган ичимлик — ҳаромдир» дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُحِبُّ الْحَلْوَاءَ وَالْعَسَلَ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺ shirinlik (halvo) va asalni yaxshi koʻ rar edilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺ ширинлик (ҳалво) ва асални яхши кў рар эдилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُعْجِبُهُ الْحَلْوَاءُ وَالْعَسَلُ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺga shirinlik (halvo) va asal yoqar edi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺга ширинлик (ҳалво) ва асал ёқар эди.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ مُصِيبَةٍ تُصِيبُ الْمُسْلِمَ إِلاَّ كَفَّرَ اللَّهُ بِهَا عَنْهُ، حَتَّى الشَّوْكَةِ يُشَاكُهَا ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Musulmonga yetgan har qanday musibat — Alloh u bilan undan (gunohlarini) kafforat (oʻ chirish) qilmay qolmaydi — hatto (badaniga) sanchilgan bir tikan (bilan) ham» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонга етган ҳар қандай мусибат — Аллоҳ у билан ундан (гуноҳларини) каффорат (ў чириш) қилмай қолмайди — ҳатто (баданига) санчилган бир тикан (билан) ҳам» дедилар.
حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ،. حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَشَدَّ عَلَيْهِ الْوَجَعُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Men ogʻ riq (dard) — Rasululloh ﷺga (boʻ lganidan) — qattiqroq (boʻ lgan) birortasini koʻ rmadim.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Мен оғ риқ (дард) — Расулуллоҳ ﷺга (бў лганидан) — қаттиқроқ (бў лган) бирортасини кў рмадим.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ لَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ وُعِكَ أَبُو بَكْرٍ وَبِلاَلٌ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَتْ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِمَا قُلْتُ يَا أَبَتِ كَيْفَ تَجِدُكَ وَيَا بِلاَلُ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَتْ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ إِذَا أَخَذَتْهُ الْحُمَّى يَقُولُ كُلُّ امْرِئٍ مُصَبَّحٌ فِي أَهْلِهِ وَالْمَوْتُ أَدْنَى مِنْ شِرَاكِ نَعْلِهِ وَكَانَ بِلاَلٌ إِذَا أَقْلَعَتْ عَنْهُ يَقُولُ أَلاَ لَيْتَ شِعْرِي هَلْ أَبِيتَنَّ لَيْلَةً بَوَادٍ وَحَوْلِي إِذْخِرٌ وَجَلِيلُ وَهَلْ أَرِدَنْ يَوْمًا مِيَاهَ مِجَنَّةٍ وَهَلْ تَبْدُوَنْ لِي شَامَةٌ وَطَفِيلُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَجِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ " اللَّهُمَّ حَبِّبْ إِلَيْنَا الْمَدِينَةَ كَحُبِّنَا مَكَّةَ أَوْ أَشَدَّ، اللَّهُمَّ وَصَحِّحْهَا، وَبَارِكْ لَنَا فِي مُدِّهَا وَصَاعِهَا، وَانْقُلْ حُمَّاهَا فَاجْعَلْهَا بِالْجُحْفَةِ ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida, Abu Bakr va Bilol (roziyallohu anhumo) isitmaladi. Men ularning oldiga kirib: «Ey otajon, oʻ zingni qanday his qilyapsan? Ey Bilol, oʻ zingni qanday his qilyapsan?» dedim. Abu Bakr — uni isitma tutganda — ‹har bir kishi oʻ z ahli ichida (tongda) ertalab (xayrli) yoʻqlansa-yu, holbuki oʻ lim uning poyabzali tasmasidan ham yaqinroqdir› (mazmunida) der edi; Bilol esa — (isitma) undan koʻ tarilganda — ‹qaniydi bilsam — atrofimda izxir va jalil (giyohlari boʻ lgan) bir vodiyda bir kechani (yana) oʻ tkazarmikanman; Majanna suvlariga (yana) borarmikanman; menga Shoma va Tofil (togʻ lari yana) koʻ rinarmikanmi› (mazmunida sheʼrlar) aytar edi. Oisha aytdi: Men Rasululloh ﷺning oldiga kelib, buni xabar berdim; u zot: «Ey Alloh, Madinani bizga — Makkani sevganimizdek, yoki (undan) ham qattiqroq — sevdir; ey Alloh, uni (havosini) sogʻ -salomat qil, uning mudd va soʼ (oʻ lchov)larida bizga baraka ber va uning isitmasini koʻ chir — uni Juhfaga qoʻ y» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида, Абу Бакр ва Билол (розияллоҳу анҳумо) иситмалади. Мен уларнинг олдига кириб: «Эй отажон, ў зингни қандай ҳис қиляпсан? Эй Билол, ў зингни қандай ҳис қиляпсан?» дедим. Абу Бакр — уни иситма тутганда — ‹ҳар бир киши ў з аҳли ичида (тонгда) эрталаб (хайрли) йўқланса-ю, ҳолбуки ў лим унинг поябзали тасмасидан ҳам яқинроқдир› (мазмунида) дер эди; Билол эса — (иситма) ундан кў тарилганда — ‹қанийди билсам — атрофимда изхир ва жалил (гиёҳлари бў лган) бир водийда бир кечани (яна) ў тказармиканман; Мажанна сувларига (яна) борармиканман; менга Шома ва Тофил (тоғ лари яна) кў ринармиканми› (мазмунида шеърлар) айтар эди. Оиша айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдига келиб, буни хабар бердим; у зот: «Эй Аллоҳ, Мадинани бизга — Маккани севганимиздек, ёки (ундан) ҳам қаттиқроқ — севдир; эй Аллоҳ, уни (ҳавосини) соғ -саломат қил, унинг мудд ва сў (ў лчов)ларида бизга барака бер ва унинг иситмасини кў чир — уни Жуҳфага қў й» дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَيْهِ نَاسٌ يَعُودُونَهُ فِي مَرَضِهِ فَصَلَّى بِهِمْ جَالِسًا فَجَعَلُوا يُصَلُّونَ قِيَامًا، فَأَشَارَ إِلَيْهِمِ اجْلِسُوا، فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ " إِنَّ الإِمَامَ لَيُؤْتَمُّ بِهِ، فَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا، وَإِنْ صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا ". قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ قَالَ الْحُمَيْدِيُّ هَذَا الْحَدِيثُ مَنْسُوخٌ لأَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم آخِرَ مَا صَلَّى صَلَّى قَاعِدًا وَالنَّاسُ خَلْفَهُ قِيَامٌ.
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺning kasalliklarida u zotning oldiga (baʼzi) odamlar — uni yoʻqlab — kirdi; u zot ularga oʻ tirgan holda (imom boʻ lib) namoz oʻqidi; ular esa tik turgan holda oʻqiy boshladi. U zot ularga: «Oʻ tiringlar» (deb) ishorat qildilar. (Namozdan) boʻ shaganlarida: «Albatta imom — unga iqtido qilinadi (ergashiladi); bas, u rukuʼga borsa, sizlar (ham) rukuʼga boringlar; u (boshini) koʻ tarsa, sizlar (ham) koʻ taringlar; agar u oʻ tirgan holda oʻqisa, sizlar (ham) oʻ tirgan holda oʻqinglar» dedilar. (Abu Abdulloh: «al-Humaydiy: ‹Bu hadis mansux (bekor qilingan); chunki Paygʻambar ﷺ oxirgi oʻqigan namozlarida — odamlar ortlarida tik turgan holda — oʻ tirib oʻqidilar› dedi» dedi.)(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺнинг касалликларида у зотнинг олдига (баъзи) одамлар — уни йўқлаб — кирди; у зот уларга ў тирган ҳолда (имом бў либ) намоз ўқиди; улар эса тик турган ҳолда ўқий бошлади. У зот уларга: «Ў тиринглар» (деб) ишорат қилдилар. (Намоздан) бў шаганларида: «Албатта имом — унга иқтидо қилинади (эргашилади); бас, у рукуъга борса, сизлар (ҳам) рукуъга боринглар; у (бошини) кў тарса, сизлар (ҳам) кў таринглар; агар у ў тирган ҳолда ўқиса, сизлар (ҳам) ў тирган ҳолда ўқинглар» дедилар. (Абу Абдуллоҳ: «ал-Ҳумайдий: ‹Бу ҳадис мансух (бекор қилинган); чунки Пайғамбар ﷺ охирги ўқиган намозларида — одамлар ортларида тик турган ҳолда — ў тириб ўқидилар› деди» деди.)
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ مُسْتَنِدٌ إِلَىَّ يَقُولُ " اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَارْحَمْنِي وَأَلْحِقْنِي بِالرَّفِيقِ الأَعْلَى ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺni — u zot menga suyangan holda — (shunday) deyayotganlarini eshitdim: «Allohumma-gʻ fir li varhamni va alhiqni bir-rafiqil-aʼlo» (Ey Alloh, meni magʻ firat qil, menga rahm qil va meni eng oliy rafiq (Doʻ st)ga ula).(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺни — у зот менга суянган ҳолда — (шундай) деяётганларини эшитдим: «Аллоҳумма-ғ фир ли варҳамни ва алҳиқни бир-рафиқил-аъло» (Эй Аллоҳ, мени мағ фират қил, менга раҳм қил ва мени энг олий рафиқ (Дў ст)га ула).
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أَتَى مَرِيضًا ـ أَوْ أُتِيَ بِهِ ـ قَالَ " أَذْهِبِ الْبَاسَ رَبَّ النَّاسِ، اشْفِ وَأَنْتَ الشَّافِي لاَ شِفَاءَ إِلاَّ شِفَاؤُكَ، شِفَاءً لاَ يُغَادِرُ سَقَمًا ". قَالَ عَمْرُو بْنُ أَبِي قَيْسٍ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ وَأَبِي الضُّحَى إِذَا أُتِيَ بِالْمَرِيضِ، وَقَالَ جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي الضُّحَى وَحْدَهُ، وَقَالَ إِذَا أَتَى مَرِيضًا.
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ bir bemorning oldiga kelsalar — yoki u (bemor) u zotning oldiga keltirilsa — «Azhibil-baʼs, Robban-nos; ishfi, va antash-Shofi; lo shifoʼa illo shifoʼuk; shifoʼan lo yugʻ odiru saqaman» (Dardni ketkaz, ey odamlarning Robbi; shifo ber — Shifo beruvchi Sensan; Sening shifoyingdan boshqa shifo yoʻq; (shunday) shifo (berki), hech qanday kasallik qoldirmasin) der edilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ бир беморнинг олдига келсалар — ёки у (бемор) у зотнинг олдига келтирилса — «Азҳибил-баъс, Роббан-нос; ишфи, ва анташ-Шофи; ло шифўа илло шифўук; шифўан ло юғ одиру сақаман» (Дардни кетказ, эй одамларнинг Робби; шифо бер — Шифо берувчи Сенсан; Сенинг шифойингдан бошқа шифо йўқ; (шундай) шифо (берки), ҳеч қандай касаллик қолдирмасин) дер эдилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا قَالَتْ لَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وُعِكَ أَبُو بَكْرٍ وَبِلاَلٌ قَالَتْ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِمَا فَقُلْتُ يَا أَبَتِ كَيْفَ تَجِدُكَ وَيَا بِلاَلُ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَتْ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ إِذَا أَخَذَتْهُ الْحُمَّى يَقُولُ كُلُّ امْرِئٍ مُصَبَّحٌ فِي أَهْلِهِ وَالْمَوْتُ أَدْنَى مِنْ شِرَاكِ نَعْلِهِ وَكَانَ بِلاَلٌ إِذَا أُقْلِعَ عَنْهُ يَرْفَعُ عَقِيرَتَهُ فَيَقُولُ أَلاَ لَيْتَ شِعْرِي هَلْ أَبِيتَنَّ لَيْلَةً بِوَادٍ وَحَوْلِي إِذْخِرٌ وَجَلِيلُ وَهَلْ أَرِدَنْ يَوْمًا مِيَاهَ مِجَنَّةٍ وَهَلْ تَبْدُوَنْ لِي شَامَةٌ وَطَفِيلُ قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَجِئْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ " اللَّهُمَّ حَبِّبْ إِلَيْنَا الْمَدِينَةَ كَحُبِّنَا مَكَّةَ أَوْ أَشَدَّ وَصَحِّحْهَا وَبَارِكْ لَنَا فِي صَاعِهَا وَمُدِّهَا وَانْقُلْ حُمَّاهَا فَاجْعَلْهَا بِالْجُحْفَةِ ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ (Madinaga) kelganlarida, Abu Bakr va Bilol isitmaladi. Men ularning oldiga kirib: «Ey otajon, oʻ zingni qanday his qilyapsan? Ey Bilol, oʻ zingni qanday his qilyapsan?» dedim. Abu Bakr — uni isitma tutganda — ‹har bir kishi oʻ z ahli ichida (tongda) ertalab (xayrli) yoʻqlansa-yu, holbuki oʻ lim uning poyabzali tasmasidan ham yaqinroqdir› (mazmunida) der edi; Bilol esa — (isitma) undan koʻ tarilganda — ovozini koʻ tarib: ‹qaniydi bilsam — atrofimda izxir va jalil (giyohlari boʻ lgan) bir vodiyda bir kechani (yana) oʻ tkazarmikanman; Majanna suvlariga (yana) borarmikanman; menga Shoma va Tofil (togʻ lari yana) koʻ rinarmikanmi› (mazmunida) aytar edi. Oisha aytdi: Men Rasululloh ﷺning oldiga kelib, buni xabar berdim; u zot: «Ey Alloh, Madinani bizga — Makkani sevganimizdek, yoki (undan) ham qattiqroq — sevdir; uni (havosini) sogʻ -salomat qil; uning soʻ va mudd (oʻ lchov)larida bizga baraka ber; va uning isitmasini koʻ chir — uni Juhfaga qoʻ y» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ (Мадинага) келганларида, Абу Бакр ва Билол иситмалади. Мен уларнинг олдига кириб: «Эй отажон, ў зингни қандай ҳис қиляпсан? Эй Билол, ў зингни қандай ҳис қиляпсан?» дедим. Абу Бакр — уни иситма тутганда — ‹ҳар бир киши ў з аҳли ичида (тонгда) эрталаб (хайрли) йўқланса-ю, ҳолбуки ў лим унинг поябзали тасмасидан ҳам яқинроқдир› (мазмунида) дер эди; Билол эса — (иситма) ундан кў тарилганда — овозини кў тариб: ‹қанийди билсам — атрофимда изхир ва жалил (гиёҳлари бў лган) бир водийда бир кечани (яна) ў тказармиканман; Мажанна сувларига (яна) борармиканман; менга Шома ва Тофил (тоғ лари яна) кў ринармиканми› (мазмунида) айтар эди. Оиша айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдига келиб, буни хабар бердим; у зот: «Эй Аллоҳ, Мадинани бизга — Маккани севганимиздек, ёки (ундан) ҳам қаттиқроқ — севдир; уни (ҳавосини) соғ -саломат қил; унинг сў ва мудд (ў лчов)ларида бизга барака бер; ва унинг иситмасини кў чир — уни Жуҳфага қў й» дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُعْجِبُهُ الْحَلْوَاءُ وَالْعَسَلُ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺga shirinlik (halvo) va asal yoqar edi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺга ширинлик (ҳалво) ва асал ёқар эди.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، وَيُونُسُ، قَالَ الزُّهْرِيُّ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ لَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاشْتَدَّ وَجَعُهُ، اسْتَأْذَنَ أَزْوَاجَهُ فِي أَنْ يُمَرَّضَ فِي بَيْتِي، فَأَذِنَّ، فَخَرَجَ بَيْنَ رَجُلَيْنِ، تَخُطُّ رِجْلاَهُ فِي الأَرْضِ بَيْنَ عَبَّاسٍ وَآخَرَ. فَأَخْبَرْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ هَلْ تَدْرِي مَنِ الرَّجُلُ الآخَرُ الَّذِي لَمْ تُسَمِّ عَائِشَةُ قُلْتُ لاَ. قَالَ هُوَ عَلِيٌّ. قَالَتْ عَائِشَةُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ مَا دَخَلَ بَيْتَهَا وَاشْتَدَّ بِهِ وَجَعُهُ " هَرِيقُوا عَلَىَّ مِنْ سَبْعِ قِرَبٍ لَمْ تُحْلَلْ أَوْكِيَتُهُنَّ، لَعَلِّي أَعْهَدُ إِلَى النَّاسِ ". قَالَتْ فَأَجْلَسْنَاهُ فِي مِخْضَبٍ لِحَفْصَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ طَفِقْنَا نَصُبُّ عَلَيْهِ مِنْ تِلْكَ الْقِرَبِ، حَتَّى جَعَلَ يُشِيرُ إِلَيْنَا أَنْ قَدْ فَعَلْتُنَّ. قَالَتْ وَخَرَجَ إِلَى النَّاسِ فَصَلَّى لَهُمْ وَخَطَبَهُمْ.
(Oisha (roziyallohu anho) — Paygʻambar ﷺning zavjasi — aytdi:) Rasululloh ﷺ(ning holi) ogʻ irlashganda va dardlari kuchayganda, u zot zavjalaridan — mening uyimda (kasallik) boqilishi (parvarishlanishi) uchun — izn soʻradilar; ular izn berdi. U zot ikki kishi orasida — oyoqlari yerga (suvtilib) iz tortgan holda, Abbos va boshqa bir kishi orasida — (yoʻ lga) chiqdilar. (Ubaydulloh:) Men buni Ibn Abbosga xabar berdim; u: «Oisha nomini aytmagan oʻ sha boshqa kishi kimligini bilasanmi?» dedi. Men: «Yoʻq» dedim. U: «U — Ali(dir)» dedi. Oisha aytdi: Paygʻambar ﷺ — uning uyiga kirib, dardlari ogʻ irlashgandan keyin — «Mening ustimga — iplari (hali) yechilmagan yetti (tulum) meshdan (suv) quyinglar; shoyad men odamlarga ahd (vasiyat) qilay» dedilar. Biz u zotni Hafsa — Paygʻambar ﷺning zavjasi — ning bir togʻ orasiga (leganiga) oʻ tqazdik, soʻng oʻ sha meshlardan u zotning ustiga quya boshladik — to u zot bizga ‹boʻ ldi (qildingiz)› deb ishorat qilgunga qadar. Soʻng u zot odamlarning oldiga (yoʻ lga) chiqdilar; ularga (imom boʻ lib) namoz oʻqidi va ularga xutba qildilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) — Пайғамбар ﷺнинг завжаси — айтди:) Расулуллоҳ ﷺ(нинг ҳоли) оғ ирлашганда ва дардлари кучайганда, у зот завжаларидан — менинг уйимда (касаллик) боқилиши (парваришланиши) учун — изн сўрадилар; улар изн берди. У зот икки киши орасида — оёқлари ерга (сувтилиб) из тортган ҳолда, Аббос ва бошқа бир киши орасида — (йў лга) чиқдилар. (Убайдуллоҳ:) Мен буни Ибн Аббосга хабар бердим; у: «Оиша номини айтмаган ў ша бошқа киши кимлигини биласанми?» деди. Мен: «Йўқ» дедим. У: «У — Али(дир)» деди. Оиша айтди: Пайғамбар ﷺ — унинг уйига кириб, дардлари оғ ирлашгандан кейин — «Менинг устимга — иплари (ҳали) ечилмаган етти (тулум) мешдан (сув) қуйинглар; шояд мен одамларга аҳд (васият) қилай» дедилар. Биз у зотни Ҳафса — Пайғамбар ﷺнинг завжаси — нинг бир тоғ орасига (леганига) ў тқаздик, сўнг ў ша мешлардан у зотнинг устига қуя бошладик — то у зот бизга ‹бў лди (қилдингиз)› деб ишорат қилгунга қадар. Сўнг у зот одамларнинг олдига (йў лга) чиқдилар; уларга (имом бў либ) намоз ўқиди ва уларга хутба қилдилар.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَابْرُدُوهَا بِالْمَاءِ ".
(Oisha (roziyallohu anho) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Isitma — jahannamning qaynogʻ idan(dir); bas, uni suv bilan sovutinglar» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Иситма — жаҳаннамнинг қайноғ идан(дир); бас, уни сув билан совутинглар» дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا حَبَّانُ، حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي الْفُرَاتِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا أَخْبَرَتْنَا أَنَّهَا سَأَلَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الطَّاعُونِ فَأَخْبَرَهَا نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَنَّهُ كَانَ عَذَابًا يَبْعَثُهُ اللَّهُ عَلَى مَنْ يَشَاءُ، فَجَعَلَهُ اللَّهُ رَحْمَةً لِلْمُؤْمِنِينَ، فَلَيْسَ مِنْ عَبْدٍ يَقَعُ الطَّاعُونُ فَيَمْكُثُ فِي بَلَدِهِ صَابِرًا، يَعْلَمُ أَنَّهُ لَنْ يُصِيبَهُ إِلاَّ مَا كَتَبَ اللَّهُ لَهُ، إِلاَّ كَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِ الشَّهِيدِ ". تَابَعَهُ النَّضْرُ عَنْ دَاوُدَ.
(Oisha (roziyallohu anho) — Paygʻambar ﷺning zavjasi — rivoyat qildi)ki, u Rasululloh ﷺdan toun (vabo) haqida soʻradi; (shunda) Paygʻambar ﷺ unga: «U — Alloh xohlagan (kishi)ga yuboradigan bir azob edi; (lekin) Alloh uni moʻminlar uchun rahmat qildi. (Vabo tushgan) bir yurtda boʻ lib, oʻ z yurtida — sabr qilib, (savobini Allohdan) umid qilgan holda, oʻ ziga Alloh yozgan (taqdir)dan boshqa narsa yetmasligini bilgan holda — (chiqmay) qoladigan har bir banda — unga shahid ajrining misli (ajr) boʻ ladi» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) — Пайғамбар ﷺнинг завжаси — ривоят қилди)ки, у Расулуллоҳ ﷺдан тоун (вабо) ҳақида сўради; (шунда) Пайғамбар ﷺ унга: «У — Аллоҳ хоҳлаган (киши)га юборадиган бир азоб эди; (лекин) Аллоҳ уни мўминлар учун раҳмат қилди. (Вабо тушган) бир юртда бў либ, ў з юртида — сабр қилиб, (савобини Аллоҳдан) умид қилган ҳолда, ў зига Аллоҳ ёзган (тақдир)дан бошқа нарса етмаслигини билган ҳолда — (чиқмай) қоладиган ҳар бир банда — унга шаҳид ажрининг мисли (ажр) бў лади» дедилар.
حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَنْفُثُ عَلَى نَفْسِهِ فِي الْمَرَضِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ بِالْمُعَوِّذَاتِ، فَلَمَّا ثَقُلَ كُنْتُ أَنْفِثُ عَلَيْهِ بِهِنَّ، وَأَمْسَحُ بِيَدِ نَفْسِهِ لِبَرَكَتِهَا. فَسَأَلْتُ الزُّهْرِيَّ كَيْفَ يَنْفِثُ قَالَ كَانَ يَنْفِثُ عَلَى يَدَيْهِ، ثُمَّ يَمْسَحُ بِهِمَا وَجْهَهُ.
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ — har kecha toʻ shaklariga (yotgʻ ani) borgan paytlarida — ikki kaftlarini bir-biriga jamlab, ularga «Qul huvalloohu ahad», «Qul aʼuuzu bi-Robbil-falaq» va «Qul aʼuuzu bi-Robbin-nos» (suralarini) puflab (oʻqib) dam solar, soʻng ular bilan — boshlari va yuzlari hamda badanlaridan yetadigan (joy)ini — masx qilar (silar) edilar; (buni) uch marta qilar edilar. U zot kasallanganlarida, men buni oʻ zlariga qilishimni buyurar edilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ — ҳар кеча тў шакларига (ётғ ани) борган пайтларида — икки кафтларини бир-бирига жамлаб, уларга «Қул ҳуваллооҳу аҳад», «Қул аъуузу би-Роббил-фалақ» ва «Қул аъуузу би-Роббин-нос» (сураларини) пуфлаб (ўқиб) дам солар, сўнг улар билан — бошлари ва юзлари ҳамда баданларидан етадиган (жой)ини — масх қилар (силар) эдилар; (буни) уч марта қилар эдилар. У зот касалланганларида, мен буни ў зларига қилишимни буюрар эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَعْبَدُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ شَدَّادٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَوْ أَمَرَ أَنْ يُسْتَرْقَى مِنَ الْعَيْنِ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ menga — yoki (boshqaga) — koʻ z (tegishi)dan ruqya (afsun-davo) qildirishni buyurdilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ менга — ёки (бошқага) — кў з (тегиши)дан руқя (афсун-даво) қилдиришни буюрдилар.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُعَوِّذُ بَعْضَ أَهْلِهِ، يَمْسَحُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى وَيَقُولُ " اللَّهُمَّ رَبَّ النَّاسِ أَذْهِبِ الْبَاسَ، اشْفِهِ وَأَنْتَ الشَّافِي، لاَ شِفَاءَ إِلاَّ شِفَاؤُكَ، شِفَاءً لاَ يُغَادِرُ سَقَمًا ". قَالَ سُفْيَانُ حَدَّثْتُ بِهِ مَنْصُورًا فَحَدَّثَنِي عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ نَحْوَهُ.
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ oʻ z ahlidan baʼzisini — oʻ ng qoʻ llari bilan masx qilgan (silagan) holda — (Allohga) panoh (berib) duo qilar va: «Allohumma Robban-nos, azhibil-baʼs, ishfihi, va antash-Shofiy, lo shifoʼa illo shifoʼuk, shifoʼan lo yugʻ odiru saqaman» (Ey Alloh, odamlarning Robbi, dardni ketkaz, unga shifo ber — Shifo beruvchi Sensan; Sening shifoyingdan boshqa shifo yoʻq; (shunday) shifo (berki), hech qanday kasallik qoldirmasin) der edilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ ў з аҳлидан баъзисини — ў нг қў ллари билан масх қилган (силаган) ҳолда — (Аллоҳга) паноҳ (бериб) дуо қилар ва: «Аллоҳумма Роббан-нос, азҳибил-баъс, ишфиҳи, ва анташ-Шофий, ло шифўа илло шифўук, шифўан ло юғ одиру сақаман» (Эй Аллоҳ, одамларнинг Робби, дардни кетказ, унга шифо бер — Шифо берувчи Сенсан; Сенинг шифойингдан бошқа шифо йўқ; (шундай) шифо (берки), ҳеч қандай касаллик қолдирмасин) дер эдилар.
حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ أَبِي رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا النَّضْرُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَرْقِي يَقُولُ " امْسَحِ الْبَاسَ رَبَّ النَّاسِ، بِيَدِكَ الشِّفَاءُ، لاَ كَاشِفَ لَهُ إِلاَّ أَنْتَ ".
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ ruqya qilar va (shunday) der edilar: «Imsahil-baʼs, Robban-nos; biyadikash-shifoʼ; lo koshifa lahu illo anta» (Dardni art (ketkaz), ey odamlarning Robbi; shifo Sening qoʻ lingda(dir); uni Sendan boshqa ochuvchi (ketkazuvchi) yoʻq).(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ руқя қилар ва (шундай) дер эдилар: «Имсаҳил-баъс, Роббан-нос; биядикаш-шифў; ло кошифа лаҳу илло анта» (Дардни арт (кетказ), эй одамларнинг Робби; шифо Сенинг қў лингда(дир); уни Сендан бошқа очувчи (кетказувчи) йўқ).
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ رَبِّهِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ لِلْمَرِيضِ " بِسْمِ اللَّهِ، تُرْبَةُ أَرْضِنَا. بِرِيقَةِ بَعْضِنَا، يُشْفَى سَقِيمُنَا بِإِذْنِ رَبِّنَا ".
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ bemorga (shunday) der edilar: «Bismillah, turbatu ardino, biriqati baʼdino, yushfo saqimuno bi-izni Robbino» (Allohning nomi bilan; bizning yerimizning tuprogʻ i, baʼzimizning soʻ lagimiz bilan — Robbimizning izni bilan — bemorimizga shifo beriladi).(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ беморга (шундай) дер эдилар: «Бисмиллаҳ, турбату ардино, бириқати баъдино, юшфо сақимуно би-изни Роббино» (Аллоҳнинг номи билан; бизнинг еримизнинг тупроғ и, баъзимизнинг сў лагимиз билан — Роббимизнинг изни билан — беморимизга шифо берилади).
حَدَّثَنِي صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَبْدِ رَبِّهِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي الرُّقْيَةِ " تُرْبَةُ أَرْضِنَا، وَرِيقَةُ بَعْضِنَا، يُشْفَى سَقِيمُنَا، بِإِذْنِ رَبِّنَا ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺ ruqyada (shunday) der edilar: «Turbatu ardino, va riqatu baʼdino, yushfo saqimuno, bi-izni Robbino» (Bizning yerimizning tuprogʻ i va baʼzimizning soʻ lagimiz — Robbimizning izni bilan — bemorimizga shifo beriladi).(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺ руқяда (шундай) дер эдилар: «Турбату ардино, ва риқату баъдино, юшфо сақимуно, би-изни Роббино» (Бизнинг еримизнинг тупроғ и ва баъзимизнинг сў лагимиз — Роббимизнинг изни билан — беморимизга шифо берилади).
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأُوَيْسِيُّ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ نَفَثَ فِي كَفَّيْهِ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَبِالْمُعَوِّذَتَيْنِ جَمِيعًا، ثُمَّ يَمْسَحُ بِهِمَا وَجْهَهُ، وَمَا بَلَغَتْ يَدَاهُ مِنْ جَسَدِهِ. قَالَتْ عَائِشَةُ فَلَمَّا اشْتَكَى كَانَ يَأْمُرُنِي أَنْ أَفْعَلَ ذَلِكَ بِهِ. قَالَ يُونُسُ كُنْتُ أَرَى ابْنَ شِهَابٍ يَصْنَعُ ذَلِكَ إِذَا أَتَى إِلَى فِرَاشِهِ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ — oʻ z toʻ shaklariga (yotgʻ ani) borgan paytlarida — ikki kaftlariga «Qul huvalloohu ahad» va ikki muavviza (Falaq va Nos suralari)ni — barchasini — puflab (oʻqib) dam solar, soʻng ular bilan yuzlari va badanlaridan qoʻ llari yetadigan (joy)ini masx qilar (silar) edilar. Oisha aytdi: U zot kasallanganlarida, men buni oʻ zlariga qilishimni buyurar edilar. (Yunus: «Men Ibn Shihobni — toʻ shagiga borgan paytda shunday qilganini — koʻ rar edim» dedi.)(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ — ў з тў шакларига (ётғ ани) борган пайтларида — икки кафтларига «Қул ҳуваллооҳу аҳад» ва икки муаввиза (Фалақ ва Нос суралари)ни — барчасини — пуфлаб (ўқиб) дам солар, сўнг улар билан юзлари ва баданларидан қў ллари етадиган (жой)ини масх қилар (силар) эдилар. Оиша айтди: У зот касалланганларида, мен буни ў зларига қилишимни буюрар эдилар. (Юнус: «Мен Ибн Шиҳобни — тў шагига борган пайтда шундай қилганини — кў рар эдим» деди.)
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُعَوِّذُ بَعْضَهُمْ يَمْسَحُهُ بِيَمِينِهِ " أَذْهِبِ الْبَاسَ رَبَّ النَّاسِ، وَاشْفِ أَنْتَ الشَّافِي، لاَ شِفَاءَ إِلاَّ شِفَاؤُكَ، شِفَاءً لاَ يُغَادِرُ سَقَمًا ". فَذَكَرْتُهُ لِمَنْصُورٍ فَحَدَّثَنِي عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ بِنَحْوِهِ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺ ulardan baʼzisini — oʻ ng qoʻ llari bilan masx qilgan holda — (Allohga) panoh (berib): «Azhibil-baʼs, Robban-nos; vashfi, antash-Shofiy; lo shifoʼa illo shifoʼuk; shifoʼan lo yugʻ odiru saqaman» (Dardni ketkaz, ey odamlarning Robbi; shifo ber — Shifo beruvchi Sensan; Sening shifoyingdan boshqa shifo yoʻq; (shunday) shifo (berki), hech qanday kasallik qoldirmasin) (der edilar).(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺ улардан баъзисини — ў нг қў ллари билан масх қилган ҳолда — (Аллоҳга) паноҳ (бериб): «Азҳибил-баъс, Роббан-нос; вашфи, анташ-Шофий; ло шифўа илло шифўук; шифўан ло юғ одиру сақаман» (Дардни кетказ, эй одамларнинг Робби; шифо бер — Шифо берувчи Сенсан; Сенинг шифойингдан бошқа шифо йўқ; (шундай) шифо (берки), ҳеч қандай касаллик қолдирмасин) (дер эдилар).
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَنْفِثُ عَلَى نَفْسِهِ فِي مَرَضِهِ الَّذِي قُبِضَ فِيهِ بِالْمُعَوِّذَاتِ، فَلَمَّا ثَقُلَ كُنْتُ أَنَا أَنْفِثُ عَلَيْهِ بِهِنَّ، فَأَمْسَحُ بِيَدِ نَفْسِهِ لِبَرَكَتِهَا. فَسَأَلْتُ ابْنَ شِهَابٍ كَيْفَ كَانَ يَنْفِثُ قَالَ يَنْفِثُ عَلَى يَدَيْهِ، ثُمَّ يَمْسَحُ بِهِمَا وَجْهَهُ.
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ — oʻ zlari vafot etgan oʻ sha kasalliklarida — oʻ z(lari)ga muavvizalar (Falaq va Nos suralari)ni puflab (oʻqib) dam solar edilar; (hollari) ogʻ irlashganda, men ular bilan u zotga puflab dam solar va u zotning qoʻ llari bilan — uning barakasi (umidi) sababli — (yuzlarini) masx qilar edim. Men Ibn Shihobdan: «(U zot) qanday puflab dam solar edilar?» deb soʻradim; u: «Ikki qoʻ llariga puflab dam solar, soʻng ular bilan yuzlarini masx qilar (silar) edilar» dedi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ — ў злари вафот этган ў ша касалликларида — ў з(лари)га муаввизалар (Фалақ ва Нос суралари)ни пуфлаб (ўқиб) дам солар эдилар; (ҳоллари) оғ ирлашганда, мен улар билан у зотга пуфлаб дам солар ва у зотнинг қў ллари билан — унинг баракаси (умиди) сабабли — (юзларини) масх қилар эдим. Мен Ибн Шиҳобдан: «(У зот) қандай пуфлаб дам солар эдилар?» деб сўрадим; у: «Икки қў лларига пуфлаб дам солар, сўнг улар билан юзларини масх қилар (силар) эдилар» деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَاسٌ عَنِ الْكُهَّانِ. فَقَالَ " لَيْسَ بِشَىْءٍ ". فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُمْ يُحَدِّثُونَا أَحْيَانًا بِشَىْءٍ فَيَكُونُ حَقًّا. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تِلْكَ الْكَلِمَةُ مِنَ الْحَقِّ، يَخْطَفُهَا مِنَ الْجِنِّيِّ، فَيَقُرُّهَا فِي أُذُنِ وَلِيِّهِ، فَيَخْلِطُونَ مَعَهَا مِائَةَ كَذْبَةٍ ". قَالَ عَلِيٌّ قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ مُرْسَلٌ، الْكَلِمَةُ مِنَ الْحَقِّ. ثُمَّ بَلَغَنِي أَنَّهُ أَسْنَدَهُ بَعْدَهُ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Baʼzi odamlar Rasululloh ﷺdan kohinlar haqida soʻradi. U zot: «Ular ( aytgan narsa) — hech narsa emas» dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, ular baʼzan bizga bir narsani soʻzlaydi-yu, u haq (rost) boʻ lib chiqadi-ku?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Oʻ sha (rost) soʻ z — haqdan(dir); uni jinni (shayton) oʻ gʻ irlab (ilgab) oladi va uni oʻ z doʻ stining qulogʻ iga (tovuq qaqirlagandek) quyadi; bas, ular u bilan (birga) yuzta yolgʻ on aralashtiradi» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Баъзи одамлар Расулуллоҳ ﷺдан коҳинлар ҳақида сўради. У зот: «Улар ( айтган нарса) — ҳеч нарса эмас» дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, улар баъзан бизга бир нарсани сўзлайди-ю, у ҳақ (рост) бў либ чиқади-ку?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ў ша (рост) сў з — ҳақдан(дир); уни жинни (шайтон) ў ғ ирлаб (илгаб) олади ва уни ў з дў стининг қулоғ ига (товуқ қақирлагандек) қуяди; бас, улар у билан (бирга) юзта ёлғ он аралаштиради» дедилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ سَحَرَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ مِنْ بَنِي زُرَيْقٍ يُقَالُ لَهُ لَبِيدُ بْنُ الأَعْصَمِ، حَتَّى كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهُ يَفْعَلُ الشَّىْءَ وَمَا فَعَلَهُ، حَتَّى إِذَا كَانَ ذَاتَ يَوْمٍ أَوْ ذَاتَ لَيْلَةٍ وَهْوَ عِنْدِي لَكِنَّهُ دَعَا وَدَعَا ثُمَّ قَالَ " يَا عَائِشَةُ، أَشَعَرْتِ أَنَّ اللَّهَ أَفْتَانِي فِيمَا اسْتَفْتَيْتُهُ فِيهِ، أَتَانِي رَجُلاَنِ فَقَعَدَ أَحَدُهُمَا عِنْدَ رَأْسِي، وَالآخَرُ عِنْدَ رِجْلَىَّ، فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ مَا وَجَعُ الرَّجُلِ فَقَالَ مَطْبُوبٌ. قَالَ مَنْ طَبَّهُ قَالَ لَبِيدُ بْنُ الأَعْصَمِ. قَالَ فِي أَىِّ شَىْءٍ قَالَ فِي مُشْطٍ وَمُشَاطَةٍ، وَجُفِّ طَلْعِ نَخْلَةٍ ذَكَرٍ. قَالَ وَأَيْنَ هُوَ قَالَ فِي بِئْرِ ذَرْوَانَ ". فَأَتَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَاسٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَجَاءَ فَقَالَ " يَا عَائِشَةُ كَأَنَّ مَاءَهَا نُقَاعَةُ الْحِنَّاءِ، أَوْ كَأَنَّ رُءُوسَ نَخْلِهَا رُءُوسُ الشَّيَاطِينِ ". قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلاَ أَسْتَخْرِجُهُ قَالَ " قَدْ عَافَانِي اللَّهُ، فَكَرِهْتُ أَنْ أُثَوِّرَ عَلَى النَّاسِ فِيهِ شَرًّا ". فَأَمَرَ بِهَا فَدُفِنَتْ. تَابَعَهُ أَبُو أُسَامَةَ وَأَبُو ضَمْرَةَ وَابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ هِشَامٍ. وَقَالَ اللَّيْثُ وَابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامٍ فِي مُشْطٍ وَمُشَاقَةٍ. يُقَالُ الْمُشَاطَةُ مَا يَخْرُجُ مِنَ الشَّعَرِ إِذَا مُشِطَ، وَالْمُشَاقَةُ مِنْ مُشَاقَةِ الْكَتَّانِ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺni Banu Zurayqdan — Labid ibnul-Aʼsam deb ataladigan bir kishi — sehrladi; hatto Rasululloh ﷺga — u zot bir ishni qilayotgandek (xayol qilib), holbuki uni qilmagan holda — xayol (tasavvur) qilinar edi. To bir kun — yoki bir kecha — u zot mening yonimda (boʻ lgan) paytda — u zot (Allohga) koʻ p duo qildilar, soʻng: «Ey Oisha, sezdingmi, Alloh menga — men Undan soʻ ragan (mushkul) narsamda — javob (fatvo) berdi: mening oldimga ikki kishi keldi; ulardan biri boshim oldida, ikkinchisi oyoqlarim oldida oʻ tirdi. Ulardan biri sherikiga: ‹Bu kishining ogʻ rigʻ i nima?› dedi; (sherigi): ‹Matbub (sehrlangan)› dedi. ‹Uni kim sehrladi?› dedi; ‹Labid ibnul-Aʼsam› dedi. ‹Nimada (sehrladi)?› dedi; ‹Bir taroq, (taroqda qolgan) soch (toʻ pi) va erkak xurmo novdasi qoʻ zogʻ ida› dedi. ‹U qaerda?› dedi; ‹Zarvon qudugʻ ida› dedi» dedilar. Rasululloh ﷺ ashobidan baʼzi (kishi)lar bilan oʻ sha (quduq)ga keldilar, soʻng kelib: «Ey Oisha, goʻyo uning suvi xina (boʻ tqasi)ning damlamasidek (qizgʻ ish), goʻyo uning xurmolarining boshlari — shaytonlarning boshlari (kabi)dir» dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, uni (sehrni) chiqarib (olib) tashlamaymanmi?» dedim. U zot: «Alloh menga ofiyat (shifo) berdi; men odamlar ustiga u (sehr) sababli bir yomonlik (fitna) qoʻ zgʻ atishni yoqtirmadim» dedilar. Soʻng u zot buyurdilar — u (quduq) koʻ mildi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺни Бану Зурайқдан — Лабид ибнул-Аъсам деб аталадиган бир киши — сеҳрлади; ҳатто Расулуллоҳ ﷺга — у зот бир ишни қилаётгандек (хаёл қилиб), ҳолбуки уни қилмаган ҳолда — хаёл (тасаввур) қилинар эди. То бир кун — ёки бир кеча — у зот менинг ёнимда (бў лган) пайтда — у зот (Аллоҳга) кў п дуо қилдилар, сўнг: «Эй Оиша, сездингми, Аллоҳ менга — мен Ундан сў раган (мушкул) нарсамда — жавоб (фатво) берди: менинг олдимга икки киши келди; улардан бири бошим олдида, иккинчиси оёқларим олдида ў тирди. Улардан бири шерикига: ‹Бу кишининг оғ риғ и нима?› деди; (шериги): ‹Матбуб (сеҳрланган)› деди. ‹Уни ким сеҳрлади?› деди; ‹Лабид ибнул-Аъсам› деди. ‹Нимада (сеҳрлади)?› деди; ‹Бир тароқ, (тароқда қолган) соч (тў пи) ва эркак хурмо новдаси қў зоғ ида› деди. ‹У қаэрда?› деди; ‹Зарвон қудуғ ида› деди» дедилар. Расулуллоҳ ﷺ ашобидан баъзи (киши)лар билан ў ша (қудуқ)га келдилар, сўнг келиб: «Эй Оиша, гўё унинг суви хина (бў тқаси)нинг дамламасидек (қизғ иш), гўё унинг хурмоларининг бошлари — шайтонларнинг бошлари (каби)дир» дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, уни (сеҳрни) чиқариб (олиб) ташламайманми?» дедим. У зот: «Аллоҳ менга офият (шифо) берди; мен одамлар устига у (сеҳр) сабабли бир ёмонлик (фитна) қў зғ атишни ёқтирмадим» дедилар. Сўнг у зот буюрдилар — у (қудуқ) кў милди.
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُيَيْنَةَ، يَقُولُ أَوَّلُ مَنْ حَدَّثَنَا بِهِ ابْنُ جُرَيْجٍ، يَقُولُ حَدَّثَنِي آلُ، عُرْوَةَ عَنْ عُرْوَةَ، فَسَأَلْتُ هِشَامًا عَنْهُ فَحَدَّثَنَا عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُحِرَ حَتَّى كَانَ يَرَى أَنَّهُ يَأْتِي النِّسَاءَ وَلاَ يَأْتِيهِنَّ. قَالَ سُفْيَانُ وَهَذَا أَشَدُّ مَا يَكُونُ مِنَ السِّحْرِ إِذَا كَانَ كَذَا. فَقَالَ " يَا عَائِشَةُ أَعَلِمْتِ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَفْتَانِي فِيمَا اسْتَفْتَيْتُهُ فِيهِ، أَتَانِي رَجُلاَنِ فَقَعَدَ أَحَدُهُمَا عِنْدَ رَأْسِي، وَالآخَرُ عِنْدَ رِجْلَىَّ، فَقَالَ الَّذِي عِنْدَ رَأْسِي لِلآخَرِ مَا بَالُ الرَّجُلِ قَالَ مَطْبُوبٌ. قَالَ وَمَنْ طَبَّهُ قَالَ لَبِيدُ بْنُ أَعْصَمَ، رَجُلٌ مِنْ بَنِي زُرَيْقٍ حَلِيفٌ لِيَهُودَ، كَانَ مُنَافِقًا. قَالَ وَفِيمَ قَالَ فِي مُشْطٍ وَمُشَاقَةٍ. قَالَ وَأَيْنَ قَالَ فِي جُفِّ طَلْعَةٍ ذَكَرٍ، تَحْتَ رَعُوفَةٍ، فِي بِئْرِ ذَرْوَانَ ". قَالَتْ فَأَتَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْبِئْرَ حَتَّى اسْتَخْرَجَهُ فَقَالَ " هَذِهِ الْبِئْرُ الَّتِي أُرِيتُهَا، وَكَأَنَّ مَاءَهَا نُقَاعَةُ الْحِنَّاءِ، وَكَأَنَّ نَخْلَهَا رُءُوسُ الشَّيَاطِينِ ". قَالَ فَاسْتُخْرِجَ، قَالَتْ فَقُلْتُ أَفَلاَ أَىْ تَنَشَّرْتَ. فَقَالَ " أَمَا وَاللَّهِ فَقَدْ شَفَانِي، وَأَكْرَهُ أَنْ أُثِيرَ عَلَى أَحَدٍ مِنَ النَّاسِ شَرًّا ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ sehrlangan edilar — hatto u zot ayollariga yaqinlashayotgandek koʻ rar (xayol qilar), holbuki ularga yaqinlashmas edilar. (Sufyon: «Bu — sehrning eng qattigʻ idir — (taʼsir) shunday boʻ lsa» dedi.) Shunda u zot: «Ey Oisha, bildingmi, Alloh menga — men Undan soʻ ragan narsamda — javob (fatvo) berdi: mening oldimga ikki kishi keldi; ulardan biri boshim oldida, ikkinchisi oyoqlarim oldida oʻ tirdi. Boshim oldidagi (kishi) ikkinchisiga: ‹Bu kishining ahvoli nima?› dedi; ‹Matbub (sehrlangan)› dedi. ‹Uni kim sehrladi?› dedi; ‹Labid ibn Aʼsam — Banu Zurayqdan bir kishi, yahudiylarning bir hamkasbi (halifi), munofiq edi› dedi. ‹Nimada (sehrladi)?› dedi; ‹Bir taroq va (taroqda qolgan) soch (toʻ pi)da› dedi. ‹Qaerda?› dedi; ‹Zarvon qudugʻ idagi bir tosh ostida — erkak xurmo novdasi qoʻ zogʻ ida› dedi» dedilar. Oisha aytdi: Paygʻambar ﷺ oʻ sha quduqga keldilar — to uni chiqarib olguncha; soʻng: «Mana shu — menga koʻ rsatilgan quduq; goʻyo uning suvi xina damlamasidek, goʻyo uning xurmolari shaytonlarning boshlari (kabi)dir» dedilar. (U sehr) chiqarib olindi. Men: «Tanashshur (yechish-davolanish) qilmadingizmi?» dedim. U zot: «Ammo, Allohga qasamki, Alloh menga shifo berdi; men odamlardan birortasi ustiga bir yomonlik qoʻ zgʻ atishni yoqtirmayman» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ сеҳрланган эдилар — ҳатто у зот аёлларига яқинлашаётгандек кў рар (хаёл қилар), ҳолбуки уларга яқинлашмас эдилар. (Суфён: «Бу — сеҳрнинг энг қаттиғ идир — (таъсир) шундай бў лса» деди.) Шунда у зот: «Эй Оиша, билдингми, Аллоҳ менга — мен Ундан сў раган нарсамда — жавоб (фатво) берди: менинг олдимга икки киши келди; улардан бири бошим олдида, иккинчиси оёқларим олдида ў тирди. Бошим олдидаги (киши) иккинчисига: ‹Бу кишининг аҳволи нима?› деди; ‹Матбуб (сеҳрланган)› деди. ‹Уни ким сеҳрлади?› деди; ‹Лабид ибн Аъсам — Бану Зурайқдан бир киши, яҳудийларнинг бир ҳамкасби (ҳалифи), мунофиқ эди› деди. ‹Нимада (сеҳрлади)?› деди; ‹Бир тароқ ва (тароқда қолган) соч (тў пи)да› деди. ‹Қаэрда?› деди; ‹Зарвон қудуғ идаги бир тош остида — эркак хурмо новдаси қў зоғ ида› деди» дедилар. Оиша айтди: Пайғамбар ﷺ ў ша қудуқга келдилар — то уни чиқариб олгунча; сўнг: «Мана шу — менга кў рсатилган қудуқ; гўё унинг суви хина дамламасидек, гўё унинг хурмолари шайтонларнинг бошлари (каби)дир» дедилар. (У сеҳр) чиқариб олинди. Мен: «Танашшур (ечиш-даволаниш) қилмадингизми?» дедим. У зот: «Аммо, Аллоҳга қасамки, Аллоҳ менга шифо берди; мен одамлардан бирортаси устига бир ёмонлик қў зғ атишни ёқтирмайман» дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ سُحِرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِنَّهُ لَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهُ يَفْعَلُ الشَّىْءَ وَمَا فَعَلَهُ، حَتَّى إِذَا كَانَ ذَاتَ يَوْمٍ وَهْوَ عِنْدِي دَعَا اللَّهَ وَدَعَاهُ، ثُمَّ قَالَ " أَشَعَرْتِ يَا عَائِشَةُ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَفْتَانِي فِيمَا اسْتَفْتَيْتُهُ فِيهِ ". قُلْتُ وَمَا ذَاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " جَاءَنِي رَجُلاَنِ، فَجَلَسَ أَحَدُهُمَا عِنْدَ رَأْسِي وَالآخَرُ عِنْدَ رِجْلَىَّ، ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ مَا وَجَعُ الرَّجُلِ قَالَ مَطْبُوبٌ. قَالَ وَمَنْ طَبَّهُ قَالَ لَبِيدُ بْنُ الأَعْصَمِ، الْيَهُودِيُّ مِنْ بَنِي زُرَيْقٍ. قَالَ فِيمَا ذَا قَالَ فِي مُشْطٍ وَمُشَاطَةٍ، وَجُفِّ طَلْعَةٍ ذَكَرٍ. قَالَ فَأَيْنَ هُوَ قَالَ فِي بِئْرِ ذِي أَرْوَانَ ". قَالَ فَذَهَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي أُنَاسٍ مِنْ أَصْحَابِهِ إِلَى الْبِئْرِ، فَنَظَرَ إِلَيْهَا وَعَلَيْهَا نَخْلٌ، ثُمَّ رَجَعَ إِلَى عَائِشَةَ فَقَالَ " وَاللَّهِ لَكَأَنَّ مَاءَهَا نُقَاعَةُ الْحِنَّاءِ، وَلَكَأَنَّ نَخْلَهَا رُءُوسُ الشَّيَاطِينِ ". قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَأَخْرَجْتَهُ قَالَ " لاَ، أَمَّا أَنَا فَقَدْ عَافَانِي اللَّهُ وَشَفَانِي، وَخَشِيتُ أَنْ أُثَوِّرَ عَلَى النَّاسِ مِنْهُ شَرًّا ". وَأَمَرَ بِهَا فَدُفِنَتْ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺ sehrlandilar — hatto u zotga — u zot bir ishni qilayotgandek (xayol qilib), holbuki uni qilmagan holda — koʻ rinar edi; to bir kun — u mening yonimda (boʻ lgan) paytda — Allohga koʻ p duo qildilar, soʻng: «Ey Oisha, sezdingmi, Alloh menga — men Undan soʻ ragan narsamda — javob (fatvo) berdi» dedilar. Men: «U nima, ey Allohning Rasuli?» dedim. U zot: «Mening oldimga ikki kishi keldi; ulardan biri boshim oldida, ikkinchisi oyoqlarim oldida oʻ tirdi; soʻng ulardan biri sherikiga: ‹Bu kishining ogʻ rigʻ i nima?› dedi; ‹Matbub (sehrlangan)› dedi. ‹Uni kim sehrladi?› dedi; ‹Labid ibnul-Aʼsam — Banu Zurayqdan yahudiy› dedi. ‹Nimada (sehrladi)?› dedi; ‹Bir taroq, (taroqda qolgan) soch (toʻ pi) va erkak xurmo novdasi qoʻ zogʻ ida› dedi. ‹U qaerda?› dedi; ‹Zarvon qudugʻ ida› dedi» dedilar. Paygʻambar ﷺ ashobidan baʼzi (kishi)lar bilan oʻ sha quduqga bordilar, unga qaradilar — uning ustida xurmo(lar) (bor) edi; soʻng Oishaning oldiga qaytib: «Allohga qasamki, goʻyo uning suvi xina damlamasidek, goʻyo uning xurmolari shaytonlarning boshlari (kabi)dir» dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, uni chiqarib (olib) tashladingizmi?» dedim. U zot: «Yoʻq; ammo men — Alloh menga ofiyat (shifo) berdi-yu, men odamlar ustiga u (sehr) sababli bir yomonlik qoʻ zgʻ atishdan qoʻ rqdim» dedilar. Soʻng u zot buyurdilar — u (quduq) koʻ mildi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺ сеҳрландилар — ҳатто у зотга — у зот бир ишни қилаётгандек (хаёл қилиб), ҳолбуки уни қилмаган ҳолда — кў ринар эди; то бир кун — у менинг ёнимда (бў лган) пайтда — Аллоҳга кў п дуо қилдилар, сўнг: «Эй Оиша, сездингми, Аллоҳ менга — мен Ундан сў раган нарсамда — жавоб (фатво) берди» дедилар. Мен: «У нима, эй Аллоҳнинг Расули?» дедим. У зот: «Менинг олдимга икки киши келди; улардан бири бошим олдида, иккинчиси оёқларим олдида ў тирди; сўнг улардан бири шерикига: ‹Бу кишининг оғ риғ и нима?› деди; ‹Матбуб (сеҳрланган)› деди. ‹Уни ким сеҳрлади?› деди; ‹Лабид ибнул-Аъсам — Бану Зурайқдан яҳудий› деди. ‹Нимада (сеҳрлади)?› деди; ‹Бир тароқ, (тароқда қолган) соч (тў пи) ва эркак хурмо новдаси қў зоғ ида› деди. ‹У қаэрда?› деди; ‹Зарвон қудуғ ида› деди» дедилар. Пайғамбар ﷺ ашобидан баъзи (киши)лар билан ў ша қудуқга бордилар, унга қарадилар — унинг устида хурмо(лар) (бор) эди; сўнг Оишанинг олдига қайтиб: «Аллоҳга қасамки, гўё унинг суви хина дамламасидек, гўё унинг хурмолари шайтонларнинг бошлари (каби)дир» дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, уни чиқариб (олиб) ташладингизми?» дедим. У зот: «Йўқ; аммо мен — Аллоҳ менга офият (шифо) берди-ю, мен одамлар устига у (сеҳр) сабабли бир ёмонлик қў зғ атишдан қў рқдим» дедилар. Сўнг у зот буюрдилар — у (қудуқ) кў милди.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ جَاءَتِ امْرَأَةُ رِفَاعَةَ الْقُرَظِيِّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا جَالِسَةٌ وَعِنْدَهُ أَبُو بَكْرٍ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ تَحْتَ رِفَاعَةَ فَطَلَّقَنِي فَبَتَّ طَلاَقِي، فَتَزَوَّجْتُ بَعْدَهُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الزَّبِيرِ، وَإِنَّهُ وَاللَّهِ مَا مَعَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِلاَّ مِثْلُ هَذِهِ الْهُدْبَةِ. وَأَخَذَتْ هُدْبَةً مِنْ جِلْبَابِهَا، فَسَمِعَ خَالِدُ بْنُ سَعِيدٍ قَوْلَهَا وَهْوَ بِالْبَابِ لَمْ يُؤْذَنْ لَهُ، قَالَتْ فَقَالَ خَالِدٌ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلاَ تَنْهَى هَذِهِ عَمَّا تَجْهَرُ بِهِ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلاَ وَاللَّهِ مَا يَزِيدُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى التَّبَسُّمِ، فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَعَلَّكِ تُرِيدِينَ أَنْ تَرْجِعِي إِلَى رِفَاعَةَ، لاَ، حَتَّى يَذُوقَ عُسَيْلَتَكِ وَتَذُوقِي عُسَيْلَتَهُ ". فَصَارَ سُنَّةً بَعْدُ.
(Oisha (roziyallohu anho) — Paygʻambar ﷺning zavjalari — aytdilar:) Rifoa al-Quraziyning xotini Rasululloh ﷺning oldilariga keldi, men (ham) oʻtirgan edim, u zotning yonlarida Abu Bakr (roziyallohu anhu) ham bor edi. (U ayol:) «Yo Rasululloh, men Rifoaning (nikohida) edim; u meni taloq qildi va taloqimni qatʼiy (uch taloq) qildi. Soʻng undan keyin Abdurrahmon ibn Zabirga turmushga chiqdim; vallohi, yo Rasululloh, uning (qudratidan) faqat mana shu popukcha kabigina narsa bor, xolos» dedi va kiyimining (jilbobining) popugidan ushladi. Eshik oldida turgan — hali (kirishga) izn berilmagan — Xolid ibn Said uning gapini eshitib qoldi. (Oisha aytdilar:) Xolid: «Yo Abu Bakr, bu (ayol)ni Rasululloh ﷺning oldilarida oshkora aytayotgan narsasidan qaytarmaysizmi?» dedi. Vallohi, Rasululloh ﷺ tabassum qilishdan boshqa narsa qilmadilar. Soʻng u zot unga: «Sen Rifoaga qaytmoqchidirsan? Yoʻq! (Abdurrahmon) sening shirinligingni totmaguncha va sen uning shirinligini totmaguncha (bu boʻlmaydi)» dedilar. Soʻng (bu hukm) keyinchalik sunnatga aylandi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) — Пайғамбар ﷺнинг завжалари — айтдилар:) Рифоа ал-Қуразийнинг хотини Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келди, мен (ҳам) ўтирган эдим, у зотнинг ёнларида Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) ҳам бор эди. (У аёл:) «Ё Расулуллоҳ, мен Рифоанинг (никоҳида) эдим; у мени талоқ қилди ва талоқимни қатъий (уч талоқ) қилди. Сўнг ундан кейин Абдурраҳмон ибн Забирга турмушга чиқдим; валлоҳи, ё Расулуллоҳ, унинг (қудратидан) фақат мана шу попукча кабигина нарса бор, холос» деди ва кийимининг (жилбобининг) попугидан ушлади. Эшик олдида турган — ҳали (киришга) изн берилмаган — Холид ибн Саид унинг гапини эшитиб қолди. (Оиша айтдилар:) Холид: «Ё Абу Бакр, бу (аёл)ни Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларида ошкора айтаётган нарсасидан қайтармайсизми?» деди. Валлоҳи, Расулуллоҳ ﷺ табассум қилишдан бошқа нарса қилмадилар. Сўнг у зот унга: «Сен Рифоага қайтмоқчидирсан? Йўқ! (Абдурраҳмон) сенинг ширинлигингни тотмагунча ва сен унинг ширинлигини тотмагунча (бу бўлмайди)» дедилар. Сўнг (бу ҳукм) кейинчалик суннатга айланди.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ هَاجَرَ إِلَى الْحَبَشَةِ نَاسٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، وَتَجَهَّزَ أَبُو بَكْرٍ مُهَاجِرًا، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " عَلَى رِسْلِكَ، فَإِنِّي أَرْجُو أَنْ يُؤْذَنَ لِي ". فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَوَ تَرْجُوهُ بِأَبِي أَنْتَ قَالَ " نَعَمْ ". فَحَبَسَ أَبُو بَكْرٍ نَفْسَهُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لِصُحْبَتِهِ، وَعَلَفَ رَاحِلَتَيْنِ كَانَتَا عِنْدَهُ وَرَقَ السَّمُرِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ. قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَبَيْنَا نَحْنُ يَوْمًا جُلُوسٌ فِي بَيْتِنَا فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ فَقَالَ قَائِلٌ لأَبِي بَكْرٍ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُقْبِلاً مُتَقَنِّعًا، فِي سَاعَةٍ لَمْ يَكُنْ يَأْتِينَا فِيهَا. قَالَ أَبُو بَكْرٍ فِدًا لَهُ بِأَبِي وَأُمِّي، وَاللَّهِ إِنْ جَاءَ بِهِ فِي هَذِهِ السَّاعَةِ إِلاَّ لأَمْرٍ. فَجَاءَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَأْذَنَ، فَأَذِنَ لَهُ فَدَخَلَ، فَقَالَ حِينَ دَخَلَ لأَبِي بَكْرٍ " أَخْرِجْ مَنْ عِنْدَكَ ". قَالَ إِنَّمَا هُمْ أَهْلُكَ بِأَبِي أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " فَإِنِّي قَدْ أُذِنَ لِي فِي الْخُرُوجِ ". قَالَ فَالصُّحْبَةُ بِأَبِي أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " نَعَمْ ". قَالَ فَخُذْ بِأَبِي أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِحْدَى رَاحِلَتَىَّ هَاتَيْنِ. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " بِالثَّمَنِ ". قَالَتْ فَجَهَّزْنَاهُمَا أَحَثَّ الْجِهَازِ، وَضَعْنَا لَهُمَا سُفْرَةً فِي جِرَابٍ، فَقَطَعَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ أَبِي بَكْرٍ قِطْعَةً مِنْ نِطَاقِهَا، فَأَوْكَتْ بِهِ الْجِرَابَ، وَلِذَلِكَ كَانَتْ تُسَمَّى ذَاتَ النِّطَاقِ، ثُمَّ لَحِقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ بِغَارٍ فِي جَبَلٍ يُقَالُ لَهُ ثَوْرٌ، فَمَكُثَ فِيهِ ثَلاَثَ لَيَالٍ يَبِيتُ عِنْدَهُمَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، وَهْوَ غُلاَمٌ شَابٌّ لَقِنٌ ثَقِفٌ، فَيَرْحَلُ مِنْ عِنْدِهِمَا سَحَرًا، فَيُصْبِحُ مَعَ قُرَيْشٍ بِمَكَّةَ كَبَائِتٍ، فَلاَ يَسْمَعُ أَمْرًا يُكَادَانِ بِهِ إِلاَّ وَعَاهُ، حَتَّى يَأْتِيَهُمَا بِخَبَرِ ذَلِكَ حِينَ يَخْتَلِطُ الظَّلاَمُ، وَيَرْعَى عَلَيْهِمَا عَامِرُ بْنُ فُهَيْرَةَ مَوْلَى أَبِي بَكْرٍ مِنْحَةً مِنْ غَنَمٍ، فَيُرِيحُهَا عَلَيْهِمَا حِينَ تَذْهَبُ سَاعَةٌ مِنَ الْعِشَاءِ، فَيَبِيتَانِ فِي رِسْلِهَا حَتَّى يَنْعِقَ بِهَا عَامِرُ بْنُ فُهَيْرَةَ بِغَلَسٍ، يَفْعَلُ ذَلِكَ كُلَّ لَيْلَةٍ مِنْ تِلْكَ اللَّيَالِي الثَّلاَثِ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdilar:) Musulmonlardan bir necha kishi Habashistonga hijrat qildi; Abu Bakr (roziyallohu anhu) ham hijrat qilishga tayyorlandi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Shoshma, men (hijratga) izn berilishidan umidvorman» dedilar. Abu Bakr: «Otam sizga fido boʻlsin, (rostdan ham) buni umid qilasizmi?» dedi. (U zot:) «Ha» dedilar. Bas, Abu Bakr Paygʻambar ﷺga hamroh boʻlish uchun oʻzini (hijratdan) tutib turdi va oʻzida boʻlgan ikki ulov (tuya)ni toʻrt oy davomida samur (daraxti) bargi bilan boqdi. (Urva aytdi: Oisha aytdilar:) Bir kuni, qoq peshin payti, biz uyimizda oʻtirgan edik, kimdir Abu Bakrga: «Mana, Rasululloh ﷺ boshlarini (yuzlarini) berkitib (oʻrab), biznikiga hech kelmaydigan bir vaqtda kelmoqdalar» dedi. Abu Bakr: «Otam-onam unga fido boʻlsin; vallohi, bu vaqtda (u zotni) faqat (muhim) bir ish (sababli) keltirgan boʻlsa kerak» dedi. Paygʻambar ﷺ kelib, (kirishga) izn soʻradilar, (u zotga) izn berildi va (u zot) kirdilar. Kirganlarida Abu Bakrga: «Yoningdagilarni chiqar» dedilar. (Abu Bakr:) «Otam sizga fido boʻlsin, yo Rasululloh, ular faqat ahlingiz (oilangiz)dir» dedi. (U zot:) «Menga (Makkadan) chiqishga izn berildi» dedilar. (Abu Bakr:) «Otam sizga fido boʻlsin, yo Rasululloh, hamrohlik (mening sharafimdir)!» dedi. (U zot:) «Ha» dedilar. (Abu Bakr:) «Otam sizga fido boʻlsin, yo Rasululloh, mana shu ikki ulovimning birini oling» dedi. Paygʻambar ﷺ: «(Olaman, lekin) bahosi bilan» dedilar. (Oisha aytdilar:) Biz ularni juda tez (shoshib) jihozladik, ularga bir charm xaltada (yoʻl) ozigʻini soldik. Asmo binti Abu Bakr belbogʻidan (nitoqidan) bir parcha kesib, u bilan xaltaning ogʻzini bogʻladi; shu sababli u «Zotun-Nitoqayn (ikki belbogʻ sohibasi)» deb atalardi. Soʻng Paygʻambar ﷺ va Abu Bakr Savr deb ataladigan togʻdagi bir gʻorga bordilar va unda uch kecha qoldilar. Abu Bakrning oʻgʻli Abdulloh — zukko, idrokli, ziyrak yigit — kechalari ular bilan tunardi, sahar (paytida) ular oldidan (Makkaga) joʻnab ketardi va ertalab goʻyo (tun) Quraysh ichida tunagandek, ular bilan Makkada (paydo) boʻlardi. (U) ularga qarshi qilinayotgan biror tadbirni eshitsa, uni yodida saqlab, qorongʻi tushganda ularga oʻsha (xabarni) keltirardi. Abu Bakrning ozod qilgan quli Omir ibn Fuhayra esa ularga sutli qoʻylar (podasi)ni boqar, isho (vaqtidan) bir soat oʻtgach (sutli qoʻylarni) ularga haydab kelardi; ular (qoʻylarning) sutida tunardilar, to Omir ibn Fuhayra tong oldidan (qorongʻulikda) ularni (uygʻotib) chaqirgunicha. (U) oʻsha uch kechaning har bir kechasida shunday qilardi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар:) Мусулмонлардан бир неча киши Ҳабашистонга ҳижрат қилди; Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) ҳам ҳижрат қилишга тайёрланди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Шошма, мен (ҳижратга) изн берилишидан умидворман» дедилар. Абу Бакр: «Отам сизга фидо бўлсин, (ростдан ҳам) буни умид қиласизми?» деди. (У зот:) «Ҳа» дедилар. Бас, Абу Бакр Пайғамбар ﷺга ҳамроҳ бўлиш учун ўзини (ҳижратдан) тутиб турди ва ўзида бўлган икки улов (туя)ни тўрт ой давомида самур (дарахти) барги билан боқди. (Урва айтди: Оиша айтдилар:) Бир куни, қоқ пешин пайти, биз уйимизда ўтирган эдик, кимдир Абу Бакрга: «Мана, Расулуллоҳ ﷺ бошларини (юзларини) беркитиб (ўраб), бизникига ҳеч келмайдиган бир вақтда келмоқдалар» деди. Абу Бакр: «Отам-онам унга фидо бўлсин; валлоҳи, бу вақтда (у зотни) фақат (муҳим) бир иш (сабабли) келтирган бўлса керак» деди. Пайғамбар ﷺ келиб, (киришга) изн сўрадилар, (у зотга) изн берилди ва (у зот) кирдилар. Кирганларида Абу Бакрга: «Ёнингдагиларни чиқар» дедилар. (Абу Бакр:) «Отам сизга фидо бўлсин, ё Расулуллоҳ, улар фақат аҳлингиз (оилангиз)дир» деди. (У зот:) «Менга (Маккадан) чиқишга изн берилди» дедилар. (Абу Бакр:) «Отам сизга фидо бўлсин, ё Расулуллоҳ, ҳамроҳлик (менинг шарафимдир)!» деди. (У зот:) «Ҳа» дедилар. (Абу Бакр:) «Отам сизга фидо бўлсин, ё Расулуллоҳ, мана шу икки уловимнинг бирини олинг» деди. Пайғамбар ﷺ: «(Оламан, лекин) баҳоси билан» дедилар. (Оиша айтдилар:) Биз уларни жуда тез (шошиб) жиҳозладик, уларга бир чарм халтада (йўл) озиғини солдик. Асмо бинти Абу Бакр белбоғидан (нитоқидан) бир парча кесиб, у билан халтанинг оғзини боғлади; шу сабабли у «Зотун-Нитоқайн (икки белбоғ соҳибаси)» деб аталарди. Сўнг Пайғамбар ﷺ ва Абу Бакр Савр деб аталадиган тоғдаги бир ғорга бордилар ва унда уч кеча қолдилар. Абу Бакрнинг ўғли Абдуллоҳ — зукко, идрокли, зийрак йигит — кечалари улар билан тунарди, саҳар (пайтида) улар олдидан (Маккага) жўнаб кетарди ва эрталаб гўё (тун) Қурайш ичида тунагандек, улар билан Маккада (пайдо) бўларди. (У) уларга қарши қилинаётган бирор тадбирни эшица, уни ёдида сақлаб, қоронғи тушганда уларга ўша (хабарни) келтирарди. Абу Бакрнинг озод қилган қули Омир ибн Фуҳайра эса уларга сутли қўйлар (подаси)ни боқар, ишо (вақтидан) бир соат ўтгач (сутли қўйларни) уларга ҳайдаб келарди; улар (қўйларнинг) сутида тунардилар, то Омир ибн Фуҳайра тонг олдидан (қоронғуликда) уларни (уйғотиб) чақиргунича. (У) ўша уч кечанинг ҳар бир кечасида шундай қиларди.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ تُوُفِّيَ سُجِّيَ بِبُرْدٍ حِبَرَةٍ.
(Oisha (roziyallohu anho) xabar berdilarki,) Rasululloh ﷺ vafot etgan paytlarida, ustlariga hibara burd yopildi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар бердиларки,) Расулуллоҳ ﷺ вафот этган пайтларида, устларига ҳибара бурд ёпилди.