أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ نَافِعٍ ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ : أَنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ، فَذَكَرَ ذَلِكَ عُمَرُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ : " مُرْهُ أَنْ يُرَاجِعَهَا وَيُمْسِكَهَا حَتَّى تَطْهُرَ، ثُمَّ تَحِيضُ، ثُمَّ تَطْهُرُ، ثُمَّ إِنْ شَاءَ، أَمْسَكَ، وَإِنْ شَاءَ طَلَّقَ قَبْلَ أَنْ يَمَسَّ، فَتِلْكَ الْعِدَّةُ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ أَنْ يُطَلَّقَ لَهَا النِّسَاءُ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u xotinini hayz koʻrayotgan paytida taloq qildi. Shunda Umar buni Nabiy ﷺga aytdi. U zot: «Unga buyur, xotinini qaytarib olsin va poklanguncha uni ushlab tursin; soʻng u yana hayz koʻrsin, keyin poklansin. Shundan soʻng, agar xohlasa, ushlab qolsin; agar xohlasa, unga yaqinlik qilishdan oldin taloq qilsin. Ana shu — Alloh ayollar taloq qilinishini buyurgan iddadir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у хотинини ҳайз кўраётган пайтида талоқ қилди. Шунда Умар буни Набий ﷺга айтди. У зот: «Унга буюр, хотинини қайтариб олсин ва поклангунча уни ушлаб турсин; сўнг у яна ҳайз кўрсин, кейин поклансин. Шундан сўнг, агар хоҳласа, ушлаб қолсин; агар хоҳласа, унга яқинлик қилишдан олдин талоқ қилсин. Ана шу — Аллоҳ аёллар талоқ қилинишини буюрган иддадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، قَالَ : سَمِعْتُ سَالِمًا يَذْكُرُ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ : أَنَّ عُمَرَ، قَالَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ طَلَّقَ ابْنُ عُمَرَ امْرَأَتَهُ، فَقَالَ : " مُرْهُ فَلْيُرَاجِعْهَا، ثُمَّ لِيُطَلِّقْهَا وَهِيَ طَاهِرَةٌ " . قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ : رَوَاهُ ابْنُ الْمُبَارَكِ ، وَوَكِيعُ : " أَوْ حَامِلٌ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Ibn Umar xotinini taloq qilganida, Umar buni Nabiy ﷺga aytdi. U zot: «Unga buyur, uni qaytarib olsin, soʻng uni pok holida taloq qilsin», dedilar. Abu Muhammad aytdi: Buni Ibn Muborak va Vakiʼ: «yoki homilador holida», (deb) rivoyat qilganlar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Ибн Умар хотинини талоқ қилганида, Умар буни Набий ﷺга айтди. У зот: «Унга буюр, уни қайтариб олсин, сўнг уни пок ҳолида талоқ қилсин», дедилар. Абу Муҳаммад айтди: Буни Ибн Муборак ва Вакиъ: «ёки ҳомиладор ҳолида», (деб) ривоят қилганлар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيل بْنُ خَلِيلٍ ، وَإِسْمَاعِيل بْنُ أَبَانَ ، قَالَا : حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي زَائِدَةَ ، عَنْ صَالِحِ بْنِ صَالِحٍ ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، عَنْ عُمَرَ ، قَالَ : " طَلَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَفْصَةَ ثُمَّ رَاجَعَهَا "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ Hafsani taloq qildilar, soʻng uni qaytarib oldilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ Ҳафсани талоқ қилдилар, сўнг уни қайтариб олдилар.

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ ، عَنْ هُشَيْمٍ ، عَنْ حُمَيْدٍ ، عَنْ أَنَسٍ ، أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " طَلَّقَ حَفْصَةَ ثُمَّ رَاجَعَهَا " . قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ : كَانَّ عَلِيَّ بْنَ الْمَدِينِيِّ أَنْكَرَ هَذَا الْحَدِيثَ، وَقَالَ : لَيْسَ عِنْدَنَا هَذَا الْحَدِيثُ بِالْبَصْرَةِ ، عَنْ حُمَيْدٍ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Hafsani taloq qildilar, soʻng uni qaytarib oldilar. Abu Muhammad aytdi: Ali ibn Madiniy bu hadisni inkor qilgandek boʻldi va: «Basrada bizning nazdimizda Humayddan (rivoyat qilingan) bunday hadis yoʻq», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Ҳафсани талоқ қилдилар, сўнг уни қайтариб олдилар. Абу Муҳаммад айтди: Али ибн Мадиний бу ҳадисни инкор қилгандек бўлди ва: «Басрада бизнинг наздимизда Ҳумайддан (ривоят қилинган) бундай ҳадис йўқ», деди.

أَخْبَرَنَا الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ ، حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ جَدِّهِ ، قَالَ الْحَكَمُ ، قَالَ لِي يَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ : أَفْصِلُ أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَبَ إِلَى أَهْلِ الْيَمَنِ : " أَنْ لَا يَمَسَّ الْقُرْآنَ إِلَّا طَاهِرٌ، وَلَا طَلَاقَ قَبْلَ إِمْلَاكٍ، وَلَا عَتَاقَ حَتَّى يَبْتَاعَ " . سُئِلَ أَبُو مُحَمَّدٍ ، عَنْ سُلَيْمَانُ، قَالَ : أَحْسَبُهُ كَاتِبًا مِنْ كُتَّابِ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ

Abu Bakr ibn Muhammad ibn Amr ibn Hazm otasidan, u bobosidan rivoyat qiladi. Hakam aytdi: Menga Yahyo ibn Hamza: «Men (bularni) ajratib aytaman», dedi — Rasululloh ﷺ Yaman ahliga: «Qurʼonni pok kishidan boshqasi ushlamasin; egalik qilishdan oldin taloq yoʻq va sotib olmagunicha ozod qilish yoʻq», deb yozdilar. Abu Muhammaddan Sulaymon haqida soʻralganda, u: «Uni Umar ibn Abdulaziz kotiblaridan bir kotib deb bilaman», dedi.Абу Бакр ибн Муҳаммад ибн Амр ибн Ҳазм отасидан, у бобосидан ривоят қилади. Ҳакам айтди: Менга Яҳё ибн Ҳамза: «Мен (буларни) ажратиб айтаман», деди — Расулуллоҳ ﷺ Яман аҳлига: «Қуръонни пок кишидан бошқаси ушламасин; эгалик қилишдан олдин талоқ йўқ ва сотиб олмагунича озод қилиш йўқ», деб ёздилар. Абу Муҳаммаддан Сулаймон ҳақида сўралганда, у: «Уни Умар ибн Абдулазиз котибларидан бир котиб деб биламан», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، قَالَ : سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : جَاءَتِ امْرَأَةُ رِفَاعَةَ الْقُرَظِيِّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعِنْدَهُ أَبُو بَكْرٍ، وَخَالِدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ عَلَى الْبَابِ يَنْتَظِرُ أَنْ يُؤْذَنَ لَهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَتْ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنِّي كُنْتُ عِنْدَ رِفَاعَةَ فَطَلَّقَنِي فَبَتَّ طَلَاقِي، قَالَ : " أَتُرِيدِينَ أَنْ تَرْجِعِي إِلَى رِفَاعَةَ؟ لَا، حَتَّى يَذُوقَ عُسَيْلَتَكِ، وَتَذُوقِي عُسَيْلَتَهُ " . فَنَادَى خَالِدُ بْنُ سَعِيدٍ أَبَا بَكْرٍ : أَلَا تَرَى مَا تَجْهَرُ بِهِ هَذِهِ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؟

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rifoa al-Quraziyning xotini Rasululloh ﷺning huzurlariga keldi; u zotning yonlarida Abu Bakr, eshik oldida esa Xolid ibn Said ibn Os — Rasululloh ﷺning huzurlariga kirishga izn berilishini kutib turgan — edi. U (ayol): «Ey Allohning Rasuli, men Rifoaning nikohida edim, u meni taloq qildi va taloqimni qatʼiy qildi», dedi. U zot: «Rifoaga qaytishni istayapsanmi? Yoʻq — toki u sening shirinligingni totib, sen ham uning shirinligini totmaguncha», dedilar. Shunda Xolid ibn Said Abu Bakrni chaqirib: «Bu (ayol)ning Rasululloh ﷺning huzurlarida oshkora aytayotgan narsasini koʻrmaysanmi?» dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Рифоа ал-Қуразийнинг хотини Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келди; у зотнинг ёнларида Абу Бакр, эшик олдида эса Холид ибн Саид ибн Ос — Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига киришга изн берилишини кутиб турган — эди. У (аёл): «Эй Аллоҳнинг Расули, мен Рифоанинг никоҳида эдим, у мени талоқ қилди ва талоқимни қатъий қилди», деди. У зот: «Рифоага қайтишни истаяпсанми? Йўқ — токи у сенинг ширинлигингни тотиб, сен ҳам унинг ширинлигини тотмагунча», дедилар. Шунда Холид ибн Саид Абу Бакрни чақириб: «Бу (аёл)нинг Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида ошкора айтаётган нарсасини кўрмайсанми?» деди.

حَدَّثَنَا فَرْوَةُ بْنُ أَبِي الْمَغْرَاءِ ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَة ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : طَلَّقَ رِفَاعَة رَجُلٌ مِنْ بَنِي قُرَيْظَةَ امْرَأَتَهُ فَتَزَوَّجَهَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الزُّبَيْرِ، فَدَخَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَتْ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَاللَّهِ إِنْ مَعَهُ إِلَّا مِثْلُ هُدْبَتِي هَذِهِ، فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَعَلَّكِ تُرِيدِينَ أَنْ تَرْجِعِي إِلَى رِفَاعَةَ؟ لَا، حَتَّى يَذُوقَ عُسَيْلَتَكِ أَوْ قَالَ تَذُوقِي عُسَيْلَتَهُ "

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Banu Qurayzadan boʻlgan Rifoa degan bir kishi xotinini taloq qildi, soʻng unga Abdurrahmon ibn Zabir uylandi. U (ayol) Rasululloh ﷺning huzurlariga kirib: «Ey Allohning Rasuli, Allohga qasamki, unda mana shu popugimga oʻxshagan narsadan boshqa hech vaqo yoʻq», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Sen Rifoaga qaytishni istayotgandirsan? Yoʻq — toki u sening shirinligingni totmaguncha», yoki: «sen uning shirinligini totmaguncha», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Бану Қурайзадан бўлган Рифоа деган бир киши хотинини талоқ қилди, сўнг унга Абдурраҳмон ибн Забир уйланди. У (аёл) Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига кириб: «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳга қасамки, унда мана шу попугимга ўхшаган нарсадан бошқа ҳеч вақо йўқ», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сен Рифоага қайтишни истаётгандирсан? Йўқ — токи у сенинг ширинлигингни тотмагунча», ёки: «сен унинг ширинлигини тотмагунча», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَعْلَى ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيل بْنُ أَبِي خَالِدٍ ، عَنْ الشَّعْبِيِّ ، عَنْ مَسْرُوقٍ ، قَالَ : سَأَلْتُ عَائِشَةَ عَنِ الْخِيَرَةِ، فَقَالَتْ : " قَدْ خَيَّرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفَكَانَ طَلَاقًا؟ "

Masruq aytdi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan ixtiyor (berish) haqida soʻradim. U: «Rasululloh ﷺ bizni ixtiyor qilishga (qoʻydilar); axir bu taloq boʻlganmidi?» dedi.Масруқ айтди: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ихтиёр (бериш) ҳақида сўрадим. У: «Расулуллоҳ ﷺ бизни ихтиёр қилишга (қўйдилар); ахир бу талоқ бўлганмиди?» деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْفَضْلِ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ ، عَنْ أَيُّوبَ ، عَنْ أَبِي قِلَابَةَ ، عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ ، عَنْ ثَوْبَانَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَيُّمَا امْرَأَةٍ سَأَلَتْ زَوْجَهَا الطَّلَاقَ مِنْ غَيْرِ بَأْسٍ، فَحَرَامٌ عَلَيْهَا رَائِحَةُ الْجَنَّةِ "

Savbon (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi ayol hech qanday zarar boʻlmasa ham eridan taloq soʻrasa, jannat hidi unga harom boʻladi», dedilar.Савбон (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси аёл ҳеч қандай зарар бўлмаса ҳам эридан талоқ сўраса, жаннат ҳиди унга ҳаром бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ ، أَنَّ عَمْرَةَ أَخْبَرَتْهُ، أَنَّ حَبِيبَةَ بِنْتَ سَهْلٍ تَزَوَّجَهَا ثَابِتُ بْنُ قَيْسِ بْنِ شَمَّاسٍ، فَذَكَرَتْ أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ هَمَّ أَنْ يَتَزَوَّجَهَا. وَكَانَتْ جَارَةً لَهُ، وَأَنَّ ثَابِتًا ضَرَبَهَا، فَأَصْبَحَتْ عَلَى بَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْغَلَسِ، وَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ، فَرَأَى إِنْسَانًا فَقَالَ : " مَنْ هَذَا؟ " قَالَتْ : أَنَا حَبِيبَةُ بِنْتُ سَهْلٍ ، فَقَالَ : " مَا شَأْنُكِ؟ "، قَالَتْ : لَا أَنَا وَلَا ثَابِتٌ، فَأَتَى ثَابِتٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ : " خُذْ مِنْهَا وَخَلِّ سَبِيلَهَا "، فَقَالَتْ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، عِنْدِي كُلُّ شَيْءٍ أَعْطَانِيهِ فَأَخَذَ مِنْهَا، وَقَعَدَتْ عِنْدَ أَهْلِهَا

Amra xabar berdiki, Habiba bint Sahlga Sobit ibn Qays ibn Shammos uylangan edi. U zikr qildiki, Rasululloh ﷺ unga uylanishni koʻngillariga tugib qoʻygan edilar — u zotning qoʻshnisi edi. Sobit uni urdi. Shunda u tong qorongʻusida Rasululloh ﷺning eshiklari oldiga bordi. Rasululloh ﷺ chiqib, bir kishini koʻrdilar-da: «Bu kim?» dedilar. U: «Men Habiba bint Sahlman», dedi. U zot: «Nima boʻldi senga?» dedilar. U: «Men ham, Sobit ham (birga boʻla olmaymiz)», dedi. Soʻng Sobit Rasululloh ﷺning huzurlariga keldi. Rasululloh ﷺ unga: «Undan (berganingni) olib, uni qoʻyib yubor», dedilar. U (ayol): «Ey Allohning Rasuli, u menga bergan hamma narsa mening huzurimda», dedi. U esa undan oldi, ayol oʻz ahlining huzurida oʻtirdi.Амра хабар бердики, Ҳабиба бинт Саҳлга Собит ибн Қайс ибн Шаммос уйланган эди. У зикр қилдики, Расулуллоҳ ﷺ унга уйланишни кўнгилларига тугиб қўйган эдилар — у зотнинг қўшниси эди. Собит уни урди. Шунда у тонг қоронғусида Расулуллоҳ ﷺнинг эшиклари олдига борди. Расулуллоҳ ﷺ чиқиб, бир кишини кўрдилар-да: «Бу ким?» дедилар. У: «Мен Ҳабиба бинт Саҳлман», деди. У зот: «Нима бўлди сенга?» дедилар. У: «Мен ҳам, Собит ҳам (бирга бўла олмаймиз)», деди. Сўнг Собит Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Ундан (берганингни) олиб, уни қўйиб юбор», дедилар. У (аёл): «Эй Аллоҳнинг Расули, у менга берган ҳамма нарса менинг ҳузуримда», деди. У эса ундан олди, аёл ўз аҳлининг ҳузурида ўтирди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ ، عَنْ الزُّبَيْرِ بْنِ سَعِيدٍ رَجُلٍ مِنْ بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، قَالَ : بَلَغَنِي حَدِيثٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ بْنِ رُكَانَةَ ، وَهُوَ فِي قَرْيَةٍ لَهُ، فَأَتَيْتُهُ، فَسَأَلْتُهُ، فَقَالَ : حَدَّثَنِي أَبِي ، عَنْ جَدِّي أَنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ الْبَتَّةَ، فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ، فَقَالَ : " مَا أَرَدْتَ؟ "، فَقَالَ : وَاحِدَةً، قَالَ : " آللَّهِ؟ " قَالَ : آللَّهِ، قَالَ : " هُوَ مَا نَوَيْتَ "

Abdulmuttalib oʻgʻillaridan boʻlgan bir kishi — Zubayr ibn Saʼid aytdi: Menga Abdulloh ibn Ali ibn Yazid ibn Rukonadan bir hadis yetdi, u esa oʻzining bir qishlogʻida edi. Men uning oldiga borib, undan soʻradim. U dedi: Menga otam, unga bobosi aytib berdiki, u xotinini batta (qatʼiy) taloq bilan taloq qilgan edi. Soʻng Nabiy ﷺning huzurlariga kelib, buni u zotga aytdi. U zot: «Nimani niyat qilding?» dedilar. U: «Bittani», dedi. U zot: «Alloh nomiga (qasammi)?» dedilar. U: «Alloh nomiga (qasam)», dedi. U zot: «U — sen niyat qilganingdek», dedilar.Абдулмутталиб ўғилларидан бўлган бир киши — Зубайр ибн Саъид айтди: Менга Абдуллоҳ ибн Али ибн Язид ибн Руконадан бир ҳадис етди, у эса ўзининг бир қишлоғида эди. Мен унинг олдига бориб, ундан сўрадим. У деди: Менга отам, унга бобоси айтиб бердики, у хотинини батта (қатъий) талоқ билан талоқ қилган эди. Сўнг Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб, буни у зотга айтди. У зот: «Нимани ният қилдинг?» дедилар. У: «Биттани», деди. У зот: «Аллоҳ номига (қасамми)?» дедилар. У: «Аллоҳ номига (қасам)», деди. У зот: «У — сен ният қилганингдек», дедилар.

حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاق ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ صَخْرٍ الْبَيَاضِيِّ ، قَالَ : كُنْتُ امْرَأً أُصِيبُ مِنَ النِّسَاءِ مَا لَا يُصِيبُ غَيْرِي، فَلَمَّا دَخَلَ شَهْرُ رَمَضَانَ، خِفْتُ أَنْ أُصِيبَ فِي لَيْلِي شَيْئًا، فَيَتَتَابَعَ بِي ذَلِكَ إِلَى أَنْ أُصْبِحَ، قَالَ : فَتَظَاهَرْتُ إِلَى أَنْ يَنْسَلِخَ، فَبَيْنَا هِيَ لَيْلَةً تَخْدُمُنِي، إِذْ تَكَشَّفَ لِي مِنْهَا شَيْءٌ، فَمَا لَبِثْتُ أَنْ نَزَوْتُ عَلَيْهَا فَلَمَّا أَصْبَحْتُ، خَرَجْتُ إِلَى قَوْمِي فَأَخْبَرْتُهُمْ، وَقُلْتُ : امْشُوا مَعِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالُوا : لَا وَاللَّهِ، لَا نَمْشِي مَعَكَ، مَا نَأْمَنُ أَنْ يَنْزِلَ فِيكَ الْقُرْآنُ، أَوْ أَنْ يَكُونَ فِيكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَالَةٌ يَلْزَمُنَا عَارُهَا، وَلَنُسْلِمَنَّكَ بِجَرِيرَتِكَ. فَانْطَلَقْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَصَصْتُ عَلَيْهِ خَبَرِي، فَقَالَ : " يَا سَلَمَةُ، أَنْتَ بِذَاكَ؟ " قُلْتُ : أَنَا بِذَاكَ، قَالَ : " يَا سَلَمَةُ، أَنْتَ بِذَاكَ؟ " قُلْتُ : أَنَا بِذَاكَ، قَالَ : " يَا سَلَمَةُ، أَنْتَ بِذَاكَ؟ " قُلْتُ : أَنَا بِذَاكَ، وَهَأَنَا صَابِرٌ نَفْسِي، فَاحْكُمْ فِيَّ مَا أَرَاكَ اللَّهُ، قَالَ : " فَأَعْتِقْ رَقَبَةً "، قَالَ : فَضَرَبْتُ صَفْحَةَ رَقَبَتِي، فَقُلْتُ : وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا أَصْبَحْتُ أَمْلِكُ رَقَبَةً غَيْرَهَا، قَالَ : " فَصُمْ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ "، قُلْتُ : وَهَلْ أَصَابَنِي الَّذِي أَصَابَنِي إِلَّا فِي الصِّيَامِ؟ قَالَ : " فَأَطْعِمْ وَسْقًا مِنْ تَمْرٍ سِتِّينَ مِسْكِينًا "، فَقُلْتُ : وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ، لَقَدْ بِتْنَا لَيْلَتَنَا وَحْشَى، مَالَنَا مِنَ الطَّعَام، قَالَ : " فَانْطَلِقْ إِلَى صَاحِبِ صَدَقَةِ بَنِي زُرَيْقٍ فَلْيَدْفَعْهَا إِلَيْكَ، وَأَطْعِمْ سِتِّينَ مِسْكِينًا وَسْقًا مِنْ تَمْرٍ، وَكُلْ بَقِيَّتَهُ أَنْتَ وَعِيَالُكَ "، قَالَ : فَأَتَيْتُ قَوْمِي، فَقُلْتُ : وَجَدْتُ عِنْدَكُمُ الضِّيقَ وَسُوءَ الرَّأْيِ، وَوَجَدْتُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ السَّعَةَ وَحُسْنَ الرَّأْيِ، وَقَدْ أَمَرَ لِي بِصَدَقَتِكُمْ

Salama ibn Saxr al-Bayodiy (roziyallohu anhu) aytdi: Men ayollardan boshqalar erisha olmaydigan darajada bahra oladigan kishi edim. Ramazon oyi kirganida, kechasi biror narsa qilib qoʻyishimdan va bu ish menda tong otguncha ketma-ket davom etib ketishidan qoʻrqdim. Shunda men (ramazon) chiqib ketguncha zihor qildim. Bir kechasi u menga xizmat qilib turganida, uning bir yeri menga ochilib qoldi va koʻp oʻtmay men unga tashlandim. Tong otganida qavmim oldiga chiqib, ularga xabar berdim va: «Men bilan Rasululloh ﷺning huzurlariga yuringlar», dedim. Ular: «Yoʻq, vallohi, biz sen bilan bormaymiz. Sen haqingda Qurʼon nozil boʻlishidan yoki Rasululloh ﷺdan sen haqingda bizni ham uyatga qoldiradigan bir soʻz boʻlishidan xotirjam emasmiz. Biz seni jinoyating bilan (yolgʻiz) topshirib qoʻyamiz», dedilar. Bas, men Rasululloh ﷺning huzurlariga bordim va u zotga xabarimni soʻzlab berdim. U zot: «Ey Salama, sen shundaymisan?» dedilar. Men: «Men shundayman», dedim. U zot: «Ey Salama, sen shundaymisan?» dedilar. Men: «Men shundayman», dedim. U zot: «Ey Salama, sen shundaymisan?» dedilar. Men: «Men shundayman, mana, oʻzimni (hukmingizga) sabr bilan topshirdim, Alloh sizga koʻrsatgan hukmni menga qiling», dedim. U zot: «Bir qul ozod qil», dedilar. Men boʻynimning yon tomoniga urib: «Sizni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, mana shundan boshqa qulga ega emasman», dedim. U zot: «Unda ketma-ket ikki oy roʻza tut», dedilar. Men: «Boshimga tushgan bu ish roʻza sababli tushmadimi?» dedim. U zot: «Unda oltmish miskinga bir vasq xurmo yedir», dedilar. Men: «Sizni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, biz bu kechani taomsiz, och holda oʻtkazdik», dedim. U zot: «Unda Banu Zurayqning sadaqasi egasi huzuriga borgin, u uni senga bersin; oltmish miskinga bir vasq xurmo yedirgin, qolganini oʻzing va oilang yenglar», dedilar. Men qavmim oldiga kelib: «Sizlarning oldingizda torlik va yomon fikrni topdim, Rasululloh ﷺning huzurlarida esa kenglik va yaxshi fikrni topdim. U zot menga sizlarning sadaqangizni (berishga) buyurdilar», dedim.Салама ибн Сахр ал-Баёдий (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен аёллардан бошқалар эриша олмайдиган даражада баҳра оладиган киши эдим. Рамазон ойи кирганида, кечаси бирор нарса қилиб қўйишимдан ва бу иш менда тонг отгунча кетма-кет давом этиб кетишидан қўрқдим. Шунда мен (рамазон) чиқиб кетгунча зиҳор қилдим. Бир кечаси у менга хизмат қилиб турганида, унинг бир ери менга очилиб қолди ва кўп ўтмай мен унга ташландим. Тонг отганида қавмим олдига чиқиб, уларга хабар бердим ва: «Мен билан Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига юринглар», дедим. Улар: «Йўқ, валлоҳи, биз сен билан бормаймиз. Сен ҳақингда Қуръон нозил бўлишидан ёки Расулуллоҳ ﷺдан сен ҳақингда бизни ҳам уятга қолдирадиган бир сўз бўлишидан хотиржам эмасмиз. Биз сени жиноятинг билан (ёлғиз) топшириб қўямиз», дедилар. Бас, мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига бордим ва у зотга хабаримни сўзлаб бердим. У зот: «Эй Салама, сен шундаймисан?» дедилар. Мен: «Мен шундайман», дедим. У зот: «Эй Салама, сен шундаймисан?» дедилар. Мен: «Мен шундайман», дедим. У зот: «Эй Салама, сен шундаймисан?» дедилар. Мен: «Мен шундайман, мана, ўзимни (ҳукмингизга) сабр билан топширдим, Аллоҳ сизга кўрсатган ҳукмни менга қилинг», дедим. У зот: «Бир қул озод қил», дедилар. Мен бўйнимнинг ён томонига уриб: «Сизни ҳақ билан юборган Зотга қасамки, мана шундан бошқа қулга эга эмасман», дедим. У зот: «Унда кетма-кет икки ой рўза тут», дедилар. Мен: «Бошимга тушган бу иш рўза сабабли тушмадими?» дедим. У зот: «Унда олтмиш мискинга бир васқ хурмо едир», дедилар. Мен: «Сизни ҳақ билан юборган Зотга қасамки, биз бу кечани таомсиз, оч ҳолда ўтказдик», дедим. У зот: «Унда Бану Зурайқнинг садақаси эгаси ҳузурига боргин, у уни сенга берсин; олтмиш мискинга бир васқ хурмо едиргин, қолганини ўзинг ва оиланг енглар», дедилар. Мен қавмим олдига келиб: «Сизларнинг олдингизда торлик ва ёмон фикрни топдим, Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида эса кенглик ва яхши фикрни топдим. У зот менга сизларнинг садақангизни (беришга) буюрдилар», дедим.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ ، عَنْ الشَّعْبِيِّ ، عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ : " أَنَّ زَوْجَهَا طَلَّقَهَا ثَلَاثًا فَلَمْ يَجْعَلْ لَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَفَقَةً وَلَا سُكْنَى " . قَالَ سَلَمَةُ : فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِإِبْرَاهِيمَ، فَقَالَ : قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ : لَا نَدَعُ كِتَابَ رَبِّنَا وَسُنَّةَ نَبِيِّهِ بِقَوْلِ امْرَأَةٍ، فَجَعَلَ لَهَا السُّكْنَى وَالنَّفَقَةَ

Shaʼbiy (rahimahulloh) Fotima binti Qays (roziyallohu anho)dan rivoyat qiladiki, uning eri uni uch taloq bilan taloq qildi. Nabiy ﷺ unga na nafaqa va na turar joy belgilab berdilar. Salama aytdi: Men buni Ibrohimga aytdim. U dedi: Umar ibn Xattob: «Biz bir ayolning soʻzi bilan Robbimizning Kitobini va Uning Nabiysining sunnatini tark etmaymiz», degan va unga turar joy hamda nafaqa belgilagan.Шаъбий (раҳимаҳуллоҳ) Фотима бинти Қайс (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қиладики, унинг эри уни уч талоқ билан талоқ қилди. Набий ﷺ унга на нафақа ва на турар жой белгилаб бердилар. Салама айтди: Мен буни Иброҳимга айтдим. У деди: Умар ибн Хаттоб: «Биз бир аёлнинг сўзи билан Роббимизнинг Китобини ва Унинг Набийсининг суннатини тарк этмаймиз», деган ва унга турар жой ҳамда нафақа белгилаган.

أَخْبَرَنَا يَعْلَى ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا ، عَنْ عَامِرٍ ، حَدَّثَتْنِي فَاطِمَةُ بِنْتُ قَيْسٍ : " أَنَّ زَوْجَهَا طَلَّقَهَا ثَلَاثًا، فَأَمَرَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ تَعْتَدَّ عِنْدَ ابْنِ عَمِّهَا ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍ "

Fotima binti Qays (roziyallohu anho) menga aytib berdiki, uning eri uni uch taloq bilan taloq qildi. Shunda Nabiy ﷺ unga amakivachchasi Ibn Ummu Maktumning huzurida idda saqlashni buyurdilar.Фотима бинти Қайс (розияллоҳу анҳо) менга айтиб бердики, унинг эри уни уч талоқ билан талоқ қилди. Шунда Набий ﷺ унга амакиваччаси Ибн Умму Мактумнинг ҳузурида идда сақлашни буюрдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ ، عَنْ الْأَشْعَثِ ، عَنْ الْحَكَمِ ، وَحَمَّادٍ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ الْأَسْوَدِ ، عَنْ عُمَرَ ، قَالَ : " لَا نَدَعُ كِتَابَ رَبِّنَا وَسُنَّةَ نَبِيِّهِ بِقَوْلِ امْرَأَةٍ : الْمُطَلَّقَةُ ثَلَاثًا لَهَا السُّكْنَى وَالنَّفَقَةُ " . أَخْبَرَنَا طَلْقُ بْنُ غَنَّامٍ ، عَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ ، عَنْ الْأَعْمَشِ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ الْأَسْوَدِ ، عَنْ عُمَرَ ، نَحْوَهُ

Asvad Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: U: «Biz bir ayolning soʻzi bilan Robbimizning Kitobini va Uning Nabiysining sunnatini tark etmaymiz: uch taloq qilingan ayolga turar joy va nafaqa bordir», dedi. Talq ibn Gʻannom bizga xabar berdi, u Hafs ibn Gʻiyosdan, u Aʼmashdan, u Ibrohimdan, u Asvaddan, u Umardan shunga oʻxshash rivoyat qildi.Асвад Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: У: «Биз бир аёлнинг сўзи билан Роббимизнинг Китобини ва Унинг Набийсининг суннатини тарк этмаймиз: уч талоқ қилинган аёлга турар жой ва нафақа бордир», деди. Талқ ибн Ғанном бизга хабар берди, у Ҳафс ибн Ғиёсдан, у Аъмашдан, у Иброҳимдан, у Асваддан, у Умардан шунга ўхшаш ривоят қилди.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ ، قَالَ : حَدَّثَنَا حَفْصٌ ، عَنْ الْأَعْمَشِ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ الْأَسْوَدِ ، قَالَ : قَالَ عُمَرُ : " لَا نُجِيزُ قَوْلَ امْرَأَةٍ فِي دِينِ اللَّهِ : الْمُطَلَّقَةُ ثَلَاثًا لَهَا السُّكْنَى وَالنَّفَقَةُ " . قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ : لَا أَرَى السُّكْنَى وَالنَّفَقَةَ لِلْمُطَلَّقَةِ

Asvad aytdi: Umar (roziyallohu anhu): «Biz Allohning dinida bir ayolning soʻzini joiz qilmaymiz: uch taloq qilingan ayolga turar joy va nafaqa bordir», dedi. Abu Muhammad aytdi: Men taloq qilingan ayolga turar joy va nafaqa (bor deb) koʻrmayman.Асвад айтди: Умар (розияллоҳу анҳу): «Биз Аллоҳнинг динида бир аёлнинг сўзини жоиз қилмаймиз: уч талоқ қилинган аёлга турар жой ва нафақа бордир», деди. Абу Муҳаммад айтди: Мен талоқ қилинган аёлга турар жой ва нафақа (бор деб) кўрмайман.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ ، أَنَّ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ أَخْبَرَهُ، أَنَّ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَهُ : أَنَّهُ اجْتَمَعَ هُوَ وَابْنُ عَبَّاسٍ عِنْدَ أَبِي هُرَيْرَةَ فَذَكَرُوا الرَّجُلَ يُتَوَفَّى عَنِ الْمَرْأَةِ فَتَلِدُ بَعْدَهُ بِلَيَالٍ قَلَائِلَ، فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ : حِلُّهَا آخِرُ الْأَجَلَيْنِ. وَقَالَ أَبُو سَلَمَةَ : إِذَا وَضَعَتْ، فَقَدْ حَلَّتْ، فَتَرَاجَعَا فِي ذَلِكَ بَيْنَهُمَا، فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ : أَنَا مَعَ ابْنِ أَخِي يَعْنِي أَبَا سَلَمَةَ، فَبَعَثُوا كُرَيْبًا مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَسَأَلَهَا، فَذَكَرَتْ أُمُّ سَلَمَةَ ، " أَنَّ سُبَيْعَةَ بِنْتَ الْحَارِثِ الْأَسْلَمِيَّةَ مَاتَ عَنْهَا زَوْجُهَا، فَنَفِسَتْ بَعْدَهُ بِلَيَالٍ وَأَنَّ رَجُلًا مِنْ بَنِي عَبْدِ الدَّارِ يُكْنَى أَبَا السَّنَابِلِ خَطَبَهَا، وَأَخْبَرَهَا أَنَّهَا قَدْ حَلَّتْ فَأَرَادَتْ أَنْ تَتَزَوَّجَ غَيْرَهُ، فَقَالَ لَهَا أَبُو السَّنَابِلِ : فَإِنَّكِ لَمْ تَحِلِّينَ، فَذَكَرَتْ سُبَيْعَةُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَهَا أَنْ تَتَزَوَّجَ "

Abu Salama ibn Abdurahmon xabar berdiki, u va Ibn Abbos Abu Hurayraning huzurida yigʻilishdi. Ular eri vafot etib, undan bir necha kecha keyin koʻzi yoriydigan ayol haqida gaplashdilar. Ibn Abbos: «Uning halol boʻlishi ikki muddatning oxirgisi bilandir», dedi. Abu Salama esa: «Tugʻsa, halol boʻladi», dedi. Ular bu haqda oʻzaro bahslashdilar. Shunda Abu Hurayra: «Men jiyanim bilanman», yaʼni Abu Salama bilan, dedi. Soʻng ular Ibn Abbosning mavlosi Kuraybni Ummu Salamaning oldiga yuborishdi va u undan soʻradi. Ummu Salama zikr qildiki, Subayʼa binti al-Horis al-Aslamiyyaning eri vafot etgan, u esa undan bir necha kecha keyin koʻzi yorigan edi. Banu Abduddordan Abu Sanobil deb kunyalanadigan bir kishi unga sovchi boʻlib, unga (idda muddati) tugaganini aytdi. U esa undan boshqasiga turmushga chiqmoqchi boʻldi. Shunda Abu Sanobil unga: «Sen hali halol boʻlmagansan», dedi. Subayʼa buni Rasululloh ﷺga aytdi, u zot esa unga turmushga chiqishni buyurdilar.Абу Салама ибн Абдураҳмон хабар бердики, у ва Ибн Аббос Абу Ҳурайранинг ҳузурида йиғилишди. Улар эри вафот этиб, ундан бир неча кеча кейин кўзи ёрийдиган аёл ҳақида гаплашдилар. Ибн Аббос: «Унинг ҳалол бўлиши икки муддатнинг охиргиси биландир», деди. Абу Салама эса: «Туғса, ҳалол бўлади», деди. Улар бу ҳақда ўзаро баҳслашдилар. Шунда Абу Ҳурайра: «Мен жияним биланман», яъни Абу Салама билан, деди. Сўнг улар Ибн Аббоснинг мавлоси Курайбни Умму Саламанинг олдига юборишди ва у ундан сўради. Умму Салама зикр қилдики, Субайъа бинти ал-Ҳорис ал-Асламийянинг эри вафот этган, у эса ундан бир неча кеча кейин кўзи ёриган эди. Бану Абдуддордан Абу Санобил деб куняланадиган бир киши унга совчи бўлиб, унга (идда муддати) тугаганини айтди. У эса ундан бошқасига турмушга чиқмоқчи бўлди. Шунда Абу Санобил унга: «Сен ҳали ҳалол бўлмагансан», деди. Субайъа буни Расулуллоҳ ﷺга айтди, у зот эса унга турмушга чиқишни буюрдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ ، عَنْ كُرَيْبٍ ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ ، قَالَتْ : " تُوُفِّيَ زَوْجُ سُبَيْعَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ ، فَوَضَعَتْ بَعْدَ وَفَاةِ زَوْجِهَا بِأَيَّامٍ، فَأَمَرَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ تَتَزَوَّجَ "

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Subayʼa binti al-Horisning eri vafot etdi, u esa eri vafotidan bir necha kun soʻng koʻzi yoridi. Rasululloh ﷺ unga turmushga chiqishni buyurdilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Субайъа бинти ал-Ҳориснинг эри вафот этди, у эса эри вафотидан бир неча кун сўнг кўзи ёриди. Расулуллоҳ ﷺ унга турмушга чиқишни буюрдилар.

أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ الزَّهْرَانِيُّ ، حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ ، حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ الْأَسْوَدِ ، عَنْ أَبِي السَّنَابِلِ ، قَالَ : وَضَعَتْ سُبَيْعَةُ بِنْتُ الْحَارِثِ حَمْلَهَا بَعْدَ وَفَاةِ زَوْجِهَا بِبِضْعٍ وَعِشْرِينَ لَيْلَةً، فَلَمَّا تَعَلَّتْ مِنْ نِفَاسِهَا تَشَوَّفَتْ، فَعِيبَ ذَلِكَ عَلَيْهَا، فَذُكِرَ أَمْرُهَا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ : " إِنْ تَفْعَلْ، فَقَدْ انْقَضَى أَجَلُهَا "

Abu Sanobil (roziyallohu anhu) aytdi: Subayʼa binti al-Horis eri vafotidan yigirma necha kun oʻtgach homilasini tugʻdi. Nifosidan pok boʻlganida, (turmushga chiqishga) intildi. Buni undan ayb koʻrishdi va uning ishi Rasululloh ﷺga aytildi. Shunda u zot: «Agar shunday qilsa, uning idda muddati oʻtib boʻlibdi», dedilar.Абу Санобил (розияллоҳу анҳу) айтди: Субайъа бинти ал-Ҳорис эри вафотидан йигирма неча кун ўтгач ҳомиласини туғди. Нифосидан пок бўлганида, (турмушга чиқишга) интилди. Буни ундан айб кўришди ва унинг иши Расулуллоҳ ﷺга айтилди. Шунда у зот: «Агар шундай қилса, унинг идда муддати ўтиб бўлибди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، عَنْ سُفْيَانَ ، عَنْ مَنْصُورٍ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ الْأَسْوَدِ : أَنَّ سُبَيْعَةَ وَضَعَتْ بَعْدَ وَفَاةِ زَوْجِهَا بِأَيَّامٍ فَتَشَوَّفَتْ، فَعَابَ أَبُو السَّنَابِلِ ، فَسَأَلَتْ أَوْ ذَكَرَتْ أَمْرَهَا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " فَأَمَرَهَا أَنْ تَتَزَوَّجَ "

Asvaddan rivoyat qilinadiki, Subayʼa eri vafotidan bir necha kun soʻng koʻzi yoridi va (turmushga chiqishga) intildi. Abu Sanobil buni ayb koʻrdi. Shunda u Rasululloh ﷺdan soʻradi yoki oʻz ishini u zotga aytdi, u zot esa unga turmushga chiqishni buyurdilar.Асваддан ривоят қилинадики, Субайъа эри вафотидан бир неча кун сўнг кўзи ёриди ва (турмушга чиқишга) интилди. Абу Санобил буни айб кўрди. Шунда у Расулуллоҳ ﷺдан сўради ёки ўз ишини у зотга айтди, у зот эса унга турмушга чиқишни буюрдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ ، أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُرْوَةَ ، عَنْ عَائِشَةَ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " لَا يَحِلُّ لِامْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أَوْ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ أَنْ تَحِدَّ عَلَى أَحَدٍ فَوْقَ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ، إِلَّا عَلَى زَوْجِهَا "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan — yoki Allohga iymon keltirgan — ayolga hech kim uchun uch kundan ortiq aza tutishi halol emas, eri uchungina (aza tutadi)», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган — ёки Аллоҳга иймон келтирган — аёлга ҳеч ким учун уч кундан ортиқ аза тутиши ҳалол эмас, эри учунгина (аза тутади)», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ نَافِعٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ زَيْنَبَ بِنْتَ أَبِي سَلَمَةَ تُحَدِّثُ، عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ بِنْتِ أَبِي سُفْيَانَ : أَنَّ أَخًا لَهَا مَاتَ أَوْ حَمِيمًا لَهَا فَعَمَدَتْ إِلَى صُفْرَةٍ فَجَعَلَتْ تَمْسَحُ يَدَيْهَا، وَقَالَتْ : إِنَّمَا أَفْعَلُ هَذَا لِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " لَا يَحِلُّ لِامْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أَنْ تَحُدَّ فَوْقَ ثَلَاثٍ إِلَّا عَلَى زَوْجِهَا، فَإِنَّهَا تَحُدُّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا " . أَخْبَرَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ نَافِعٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ زَيْنَبَ بِنْتَ أُمِّ سَلَمَةَ تُحَدِّثُ عَنْ أُمِّهَا أَوْ امْرَأَةٍ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، نَحْوَهُ

Humayd ibn Nofeʼ aytdi: Zaynab binti Abu Salamani Ummu Habiba binti Abu Sufyondan hadis aytib berayotganini eshitdim: uning bir akasi yoki bir yaqin qarindoshi vafot etgan edi. U sargʻish (atir)ga qoʻl uzatib, uni ikki qoʻliga surta boshladi va: «Men buni faqat shuning uchun qilyapman: Nabiy ﷺ: ‹Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan ayolga uch (kun)dan ortiq aza tutishi halol emas, eri uchungina (aza tutadi) — u toʻrt oy oʻn kun aza tutadi›, dedilar», dedi. Hoshim ibn Qosim bizga xabar berdi, Shuʼba xabar berdi, u Humayd ibn Nofeʼdan: Men Zaynab binti Ummu Salamani onasidan yoki Nabiy ﷺning zavjalaridan boʻlgan bir ayoldan shunga oʻxshash rivoyat qilayotganini eshitdim.Ҳумайд ибн Нофеъ айтди: Зайнаб бинти Абу Саламани Умму Ҳабиба бинти Абу Суфёндан ҳадис айтиб бераётганини эшитдим: унинг бир акаси ёки бир яқин қариндоши вафот этган эди. У сарғиш (атир)га қўл узатиб, уни икки қўлига сурта бошлади ва: «Мен буни фақат шунинг учун қиляпман: Набий ﷺ: ‹Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган аёлга уч (кун)дан ортиқ аза тутиши ҳалол эмас, эри учунгина (аза тутади) — у тўрт ой ўн кун аза тутади›, дедилар», деди. Ҳошим ибн Қосим бизга хабар берди, Шуъба хабар берди, у Ҳумайд ибн Нофеъдан: Мен Зайнаб бинти Умму Саламани онасидан ёки Набий ﷺнинг завжаларидан бўлган бир аёлдан шунга ўхшаш ривоят қилаётганини эшитдим.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، حَدَّثَنَا زَائِدَةُ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ ، عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " لَا تَحِدُّ الْمَرْأَةُ فَوْقَ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ إِلَّا عَلَى زَوْجٍ، فَإِنَّهَا تَحِدُّ عَلَيْهِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا : لَا تَلْبَسُ ثَوْبًا مَصْبُوغًا إِلَّا ثَوْبَ عَصْبٍ، وَلَا تَكْتَحِلُ، وَلَا تَمَسُّ طِيبًا إِلَّا فِي أَدْنَى طُهْرِهَا إِذَا اغْتَسَلَتْ مِنْ مَحِيضِهَا : نُبْذَةً مِنْ كُسْتٍ وَأَظْفَارٍ "

Ummu Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Ayol kishi er(i)dan boshqa hech kim uchun uch kundan ortiq aza tutmasin; eri uchun esa toʻrt oyu oʻn kun aza tutadi. (Shu muddatda) boʻyalgan kiyim kiymaydi, faqat asb (ipi boʻyab toʻqilgan) matodan boʻlsa mustasno; surma surtmaydi va xushboʻylik tegizmaydi, faqat hayzdan gʻusl qilib poklanganida ozgina qust yoki azfor (atridan) ishlatishi mustasno», dedilar.Умму Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Аёл киши эр(и)дан бошқа ҳеч ким учун уч кундан ортиқ аза тутмасин; эри учун эса тўрт ою ўн кун аза тутади. (Шу муддатда) бўялган кийим киймайди, фақат асб (ипи бўяб тўқилган) матодан бўлса мустасно; сурма суртмайди ва хушбўйлик тегизмайди, фақат ҳайздан ғусл қилиб покланганида озгина қуст ёки азфор (атридан) ишлатиши мустасно», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِسْحَاق بْنِ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ ، عَنْ عَمَّتِهِ زَيْنَبَ بِنْتِ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ : أَنَّ الْفُرَيْعَةَ بِنْتَ مَالِكٍ أَخْبَرَتْهَا أَنَّهَا سَأَلَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَأْذَنَ لَهَا أَنْ تَرْجِعَ إِلَى أَهْلِهَا، فَإِنَّ زَوْجِي قَدْ خَرَجَ فِي طَلَبِ أَعْبُدٍ لَهُ أَبَقُوا، فَأَدْرَكَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ بِطَرَفِ الْقَدُومِ، قَتَلُوهُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " امْكُثِي فِي بَيْتِكِ حَتَّى يَبْلُغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ "، فَقُلْتُ : إِنَّهُ لَمْ يَدَعْنِي فِي بَيْتٍ أَمْلِكُهُ، وَلَا نَفَقَةٍ، فَقَالَ : " امْكُثِي حَتَّى يَبْلُغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ "، فَاعْتَدَّتْ فِيهِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا، قَالَتْ : فَلَمَّا كَانَ عُثْمَانُ : أَرْسَلَ إِلَيَّ فَسَأَلَنِي عَنْ ذَلِكَ فَأَخْبَرْتُهُ، فَاتَّبَعَ ذَلِكَ وَقَضَى بِهِ

Zaynab binti Kaʼb ibn Ujra (rahimahalloh)dan rivoyat qilinadiki, Furayʼa binti Molik (roziyallohu anho) unga shuni xabar berdi: U Rasululloh ﷺdan oʻz oilasiga qaytishga izn berishlarini soʻradi va: «Erim qochib ketgan qullarini izlab chiqqan edi; ularga yetib olgach, Qadum chetiga yetganida ular uni oʻldirib qoʻyishdi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «(Idda) muddati toʻlguncha oʻz uyingda turgin», dedilar. Men: «U menga oʻzimga tegishli uy ham, nafaqa ham qoldirmagan edi», dedim. U zot: «(Idda) muddati toʻlguncha turgin», dedilar. Bas, u oʻsha (uyda) toʻrt oyu oʻn kun idda saqladi. U aytdi: Usmon (xalifa) boʻlganida, menga (odam) yuborib, shu haqda mendan soʻradi. Men unga xabar berdim, u shunga ergashdi va shu bilan hukm chiqardi.Зайнаб бинти Каъб ибн Ужра (раҳимаҳаллоҳ)дан ривоят қилинадики, Фурайъа бинти Молик (розияллоҳу анҳо) унга шуни хабар берди: У Расулуллоҳ ﷺдан ўз оиласига қайтишга изн беришларини сўради ва: «Эрим қочиб кетган қулларини излаб чиққан эди; уларга етиб олгач, Қадум четига етганида улар уни ўлдириб қўйишди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «(Идда) муддати тўлгунча ўз уйингда тургин», дедилар. Мен: «У менга ўзимга тегишли уй ҳам, нафақа ҳам қолдирмаган эди», дедим. У зот: «(Идда) муддати тўлгунча тургин», дедилар. Бас, у ўша (уйда) тўрт ою ўн кун идда сақлади. У айтди: Усмон (халифа) бўлганида, менга (одам) юбориб, шу ҳақда мендан сўради. Мен унга хабар бердим, у шунга эргашди ва шу билан ҳукм чиқарди.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ ، عَنْ جَابِرٍ ، قَالَ : طُلِّقَتْ خَالَتِي فَأَرَادَتْ أَنْ تَجُدَّ نَخْلًا لَهَا، فَقَالَ لَهَا رَجُلٌ : لَيْسَ لَكِ أَنْ تَخْرُجِين، قَالَتْ : فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ، فَقَالَ : " اخْرُجِي فَجُدِّي نَخْلَكِ، فَلَعَلَّكِ أَنْ تَصَدَّقِي أَوْ تَصْنَعِي مَعْرُوفًا "

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Xolam taloq qilingan edi, u oʻz xurmosini kesib olmoqchi boʻldi. Bir kishi unga: «Sening chiqishing joiz emas», dedi. U aytdi: Men Nabiy ﷺning huzurlariga kelib, buni u zotga aytdim. U zot: «Chiqib, xurmongni kesib ol; shoyad sadaqa qilsang yoki biror yaxshilik qilsang», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Холам талоқ қилинган эди, у ўз хурмосини кесиб олмоқчи бўлди. Бир киши унга: «Сенинг чиқишинг жоиз эмас», деди. У айтди: Мен Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб, буни у зотга айтдим. У зот: «Чиқиб, хурмонгни кесиб ол; шояд садақа қилсанг ёки бирор яхшилик қилсанг», дедилар.

أَخْبَرَنَا سَهْلُ بْنُ حَمَّادٍ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ الْحَكَمِ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ الْأَسْوَدِ ، عَنْ عَائِشَةَ : أَنَّهَا أَرَادَتْ أَنْ تَشْتَرِيَ بَرِيرَةَ ، فَأَرَادَ مَوَالِيهَا أَنْ يَشْتَرِطُوا وَلَاءَهَا، فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ : " اشْتَرِيهَا، فَإِنَّمَا الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ "، فَاشْتَرَتْهَا فَأَعْتَقَتْهَا، وَخَيَّرَهَا مِنْ زَوْجِهَا وَكَانَ حُرًّا وَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِلَحْمٍ، فَقَالَ : " مِنْ أَيْنَ هَذَا؟ " قِيلَ : تُصُدِّقَ بِهِ عَلَى بَرِيرَةَ ، فَقَالَ : " هُوَ لَهَا صَدَقَةٌ، وَلَنَا هَدِيَّةٌ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u Barirani sotib olmoqchi boʻldi, uning egalari esa valosini (ozod qiluvchiga tegishli merosini) oʻzlariga shart qilib qoʻymoqchi boʻlishdi. Oisha buni Rasululloh ﷺga aytdi, u zot: «Uni sotib ol, chunki valo ozod qilgan kishiga tegishlidir», dedilar. Bas, u uni sotib olib, ozod qildi va (Rasululloh ﷺ) uni eri haqida ixtiyorli qildilar; eri esa hur edi. Nabiy ﷺga goʻsht keltirildi, u zot: «Bu qayerdan?» dedilar. «U Bariraga sadaqa qilingan edi», deyildi. Shunda u zot: «U (Barira) uchun sadaqa, biz uchun esa hadyadir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у Барирани сотиб олмоқчи бўлди, унинг эгалари эса валосини (озод қилувчига тегишли меросини) ўзларига шарт қилиб қўймоқчи бўлишди. Оиша буни Расулуллоҳ ﷺга айтди, у зот: «Уни сотиб ол, чунки вало озод қилган кишига тегишлидир», дедилар. Бас, у уни сотиб олиб, озод қилди ва (Расулуллоҳ ﷺ) уни эри ҳақида ихтиёрли қилдилар; эри эса ҳур эди. Набий ﷺга гўшт келтирилди, у зот: «Бу қаердан?» дедилар. «У Барирага садақа қилинган эди», дейилди. Шунда у зот: «У (Барира) учун садақа, биз учун эса ҳадядир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيل بْنُ خَلِيلٍ ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : دَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيَّ فَقَرَّبْتُ إِلَيْهِ طَعَامًا لَيْسَ فِيهِ لَحْمٌ، فَقَالَ : " أَلَمْ أَرَ لَكُمْ قِدْرًا مَنْصُوبَةً؟ " قُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَذَا لَحْمٌ تُصُدِّقَ بِهِ عَلَى بَرِيرَةَ ، فَأَهْدَتْ لَنَا، قَالَ : " هُوَ عَلَيْهَا صَدَقَةٌ، وَهُوَ لَنَا مِنْهَا هَدِيَّةٌ "، وَكَانَ لَهَا زَوْجٌ، فَلَمَّا عُتِقَتْ، خُيِّرَتْ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Nabiy ﷺ huzurimga kirdilar, men u zotga goʻshtsiz taom yaqinlashtirdim. U zot: «Sizlarnikida (oʻchoqqa) qoʻyilgan bir qozonni koʻrmadimmi?» dedilar. Men: «Yo Rasululloh, u — Bariraga sadaqa qilingan goʻsht; u bizga hadya qildi», dedim. U zot: «U (Barira) uchun sadaqa, bizga esa undan hadyadir», dedilar. Uning eri bor edi; ozod qilinganida, (erini tanlashda) ixtiyorli qilindi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Набий ﷺ ҳузуримга кирдилар, мен у зотга гўштсиз таом яқинлаштирдим. У зот: «Сизларникида (ўчоққа) қўйилган бир қозонни кўрмадимми?» дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, у — Барирага садақа қилинган гўшт; у бизга ҳадя қилди», дедим. У зот: «У (Барира) учун садақа, бизга эса ундан ҳадядир», дедилар. Унинг эри бор эди; озод қилинганида, (эрини танлашда) ихтиёрли қилинди.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الضَّحَّاكِ ، عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيِّ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَائِشَةَ : " أَنَّ بَرِيرَةَ حِينَ أَعْتَقَتْهَا عَائِشَةُ ، كَانَ زَوْجُهَا عَبْدًا، فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحُضُّهَا عَلَيْهِ، فَجَعَلَتْ تَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَيْسَ لِي أَنْ أُفَارِقَهُ؟ قَالَ : " بَلَى " ، قَالَتْ : فَقَدْ فَارَقْتُهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Oisha Barirani ozod qilganida, uning eri qul edi. Rasululloh ﷺ uni (eriga qaytishga) undar edilar. U esa Rasululloh ﷺga: «Undan ajralishim (huquqim) yoʻqmi?» deyaverdi. U zot: «Bor», dedilar. U: «Unda men undan ajraldim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Оиша Барирани озод қилганида, унинг эри қул эди. Расулуллоҳ ﷺ уни (эрига қайтишга) ундар эдилар. У эса Расулуллоҳ ﷺга: «Ундан ажралишим (ҳуқуқим) йўқми?» деяверди. У зот: «Бор», дедилар. У: «Унда мен ундан ажралдим», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ ، أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ خَالِدٍ يَعْنِي الْحَذَّاءَ عَنْ عِكْرِمَةَ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ : أَنَّ زَوْجَ بَرِيرَةَ كَانَ عَبْدًا يُقَالُ لَهُ : مُغِيثٌ، كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ يَطُوفُ خَلْفَهَا يَبْكِي وَدُمُوعُهُ تَسِيلُ عَلَى لِحْيَتِهِ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْعَبَّاسِ : " يَا عَبَّاسُ، أَلَا تَعْجَبُ مِنْ شِدَّةِ حُبِّ مُغِيثٍ بَرِيرَةَ ، وَمِنْ شِدَّةِ بُغْضِ بَرِيرَةَ مُغِيثًا؟ " فَقَالَ لَهَا : " لَوْ رَاجَعْتِيهِ فَإِنَّهُ أَبُو وَلَدِكِ "، فَقَالَتْ : يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَأْمُرُنِي؟ قَال : " إِنَّمَا أَنَا شَافِعٌ "، قَالَتْ : لَا حَاجَةَ لِي فِيهِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bariraning eri Mugʻis degan bir qul edi. Goʻyo men uni koʻrib turibman — Bariraning orqasidan yigʻlab, koʻz yoshlari soqoliga oqib yurar edi. Shunda Nabiy ﷺ Abbosga: «Ey Abbos, Mugʻisning Bariraga boʻlgan muhabbatidan va Bariraning Mugʻisga boʻlgan nafratidan hayron qolmaysanmi?» dedilar. Soʻng u ayolga: «Agar unga qaytsang (yaxshi boʻlmasmidi), axir u sening bolangning otasi-ku», dedilar. U: «Ey Rasululloh, menga buyurayapsizmi?» dedi. U zot: «Men faqat shafoat (tavsiya) qilayapman, xolos», dedilar. U: «Menga uning keragi yoʻq», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бариранинг эри Муғис деган бир қул эди. Гўё мен уни кўриб турибман — Бариранинг орқасидан йиғлаб, кўз ёшлари соқолига оқиб юрар эди. Шунда Набий ﷺ Аббосга: «Эй Аббос, Муғиснинг Барирага бўлган муҳаббатидан ва Бариранинг Муғисга бўлган нафратидан ҳайрон қолмайсанми?» дедилар. Сўнг у аёлга: «Агар унга қайтсанг (яхши бўлмасмиди), ахир у сенинг болангнинг отаси-ку», дедилар. У: «Эй Расулуллоҳ, менга буюраяпсизми?» деди. У зот: «Мен фақат шафоат (тавсия) қилаяпман, холос», дедилар. У: «Менга унинг кераги йўқ», деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي زِيَادُ بْنُ سَعْدٍ ، عَنْ هِلَالِ بْنِ أُسَامَةَ ، عَنْ أَبِي مَيْمُونَةَ سُلَيْمَانَ مَوْلًى لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ ، قَالَ : كُنْتُ عِنْدَ أَبِي هُرَيْرَةَ فَجَاءَتْهُ امْرَأَةٌ، فَقَالَتْ : إِنَّ زَوْجِي يُرِيدُ أَنْ يَذْهَبَ بِوَلَدِي، فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ : كُنْتُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ جَاءَتْهُ امْرَأَةٌ، فَقَالَتْ : إِنَّ زَوْجِي يُرِيدُ أَنْ يَذْهَبَ بِوَلَدِي أَوْ بِابْنِي وَقَدْ نَفَعَنِي وَسَقَانِي مِنْ بِئْرِ أَبِي عِنَبَةَ ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : اسْتَهِمَا أَوْ قَالَ : تَسَاهَمَا أَبُو عَاصِمٍ الشَّاكُّ ، فَجَاءَ زَوْجُهَا، فَقَالَ : مَنْ يُخَاصِمُنِي فِي وَلَدِي أَوْ فِي ابْنِي؟، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " يَا غُلَامُ، هَذَا أَبُوكَ وَهَذِهِ أُمُّكَ، فَخُذْ بِيَدِ أَيِّهِمَا شِئْتَ " . وَقَدْ قَالَ أَبُو عَاصِمٍ : " فَاتْبَعْ أَيَّهُمَا شِئْتَ "، فَأَخَذَ بِيَدِ أُمِّهِ فَانْطَلَقَتْ بِهِ

Madina ahlining mavlosi Abu Maymuna Sulaymon aytdi: Men Abu Hurayraning huzurida edim. Uning oldiga bir ayol kelib: «Erim bolamni olib ketmoqchi», dedi. Shunda Abu Hurayra (roziyallohu anhu) dedi: Men Rasululloh ﷺning huzurlarida edim, u zotning oldilariga bir ayol kelib: «Erim bolamni — yoki oʻgʻlimni — olib ketmoqchi, u esa menga foyda keltirdi va Abu Inaba qudugʻidan menga suv tashib berdi», dedi. Rasululloh ﷺ: «Ikkovingiz qurʼa tashlanglar», dedilar — yoki: «qurʼa chiqaringlar», dedilar; shubha qiluvchi Abu Osimdir. Soʻng uning eri kelib: «Bolam — yoki oʻgʻlim — haqida men bilan kim daʼvolashadi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Ey bola, mana bu — otang, mana bu — onang; qaysi birining qoʻlidan tutishni xohlasang, oʻshaning qoʻlidan tut», dedilar. Abu Osim: «Qaysi biriga ergashishni xohlasang, oʻshanga ergash», degan. Bas, u onasining qoʻlidan tutdi va onasi uni olib ketdi.Мадина аҳлининг мавлоси Абу Маймуна Сулаймон айтди: Мен Абу Ҳурайранинг ҳузурида эдим. Унинг олдига бир аёл келиб: «Эрим боламни олиб кетмоқчи», деди. Шунда Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида эдим, у зотнинг олдиларига бир аёл келиб: «Эрим боламни — ёки ўғлимни — олиб кетмоқчи, у эса менга фойда келтирди ва Абу Инаба қудуғидан менга сув ташиб берди», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Икковингиз қуръа ташланглар», дедилар — ёки: «қуръа чиқаринглар», дедилар; шубҳа қилувчи Абу Осимдир. Сўнг унинг эри келиб: «Болам — ёки ўғлим — ҳақида мен билан ким даъволашади?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Эй бола, мана бу — отанг, мана бу — онанг; қайси бирининг қўлидан тутишни хоҳласанг, ўшанинг қўлидан тут», дедилар. Абу Осим: «Қайси бирига эргашишни хоҳласанг, ўшанга эргаш», деган. Бас, у онасининг қўлидан тутди ва онаси уни олиб кетди.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ ، أَخْبَرَنِي مُظَاهِرٌ وَهُوَ ابْنُ أَسْلَمَ ، أَنَّهُ سَمِعَ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ ، عَنْ عَائِشَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " لِلْأَمَةِ تَطْلِيقَتَانِ وَقُرْؤُهَا حَيْضَتَانِ " . قَالَ أَبُو عَاصِمٍ : سَمِعْتُهُ مِنْ مُظَاهِرٍ

Oisha (roziyallohu anho)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: u zot: «Choʻriga ikki taloq (aytiladi), uning qurʼi (idda muddati) esa ikki hayzdir», dedilar. Abu Osim aytdi: Men buni Muzohirdan eshitdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: у зот: «Чўрига икки талоқ (айтилади), унинг қуръи (идда муддати) эса икки ҳайздир», дедилар. Абу Осим айтди: Мен буни Музоҳирдан эшитдим.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ ، أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ ، عَنْ قَيْسِ بْنِ وَهْبٍ ، عَنْ أَبِي الْوَدَّاكِ ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَرَفَعَهُ أَنَّهُ قَالَ فِي سَبَايَا أَوْطَاسٍ : " لَا تُوطَأُ حَامِلٌ حَتَّى تَضَعَ حَمْلَهَا، وَلَا غَيْرُ ذَاتِ حَمْلٍ حَتَّى تَحِيضَ حَيْضَةً "

Abu Said (roziyallohu anhu)dan — uni (Rasululloh ﷺga) marfuʼ qilib — rivoyat qilinadi. U zot Avtos asiralari haqida: «Homilador (asira) tugʻib boʻlmaguncha, unga yaqinlik qilinmaydi; homilador boʻlmagani esa bir marta hayz koʻrmaguncha (yaqinlik qilinmaydi)», dedilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан — уни (Расулуллоҳ ﷺга) марфуъ қилиб — ривоят қилинади. У зот Автос асиралари ҳақида: «Ҳомиладор (асира) туғиб бўлмагунча, унга яқинлик қилинмайди; ҳомиладор бўлмагани эса бир марта ҳайз кўрмагунча (яқинлик қилинмайди)», дедилар.