حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا لَيْثٌ قَالَ حَدَّثَنَا عُقَيْلٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَهَا وَهُوَ صَائِمٌحَدَّثَنَا حُسَيْنٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ فَذَكَرَهُ بِإِسْنَادِهِ وَمَعْنَاهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ roʻzador holatlarida uni oʻpdilar. Husayn bizga hadis aytdi: Ibn Abu Ziʼb Zuhriydan (rivoyat qildi) va uni oʻz isnodi hamda maʼnosi bilan zikr qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолатларида уни ўпдилар. Ҳусайн бизга ҳадис айтди: Ибн Абу Зиъб Зуҳрийдан (ривоят қилди) ва уни ўз исноди ҳамда маъноси билан зикр қилди.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثٌ قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَصْحَابَ هَذِهِ الصُّوَرِ يُعَذَّبُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَيُقَالُ لَهُمْ أَحْيُوا مَا خَلَقْتُمْ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Koʻpincha men Rasululloh ﷺ ning qurbonligi uchun qilodalarni eshardim, soʻng u zot qurbonligiga qiloda osardilar, keyin uni joʻnatardilar, soʻngra ihromdagi kishi tiyiladigan biror narsadan tiyilmasdan (oramizda) qolardilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Кўпинча мен Расулуллоҳ ﷺ нинг қурбонлиги учун қилодаларни эшардим, сўнг у зот қурбонлигига қилода осардилар, кейин уни жўнатардилар, сўнгра иҳромдаги киши тийиладиган бирор нарсадан тийилмасдан (орамизда) қолардилар».
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثٌ قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَتْ تَقُولُمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُسَبِّحُ سُبْحَةَ الضُّحَى وَكَانَتْ عَائِشَةُ تُسَبِّحُهَا وَكَانَتْ تَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَرَكَ كَثِيرًا مِنْ الْعَمَلِ خَشْيَةَ أَنْ يَسْتَنَّ النَّاسُ بِهِ فَيُفْرَضَ عَلَيْهِمْ
Oisha (roziyallohu anho) — Nabiy ﷺ ning zavjalari — shunday der edi: Rasululloh ﷺ zuho (choshgoh) namozini oʻqimas edilar, Oisha esa uni oʻqir edi. U yana shunday der edi: Albatta, Rasululloh ﷺ odamlar unga ergashib, u ular ustiga farz qilinib qolishidan qoʻrqib, koʻp amalni tark qilganlar.Оиша (розияллоҳу анҳо) — Набий ﷺ нинг завжалари — шундай дер эди: Расулуллоҳ ﷺ зуҳо (чошгоҳ) намозини ўқимас эдилар, Оиша эса уни ўқир эди. У яна шундай дер эди: Албатта, Расулуллоҳ ﷺ одамлар унга эргашиб, у улар устига фарз қилиниб қолишидан қўрқиб, кўп амални тарк қилганлар.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثٌ قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهَا قَالَتْوَاللَّهِ مَا خُيِّرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَمْرَيْنِ قَطُّ إِلَّا أَخَذَ أَيْسَرَهُمَا مَا لَمْ يَأْثَمْ فَإِذَا كَانَ الْإِثْمُ كَانَ أَبْعَدَهُمْ مِنْهُ وَاللَّهِ مَا انْتَقَمَ لِنَفْسِهِ فِي شَيْءٍ يُؤْتَى إِلَيْهِ قَطُّ حَتَّى تُنْتَهَكَ حُرُمَاتُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَيَنْتَقِمَ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
Oisha (roziyallohu anho) — Nabiy ﷺ ning zavjalari — aytdi: Vallohi, Rasululloh ﷺ ga ikki ish orasida ixtiyor (tanlash imkoni) berilsa, gunoh boʻlmagani uchun, albatta osonrogʻini tanlardilar; agar (ishda) gunoh boʻlsa, odamlarning undan eng yirogʻi boʻlardilar. Vallohi, u zot oʻzlariga qilingan biror narsa uchun hech qachon shaxsan intiqom olmaganlar — faqat Alloh azza va jallaning hurmatlari buzilganda, Alloh azza va jalla uchun intiqom olganlar.Оиша (розияллоҳу анҳо) — Набий ﷺ нинг завжалари — айтди: Валлоҳи, Расулуллоҳ ﷺ га икки иш орасида ихтиёр (танлаш имкони) берилса, гуноҳ бўлмагани учун, албатта осонроғини танлардилар; агар (ишда) гуноҳ бўлса, одамларнинг ундан энг йироғи бўлардилар. Валлоҳи, у зот ўзларига қилинган бирор нарса учун ҳеч қачон шахсан интиқом олмаганлар — фақат Аллоҳ азза ва жалланинг ҳурматлари бузилганда, Аллоҳ азза ва жалла учун интиқом олганлар.
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْرُبَّمَا فَتَلْتُ الْقَلَائِدَ لِهَدْيِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيُقَلِّدُ هَدْيَهُ ثُمَّ يَبْعَثُ بِهِ ثُمَّ يُقِيمُ لَا يَجْتَنِبُ شَيْئًا مِمَّا يَجْتَنِبُ الْمُحْرِمُحَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ مِثْلَهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Koʻpincha men Rasululloh ﷺ ning qurbonligi uchun qilodalarni eshardim, soʻng u zot qurbonligiga qiloda osardilar, keyin uni joʻnatardilar, soʻngra ihromdagi kishi tiyiladigan biror narsadan tiyilmasdan (uyda) qolardilar». Abu Muoviya Hishomdan, u otasidan, u Oishadan shunga oʻxshashini (rivoyat qildi).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Кўпинча мен Расулуллоҳ ﷺ нинг қурбонлиги учун қилодаларни эшардим, сўнг у зот қурбонлигига қилода осардилар, кейин уни жўнатардилар, сўнгра иҳромдаги киши тийиладиган бирор нарсадан тийилмасдан (уйда) қолардилар». Абу Муовия Ҳишомдан, у отасидан, у Оишадан шунга ўхшашини (ривоят қилди).
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الطِّيبِ فِي مَفَارِقِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُهِلُّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ehromga niyat qilayotganlarida, men u zotning sochlari ajralgan joyidagi xushboʻylik yaltirashiga hozir ham qarab turgandekman».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ эҳромга ният қилаётганларида, мен у зотнинг сочлари ажралган жойидаги хушбўйлик ялтирашига ҳозир ҳам қараб тургандекман».
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَفِيَّةَ قَالَتْ فَقُلْنَا قَدْ حَاضَتْ قَالَتْ فَقَالَ عَقْرَى حَلْقَى مَا أُرَاهَا إِلَّا حَابِسَتَنَا قَالَتْ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا قَدْ طَافَتْ يَوْمَ النَّحْرِ قَالَ فَلَا إِذًا مُرُوهَا فَلْتَنْفِرْ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Safiyyani eslatdilar, biz esa: «U hayz koʻrdi», dedik. Shunda u zot: «Aqro halqo! Uni bizni ushlab qoladi deb oʻylayman», dedilar. Biz: «Yo Rasululloh, u nahr kuni tavof qilgan edi», dedik. U zot: «Unda mayli, unga ayting, jilaversin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Сафийяни эслатдилар, биз эса: «У ҳайз кўрди», дедик. Шунда у зот: «Ақро ҳалқо! Уни бизни ушлаб қолади деб ўйлайман», дедилар. Биз: «Ё Расулуллоҳ, у наҳр куни тавоф қилган эди», дедик. У зот: «Унда майли, унга айтинг, жилаверсин», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ بِلَالٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلَاةِ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ وَإِنَّهُ مَتَى يَقُومُ مَقَامَكَ لَا يُسْمِعُ النَّاسَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ قُولِي لَهُ فَقَالَتْ لَهُ حَفْصَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ وَإِنَّهُ مَتَى يَقُومُ مَقَامَكَ لَا يُسْمِعُ النَّاسَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ فَقَالَ إِنَّكُنَّ لَأَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَأَمَرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَلَمَّا دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ وَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَقَالَتْ فَقَامَ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ وَرِجْلَاهُ تَخُطَّانِ فِي الْأَرْضِ حَتَّى دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَلَمَّا سَمِعَ أَبُو بَكْرٍ حِسَّهُ ذَهَبَ لِيَتَأَخَّرَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ قُمْ كَمَا أَنْتَ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى جَلَسَ عَنْ يَسَارِ أَبِي بَكْرٍ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ قَاعِدًا وَأَبُو بَكْرٍ قَائِمًا يَقْتَدِي أَبُو بَكْرٍ بِصَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسُ يَقْتَدُونَ بِصَلَاةِ أَبِي بَكْرٍ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning (kasalliklari) ogʻirlashganida, Bilol u zotni namozga chaqirish uchun keldi. U zot: «Abu Bakrga buyuringlar, odamlarga namoz oʻqib bersin», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, Abu Bakr koʻngli nozik kishi; Sizning oʻrningizda tursa, odamlarga (ovozini) eshittira olmaydi; Umarga buyursangiz (boʻlmasmi)», dedim. U zot: «Abu Bakrga buyuringlar, odamlarga namoz oʻqib bersin», dedilar. Men Hafsaga: «Unga ayt», dedim. Hafsa u zotga: «Yo Rasululloh, Abu Bakr koʻngli nozik kishi; Sizning oʻrningizda tursa, odamlarga (ovozini) eshittira olmaydi; Umarga buyursangiz (boʻlmasmi)», dedi. Shunda u zot: «Albatta, sizlar Yusufning (huzuridagi) ayollarisiz. Abu Bakrga buyuringlar, odamlarga namoz oʻqib bersin», dedilar. Shunda Abu Bakrga buyurishdi, u odamlarga namoz oʻqib berdi. U namozni boshlagach, Rasululloh ﷺ oʻzlarida yengillik sezdilar va ikki kishining oʻrtasida (suyanib) turib chiqdilar, oyoqlari yer bilan sudralib borardi — hatto masjidga kirdilar. Abu Bakr u zotning shabadasini sezgach, orqaga chekinmoqchi boʻldi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Joyingda tur», deb ishora qildilar. Soʻng Rasululloh ﷺ kelib, Abu Bakrning chap tomoniga oʻtirdilar. Rasululloh ﷺ odamlarga oʻtirib namoz oʻqib berar, Abu Bakr esa tik turar edi; Abu Bakr Rasululloh ﷺ ning namoziga ergashar, odamlar esa Abu Bakrning namoziga ergashishardi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг (касалликлари) оғирлашганида, Билол у зотни намозга чақириш учун келди. У зот: «Абу Бакрга буюринглар, одамларга намоз ўқиб берсин», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, Абу Бакр кўнгли нозик киши; Сизнинг ўрнингизда турса, одамларга (овозини) эшиттира олмайди; Умарга буюрсангиз (бўлмасми)», дедим. У зот: «Абу Бакрга буюринглар, одамларга намоз ўқиб берсин», дедилар. Мен Ҳафсага: «Унга айт», дедим. Ҳафса у зотга: «Ё Расулуллоҳ, Абу Бакр кўнгли нозик киши; Сизнинг ўрнингизда турса, одамларга (овозини) эшиттира олмайди; Умарга буюрсангиз (бўлмасми)», деди. Шунда у зот: «Албатта, сизлар Юсуфнинг (ҳузуридаги) аёлларисиз. Абу Бакрга буюринглар, одамларга намоз ўқиб берсин», дедилар. Шунда Абу Бакрга буюришди, у одамларга намоз ўқиб берди. У намозни бошлагач, Расулуллоҳ ﷺ ўзларида енгиллик сездилар ва икки кишининг ўртасида (суяниб) туриб чиқдилар, оёқлари ер билан судралиб борарди — ҳатто масжидга кирдилар. Абу Бакр у зотнинг шабадасини сезгач, орқага чекинмоқчи бўлди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Жойингда тур», деб ишора қилдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ келиб, Абу Бакрнинг чап томонига ўтирдилар. Расулуллоҳ ﷺ одамларга ўтириб намоз ўқиб берар, Абу Бакр эса тик турар эди; Абу Бакр Расулуллоҳ ﷺ нинг намозига эргашар, одамлар эса Абу Бакрнинг намозига эргашишарди.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ نَذَرَ أَنْ يُطِيعَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فَلْيُطِعْهُ وَمَنْ نَذَرَ أَنْ يَعْصِيَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فَلَا يَعْصِهِحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ قَالَ سَمِعْتُ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ وَأَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ مَا سَمِعْتُهُ إِلَّا مِنْ أَبِي عَنْ ابْنِ نُمَيْرٍ وَطَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ أَيْلَةَ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ قَالَ أَصْحَابُ الْحَدِيثِ لَيْسَ هَذَا بِالْكُوفَةِ إِنَّمَا هَذَا عَنْ ابْنِ نُمَيْرٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ يَعْنِي الْعُمَرِيَّ فَقُلْتُ لَهُمْ امْضُوا إِلَى أَبِي خَيْثَمَةَ فَإِنَّ سَمَاعَهُمْ بِالْكُوفَةِ وَاحِدٌ مِنْ ابْنِ نُمَيْرٍ فَذَهَبُوا فَأَصَابُوهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga itoat qilishga nazr qilsa, Unga itoat qilsin. Kim Allohga isyon qilishga nazr qilsa, Unga isyon qilmasin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга итоат қилишга назр қилса, Унга итоат қилсин. Ким Аллоҳга исён қилишга назр қилса, Унга исён қилмасин», дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُجْنِبُ مِنْ اللَّيْلِ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ حَتَّى يُصْبِحَ وَلَا يَمَسُّ مَاءً
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ kechasi junub boʻlar, soʻng namoz uchun oladigan taharatlaridek taharat olar edilar; tong otguncha (gʻusl) suviga tegmas edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ кечаси жунуб бўлар, сўнг намоз учун оладиган таҳаратларидек таҳарат олар эдилар; тонг отгунча (ғусл) сувига тегмас эдилар».
حَدَّثَنَا يَعْلَى قَالَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا عَنْ عَامِرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ عَائِشَةَ حَدَّثَتْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهَا إِنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام يَقْرَأُ عَلَيْكِ السَّلَامَ قَالَتْ فَقُلْتُ وَعَلَيْهِ السَّلَامُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ unga: «Albatta, Jibril alayhissalom senga salom yoʻllayapti», dedilar. (Oisha) dedi: Men: «Unga ham Allohning salomi va rahmati boʻlsin», dedim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ унга: «Албатта, Жибрил алайҳиссалом сенга салом йўллаяпти», дедилар. (Оиша) деди: Мен: «Унга ҳам Аллоҳнинг саломи ва раҳмати бўлсин», дедим.
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ يَعْنِي ابْنَ حَسَّانَ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ دِقْرَةَ قَالَتْكُنْتُ أَمْشِي مَعَ عَائِشَةَ فِي نِسْوَةٍ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَرَأَيْتُ امْرَأَةً عَلَيْهَا خَمِيصَةٌ فِيهَا صُلُبٌ فَقَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ انْزَعِي هَذَا مِنْ ثَوْبِكِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَآهُ فِي ثَوْبٍ قَضَبَهُ
Diqra aytdi: Men Oisha bilan birga ayollar orasida Safo va Marva oʻrtasida yurgan edim. Ustida xochlar (tasviri) boʻlgan xamisa kiygan bir ayolni koʻrdim. Oisha unga: «Buni kiyimingdan olib tashla. Zero, Rasululloh ﷺ uni biror kiyimda koʻrsalar, uni kesib tashlar edilar», dedi.Диқра айтди: Мен Оиша билан бирга аёллар орасида Сафо ва Марва ўртасида юрган эдим. Устида хочлар (тасвири) бўлган хамиса кийган бир аёлни кўрдим. Оиша унга: «Буни кийимингдан олиб ташла. Зеро, Расулуллоҳ ﷺ уни бирор кийимда кўрсалар, уни кесиб ташлар эдилар», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا الثَّوْرِيُّ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ حَسَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْأُهْدِيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَشِيقَةُ ظَبْيٍ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَلَمْ يَأْكُلْهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ihromda ekanlarida u zotga bir kiyikning vashiyqasi (quritilgan goʻshti) hadya qilindi, u zot uni yemadilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ иҳромда эканларида у зотга бир кийикнинг вашийқаси (қуритилган гўшти) ҳадя қилинди, у зот уни емадилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ يَدْعُو حَتَّى إِنِّي لَأَسْأَمُ لَهُ مِمَّا يَرْفَعُهُمَا يَدْعُو اللَّهُمَّ فَإِنَّمَا أَنَا بَشْرٌ فَلَا تُعَذِّبْنِي بِشَتْمِ رَجُلٍ شَتَمْتُهُ أَوْ آذَيْتُهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ duo qilib qoʻllarini shunchalik koʻtarar edilarki, hatto men u zot uchun ularni koʻtarishlaridan toliqib ketardim. U zot: «Allohim, men faqat bir insonman. Bas, men soʻkkan yoki ozor bergan bir kishi sababli meni azoblamagin», deb duo qilardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дуо қилиб қўлларини шунчалик кўтарар эдиларки, ҳатто мен у зот учун уларни кўтаришларидан толиқиб кетардим. У зот: «Аллоҳим, мен фақат бир инсонман. Бас, мен сўккан ёки озор берган бир киши сабабли мени азобламагин», деб дуо қилардилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ وَإِسْحَاقُ يَعْنِي ابْنَ عِيسَى الطَّبَّاعَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكُنْتُ أَنَامُ بَيْنَ يَدَيْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرِجْلَيَّ فِي قِبْلَتِهِ فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَسْجُدَ غَمَزَنِي فَقَبَضْتُ رِجْلَيَّ فَإِذَا قَامَ بَسَطْتُهَا قَالَتْ وَلَمْ يَكُنْ فِي الْبُيُوتِ يَوْمَئِذٍ مَصَابِيحُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺ ning oldilarida uxlar, oyoqlarim esa qiblalarida boʻlar edi. Sajda qilmoqchi boʻlganlarida meni ohista turtardilar, men ham oyoqlarimni yigʻib olardim; turganlarida esa ularni yana yozardim», dedi. U dedi: Oʻsha kunlarda uylarda chiroqlar yoʻq edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺ нинг олдиларида ухлар, оёқларим эса қиблаларида бўлар эди. Сажда қилмоқчи бўлганларида мени оҳиста туртардилар, мен ҳам оёқларимни йиғиб олардим; турганларида эса уларни яна ёзардим», деди. У деди: Ўша кунларда уйларда чироқлар йўқ эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَأَنَّهَا لَمْ تَكُنْ تَفْعَلُ ذَلِكَ وَقَالَتْ إِنَّمَا نَزَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَنَّهُ كَانَ مَنْزِلًا أَسْمَحَ لِخُرُوجِهِ
Zuhriy dedi: Menga Urva Oishadan xabar berdiki, u (Oisha) buni qilmas va: «Rasululloh ﷺ u yerda faqat (Minodan) chiqishlari osonroq boʻlgan manzil boʻlgani uchun toʻxtaganlar», der edi.Зуҳрий деди: Менга Урва Оишадан хабар бердики, у (Оиша) буни қилмас ва: «Расулуллоҳ ﷺ у ерда фақат (Минодан) чиқишлари осонроқ бўлган манзил бўлгани учун тўхтаганлар», дер эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا الثَّوْرِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَوْ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يُضَحِّيَ اشْتَرَى كَبْشَيْنِ عَظِيمَيْنِ سَمِينَيْنِ أَمْلَحَيْنِ أَقْرَنَيْنِ مَوْجُوأَيْنِ فَيَذْبَحُ أَحَدَهُمَا عَنْ أُمَّتِهِ مِمَّنْ شَهِدَ بِالتَّوْحِيدِ وَشَهِدَ لَهُ بِالْبَلَاغِ وَذَبَحَ الْآخَرَ عَنْ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَآلِ مُحَمَّدٍ
Oisha (roziyallohu anho)dan — yoki Abu Hurayradan — rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ qurbonlik qilmoqchi boʻlganlarida katta, semiz, shoxdor, oq-qora, axta qilingan ikkita qoʻchqor sotib olardilar. Ulardan birini tavhidga guvohlik bergan va u zotning (risolatni) yetkazganiga guvohlik bergan ummatlari nomidan soʻyar, ikkinchisini esa Muhammad ﷺ va Muhammadning oilasi nomidan soʻyar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан — ёки Абу Ҳурайрадан — ривоят қилинадики, Набий ﷺ қурбонлик қилмоқчи бўлганларида катта, семиз, шохдор, оқ-қора, ахта қилинган иккита қўчқор сотиб олардилар. Улардан бирини тавҳидга гувоҳлик берган ва у зотнинг (рисолатни) етказганига гувоҳлик берган умматлари номидан сўяр, иккинчисини эса Муҳаммад ﷺ ва Муҳаммаднинг оиласи номидан сўяр эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكُنْتُ أَفْتِلُ قَلَائِدَ هَدْيِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ يَبْعَثُ بِهَا فَمَا يَجْتَنِبُ شَيْئًا مِمَّا يَجْتَنِبُ الْمُحْرِمُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺ ning qurbonligining qilodalarini eshar edim, soʻng u zot ularni joʻnatardilar va ihromdagi kishi tiyiladigan biror narsadan tiyilmas edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺ нинг қурбонлигининг қилодаларини эшар эдим, сўнг у зот уларни жўнатардилар ва иҳромдаги киши тийиладиган бирор нарсадан тийилмас эдилар».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْجَاءَتْ هِنْدٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا كَانَ عَلَى ظَهْرِ الْأَرْضِ خِبَاءٌ أَحَبُّ إِلَيَّ أَنْ يُذِلَّهُمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ أَهْلِ خِبَائِكَ وَمَا عَلَى ظَهْرِ الْأَرْضِ الْيَوْمَ أَهْلُ خِبَاءٍ أَحَبُّ إِلَيَّ أَنْ يُعِزَّهُمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ أَهْلِ خِبَائِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَيْضًا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ مُمْسِكٌ فَهَلْ عَلَيَّ حَرَجٌ أَنْ أُنْفِقَ عَلَى عِيَالِهِ مِنْ مَالِهِ بِغَيْرِ إِذْنِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَرَجَ عَلَيْكِ أَنْ تُنْفِقِي عَلَيْهِمْ بِالْمَعْرُوفِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Hind Nabiy ﷺ ning oldilariga kelib: «Yo Rasululloh! Yer yuzida sizning ahli xonadoningizdek Alloh azza va jalla xor qilishini istagan birorta xonadon ahli men uchun mahbubroq emas edi. (Endi esa) bugun yer yuzida sizning ahli xonadoningizdek Alloh azza va jalla aziz qilishini istagan birorta xonadon ahli men uchun mahbubroq emas», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Jonim Qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, (bu muhabbating) yana ham (ortadi)», dedilar. Soʻng (Hind): «Yo Rasululloh! Abu Sufyon mol-dunyoni ushlab qoladigan kishi. Uning oilasiga moli hisobidan, uning ruxsatisiz nafaqa qilsam, menga gunoh boʻladimi?» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ularga maʼruf (oʻrinli) yoʻsinda nafaqa qilsang, senga gunoh yoʻq», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳинд Набий ﷺ нинг олдиларига келиб: «Ё Расулуллоҳ! Ер юзида сизнинг аҳли хонадонингиздек Аллоҳ азза ва жалла хор қилишини истаган бирорта хонадон аҳли мен учун маҳбуброқ эмас эди. (Энди эса) бугун ер юзида сизнинг аҳли хонадонингиздек Аллоҳ азза ва жалла азиз қилишини истаган бирорта хонадон аҳли мен учун маҳбуброқ эмас», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Жоним Қўлида бўлган Зот билан қасамки, (бу муҳаббатинг) яна ҳам (ортади)», дедилар. Сўнг (Ҳинд): «Ё Расулуллоҳ! Абу Суфён мол-дунёни ушлаб қоладиган киши. Унинг оиласига моли ҳисобидан, унинг рухсатисиз нафақа қилсам, менга гуноҳ бўладими?» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уларга маъруф (ўринли) йўсинда нафақа қилсанг, сенга гуноҳ йўқ», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا الثَّوْرِيُّ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ عُمَارَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الجَزَّارِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ تِسْعًا فَلَمَّا ثَقُلَ وَأَسَنَّ صَلَّى سَبْعًا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kechasi toʻqqiz (rakaat) oʻqir edilar; vaznlari ogʻirlashib, yoshlari ulgʻayganda esa yetti (rakaat) oʻqidilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кечаси тўққиз (ракаат) ўқир эдилар; вазнлари оғирлашиб, ёшлари улғайганда эса етти (ракаат) ўқидилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْأَسَرَّ تَعْنِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقِرَاءَةَ فِي رَكْعَتَيْ الْفَجْرِ وَقَرَأَ فِيهِمَا قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: U zot — yaʼni Nabiy ﷺ — bomdodning ikki rakaatida qiroatni ichlarida (ovoz chiqarmay) oʻqidilar va ularda «Qul yo ayyuhal-kofirun» bilan «Qul huvallohu ahad»ni oʻqidilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: У зот — яъни Набий ﷺ — бомдоднинг икки ракаатида қироатни ичларида (овоз чиқармай) ўқидилар ва уларда «Қул ё айюҳал-кофирун» билан «Қул ҳуваллоҳу аҳад»ни ўқидилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْ الْبِتْعِ فَقَالَ كُلُّ شَرَابٍ يُسْكِرُ فَهُوَ حَرَامٌ وَالْبِتْعُ نَبِيذُ الْعَسَلِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ dan bitʼ haqida soʻralganda, u zot: «Mast qiladigan har qanday ichimlik haromdir», dedilar. Bitʼ — asaldan tayyorlanadigan nabizdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ дан битъ ҳақида сўралганда, у зот: «Маст қиладиган ҳар қандай ичимлик ҳаромдир», дедилар. Битъ — асалдан тайёрланадиган набиздир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رِفَاعَةَ الْقُرَظِيَّ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ فَبَتَّ طَلَاقَهَا فَتَزَوَّجَهَا بَعْدَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الزُّبَيْرِ فَجَاءَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّهَا كَانَتْ عِنْدَ رِفَاعَةَ وَطَلَّقَهَا آخِرَ ثَلَاثِ تَطْلِيقَاتٍ فَتَزَوَّجَتْ بَعْدَهُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الزُّبَيْرِ وَإِنَّهُ وَاللَّهِ مَا مَعَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِلَّا مِثْلَ هَذِهِ الْهُدْبَةِ فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ لَهَا لَعَلَّكِ تُرِيدِينَ أَنْ تَرْجِعِي إِلَى رِفَاعَةَ لَا حَتَّى تَذُوقِي عُسَيْلَتَهُ وَيَذُوقَ عُسَيْلَتَكِ قَالَتْ وَأَبُو بَكْرٍ جَالِسٌ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَخَالِدُ بْنُ سَعِيدٍ جَالِسٌ بِبَابِ الْحُجْرَةِ لَمْ يُؤْذَنْ لَهُ فَطَفِقَ خَالِدٌ يُنَادِي أَبَا بَكْرٍ يَقُولُ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَا تَزْجُرُ هَذِهِ عَمَّا تَجْهَرُ بِهِ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rifoa al-Quraziy xotinini taloq qildi va taloqini qatʼiy (uch taloq) qildi; undan keyin uni Abdurrahmon ibn Zabir nikohiga oldi. (Ayol) Nabiy ﷺ ning oldilariga kelib: «Ey Allohning Nabiysi! U (ayol) Rifoaning nikohida edi; u (Rifoa) uni uch taloqning oxirgisi bilan taloq qildi; undan keyin u Abdurrahmon ibn Zabirga tegdi. Vallohi, yo Rasululloh, unda faqat mana shu popukcha kabigina (narsa) bor», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ tabassum qildilar, soʻng unga: «Sen Rifoaga qaytmoqchidirsan? Yoʻq — toki sen uning shirinligini, u esa sening shirinligingni totmaguncha (boʻlmaydi)», dedilar. (Oisha) aytdi: Abu Bakr Nabiy ﷺ ning yonlarida oʻtirgan, Xolid ibn Said esa — izn berilmagan holda — hujra eshigida oʻtirgan edi. Xolid Abu Bakrni chaqira boshladi: «Yo Abu Bakr, bu (ayol)ni Rasululloh ﷺ ning oldilarida oshkora aytayotgan narsasidan qaytarmaysizmi?»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Рифоа ал-Қуразий хотинини талоқ қилди ва талоқини қатъий (уч талоқ) қилди; ундан кейин уни Абдурраҳмон ибн Забир никоҳига олди. (Аёл) Набий ﷺ нинг олдиларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Набийси! У (аёл) Рифоанинг никоҳида эди; у (Рифоа) уни уч талоқнинг охиргиси билан талоқ қилди; ундан кейин у Абдурраҳмон ибн Забирга тегди. Валлоҳи, ё Расулуллоҳ, унда фақат мана шу попукча кабигина (нарса) бор», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ табассум қилдилар, сўнг унга: «Сен Рифоага қайтмоқчидирсан? Йўқ — токи сен унинг ширинлигини, у эса сенинг ширинлигингни тотмагунча (бўлмайди)», дедилар. (Оиша) айтди: Абу Бакр Набий ﷺ нинг ёнларида ўтирган, Холид ибн Саид эса — изн берилмаган ҳолда — ҳужра эшигида ўтирган эди. Холид Абу Бакрни чақира бошлади: «Ё Абу Бакр, бу (аёл)ни Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларида ошкора айтаётган нарсасидан қайтармайсизми?»
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ قَالَدَخَلَتْ امْرَأَةُ عُثْمَانَ بْنِ مَظْعُونٍ أَحْسِبُ اسْمَهَا خَوْلَةَ بِنْتَ حَكِيمٍ عَلَى عَائِشَةَ وَهِيَ بَاذَّةُ الْهَيْئَةِ فَسَأَلْتُهَا مَا شَأْنُكِ فَقَالَتْ زَوْجِي يَقُومُ اللَّيْلَ وَيَصُومُ النَّهَارَ فَدَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَتْ عَائِشَةُ ذَلِكَ لَهُ فَلَقِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عُثْمَانَ فَقَالَ يَا عُثْمَانُ إِنَّ الرَّهْبَانِيَّةَ لَمْ تُكْتَبْ عَلَيْنَا أَفَمَا لَكَ فِيَّ أُسْوَةٌ فَوَاللَّهِ إِنِّي أَخْشَاكُمْ لِلَّهِ وَأَحْفَظُكُمْ لِحُدُودِهِ
Urva aytdi: Usmon ibn Mazʼunning xotini — ismi Xavla bint Hakim boʻlsa kerak — Oishaning oldiga kirdi; uning koʻrinishi juda oddiy edi. (Oisha) undan: «Senga nima boʻldi?» deb soʻradi. U: «Erim kechasi (namozga) turadi, kunduzi roʻza tutadi», dedi. Shunda Nabiy ﷺ kirdilar va Oisha buni u zotga aytdi. Rasululloh ﷺ Usmon bilan uchrashib: «Ey Usmon! Albatta, rohiblik bizga farz qilinmagan. Senga menda oʻrnak yoʻqmi? Vallohi, men sizlarning Allohdan eng koʻp qoʻrqadiganingiz va Uning hududlarini eng koʻp saqlaydiganingizman», dedilar.Урва айтди: Усмон ибн Мазъуннинг хотини — исми Хавла бинт Ҳаким бўлса керак — Оишанинг олдига кирди; унинг кўриниши жуда оддий эди. (Оиша) ундан: «Сенга нима бўлди?» деб сўради. У: «Эрим кечаси (намозга) туради, кундузи рўза тутади», деди. Шунда Набий ﷺ кирдилар ва Оиша буни у зотга айтди. Расулуллоҳ ﷺ Усмон билан учрашиб: «Эй Усмон! Албатта, роҳиблик бизга фарз қилинмаган. Сенга менда ўрнак йўқми? Валлоҳи, мен сизларнинг Аллоҳдан энг кўп қўрқадиганингиз ва Унинг ҳудудларини энг кўп сақлайдиганингизман», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ عُتْبَةَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ لِأَخِيهِ سَعْدٍ أَتَعْلَمُ أَنَّ ابْنَ جَارِيَةِ زَمْعَةَ ابْنِي قَالَتْ عَائِشَةُ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ الْفَتْحِ رَأَى سَعْدٌ الْغُلَامَ فَعَرَفَهُ بِالشَّبَهِ وَاحْتَضَنَهُ إِلَيْهِ وَقَالَ ابْنُ أَخِي وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَجَاءَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ فَقَالَ بَلْ هُوَ أَخِي وَوُلِدَ عَلَى فِرَاشِ أَبِي مِنْ جَارِيَتِهِ فَانْطَلَقَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا ابْنُ أَخِي انْظُرْ إِلَى شَبَهِهِ بِعُتْبَةَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَرَأَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَبَهًا لَمْ يَرَ النَّاسُ شَبَهًا أَبْيَنَ مِنْهُ بِعُتْبَةَ فَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَلْ هُوَ أَخِي وُلِدَ عَلَى فِرَاشِ أَبِي مِنْ جَارِيَتِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَاحْتَجِبِي عَنْهُ يَا سَوْدَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَوَاللَّهِ مَا رَآهَا حَتَّى مَاتَتْ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Utba ibn Abu Vaqqos akasi Saʼdga: «Zamʼaning choʻrisining oʻgʻli mening oʻgʻlim ekanini bilib qoʻy», degan edi. Oisha aytdi: Fath kuni boʻlganida Saʼd oʻsha bolani koʻrdi va oʻxshashligidan uni tanidi, uni bagʻriga bosib: «Kaʼbaning Robbiga qasamki, bu — jiyanim», dedi. Shunda Abd ibn Zamʼa kelib: «Yoʻq, u mening ukam; u otamning toʻshagida, uning choʻrisidan tugʻilgan», dedi. Ikkovlari Rasululloh ﷺ ning oldilariga bordilar. Saʼd: «Yo Rasululloh, bu — jiyanim; uning Utbaga oʻxshashligiga qarang», dedi. Oisha aytdi: Rasululloh ﷺ shunday oʻxshashlikni koʻrdilarki, odamlar Utbaga bundan ravshanroq oʻxshashlikni koʻrmagan edilar. Abd ibn Zamʼa: «Yo Rasululloh, yoʻq, u mening ukam; otamning toʻshagida, uning choʻrisidan tugʻilgan», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bola toʻshak (egasi)nikidir. Ey Savda, sen undan pardalan», dedilar. Oisha aytdi: Vallohi, u (bola) to (Savda) vafot etgunicha uni koʻrmadi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Утба ибн Абу Ваққос акаси Саъдга: «Замъанинг чўрисининг ўғли менинг ўғлим эканини билиб қўй», деган эди. Оиша айтди: Фатҳ куни бўлганида Саъд ўша болани кўрди ва ўхшашлигидан уни таниди, уни бағрига босиб: «Каъбанинг Роббига қасамки, бу — жияним», деди. Шунда Абд ибн Замъа келиб: «Йўқ, у менинг укам; у отамнинг тўшагида, унинг чўрисидан туғилган», деди. Икковлари Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига бордилар. Саъд: «Ё Расулуллоҳ, бу — жияним; унинг Утбага ўхшашлигига қаранг», деди. Оиша айтди: Расулуллоҳ ﷺ шундай ўхшашликни кўрдиларки, одамлар Утбага бундан равшанроқ ўхшашликни кўрмаган эдилар. Абд ибн Замъа: «Ё Расулуллоҳ, йўқ, у менинг укам; отамнинг тўшагида, унинг чўрисидан туғилган», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бола тўшак (эгаси)никидир. Эй Савда, сен ундан пардалан», дедилар. Оиша айтди: Валлоҳи, у (бола) то (Савда) вафот этгунича уни кўрмади.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ قَالَدَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى عَائِشَةَ مَسْرُورًا فَقَالَ أَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالَ الْمُدْلِجِيُّ وَرَأَى أُسَامَةَ وَزَيْدًا نَائِمَيْنِ فِي ثَوْبٍ أَوْ فِي قَطِيفَةٍ وَقَدْ خَرَجَتْ أَقْدَامُهُمَا فَقَالَ إِنَّ هَذِهِ الْأَقْدَامَ بَعْضُهَا مِنْ بَعْضٍ
Urva aytdi: Nabiy ﷺ Oishaning oldiga xursand holda kirdilar va: «Mudlijiy nima deganini eshitmadingmi?» dedilar — u Usoma bilan Zayd bir kiyim yoki bir chopon ostida uxlab yotganini, oyoqlari esa chiqib qolganini koʻrib: «Albatta, bu oyoqlar bir-biridandir», degan edi.Урва айтди: Набий ﷺ Оишанинг олдига хурсанд ҳолда кирдилар ва: «Мудлижий нима деганини эшитмадингми?» дедилар — у Усома билан Зайд бир кийим ёки бир чопон остида ухлаб ётганини, оёқлари эса чиқиб қолганини кўриб: «Албатта, бу оёқлар бир-биридандир», деган эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْدَخَلَ عَلَيَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ تَبْرُقُ أَسَارِيرُ وَجْهِهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ mening oldimga kirdilar — yuzlarining ajinlari (quvonchdan) porlab turardi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ менинг олдимга кирдилар — юзларининг ажинлари (қувончдан) порлаб турарди.
حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَعْتَكِفَ صَلَّى الصُّبْحَ ثُمَّ دَخَلَ فِي الْمَكَانِ الَّذِي يُرِيدُ أَنْ يَعْتَكِفَ فِيهِ فَأَرَادَ أَنْ يَعْتَكِفَ الْعَشْرَ الْأَوَاخِرَ مِنْ رَمَضَانَ فَأَمَرَ فَضُرِبَ لَهُ خِبَاءٌ وَأَمَرَتْ عَائِشَةُ فَضُرِبَ لَهَا خِبَاءٌ وَأَمَرَتْ حَفْصَةُ فَضُرِبَ لَهَا خِبَاءٌ فَلَمَّا رَأَتْ زَيْنَبُ خِبَاءَهُمَا أَمَرَتْ فَضُرِبَ لَهَا خِبَاءٌ فَلَمَّا رَأَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَلِكَ قَالَ الْبِرُّ تُرِدْنَ فَلَمْ يَعْتَكِفْ فِي رَمَضَانَ وَاعْتَكَفَ عَشْرًا مِنْ شَوَّالٍ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ eʼtikof qilmoqchi boʻlsalar, bomdodni oʻqib, soʻng eʼtikof qilmoqchi boʻlgan joylariga kirardilar. U zot Ramazonning oxirgi oʻn kunida eʼtikof qilmoqchi boʻldilar va buyurdilar, u zot uchun chodir tikildi. Oisha ham buyurdi, uning uchun ham chodir tikildi. Hafsa ham buyurdi, uning uchun ham chodir tikildi. Zaynab ularning chodirlarini koʻrgach, u ham buyurdi, uning uchun ham chodir tikildi. Rasululloh ﷺ buni koʻrganlarida: «Yaxshilikni istayapsizlarmi?» dedilar. Soʻng u zot Ramazonda eʼtikof qilmadilar, Shavvolda oʻn kun eʼtikof qildilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ эътикоф қилмоқчи бўлсалар, бомдодни ўқиб, сўнг эътикоф қилмоқчи бўлган жойларига кирардилар. У зот Рамазоннинг охирги ўн кунида эътикоф қилмоқчи бўлдилар ва буюрдилар, у зот учун чодир тикилди. Оиша ҳам буюрди, унинг учун ҳам чодир тикилди. Ҳафса ҳам буюрди, унинг учун ҳам чодир тикилди. Зайнаб уларнинг чодирларини кўргач, у ҳам буюрди, унинг учун ҳам чодир тикилди. Расулуллоҳ ﷺ буни кўрганларида: «Яхшиликни истаяпсизларми?» дедилар. Сўнг у зот Рамазонда эътикоф қилмадилар, Шавволда ўн кун эътикоф қилдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي وَائِلُ بْنُ دَاوُدَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَهِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَيْدَ بْنَ حَارِثَةَ فِي جَيْشٍ قَطُّ إِلَّا أَمَّرَهُ عَلَيْهِمْ وَلَوْ بَقِيَ بَعْدَهُ اسْتَخْلَفَهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Zayd ibn Horisani biror qoʻshinda joʻnatgan boʻlsalar, albatta uni ularga amir qilar edilar. Agar u (Zayd) u zotdan keyin qolganida, u zot uni oʻrinbosar qilgan boʻlar edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Зайд ибн Ҳорисани бирор қўшинда жўнатган бўлсалар, албатта уни уларга амир қилар эдилар. Агар у (Зайд) у зотдан кейин қолганида, у зот уни ўринбосар қилган бўлар эдилар».
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ خَالِدِ بْنِ أَبِي الصَّلْتِ أَنَّ عِرَاكَ بْنَ مَالِكٍ حَدَّثَ عِنْدَ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْذُكِرَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ نَاسًا يَكْرَهُونَ أَنْ يَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِفُرُوجِهِمْ فَقَالَ أَوَ قَدْ فَعَلُوهَا حَوِّلُوا مَقْعَدِي قِبَلَ الْقِبْلَةِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ga baʼzi odamlar avratlarini qiblaga qaratishni yoqtirmasliklari zikr qilindi. Shunda u zot: «Ular shunday qilishdimi? Mening oʻtiradigan joyimni qibla tomonga buringlar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ га баъзи одамлар авратларини қиблага қаратишни ёқтирмасликлари зикр қилинди. Шунда у зот: «Улар шундай қилишдими? Менинг ўтирадиган жойимни қибла томонга буринглар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُوتِرُ بِتِسْعِ رَكَعَاتٍ فَلَمَّا بَدَّنَ وَلَحُمَ صَلَّى سَبْعَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ قَالَ عَفَّانُ فَلَمَّا لَحُمَ وَبَدَّنَحَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ toʻqqiz rakaat bilan vitr qilar edilar; vaznlari ogʻirlashib, badanlariga goʻsht qoʻygach, yetti rakaat oʻqidilar, soʻng oʻtirgan holda ikki rakaat oʻqidilar. Affon: «badanlariga goʻsht qoʻyib, vaznlari ogʻirlashgach», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ тўққиз ракаат билан витр қилар эдилар; вазнлари оғирлашиб, баданларига гўшт қўйгач, етти ракаат ўқидилар, сўнг ўтирган ҳолда икки ракаат ўқидилар. Аффон: «баданларига гўшт қўйиб, вазнлари оғирлашгач», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا الْتَقَى الْخِتَانَانِ اغْتَسَلَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ikki xatna joyi uchrashganda gʻusl qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ икки хатна жойи учрашганда ғусл қилар эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُهَاجِرٍ الْجَبَلِيُّ عَنْ مُجَاهِدٍأَنَّ السَّائِبَ سَأَلَ عَائِشَةَ فَقَالَ إِنِّي لَا أَسْتَطِيعُ أَنْ أُصَلِّيَ إِلَّا جَالِسًا فَكَيْفَ تَرَيْنَ قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ صَلَاةُ الرَّجُلِ جَالِسًا مِثْلُ نِصْفِ صَلَاتِهِ قَائِمًا
Mujohiddan rivoyat qilinadiki, Soib Oishadan soʻrab: «Men faqat oʻtirib namoz oʻqiy olaman; sen nima deysan?» dedi. U: «Men Rasululloh ﷺ ning: ‹Kishining oʻtirib oʻqigan namozi tik turib oʻqigan namozining yarmi kabidir›, deganlarini eshitganman», dedi.Мужоҳиддан ривоят қилинадики, Соиб Оишадан сўраб: «Мен фақат ўтириб намоз ўқий оламан; сен нима дейсан?» деди. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹Кишининг ўтириб ўқиган намози тик туриб ўқиган намозининг ярми кабидир›, деганларини эшитганман», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا بُدَيْلُ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَرَأَ قَائِمًا رَكَعَ قَائِمًا وَإِذَا قَرَأَ قَاعِدًا رَكَعَ قَاعِدًا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ tik turib (Qurʼon) oʻqiganlarida tik turib ruku qilar, oʻtirib oʻqiganlarida oʻtirib ruku qilar edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ тик туриб (Қуръон) ўқиганларида тик туриб руку қилар, ўтириб ўқиганларида ўтириб руку қилар эдилар».
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ قَالَقُلْتُ لِعَائِشَةَ أَرَأَيْتِ قَوْلَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ {إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوْ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا} وَاللَّهِ مَا عَلَى أَحَدٍ جُنَاحٌ أَنْ لَا يَطَّوَّفَ بِهِمَا قَالَتْ بِئْسَمَا قُلْتَ يَا ابْنَ أُخْتِي إِنَّهَا لَوْ كَانَتْ كَمَا أَوَّلْتَهَا عَلَيْهِ كَانَتْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ لَا يَطَّوَّفَ بِهِمَا إِنَّمَا أُنْزِلَتْ أَنَّ هَذَا الْحَيَّ مِنْ الْأَنْصَارِ كَانُوا قَبْلَ أَنْ يُسْلِمُوا يُهِلُّوا لِمَنَاةَ الطَّاغِيَةِ الَّتِي كَانُوا يَعْبُدُونَ عِنْدَ الْمُشَلَّلِ وَكَانَ مَنْ أَهَلَّ لَهَا يَتَحَرَّجُ أَنْ يَطَّوَّفَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَسَأَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوْ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا} قَالَ ثُمَّ قَدْ سَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الطَّوَافَ بِهِمَا فَلَيْسَ يَنْبَغِي لِأَحَدٍ أَنْ يَدَعَ الطَّوَافَ بِهِمَا
Urva aytdi: Men Oishaga: «Alloh azza va jallaning: {Albatta, Safo va Marva Allohning shiorlaridandir. Bas, kim Baytni haj yoki umra qilsa, ularning ikkovi orasida saʼy qilishida unga gunoh yoʻqdir} degan soʻzi haqida nima deysan? Vallohi, ularning ikkovi orasida saʼy qilmaslikda hech kimga gunoh yoʻq (ekan-da)», dedim. U: «Ey jiyanim, naqadar yomon gap aytding! Agar bu (oyat) sen taʼvil qilganingdek boʻlganida, ‹ularning ikkovi orasida saʼy qilmasligida unga gunoh yoʻqdir› boʻlar edi. Bu (oyat) faqat shu sababdan nozil boʻldi: ansorlardan boʻlgan mana bu qabila musulmon boʻlishlaridan avval Mushallal (degan joy)da oʻzlari ibodat qiladigan Manot degan togʻutga talbiya aytar edilar. Kim unga talbiya aytgan boʻlsa, Safo bilan Marva orasida saʼy qilishdan qochar edi. Ular buni Rasululloh ﷺ dan soʻraganlarida, Alloh azza va jalla: {Albatta, Safo va Marva Allohning shiorlaridandir. Bas, kim Baytni haj yoki umra qilsa, ularning ikkovi orasida saʼy qilishida unga gunoh yoʻqdir} (oyatini) nozil qildi», dedi. (Urva) aytdi: Soʻng Rasululloh ﷺ ularning ikkovi orasida saʼy qilishni sunnat qildilar. Bas, hech kimga ularning ikkovi orasida saʼy qilishni tark etish joiz emas.Урва айтди: Мен Оишага: «Аллоҳ азза ва жалланинг: {Албатта, Сафо ва Марва Аллоҳнинг шиорларидандир. Бас, ким Байтни ҳаж ёки умра қилса, уларнинг иккови орасида саъй қилишида унга гуноҳ йўқдир} деган сўзи ҳақида нима дейсан? Валлоҳи, уларнинг иккови орасида саъй қилмасликда ҳеч кимга гуноҳ йўқ (экан-да)», дедим. У: «Эй жияним, нақадар ёмон гап айтдинг! Агар бу (оят) сен таъвил қилганингдек бўлганида, ‹уларнинг иккови орасида саъй қилмаслигида унга гуноҳ йўқдир› бўлар эди. Бу (оят) фақат шу сабабдан нозил бўлди: ансорлардан бўлган мана бу қабила мусулмон бўлишларидан аввал Мушаллал (деган жой)да ўзлари ибодат қиладиган Манот деган тоғутга талбия айтар эдилар. Ким унга талбия айтган бўлса, Сафо билан Марва орасида саъй қилишдан қочар эди. Улар буни Расулуллоҳ ﷺ дан сўраганларида, Аллоҳ азза ва жалла: {Албатта, Сафо ва Марва Аллоҳнинг шиорларидандир. Бас, ким Байтни ҳаж ёки умра қилса, уларнинг иккови орасида саъй қилишида унга гуноҳ йўқдир} (оятини) нозил қилди», деди. (Урва) айтди: Сўнг Расулуллоҳ ﷺ уларнинг иккови орасида саъй қилишни суннат қилдилар. Бас, ҳеч кимга уларнинг иккови орасида саъй қилишни тарк этиш жоиз эмас.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ خُصَيْفٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ جُرَيْجٍ قَالَسَأَلْتُ عَائِشَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ بِأَيِّ شَيْءٍ كَانَ يُوتِرُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَةِ الْأُولَى بِسَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى وَفِي الثَّانِيَةَ بِقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَفِي الثَّالِثَةِ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَالْمُعَوِّذَتَيْنِ
Abdulaziz ibn Jurayj aytadi: Men moʻminlarning onasi Oisha (roziyallohu anho)dan: «Rasululloh ﷺ nima (oʻqib) vitr qilar edilar?» deb soʻradim. U: «U zot birinchi rakatda {Sabbih isma robbikal aʼlo}ni, ikkinchisida {Qul yo ayyuhal kofirun}ni, uchinchisida {Qul huvallohu ahad}ni va muavvizataynni oʻqir edilar», dedi.Абдулазиз ибн Журайж айтади: Мен мўминларнинг онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан: «Расулуллоҳ ﷺ нима (ўқиб) витр қилар эдилар?» деб сўрадим. У: «У зот биринчи ракатда {Саббиҳ исма роббикал аъло}ни, иккинчисида {Қул ё айюҳал кофирун}ни, учинчисида {Қул ҳуваллоҳу аҳад}ни ва муаввизатайнни ўқир эдилар», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَسَأَلْتُ عَائِشَةَ عَنْ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ كَانَ يُطِيلُ الصَّلَاةَ قَائِمًا وَقَاعِدًا وَكَانَ إِذَا صَلَّى قَائِمًا رَكَعَ قَائِمًا وَإِذَا صَلَّى قَاعِدًا رَكَعَ قَاعِدًا وَسَأَلْتُهَا عَنْ صِيَامِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُ حَتَّى نَقُولَ قَدْ صَامَ قَدْ صَامَ قَدْ صَامَ وَيُفْطِرُ حَتَّى نَقُولَ قَدْ أَفْطَرَ قَدْ أَفْطَرَ قَدْ أَفْطَرَ وَلَمْ يَصُمْ شَهْرًا تَامًّا مُنْذُ أَتَى الْمَدِينَةَ إِلَّا أَنْ يَكُونَ شَهْرَ رَمَضَانَ
Abdulloh ibn Shaqiq aytdi: Men Oishadan Rasululloh ﷺ ning namozlari haqida soʻradim. U: «U zot tik turib ham, oʻtirib ham namozni uzoq qilar edilar; tik turib oʻqiganlarida tik turib ruku qilar, oʻtirib oʻqiganlarida oʻtirib ruku qilar edilar», dedi. Men undan Rasululloh ﷺ ning roʻzalari haqida ham soʻradim. U: «Rasululloh ﷺ roʻza tutar edilarki, biz ‹roʻza tutib ketdilar, roʻza tutib ketdilar, roʻza tutib ketdilar› der edik; yana (roʻzasiz) qolar edilarki, biz ‹roʻzani ochib qoʻydilar, roʻzani ochib qoʻydilar, roʻzani ochib qoʻydilar› der edik. U zot Madinaga kelganlaridan buyon Ramazon oyidan boshqa biror oyni toʻliq roʻza tutmadilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Шақиқ айтди: Мен Оишадан Расулуллоҳ ﷺ нинг намозлари ҳақида сўрадим. У: «У зот тик туриб ҳам, ўтириб ҳам намозни узоқ қилар эдилар; тик туриб ўқиганларида тик туриб руку қилар, ўтириб ўқиганларида ўтириб руку қилар эдилар», деди. Мен ундан Расулуллоҳ ﷺ нинг рўзалари ҳақида ҳам сўрадим. У: «Расулуллоҳ ﷺ рўза тутар эдиларки, биз ‹рўза тутиб кетдилар, рўза тутиб кетдилар, рўза тутиб кетдилар› дер эдик; яна (рўзасиз) қолар эдиларки, биз ‹рўзани очиб қўйдилар, рўзани очиб қўйдилар, рўзани очиб қўйдилар› дер эдик. У зот Мадинага келганларидан буён Рамазон ойидан бошқа бирор ойни тўлиқ рўза тутмадилар», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ عُتْبَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْرَجَعَ إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ مِنْ جَنَازَةٍ بِالْبَقِيعِ وَأَنَا أَجِدُ صُدَاعًا فِي رَأْسِي وَأَنَا أَقُولُ وَا رَأْسَاهْ قَالَ بَلْ أَنَا وَا رَأْسَاهْ قَالَ مَا ضَرَّكِ لَوْ مِتِّ قَبْلِي فَغَسَّلْتُكِ وَكَفَّنْتُكِ ثُمَّ صَلَّيْتُ عَلَيْكِ وَدَفَنْتُكِ قُلْتُ لَكِنِّي أَوْ لَكَأَنِّي بِكَ وَاللَّهِ لَوْ فَعَلْتَ ذَلِكَ لَقَدْ رَجَعْتَ إِلَى بَيْتِي فَأَعْرَسْتَ فِيهِ بِبَعْضِ نِسَائِكَ قَالَتْ فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ بُدِئَ بِوَجَعِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: Rasululloh ﷺ bir kuni Baqiʼdagi bir janozadan mening oldimga qaytdilar, men esa boshimda ogʻriq sezib: «Voy boshim!» deb turgan edim. U zot: «Balki men — voy boshim!» dedilar. Soʻng: «Mendan oldin oʻlib qolsang, senga nima ziyon boʻlardi? Men seni yuvib, kafanlab, senga namoz oʻqib, seni dafn qilardim», dedilar. Men: «Vallohi, sen shunday qilsang, uyimga qaytib, unda xotinlaringdan biri bilan kechani oʻtkazayotganingni koʻrib turgandekman», dedim. (Oisha) aytdi: Shunda Rasululloh ﷺ tabassum qildilar. Soʻng u zot vafot etgan ogʻriqlari boshlandi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ бир куни Бақиъдаги бир жанозадан менинг олдимга қайтдилар, мен эса бошимда оғриқ сезиб: «Вой бошим!» деб турган эдим. У зот: «Балки мен — вой бошим!» дедилар. Сўнг: «Мендан олдин ўлиб қолсанг, сенга нима зиён бўларди? Мен сени ювиб, кафанлаб, сенга намоз ўқиб, сени дафн қилардим», дедилар. Мен: «Валлоҳи, сен шундай қилсанг, уйимга қайтиб, унда хотинларингдан бири билан кечани ўтказаётганингни кўриб тургандекман», дедим. (Оиша) айтди: Шунда Расулуллоҳ ﷺ табассум қилдилар. Сўнг у зот вафот этган оғриқлари бошланди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ابْنِ إِسْحَاقَ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُسْلِمِ بْنِ يَنَّاقٍ عَنْ صَفِيَّهَ بِنْتِ شَيْبَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْجَاءَتْهَا امْرَأَةٌ فَقَالَتْ ابْنَةٌ لِي سَقَطَ شَعْرُهَا أَفَنَجْعَلُ عَلَى رَأْسِهَا شَيْئًا نُجَمِّلُهَا بِهِ قَالَتْ سَمِعْتُ امْرَأَةً تَسْأَلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مِثْلِ مَا سَأَلْتِ عَنْهُ فَقَالَ لَعَنَ اللَّهُ الْوَاصِلَةَ وَالْمُسْتَوْصِلَةَ
Safiyya bint Shayba Oishadan rivoyat qildi: Uning oldiga bir ayol kelib: «Qizimning sochi toʻkilib ketdi; uni bezash uchun boshiga bir narsa qoʻysak boʻladimi?» dedi. U: «Men bir ayolning Rasululloh ﷺ dan sen soʻragan narsaning oʻxshashini soʻraganini eshitganman. Shunda u zot: ‹Alloh soch ulaydigan ayolga ham, soch ulattiradigan ayolga ham laʼnat qilgan›, dedilar», dedi.Сафийя бинт Шайба Оишадан ривоят қилди: Унинг олдига бир аёл келиб: «Қизимнинг сочи тўкилиб кетди; уни безаш учун бошига бир нарса қўйсак бўладими?» деди. У: «Мен бир аёлнинг Расулуллоҳ ﷺ дан сен сўраган нарсанинг ўхшашини сўраганини эшитганман. Шунда у зот: ‹Аллоҳ соч улайдиган аёлга ҳам, соч улаттирадиган аёлга ҳам лаънат қилган›, дедилар», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبَّادٍ عَنْ أَبِيهِ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقَالَتْ مَا اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا فِي ذِي الْقِعْدَةِ وَلَقَدْ اعْتَمَرَ ثَلَاثَ عُمَرٍ
Abbod ibn Abdulloh ibn Zubayr aytdi: Men Oishaning oldiga kirdim. U: «Rasululloh ﷺ faqat Zulqaʼdada umra qilganlar; u zot uch marta umra qilganlar», dedi.Аббод ибн Абдуллоҳ ибн Зубайр айтди: Мен Оишанинг олдига кирдим. У: «Расулуллоҳ ﷺ фақат Зулқаъдада умра қилганлар; у зот уч марта умра қилганлар», деди.