حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍأَنَّ امْرَأَةً دَخَلَتْ عَلَى عَائِشَةَ فَإِذَا رُمْحٌ مَنْصُوبٌ فَقَالَتْ مَا هَذَا الرُّمْحُ فَقَالَتْ نَقْتُلُ بِهِ الْأَوْزَاغَ ثُمَّ حَدَّثَتْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ إِبْرَاهِيمَ لَمَّا أُلْقِيَ فِي النَّارِ جَعَلَتْ الدَّوَابُّ كُلُّهَا تُطْفِئُ عَنْهُ إِلَّا الْوَزَغَ فَإِنَّهُ جَعَلَ يَنْفُخُهَا عَلَيْهِ
Nofeʼdan rivoyat qilinadi: Bir ayol Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga kirdi, qarasa, tik qoʻyilgan nayza turibdi. U: «Bu nayza nima?» dedi. U (Oisha): «Biz u bilan kaltakesaklarni oʻldiramiz», dedi. Soʻng u Rasululloh ﷺdan rivoyat qildiki: Ibrohim (alayhissalom) olovga tashlanganida, hamma jonivorlar undan (olovni) oʻchira boshlagan, faqat kaltakesak — u esa uning ustiga puflay boshlagan.Нофеъдан ривоят қилинади: Бир аёл Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига кирди, қараса, тик қўйилган найза турибди. У: «Бу найза нима?» деди. У (Оиша): «Биз у билан калтакесакларни ўлдирамиз», деди. Сўнг у Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилдики: Иброҳим (алайҳиссалом) оловга ташланганида, ҳамма жониворлар ундан (оловни) ўчира бошлаган, фақат калтакесак — у эса унинг устига пуфлай бошлаган.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنَا دَاوُدُ عَنِ الشَّعْبِيِّ قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُيَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِذَا بُدِّلَتْ {الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَالسَّمَوَاتُ وَبَرَزُوا لِلَّهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ} أَيْنَ النَّاسُ يَوْمَئِذٍ قَالَ النَّاسُ يَوْمَئِذٍ عَلَى الصِّرَاطِ
Shaʼbiy aytdi: Oisha (roziyallohu anho): «Yo Rasululloh, ayting-chi, {yer boshqa yerga, osmonlar ham (boshqa osmonlarga) almashtirilib, ular yagona va qahhor Alloh huzurida (hozir boʻlib) chiqqan) kunda odamlar qayerda boʻladilar?» dedi. U zot: «Oʻsha kuni odamlar Sirot ustida boʻladilar», dedilar.Шаъбий айтди: Оиша (розияллоҳу анҳо): «Ё Расулуллоҳ, айтинг-чи, {ер бошқа ерга, осмонлар ҳам (бошқа осмонларга) алмаштирилиб, улар ягона ва қаҳҳор Аллоҳ ҳузурида (ҳозир бўлиб) чиққан) кунда одамлар қаерда бўладилар?» деди. У зот: «Ўша куни одамлар Сирот устида бўладилар», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ وَيَزِيدُ الْمَعْنَى قَالَا أَنَا الْجُرَيْرِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَقُلْتُ لِعَائِشَةَ أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ السُّوَرَ قَالَتْ الْمُفَصَّلَ قُلْتُ أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي قَاعِدًا قَالَتْ نَعَمْ بَعْدَمَا حَطَمَهُ النَّاسُ قُلْتُ أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الضُّحَى قَالَتْ لَا إِلَّا أَنْ يَجِيءَ مِنْ مَغِيبِهِ قُلْتُ أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُ شَهْرًا سِوَى رَمَضَانَ قَالَتْ لَا وَاللَّهِ إِنْ صَامَ شَهْرًا تَامًّا سِوَى رَمَضَانَ وَلَا أَفْطَرَهُ كُلَّهُ حَتَّى يَصُومَ مِنْهُ شَيْئًا قُلْتُ أَيُّ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ أَحَبَّ إِلَيْهِ قَالَتْ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ ثُمَّ مَنْ قَالَتْ ثُمَّ عُمَرُ قُلْتُ ثُمَّ مَنْ قَالَتْ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ قَالَ يَزِيدُ قُلْتُ ثُمَّ مَنْ قَالَ فَسَكَتَتْ
Abdulloh ibn Shaqiq aytdi: Men Oisha (roziyallohu anho)ga: «Rasululloh ﷺ (namozda uzun) suralarni oʻqir edilarmi?» dedim. U: «Mufassalni», dedi. «Rasululloh ﷺ oʻtirib namoz oʻqir edilarmi?» dedim. U: «Ha, odamlar u zotni holdan toydirganlaridan keyin», dedi. «Rasululloh ﷺ zuho namozini oʻqir edilarmi?» dedim. U: «Yoʻq, faqat safardan kelganlaridagina», dedi. «Rasululloh ﷺ Ramazondan boshqa bir oy roʻza tutar edilarmi?» dedim. U: «Yoʻq, Allohga qasamki, u zot Ramazondan boshqa toʻliq bir oy roʻza tutmaganlar, biror oyni butunlay (roʻzasiz) ochiq ham qoldirmaganlar — undan albatta bir nima roʻza tutar edilar», dedi. «Rasululloh ﷺning ashoblaridan qaysi biri u zotga eng suyukli edi?» dedim. U: «Abu Bakr», dedi. «Soʻng kim?» dedim. U: «Soʻng Umar», dedi. «Soʻng kim?» dedim. U: «Abu Ubayda ibn al-Jarroh», dedi. Yazid aytdi: Men: «Soʻng kim?» dedim. U aytdi: Shunda u jim qoldi.Абдуллоҳ ибн Шақиқ айтди: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)га: «Расулуллоҳ ﷺ (намозда узун) сураларни ўқир эдиларми?» дедим. У: «Муфассални», деди. «Расулуллоҳ ﷺ ўтириб намоз ўқир эдиларми?» дедим. У: «Ҳа, одамлар у зотни ҳолдан тойдирганларидан кейин», деди. «Расулуллоҳ ﷺ зуҳо намозини ўқир эдиларми?» дедим. У: «Йўқ, фақат сафардан келганларидагина», деди. «Расулуллоҳ ﷺ Рамазондан бошқа бир ой рўза тутар эдиларми?» дедим. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, у зот Рамазондан бошқа тўлиқ бир ой рўза тутмаганлар, бирор ойни бутунлай (рўзасиз) очиқ ҳам қолдирмаганлар — ундан албатта бир нима рўза тутар эдилар», деди. «Расулуллоҳ ﷺнинг ашобларидан қайси бири у зотга энг суюкли эди?» дедим. У: «Абу Бакр», деди. «Сўнг ким?» дедим. У: «Сўнг Умар», деди. «Сўнг ким?» дедим. У: «Абу Убайда ибн ал-Жарроҳ», деди. Язид айтди: Мен: «Сўнг ким?» дедим. У айтди: Шунда у жим қолди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ قَالَ ذَكَرُوا عِنْدَ أَبِي قِلَابَةَ خُرُوجَ النِّسَاءِ فِي الْعِيدِ قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُكَانَتْ الْكِعَابُ تَخْرُجُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ خِدْرِهَا
Xolid aytdi: Abu Qilobaning oldida ayollarning hayitga chiqishlari zikr qilindi. U aytdi: Oisha (roziyallohu anho): «(Hatto) pardali qizlar ham oʻz hujralaridan Rasululloh ﷺ (bor joyga) chiqar edilar», degan.Холид айтди: Абу Қилобанинг олдида аёлларнинг ҳайитга чиқишлари зикр қилинди. У айтди: Оиша (розияллоҳу анҳо): «(Ҳатто) пардали қизлар ҳам ўз ҳужраларидан Расулуллоҳ ﷺ (бор жойга) чиқар эдилар», деган.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ يُونُسَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ فَقَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَرَاهِيَةُ لِقَاءِ اللَّهِ أَنْ يَكْرَهَ الْمَوْتَ فَوَاللَّهِ إِنَّا لَنَكْرَهُهُ فَقَالَ لَا لَيْسَ بِذَاكَ وَلَكِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا قَضَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَبْضَهُ فَرَّجَ لَهُ عَمَّا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنْ ثَوَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَكَرَامَتِهِ فَيَمُوتُ حِينَ يَمُوتُ وَهُوَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَاللَّهُ يُحِبُّ لِقَاءَهُ وَإِنَّ الْكَافِرَ وَالْمُنَافِقَ إِذَا قَضَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَبْضَهُ فَرَّجَ لَهُ عَمَّا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنْ عَذَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَهَوَانِهِ فَيَمُوتُ حِينَ يَمُوتُ وَهُوَ يَكْرَهُ لِقَاءَ اللَّهِ وَاللَّهُ يَكْرَهُ لِقَاءَهُ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni suysa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni suyadi; kim Alloh azza va jallaga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻrsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻradi», dedilar. Shunda Oisha: «Yo Rasululloh, Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻrish — oʻlimni yomon koʻrishmi? Allohga qasamki, biz uni yomon koʻramiz-ku», dedi. U zot: «Yoʻq, u bunday emas. Lekin moʻminga Alloh azza va jalla uning joni olinishini hukm qilsa, uning oldida turgan Alloh azza va jallaning savobi va karomatidan (parda) ochiladi; bas, u oʻladigan paytda Alloh azza va jallaga roʻbaroʻ boʻlishni suygan holda oʻladi, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni suyadi. Kofir va munofiqqa esa Alloh azza va jalla uning joni olinishini hukm qilsa, oldida turgan Alloh azza va jallaning azobi va xorligidan (parda) ochiladi; bas, u oʻladigan paytda Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻrgan holda oʻladi, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻradi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга рўбарў бўлишни суйса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни суяди; ким Аллоҳ азза ва жаллага рўбарў бўлишни ёмон кўрса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёмон кўради», дедилар. Шунда Оиша: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳга рўбарў бўлишни ёмон кўриш — ўлимни ёмон кўришми? Аллоҳга қасамки, биз уни ёмон кўрамиз-ку», деди. У зот: «Йўқ, у бундай эмас. Лекин мўминга Аллоҳ азза ва жалла унинг жони олинишини ҳукм қилса, унинг олдида турган Аллоҳ азза ва жалланинг савоби ва кароматидан (парда) очилади; бас, у ўладиган пайтда Аллоҳ азза ва жаллага рўбарў бўлишни суйган ҳолда ўлади, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни суяди. Кофир ва мунофиққа эса Аллоҳ азза ва жалла унинг жони олинишини ҳукм қилса, олдида турган Аллоҳ азза ва жалланинг азоби ва хорлигидан (парда) очилади; бас, у ўладиган пайтда Аллоҳга рўбарў бўлишни ёмон кўрган ҳолда ўлади, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёмон кўради», дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكُنْتُ أَفْتِلُ قَلَائِدَ هَدْيِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَا يَدَعُ حَاجَةً لَهُ إِلَى امْرَأَتِهِ حَتَّى يَرْجِعَ الْحَاجُّ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Men Rasululloh ﷺning hadiylarining qilodalarini eshar edim; u zot esa hojilar qaytguncha xotinlariga boʻlgan biror hojatlarini tark etmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳадийларининг қилодаларини эшар эдим; у зот эса ҳожилар қайтгунча хотинларига бўлган бирор ҳожатларини тарк этмас эдилар.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ وَيُونُسُ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ الْحَارِثِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةُ حَائِضٍ إِلَّا بِخِمَارٍ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Hayz koʻradigan (yoshga yetgan) ayolning namozi roʻmolsiz qabul qilinmaydi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳайз кўрадиган (ёшга етган) аёлнинг намози рўмолсиз қабул қилинмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ قَالَ أَخْبَرَنَا قَتَادَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ الْحَارِثِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ صَلَاةَ حَائِضٍ إِلَّا بِخِمَارٍ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh hayz koʻradigan ayolning namozini roʻmolsiz qabul qilmaydi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ ҳайз кўрадиган аёлнинг намозини рўмолсиз қабул қилмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أُمَيَّةَ أَنَّهَاسَأَلَتْ عَائِشَةَ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ {إِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ} وَعَنْ هَذِهِ الْآيَةِ {مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ} فَقَالَتْ مَا سَأَلَنِي عَنْهُمَا أَحَدٌ مُنْذُ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْهُمَا فَقَالَ يَا عَائِشَةُ هَذِهِ مُتَابَعَةُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ الْعَبْدَ بِمَا يُصِيبُهُ مِنْ الْحُمَّةِ وَالنَّكْبَةِ وَالشَّوْكَةِ حَتَّى الْبِضَاعَةُ يَضَعُهَا فِي كُمِّهِ فَيَفْقِدُهَا فَيَفْزَعُ لَهَا فَيَجِدُهَا فِي ضِبْنِهِ حَتَّى إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَيَخْرُجُ مِنْ ذُنُوبِهِ كَمَا يَخْرُجُ التِّبْرُ الْأَحْمَرُ مِنْ الْكِيرِ
Umayya Oisha (roziyallohu anho)dan Alloh taoloning: {Agar koʻnglingizdagini oshkor qilsangiz ham, yashirsangiz ham, Alloh sizni u bilan hisob-kitob qiladi} degan oyati hamda: {Kim yomonlik qilsa, uning jazosini koʻradi} degan oyati haqida soʻradi. U: «Rasululloh ﷺdan bu ikkisi haqida soʻraganimdan beri mendan bu haqda hech kim soʻramagan edi», dedi. U zot: «Ey Oisha, bu — Allohning bandasini boshiga tushadigan isitma, falokat va tikan bilan, hatto yengiga qoʻyib, uni yoʻqotib qoʻyib, vahimaga tushib, soʻng uni yonboshidan topadigan bir narsasiga qadar (boʻladigan ishlar bilan) izma-iz taʼqib qilishidir. Hatto moʻmin gunohlaridan, qizil oltin koʻradan chiqqanidek, chiqib ketadi», dedilar.Умайя Оиша (розияллоҳу анҳо)дан Аллоҳ таолонинг: {Агар кўнглингиздагини ошкор қилсангиз ҳам, яширсангиз ҳам, Аллоҳ сизни у билан ҳисоб-китоб қилади} деган ояти ҳамда: {Ким ёмонлик қилса, унинг жазосини кўради} деган ояти ҳақида сўради. У: «Расулуллоҳ ﷺдан бу иккиси ҳақида сўраганимдан бери мендан бу ҳақда ҳеч ким сўрамаган эди», деди. У зот: «Эй Оиша, бу — Аллоҳнинг бандасини бошига тушадиган иситма, фалокат ва тикан билан, ҳатто енгига қўйиб, уни йўқотиб қўйиб, ваҳимага тушиб, сўнг уни ёнбошидан топадиган бир нарсасига қадар (бўладиган ишлар билан) изма-из таъқиб қилишидир. Ҳатто мўмин гуноҳларидан, қизил олтин кўрадан чиққанидек, чиқиб кетади», дедилар.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا قَتَادَةُ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ صَفِيَّةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَغْتَسِلُ بِالصَّاعِ وَيَتَوَضَّأُ بِالْمُدِّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir soʼ (suv) bilan gʻusl qilar, bir mudd (suv) bilan tahorat qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир сў (сув) билан ғусл қилар, бир мудд (сув) билан таҳорат қилар эдилар.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ خَالِدِ بْنِ أَبِي الصَّلْتِ قَالَذَكَرُوا عِنْدَ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ رَحِمَهُ اللَّهُ اسْتِقْبَالَ الْقِبْلَةِ بِالْفُرُوجِ فَقَالَ عِرَاكُ بْنُ مَالِكٍ قَالَتْ عَائِشَةُ ذَكَرُوا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ قَوْمًا يَكْرَهُونَ ذَلِكَ قَالَ فَقَالَ قَدْ فَعَلُوهَا حَوِّلُوا مَقْعَدَتِي نَحْوَ الْقِبْلَةِ
Xolid ibn Abus-Salt aytdi: Umar ibn Abdulaziz (rahimahulloh)ning oldida avratni qiblaga qaratish zikr qilindi. Shunda Irok ibn Molik aytdi: Oisha (roziyallohu anho) dedi: Rasululloh ﷺning oldilarida baʼzi qavmlar buni yomon koʻrishlari zikr qilindi. U (rovi) aytdi: Shunda u zot: «Ular buni qilibdilarmi? Mening oʻrindigʻimni qibla tomonga burib qoʻyinglar», dedilar.Холид ибн Абус-Салт айтди: Умар ибн Абдулазиз (раҳимаҳуллоҳ)нинг олдида авратни қиблага қаратиш зикр қилинди. Шунда Ирок ибн Молик айтди: Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларида баъзи қавмлар буни ёмон кўришлари зикр қилинди. У (рови) айтди: Шунда у зот: «Улар буни қилибдиларми? Менинг ўриндиғимни қибла томонга буриб қўйинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَبَّيْنَا بِالْحَجِّ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِسَرِفٍ حِضْتُ فَدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبْكِي فَقَالَ مَا يُبْكِيكِ يَا عَائِشَةُ قُلْتُ حِضْتُ لَيْتَنِي لَمْ أَكُنْ حَجَجْتُ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ إِنَّمَا ذَاكَ شَيْءٌ كَتَبَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى بَنَاتِ آدَمَ انْسُكِي الْمَنَاسِكَ كُلَّهَا غَيْرَ أَنْ لَا تَطُوفِي بِالْبَيْتِ قَالَتْ فَلَمَّا دَخَلْنَا مَكَّةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ شَاءَ أَنْ يَجْعَلَهَا عُمْرَةً فَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً إِلَّا مَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ قَالَتْ وَذَبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نِسَائِهِ الْبَقَرَ يَوْمَ النَّحْرِ فَلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةَ الْبَطْحَاءِ طَهُرَتْ فَقَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَرْجِعُ صَوَاحِبِي بِحَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ وَأَرْجِعُ أَنَا بِحَجَّةٍ فَأَمَرَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَذَهَبَ بِي إِلَى التَّنْعِيمِ فَلَبَّيْتُ بِعُمْرَةٍ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Biz hajga talbiya aytdik. Sarifga yetganimizda men hayz koʻrdim. Rasululloh ﷺ huzurimga kirdilar, men esa yigʻlayotgan edim. U zot: «Ey Oisha, nega yigʻlayapsan?» dedilar. Men: «Hayz koʻrdim, koshki haj qilmaganimda edi», dedim. U zot: «Subhanalloh! Bu — Alloh azza va jalla Odam qizlariga yozib qoʻygan bir narsa, xolos. Baytni tavof qilmaslikdan boshqa barcha haj amallarini ado et», dedilar. U (Oisha) dedi: Makkaga kirganimizda Rasululloh ﷺ: «Kim buni umra qilishni istasa, umra qilsin; faqat yonida hadiy boʻlgan kishidan boshqa», dedilar. U dedi: Rasululloh ﷺ nahr kuni oʻz ayollari nomidan sigir soʻydilar. Batho kechasi boʻlganida men pok boʻldim. U dedi: Men: «Yo Rasululloh, dugonalarim haj va umra bilan qaytadilaru, men esa yolgʻiz haj bilan qaytamanmi?» dedim. Shunda u zot Abdurahmon ibn Abu Bakrga buyurdilar, u meni Tanʼimga olib bordi va men umraga talbiya aytdim.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Биз ҳажга талбия айтдик. Сарифга етганимизда мен ҳайз кўрдим. Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга кирдилар, мен эса йиғлаётган эдим. У зот: «Эй Оиша, нега йиғлаяпсан?» дедилар. Мен: «Ҳайз кўрдим, кошки ҳаж қилмаганимда эди», дедим. У зот: «Субҳаналлоҳ! Бу — Аллоҳ азза ва жалла Одам қизларига ёзиб қўйган бир нарса, холос. Байтни тавоф қилмасликдан бошқа барча ҳаж амалларини адо эт», дедилар. У (Оиша) деди: Маккага кирганимизда Расулуллоҳ ﷺ: «Ким буни умра қилишни истаса, умра қилсин; фақат ёнида ҳадий бўлган кишидан бошқа», дедилар. У деди: Расулуллоҳ ﷺ наҳр куни ўз аёллари номидан сигир сўйдилар. Батҳо кечаси бўлганида мен пок бўлдим. У деди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, дугоналарим ҳаж ва умра билан қайтадилару, мен эса ёлғиз ҳаж билан қайтаманми?» дедим. Шунда у зот Абдураҳмон ибн Абу Бакрга буюрдилар, у мени Танъимга олиб борди ва мен умрага талбия айтдим.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَذَابًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ الَّذِينَ يُضَاهُونَ بِخَلْقِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni odamlarning eng qattiq azoblanadigani — Alloh azza va jallaning yaratganiga oʻxshatib yasovchilardir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни одамларнинг энг қаттиқ азобланадигани — Аллоҳ азза ва жалланинг яратганига ўхшатиб ясовчилардир», дедилар.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَاجَعَلَتْ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُرْدَةً مِنْ صُوفٍ سَوْدَاءَ فَلَبِسَهَا فَلَمَّا عَرِقَ فَوَجَدَ رِيحَ الصُّوفِ فَقَذَفَهَا قَالَ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَكَانَ يُعْجِبُهُ الرِّيحُ الطَّيِّبَةُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺga qora jundan rido tikdi, u zot uni kiydilar. Terlaganlarida jun hidini sezdilar va uni tashlab yubordilar. U (rovi) aytdi: Menimcha, u: «U zot xushboʻy hidni yoqtirar edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺга қора жундан ридо тикди, у зот уни кийдилар. Терлаганларида жун ҳидини сездилар ва уни ташлаб юбордилар. У (рови) айтди: Менимча, у: «У зот хушбўй ҳидни ёқтирар эдилар», деди.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ بَابَنُوسَ قَالَذَهَبْتُ أَنَا وَصَاحِبٌ لِي إِلَى عَائِشَةَ فَاسْتَأْذَنَّا عَلَيْهَا فَأَلْقَتْ لَنَا وَسَادَةً وَجَذَبَتْ إِلَيْهَا الْحِجَابَ فَقَالَ صَاحِبِي يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ مَا تَقُولِينَ فِي الْعِرَاكِ قَالَتْ وَمَا الْعِرَاكُ وَضَرَبْتُ مَنْكِبَ صَاحِبِي فَقَالَتْ مَهْ آذَيْتَ أَخَاكَ ثُمَّ قَالَتْ مَا الْعِرَاكُ الْمَحِيضُ قُولُوا مَا قَالَ اللَّهُ الْمَحِيضُ ثُمَّ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَشَّحُنِي وَيَنَالُ مِنْ رَأْسِي وَبَيْنِي وَبَيْنَهُ ثَوْبٌ وَأَنَا حَائِضٌ
Yazid ibn Bobanus aytdi: Men va bir sherigim Oisha (roziyallohu anho)ning oldiga bordik va uning huzuriga kirishga izn soʻradik. U bizga bir yostiq tashladi va pardani oʻziga tortdi. Sherigim: «Ey moʻminlarning onasi, irok haqida nima deysiz?» dedi. U: «Irok nima?» dedi. Men esa sherigimning yelkasiga urdim. Shunda u: «Boʻldi qil, birodaringga ozor berding», dedi. Soʻng: «Irok nima — hayzmi? Alloh aytgan narsani ayting: mahiz», dedi. Keyin u dedi: Rasululloh ﷺ men hayzli holimda meni oʻzlariga tortib quchoqlar va boshimdan bahra olar edilar; men bilan u zotning orasida esa kiyim boʻlardi.Язид ибн Бобанус айтди: Мен ва бир шеригим Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг олдига бордик ва унинг ҳузурига киришга изн сўрадик. У бизга бир ёстиқ ташлади ва пардани ўзига тортди. Шеригим: «Эй мўминларнинг онаси, ирок ҳақида нима дейсиз?» деди. У: «Ирок нима?» деди. Мен эса шеригимнинг елкасига урдим. Шунда у: «Бўлди қил, биродарингга озор бердинг», деди. Сўнг: «Ирок нима — ҳайзми? Аллоҳ айтган нарсани айтинг: маҳиз», деди. Кейин у деди: Расулуллоҳ ﷺ мен ҳайзли ҳолимда мени ўзларига тортиб қучоқлар ва бошимдан баҳра олар эдилар; мен билан у зотнинг орасида эса кийим бўларди.
ثُمَّ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا مَرَّ بِبَابِي مِمَّا يُلْقِي الْكَلِمَةَ يَنْفَعُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا فَمَرَّ ذَاتَ يَوْمٍ فَلَمْ يَقُلْ شَيْئًا ثُمَّ مَرَّ أَيْضًا فَلَمْ يَقُلْ شَيْئًا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا قُلْتُ يَا جَارِيَةُ ضَعِي لِي وِسَادَةً عَلَى الْبَابِ وَعَصَبْتُ رَأْسِي فَمَرَّ بِي فَقَالَ يَا عَائِشَةُ مَا شَأْنُكِ فَقُلْتُ أَشْتَكِي رَأْسِي فَقَالَ أَنَا وَا رَأْسَاهْ فَذَهَبَ فَلَمْ يَلْبَثْ إِلَّا يَسِيرًا حَتَّى جِيءَ بِهِ مَحْمُولًا فِي كِسَاءٍ فَدَخَلَ عَلَيَّ وَبَعَثَ إِلَى النِّسَاءِ فَقَالَ إِنِّي قَدْ اشْتَكَيْتُ وَإِنِّي لَا أَسْتَطِيعُ أَنْ أَدُورَ بَيْنَكُنَّ فَأْذَنَّ لِي فَلْأَكُنْ عِنْدَ عَائِشَةَ أَوْ صَفِيَّةَ وَلَمْ أُمَرِّضْ أَحَدًا قَبْلَهُ فَبَيْنَمَا رَأْسُهُ ذَاتَ يَوْمٍ عَلَى مَنْكِبَيَّ إِذْ مَالَ رَأْسُهُ نَحْوَ رَأْسِي فَظَنَنْتُ أَنَّهُ يُرِيدُ مِنْ رَأْسِي حَاجَةً فَخَرَجَتْ مِنْ فِيهِ نُطْفَةٌ بَارِدَةٌ فَوَقَعَتْ عَلَى ثُغْرَةِ نَحْرِي فَاقْشَعَرَّ لَهَا جِلْدِي فَظَنَنْتُ أَنَّهُ غُشِيَ عَلَيْهِ فَسَجَّيْتُهُ ثَوْبًا فَجَاءَ عُمَرُ وَالْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ فَاسْتَأْذَنَا فَأَذِنْتُ لَهُمَا وَجَذَبْتُ إِلَيَّ الْحِجَابَ فَنَظَرَ عُمَرُ إِلَيْهِ فَقَالَ وَا غَشْيَاهْ مَا أَشَدُّ غَشْيَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَامَا فَلَمَّا دَنَوَا مِنْ الْبَابِ قَالَ الْمُغِيرَةُ يَا عُمَرُ مَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَذَبْتَ بَلْ أَنْتَ رَجُلٌ تَحُوسُكَ فِتْنَةٌ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَمُوتُ حَتَّى يُفْنِيَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ الْمُنَافِقِينَ ثُمَّ جَاءَ أَبُو بَكْرٍ
Soʻng u (Oisha roziyallohu anho) dedi: Rasululloh ﷺ eshigim oldidan oʻtganlarida, Alloh azza va jalla u bilan naf beradigan bir soʻzni tashlab ketardilar. Bir kuni oʻtdilar-u, hech narsa demadilar; soʻng yana oʻtdilar, yana hech narsa demadilar — ikki yoki uch marta. Men: «Ey joriya, menga eshik oldiga bir yostiq qoʻygin», dedim va boshimni bogʻlab oldim. U zot yonimdan oʻtdilar va: «Ey Oisha, senga nima boʻldi?» dedilar. Men: «Boshim ogʻriyapti», dedim. U zot: «Men esa — voy boshim!» dedilar. Soʻng ketdilar. Koʻp oʻtmay u zotni bir choponga oʻrab koʻtarib kelishdi. U zot mening huzurimga kirdilar va ayollarga (odam) yubordilar hamda: «Men kasal boʻlib qoldim, oranglarda aylanishga qodir emasman; menga izn beringlar, Oishaning huzurida boʻlay», dedilar — yoki «Safiyya», (dedilar). Men bundan oldin hech kimga hamshiralik qilmagan edim. Bir kuni u zotning boshlari yelkamda turgan payt boshlarini boshim tomonga egdilar; men u zot boshimdan bir hojat istayaptilar deb oʻyladim. Shunda ogʻizlaridan sovuq bir tomchi chiqib, koʻksimning oʻrtasiga tushdi va badanim junjikib ketdi. Men u zot hushlaridan ketdilar deb oʻyladim va ustlariga bir kiyim yopdim. Soʻng Umar va Mugʻira ibn Shuʼba kelib izn soʻrashdi; men ularga izn berdim va pardani oʻzimga tortdim. Umar u zotga qarab: «Voy hushdan ketish! Rasululloh ﷺning hushdan ketishlari naqadar qattiq!» dedi. Soʻng ikkovi turishdi. Eshikka yaqinlashganlarida Mugʻira: «Ey Umar, Rasululloh ﷺ vafot etdilar», dedi. U: «Yolgʻon aytding! Balki sen fitna gangitib qoʻygan kishisan. Albatta, Rasululloh ﷺ Alloh azza va jalla munofiqlarni yoʻq qilmagunicha vafot etmaydilar», dedi. Soʻng Abu Bakr keldi.Сўнг у (Оиша розияллоҳу анҳо) деди: Расулуллоҳ ﷺ эшигим олдидан ўтганларида, Аллоҳ азза ва жалла у билан наф берадиган бир сўзни ташлаб кетардилар. Бир куни ўтдилар-у, ҳеч нарса демадилар; сўнг яна ўтдилар, яна ҳеч нарса демадилар — икки ёки уч марта. Мен: «Эй жория, менга эшик олдига бир ёстиқ қўйгин», дедим ва бошимни боғлаб олдим. У зот ёнимдан ўтдилар ва: «Эй Оиша, сенга нима бўлди?» дедилар. Мен: «Бошим оғрияпти», дедим. У зот: «Мен эса — вой бошим!» дедилар. Сўнг кетдилар. Кўп ўтмай у зотни бир чопонга ўраб кўтариб келишди. У зот менинг ҳузуримга кирдилар ва аёлларга (одам) юбордилар ҳамда: «Мен касал бўлиб қолдим, орангларда айланишга қодир эмасман; менга изн беринглар, Оишанинг ҳузурида бўлай», дедилар — ёки «Сафийя», (дедилар). Мен бундан олдин ҳеч кимга ҳамширалик қилмаган эдим. Бир куни у зотнинг бошлари елкамда турган пайт бошларини бошим томонга эгдилар; мен у зот бошимдан бир ҳожат истаяптилар деб ўйладим. Шунда оғизларидан совуқ бир томчи чиқиб, кўксимнинг ўртасига тушди ва баданим жунжикиб кетди. Мен у зот ҳушларидан кетдилар деб ўйладим ва устларига бир кийим ёпдим. Сўнг Умар ва Муғира ибн Шуъба келиб изн сўрашди; мен уларга изн бердим ва пардани ўзимга тортдим. Умар у зотга қараб: «Вой ҳушдан кетиш! Расулуллоҳ ﷺнинг ҳушдан кетишлари нақадар қаттиқ!» деди. Сўнг иккови туришди. Эшикка яқинлашганларида Муғира: «Эй Умар, Расулуллоҳ ﷺ вафот этдилар», деди. У: «Ёлғон айтдинг! Балки сен фитна гангитиб қўйган кишисан. Албатта, Расулуллоҳ ﷺ Аллоҳ азза ва жалла мунофиқларни йўқ қилмагунича вафот этмайдилар», деди. Сўнг Абу Бакр келди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ كَثِيرٍ عَنْ أَبِي عِيَاضٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى وَعَلَيْهِ مِرْطٌ مِنْ صُوفٍ عَلَيْهِ بَعْضُهُ وَعَلَيْهَا بَعْضُهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ustlarida junma choyshab boʻlgani holda namoz oʻqidilar; uning bir qismi u zotning ustlarida, bir qismi esa uning (Oishaning) ustida edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ устларида жунма чойшаб бўлгани ҳолда намоз ўқидилар; унинг бир қисми у зотнинг устларида, бир қисми эса унинг (Оишанинг) устида эди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا ضَحَّى اشْتَرَى كَبْشَيْنِ عَظِيمَيْنِ سَمِينَيْنِ أَقْرَنَيْنِ أَمْلَحَيْنِ مَوْجُوأَيْنِ قَالَ فَيَذْبَحُ أَحَدَهُمَا عَنْ أُمَّتِهِ مِمَّنْ أَقَرَّ بِالتَّوْحِيدِ وَشَهِدَ لَهُ بِالْبَلَاغِ وَيَذْبَحُ الْآخَرَ عَنْ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ qurbonlik qilmoqchi boʻlganlarida katta, semiz, shoxdor, oq-qora, axta qilingan ikki qoʻchqor sotib olar edilar. U (rovi) aytdi: Ulardan birini ummatlaridan tavhidni tan olgan va u zotning (risolatni) yetkazganlariga guvohlik bergan kishilar nomidan soʻyar, ikkinchisini esa Muhammad va Muhammadning oilasi nomidan soʻyar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик қилмоқчи бўлганларида катта, семиз, шохдор, оқ-қора, ахта қилинган икки қўчқор сотиб олар эдилар. У (рови) айтди: Улардан бирини умматларидан тавҳидни тан олган ва у зотнинг (рисолатни) етказганларига гувоҳлик берган кишилар номидан сўяр, иккинчисини эса Муҳаммад ва Муҳаммаднинг оиласи номидан сўяр эдилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى شَيْءٍ أَسْرَعُ مِنْهُ إِلَى رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْفَجْرِ وَلَا إِلَى غَنِيمَةٍ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Men Rasululloh ﷺni bomdoddan oldingi ikki rakaatga shoshilganlaridan koʻra biror narsaga — hatto oʻljaga ham — koʻproq shoshilganlarini koʻrmadim.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺни бомдоддан олдинги икки ракаатга шошилганларидан кўра бирор нарсага — ҳатто ўлжага ҳам — кўпроқ шошилганларини кўрмадим.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ شَرِيكٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ إِنَّ أَطْيَبَ مَا أَكَلَ الرَّجُلُ مِنْ كَسْبِهِ وَإِنَّ وَلَدَهُ مِنْ كَسْبِهِحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ شَرِيكٍ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عُمَارَةَ عَنْ عَمَّتِهِ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Albatta, kishi yeydigan eng pok narsa — oʻz kasbidan (yegan) narsasidir. Uning farzandi ham uning kasbidandir», dedilar. Umoradan, u ammasidan, u Oishadan, u Nabiy ﷺdan shuning mislini (rivoyat qildi).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Албатта, киши ейдиган энг пок нарса — ўз касбидан (еган) нарсасидир. Унинг фарзанди ҳам унинг касбидандир», дедилар. Уморадан, у аммасидан, у Оишадан, у Набий ﷺдан шунинг мислини (ривоят қилди).
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ قَالَ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلَاقَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُ وَهُوَ صَائِمٌ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ roʻzador holda (meni) oʻpar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолда (мени) ўпар эдилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ عَنْ شَرِيكٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ السُّدِّيِّ عَنِ الْبَهِيِّ مَوْلَى الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُ وَهُوَ صَائِمٌو قَالَ أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَ أَسْوَدُ وَقَالَ مَرَّةً السُّدِّيُّ أَوْ زِيَادُ بْنُ عِلَاقَةَ وَذَاكَ أَنَّ ابْنَهُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ قَالَ لَهُ فِي الْبَيْتِ إِنَّهُمْ يَذْكُرُونَهُ عَنْكَ عَنْ السُّدِّيِّ فَقَالَ السُّدِّيِّ أَوْ زِيَادٍ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Nabiy ﷺ roʻzador holda (meni) oʻpar edilar. Asvad ibn Omir esa Amr ibn Maymundan, u Oishadan, deb aytdi. Asvad aytdi: (Sharik) bir marta: «Suddiy yoki Ziyod ibn Iloqa», dedi. Bu shuning uchun ediki, uning oʻgʻli Abdurahmon unga uyda: «Odamlar buni sizdan, siz Suddiydan (rivoyat qildingiz), deb zikr qilishyapti», degan edi. Shunda u: «Suddiy yoki Ziyod», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Набий ﷺ рўзадор ҳолда (мени) ўпар эдилар. Асвад ибн Омир эса Амр ибн Маймундан, у Оишадан, деб айтди. Асвад айтди: (Шарик) бир марта: «Суддий ёки Зиёд ибн Илоқа», деди. Бу шунинг учун эдики, унинг ўғли Абдураҳмон унга уйда: «Одамлар буни сиздан, сиз Суддийдан (ривоят қилдингиз), деб зикр қилишяпти», деган эди. Шунда у: «Суддий ёки Зиёд», деди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ شَرِيكٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ السَّائِبِ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ صَلَاةُ الْقَاعِدِ عَلَى النِّصْفِ مِنْ صَلَاةِ الْقَائِمِ
Oisha (roziyallohu anho)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Oʻtirgan holdagi namoz tik turgan holdagi namozning yarmichadir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ўтирган ҳолдаги намоз тик турган ҳолдаги намознинг ярмичадир», дедилар.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ السَّائِبِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةُ الْقَاعِدِ عَلَى النِّصْفِ مِنْ صَلَاةِ الْقَائِمِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Oʻtirgan holdagi namoz tik turgan holdagi namozning yarmichadir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўтирган ҳолдаги намоз тик турган ҳолдаги намознинг ярмичадир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ عَنْ شَرِيكٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ وَلَيْثٌ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ السَّائِبِ عَنْ عَائِشَةَرَفَعَتْهُ قَالَتْ قَالَ صَلَاةُ الْقَاعِدِ عَلَى النِّصْفِ مِنْ صَلَاةِ الْقَائِمِ غَيْرَ مُتَرَبِّعٍ
Oisha (roziyallohu anho)dan marfuʼ holda rivoyat qilinadi: U aytdi: U zot: «Oʻtirgan holdagi namoz tik turgan holdagi namozning yarmichadir, chordana qurib oʻtirgan bundan mustasno», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан марфуъ ҳолда ривоят қилинади: У айтди: У зот: «Ўтирган ҳолдаги намоз тик турган ҳолдаги намознинг ярмичадир, чордана қуриб ўтирган бундан мустасно», дедилар.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ زَعَمَ عَطَاءٌ أَنَّهُ سَمِعَ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ يُخْبِرُ قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تُخْبِرُأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَمْكُثُ عِنْدَ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ وَيَشْرَبُ عِنْدَهَا عَسَلًا فَتَوَاصَيْتُ أَنَا وَحَفْصَةُ أَنَّ أَيَّتَنَا مَا دَخَلَ عَلَيْهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلْتَقُلْ إِنِّي أَجِدُ مِنْكَ رِيحَ مَغَافِيرَ أَكَلْتَ مَغَافِيرَ فَدَخَلَ عَلَى إِحْدَاهُمَا فَقَالَتْ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ بَلْ شَرِبْتُ عَسَلًا عِنْدَ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ وَلَنْ أَعُودَ لَهُ فَنَزَلَتْ {لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ} {إِنْ تَتُوبَا} لِعَائِشَةَ وَحَفْصَةَ {وَإِذْ أَسَرَّ النَّبِيُّ إِلَى بَعْضِ أَزْوَاجِهِ} لِقَوْلِهِ بَلْ شَرِبْتُ عَسَلًا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Zaynab bint Jahshning oldida (bir muddat) turar va uning oldida asal ichardilar. Men va Hafsa (oʻzaro): «Qaysimizning oldimizga Nabiy ﷺ kirsalar, u: ‹Men sizdan magʻofir hidini sezyapman; magʻofir yedingizmi?› desin», deb maslahatlashdik. Bas, u zot ulardan birining oldiga kirganlarida, u shuni aytdi. U zot: «Yoʻq; balki men Zaynab bint Jahshning oldida asal ichdim; endi unga qaytmayman», dedilar. Shunda {Nega Alloh senga halol qilgan narsani harom qilasan} (oyati); {Agar ikkovingiz tavba qilsangiz} — Oisha va Hafsa haqida; {Nabiy xotinlaridan biriga bir gapni sir qilib aytganida} — u zotning «balki men asal ichdim» degan soʻzlari haqida nozil boʻldi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Зайнаб бинт Жаҳшнинг олдида (бир муддат) турар ва унинг олдида асал ичардилар. Мен ва Ҳафса (ўзаро): «Қайсимизнинг олдимизга Набий ﷺ кирсалар, у: ‹Мен сиздан мағофир ҳидини сезяпман; мағофир едингизми?› десин», деб маслаҳатлашдик. Бас, у зот улардан бирининг олдига кирганларида, у шуни айтди. У зот: «Йўқ; балки мен Зайнаб бинт Жаҳшнинг олдида асал ичдим; энди унга қайтмайман», дедилар. Шунда {Нега Аллоҳ сенга ҳалол қилган нарсани ҳаром қиласан} (ояти); {Агар икковингиз тавба қилсангиз} — Оиша ва Ҳафса ҳақида; {Набий хотинларидан бирига бир гапни сир қилиб айтганида} — у зотнинг «балки мен асал ичдим» деган сўзлари ҳақида нозил бўлди.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ عَنْ شَرِيكٍ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْرُجُ إِلَى صَلَاةِ الْفَجْرِ وَرَأْسُهُ يَقْطُرُ مِنْ غُسْلِ الْجَنَابَةِ ثُمَّ يُتِمُّ صَوْمَهُ ذَلِكَ الْيَوْمَ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Nabiy ﷺ boshlaridan janobat gʻuslining (suvi) tomib turgan holda bomdod namoziga chiqar, soʻng oʻsha kunining roʻzasini tugatar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Набий ﷺ бошларидан жанобат ғуслининг (суви) томиб турган ҳолда бомдод намозига чиқар, сўнг ўша кунининг рўзасини тугатар эдилар.
حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَفْلَحُ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْوَقَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى بَعْضِ نِسَائِهِ ثُمَّ نَامَ وَهُوَ جُنُبٌ حَتَّى أَصْبَحَ ثُمَّ اغْتَسَلَ وَصَامَ يَوْمَهُ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ ayollaridan biriga yaqinlik qildilar, soʻng junub holda tonggacha uxladilar, keyin gʻusl qilib, oʻsha kunlari roʻza tutdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ аёлларидан бирига яқинлик қилдилар, сўнг жунуб ҳолда тонггача ухладилар, кейин ғусл қилиб, ўша кунлари рўза тутдилар.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ أَنَّهُ سَمِعَ مُحَمَّدَ بْنَ قَيْسِ بْنِ مَخْرَمَةَ بْنِ الْمُطَّلِبِ أَنَّهُ قَالَ يَوْمًا أَلَا أُحَدِّثُكُمْ عَنِّي وَعَنْ أُمِّي فَظَنَنَّا أَنَّهُ يُرِيدُ أُمَّهُ الَّتِي وَلَدَتْهُ قَالَتْ عَائِشَةُأَلَا أُحَدِّثُكُمْ عَنِّي وَعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ بَلَى قَالَ قَالَتْ لَمَّا كَانَتْ لَيْلَتِي الَّتِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا عِنْدِي انْقَلَبَ فَوَضَعَ رِدَاءَهُ وَخَلَعَ نَعْلَيْهِ فَوَضَعَهُمَا عِنْدَ رِجْلَيْهِ وَبَسَطَ طَرَفَ إِزَارِهِ عَلَى فِرَاشِهِ فَاضْطَجَعَ فَلَمْ يَلْبَثْ إِلَّا رَيْثَمَا ظَنَّ أَنِّي قَدْ رَقَدْتُ فَأَخَذَ رِدَاءَهُ رُوَيْدًا وَانْتَعَلَ رُوَيْدًا وَفَتَحَ الْبَابَ فَخَرَجَ ثُمَّ أَجَافَهُ رُوَيْدًا فَجَعَلْتُ دِرْعِي فِي رَأْسِي وَاخْتَمَرْتُ وَتَقَنَّعْتُ إِزَارِي ثُمَّ انْطَلَقْتُ عَلَى أَثَرِهِ حَتَّى جَاءَ الْبَقِيعَ فَقَامَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ انْحَرَفَ فَأَسْرَعَ فَأَسْرَعْتُ فَهَرْوَلَ فَهَرْوَلْتُ فَأَحْضَرَ فَأَحْضَرْتُ فَسَبَقْتُهُ فَدَخَلْتُ فَلَيْسَ إِلَّا أَنْ اضْطَجَعْتُ فَدَخَلَ فَقَالَ مَا لَكِ يَا عَائِشُ حَشْيَاءَ رَائِبَةً قَالَتْ قُلْتُ لَا شَيْءَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ لَتُخْبِرِنَّنِي أَوْ لَيُخْبِرَنِّي اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ قَالَتْ قُلْتُ
Muhammad ibn Qays ibn Maxrama bir kuni: «Sizlarga oʻzim va onam haqida soʻzlab bermaymi?» dedi. Biz uni tuqqan onasini nazarda tutdi deb oʻyladik. (U aytdi:) Oisha (roziyallohu anho): «Sizlarga oʻzim va Rasululloh ﷺ haqida soʻzlab bermaymi?» dedi. Men: «Ha, (soʻzlab bering)», dedim. U aytdi: U dedi: Nabiy ﷺ mening huzurimda boʻladigan kecham kelganida, u zot (yotgani) qaytdilar, ridolarini qoʻydilar, ikki kovushlarini yechib, oyoqlari yoniga qoʻydilar, izorlarining bir uchini toʻshaklariga yozdilar va yotdilar. U zot men uxlab qoldim deb oʻylaguncha sal vaqt oʻtmadi. Soʻng ridolarini sekin oldilar, kovushlarini sekin kiydilar, eshikni ochib chiqdilar, keyin uni sekin yopdilar. Men koʻylagimni boshimga kiyib, roʻmolimni oʻrab, izorimni belimga bogʻladim, soʻng u zotning izidan ketdim, toki u zot Baqiʼga keldilar. U zot (tik) turdilar va uzoq turdilar, soʻng qoʻllarini uch marta koʻtardilar, keyin (orqaga) burildilar, men ham burildim. U zot shoshdilar, men ham shoshdim; u zot yengil yugurdilar, men ham yengil yugurdim; u zot tez yurdilar, men ham tez yurdim. Men u zotdan oʻzib ketdim va (uyga) kirdim. Men yotgan zahotim u zot kirdilar va: «Senga nima boʻldi, ey Oish, hansirab, koʻksing koʻtarilib?» dedilar. U dedi: Men: «Hech narsa, yo Rasululloh», dedim. U zot: «Sen menga aytasan yoki menga Latif va Xabir (Alloh) xabar beradi», dedilar. U dedi: Men aytdim…Муҳаммад ибн Қайс ибн Махрама бир куни: «Сизларга ўзим ва онам ҳақида сўзлаб бермайми?» деди. Биз уни туққан онасини назарда тутди деб ўйладик. (У айтди:) Оиша (розияллоҳу анҳо): «Сизларга ўзим ва Расулуллоҳ ﷺ ҳақида сўзлаб бермайми?» деди. Мен: «Ҳа, (сўзлаб беринг)», дедим. У айтди: У деди: Набий ﷺ менинг ҳузуримда бўладиган кечам келганида, у зот (ётгани) қайтдилар, ридоларини қўйдилар, икки ковушларини ечиб, оёқлари ёнига қўйдилар, изорларининг бир учини тўшакларига ёздилар ва ётдилар. У зот мен ухлаб қолдим деб ўйлагунча сал вақт ўтмади. Сўнг ридоларини секин олдилар, ковушларини секин кийдилар, эшикни очиб чиқдилар, кейин уни секин ёпдилар. Мен кўйлагимни бошимга кийиб, рўмолимни ўраб, изоримни белимга боғладим, сўнг у зотнинг изидан кетдим, токи у зот Бақиъга келдилар. У зот (тик) турдилар ва узоқ турдилар, сўнг қўлларини уч марта кўтардилар, кейин (орқага) бурилдилар, мен ҳам бурилдим. У зот шошдилар, мен ҳам шошдим; у зот енгил югурдилар, мен ҳам енгил югурдим; у зот тез юрдилар, мен ҳам тез юрдим. Мен у зотдан ўзиб кетдим ва (уйга) кирдим. Мен ётган заҳотим у зот кирдилар ва: «Сенга нима бўлди, эй Оиш, ҳансираб, кўксинг кўтарилиб?» дедилар. У деди: Мен: «Ҳеч нарса, ё Расулуллоҳ», дедим. У зот: «Сен менга айтасан ёки менга Латиф ва Хабир (Аллоҳ) хабар беради», дедилар. У деди: Мен айтдим…
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثٌ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ اشْتَكَى أَصْحَابُهُ وَاشْتَكَى أَبُو بَكْرٍ وَعَامِرُ بْنُ فُهَيْرَةَ مَوْلَى أَبِي بَكْرٍ وَبِلَالٌ فَاسْتَأْذَنَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَائِشَةُ فِي عِيَادَتِهِمْ فَأَذِنَ لَهَا فَقَالَتْ لِأَبِي بَكْرٍ كَيْفَ تَجِدُكَ فَقَالَ كُلُّ امْرِئٍ مُصَبَّحٌ فِي أَهْلِهِوَالْمَوْتُ أَدْنَى مِنْ شِرَاكِ نَعْلِهِوَسَأَلْتُ عَامِرًا فَقَالَ وَجَدْتُ الْمَوْتَ قَبْلَ ذَوْقِهِإِنَّ الْجَبَانَ حَتْفُهُ مِنْ فَوْقِهِوَسَأَلْتُ بِلَالًا فَقَالَ أَلَا لَيْتَ شِعْرِي هَلْ أَبِيتَنَّ لَيْلَةًبِفَجٍّ وَحَوْلِي إِذْخِرٌ وَجَلِيلُفَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ بِقَوْلِهِمْ فَنَظَرَ إِلَى السَّمَاءِ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ حَبِّبْ إِلَيْنَا الْمَدِينَةَ كَمَا حَبَّبْتَ إِلَيْنَا مَكَّةَ وَأَشَدَّ وَبَارِكْ لَنَا فِي صَاعِهَا وَمُدِّهَا وَانْقُلْ وَبَاءَهَا إِلَى مَهْيَعَةٍ وَهِيَ الْجُحْفَةُ كَمَا زَعَمُوا
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida ashoblari kasal boʻlishdi; Abu Bakr, Abu Bakrning mavlosi Omir ibn Fuhayra va Bilol ham kasal boʻlishdi. Oisha ularni yoʻqlash uchun Rasululloh ﷺdan izn soʻradi, u zot unga izn berdilar. U Abu Bakrga: «Oʻzingizni qanday his qilyapsiz?» dedi. U: «Har bir kishi ahli ichida tongni qarshilaydi, oʻlim esa unga kovushining boʻgʻichidan ham yaqinroqdir», dedi. Men Omirdan soʻradim, u: «Men oʻlimni uni tatishdan oldin topdim; albatta, qoʻrqoqning halokati oʻz ustidandir», dedi. Men Biloldan soʻradim, u: «Ey koshki bilsam edi — men bir kechani vodiyda, atrofimda izxir va jalil (oʻtlari) boʻlgan holda oʻtkazarmikanman?» dedi. Men Rasululloh ﷺning oldilariga kelib, ularning soʻzlarini aytib berdim. U zot osmonga qaradilar, soʻng: «Allohumma, Madinani bizga Makkani sevdirganingdek — balki undan ham kuchliroq sevdirgin. Uning soʼi va muddida bizga baraka bergin. Uning vaboni Mahyaʼaga koʻchirgin», dedilar. U (Mahyaʼa) — ular aytganidek, Juhfadir.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида ашоблари касал бўлишди; Абу Бакр, Абу Бакрнинг мавлоси Омир ибн Фуҳайра ва Билол ҳам касал бўлишди. Оиша уларни йўқлаш учун Расулуллоҳ ﷺдан изн сўради, у зот унга изн бердилар. У Абу Бакрга: «Ўзингизни қандай ҳис қиляпсиз?» деди. У: «Ҳар бир киши аҳли ичида тонгни қаршилайди, ўлим эса унга ковушининг бўғичидан ҳам яқинроқдир», деди. Мен Омирдан сўрадим, у: «Мен ўлимни уни татишдан олдин топдим; албатта, қўрқоқнинг ҳалокати ўз устидандир», деди. Мен Билолдан сўрадим, у: «Эй кошки билсам эди — мен бир кечани водийда, атрофимда изхир ва жалил (ўтлари) бўлган ҳолда ўтказармиканман?» деди. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келиб, уларнинг сўзларини айтиб бердим. У зот осмонга қарадилар, сўнг: «Аллоҳумма, Мадинани бизга Маккани севдирганингдек — балки ундан ҳам кучлироқ севдиргин. Унинг сўи ва муддида бизга барака бергин. Унинг вабони Маҳяъага кўчиргин», дедилар. У (Маҳяъа) — улар айтганидек, Жуҳфадир.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثٌ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ أَنَّهُ سَمِعَ عَائِشَةَ تَقُولُكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي كُلَّ لَيْلَةٍ ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً تِسْعًا قَائِمًا وَرَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ ثُمَّ يُمْهِلُ حَتَّى يُؤَذَّنَ بِالْأُولَى مِنْ الصُّبْحِ فَيَرْكَعُ رَكْعَتَيْنِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Nabiy ﷺ har kecha oʻn uch rakaat oʻqir edilar: toʻqqizini tik turib, ikki rakaatni oʻtirgan holda. Soʻng bomdodning birinchi (azoni) aytilguncha kutib turar, keyin ikki rakaat oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Набий ﷺ ҳар кеча ўн уч ракаат ўқир эдилар: тўққизини тик туриб, икки ракаатни ўтирган ҳолда. Сўнг бомдоднинг биринчи (азони) айтилгунча кутиб турар, кейин икки ракаат ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثٌ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ عُرْوَةَ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً بِاللَّيْلِ مَعَ رَكْعَتَيْ الْفَجْرِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi bomdodning ikki rakʼati (sunnati) bilan birga oʻn uch rakʼat (namoz) oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси бомдоднинг икки ракъати (суннати) билан бирга ўн уч ракъат (намоз) ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ عِرَاكٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْإِنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ سَأَلَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الدَّمِ فَقَالَتْ عَائِشَةُ قَدْ رَأَيْتُ مِرْكَنَهَا مَلْآنًا دَمًا فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ امْكُثِي قَدْرَ مَا كَانَتْ تَحْبِسُكِ حَيْضَتُكِ ثُمَّ اغْتَسِلِي وَصَلِّي
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ummu Habiba Rasululloh ﷺ dan (istihoza) qon(i) haqida soʻradi. Oisha dedi: Men uning togʻorasini qonga toʻla koʻrdim. Rasululloh ﷺ unga: «Hayzing seni (namozdan) toʻsib turadigan muddat qadar (namozni tark etib) tur; soʻng gʻusl qil va namoz oʻqi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Умму Ҳабиба Расулуллоҳ ﷺ дан (истиҳоза) қон(и) ҳақида сўради. Оиша деди: Мен унинг тоғорасини қонга тўла кўрдим. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Ҳайзинг сени (намоздан) тўсиб турадиган муддат қадар (намозни тарк этиб) тур; сўнг ғусл қил ва намоз ўқи», дедилар.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ قيسِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ شَيْخٍ مِنْ بَنِي سَرَاةَ قَالَسَأَلْتُ عَائِشَةَ فَقُلْتُ أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَجْنَبَ يَغْسِلُ رَأْسَهُ بِغُسْلٍ يَجْتَزِئُ بِذَلِكَ أَمْ يُفِيضُ الْمَاءَ عَلَى رَأْسِهِ قَالَتْ بَلْ يُفِيضُ الْمَاءَ عَلَى رَأْسِهِ
Banu Sarodan boʻlgan bir shayx aytdi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan soʻrab: «Rasululloh ﷺ junub boʻlganlarida boshlarini bir yuvish bilan yuvib, shuning bilan kifoyalanar edilarmi yoki boshlariga suv quyar edilarmi?» dedim. U: «Balki boshlariga suv quyar edilar», dedi.Бану Сародан бўлган бир шайх айтди: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан сўраб: «Расулуллоҳ ﷺ жунуб бўлганларида бошларини бир ювиш билан ювиб, шунинг билан кифояланар эдиларми ёки бошларига сув қуяр эдиларми?» дедим. У: «Балки бошларига сув қуяр эдилар», деди.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْعَبَّاسِ بْنِ ذَرِيحٍ عَنِ الْبَهِيِّ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ عَثَرَ بِأُسْكُفَّةِ أَوْ عَتَبَةِ الْبَابِ فَشُجَّ فِي جَبْهَتِهِ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمِيطِي عَنْهُ أَوْ نَحِّي عَنْهُ الْأَذَى قَالَتْ فَتَقَذَّرْتُهُ قَالَتْ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمُصُّهُ ثُمَّ يَمُجُّهُ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ كَانَ أُسَامَةُ جَارِيَةً لَكَسَوْتُهُ وَحَلَّيْتُهُ حَتَّى أُنْفِقَهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Usoma ibn Zayd eshikning boʻsagʻasiga qoqilib yiqildi va peshonasi yorildi. Rasululloh ﷺ menga: «Undan ozorni ketkaz», dedilar. U (Oisha) dedi: Men undan hazar qildim. U dedi: Shunda Rasululloh ﷺ uni soʻrib, tuflay boshladilar va: «Agar Usoma qiz boʻlganida, uni kiyintirib, taqinchoqlar taqib, xaridorgir qilar edim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Усома ибн Зайд эшикнинг бўсағасига қоқилиб йиқилди ва пешонаси ёрилди. Расулуллоҳ ﷺ менга: «Ундан озорни кетказ», дедилар. У (Оиша) деди: Мен ундан ҳазар қилдим. У деди: Шунда Расулуллоҳ ﷺ уни сўриб, туфлай бошладилар ва: «Агар Усома қиз бўлганида, уни кийинтириб, тақинчоқлар тақиб, харидоргир қилар эдим», дедилар.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَقُلْتُ لِعَائِشَةَ هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَمَثَّلُ الشِّعْرَ قَالَتْ رُبَّمَا تَمَثَّلَ شِعْرَ ابْنِ رَوَاحَةَ وَيَقُولُ وَيَأْتِيكَ بِالْأَخْبَارِ مِنْ لَمْ تُزَوِّدِ
Shurayh oʻz otasidan rivoyat qiladi: Men Oisha (roziyallohu anho)ga: «Rasululloh ﷺ sheʼr aytar edilarmi?» dedim. U: «Baʼzan Ibn Ravohaning sheʼrini aytar va: ‹Sen zod-rohila bermagan kishi senga xabarlarni keltirur›, der edilar», dedi.Шурайҳ ўз отасидан ривоят қилади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)га: «Расулуллоҳ ﷺ шеър айтар эдиларми?» дедим. У: «Баъзан Ибн Равоҳанинг шеърини айтар ва: ‹Сен зод-роҳила бермаган киши сенга хабарларни келтирур›, дер эдилар», деди.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَابْنُ نُمَيْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ قَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ الْحَارِثِيُّ عَنْ أَبِيهِ قَالَسَأَلْتُ عَائِشَةَ هَلْ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبْدُو قَالَتْ نَعَمْ إِلَى هَذِهِ التِّلَاعِ قَالَتْ فَبَدَا مَرَّةً فَبَعَثَ إِلَيَّ نَعَمَ الصَّدَقَةِ فَأَعْطَانِي نَاقَةً مُحَرَّمَةً قَالَ حَجَّاجٌ لَمْ تُرْكَبْ وَقَالَ يَا عَائِشَةُ عَلَيْكِ بِتَقْوَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَالرِّفْقِ فَإِنَّ الرِّفْقَ لَمْ يَكُ فِي شَيْءٍ إِلَّا زَانَهُ وَلَمْ يُنْزَعْ الرِّفْقُ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا شَانَهُ
Men Oishadan: ‹Nabiy ﷺ dala (dasht)ga chiqar edilarmi?› deb soʻradim. U: ‹Ha, mana shu tepaliklargacha (chiqar edilar)›, dedi. U dedi: Bir marta (u zot dashtga) chiqdilar va menga sadaqa tuyalarini yubordilar hamda menga muharrama (hali minilmagan) bir tuya berdilar — Hajjoj: ‹minilmagan (tuya)›, dedi — va: «Ey Oisha, Alloh azza va jalladan taqvo qilishni va muloyimlikni lozim tut. Zero, muloyimlik qaysi narsada boʻlsa, uni albatta bezaydi; qaysi narsadan olib qoʻyilsa, uni albatta xunuk qiladi», dedilar.Мен Оишадан: ‹Набий ﷺ дала (дашт)га чиқар эдиларми?› деб сўрадим. У: ‹Ҳа, мана шу тепаликларгача (чиқар эдилар)›, деди. У деди: Бир марта (у зот даштга) чиқдилар ва менга садақа туяларини юбордилар ҳамда менга муҳаррама (ҳали минилмаган) бир туя бердилар — Ҳажжож: ‹минилмаган (туя)›, деди — ва: «Эй Оиша, Аллоҳ азза ва жалладан тақво қилишни ва мулойимликни лозим тут. Зеро, мулойимлик қайси нарсада бўлса, уни албатта безайди; қайси нарсадан олиб қўйилса, уни албатта хунук қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَأَى نَاشِئًا فِي السَّمَاءِ سَحَابًا أَوْ رِيحًا اسْتَقْبَلَهُ مِنْ حَيْثُ كَانَ وَإِنْ كَانَ فِي الصَّلَاةِ يَتَعَوَّذُ بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ شَرِّهِ فَإِذَا أَمْطَرَتْ قَالَ اللَّهُمَّ صَيِّبًا نَافِعًا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ osmonda paydo boʻlayotgan bulut yoki shamolni koʻrsalar, qayerda boʻlsalar ham unga yuzlanar, agar namozda boʻlsalar ham, Alloh azza va jalladan uning yomonligidan panoh soʻrar edilar. Yomgʻir yoqqanida esa: «Allohumma sayyiban nofiʼan», der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ осмонда пайдо бўлаётган булут ёки шамолни кўрсалар, қаерда бўлсалар ҳам унга юзланар, агар намозда бўлсалар ҳам, Аллоҳ азза ва жалладан унинг ёмонлигидан паноҳ сўрар эдилар. Ёмғир ёққанида эса: «Аллоҳумма саййибан нофиъан», дер эдилар.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ أَخْبَرَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ زَوْجُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَفَرَجَعَ إِلَى خَدِيجَةَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزُمِّلَ فَلَمَّا سُرِّيَ عَنْهُ قَالَ يَا خَدِيجَةُ لَقَدْ أَشْفَقْتُ عَلَى نَفْسِي بَلَاءً لَقَدْ أَشْفَقْتُ عَلَى نَفْسِي بَلَاءً قَالَتْ خَدِيجَةُ أَبْشِرْ فَوَاللَّهِ لَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصْدُقُ الْحَدِيثَ وَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِي خَدِيجَةُ إِلَى وَرَقَةَ بْنِ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدٍ وَكَانَ رَجُلًا قَدْ تَنَصَّرَ شَيْخًا أَعْمَى يَقْرَأُ الْإِنْجِيلَ بِالْعَرَبِيَّةِ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ أَيْ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالَّذِي رَأَى مِنْ ذَلِكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَلَ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا يَا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا حِينَ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَ مُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ قَطُّ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا
Oisha — Nabiy ﷺ ning zavjalari (roziyallohu anho) — dedi: Soʻng u zot yuraklari titragan holda Xadijaning oldiga qaytdilar va kirib: «Meni oʻranglar, meni oʻranglar!» dedilar. Bas, u zot oʻraldilar. Qoʻrquv u zotdan ketgach: «Ey Xadija, men oʻzimga bir balo (yetishidan) qoʻrqdim, men oʻzimga bir balo (yetishidan) qoʻrqdim», dedilar. Xadija: «Xushxabar boʻlsin! Allohga qasamki, Alloh seni hech qachon xor qilmaydi: chunki sen rost gapirasan, silai rahm qilasan, (kuchsizlarning) yukini koʻtarasan, mehmonni siylaysan va haq (yoʻlidagi) musibatlarda yordam berasan», dedi. Soʻng Xadija meni Varaqa ibn Navfal ibn Asadning oldiga olib bordi — u nasroniy boʻlgan, keksa, koʻzi koʻr, Injilni arabchada oʻqiydigan kishi edi. Xadija unga: «Ey amaki, jiyaningni eshit», dedi. Varaqa unga: «Ey jiyanim, nimani koʻryapsan?» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga oʻzlari koʻrgan narsaning xabarini aytdilar. Varaqa unga: «Bu — Musoga nozil boʻlgan nomusdir. Qaniydi, men bunda navqiron boʻlsam edi! Qaniydi, qavming seni (yurtingdan) chiqaradigan paytda tirik boʻlsam edi!» dedi. Rasululloh ﷺ: «Ular meni (yurtimdan) chiqaruvchimilar?» dedilar. U: «Ha; sen keltirgan narsaga oʻxshash narsani keltirgan hech bir kishi yoʻqki, dushmanlikka uchramagan boʻlsin. Agar sening kuningga yetsam, senga kuchli yordam berardim», dedi.Оиша — Набий ﷺ нинг завжалари (розияллоҳу анҳо) — деди: Сўнг у зот юраклари титраган ҳолда Хадижанинг олдига қайтдилар ва кириб: «Мени ўранглар, мени ўранглар!» дедилар. Бас, у зот ўралдилар. Қўрқув у зотдан кетгач: «Эй Хадижа, мен ўзимга бир бало (етишидан) қўрқдим, мен ўзимга бир бало (етишидан) қўрқдим», дедилар. Хадижа: «Хушхабар бўлсин! Аллоҳга қасамки, Аллоҳ сени ҳеч қачон хор қилмайди: чунки сен рост гапирасан, силаи раҳм қиласан, (кучсизларнинг) юкини кўтарасан, меҳмонни сийлайсан ва ҳақ (йўлидаги) мусибатларда ёрдам берасан», деди. Сўнг Хадижа мени Варақа ибн Навфал ибн Асаднинг олдига олиб борди — у насроний бўлган, кекса, кўзи кўр, Инжилни арабчада ўқийдиган киши эди. Хадижа унга: «Эй амаки, жиянингни эшит», деди. Варақа унга: «Эй жияним, нимани кўряпсан?» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга ўзлари кўрган нарсанинг хабарини айтдилар. Варақа унга: «Бу — Мусога нозил бўлган номусдир. Қанийди, мен бунда навқирон бўлсам эди! Қанийди, қавминг сени (юртингдан) чиқарадиган пайтда тирик бўлсам эди!» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Улар мени (юртимдан) чиқарувчимилар?» дедилар. У: «Ҳа; сен келтирган нарсага ўхшаш нарсани келтирган ҳеч бир киши йўқки, душманликка учрамаган бўлсин. Агар сенинг кунингга етсам, сенга кучли ёрдам берардим», деди.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثٌ قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُنَّ يَخْرُجْنَ بِاللَّيْلِ إِذَا تَبَرَّزْنَ إِلَى الْمَنَاصِعِ وَهُوَ صَعِيدٌ أَفْيَحُ وَكَانَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ يَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْجُبْ نِسَاءَكَ فَلَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَلُ فَخَرَجَتْ سَوْدَةُ بِنْتُ زَمْعَةَ زَوْجُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً مِنْ اللَّيَالِي عِشَاءً وَكَانَتْ امْرَأَةً طَوِيلَةً فَنَادَاهَا عُمَرُ أَلَا قَدْ عَرَفْنَاكِ يَا سَوْدَةُ حِرْصًا عَلَى أَنْ يُنْزَلَ الْحِجَابُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَأُنْزِلَ الْحِجَابُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ning ayollari katta hojat uchun kechasi al-Manosiʼ tomon chiqishar edi — u keng ochiq maydon edi. Umar ibn al-Xattob Rasululloh ﷺ ga: «Ayollaringizni hijobga buyuring (pardada saqlang)», deb aytardi. Lekin Rasululloh ﷺ (buni) qilmasdilar. Bir kechalardan birida xufton paytida Nabiy ﷺ ning ayollari Savda binti Zamʼa chiqdi — u boʻyi baland ayol edi. Hijob nozil boʻlishini istab, Umar unga: «Ey Savda! Albatta biz seni tanidik», deb chaqirdi. Oisha dedi: Shunda hijob nozil qilindi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ нинг аёллари катта ҳожат учун кечаси ал-Маносиъ томон чиқишар эди — у кенг очиқ майдон эди. Умар ибн ал-Хаттоб Расулуллоҳ ﷺ га: «Аёлларингизни ҳижобга буюринг (пардада сақланг)», деб айтарди. Лекин Расулуллоҳ ﷺ (буни) қилмасдилар. Бир кечалардан бирида хуфтон пайтида Набий ﷺ нинг аёллари Савда бинти Замъа чиқди — у бўйи баланд аёл эди. Ҳижоб нозил бўлишини истаб, Умар унга: «Эй Савда! Албатта биз сени танидик», деб чақирди. Оиша деди: Шунда ҳижоб нозил қилинди.