حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ التَّرَجُّلِ إِلاَّ غِبًّا ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ sochni (har) ikki kunda bir martadan koʻp tarashdan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сочни (ҳар) икки кунда бир мартадан кўп тарашдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ الْمَازِنِيُّ، أَخْبَرَنَا الْجُرَيْرِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَحَلَ إِلَى فَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ وَهُوَ بِمِصْرَ فَقَدِمَ عَلَيْهِ فَقَالَ أَمَا إِنِّي لَمْ آتِكَ زَائِرًا وَلَكِنِّي سَمِعْتُ أَنَا وَأَنْتَ حَدِيثًا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجَوْتُ أَنْ يَكُونَ عِنْدَكَ مِنْهُ عِلْمٌ ‏.‏ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَمَا لِي أَرَاكَ شَعِثًا وَأَنْتَ أَمِيرُ الأَرْضِ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَنْهَانَا عَنْ كَثِيرٍ مِنَ الإِرْفَاهِ ‏.‏ قَالَ فَمَا لِي لاَ أَرَى عَلَيْكَ حِذَاءً قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُنَا أَنْ نَحْتَفِيَ أَحْيَانًا ‏.‏

Abdulloh ibn Burayda (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ning sahobalaridan bir kishi, Misrda boʻlgan Fazola ibn Ubayd (roziyallohu anhu)ning oldiga safar qilib bordi va uning huzuriga keldi-da, dedi: «Men sening oldingga ziyorat uchun kelganim yoʻq, balki men va sen Rasululloh ﷺ dan bir hadis eshitgan edik, oʻsha haqda sende ilm boʻlishidan umid qildim». U: «U nima edi?» dedi. (Haligi kishi): «Mana shunday, mana shunday», dedi. (Soʻng) u dedi: «Senga nima boʻlgan, oʻzing yurtning amiri tura turib, seni socht-pochat (oʻsib ketgan) holda koʻrayapman?» (Fazola): «Albatta Rasululloh ﷺ bizni koʻp tannozlikdan (irfohdan) qaytarar edilar», dedi. (Haligi kishi): «Senga nima boʻlgan, ustingda kavush koʻrmayapman?» dedi. (Fazola): «Nabiy ﷺ bizni baʼzan yalangoyoq yurishga buyurar edilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Бурайда (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ нинг саҳобаларидан бир киши, Мисрда бўлган Фазола ибн Убайд (розияллоҳу анҳу)нинг олдига сафар қилиб борди ва унинг ҳузурига келди-да, деди: «Мен сенинг олдингга зиёрат учун келганим йўқ, балки мен ва сен Расулуллоҳ ﷺ дан бир ҳадис эшитган эдик, ўша ҳақда сенде илм бўлишидан умид қилдим». У: «У нима эди?» деди. (Ҳалиги киши): «Мана шундай, мана шундай», деди. (Сўнг) у деди: «Сенга нима бўлган, ўзинг юртнинг амири тура туриб, сени сочт-почат (ўсиб кетган) ҳолда кўраяпман?» (Фазола): «Албатта Расулуллоҳ ﷺ бизни кўп таннозликдан (ирфоҳдан) қайтарар эдилар», деди. (Ҳалиги киши): «Сенга нима бўлган, устингда кавуш кўрмаяпман?» деди. (Фазола): «Набий ﷺ бизни баъзан ялангоёқ юришга буюрар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أُمَامَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ، قَالَ ذَكَرَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا عِنْدَهُ الدُّنْيَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَلاَ تَسْمَعُونَ أَلاَ تَسْمَعُونَ إِنَّ الْبَذَاذَةَ مِنَ الإِيمَانِ إِنَّ الْبَذَاذَةَ مِنَ الإِيمَانِ ‏"‏ ‏.‏ يَعْنِي التَّقَحُّلَ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ هُوَ أَبُو أُمَامَةَ بْنُ ثَعْلَبَةَ الأَنْصَارِيُّ ‏.‏

Abu Umoma Ilyos ibn Saʼlaba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ ning sahobalari u zotning huzurida dunyoni tilga olishdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Eshitmaysizlarmi, eshitmaysizlarmi?! Albatta sodda kiyinish (eski kiyim kiyish) iymondandir, albatta sodda kiyinish iymondandir», dedilar — bu bilan beozodalikni (kamtarona, zeb-ziynatsiz yurishni) koʻzda tutdilar. Abu Dovud aytadi: U Abu Umoma ibn Saʼlaba al-Ansoriydir.Абу Умома Илёс ибн Саълаба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобалари у зотнинг ҳузурида дунёни тилга олишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Эшитмайсизларми, эшитмайсизларми?! Албатта содда кийиниш (эски кийим кийиш) иймондандир, албатта содда кийиниш иймондандир», дедилар — бу билан беозодаликни (камтарона, зеб-зийнатсиз юришни) кўзда тутдилар. Абу Довуд айтади: У Абу Умома ибн Саълаба ал-Ансорийдир.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، عَنْ شَيْبَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُخْتَارِ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَتْ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم سُكَّةٌ يَتَطَيَّبُ مِنْهَا ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ning bir idish atirlari (sukka) boʻlib, undan xushboʻylanar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ нинг бир идиш атирлари (сукка) бўлиб, ундан хушбўйланар эдилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ كَانَ لَهُ شَعْرٌ فَلْيُكْرِمْهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning sochi boʻlsa, uni hurmat qilsin (yaxshi parvarish qilsin)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг сочи бўлса, уни ҳурмат қилсин (яхши парвариш қилсин)», дедилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَتْنِي كَرِيمَةُ بِنْتُ هَمَّامٍ، أَنَّ امْرَأَةً، أَتَتْ عَائِشَةَ - رضى الله عنها - فَسَأَلَتْهَا عَنْ خِضَابِ الْحِنَّاءِ فَقَالَتْ لاَ بَأْسَ بِهِ وَلَكِنِّي أَكْرَهُهُ كَانَ حَبِيبِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَكْرَهُ رِيحَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ تَعْنِي خِضَابَ شَعْرِ الرَّأْسِ ‏.‏

Karima binti Hammomdan rivoyat qilinishicha, bir ayol Oisha (roziyallohu anho)ning oldiga kelib, undan xina bilan boʻyash haqida soʻradi. Shunda u: «Unda zarar yoʻq, lekin men uni yoqtirmayman. Habibim Rasululloh ﷺ uning hidini yoqtirmas edilar», dedi. Abu Dovud aytadi: U bosh sochini boʻyashni koʻzda tutyapti.Карима бинти Ҳаммомдан ривоят қилинишича, бир аёл Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг олдига келиб, ундан хина билан бўяш ҳақида сўради. Шунда у: «Унда зарар йўқ, лекин мен уни ёқтирмайман. Ҳабибим Расулуллоҳ ﷺ унинг ҳидини ёқтирмас эдилар», деди. Абу Довуд айтади: У бош сочини бўяшни кўзда тутяпти.

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَتْنِي غِبْطَةُ بِنْتُ عَمْرٍو الْمُجَاشِعِيَّةُ، قَالَتْ حَدَّثَتْنِي عَمَّتِي أُمُّ الْحَسَنِ، عَنْ جَدَّتِهَا، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ هِنْدًا بِنْتَ عُتْبَةَ، قَالَتْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ بَايِعْنِي ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ أُبَايِعُكِ حَتَّى تُغَيِّرِي كَفَّيْكِ كَأَنَّهُمَا كَفَّا سَبُعٍ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Hind binti Utba: «Ey Allohning Nabiysi, mendan bayʼat oling», dedi. (Nabiy ﷺ): «Sen ikki kafgingni — goʻyo ular yirtqich hayvonning ikki panjasidek — oʻzgartirmaguningcha, sendan bayʼat olmayman», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Ҳинд бинти Утба: «Эй Аллоҳнинг Набийси, мендан байъат олинг», деди. (Набий ﷺ): «Сен икки кафгингни — гўё улар йиртқич ҳайвоннинг икки панжасидек — ўзгартирмагунингча, сендан байъат олмайман», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصُّورِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا مُطِيعُ بْنُ مَيْمُونٍ، عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ عِصْمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ أَوْمَتِ امْرَأَةٌ مِنْ وَرَاءِ سِتْرٍ بِيَدِهَا كِتَابٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَبَضَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ فَقَالَ ‏"‏ مَا أَدْرِي أَيَدُ رَجُلٍ أَمْ يَدُ امْرَأَةٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ بَلِ امْرَأَةٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لَوْ كُنْتِ امْرَأَةً لَغَيَّرْتِ أَظْفَارَكِ ‏"‏ ‏.‏ يَعْنِي بِالْحِنَّاءِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol parda ortidan qoʻlida xat bilan Rasululloh ﷺ ga (ishora qilib) imladi. Nabiy ﷺ qoʻllarini tortib olib: «Bilmadim, bu erkak kishining qoʻlimi yoki ayol kishining qoʻlimi?» dedilar. (Ayol): «Yoʻq, ayol (qoʻlidir)», dedi. (Nabiy ﷺ): «Agar ayol boʻlganingda, tirnoqlaringni oʻzgartirgan boʻlar eding», dedilar — yaʼni xina bilan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир аёл парда ортидан қўлида хат билан Расулуллоҳ ﷺ га (ишора қилиб) имлади. Набий ﷺ қўлларини тортиб олиб: «Билмадим, бу эркак кишининг қўлими ёки аёл кишининг қўлими?» дедилар. (Аёл): «Йўқ, аёл (қўлидир)», деди. (Набий ﷺ): «Агар аёл бўлганингда, тирноқларингни ўзгартирган бўлар эдинг», дедилар — яъни хина билан.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُ سَمِعَ مُعَاوِيَةَ بْنَ أَبِي سُفْيَانَ، عَامَ حَجَّ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ وَتَنَاوَلَ قُصَّةً مِنْ شَعْرٍ كَانَتْ فِي يَدِ حَرَسِيٍّ يَقُولُ يَا أَهْلَ الْمَدِينَةِ أَيْنَ عُلَمَاؤُكُمْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْ مِثْلِ هَذِهِ وَيَقُولُ ‏"‏ إِنَّمَا هَلَكَتْ بَنُو إِسْرَائِيلَ حِينَ اتَّخَذَ هَذِهِ نِسَاؤُهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Humayd ibn Abdurrahmon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinishicha, u Muoviya ibn Abu Sufyon (roziyallohu anhu)ni haj qilgan yili minbar ustida turib, posbonning qoʻlidagi bir tutam sochni olib turib, shunday deganini eshitdi: «Ey Madina ahli, olimlaringiz qayda?! Men Rasululloh ﷺ ning xuddi mana shunga oʻxshashdan qaytarayotganlarini va: ‹Bani Isroil ayollari mana shuni odat qilib olganlarida halok boʻlgan edi›, deyotganlarini eshitganman».Ҳумайд ибн Абдурраҳмон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинишича, у Муовия ибн Абу Суфён (розияллоҳу анҳу)ни ҳаж қилган йили минбар устида туриб, посбоннинг қўлидаги бир тутам сочни олиб туриб, шундай деганини эшитди: «Эй Мадина аҳли, олимларингиз қайда?! Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг худди мана шунга ўхшашдан қайтараётганларини ва: ‹Бани Исроил аёллари мана шуни одат қилиб олганларида ҳалок бўлган эди›, деётганларини эшитганман».

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، وَمُسَدَّدٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْوَاصِلَةَ وَالْمُسْتَوْصِلَةَ وَالْوَاشِمَةَ وَالْمُسْتَوْشِمَةَ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ soch ulagan va soch ulatgan, hamda tana (terisi)ga naqsh qilgan (vashm-tatu) va naqsh qildirgan ayolni laʼnatladilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ соч улаган ва соч улатган, ҳамда тана (териси)га нақш қилган (вашм-тату) ва нақш қилдирган аёлни лаънатладилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ لَعَنَ اللَّهُ الْوَاشِمَاتِ وَالْمُسْتَوْشِمَاتِ ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدٌ وَالْوَاصِلاَتِ وَقَالَ عُثْمَانُ وَالْمُتَنَمِّصَاتِ ثُمَّ اتَّفَقَا وَالْمُتَفَلِّجَاتِ لِلْحُسْنِ الْمُغَيِّرَاتِ خَلْقَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏.‏ فَبَلَغَ ذَلِكَ امْرَأَةً مِنْ بَنِي أَسَدٍ يُقَالُ لَهَا أُمُّ يَعْقُوبَ ‏.‏ زَادَ عُثْمَانُ كَانَتْ تَقْرَأُ الْقُرْآنَ ثُمَّ اتَّفَقَا فَأَتَتْهُ فَقَالَتْ بَلَغَنِي عَنْكَ أَنَّكَ لَعَنْتَ الْوَاشِمَاتِ وَالْمُسْتَوْشِمَاتِ ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدٌ وَالْوَاصِلاَتِ وَقَالَ عُثْمَانُ وَالْمُتَنَمِّصَاتِ ثُمَّ اتَّفَقَا وَالْمُتَفَلِّجَاتِ قَالَ عُثْمَانُ لِلْحُسْنِ الْمُغَيِّرَاتِ خَلْقَ اللَّهِ تَعَالَى ‏.‏ فَقَالَ وَمَا لِي لاَ أَلْعَنُ مَنْ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ فِي كِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى قَالَتْ لَقَدْ قَرَأْتُ مَا بَيْنَ لَوْحَىِ الْمُصْحَفِ فَمَا وَجَدْتُهُ ‏.‏ فَقَالَ وَاللَّهِ لَئِنْ كُنْتِ قَرَأْتِيهِ لَقَدْ وَجَدْتِيهِ ثُمَّ قَرَأَ ‏{‏ وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا ‏}‏ قَالَتْ إِنِّي أَرَى بَعْضَ هَذَا عَلَى امْرَأَتِكَ ‏.‏ قَالَ فَادْخُلِي فَانْظُرِي ‏.‏ فَدَخَلَتْ ثُمَّ خَرَجَتْ فَقَالَ مَا رَأَيْتِ وَقَالَ عُثْمَانُ فَقَالَتْ مَا رَأَيْتُ ‏.‏ فَقَالَ لَوْ كَانَ ذَلِكَ مَا كَانَتْ مَعَنَا ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Alloh tana (terisi)ga naqsh qilgan va naqsh qildirgan ayollarni laʼnatladi». Muhammad (ibn Iso): «va soch ulagan ayollarni», dedi. Usmon (ibn Abu Shayba esa): «va (yuzdagi) tukni yulgan ayollarni», dedi. Soʻng ikkalasi (rivoyatda) muvofiq boʻlishdi: «va goʻzallik uchun tishlarini siyraklatib (oraliq ochib) qoʻygan, Allohning — azza va jalla — yaratganini oʻzgartiruvchi ayollarni (laʼnatladi)». Bu (gap) Bani Asaddan boʻlgan, Ummu Yaʼqub deb ataladigan bir ayolga yetib bordi. Usmon (rivoyatida) ziyoda qildi: u Qurʼon oʻqir edi. Soʻng ikkalasi muvofiq boʻlishdi: u (Ibn Masʼud)ning oldiga kelib: «Sen tana (terisi)ga naqsh qilgan va naqsh qildirgan ayollarni laʼnatlading, deb menga (xabar) yetdi», dedi. Muhammad: «va soch ulagan ayollarni», dedi. Usmon: «va tukini yulgan ayollarni», dedi. Soʻng ikkalasi: «va tishlarini siyraklatgan ayollarni» (deyishda) muvofiq boʻlishdi. Usmon: «goʻzallik uchun Alloh taoloning yaratganini oʻzgartiruvchi (ayollarni)», dedi. Shunda u (Ibn Masʼud): «Rasululloh ﷺ laʼnatlagan, holbuki u Alloh taoloning Kitobida (mavjud) boʻlgan kishini nega laʼnatlamas ekanman?» dedi. (Ayol): «Men mushafning ikki muqovasi orasidagini (butun Qurʼonni) oʻqib chiqdim, lekin uni topmadim», dedi. (Ibn Masʼud): «Allohga qasamki, agar uni oʻqigan boʻlsang, uni topgan boʻlar eding», dedi. Soʻng: {Sizga Paygʻambar nimani keltirsa, uni oling; sizni nimadan qaytarsa, undan toʻxtang} (Hashr 7) (oyatini) oʻqidi. (Ayol): «Men buning baʼzisini sening ayolingda koʻryapman», dedi. (Ibn Masʼud): «Boʻlmasa, kir-da, qarab chiq», dedi. U kirdi, soʻng chiqdi. (Ibn Masʼud): «Nima koʻrding?» dedi (Usmon (rivoyatida): u: «Hech narsa koʻrmadim», dedi). U: «Agar (shunday narsa) boʻlganida, u biz bilan (birga) boʻlmas edi», dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Аллоҳ тана (териси)га нақш қилган ва нақш қилдирган аёлларни лаънатлади». Муҳаммад (ибн Исо): «ва соч улаган аёлларни», деди. Усмон (ибн Абу Шайба эса): «ва (юздаги) тукни юлган аёлларни», деди. Сўнг иккаласи (ривоятда) мувофиқ бўлишди: «ва гўзаллик учун тишларини сийраклатиб (оралиқ очиб) қўйган, Аллоҳнинг — азза ва жалла — яратганини ўзгартирувчи аёлларни (лаънатлади)». Бу (гап) Бани Асаддан бўлган, Умму Яъқуб деб аталадиган бир аёлга етиб борди. Усмон (ривоятида) зиёда қилди: у Қуръон ўқир эди. Сўнг иккаласи мувофиқ бўлишди: у (Ибн Масъуд)нинг олдига келиб: «Сен тана (териси)га нақш қилган ва нақш қилдирган аёлларни лаънатладинг, деб менга (хабар) етди», деди. Муҳаммад: «ва соч улаган аёлларни», деди. Усмон: «ва тукини юлган аёлларни», деди. Сўнг иккаласи: «ва тишларини сийраклатган аёлларни» (дейишда) мувофиқ бўлишди. Усмон: «гўзаллик учун Аллоҳ таолонинг яратганини ўзгартирувчи (аёлларни)», деди. Шунда у (Ибн Масъуд): «Расулуллоҳ ﷺ лаънатлаган, ҳолбуки у Аллоҳ таолонинг Китобида (мавжуд) бўлган кишини нега лаънатламас эканман?» деди. (Аёл): «Мен мушафнинг икки муқоваси орасидагини (бутун Қуръонни) ўқиб чиқдим, лекин уни топмадим», деди. (Ибн Масъуд): «Аллоҳга қасамки, агар уни ўқиган бўлсанг, уни топган бўлар эдинг», деди. Сўнг: {Сизга Пайғамбар нимани келтирса, уни олинг; сизни нимадан қайтарса, ундан тўхтанг} (Ҳашр 7) (оятини) ўқиди. (Аёл): «Мен бунинг баъзисини сенинг аёлингда кўряпман», деди. (Ибн Масъуд): «Бўлмаса, кир-да, қараб чиқ», деди. У кирди, сўнг чиқди. (Ибн Масъуд): «Нима кўрдинг?» деди (Усмон (ривоятида): у: «Ҳеч нарса кўрмадим», деди). У: «Агар (шундай нарса) бўлганида, у биз билан (бирга) бўлмас эди», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ أُسَامَةَ، عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ مُجَاهِدِ بْنِ جَبْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لُعِنَتِ الْوَاصِلَةُ وَالْمُسْتَوْصِلَةُ وَالنَّامِصَةُ وَالْمُتَنَمِّصَةُ وَالْوَاشِمَةُ وَالْمُسْتَوْشِمَةُ مِنْ غَيْرِ دَاءٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَتَفْسِيرُ الْوَاصِلَةِ الَّتِي تَصِلُ الشَّعْرَ بِشَعْرِ النِّسَاءِ وَالْمُسْتَوْصِلَةُ الْمَعْمُولُ بِهَا وَالنَّامِصَةُ الَّتِي تَنْقُشُ الْحَاجِبَ حَتَّى تَرِقَّهُ وَالْمُتَنَمِّصَةُ الْمَعْمُولُ بِهَا وَالْوَاشِمَةُ الَّتِي تَجْعَلُ الْخِيلاَنَ فِي وَجْهِهَا بِكُحْلٍ أَوْ مِدَادٍ وَالْمُسْتَوْشِمَةُ الْمَعْمُولُ بِهَا ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Soch ulagan va soch ulatgan, (yuzdagi) tukni yulgan va yuldirgan, tanaga naqsh qilgan va naqsh qildirgan ayol — biror kasallik (uzr) boʻlmagan holda — laʼnatlandi». Abu Dovud aytadi: Vosila — bu sochni ayollar sochiga ulaydigan ayoldir; mustavsila — buni (oʻziga) qildiradigan ayoldir; nomisa — qoshini ingichka qilguncha (tukini) yuladigan ayoldir; mutanammisa — buni (oʻziga) qildiradigan ayoldir; voshima — yuziga surma yoki siyoh bilan xollar qiladigan ayoldir; mustavshima — buni (oʻziga) qildiradigan ayoldir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Соч улаган ва соч улатган, (юздаги) тукни юлган ва юлдирган, танага нақш қилган ва нақш қилдирган аёл — бирор касаллик (узр) бўлмаган ҳолда — лаънатланди». Абу Довуд айтади: Восила — бу сочни аёллар сочига улайдиган аёлдир; муставсила — буни (ўзига) қилдирадиган аёлдир; номиса — қошини ингичка қилгунча (тукини) юладиган аёлдир; мутанаммиса — буни (ўзига) қилдирадиган аёлдир; вошима — юзига сурма ёки сиёҳ билан холлар қиладиган аёлдир; муставшима — буни (ўзига) қилдирадиган аёлдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ زِيَادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ لاَ بَأْسَ بِالْقَرَامِلِ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ كَأَنَّهُ يَذْهَبُ إِلَى أَنَّ الْمَنْهِيَّ، عَنْهُ شُعُورُ النِّسَاءِ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ كَانَ أَحْمَدُ يَقُولُ الْقَرَامِلُ لَيْسَ بِهِ بَأْسٌ ‏.‏

Said ibn Jubayr (rahimahulloh) aytadi: «Qaromil (ip yoki jundan toʻqilgan soch bogʻichlari)da zarar yoʻq». Abu Dovud aytadi: Goʻyo u qaytarilgan narsa ayollarning (oʻz) sochlari (ni ulash) degan fikrga moyil boʻladi. Abu Dovud aytadi: Ahmad (ibn Hanbal): «Qaromilda zarar yoʻq», der edi.Саид ибн Жубайр (раҳимаҳуллоҳ) айтади: «Қаромил (ип ёки жундан тўқилган соч боғичлари)да зарар йўқ». Абу Довуд айтади: Гўё у қайтарилган нарса аёлларнинг (ўз) сочлари (ни улаш) деган фикрга мойил бўлади. Абу Довуд айтади: Аҳмад (ибн Ҳанбал): «Қаромилда зарар йўқ», дер эди.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، - الْمَعْنَى - أَنَّ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئَ، حَدَّثَهُمْ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي أَيُّوبَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ عُرِضَ عَلَيْهِ طِيبٌ فَلاَ يَرُدَّهُ فَإِنَّهُ طَيِّبُ الرِّيحِ خَفِيفُ الْمَحْمَلِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimga atir taklif qilinsa, uni qaytarmasin (rad etmasin), chunki u xushboʻy va koʻtarishi yengildir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимга атир таклиф қилинса, уни қайтармасин (рад этмасин), чунки у хушбўй ва кўтариши енгилдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ثَابِتُ بْنُ عُمَارَةَ، حَدَّثَنِي غُنَيْمُ بْنُ قَيْسٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا اسْتَعْطَرَتِ الْمَرْأَةُ فَمَرَّتْ عَلَى الْقَوْمِ لِيَجِدُوا رِيحَهَا فَهِيَ كَذَا وَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قَوْلاً شَدِيدًا ‏.‏

Musaddad bizga aytib berdi, Yahyo bizga aytib berdi, Sobit ibn Umora bizga xabar berdi, Gʻunaym ibn Qays menga aytib berdi, Abu Muso (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi. U zot: «Agar bir ayol atir surtinib, hidini sezsinlar deb (begona) odamlar yonidan oʻtsa, u mana shunday-mana shundaydir», dedilar. (Roviy aytdi: U zot bu haqda qattiq soʻz aytdilar.)Мусаддад бизга айтиб берди, Яҳё бизга айтиб берди, Собит ибн Умора бизга хабар берди, Ғунайм ибн Қайс менга айтиб берди, Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади. У зот: «Агар бир аёл атир суртиниб, ҳидини сезсинлар деб (бегона) одамлар ёнидан ўтса, у мана шундай-мана шундайдир», дедилар. (Ровий айтди: У зот бу ҳақда қаттиқ сўз айтдилар.)

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، مَوْلَى أَبِي رُهْمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لَقِيَتْهُ امْرَأَةٌ وَجَدَ مِنْهَا رِيحَ الطِّيبِ يُنْفَحُ وَلِذَيْلِهَا إِعْصَارٌ فَقَالَ يَا أَمَةَ الْجَبَّارِ جِئْتِ مِنَ الْمَسْجِدِ قَالَتْ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ وَلَهُ تَطَيَّبْتِ قَالَتْ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ إِنِّي سَمِعْتُ حِبِّي أَبَا الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ تُقْبَلُ صَلاَةٌ لاِمْرَأَةٍ تَطَيَّبَتْ لِهَذَا الْمَسْجِدِ حَتَّى تَرْجِعَ فَتَغْتَسِلَ غُسْلَهَا مِنَ الْجَنَابَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ الإِعْصَارُ غُبَارٌ ‏.‏

Muhammad ibn Kasir bizga aytib berdi, Sufyon bizga aytib berdi, Osim ibn Ubaydullohdan, u Abu Ruhmning ozod qilgan quli Ubaydullohdan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U aytdi: Unga bir ayol roʻbaroʻ keldi, undan taralib turgan atir hidini sezdi va etagidan shamol koʻtarilib turardi. U: «Ey Jabborning chorisi, masjiddan kelyapsanmi?» dedi. Ayol: «Ha», dedi. U: «Shuning uchun atir surtindingmi?» dedi. Ayol: «Ha», dedi. U: «Men suyukligim Abul Qosim ﷺning ‹Bu masjid uchun atir surtingan ayolning namozi, u qaytib borib, junublik gʻuslidek gʻusl qilmaguncha qabul qilinmaydi› deganlarini eshitganman», dedi. Abu Dovud aytdi: «Al-iʼsor» — chang (degani).Муҳаммад ибн Касир бизга айтиб берди, Суфён бизга айтиб берди, Осим ибн Убайдуллоҳдан, у Абу Руҳмнинг озод қилган қули Убайдуллоҳдан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У айтди: Унга бир аёл рўбарў келди, ундан таралиб турган атир ҳидини сезди ва этагидан шамол кўтарилиб турарди. У: «Эй Жабборнинг чориси, масжиддан келяпсанми?» деди. Аёл: «Ҳа», деди. У: «Шунинг учун атир суртиндингми?» деди. Аёл: «Ҳа», деди. У: «Мен суюклигим Абул Қосим ﷺнинг ‹Бу масжид учун атир суртинган аёлнинг намози, у қайтиб бориб, жунублик ғуслидек ғусл қилмагунча қабул қилинмайди› деганларини эшитганман», деди. Абу Довуд айтди: «Ал-иъсор» — чанг (дегани).

حَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ، وَسَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو عَلْقَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ خُصَيْفَةَ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَيُّمَا امْرَأَةٍ أَصَابَتْ بَخُورًا فَلاَ تَشْهَدَنَّ مَعَنَا الْعِشَاءَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ نُفَيْلٍ ‏"‏ عِشَاءَ الآخِرَةِ ‏"‏ ‏.‏

Nufayliy va Said ibn Mansur bizga aytib berishdi, ikkovi: Abdulloh ibn Muhammad Abu Alqama bizga aytib berdi, dedilar. U: Yazid ibn Xusayfa menga aytib berdi, dedi, u Busr ibn Saiddan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir ayol tutatqi (atir) surtinsa, biz bilan birga xufton namozida hozir boʻlmasin», dedilar. Ibn Nufayl: «Xufton, yaʼni oxirgi xufton (namozi)», dedi.Нуфайлий ва Саид ибн Мансур бизга айтиб беришди, иккови: Абдуллоҳ ибн Муҳаммад Абу Алқама бизга айтиб берди, дедилар. У: Язид ибн Хусайфа менга айтиб берди, деди, у Буср ибн Саиддан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир аёл тутатқи (атир) суртинса, биз билан бирга хуфтон намозида ҳозир бўлмасин», дедилар. Ибн Нуфайл: «Хуфтон, яъни охирги хуфтон (намози)», деди.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، أَخْبَرَنَا عَطَاءٌ الْخُرَاسَانِيُّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ، قَالَ قَدِمْتُ عَلَى أَهْلِي لَيْلاً وَقَدْ تَشَقَّقَتْ يَدَاىَ فَخَلَّقُونِي بِزَعْفَرَانٍ فَغَدَوْتُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَىَّ وَلَمْ يُرَحِّبْ بِي فَقَالَ ‏"‏ اذْهَبْ فَاغْسِلْ هَذَا عَنْكَ ‏"‏ ‏.‏ فَذَهَبْتُ فَغَسَلْتُهُ ثُمَّ جِئْتُ وَقَدْ بَقِيَ عَلَىَّ مِنْهُ رَدْعٌ فَسَلَّمْتُ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَىَّ وَلَمْ يُرَحِّبْ بِي وَقَالَ ‏"‏ اذْهَبْ فَاغْسِلْ هَذَا عَنْكَ ‏"‏ ‏.‏ فَذَهَبْتُ فَغَسَلْتُهُ ثُمَّ جِئْتُ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ عَلَىَّ وَرَحَّبَ بِي وَقَالَ ‏"‏ إِنَّ الْمَلاَئِكَةَ لاَ تَحْضُرُ جَنَازَةَ الْكَافِرِ بِخَيْرٍ وَلاَ الْمُتَضَمِّخَ بِالزَّعْفَرَانِ وَلاَ الْجُنُبَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَرَخَّصَ لِلْجُنُبِ إِذَا نَامَ أَوْ أَكَلَ أَوْ شَرِبَ أَنْ يَتَوَضَّأَ ‏.‏

Muso ibn Ismoil bizga aytib berdi, Hammod bizga aytib berdi, Ato al-Xurosoniy bizga xabar berdi, u Yahyo ibn Yaʼmardan, u Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U aytdi: Men (safardan) tunda oilam oldiga keldim, qoʻllarim yorilib ketgan edi, ular meni zaʼfaron bilan xaluq (atir) surtib qoʻyishdi. Ertalab Nabiy ﷺ huzurlariga bordim va u zotga salom berdim, ammo u zot menga (salomimni) qaytarmadilar va meni xush koʻrmadilar. Soʻng: «Bor, buni oʻzingdan yuvib tashla», dedilar. Men borib, uni yuvib tashladim, soʻng keldim, lekin menda undan biroz iz qolgan edi. Salom berdim, ammo u zot menga qaytarmadilar va meni xush koʻrmadilar va: «Bor, buni oʻzingdan yuvib tashla», dedilar. Men borib, uni yuvib tashladim, soʻng keldim va u zotga salom berdim. U zot menga (salomimni) qaytardilar va meni xush koʻrdilar va: «Albatta, farishtalar na kofirning jasadi yoniga yaxshilik bilan, na zaʼfaron surtingan kishiga, na junub kishiga hozir boʻladilar», dedilar. (Roviy aytdi:) U zot junub kishi uxlamoqchi, yemoqchi yoki ichmoqchi boʻlsa, tahorat qilishiga ruxsat berdilar.Мусо ибн Исмоил бизга айтиб берди, Ҳаммод бизга айтиб берди, Ато ал-Хуросоний бизга хабар берди, у Яҳё ибн Яъмардан, у Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У айтди: Мен (сафардан) тунда оилам олдига келдим, қўлларим ёрилиб кетган эди, улар мени заъфарон билан халуқ (атир) суртиб қўйишди. Эрталаб Набий ﷺ ҳузурларига бордим ва у зотга салом бердим, аммо у зот менга (саломимни) қайтармадилар ва мени хуш кўрмадилар. Сўнг: «Бор, буни ўзингдан ювиб ташла», дедилар. Мен бориб, уни ювиб ташладим, сўнг келдим, лекин менда ундан бироз из қолган эди. Салом бердим, аммо у зот менга қайтармадилар ва мени хуш кўрмадилар ва: «Бор, буни ўзингдан ювиб ташла», дедилар. Мен бориб, уни ювиб ташладим, сўнг келдим ва у зотга салом бердим. У зот менга (саломимни) қайтардилар ва мени хуш кўрдилар ва: «Албатта, фаришталар на кофирнинг жасади ёнига яхшилик билан, на заъфарон суртинган кишига, на жунуб кишига ҳозир бўладилар», дедилар. (Ровий айтди:) У зот жунуб киши ухламоқчи, емоқчи ёки ичмоқчи бўлса, таҳорат қилишига рухсат бердилар.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ عَطَاءِ بْنِ أَبِي الْخُوَارِ، أَنَّهُ سَمِعَ يَحْيَى بْنَ يَعْمَرَ، يُخْبِرُ عَنْ رَجُلٍ، أَخْبَرَهُ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ، - زَعَمَ عُمَرُ أَنَّ يَحْيَى، سَمَّى ذَلِكَ الرَّجُلَ فَنَسِيَ عُمَرُ اسْمَهُ - أَنَّ عَمَّارًا قَالَ تَخَلَّقْتُ بِهَذِهِ الْقِصَّةِ ‏.‏ وَالأَوَّلُ أَتَمُّ بِكَثِيرٍ فِيهِ ذَكَرَ الْغُسْلَ قَالَ قُلْتُ لِعُمَرَ وَهُمْ حُرُمٌ قَالَ لاَ الْقَوْمُ مُقِيمُونَ ‏.‏

Nasr ibn Ali bizga aytib berdi, Muhammad ibn Bakr bizga aytib berdi, Ibn Jurayj bizga xabar berdi, Umar ibn Ato ibn Abil Xuvor menga xabar berdi, u Yahyo ibn Yaʼmarning bir kishidan, u esa Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan xabar berib aytganini eshitgan — Umar Yahyo oʻsha kishini nomi bilan atganini, ammo Umar uning ismini unutganini gumon qildi — Ammor: «Men shu bilan xaluq surtingan edim», deb (yuqoridagi) qissani aytdi. Birinchisi (oldingi rivoyat) ancha toʻliqroq, unda gʻusl haqida zikr qilingan. (Ibn Jurayj) aytdi: Men Umarga: «Ular ihromda edilarmi?» dedim. U: «Yoʻq, qavm (Makkada) muqim edilar», dedi.Наср ибн Али бизга айтиб берди, Муҳаммад ибн Бакр бизга айтиб берди, Ибн Журайж бизга хабар берди, Умар ибн Ато ибн Абил Хувор менга хабар берди, у Яҳё ибн Яъмарнинг бир кишидан, у эса Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан хабар бериб айтганини эшитган — Умар Яҳё ўша кишини номи билан атганини, аммо Умар унинг исмини унутганини гумон қилди — Аммор: «Мен шу билан халуқ суртинган эдим», деб (юқоридаги) қиссани айтди. Биринчиси (олдинги ривоят) анча тўлиқроқ, унда ғусл ҳақида зикр қилинган. (Ибн Журайж) айтди: Мен Умарга: «Улар иҳромда эдиларми?» дедим. У: «Йўқ, қавм (Маккада) муқим эдилар», деди.

حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ الأَسَدِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَرْبٍ الأَسَدِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ الرَّازِيُّ، عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ جَدَّيْهِ، قَالاَ سَمِعْنَا أَبَا مُوسَى، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَقْبَلُ اللَّهُ تَعَالَى صَلاَةَ رَجُلٍ فِي جَسَدِهِ شَىْءٌ مِنْ خَلُوقٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ جَدَّاهُ زَيْدٌ وَزِيَادٌ ‏.‏

Zuhayr ibn Harb al-Asadiy bizga aytib berdi, Muhammad ibn Abdulloh ibn Harb al-Asadiy bizga aytib berdi, Abu Jaʼfar ar-Roziy bizga aytib berdi, u Robiʼ ibn Anasdan, u oʻzining ikki bobosidan rivoyat qiladi. Ular ikkovi aytdilar: Biz Abu Muso (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdik: Rasululloh ﷺ: «Alloh taolo tanasida xaluqdan (zaʼfaronli atirdan) biror narsa boʻlgan kishining namozini qabul qilmaydi», dedilar. Abu Dovud aytdi: Uning ikki bobosi Zayd va Ziyoddir.Зуҳайр ибн Ҳарб ал-Асадий бизга айтиб берди, Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Ҳарб ал-Асадий бизга айтиб берди, Абу Жаъфар ар-Розий бизга айтиб берди, у Робиъ ибн Анасдан, у ўзининг икки бобосидан ривоят қилади. Улар иккови айтдилар: Биз Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдик: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ таоло танасида халуқдан (заъфаронли атирдан) бирор нарса бўлган кишининг намозини қабул қилмайди», дедилар. Абу Довуд айтди: Унинг икки бобоси Зайд ва Зиёддир.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، أَنَّ حَمَّادَ بْنَ زَيْدٍ، وَإِسْمَاعِيلَ بْنَ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَاهُمْ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ التَّزَعْفُرِ لِلرِّجَالِ وَقَالَ عَنْ إِسْمَاعِيلَ أَنْ يَتَزَعْفَرَ الرَّجُلُ ‏.‏

Musaddad bizga aytib berdi, unga Hammod ibn Zayd va Ismoil ibn Ibrohim Abdulaziz ibn Suhaybdan, u Anas (roziyallohu anhu)dan aytib berishdi. U aytdi: Rasululloh ﷺ erkaklarga zaʼfaron surtinishni man qildilar. (Roviy) Ismoildan: «Erkak zaʼfaron surtinishini (man qildilar)», deb keltirdi.Мусаддад бизга айтиб берди, унга Ҳаммод ибн Зайд ва Исмоил ибн Иброҳим Абдулазиз ибн Суҳайбдан, у Анас (розияллоҳу анҳу)дан айтиб беришди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ эркакларга заъфарон суртинишни ман қилдилар. (Ровий) Исмоилдан: «Эркак заъфарон суртинишини (ман қилдилар)», деб келтирди.

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأُوَيْسِيُّ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ أَبِي الْحَسَنِ، عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ ثَلاَثَةٌ لاَ تَقْرَبُهُمُ الْمَلاَئِكَةُ جِيفَةُ الْكَافِرِ وَالْمُتَضَمِّخُ بِالْخَلُوقِ وَالْجُنُبُ إِلاَّ أَنْ يَتَوَضَّأَ ‏"‏ ‏.‏

Horun ibn Abdulloh bizga aytib berdi, Abdulaziz ibn Abdulloh al-Uvaysiy bizga aytib berdi, Sulaymon ibn Bilol bizga aytib berdi, u Savr ibn Zayddan, u Hasan ibn Abil Hasandan, u Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ: «Uch (toifa) kishiga farishtalar yaqinlashmaydi: kofirning oʻligi, xaluq surtingan kishi va junub kishi — tahorat qilmaguncha», dedilar.Ҳорун ибн Абдуллоҳ бизга айтиб берди, Абдулазиз ибн Абдуллоҳ ал-Увайсий бизга айтиб берди, Сулаймон ибн Билол бизга айтиб берди, у Савр ибн Зайддан, у Ҳасан ибн Абил Ҳасандан, у Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч (тоифа) кишига фаришталар яқинлашмайди: кофирнинг ўлиги, халуқ суртинган киши ва жунуб киши — таҳорат қилмагунча», дедилар.

حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ مُحَمَّدٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ أَيُّوبَ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بُرْقَانَ، عَنْ ثَابِتِ بْنِ الْحَجَّاجِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ الْهَمْدَانِيِّ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُقْبَةَ، قَالَ لَمَّا فَتَحَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَكَّةَ جَعَلَ أَهْلُ مَكَّةَ يَأْتُونَهُ بِصِبْيَانِهِمْ فَيَدْعُو لَهُمْ بِالْبَرَكَةِ وَيَمْسَحُ رُءُوسَهُمْ قَالَ فَجِيءَ بِي إِلَيْهِ وَأَنَا مُخَلَّقٌ فَلَمْ يَمَسَّنِي مِنْ أَجْلِ الْخَلُوقِ ‏.‏

Ayyub ibn Muhammad ar-Raqqiy bizga aytib berdi, Umar ibn Ayyub bizga aytib berdi, u Jaʼfar ibn Burqondan, u Sobit ibn al-Hajjojdan, u Abdulloh al-Hamdoniydan, u Valid ibn Uqba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U aytdi: Allohning Nabiysi ﷺ Makkani fath qilganlarida, Makka ahli u zotning huzurlariga bolalarini olib kela boshladilar, u zot ularga baraka tilab duo qilar va boshlarini siypar edilar. (Roviy) aytdi: Meni ham u zotning huzurlariga olib kelishdi, men xaluq surtilgan edim, u zot xaluq sababli menga tegmadilar.Айюб ибн Муҳаммад ар-Раққий бизга айтиб берди, Умар ибн Айюб бизга айтиб берди, у Жаъфар ибн Бурқондан, у Собит ибн ал-Ҳажжождан, у Абдуллоҳ ал-Ҳамдонийдан, у Валид ибн Уқба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У айтди: Аллоҳнинг Набийси ﷺ Маккани фатҳ қилганларида, Макка аҳли у зотнинг ҳузурларига болаларини олиб кела бошладилар, у зот уларга барака тилаб дуо қилар ва бошларини сийпар эдилар. (Ровий) айтди: Мени ҳам у зотнинг ҳузурларига олиб келишди, мен халуқ суртилган эдим, у зот халуқ сабабли менга тегмадилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا سَلْمٌ الْعَلَوِيُّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَجُلاً، دَخَلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَلَيْهِ أَثَرُ صُفْرَةٍ - وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَلَّمَا يُوَاجِهُ رَجُلاً فِي وَجْهِهِ بِشَىْءٍ يَكْرَهُهُ - فَلَمَّا خَرَجَ قَالَ ‏"‏ لَوْ أَمَرْتُمْ هَذَا أَنْ يَغْسِلَ هَذَا عَنْهُ ‏"‏ ‏.‏

Ubaydulloh ibn Umar ibn Maysara bizga aytib berdi, Hammod ibn Zayd bizga aytib berdi, Salm al-Alaviy bizga aytib berdi, u Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: Bir kishi Rasululloh ﷺning huzurlariga kirdi, unda sariqlik (zaʼfaron) izi bor edi. Nabiy ﷺ esa biror kishining yuziga oʻzi yoqtirmaydigan narsani roʻbaroʻ qilib aytishlari kamdan-kam boʻlardi. U (kishi) chiqib ketgach, u zot: «Bu kishiga buni oʻzidan yuvib tashlashni buyursalaringiz edi», dedilar.Убайдуллоҳ ибн Умар ибн Майсара бизга айтиб берди, Ҳаммод ибн Зайд бизга айтиб берди, Салм ал-Алавий бизга айтиб берди, у Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига кирди, унда сариқлик (заъфарон) изи бор эди. Набий ﷺ эса бирор кишининг юзига ўзи ёқтирмайдиган нарсани рўбарў қилиб айтишлари камдан-кам бўларди. У (киши) чиқиб кетгач, у зот: «Бу кишига буни ўзидан ювиб ташлашни буюрсаларингиз эди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الأَنْبَارِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ مَا رَأَيْتُ مِنْ ذِي لِمَّةٍ أَحْسَنَ فِي حُلَّةٍ حَمْرَاءَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَادَ مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ لَهُ شَعْرٌ يَضْرِبُ مَنْكِبَيْهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَا رَوَاهُ إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ يَضْرِبُ مَنْكِبَيْهِ وَقَالَ شُعْبَةُ يَبْلُغُ شَحْمَةَ أُذُنَيْهِ ‏.‏

Abdulloh ibn Maslama va Muhammad ibn Sulaymon al-Anboriy bizga aytib berishdi, ikkovi: Vakiʼ bizga aytib berdi, dedilar, u Sufyondan, u Abu Ishoqdan, u Baro (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U aytdi: Men qizil hulla (kiyim)dagi Rasululloh ﷺdan koʻra chiroyliroq, soch oʻstirgan (jingalak sochli) hech kimni koʻrmadim. Muhammad ibn Sulaymon (rivoyatida): «U zotning yelkalariga tushib turgan sochlari bor edi», deb qoʻshdi. Abu Dovud aytdi: Isroil ham buni Abu Ishoqdan shunga oʻxshash rivoyat qilib: «Yelkalariga tushib turardi», dedi. Shuʼba esa: «Quloqlari yumshogʻiga yetar edi», dedi.Абдуллоҳ ибн Маслама ва Муҳаммад ибн Сулаймон ал-Анборий бизга айтиб беришди, иккови: Вакиъ бизга айтиб берди, дедилар, у Суфёндан, у Абу Ишоқдан, у Баро (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У айтди: Мен қизил ҳулла (кийим)даги Расулуллоҳ ﷺдан кўра чиройлироқ, соч ўстирган (жингалак сочли) ҳеч кимни кўрмадим. Муҳаммад ибн Сулаймон (ривоятида): «У зотнинг елкаларига тушиб турган сочлари бор эди», деб қўшди. Абу Довуд айтди: Исроил ҳам буни Абу Ишоқдан шунга ўхшаш ривоят қилиб: «Елкаларига тушиб турарди», деди. Шуъба эса: «Қулоқлари юмшоғига етар эди», деди.

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَهُ شَعْرٌ يَبْلُغُ شَحْمَةَ أُذُنَيْهِ ‏.‏

Hafs ibn Umar bizga aytib berdi, Shuʼba bizga aytib berdi, u Abu Ishoqdan, u Baro (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U aytdi: Rasululloh ﷺning quloqlari yumshogʻiga yetadigan sochlari bor edi.Ҳафс ибн Умар бизга айтиб берди, Шуъба бизга айтиб берди, у Абу Ишоқдан, у Баро (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг қулоқлари юмшоғига етадиган сочлари бор эди.

حَدَّثَنَا مَخْلَدُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ شَعْرُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى شَحْمَةِ أُذُنَيْهِ ‏.‏

Maxlad ibn Xolid bizga aytib berdi, Abdurrazzoq bizga aytib berdi, Maʼmar bizga xabar berdi, u Sobitdan, u Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U aytdi: Rasululloh ﷺning sochlari quloqlari yumshogʻiga yetar edi.Махлад ибн Холид бизга айтиб берди, Абдурраззоқ бизга айтиб берди, Маъмар бизга хабар берди, у Собитдан, у Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг сочлари қулоқлари юмшоғига етар эди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ شَعْرُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى أَنْصَافِ أُذُنَيْهِ ‏.‏

Musaddad bizga aytib berdi, Ismoil bizga aytib berdi, Humayd bizga xabar berdi, u Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U aytdi: Rasululloh ﷺning sochlari quloqlarining oʻrtasigacha yetar edi.Мусаддад бизга айтиб берди, Исмоил бизга айтиб берди, Ҳумайд бизга хабар берди, у Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг сочлари қулоқларининг ўртасигача етар эди.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُفَيْلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ شَعْرُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَوْقَ الْوَفْرَةِ وَدُونَ الْجُمَّةِ ‏.‏

Ibn Nufayl bizga Abdurahmon ibn Abu Zinoddan, u Hishom ibn Urvadan, u otasidan, u Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilib aytdi: Rasululloh ﷺning sochlari «vafra»dan uzunroq va «jumma»dan kaltaroq edi (yaʼni quloq yumshogʻidan oshib, yelkaga yetmas edi).Ибн Нуфайл бизга Абдураҳмон ибн Абу Зиноддан, у Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилиб айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг сочлари «вафра»дан узунроқ ва «жумма»дан калтароқ эди (яъни қулоқ юмшоғидан ошиб, елкага етмас эди).

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ أَهْلُ الْكِتَابِ - يَعْنِي - يَسْدِلُونَ أَشْعَارَهُمْ وَكَانَ الْمُشْرِكُونَ يَفْرُقُونَ رُءُوسَهُمْ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تُعْجِبُهُ مُوَافَقَةُ أَهْلِ الْكِتَابِ فِيمَا لَمْ يُؤْمَرْ بِهِ فَسَدَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَاصِيَتَهُ ثُمَّ فَرَقَ بَعْدُ ‏.‏

Muso ibn Ismoil bizga Ibrohim ibn Saʼddan, unga Ibn Shihob xabar berib, u Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Utbadan, u Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilib aytdi: Ahli kitob sochlarini (peshanasiga) tushirib qoʻyar edilar, mushriklar esa boshlarining sochini ajratib (taram qilib) tarar edilar. Rasululloh ﷺ oʻzlariga (vahiy bilan) buyurilmagan ishlarda ahli kitobga muvofiq boʻlishni yaxshi koʻrar edilar. Shu sababli Rasululloh ﷺ peshana sochlarini tushirib qoʻydilar, soʻngra keyinroq uni ajratib (taram qilib) tara boshladilar.Мусо ибн Исмоил бизга Иброҳим ибн Саъддан, унга Ибн Шиҳоб хабар бериб, у Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Утбадан, у Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилиб айтди: Аҳли китоб сочларини (пешанасига) тушириб қўяр эдилар, мушриклар эса бошларининг сочини ажратиб (тарам қилиб) тарар эдилар. Расулуллоҳ ﷺ ўзларига (ваҳий билан) буюрилмаган ишларда аҳли китобга мувофиқ бўлишни яхши кўрар эдилар. Шу сабабли Расулуллоҳ ﷺ пешана сочларини тушириб қўйдилар, сўнгра кейинроқ уни ажратиб (тарам қилиб) тара бошладилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ مُحَمَّدٍ، - يَعْنِي ابْنَ إِسْحَاقَ - قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها قَالَتْ كُنْتُ إِذَا أَرَدْتُ أَنْ أَفْرِقَ رَأْسَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَدَعْتُ الْفَرْقَ مِنْ يَافُوخِهِ وَأُرْسِلُ نَاصِيَتَهُ بَيْنَ عَيْنَيْهِ ‏.‏

Yahyo ibn Xalaf bizga Abdulaʼlodan, u Muhammaddan — yaʼni Ibn Ishoqdan — rivoyat qildi. U: Menga Muhammad ibn Jaʼfar ibn Zubayr Urvadan, u Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilib aytdi, dedi: Men Rasululloh ﷺning boshlaridagi sochni ajratib taramoqchi boʻlsam, taramni boshlarining tepasidan ochar va peshana sochlarini ikki koʻzlarining oraligʻiga tushirib qoʻyardim.Яҳё ибн Халаф бизга Абдулаълодан, у Муҳаммаддан — яъни Ибн Ишоқдан — ривоят қилди. У: Менга Муҳаммад ибн Жаъфар ибн Зубайр Урвадан, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилиб айтди, деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг бошларидаги сочни ажратиб тарамоқчи бўлсам, тарамни бошларининг тепасидан очар ва пешана сочларини икки кўзларининг оралиғига тушириб қўярдим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ، وَسُفْيَانُ بْنُ عُقْبَةَ السُّوَائِيُّ، - هُوَ أَخُو قَبِيصَةَ - وَحُمَيْدُ بْنُ خُوَارٍ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَلِي شَعْرٌ طَوِيلٌ فَلَمَّا رَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ ذُبَابٌ ذُبَابٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَرَجَعْتُ فَجَزَزْتُهُ ثُمَّ أَتَيْتُهُ مِنَ الْغَدِ فَقَالَ ‏"‏ إِنِّي لَمْ أَعْنِكَ وَهَذَا أَحْسَنُ ‏"‏ ‏.‏

Muhammad ibn Aloʼ bizga Muoviya ibn Hishom, Sufyon ibn Uqba as-Suvoiy — u Qabisaning akasidir — va Humayd ibn Xuvordan, ular Sufyon as-Savriydan, u Osim ibn Kulaybdan, u otasidan, u Voil ibn Hujr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilib aytdi: Men Paygʻambar ﷺning huzurlariga uzun sochim bilan keldim. Rasululloh ﷺ meni koʻrganlarida: «Yomon (soch), yomon (soch)!» dedilar. (Voil) dedi: Shunda men qaytib borib, uni qirqib tashladim. Soʻngra ertasi kuni yana huzurlariga keldim. Shunda u zot ﷺ: «Men senga (yomonlikni) qasd qilmagan edim, mana bu ancha goʻzaldir», dedilar.Муҳаммад ибн Алў бизга Муовия ибн Ҳишом, Суфён ибн Уқба ас-Сувоий — у Қабисанинг акасидир — ва Ҳумайд ибн Хувордан, улар Суфён ас-Саврийдан, у Осим ибн Кулайбдан, у отасидан, у Воил ибн Ҳужр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилиб айтди: Мен Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларига узун сочим билан келдим. Расулуллоҳ ﷺ мени кўрганларида: «Ёмон (соч), ёмон (соч)!» дедилар. (Воил) деди: Шунда мен қайтиб бориб, уни қирқиб ташладим. Сўнгра эртаси куни яна ҳузурларига келдим. Шунда у зот ﷺ: «Мен сенга (ёмонликни) қасд қилмаган эдим, мана бу анча гўзалдир», дедилар.

حَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، قَالَ قَالَتْ أُمُّ هَانِئٍ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى مَكَّةَ وَلَهُ أَرْبَعُ غَدَائِرَ تَعْنِي عَقَائِصَ ‏.‏

Nufayliy bizga Sufyondan, u Ibn Abu Najihdan, u Mujohiddan rivoyat qilib aytdi: Ummu Honiʼ (roziyallohu anho) dedi: Paygʻambar ﷺ Makkaga kelganlarida, sochlari toʻrt oʻrim edi — yaʼni oʻrilgan kokillar.Нуфайлий бизга Суфёндан, у Ибн Абу Нажиҳдан, у Мужоҳиддан ривоят қилиб айтди: Умму Ҳониъ (розияллоҳу анҳо) деди: Пайғамбар ﷺ Маккага келганларида, сочлари тўрт ўрим эди — яъни ўрилган кокиллар.

حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ، وَابْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي يَعْقُوبَ، يُحَدِّثُ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمْهَلَ آلَ جَعْفَرٍ ثَلاَثًا أَنْ يَأْتِيَهُمْ ثُمَّ أَتَاهُمْ فَقَالَ ‏"‏ لاَ تَبْكُوا عَلَى أَخِي بَعْدَ الْيَوْمِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ ادْعُوا لِي بَنِي أَخِي ‏"‏ ‏.‏ فَجِيءَ بِنَا كَأَنَّا أَفْرُخٌ فَقَالَ ‏"‏ ادْعُوا لِي الْحَلاَّقَ ‏"‏ ‏.‏ فَأَمَرَهُ فَحَلَقَ رُءُوسَنَا ‏.‏

Uqba ibn Mukram va Ibnul Musanno bizga: Vahb ibn Jarir bizga, unga otasi rivoyat qilib aytdi, dedilar: Men Muhammad ibn Abu Yaʼqubning Hasan ibn Saʼddan, uning Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilayotganini eshitdim: Paygʻambar ﷺ Jaʼfarning oilasining oldiga (taʼziyaga) borishni uch kun kechiktirdilar, soʻngra ularning huzuriga keldilar va: «Bugundan keyin akam uchun yigʻlamanglar», dedilar. Soʻng: «Menga akamning bolalarini chaqiringlar», dedilar. Shunda biz xuddi (uyasidan olingan) joʻjalardek qilib olib kelindik. U zot ﷺ: «Menga sartaroshni chaqiringlar», dedilar. Soʻng unga buyurdilar, u esa boshlarimizni qirib qoʻydi.Уқба ибн Мукрам ва Ибнул Мусанно бизга: Ваҳб ибн Жарир бизга, унга отаси ривоят қилиб айтди, дедилар: Мен Муҳаммад ибн Абу Яъқубнинг Ҳасан ибн Саъддан, унинг Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилаётганини эшитдим: Пайғамбар ﷺ Жаъфарнинг оиласининг олдига (таъзияга) боришни уч кун кечиктирдилар, сўнгра уларнинг ҳузурига келдилар ва: «Бугундан кейин акам учун йиғламанглар», дедилар. Сўнг: «Менга акамнинг болаларини чақиринглар», дедилар. Шунда биз худди (уясидан олинган) жўжалардек қилиб олиб келиндик. У зот ﷺ: «Менга сартарошни чақиринглар», дедилар. Сўнг унга буюрдилар, у эса бошларимизни қириб қўйди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُثْمَانَ، - قَالَ أَحْمَدُ كَانَ رَجُلاً صَالِحًا - قَالَ أَخْبَرَنَا عُمَرُ بْنُ نَافِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْقَزَعِ وَالْقَزَعُ أَنْ يُحْلَقَ رَأْسُ الصَّبِيِّ فَيُتْرَكَ بَعْضُ شَعْرِهِ ‏.‏

Ahmad ibn Hanbal bizga Usmon ibn Usmondan — Ahmad: u solih kishi edi, dedi — u: Bizga Umar ibn Nofiʼ otasidan, u Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan xabar berdi, deb aytdi: Rasululloh ﷺ «qazaʼ»dan qaytardilar. «Qazaʼ» bolaning boshini (qisman) qirib, sochining bir qismini qoldirib qoʻyishdir.Аҳмад ибн Ҳанбал бизга Усмон ибн Усмондан — Аҳмад: у солиҳ киши эди, деди — у: Бизга Умар ибн Нофиъ отасидан, у Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан хабар берди, деб айтди: Расулуллоҳ ﷺ «қазаъ»дан қайтардилар. «Қазаъ» боланинг бошини (қисман) қириб, сочининг бир қисмини қолдириб қўйишдир.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْقَزَعِ وَهُوَ أَنْ يُحْلَقَ رَأْسُ الصَّبِيِّ فَتُتْرَكَ لَهُ ذُؤَابَةٌ ‏.‏

Muso ibn Ismoil bizga Hammoddan, u Ayyubdan, u Nofiʼdan, u Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilib aytdi: Paygʻambar ﷺ «qazaʼ»dan qaytardilar. U bolaning boshini qirib, unga bir kokil qoldirib qoʻyishdir.Мусо ибн Исмоил бизга Ҳаммоддан, у Айюбдан, у Нофиъдан, у Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилиб айтди: Пайғамбар ﷺ «қазаъ»дан қайтардилар. У боланинг бошини қириб, унга бир кокил қолдириб қўйишдир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَأَى صَبِيًّا قَدْ حُلِقَ بَعْضُ شَعْرِهِ وَتُرِكَ بَعْضُهُ فَنَهَاهُمْ عَنْ ذَلِكَ وَقَالَ ‏"‏ احْلِقُوهُ كُلَّهُ أَوِ اتْرُكُوهُ كُلَّهُ ‏"‏ ‏.‏

Ahmad ibn Hanbal bizga Abdurazzoqdan, u Maʼmardan, u Ayyubdan, u Nofiʼdan, u Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilib aytdi: Paygʻambar ﷺ sochining bir qismi qirilgan-u, bir qismi qoldirilgan bir bolani koʻrdilar. Shunda ularni bundan qaytardilar va: «Uni butunlay qiringlar yoki butunlay qoldiringlar», dedilar.Аҳмад ибн Ҳанбал бизга Абдураззоқдан, у Маъмардан, у Айюбдан, у Нофиъдан, у Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилиб айтди: Пайғамбар ﷺ сочининг бир қисми қирилган-у, бир қисми қолдирилган бир болани кўрдилар. Шунда уларни бундан қайтардилар ва: «Уни бутунлай қиринглар ёки бутунлай қолдиринглар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، عَنْ مَيْمُونِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَتْ لِي ذُؤَابَةٌ فَقَالَتْ لِي أُمِّي لاَ أَجُزُّهَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمُدُّهَا وَيَأْخُذُ بِهَا ‏.‏

Muhammad ibn Aloʼ bizga Zayd ibn Hubobdan, u Maymun ibn Abdullohdan, u Sobit al-Bunoniydan, u Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilib aytdi: Mening bir kokilim bor edi. Onam menga: «Buni qirqmayman, chunki Rasululloh ﷺ uni tortar va undan ushlar edilar», dedi.Муҳаммад ибн Алў бизга Зайд ибн Ҳубобдан, у Маймун ибн Абдуллоҳдан, у Собит ал-Бунонийдан, у Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилиб айтди: Менинг бир кокилим бор эди. Онам менга: «Буни қирқмайман, чунки Расулуллоҳ ﷺ уни тортар ва ундан ушлар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ حَسَّانَ، قَالَ دَخَلْنَا عَلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فَحَدَّثَتْنِي أُخْتِي الْمُغِيرَةُ، قَالَتْ وَأَنْتَ يَوْمَئِذٍ غُلاَمٌ وَلَكَ قَرْنَانِ أَوْ قُصَّتَانِ فَمَسَحَ رَأْسَكَ وَبَرَّكَ عَلَيْكَ وَقَالَ ‏"‏ احْلِقُوا هَذَيْنِ أَوْ قُصُّوهُمَا فَإِنَّ هَذَا زِيُّ الْيَهُودِ ‏"‏ ‏.‏

Hasan ibn Ali bizga Yazid ibn Horundan, unga Hajjoj ibn Hasson rivoyat qilib aytdi: Biz Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ning huzuriga kirdik. Singlim Mugʻiyra menga gapirib berib dedi: Sen oʻsha kunlari yosh bola eding, sochingda ikkita kokil yoki ikkita qoqol bor edi. U (Anas) boshingni siladi va senga baraka tiladi-da: «Mana bu ikkitasini qiringlar yoki kesinglar, chunki bu yahudiylarning urfidir», dedi.Ҳасан ибн Али бизга Язид ибн Ҳорундан, унга Ҳажжож ибн Ҳассон ривоят қилиб айтди: Биз Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурига кирдик. Синглим Муғийра менга гапириб бериб деди: Сен ўша кунлари ёш бола эдинг, сочингда иккита кокил ёки иккита қоқол бор эди. У (Анас) бошингни силади ва сенга барака тилади-да: «Мана бу иккитасини қиринглар ёки кесинглар, чунки бу яҳудийларнинг урфидир», деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْفِطْرَةُ خَمْسٌ أَوْ خَمْسٌ مِنَ الْفِطْرَةِ الْخِتَانُ وَالاِسْتِحْدَادُ وَنَتْفُ الإِبْطِ وَتَقْلِيمُ الأَظْفَارِ وَقَصُّ الشَّارِبِ ‏"‏ ‏.‏

Musaddad bizga Sufyondan, u Zuhriydan, u Saiddan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u buni Paygʻambar ﷺga yetkazib rivoyat qildi: «Fitrat (yaratilishga muvofiq pok tabiat) beshtadir», — yoki: «Beshta narsa fitratdandir: xatna qilish, qovni ustaradan oʻtkazish (qirish), qoʻltiq tukini yulish, tirnoqlarni olish va moʻylovni qirqishdir».Мусаддад бизга Суфёндан, у Зуҳрийдан, у Саиддан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у буни Пайғамбар ﷺга етказиб ривоят қилди: «Фитрат (яратилишга мувофиқ пок табиат) бештадир», — ёки: «Бешта нарса фитратдандир: хатна қилиш, қовни устарадан ўтказиш (қириш), қўлтиқ тукини юлиш, тирноқларни олиш ва мўйловни қирқишдир».

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ نَافِعٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ بِإِحْفَاءِ الشَّوَارِبِ وَإِعْفَاءِ اللِّحَى ‏.‏

Abdulloh ibn Maslama al-Qaʼnabiy bizga Molikdan, u Abu Bakr ibn Nofiʼdan, u otasidan, u Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilib aytdi: Rasululloh ﷺ moʻylovni qisqartirishga (kalta olishga) va soqolni uzun qoʻyishga buyurdilar.Абдуллоҳ ибн Маслама ал-Қаънабий бизга Моликдан, у Абу Бакр ибн Нофиъдан, у отасидан, у Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилиб айтди: Расулуллоҳ ﷺ мўйловни қисқартиришга (калта олишга) ва соқолни узун қўйишга буюрдилар.

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا صَدَقَةُ الدَّقِيقِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ وَقَّتَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَلْقَ الْعَانَةِ وَتَقْلِيمَ الأَظْفَارِ وَقَصَّ الشَّارِبِ وَنَتْفَ الإِبْطِ أَرْبَعِينَ يَوْمًا مَرَّةً ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ عَنْ أَنَسٍ لَمْ يَذْكُرِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ وُقِّتَ لَنَا وَهَذَا أَصَحُّ ‏.‏

Muslim ibn Ibrohim bizga Sadaqa ad-Daqiqiydan, u Abu Imron al-Javniydan, u Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilib aytdi: Rasululloh ﷺ biz uchun qovni qirish, tirnoqlarni olish, moʻylovni qirqish va qoʻltiq tukini yulishni — qirq kunda bir marta deb belgilab berdilar. Abu Dovud aytdi: Buni Jaʼfar ibn Sulaymon Abu Imrondan, u Anasdan rivoyat qilib, Paygʻambar ﷺni zikr qilmagan; u: «Biz uchun belgilab qoʻyildi», degan. Mana shu sahihroqdir.Муслим ибн Иброҳим бизга Садақа ад-Дақиқийдан, у Абу Имрон ал-Жавнийдан, у Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилиб айтди: Расулуллоҳ ﷺ биз учун қовни қириш, тирноқларни олиш, мўйловни қирқиш ва қўлтиқ тукини юлишни — қирқ кунда бир марта деб белгилаб бердилар. Абу Довуд айтди: Буни Жаъфар ибн Сулаймон Абу Имрондан, у Анасдан ривоят қилиб, Пайғамбар ﷺни зикр қилмаган; у: «Биз учун белгилаб қўйилди», деган. Мана шу саҳиҳроқдир.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُفَيْلٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ وَقَرَأَهُ عَبْدُ الْمَلِكِ عَلَى أَبِي الزُّبَيْرِ وَرَوَاهُ أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُنَّا نُعْفِي السِّبَالَ إِلاَّ فِي حَجٍّ أَوْ عُمْرَةٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ الاِسْتِحْدَادُ حَلْقُ الْعَانَةِ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz haj yoki umra paytidan boshqa vaqtlarda moʻylovni (uzun) oʻstirar edik». Abu Dovud aytdi: Istihdod — qov tukini olishdir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз ҳаж ёки умра пайтидан бошқа вақтларда мўйловни (узун) ўстирар эдик». Абу Довуд айтди: Истиҳдод — қов тукини олишдир.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، - الْمَعْنَى - عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَنْتِفُوا الشَّيْبَ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَشِيبُ شَيْبَةً فِي الإِسْلاَمِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَنْ سُفْيَانَ ‏"‏ إِلاَّ كَانَتْ لَهُ نُورًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ فِي حَدِيثِ يَحْيَى ‏"‏ إِلاَّ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِهَا حَسَنَةً وَحَطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةً ‏"‏ ‏.‏

Amr ibn Shuayb otasidan, u esa bobosidan rivoyat qiladi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Oq sochni yulmanglar. Islomda biror musulmonning sochi oqarsa, — Sufyonning rivoyatida: — bu unga qiyomat kuni nur boʻladi», dedilar. Yahyoning hadisida esa: «Alloh unga shu (oq soch) sababli bir yaxshilik yozadi va shu sababli undan bir xatoni oʻchiradi», deyilgan.Амр ибн Шуайб отасидан, у эса бобосидан ривоят қилади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Оқ сочни юлманглар. Исломда бирор мусулмоннинг сочи оқарса, — Суфённинг ривоятида: — бу унга қиёмат куни нур бўлади», дедилар. Яҳёнинг ҳадисида эса: «Аллоҳ унга шу (оқ соч) сабабли бир яхшилик ёзади ва шу сабабли ундан бир хатони ўчиради», дейилган.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، وَسُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى لاَ يَصْبُغُونَ فَخَالِفُوهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u buni Nabiy ﷺga yetkazib rivoyat qiladi. (Paygʻambar ﷺ): «Albatta, yahudiylar va nasorolar (soch-soqollarini) boʻyamaydilar. Bas, siz ularga muxolif boʻlinglar (boʻyanglar)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у буни Набий ﷺга етказиб ривоят қилади. (Пайғамбар ﷺ): «Албатта, яҳудийлар ва насоролар (соч-соқолларини) бўямайдилар. Бас, сиз уларга мухолиф бўлинглар (бўянглар)», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، وَأَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الْهَمْدَانِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أُتِيَ بِأَبِي قُحَافَةَ يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ وَرَأْسُهُ وَلِحْيَتُهُ كَالثَّغَامَةِ بَيَاضًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ غَيِّرُوا هَذَا بِشَىْءٍ وَاجْتَنِبُوا السَّوَادَ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Makka fath qilingan kuni Abu Quhofa olib kelindi, uning boshi va soqoli sagʻomag (degan oq oʻsimlik) kabi oppoq edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Buni biror narsa bilan oʻzgartiringlar, ammo qora rangdan saqlaninglar», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Макка фатҳ қилинган куни Абу Қуҳофа олиб келинди, унинг боши ва соқоли сағомаг (деган оқ ўсимлик) каби оппоқ эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Буни бирор нарса билан ўзгартиринглар, аммо қора рангдан сақланинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ الدِّيلِيِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ أَحْسَنَ مَا غُيِّرَ بِهِ هَذَا الشَّيْبُ الْحِنَّاءُ وَالْكَتَمُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, bu oq sochni oʻzgartirish uchun eng yaxshi narsa — xina va katam (degan oʻsimlik)dir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, бу оқ сочни ўзгартириш учун энг яхши нарса — хина ва катам (деган ўсимлик)дир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ إِيَادٍ - قَالَ حَدَّثَنَا إِيَادٌ، عَنْ أَبِي رِمْثَةَ، قَالَ انْطَلَقْتُ مَعَ أَبِي نَحْوَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا هُوَ ذُو وَفْرَةٍ بِهَا رَدْعُ حِنَّاءَ وَعَلَيْهِ بُرْدَانِ أَخْضَرَانِ ‏.‏

Abu Rimsa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Men otam bilan Nabiy ﷺ tomon bordim. Qarasam, u zotning quloq yumshogʻigacha tushib turuvchi sochlari bor edi, ularda xina izi bor edi va u zotning egnilarida ikkita yashil rido bor edi.Абу Римса (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтди: Мен отам билан Набий ﷺ томон бордим. Қарасам, у зотнинг қулоқ юмшоғигача тушиб турувчи сочлари бор эди, уларда хина изи бор эди ва у зотнинг эгниларида иккита яшил ридо бор эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبْجَرَ، عَنْ إِيَادِ بْنِ لَقِيطٍ، عَنْ أَبِي رِمْثَةَ، فِي هَذَا الْخَبَرِ قَالَ فَقَالَ لَهُ أَبِي أَرِنِي هَذَا الَّذِي بِظَهْرِكَ فَإِنِّي رَجُلٌ طَبِيبٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اللَّهُ الطَّبِيبُ بَلْ أَنْتَ رَجُلٌ رَفِيقٌ طَبِيبُهَا الَّذِي خَلَقَهَا ‏"‏ ‏.‏

Iyod ibn Laqit Abu Rimsa (roziyallohu anhu)dan shu xabar haqida rivoyat qildi. U aytdi: Otam u zotga: «Menga orqangizdagi mana shu (narsa)ni koʻrsating, men tabib kishiman», dedi. (Paygʻambar ﷺ): «Tabib Allohdir. Sen esa yumshoq muomalali kishisan. Uni davolovchi — uni yaratgan Zotdir», dedilar.Иёд ибн Лақит Абу Римса (розияллоҳу анҳу)дан шу хабар ҳақида ривоят қилди. У айтди: Отам у зотга: «Менга орқангиздаги мана шу (нарса)ни кўрсатинг, мен табиб кишиман», деди. (Пайғамбар ﷺ): «Табиб Аллоҳдир. Сен эса юмшоқ муомалали кишисан. Уни даволовчи — уни яратган Зотдир», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِيَادِ بْنِ لَقِيطٍ، عَنْ أَبِي رِمْثَةَ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَأَبِي فَقَالَ لِرَجُلٍ أَوْ لأَبِيهِ ‏"‏ مَنْ هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنِي ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ تَجْنِي عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ وَكَانَ قَدْ لَطَخَ لِحْيَتَهُ بِالْحِنَّاءِ ‏.‏

Abu Rimsa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Men va otam Nabiy ﷺ huzurlariga keldik. U zot bir kishiga — yoki otamga: «Bu kim?» dedilar. U: «Oʻgʻlim», dedi. (Paygʻambar ﷺ): «Unga jinoyat qilma (uning gunohini oʻzingga olma)», dedilar. U (otam) soqolini xina bilan boʻyab olgan edi.Абу Римса (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтди: Мен ва отам Набий ﷺ ҳузурларига келдик. У зот бир кишига — ёки отамга: «Бу ким?» дедилар. У: «Ўғлим», деди. (Пайғамбар ﷺ): «Унга жиноят қилма (унинг гуноҳини ўзингга олма)», дедилар. У (отам) соқолини хина билан бўяб олган эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ خِضَابِ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ أَنَّهُ لَمْ يَخْضِبْ وَلَكِنْ قَدْ خَضَبَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا ‏.‏

Sobit Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: Undan Nabiy ﷺning soch boʻyashlari haqida soʻralganda, u zot (sochlarini) boʻyamaganlarini, lekin Abu Bakr va Umar (roziyallohu anhumo) (sochlarini) boʻyaganlarini aytdi.Собит Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: Ундан Набий ﷺнинг соч бўяшлари ҳақида сўралганда, у зот (сочларини) бўямаганларини, лекин Абу Бакр ва Умар (розияллоҳу анҳумо) (сочларини) бўяганларини айтди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ مُطَرِّفٍ أَبُو سُفْيَانَ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي رَوَّادٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَلْبَسُ النِّعَالَ السِّبْتِيَّةَ وَيُصَفِّرُ لِحْيَتَهُ بِالْوَرْسِ وَالزَّعْفَرَانِ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَفْعَلُ ذَلِكَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ tukini olib oshlangan teridan (yasalgan) kavushlarni kiyar va soqollarini vars hamda zaʼfaron bilan sargʻish rangga boʻyar edilar. Ibn Umar ham shunday qilar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ тукини олиб ошланган теридан (ясалган) кавушларни кияр ва соқолларини варс ҳамда заъфарон билан сарғиш рангга бўяр эдилар. Ибн Умар ҳам шундай қилар эди.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَلْحَةَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَرَّ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ قَدْ خَضَبَ بِالْحِنَّاءِ فَقَالَ ‏"‏ مَا أَحْسَنَ هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَمَرَّ آخَرُ قَدْ خَضَبَ بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ فَقَالَ ‏"‏ هَذَا أَحْسَنُ مِنْ هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَمَرَّ آخَرُ قَدْ خَضَبَ بِالصُّفْرَةِ فَقَالَ ‏"‏ هَذَا أَحْسَنُ مِنْ هَذَا كُلِّهِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Nabiy ﷺning yonlaridan xina bilan boʻyangan bir kishi oʻtdi. Shunda u zot: «Bu naqadar chiroyli!» dedilar. Soʻng xina va katam bilan boʻyangan boshqa bir kishi oʻtdi. Shunda u zot: «Bu undan koʻra chiroyliroq», dedilar. Soʻng sargʻish boʻyoq bilan boʻyangan yana bir kishi oʻtdi. Shunda u zot: «Bu hammasidan koʻra chiroyliroq», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У айтди: Набий ﷺнинг ёнларидан хина билан бўянган бир киши ўтди. Шунда у зот: «Бу нақадар чиройли!» дедилар. Сўнг хина ва катам билан бўянган бошқа бир киши ўтди. Шунда у зот: «Бу ундан кўра чиройлироқ», дедилар. Сўнг сарғиш бўёқ билан бўянган яна бир киши ўтди. Шунда у зот: «Бу ҳаммасидан кўра чиройлироқ», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ الْجَزَرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَكُونُ قَوْمٌ يَخْضِبُونَ فِي آخِرِ الزَّمَانِ بِالسَّوَادِ كَحَوَاصِلِ الْحَمَامِ لاَ يَرِيحُونَ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Oxirzamonda (soch-soqollarini) kaptarlarning boʻyni (chuqurchasi) kabi qora rang bilan boʻyaydigan bir qavm boʻladi. Ular jannatning hidini ham hidlamaydilar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Охирзамонда (соч-соқолларини) каптарларнинг бўйни (чуқурчаси) каби қора ранг билан бўяйдиган бир қавм бўлади. Улар жаннатнинг ҳидини ҳам ҳидламайдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُحَادَةَ، عَنْ حُمَيْدٍ الشَّامِيِّ، عَنْ سُلَيْمَانَ الْمَنْبِهِيِّ، عَنْ ثَوْبَانَ، مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا سَافَرَ كَانَ آخِرُ عَهْدِهِ بِإِنْسَانٍ مِنْ أَهْلِهِ فَاطِمَةَ وَأَوَّلُ مَنْ يَدْخُلُ عَلَيْهَا إِذَا قَدِمَ فَاطِمَةَ فَقَدِمَ مِنْ غَزَاةٍ لَهُ وَقَدْ عَلَّقَتْ مِسْحًا أَوْ سِتْرًا عَلَى بَابِهَا وَحَلَّتِ الْحَسَنَ وَالْحُسَيْنَ قُلْبَيْنِ مِنْ فِضَّةٍ فَقَدِمَ فَلَمْ يَدْخُلْ فَظَنَّتْ أَنَّ مَا مَنَعَهُ أَنْ يَدْخُلَ مَا رَأَى فَهَتَكَتِ السِّتْرَ وَفَكَّكَتِ الْقُلْبَيْنِ عَنِ الصَّبِيَّيْنِ وَقَطَعَتْهُ بَيْنَهُمَا فَانْطَلَقَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُمَا يَبْكِيَانِ فَأَخَذَهُ مِنْهُمَا وَقَالَ ‏"‏ يَا ثَوْبَانُ اذْهَبْ بِهَذَا إِلَى آلِ فُلاَنٍ ‏"‏ ‏.‏ أَهْلِ بَيْتٍ بِالْمَدِينَةِ ‏"‏ إِنَّ هَؤُلاَءِ أَهْلُ بَيْتِي أَكْرَهُ أَنْ يَأْكُلُوا طَيِّبَاتِهِمْ فِي حَيَاتِهِمُ الدُّنْيَا يَا ثَوْبَانُ اشْتَرِ لِفَاطِمَةَ قِلاَدَةً مِنْ عَصَبٍ وَسِوَارَيْنِ مِنْ عَاجٍ ‏"‏ ‏.‏

Rasululloh ﷺning ozod qilingan quli Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺ safarga chiqsalar, ahli ichidan eng oxirgi xayrlashadigan kishilari Fotima boʻlar, qaytib kelganlarida esa eng avval kirgan (huzuriga borgan) kishilari ham Fotima boʻlar edi. Bir kuni u zot oʻzlarining bir gʻazotlaridan qaytib keldilar. Fotima eshigiga bir toʻquv (palos) yoki parda osib qoʻygan, Hasan va Husaynga esa kumushdan ikkita bilakuzuk taqib qoʻygan edi. U zot kelib, (uyga) kirmadilar. Fotima u zotni kirishdan toʻsgan narsa — koʻrgan (shu) narsalari deb oʻyladi-da, pardani yirtib tashladi, ikki bolakaydan bilakuzuklarni yechib, ikkisining orasida boʻlib berdi. Ular yigʻlagan holda Rasululloh ﷺ huzurlariga bordilar. U zot ularning qoʻlidan u (bilakuzuk)ni olib: «Ey Savbon, buni falon xonadonga — Madinadagi bir ahli baytga olib borgin. Albatta, mana bular mening ahli baytim. Men ularning oʻzlariga atalgan yaxshi narsalarini bu dunyo hayotlarida yeb tugatishlarini yoqtirmayman. Ey Savbon, Fotimaga asab (degan toshlardan) bir marjon va fil suyagidan ikkita bilakuzuk sotib olib kelgin», dedilar.Расулуллоҳ ﷺнинг озод қилинган қули Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ сафарга чиқсалар, аҳли ичидан энг охирги хайрлашадиган кишилари Фотима бўлар, қайтиб келганларида эса энг аввал кирган (ҳузурига борган) кишилари ҳам Фотима бўлар эди. Бир куни у зот ўзларининг бир ғазотларидан қайтиб келдилар. Фотима эшигига бир тўқув (палос) ёки парда осиб қўйган, Ҳасан ва Ҳусайнга эса кумушдан иккита билакузук тақиб қўйган эди. У зот келиб, (уйга) кирмадилар. Фотима у зотни киришдан тўсган нарса — кўрган (шу) нарсалари деб ўйлади-да, пардани йиртиб ташлади, икки болакайдан билакузукларни ечиб, иккисининг орасида бўлиб берди. Улар йиғлаган ҳолда Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига бордилар. У зот уларнинг қўлидан у (билакузук)ни олиб: «Эй Савбон, буни фалон хонадонга — Мадинадаги бир аҳли байтга олиб боргин. Албатта, мана булар менинг аҳли байтим. Мен уларнинг ўзларига аталган яхши нарсаларини бу дунё ҳаётларида еб тугатишларини ёқтирмайман. Эй Савбон, Фотимага асаб (деган тошлардан) бир маржон ва фил суягидан иккита билакузук сотиб олиб келгин», дедилар.