أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ إِبْرَاهِيمَ، يُحَدِّثُ عَنْ عَلْقَمَةَ، وَالأَسْوَدِ، أَنَّهُمَا كَانَا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ فِي بَيْتِهِ فَقَالَ أَصَلَّى هَؤُلاَءِ قُلْنَا نَعَمْ ‏.‏ فَأَمَّهُمَا وَقَامَ بَيْنَهُمَا بِغَيْرِ أَذَانٍ وَلاَ إِقَامَةٍ ‏.‏ قَالَ إِذَا كُنْتُمْ ثَلاَثَةً فَاصْنَعُوا هَكَذَا وَإِذَا كُنْتُمْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ فَلْيَؤُمَّكُمْ أَحَدُكُمْ وَلْيَفْرِشْ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ فَكَأَنَّمَا أَنْظُرُ إِلَى اخْتِلاَفِ أَصَابِعِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Alqama va Aswad u zotning uyida u kishi bilan birga edilar. Abdulloh: «Bular namoz oʻqishdimi?» dedi. Biz: «Ha», dedik. Shunda u ularga imomlik qilib, azonsiz va iqomatsiz ikkovining oʻrtasida turdi va: «Uch kishi boʻlsangiz, mana shunday qilinglar, agar undan koʻp boʻlsangiz, biringiz sizga imomlik qilsin va kaftlarini sonlariga qoʻysin», dedi. Men goʻyo Rasululloh ﷺ ning barmoqlarini bir-biriga kiritgan holatiga qarab turgandekman.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Алқама ва Асwад у зотнинг уйида у киши билан бирга эдилар. Абдуллоҳ: «Булар намоз ўқишдими?» деди. Биз: «Ҳа», дедик. Шунда у уларга имомлик қилиб, азонсиз ва иқоматсиз икковининг ўртасида турди ва: «Уч киши бўлсангиз, мана шундай қилинглар, агар ундан кўп бўлсангиз, бирингиз сизга имомлик қилсин ва кафтларини сонларига қўйсин», деди. Мен гўё Расулуллоҳ ﷺ нинг бармоқларини бир-бирига киритган ҳолатига қараб тургандекман.

أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الرِّبَاطِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَمْرٌو، - وَهُوَ ابْنُ أَبِي قَيْسٍ - عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ عَدِيٍّ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، وَعَلْقَمَةَ، قَالاَ صَلَّيْنَا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ فِي بَيْتِهِ فَقَامَ بَيْنَنَا فَوَضَعْنَا أَيْدِيَنَا عَلَى رُكَبِنَا فَنَزَعَهَا فَخَالَفَ بَيْنَ أَصَابِعِنَا وَقَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَفْعَلُهُ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Aswad va Alqama aytdilar: «Biz Abdulloh ibn Masʼud bilan uyida namoz oʻqidik. U bizning oramizda turdi. Biz qoʻllarimizni tizzalarimizga qoʻygan edik, u ularni olib, barmoqlarimizni bir-biriga kiritdi va: ‹Men Rasululloh ﷺ ni shunday qilayotganini koʻrdim›, dedi».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Асwад ва Алқама айтдилар: «Биз Абдуллоҳ ибн Масъуд билан уйида намоз ўқидик. У бизнинг орамизда турди. Биз қўлларимизни тиззаларимизга қўйган эдик, у уларни олиб, бармоқларимизни бир-бирига киритди ва: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺ ни шундай қилаётганини кўрдим›, деди».

أَخْبَرَنَا نُوحُ بْنُ حَبِيبٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ عَلَّمَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الصَّلاَةَ فَقَامَ فَكَبَّرَ فَلَمَّا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ طَبَّقَ يَدَيْهِ بَيْنَ رُكْبَتَيْهِ وَرَكَعَ فَبَلَغَ ذَلِكَ سَعْدًا فَقَالَ صَدَقَ أَخِي قَدْ كُنَّا نَفْعَلُ هَذَا ثُمَّ أُمِرْنَا بِهَذَا يَعْنِي الإِمْسَاكَ بِالرُّكَبِ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizga namozni oʻrgatdilar. U zot turib takbir aytdilar, rukuʼga borishni istaganlarida ikki qoʻllarini bir-biriga chalishtirib, tizzalarining orasiga qoʻyib rukuʼ qildilar». Bu xabar Saʼdga yetganida u: «Ukam toʻgʻri aytibdi, biz ilgari mana shunday qilar edik, keyin bunga, yaʼni tizzalarni ushlashga buyurildik», dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизга намозни ўргатдилар. У зот туриб такбир айтдилар, рукуъга боришни истаганларида икки қўлларини бир-бирига чалиштириб, тиззаларининг орасига қўйиб рукуъ қилдилар». Бу хабар Саъдга етганида у: «Укам тўғри айтибди, биз илгари мана шундай қилар эдик, кейин бунга, яъни тиззаларни ушлашга буюрилдик», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي يَعْفُورٍ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ صَلَّيْتُ إِلَى جَنْبِ أَبِي وَجَعَلْتُ يَدَىَّ بَيْنَ رُكْبَتَىَّ فَقَالَ لِي اضْرِبْ بِكَفَّيْكَ عَلَى رُكْبَتَيْكَ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ فَعَلْتُ ذَلِكَ مَرَّةً أُخْرَى فَضَرَبَ يَدِي وَقَالَ إِنَّا قَدْ نُهِينَا عَنْ هَذَا وَأُمِرْنَا أَنْ نَضْرِبَ بِالأَكُفِّ عَلَى الرُّكَبِ ‏.‏

Musʼab ibn Saʼd (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Men otamning yonida namoz oʻqidim va ikki qoʻlimni tizzalarimning orasiga qoʻydim. U menga: ‹Kaftlaringni tizzalaringga qoʻy›, dedi. Soʻng men buni yana bir marta qildim, shunda u qoʻlimga urib: ‹Biz bundan qaytarilgan va kaftlarni tizzalarga qoʻyishga buyurilgan edik›, dedi».Мусъаб ибн Саъд (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Мен отамнинг ёнида намоз ўқидим ва икки қўлимни тиззаларимнинг орасига қўйдим. У менга: ‹Кафтларингни тиззаларингга қўй›, деди. Сўнг мен буни яна бир марта қилдим, шунда у қўлимга уриб: ‹Биз бундан қайтарилган ва кафтларни тиззаларга қўйишга буюрилган эдик›, деди».

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ عَدِيٍّ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ رَكَعْتُ فَطَبَّقْتُ فَقَالَ أَبِي إِنَّ هَذَا شَىْءٌ كُنَّا نَفْعَلُهُ ثُمَّ ارْتَفَعْنَا إِلَى الرُّكَبِ ‏.‏

Musʼab ibn Saʼd (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Men rukuʼ qildim va qoʻllarimni bir-biriga chalishtirdim. Shunda otam: ‹Bu biz ilgari qiladigan ish edi, keyin tizzalarga koʻtarilgan edik (qoʻllarimizni tizzalarga qoʻygan edik)›, dedi».Мусъаб ибн Саъд (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Мен рукуъ қилдим ва қўлларимни бир-бирига чалиштирдим. Шунда отам: ‹Бу биз илгари қиладиган иш эди, кейин тиззаларга кўтарилган эдик (қўлларимизни тиззаларга қўйган эдик)›, деди».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عُمَرَ، قَالَ سُنَّتْ لَكُمُ الرُّكَبُ فَأَمْسِكُوا بِالرُّكَبِ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Sizlarga tizzalar sunnat qilindi, bas, tizzalarni ushlanglar».Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Сизларга тиззалар суннат қилинди, бас, тиззаларни ушланглар».

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، قَالَ قَالَ عُمَرُ إِنَّمَا السُّنَّةُ الأَخْذُ بِالرُّكَبِ ‏.‏

Abu Abdurrahmon as-Sulamiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Umar (roziyallohu anhu): «Sunnat faqat tizzalarni ushlashdir», dedi.Абу Абдурраҳмон ас-Суламий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Умар (розияллоҳу анҳу): «Суннат фақат тиззаларни ушлашдир», деди.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، فِي حَدِيثِهِ عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ سَالِمٍ، قَالَ أَتَيْنَا أَبَا مَسْعُودٍ فَقُلْنَا لَهُ حَدِّثْنَا عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَامَ بَيْنَ أَيْدِينَا وَكَبَّرَ فَلَمَّا رَكَعَ وَضَعَ رَاحَتَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَجَعَلَ أَصَابِعَهُ أَسْفَلَ مِنْ ذَلِكَ وَجَافَى بِمِرْفَقَيْهِ حَتَّى اسْتَوَى كُلُّ شَىْءٍ مِنْهُ ثُمَّ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقَامَ حَتَّى اسْتَوَى كُلُّ شَىْءٍ مِنْهُ ‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Solim aytdi: «Biz Abu Masʼudning oldiga keldik va unga: ‹Bizga Rasululloh ﷺ ning namozlari haqida hadis ayting›, dedik. Shunda u bizning oldimizda turib takbir aytdi. Rukuʼ qilganida kaftlarini tizzalariga qoʻydi, barmoqlarini undan pastroqqa qildi va tanasining har bir aʼzosi tik boʻlgunicha tirsaklarini yonlaridan uzoqlashtirdi. Soʻng: ‹Samiʼallohu liman hamidah› dedi va tanasining har bir aʼzosi tik boʻlgunicha turdi».Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Солим айтди: «Биз Абу Масъуднинг олдига келдик ва унга: ‹Бизга Расулуллоҳ ﷺ нинг намозлари ҳақида ҳадис айтинг›, дедик. Шунда у бизнинг олдимизда туриб такбир айтди. Рукуъ қилганида кафтларини тиззаларига қўйди, бармоқларини ундан пастроққа қилди ва танасининг ҳар бир аъзоси тик бўлгунича тирсакларини ёнларидан узоқлаштирди. Сўнг: ‹Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ› деди ва танасининг ҳар бир аъзоси тик бўлгунича турди».

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الرَّهَاوِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ سَالِمٍ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ أَلاَ أُصَلِّي لَكُمْ كَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي فَقُلْنَا بَلَى ‏.‏ فَقَامَ فَلَمَّا رَكَعَ وَضَعَ رَاحَتَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَجَعَلَ أَصَابِعَهُ مِنْ وَرَاءِ رُكْبَتَيْهِ وَجَافَى إِبْطَيْهِ حَتَّى اسْتَقَرَّ كُلُّ شَىْءٍ مِنْهُ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَامَ حَتَّى اسْتَوَى كُلُّ شَىْءٍ مِنْهُ ثُمَّ سَجَدَ فَجَافَى إِبْطَيْهِ حَتَّى اسْتَقَرَّ كُلُّ شَىْءٍ مِنْهُ ثُمَّ قَعَدَ حَتَّى اسْتَقَرَّ كُلُّ شَىْءٍ مِنْهُ ثُمَّ سَجَدَ حَتَّى اسْتَقَرَّ كُلُّ شَىْءٍ مِنْهُ ثُمَّ صَنَعَ كَذَلِكَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ قَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي وَهَكَذَا كَانَ يُصَلِّي بِنَا ‏.‏

Uqba ibn Amr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Sizlarga Rasululloh ﷺ ni namoz oʻqiganini koʻrganimdek namoz oʻqib bermayinmi?» dedi. Biz: «Ha», dedik. Shunda u turdi. Rukuʼ qilganida kaftlarini tizzalariga qoʻydi, barmoqlarini tizzalarining orqasiga qildi va tanasining har bir aʼzosi qaror topgunicha qoʻltiqlarini yonlaridan uzoqlashtirdi. Soʻng boshini koʻtarib, tanasining har bir aʼzosi tik boʻlgunicha turdi. Soʻng sajda qildi va tanasining har bir aʼzosi qaror topgunicha qoʻltiqlarini uzoqlashtirdi. Soʻng tanasining har bir aʼzosi qaror topgunicha oʻtirdi. Soʻng yana tanasining har bir aʼzosi qaror topgunicha sajda qildi. Soʻng toʻrt rakaatni mana shunday oʻqidi. Keyin: «Men Rasululloh ﷺ ni shunday namoz oʻqiganini koʻrdim va u zot bizga shunday namoz oʻqib berardilar», dedi.Уқба ибн Амр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Сизларга Расулуллоҳ ﷺ ни намоз ўқиганини кўрганимдек намоз ўқиб бермайинми?» деди. Биз: «Ҳа», дедик. Шунда у турди. Рукуъ қилганида кафтларини тиззаларига қўйди, бармоқларини тиззаларининг орқасига қилди ва танасининг ҳар бир аъзоси қарор топгунича қўлтиқларини ёнларидан узоқлаштирди. Сўнг бошини кўтариб, танасининг ҳар бир аъзоси тик бўлгунича турди. Сўнг сажда қилди ва танасининг ҳар бир аъзоси қарор топгунича қўлтиқларини узоқлаштирди. Сўнг танасининг ҳар бир аъзоси қарор топгунича ўтирди. Сўнг яна танасининг ҳар бир аъзоси қарор топгунича сажда қилди. Сўнг тўрт ракаатни мана шундай ўқиди. Кейин: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни шундай намоз ўқиганини кўрдим ва у зот бизга шундай намоз ўқиб берардилар», деди.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ ابْنِ عُلَيَّةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ سَالِمٍ الْبَرَّادِ، قَالَ قَالَ أَبُو مَسْعُودٍ أَلاَ أُرِيكُمْ كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي قُلْنَا بَلَى ‏.‏ فَقَامَ فَكَبَّرَ فَلَمَّا رَكَعَ جَافَى بَيْنَ إِبْطَيْهِ حَتَّى لَمَّا اسْتَقَرَّ كُلُّ شَىْءٍ مِنْهُ رَفَعَ رَأْسَهُ فَصَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ هَكَذَا وَقَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي ‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Solim al-Barrod aytdi: Abu Masʼud: «Sizlarga Rasululloh ﷺ qanday namoz oʻqiganlarini koʻrsatib bermayinmi?» dedi. Biz: «Ha», dedik. Shunda u turib takbir aytdi. Rukuʼ qilganida qoʻltiqlarini yonlaridan uzoqlashtirdi, hatto tanasining har bir aʼzosi qaror topganida boshini koʻtardi. U mana shunday toʻrt rakaat namoz oʻqidi va: «Men Rasululloh ﷺ ni shunday namoz oʻqiyotganini koʻrdim», dedi.Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Солим ал-Баррод айтди: Абу Масъуд: «Сизларга Расулуллоҳ ﷺ қандай намоз ўқиганларини кўрсатиб бермайинми?» деди. Биз: «Ҳа», дедик. Шунда у туриб такбир айтди. Рукуъ қилганида қўлтиқларини ёнларидан узоқлаштирди, ҳатто танасининг ҳар бир аъзоси қарор топганида бошини кўтарди. У мана шундай тўрт ракаат намоз ўқиди ва: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни шундай намоз ўқиётганини кўрдим», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا رَكَعَ اعْتَدَلَ فَلَمْ يَنْصِبْ رَأْسَهُ وَلَمْ يُقْنِعْهُ وَوَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ ‏.‏

Abu Humayd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ rukuʼ qilganlarida ravon (tik) turar, boshlarini koʻtarmas va pastga egmas, qoʻllarini tizzalariga qoʻyar edilar».Абу Ҳумайд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ рукуъ қилганларида равон (тик) турар, бошларини кўтармас ва пастга эгмас, қўлларини тиззаларига қўяр эдилар».

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ، عَنْ أَشْعَثَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبِيدَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ نَهَانِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْقَسِّيِّ وَالْحَرِيرِ وَخَاتَمِ الذَّهَبِ وَأَنْ أَقْرَأَ وَأَنَا رَاكِعٌ وَقَالَ مَرَّةً أُخْرَى وَأَنْ أَقْرَأَ رَاكِعًا ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ meni qassiy (ipak aralash mato) va shoyi kiyishdan, oltin uzuk taqishdan hamda rukuʼda ekanimda Qurʼon oʻqishdan qaytardilar». U boshqa marta: «Rukuʼda Qurʼon oʻqishimdan», deb aytdi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ мени қассий (ипак аралаш мато) ва шойи кийишдан, олтин узук тақишдан ҳамда рукуъда эканимда Қуръон ўқишдан қайтардилар». У бошқа марта: «Рукуъда Қуръон ўқишимдан», деб айтди.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُنَيْنٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ نَهَانِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ خَاتَمِ الذَّهَبِ وَعَنِ الْقِرَاءَةِ رَاكِعًا وَعَنِ الْقَسِّيِّ وَالْمُعَصْفَرِ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ meni oltin uzuk taqishdan, rukuʼda Qurʼon oʻqishdan, qassiy kiyishdan va safflor bilan boʻyalgan (sariq) kiyim kiyishdan qaytardilar».Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ мени олтин узук тақишдан, рукуъда Қуръон ўқишдан, қассий кийишдан ва саффлор билан бўялган (сариқ) кийим кийишдан қайтардилар».

أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ دَاوُدَ الْمُنْكَدِرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ حُنَيْنٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ نَهَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ أَقُولُ نَهَاكُمْ عَنْ تَخَتُّمِ الذَّهَبِ وَعَنْ لُبْسِ الْقَسِّيِّ وَعَنْ لُبْسِ الْمُفَدَّمِ وَالْمُعَصْفَرِ وَعَنِ الْقِرَاءَةِ فِي الرُّكُوعِ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ meni — sizlarni qaytardilar demayman — oltin uzuk taqishdan, qassiy kiyishdan, mufaddam (quyuq qizil) kiyim kiyishdan, safflor bilan boʻyalgan kiyim kiyishdan va rukuʼda Qurʼon oʻqishdan qaytardilar».Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ мени — сизларни қайтардилар демайман — олтин узук тақишдан, қассий кийишдан, муфаддам (қуюқ қизил) кийим кийишдан, саффлор билан бўялган кийим кийишдан ва рукуъда Қуръон ўқишдан қайтардилар».

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ، زُغْبَةُ عَنِ اللَّيْثِ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، أَنَّ إِبْرَاهِيمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُنَيْنٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ عَلِيًّا، يَقُولُ نَهَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ خَاتَمِ الذَّهَبِ وَعَنْ لَبُوسِ الْقِسِّيِّ وَالْمُعَصْفَرِ وَقِرَاءَةِ الْقُرْآنِ وَأَنَا رَاكِعٌ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni oltin uzuk taqishdan, qassiy va zaʼfaronrang kiyim kiyishdan hamda rukuʼda turib Qurʼon oʻqishdan qaytardilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени олтин узук тақишдан, қассий ва заъфаронранг кийим кийишдан ҳамда рукуъда туриб Қуръон ўқишдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُنَيْنٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ نَهَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ لُبْسِ الْقَسِّيِّ وَالْمُعَصْفَرِ وَعَنْ تَخَتُّمِ الذَّهَبِ وَعَنِ الْقِرَاءَةِ فِي الرُّكُوعِ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni qassiy va zaʼfaronrang kiyim kiyishdan, oltin uzuk taqishdan va rukuʼda Qurʼon oʻqishdan qaytardilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени қассий ва заъфаронранг кийим кийишдан, олтин узук тақишдан ва рукуъда Қуръон ўқишдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ سُحَيْمٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْبَدِ بْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَشَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم السِّتَارَةَ وَالنَّاسُ صُفُوفٌ خَلْفَ أَبِي بَكْرٍ - رضى الله عنه - فَقَالَ ‏"‏ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ لَمْ يَبْقَ مِنْ مُبَشِّرَاتِ النُّبُوَّةِ إِلاَّ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ يَرَاهَا الْمُسْلِمُ أَوْ تُرَى لَهُ - ثُمَّ قَالَ - أَلاَ إِنِّي نُهِيتُ أَنْ أَقْرَأَ رَاكِعًا أَوْ سَاجِدًا فَأَمَّا الرُّكُوعُ فَعَظِّمُوا فِيهِ الرَّبَّ وَأَمَّا السُّجُودُ فَاجْتَهِدُوا فِي الدُّعَاءِ قَمِنٌ أَنْ يُسْتَجَابَ لَكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Odamlar Abu Bakr (roziyallohu anhu)ning orqasida saf tortib turganlarida, Nabiy ﷺ pardani koʻtardilar va: «Ey odamlar! Paygʻambarlik xushxabarlaridan musulmon koʻradigan yoki uning haqida koʻriladigan solih tushdan boshqa hech narsa qolmadi», dedilar. Soʻng: «Ogoh boʻlingki, men rukuʼda yoki sajdada turib Qurʼon oʻqishdan qaytarildim. Rukuʼga kelsak, unda Robbingizni ulugʻlangiz; sajdaga kelsak, unda duoni koʻp qilishga tirishingiz, chunki u ijobat boʻlishga loyiqroqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Одамлар Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)нинг орқасида саф тортиб турганларида, Набий ﷺ пардани кўтардилар ва: «Эй одамлар! Пайғамбарлик хушхабарларидан мусулмон кўрадиган ёки унинг ҳақида кўриладиган солиҳ тушдан бошқа ҳеч нарса қолмади», дедилар. Сўнг: «Огоҳ бўлингки, мен рукуъда ёки саждада туриб Қуръон ўқишдан қайтарилдим. Рукуъга келсак, унда Роббингизни улуғлангиз; саждага келсак, унда дуони кўп қилишга тиришингиз, чунки у ижобат бўлишга лойиқроқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنِ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ الأَحْنَفِ، عَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَكَعَ فَقَالَ فِي رُكُوعِهِ ‏"‏ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ ‏"‏ ‏.‏ وَفِي سُجُودِهِ ‏"‏ سُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى ‏"‏ ‏.‏

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqidim. U zot rukuʼ qildilar va rukuʼlarida: «Subhaana Robbiyal aziym», sajdalarida esa: «Subhaana Robbiyal aʼlaa», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқидим. У зот рукуъ қилдилар ва рукуъларида: «Субҳаана Роббиял азийм», саждаларида эса: «Субҳаана Роббиял аълаа», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، وَيَزِيدُ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ فِي رُكُوعِهِ وَسُجُودِهِ ‏"‏ سُبْحَانَكَ رَبَّنَا وَبِحَمْدِكَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ rukuʼ va sajdalarida koʻp marta: «Subhaanaka Robbanaa va bihamdika, Allohummagʻfir liy», deb aytar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рукуъ ва саждаларида кўп марта: «Субҳаанака Роббанаа ва биҳамдика, Аллоҳуммағфир лий», деб айтар эдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَنْبَأَنِي قَتَادَةُ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي رُكُوعِهِ ‏"‏ سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ الْمَلاَئِكَةِ وَالرُّوحِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ rukuʼlarida: «Subbuuhun qudduusun Robbul malaaikati var ruuh», deb aytar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рукуъларида: «Суббууҳун қуддуусун Роббул малааикати вар рууҳ», деб айтар эдилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، - يَعْنِي النَّسَائِيَّ - قَالَ حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ مُعَاوِيَةَ، - يَعْنِي ابْنَ صَالِحٍ - عَنْ أَبِي قَيْسٍ الْكِنْدِيِّ، - وَهُوَ عَمْرُو بْنُ قَيْسٍ - قَالَ سَمِعْتُ عَاصِمَ بْنَ حُمَيْدٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَوْفَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قُمْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً فَلَمَّا رَكَعَ مَكَثَ قَدْرَ سُورَةِ الْبَقَرَةِ يَقُولُ فِي رُكُوعِهِ ‏"‏ سُبْحَانَ ذِي الْجَبَرُوتِ وَالْمَلَكُوتِ وَالْكِبْرِيَاءِ وَالْعَظَمَةِ ‏"‏ ‏.‏

Avf ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men bir kecha Rasululloh ﷺ bilan namozga turdim. U zot rukuʼ qilganlarida, Baqara surasini oʻqish miqdoricha turib, rukuʼlarida: «Subhaana zil jabaruuti val malakuuti val kibriyaai val azamah», deb aytdilar.Авф ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен бир кеча Расулуллоҳ ﷺ билан намозга турдим. У зот рукуъ қилганларида, Бақара сурасини ўқиш миқдорича туриб, рукуъларида: «Субҳаана зил жабаруути вал малакуути вал кибрияаи вал азамаҳ», деб айтдилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي الْمَاجِشُونُ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا رَكَعَ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ لَكَ رَكَعْتُ وَلَكَ أَسْلَمْتُ وَبِكَ آمَنْتُ خَشَعَ لَكَ سَمْعِي وَبَصَرِي وَعِظَامِي وَمُخِّي وَعَصَبِي ‏"‏ ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ rukuʼ qilganlarida: «Allohumma laka rakaʼtu va laka aslamtu va bika aamantu, xashaʼa laka samʼiy va basoriy va izoomiy va muxxiy va asobiy», deb aytar edilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рукуъ қилганларида: «Аллоҳумма лака ракаъту ва лака асламту ва бика ааманту, хашаъа лака самъий ва басорий ва изоомий ва муххий ва асобий», деб айтар эдилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ عُثْمَانَ الْحِمْصِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو حَيْوَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا رَكَعَ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ لَكَ رَكَعْتُ وَبِكَ آمَنْتُ وَلَكَ أَسْلَمْتُ وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ أَنْتَ رَبِّي خَشَعَ سَمْعِي وَبَصَرِي وَدَمِي وَلَحْمِي وَعَظْمِي وَعَصَبِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ rukuʼ qilganlarida: «Allohumma laka rakaʼtu va bika aamantu va laka aslamtu va alayka tavakkaltu, anta Robbiy, xashaʼa samʼiy va basoriy va damiy va lahmiy va azmiy va asobiy lillaahi Robbil aalamiyn», deb aytar edilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ рукуъ қилганларида: «Аллоҳумма лака ракаъту ва бика ааманту ва лака асламту ва алайка таваккалту, анта Роббий, хашаъа самъий ва басорий ва дамий ва лаҳмий ва азмий ва асобий лиллааҳи Роббил ааламийн», деб айтар эдилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ حِمْيَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، وَذَكَرَ، آخَرَ قَبْلَهُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَسْلَمَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا قَامَ يُصَلِّي تَطَوُّعًا يَقُولُ إِذَا رَكَعَ ‏"‏ اللَّهُمَّ لَكَ رَكَعْتُ وَبِكَ آمَنْتُ وَلَكَ أَسْلَمْتُ وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ أَنْتَ رَبِّي خَشَعَ سَمْعِي وَبَصَرِي وَلَحْمِي وَدَمِي وَمُخِّي وَعَصَبِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ‏"‏ ‏.‏

Muhammad ibn Maslama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ nafl namoz oʻqishga turganlarida, rukuʼ qilsalar: «Allohumma laka rakaʼtu va bika aamantu va laka aslamtu va alayka tavakkaltu, anta Robbiy, xashaʼa samʼiy va basoriy va lahmiy va damiy va muxxiy va asobiy lillaahi Robbil aalamiyn», deb aytar edilar.Муҳаммад ибн Маслама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нафл намоз ўқишга турганларида, рукуъ қилсалар: «Аллоҳумма лака ракаъту ва бика ааманту ва лака асламту ва алайка таваккалту, анта Роббий, хашаъа самъий ва басорий ва лаҳмий ва дамий ва муххий ва асобий лиллааҳи Роббил ааламийн», деб айтар эдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَحْيَى الزُّرَقِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمِّهِ، رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ وَكَانَ بَدْرِيًّا قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ دَخَلَ رَجُلٌ الْمَسْجِدَ فَصَلَّى وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْمُقُهُ وَلاَ يَشْعُرُ ثُمَّ انْصَرَفَ فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَرَدَّ عَلَيْهِ السَّلاَمَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ ارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ أَدْرِي فِي الثَّانِيَةِ أَوْ فِي الثَّالِثَةِ قَالَ وَالَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ لَقَدْ جَهِدْتُ فَعَلِّمْنِي وَأَرِنِي ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِذَا أَرَدْتَ الصَّلاَةَ فَتَوَضَّأْ فَأَحْسِنِ الْوُضُوءَ ثُمَّ قُمْ فَاسْتَقْبِلِ الْقِبْلَةَ ثُمَّ كَبِّرْ ثُمَّ اقْرَأْ ثُمَّ ارْكَعْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ رَاكِعًا ثُمَّ ارْفَعْ حَتَّى تَعْتَدِلَ قَائِمًا ثُمَّ اسْجُدْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ سَاجِدًا ثُمَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ حَتَّى تَطْمَئِنَّ قَاعِدًا ثُمَّ اسْجُدْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ سَاجِدًا فَإِذَا صَنَعْتَ ذَلِكَ فَقَدْ قَضَيْتَ صَلاَتَكَ وَمَا انْتَقَصْتَ مِنْ ذَلِكَ فَإِنَّمَا تَنْقُصُهُ مِنْ صَلاَتِكَ ‏"‏ ‏.‏

Badr ahlidan boʻlgan Rifoʻa ibn Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga edik. Shu payt bir kishi masjidga kirib namoz oʻqidi. Rasululloh ﷺ uni oʻzi sezmagan holda kuzatib turdilar. Soʻng u namozdan boʻshab, Rasululloh ﷺ oldiga keldi va salom berdi. U zot salomiga alik oldilar-da: «Qaytib namoz oʻqi, chunki sen namoz oʻqimading», dedilar. Roviy: «Ikkinchi yoki uchinchi martasida bilmayman», dedi. U kishi: «Senga Kitobni nozil qilgan Zotga qasamki, men bor kuchimni sarfladim. Menga oʻrgatgin va koʻrsatgin», dedi. U zot: «Namoz oʻqimoqchi boʻlsang, taharat qil va taharatni chiroyli qil. Soʻng turib, qiblaga yuzlan. Soʻng takbir ayt. Soʻng Qurʼon oʻqi. Soʻng rukuʼda oromlanguningcha rukuʼ qil. Soʻng koʻtarilib, tik turib rostlan. Soʻng sajdada oromlanguningcha sajda qil. Soʻng boshingni koʻtarib, oʻtirgan holingda oromlan. Soʻng sajdada oromlanguningcha sajda qil. Buni bajarsang, namozingni toʻliq bajargan boʻlasan. Bundan biror narsani kamaytirsang, faqat oʻz namozingdan kamaytirgan boʻlasan», dedilar.Бадр аҳлидан бўлган Рифўа ибн Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик. Шу пайт бир киши масжидга кириб намоз ўқиди. Расулуллоҳ ﷺ уни ўзи сезмаган ҳолда кузатиб турдилар. Сўнг у намоздан бўшаб, Расулуллоҳ ﷺ олдига келди ва салом берди. У зот саломига алик олдилар-да: «Қайтиб намоз ўқи, чунки сен намоз ўқимадинг», дедилар. Ровий: «Иккинчи ёки учинчи мартасида билмайман», деди. У киши: «Сенга Китобни нозил қилган Зотга қасамки, мен бор кучимни сарфладим. Менга ўргатгин ва кўрсатгин», деди. У зот: «Намоз ўқимоқчи бўлсанг, таҳарат қил ва таҳаратни чиройли қил. Сўнг туриб, қиблага юзлан. Сўнг такбир айт. Сўнг Қуръон ўқи. Сўнг рукуъда оромлангунингча рукуъ қил. Сўнг кўтарилиб, тик туриб ростлан. Сўнг саждада оромлангунингча сажда қил. Сўнг бошингни кўтариб, ўтирган ҳолингда оромлан. Сўнг саждада оромлангунингча сажда қил. Буни бажарсанг, намозингни тўлиқ бажарган бўласан. Бундан бирор нарсани камайтирсанг, фақат ўз намозингдан камайтирган бўласан», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يُحَدِّثُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَتِمُّوا الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ إِذَا رَكَعْتُمْ وَسَجَدْتُمْ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Rukuʼ va sajda qilganingizda, rukuʼ va sajdani mukammal bajaringiz», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Рукуъ ва сажда қилганингизда, рукуъ ва саждани мукаммал бажарингиз», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ قَيْسِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَنْبَرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي عَلْقَمَةُ بْنُ وَائِلٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، صَلَّيْتُ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَأَيْتُهُ يَرْفَعُ يَدَيْهِ إِذَا افْتَتَحَ الصَّلاَةَ وَإِذَا رَكَعَ وَإِذَا قَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏"‏ ‏.‏ هَكَذَا وَأَشَارَ قَيْسٌ إِلَى نَحْوِ الأُذُنَيْنِ ‏.‏

Voil ibn Hujr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ orqalarida namoz oʻqidim va u zot namozni boshlaganlarida, rukuʼ qilganlarida hamda: «Samiʼallohu liman hamidah», deganlarida qoʻllarini shu tarzda koʻtarganlarini koʻrdim. Roviy Qays quloqlari yaqiniga ishora qildi.Воил ибн Ҳужр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ орқаларида намоз ўқидим ва у зот намозни бошлаганларида, рукуъ қилганларида ҳамда: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ», деганларида қўлларини шу тарзда кўтарганларини кўрдим. Ровий Қайс қулоқлари яқинига ишора қилди.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ نَصْرِ بْنِ عَاصِمٍ، أَنَّهُ حَدَّثَهُمْ عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ، أَنَّهُ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْفَعُ يَدَيْهِ إِذَا رَكَعَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا فُرُوعَ أُذُنَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺni rukuʼ qilganlarida va rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida qoʻllarini quloqlari uchi barobar boʻlguncha koʻtarganlarini koʻrdi.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺни рукуъ қилганларида ва рукуъдан бошларини кўтарганларида қўлларини қулоқлари учи баробар бўлгунча кўтарганларини кўрди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ إِذَا دَخَلَ فِي الصَّلاَةِ حَذْوَ مَنْكِبَيْهِ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ وَإِذَا قَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ ‏"‏ ‏.‏ وَكَانَ لاَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozga kirganlarida qoʻllarini yelkalari barobariga koʻtarar edilar, rukudan boshlarini koʻtarganlarida ham xuddi shunday qilar edilar. «Samiallohu liman hamidah» deganlarida «Rabbana laka-l-hamd» der edilar. Ikki sajda orasida esa qoʻllarini koʻtarmas edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозга кирганларида қўлларини елкалари баробарига кўтарар эдилар, рукудан бошларини кўтарганларида ҳам худди шундай қилар эдилар. «Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ» деганларида «Раббана лака-л-ҳамд» дер эдилар. Икки сажда орасида эса қўлларини кўтармас эдилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ الْمَرْوَزِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ قَالَ أَلاَ أُصَلِّي بِكُمْ صَلاَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى فَلَمْ يَرْفَعْ يَدَيْهِ إِلاَّ مَرَّةً وَاحِدَةً ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Sizlarga Rasululloh ﷺ ning namozlarini oʻqib bermaymi?» dedi va namoz oʻqidi, qoʻllarini faqat bir marta koʻtardi, xolos.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Сизларга Расулуллоҳ ﷺ нинг намозларини ўқиб бермайми?» деди ва намоз ўқиди, қўлларини фақат бир марта кўтарди, холос.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا افْتَتَحَ الصَّلاَةَ رَفَعَ يَدَيْهِ حَذْوَ مَنْكِبَيْهِ وَإِذَا كَبَّرَ لِلرُّكُوعِ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ رَفَعَهُمَا كَذَلِكَ أَيْضًا وَقَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ ‏"‏ ‏.‏ وَكَانَ لاَ يَفْعَلُ ذَلِكَ فِي السُّجُودِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozni boshlaganlarida qoʻllarini yelkalari barobariga koʻtarar edilar, rukuga takbir aytganlarida va rukudan boshlarini koʻtarganlarida ham shu tarzda koʻtarar va «Samiallohu liman hamidah, Rabbana wa laka-l-hamd» der edilar. Sajdada esa buni qilmas edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозни бошлаганларида қўлларини елкалари баробарига кўтарар эдилар, рукуга такбир айтганларида ва рукудан бошларини кўтарганларида ҳам шу тарзда кўтарар ва «Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Раббана wа лака-л-ҳамд» дер эдилар. Саждада эса буни қилмас эдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u dedi: Rasululloh ﷺ rukudan boshlarini koʻtarganlarida «Allohumma Rabbana wa laka-l-hamd» der edilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у деди: Расулуллоҳ ﷺ рукудан бошларини кўтарганларида «Аллоҳумма Раббана wа лака-л-ҳамд» дер эдилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سَقَطَ مِنْ فَرَسٍ عَلَى شِقِّهِ الأَيْمَنِ فَدَخَلُوا عَلَيْهِ يَعُودُونَهُ فَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَلَمَّا قَضَى الصَّلاَةَ قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ otdan oʻng yonboshlariga yiqilib tushdilar, odamlar u zotni koʻrgani kirdilar. Namoz vaqti kirdi. U zot namozni oʻqib boʻlgach, dedilar: «Imom faqat unga ergashilishi uchun tayinlangan. Bas, u ruku qilsa, sizlar ham ruku qilinglar, u koʻtarilsa, sizlar ham koʻtarilinglar, u ‹Samiallohu liman hamidah› desa, sizlar ‹Rabbana wa laka-l-hamd› denglar».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ отдан ўнг ёнбошларига йиқилиб тушдилар, одамлар у зотни кўргани кирдилар. Намоз вақти кирди. У зот намозни ўқиб бўлгач, дедилар: «Имом фақат унга эргашилиши учун тайинланган. Бас, у руку қилса, сизлар ҳам руку қилинглар, у кўтарилса, сизлар ҳам кўтарилинглар, у ‹Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ› деса, сизлар ‹Раббана wа лака-л-ҳамд› денглар».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ مَالِكٍ، قَالَ حَدَّثَنِي نُعَيْمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَحْيَى الزُّرَقِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ، قَالَ كُنَّا يَوْمًا نُصَلِّي وَرَاءَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرَّكْعَةِ قَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ رَجُلٌ وَرَاءَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ ‏.‏ فَلَمَّا انْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنِ الْمُتَكَلِّمُ آنِفًا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ الرَّجُلُ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَقَدْ رَأَيْتُ بِضْعَةً وَثَلاَثِينَ مَلَكًا يَبْتَدِرُونَهَا أَيُّهُمْ يَكْتُبُهَا أَوَّلاً ‏"‏ ‏.‏

Rifoa ibn Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u dedi: Bir kuni biz Rasululloh ﷺ ning ortlarida namoz oʻqiyotgan edik. U zot rukudan boshlarini koʻtarib «Samiallohu liman hamidah» deganlarida, ortlaridagi bir kishi «Rabbana wa laka-l-hamd, hamdan kasiran toyyiban muborakan fihi» dedi. Rasululloh ﷺ namozdan boʻshaganlarida: «Hozirgina soʻzlagan kim edi?» dedilar. Haligi kishi: «Men edim, ey Allohning Rasuli», dedi. Rasululloh ﷺ: «Men oʻttiz nechta farishtani, qaysi biri uni birinchi boʻlib yozib olishga oshiqib bir-biridan oʻzib borayotganini koʻrdim», dedilar.Рифоа ибн Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у деди: Бир куни биз Расулуллоҳ ﷺ нинг ортларида намоз ўқиётган эдик. У зот рукудан бошларини кўтариб «Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ» деганларида, ортларидаги бир киши «Раббана wа лака-л-ҳамд, ҳамдан касиран тоййибан муборакан фиҳи» деди. Расулуллоҳ ﷺ намоздан бўшаганларида: «Ҳозиргина сўзлаган ким эди?» дедилар. Ҳалиги киши: «Мен эдим, эй Аллоҳнинг Расули», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ўттиз нечта фариштани, қайси бири уни биринчи бўлиб ёзиб олишга ошиқиб бир-биридан ўзиб бораётганини кўрдим», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا قَالَ الإِمَامُ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ فَإِنَّ مَنْ وَافَقَ قَوْلُهُ قَوْلَ الْمَلاَئِكَةِ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Imom ‹Samiallohu liman hamidah› desa, sizlar ‹Rabbana wa laka-l-hamd› denglar. Zero, kimning soʻzi farishtalarning soʻziga muvofiq kelsa, uning oʻtgan gunohlari kechiriladi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Имом ‹Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ› деса, сизлар ‹Раббана wа лака-л-ҳамд› денглар. Зеро, кимнинг сўзи фаришталарнинг сўзига мувофиқ келса, унинг ўтган гуноҳлари кечирилади».

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ يُونُسَ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ حِطَّانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا مُوسَى، قَالَ إِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَطَبَنَا وَبَيَّنَ لَنَا سُنَّتَنَا وَعَلَّمَنَا صَلاَتَنَا فَقَالَ ‏"‏ إِذَا صَلَّيْتُمْ فَأَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ ثُمَّ لْيَؤُمَّكُمْ أَحَدُكُمْ فَإِذَا كَبَّرَ الإِمَامُ فَكَبِّرُوا وَإِذَا قَرَأَ ‏{‏ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلاَ الضَّالِّينَ ‏}‏ فَقُولُوا آمِينَ يُجِبْكُمُ اللَّهُ وَإِذَا كَبَّرَ وَرَكَعَ فَكَبِّرُوا وَارْكَعُوا فَإِنَّ الإِمَامَ يَرْكَعُ قَبْلَكُمْ وَيَرْفَعُ قَبْلَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَتِلْكَ بِتِلْكَ وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ يَسْمَعِ اللَّهُ لَكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ قَالَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَإِذَا كَبَّرَ وَسَجَدَ فَكَبِّرُو وَاسْجُدُوا فَإِنَّ الإِمَامَ يَسْجُدُ قَبْلَكُمْ وَيَرْفَعُ قَبْلَكُمْ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَتِلْكَ بِتِلْكَ فَإِذَا كَانَ عِنْدَ الْقَعْدَةِ فَلْيَكُنْ مِنْ أَوَّلِ قَوْلِ أَحَدِكُمُ التَّحِيَّاتُ الطَّيِّبَاتُ الصَّلَوَاتُ لِلَّهِ سَلاَمٌ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ سَلاَمٌ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ سَبْعَ كَلِمَاتٍ وَهِيَ تَحِيَّةُ الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u dedi: Allohning Nabiysi ﷺ bizga xutba qilib, sunnatimizni bayon etdilar va namozimizni oʻrgatib dedilar: «Namoz oʻqiganingizda saflaringizni togʻrilanglar, soʻng biringiz imom boʻlsin. Imom takbir aytganda sizlar ham takbir ayting, u {gʻayril-magʻzubi alayhim wa lad-dolliyn} (Fotiha 7) deb oʻqiganda ‹omin› denglar, Alloh sizlarga ijobat qiladi. U takbir aytib ruku qilsa, sizlar ham takbir aytib ruku qilinglar, chunki imom sizlardan oldin ruku qiladi va sizlardan oldin koʻtariladi». Allohning Nabiysi ﷺ dedilar: «Mana bu, ana unga qarshi boʻladi. U ‹Samiallohu liman hamidah› desa, sizlar ‹Allohumma Rabbana wa laka-l-hamd› denglar, Alloh sizlarni eshitadi. Zero, Alloh Oʻz Nabiysi ﷺ ning tili orqali ‹Samiallohu liman hamidah› degan. U takbir aytib sajda qilsa, sizlar ham takbir aytib sajda qilinglar, chunki imom sizlardan oldin sajda qiladi va sizlardan oldin koʻtariladi». Allohning Nabiysi ﷺ dedilar: «Mana bu, ana unga qarshi boʻladi. Qaʼda paytida boʻlsangiz, biringizning birinchi soʻzi: ‹At-tahiyyotut-toyyibotus-solawotu lillah, salomun alayka ayyuhan-nabiyyu wa rahmatullohi wa barokatuh, salomun alayna wa alo ibodillohis-solihiyn, ashhadu an la ilaha illalloh, wa ashhadu anna Muhammadan abduhu wa rasuluh› boʻlsin — yetti soʻz, bu namozning tahiyyatidir».Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у деди: Аллоҳнинг Набийси ﷺ бизга хутба қилиб, суннатимизни баён этдилар ва намозимизни ўргатиб дедилар: «Намоз ўқиганингизда сафларингизни тоғриланглар, сўнг бирингиз имом бўлсин. Имом такбир айтганда сизлар ҳам такбир айтинг, у {ғайрил-мағзуби алайҳим wа лад-доллийн} (Фотиҳа 7) деб ўқиганда ‹омин› денглар, Аллоҳ сизларга ижобат қилади. У такбир айтиб руку қилса, сизлар ҳам такбир айтиб руку қилинглар, чунки имом сизлардан олдин руку қилади ва сизлардан олдин кўтарилади». Аллоҳнинг Набийси ﷺ дедилар: «Мана бу, ана унга қарши бўлади. У ‹Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ› деса, сизлар ‹Аллоҳумма Раббана wа лака-л-ҳамд› денглар, Аллоҳ сизларни эшитади. Зеро, Аллоҳ Ўз Набийси ﷺ нинг тили орқали ‹Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ› деган. У такбир айтиб сажда қилса, сизлар ҳам такбир айтиб сажда қилинглар, чунки имом сизлардан олдин сажда қилади ва сизлардан олдин кўтарилади». Аллоҳнинг Набийси ﷺ дедилар: «Мана бу, ана унга қарши бўлади. Қаъда пайтида бўлсангиз, бирингизнинг биринчи сўзи: ‹Ат-таҳийётут-тоййиботус-солаwоту лиллаҳ, саломун алайка айюҳан-набийю wа раҳматуллоҳи wа барокатуҳ, саломун алайна wа ало ибодиллоҳис-солиҳийн, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ, wа ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу wа расулуҳ› бўлсин — етти сўз, бу намознинг таҳийятидир».

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ رُكُوعُهُ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ وَسُجُودُهُ وَمَا بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ قَرِيبًا مِنَ السَّوَاءِ ‏.‏

al-Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning rukulari, rukudan boshlarini koʻtargan holatlari, sajdalari va ikki sajda oralari deyarli teng edi.ал-Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг рукулари, рукудан бошларини кўтарган ҳолатлари, саждалари ва икки сажда оралари деярли тенг эди.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، سُلَيْمَانُ بْنُ سَيْفٍ الْحَرَّانِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا قَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ مِلْءَ السَّمَوَاتِ وَمِلْءَ الأَرْضِ وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَىْءٍ بَعْدُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ «Samiallohu liman hamidah» deganlarida «Allohumma Rabbana laka-l-hamd, milʼas-samawoti wa milʼal-arzi wa milʼa ma shiʼta min shayʼin baʼd» der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ «Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ» деганларида «Аллоҳумма Раббана лака-л-ҳамд, милъас-самаwоти wа милъал-арзи wа милъа ма шиъта мин шайъин баъд» дер эдилар.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ، عَنْ وَهْبِ بْنِ مِينَاسٍ الْعَدَنِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أَرَادَ السُّجُودَ بَعْدَ الرَّكْعَةِ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ مِلْءَ السَّمَوَاتِ وَمِلْءَ الأَرْضِ وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَىْءٍ بَعْدُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ rukudan soʻng sajda qilmoqchi boʻlganlarida «Allohumma Rabbana wa laka-l-hamd, milʼas-samawoti wa milʼal-arzi wa milʼa ma shiʼta min shayʼin baʼd» der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ рукудан сўнг сажда қилмоқчи бўлганларида «Аллоҳумма Раббана wа лака-л-ҳамд, милъас-самаwоти wа милъал-арзи wа милъа ма шиъта мин шайъин баъд» дер эдилар.

أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ هِشَامٍ أَبُو أُمَيَّةَ الْحَرَّانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مَخْلَدٌ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ عَطِيَّةَ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ قَزَعَةَ بْنِ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ حِينَ يَقُولُ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ مِلْءَ السَّمَوَاتِ وَمِلْءَ الأَرْضِ وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَىْءٍ بَعْدُ أَهْلَ الثَّنَاءِ وَالْمَجْدِ خَيْرُ مَا قَالَ الْعَبْدُ وَكُلُّنَا لَكَ عَبْدٌ لاَ مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ وَلاَ يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ «Samiallohu liman hamidah» deganlarida shunday der edilar: «Rabbana laka-l-hamd, milʼas-samawoti wa milʼal-arzi wa milʼa ma shiʼta min shayʼin baʼd. Ahlas-sanoi wal-majd, xayru ma qolal-abd, wa kulluna laka abd, la moniʼa lima aʼtayta, wa la yanfaʼu zal-jaddi minkal-jadd».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ «Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ» деганларида шундай дер эдилар: «Раббана лака-л-ҳамд, милъас-самаwоти wа милъал-арзи wа милъа ма шиъта мин шайъин баъд. Аҳлас-санои wал-мажд, хайру ма қолал-абд, wа куллуна лака абд, ла мониъа лима аътайта, wа ла янфаъу зал-жадди минкал-жадд».

أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ بَنِي عَبْسٍ عَنْ حُذَيْفَةَ، أَنَّهُ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ فَسَمِعَهُ حِينَ كَبَّرَ قَالَ ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ ذَا الْجَبَرُوتِ وَالْمَلَكُوتِ وَالْكِبْرِيَاءِ وَالْعَظَمَةِ ‏"‏ ‏.‏ وَكَانَ يَقُولُ فِي رُكُوعِهِ ‏"‏ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ ‏"‏ ‏.‏ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ قَالَ ‏"‏ لِرَبِّي الْحَمْدُ لِرَبِّي الْحَمْدُ ‏"‏ ‏.‏ وَفِي سُجُودِهِ ‏"‏ سُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى ‏"‏ ‏.‏ وَبَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ ‏"‏ رَبِّ اغْفِرْ لِي رَبِّ اغْفِرْ لِي ‏"‏ ‏.‏ وَكَانَ قِيَامُهُ وَرُكُوعُهُ ‏.‏ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ وَسُجُودُهُ وَمَا بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ قَرِيبًا مِنَ السَّوَاءِ ‏.‏

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u bir kecha Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqidi va u zot takbir aytganlarida «Allohu akbar, zal-jabaruti wal-malakuti wal-kibriyoi wal-azamah» deganlarini eshitdi. Rukularida «Subhana Robbiyal-aziym» der edilar. Rukudan boshlarini koʻtarganlarida «Li-Robbil-hamd, li-Robbil-hamd» der edilar. Sajdalarida «Subhana Robbiyal-aʼlo» der edilar. Ikki sajda orasida «Robbigʻfir liy, Robbigʻfir liy» der edilar. U zotning qiyomlari, rukulari, rukudan boshlarini koʻtargan holatlari, sajdalari va ikki sajda oralari deyarli teng edi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у бир кеча Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқиди ва у зот такбир айтганларида «Аллоҳу акбар, зал-жабарути wал-малакути wал-кибриёи wал-азамаҳ» деганларини эшитди. Рукуларида «Субҳана Роббиял-азийм» дер эдилар. Рукудан бошларини кўтарганларида «Ли-Роббил-ҳамд, ли-Роббил-ҳамд» дер эдилар. Саждаларида «Субҳана Роббиял-аъло» дер эдилар. Икки сажда орасида «Роббиғфир лий, Роббиғфир лий» дер эдилар. У зотнинг қиёмлари, рукулари, рукудан бошларини кўтарган ҳолатлари, саждалари ва икки сажда оралари деярли тенг эди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَهْرًا بَعْدَ الرُّكُوعِ يَدْعُو عَلَى رِعْلٍ وَذَكْوَانَ وَعُصَيَّةَ عَصَتِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u dedi: Rasululloh ﷺ bir oy davomida rukudan soʻng qunut oʻqib, Allohga va Uning Rasuliga itoatsizlik qilgan Riʼl, Zakvon va Usayya qabilalariga qarshi duo qildilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у деди: Расулуллоҳ ﷺ бир ой давомида рукудан сўнг қунут ўқиб, Аллоҳга ва Унинг Расулига итоатсизлик қилган Риъл, Заквон ва Усайя қабилаларига қарши дуо қилдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، سُئِلَ هَلْ قَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي صَلاَةِ الصُّبْحِ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ فَقِيلَ لَهُ قَبْلَ الرُّكُوعِ أَوْ بَعْدَهُ قَالَ بَعْدَ الرُّكُوعِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: undan «Rasululloh ﷺ subh namozida qunut oʻqiganmilar?» deb soʻralganda, u: «Ha», dedi. Unga: «Rukudan oldinmi yoki keyinmi?» deb aytilganda, u: «Rukudan keyin», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: ундан «Расулуллоҳ ﷺ субҳ намозида қунут ўқиганмилар?» деб сўралганда, у: «Ҳа», деди. Унга: «Рукудан олдинми ёки кейинми?» деб айтилганда, у: «Рукудан кейин», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، قَالَ حَدَّثَنِي بَعْضُ، مَنْ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الصُّبْحِ فَلَمَّا قَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏"‏ ‏.‏ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ قَامَ هُنَيْهَةً ‏.‏

Ibn Sirin (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: menga Rasululloh ﷺ bilan birga subh namozini oʻqigan baʼzi kishilar shunday hikoya qilib berdi: u zot ikkinchi rakatda «Samiʼallohu liman hamidah» deganlarida, bir oz turdilar.Ибн Сирин (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: менга Расулуллоҳ ﷺ билан бирга субҳ намозини ўқиган баъзи кишилар шундай ҳикоя қилиб берди: у зот иккинчи ракатда «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ» деганларида, бир оз турдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَفِظْنَاهُ مِنَ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لَمَّا رَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأْسَهُ مِنَ الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ مِنْ صَلاَةِ الصُّبْحِ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَنْجِ الْوَلِيدَ بْنَ الْوَلِيدِ وَسَلَمَةَ بْنَ هِشَامٍ وَعَيَّاشَ بْنَ أَبِي رَبِيعَةَ وَالْمُسْتَضْعَفِينَ بِمَكَّةَ اللَّهُمَّ اشْدُدْ وَطْأَتَكَ عَلَى مُضَرَ وَاجْعَلْهَا عَلَيْهِمْ سِنِينَ كَسِنِي يُوسُفَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ subh namozining ikkinchi rakatidan boshlarini koʻtarganlarida, shunday dedilar: «Allohim, Valid ibn Validni, Salama ibn Hishomni, Ayyosh ibn Abu Rabiani va Makkadagi ojiz-notavonlarni najot bergil. Allohim, Muzar qabilasiga jazoingni qattiq qilgil va uni ularga Yusuf yillari kabi qahatchilik yillari qilgil».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ субҳ намозининг иккинчи ракатидан бошларини кўтарганларида, шундай дедилар: «Аллоҳим, Валид ибн Валидни, Салама ибн Ҳишомни, Айёш ибн Абу Рабиани ва Маккадаги ожиз-нотавонларни нажот бергил. Аллоҳим, Музар қабиласига жазоингни қаттиқ қилгил ва уни уларга Юсуф йиллари каби қаҳатчилик йиллари қилгил».

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنِ ابْنِ أَبِي حَمْزَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، كَانَ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَدْعُو فِي الصَّلاَةِ حِينَ يَقُولُ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ يَقُولُ وَهُوَ قَائِمٌ قَبْلَ أَنْ يَسْجُدَ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَنْجِ الْوَلِيدَ بْنَ الْوَلِيدِ وَسَلَمَةَ بْنَ هِشَامٍ وَعَيَّاشَ بْنَ أَبِي رَبِيعَةَ وَالْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اللَّهُمَّ اشْدُدْ وَطْأَتَكَ عَلَى مُضَرَ وَاجْعَلْهَا عَلَيْهِمْ كَسِنِي يُوسُفَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ ‏"‏ ‏.‏ فَيَسْجُدُ وَضَاحِيَةُ مُضَرَ يَوْمَئِذٍ مُخَالِفُونَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ namozda «Samiʼallohu liman hamidah, Rabbano va lakal hamd» deganlarida duo qilar, soʻng sajdaga bormasdan oldin tik turgan holda: «Allohim, Valid ibn Validni, Salama ibn Hishomni, Ayyosh ibn Abu Rabiani va moʻminlardan boʻlgan ojiz-notavonlarni najot bergil. Allohim, Muzar qabilasiga jazoingni qattiq qilgil va uni ularga Yusuf yillari kabi qilgil», derdilar. Soʻng: «Allohu akbar», deb sajdaga borardilar. Oʻsha kunlarda Muzarning atrofidagilar Rasululloh ﷺga qarshi edilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ намозда «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Раббано ва лакал ҳамд» деганларида дуо қилар, сўнг саждага бормасдан олдин тик турган ҳолда: «Аллоҳим, Валид ибн Валидни, Салама ибн Ҳишомни, Айёш ибн Абу Рабиани ва мўминлардан бўлган ожиз-нотавонларни нажот бергил. Аллоҳим, Музар қабиласига жазоингни қаттиқ қилгил ва уни уларга Юсуф йиллари каби қилгил», дердилар. Сўнг: «Аллоҳу акбар», деб саждага борардилар. Ўша кунларда Музарнинг атрофидагилар Расулуллоҳ ﷺга қарши эдилар.

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ سَلْمٍ الْبَلْخِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا النَّضْرُ، قَالَ أَنْبَأَنَا هِشَامٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لأُقَرِّبَنَّ لَكُمْ صَلاَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ فَكَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ يَقْنُتُ فِي الرَّكْعَةِ الآخِرَةِ مِنْ صَلاَةِ الظُّهْرِ ‏.‏ وَصَلاَةِ الْعِشَاءِ الآخِرَةِ وَصَلاَةِ الصُّبْحِ بَعْدَ مَا يَقُولُ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَيَدْعُو لِلْمُؤْمِنِينَ وَيَلْعَنُ الْكَفَرَةَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u: «Men sizlarga Rasululloh ﷺning namozlarini yaqinlashtirib koʻrsatay», dedi. Abu Hurayra zuhr namozining oxirgi rakatida, oxirgi isho namozida va subh namozida «Samiʼallohu liman hamidah» degandan soʻng qunut oʻqir, moʻminlar uchun duo qilar va kofirlarni laʼnatlardi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у: «Мен сизларга Расулуллоҳ ﷺнинг намозларини яқинлаштириб кўрсатай», деди. Абу Ҳурайра зуҳр намозининг охирги ракатида, охирги ишо намозида ва субҳ намозида «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ» дегандан сўнг қунут ўқир, мўминлар учун дуо қилар ва кофирларни лаънатларди.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُفْيَانَ، وَشُعْبَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، ح وَأَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، وَسُفْيَانَ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقْنُتُ فِي الصُّبْحِ وَالْمَغْرِبِ ‏.‏ وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ subh va magʻrib namozlarida qunut oʻqir edilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ субҳ ва мағриб намозларида қунут ўқир эдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، وَهِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَنَتَ شَهْرًا - قَالَ شُعْبَةُ لَعَنَ رِجَالاً وَقَالَ هِشَامٌ يَدْعُو عَلَى أَحْيَاءٍ مِنْ أَحْيَاءِ الْعَرَبِ - ثُمَّ تَرَكَهُ بَعْدَ الرُّكُوعِ ‏.‏ هَذَا قَوْلُ هِشَامٍ وَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَنَتَ شَهْرًا يَلْعَنُ رِعْلاً وَذَكْوَانَ وَلِحْيَانَ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir oy qunut oʻqidilar — bunda baʼzi kishilarni laʼnatlab, arab qabilalaridan baʼzilariga qarshi duo qildilar — soʻng buni rukudan keyin tark etdilar. Yana bir rivoyatda: Nabiy ﷺ bir oy qunut oʻqib, Riʼl, Zakvon va Lihyon qabilalarini laʼnatladilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир ой қунут ўқидилар — бунда баъзи кишиларни лаънатлаб, араб қабилаларидан баъзиларига қарши дуо қилдилар — сўнг буни рукудан кейин тарк этдилар. Яна бир ривоятда: Набий ﷺ бир ой қунут ўқиб, Риъл, Заквон ва Лиҳён қабилаларини лаънатладилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حِينَ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ صَلاَةِ الصُّبْحِ مِنَ الرَّكْعَةِ الآخِرَةِ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ الْعَنْ فُلاَنًا وَفُلاَنًا ‏"‏ ‏.‏ يَدْعُو عَلَى أُنَاسٍ مِنَ الْمُنَافِقِينَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ لَيْسَ لَكَ مِنَ الأَمْرِ شَىْءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظَالِمُونَ ‏}‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: u Nabiy ﷺ subh namozining oxirgi rakatidan boshlarini koʻtarganlarida munofiqlardan baʼzi kishilarga qarshi duo qilib: «Allohim, falonchini va falonchini laʼnatla», deganlarini eshitdi. Shunda Alloh azza va jalla: {Bu ishda sen uchun hech narsa yoʻq: yo (Alloh) ularning tavbasini qabul qilur, yo ularni azoblar, chunki ular zolimlardir} oyatini nozil qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: у Набий ﷺ субҳ намозининг охирги ракатидан бошларини кўтарганларида мунофиқлардан баъзи кишиларга қарши дуо қилиб: «Аллоҳим, фалончини ва фалончини лаънатла», деганларини эшитди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Бу ишда сен учун ҳеч нарса йўқ: ё (Аллоҳ) уларнинг тавбасини қабул қилур, ё уларни азоблар, чунки улар золимлардир} оятини нозил қилди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَنَتَ شَهْرًا يَدْعُو عَلَى حَىٍّ مِنْ أَحْيَاءِ الْعَرَبِ ثُمَّ تَرَكَهُ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ arab qabilalaridan biriga qarshi duo qilib, bir oy qunut oʻqidilar, soʻng buni tark etdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ араб қабилаларидан бирига қарши дуо қилиб, бир ой қунут ўқидилар, сўнг буни тарк этдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ خَلَفٍ، - وَهُوَ ابْنُ خَلِيفَةَ - عَنْ أَبِي مَالِكٍ الأَشْجَعِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ صَلَّيْتُ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يَقْنُتْ وَصَلَّيْتُ خَلْفَ أَبِي بَكْرٍ فَلَمْ يَقْنُتْ وَصَلَّيْتُ خَلْفَ عُمَرَ فَلَمْ يَقْنُتْ وَصَلَّيْتُ خَلْفَ عُثْمَانَ فَلَمْ يَقْنُتْ وَصَلَّيْتُ خَلْفَ عَلِيٍّ فَلَمْ يَقْنُتْ ثُمَّ قَالَ يَا بُنَىَّ إِنَّهَا بِدْعَةٌ ‏.‏

Abu Molik al-Ashjaiyning otasi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u: «Men Rasululloh ﷺning orqalarida namoz oʻqidim, u zot qunut oʻqimadilar; Abu Bakrning orqasida namoz oʻqidim, u qunut oʻqimadi; Umarning orqasida namoz oʻqidim, u qunut oʻqimadi; Usmonning orqasida namoz oʻqidim, u qunut oʻqimadi; Alining orqasida namoz oʻqidim, u ham qunut oʻqimadi», dedi. Soʻng: «Ey oʻgʻilcham, bu bidatdir», dedi.Абу Молик ал-Ашжаийнинг отаси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг орқаларида намоз ўқидим, у зот қунут ўқимадилар; Абу Бакрнинг орқасида намоз ўқидим, у қунут ўқимади; Умарнинг орқасида намоз ўқидим, у қунут ўқимади; Усмоннинг орқасида намоз ўқидим, у қунут ўқимади; Алининг орқасида намоз ўқидим, у ҳам қунут ўқимади», деди. Сўнг: «Эй ўғилчам, бу бидатдир», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا نُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ فَآخُذُ قَبْضَةً مِنْ حَصًى فِي كَفِّي أُبَرِّدُهُ ثُمَّ أُحَوِّلُهُ فِي كَفِّي الآخَرِ فَإِذَا سَجَدْتُ وَضَعْتُهُ لِجَبْهَتِي ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: u: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga zuhr namozini oʻqir edik. Men bir hovuch mayda toshni kaftimga olib sovutar, soʻng uni ikkinchi kaftimga koʻchirardim. Sajdaga borganimda esa uni peshonam uchun quyardim», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: у: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга зуҳр намозини ўқир эдик. Мен бир ҳовуч майда тошни кафтимга олиб совутар, сўнг уни иккинчи кафтимга кўчирардим. Саждага борганимда эса уни пешонам учун қуярдим», деди.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ غَيْلاَنَ بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ مُطَرِّفٍ، قَالَ صَلَّيْتُ أَنَا وَعِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ، خَلْفَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فَكَانَ إِذَا سَجَدَ كَبَّرَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ السُّجُودِ كَبَّرَ وَإِذَا نَهَضَ مِنَ الرَّكْعَتَيْنِ كَبَّرَ فَلَمَّا قَضَى صَلاَتَهُ أَخَذَ عِمْرَانُ بِيَدِي فَقَالَ لَقَدْ ذَكَّرَنِي هَذَا - قَالَ كَلِمَةً يَعْنِي - صَلاَةَ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Mutarrif aytdi: «Men va Imron ibn Husayn Ali ibn Abu Tolibning orqasida namoz oʻqidik. U sajdaga borganda takbir aytar, sajdadan boshini koʻtarganda takbir aytar, ikki rakatdan keyin turganda takbir aytardi. Namozini tugatgach, Imron qoʻlimdan ushlab: ‹Bu menga Muhammad ﷺning namozlarini eslatib yubordi›, dedi».Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мутарриф айтди: «Мен ва Имрон ибн Ҳусайн Али ибн Абу Толибнинг орқасида намоз ўқидик. У саждага борганда такбир айтар, саждадан бошини кўтарганда такбир айтар, икки ракатдан кейин турганда такбир айтарди. Намозини тугатгач, Имрон қўлимдан ушлаб: ‹Бу менга Муҳаммад ﷺнинг намозларини эслатиб юборди›, деди».

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، وَيَحْيَى، قَالاَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَلْقَمَةَ، وَالأَسْوَدِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُكَبِّرُ فِي كُلِّ خَفْضٍ وَرَفْعٍ وَيُسَلِّمُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ يَسَارِهِ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ - رضى الله عنهما - يَفْعَلاَنِهِ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u: «Rasululloh ﷺ har bir egilish va koʻtarilishda takbir aytar, oʻng tomoniga va chap tomoniga salom berardilar. Abu Bakr va Umar (roziyallohu anhumo) ham shunday qilardilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у: «Расулуллоҳ ﷺ ҳар бир эгилиш ва кўтарилишда такбир айтар, ўнг томонига ва чап томонига салом берардилар. Абу Бакр ва Умар (розияллоҳу анҳумо) ҳам шундай қилардилар», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ يُوسُفَ، - وَهُوَ ابْنُ مَاهِكٍ - يُحَدِّثُ عَنْ حَكِيمٍ، قَالَ بَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ لاَ أَخِرَّ إِلاَّ قَائِمًا ‏.‏

Hakim ibn Hizom (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u: «Men Rasululloh ﷺga faqat tik turgan holdagina yerga egilishimga bayat qildim», dedi.Ҳаким ибн Ҳизом (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у: «Мен Расулуллоҳ ﷺга фақат тик турган ҳолдагина ерга эгилишимга баят қилдим», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ نَصْرِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ، أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَفَعَ يَدَيْهِ فِي صَلاَتِهِ وَإِذَا رَكَعَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ وَإِذَا سَجَدَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ السُّجُودِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا فُرُوعَ أُذُنَيْهِ ‏.‏

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Paygʻambar ﷺni koʻrdiki, u zot namozida qoʻllarini koʻtardilar: rukuʼga egilganlarida, rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida, sajda qilganlarida va sajdadan boshlarini koʻtarganlarida qoʻllarini quloqlari yuqorisiga tenglashguncha koʻtardilar.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Пайғамбар ﷺни кўрдики, у зот намозида қўлларини кўтардилар: рукуъга эгилганларида, рукуъдан бошларини кўтарганларида, сажда қилганларида ва саждадан бошларини кўтарганларида қўлларини қулоқлари юқорисига тенглашгунча кўтардилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ نَصْرِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ، أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَفَعَ يَدَيْهِ فَذَكَرَ مِثْلَهُ ‏.‏

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Paygʻambar ﷺni koʻrdiki, u zot qoʻllarini koʻtardilar. Soʻng shunga oʻxshash rivoyatni zikr qildi.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Пайғамбар ﷺни кўрдики, у зот қўлларини кўтардилар. Сўнг шунга ўхшаш ривоятни зикр қилди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ نَصْرِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا دَخَلَ فِي الصَّلاَةِ فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَزَادَ فِيهِ وَإِذَا رَكَعَ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ السُّجُودِ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ ‏.‏

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Paygʻambari ﷺ namozga kirganlarida qoʻllarini koʻtarardilar. Soʻng shunga oʻxshash rivoyatni zikr qilib, unga shuni qoʻshdi: «Rukuʼga egilganlarida ham shunday qildilar, rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida ham shunday qildilar va sajdadan boshlarini koʻtarganlarida ham shunday qildilar.»Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ намозга кирганларида қўлларини кўтарардилар. Сўнг шунга ўхшаш ривоятни зикр қилиб, унга шуни қўшди: «Рукуъга эгилганларида ҳам шундай қилдилар, рукуъдан бошларини кўтарганларида ҳам шундай қилдилар ва саждадан бошларини кўтарганларида ҳам шундай қилдилар.»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْكُوفِيُّ الْمُحَارِبِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْفَعُ يَدَيْهِ إِذَا افْتَتَحَ الصَّلاَةَ وَإِذَا رَكَعَ وَإِذَا رَفَعَ وَكَانَ لاَ يَفْعَلُ ذَلِكَ فِي السُّجُودِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozni boshlaganlarida, rukuʼga egilganlarida va rukuʼdan koʻtarilganlarida qoʻllarini koʻtarar edilar, ammo sajdada buni qilmas edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозни бошлаганларида, рукуъга эгилганларида ва рукуъдан кўтарилганларида қўлларини кўтарар эдилар, аммо саждада буни қилмас эдилар.

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عِيسَى الْقُومَسِيُّ الْبَسْطَامِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - وَهُوَ ابْنُ هَارُونَ - قَالَ أَنْبَأَنَا شَرِيكٌ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا سَجَدَ وَضَعَ رُكْبَتَيْهِ قَبْلَ يَدَيْهِ وَإِذَا نَهَضَ رَفَعَ يَدَيْهِ قَبْلَ رُكْبَتَيْهِ ‏.‏

Voil ibn Hujr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni koʻrdim, u zot sajda qilganlarida tizzalarini qoʻllaridan oldin qoʻyardilar, oʻrinlaridan turganlarida esa qoʻllarini tizzalaridan oldin koʻtarardilar.Воил ибн Ҳужр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни кўрдим, у зот сажда қилганларида тиззаларини қўлларидан олдин қўярдилар, ўринларидан турганларида эса қўлларини тиззаларидан олдин кўтарардилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَافِعٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَسَنٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَعْمِدُ أَحَدُكُمْ فِي صَلاَتِهِ فَيَبْرُكَ كَمَا يَبْرُكُ الْجَمَلُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz namozida tuya choʻkkan kabi choʻkadimi?» dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз намозида туя чўккан каби чўкадими?» дедилар.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بَكَّارِ بْنِ بِلاَلٍ، مِنْ كِتَابِهِ قَالَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا سَجَدَ أَحَدُكُمْ فَلْيَضَعْ يَدَيْهِ قَبْلَ رُكْبَتَيْهِ وَلاَ يَبْرُكْ بُرُوكَ الْبَعِيرِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz sajda qilsa, qoʻllarini tizzalaridan oldin qoʻysin va tuya choʻkkani kabi choʻkmasin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз сажда қилса, қўлларини тиззаларидан олдин қўйсин ва туя чўккани каби чўкмасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، دَلُّويَهْ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، رَفَعَهُ قَالَ ‏"‏ إِنَّ الْيَدَيْنِ تَسْجُدَانِ كَمَا يَسْجُدُ الْوَجْهُ فَإِذَا وَضَعَ أَحَدُكُمْ وَجْهَهُ فَلْيَضَعْ يَدَيْهِ وَإِذَا رَفَعَهُ فَلْيَرْفَعْهُمَا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan marfuʼ tarzda rivoyat qilinadi: «Albatta, qoʻllar ham yuz sajda qilganidek sajda qiladi. Bas, sizlardan biringiz yuzini qoʻysa, qoʻllarini ham qoʻysin, uni koʻtarganida esa qoʻllarini ham koʻtarsin.»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан марфуъ тарзда ривоят қилинади: «Албатта, қўллар ҳам юз сажда қилганидек сажда қилади. Бас, сизлардан бирингиз юзини қўйса, қўлларини ҳам қўйсин, уни кўтарганида эса қўлларини ҳам кўтарсин.»

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أُمِرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَسْجُدَ عَلَى سَبْعَةِ أَعْضَاءٍ وَلاَ يَكُفَّ شَعْرَهُ وَلاَ ثِيَابَهُ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ yetti aʼzo ustida sajda qilishga hamda sochini va kiyimini yigʻishtirmaslikka buyurildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ етти аъзо устида сажда қилишга ҳамда сочини ва кийимини йиғиштирмасликка буюрилдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا بَكْرٌ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِذَا سَجَدَ الْعَبْدُ سَجَدَ مِنْهُ سَبْعَةُ آرَابٍ وَجْهُهُ وَكَفَّاهُ وَرُكْبَتَاهُ وَقَدَمَاهُ ‏"‏ ‏.‏

Abbos ibn Abdulmuttalib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ: «Banda sajda qilganda, undan yetti aʼzo sajda qiladi: yuzi, ikki kaftlari, ikki tizzalari va ikki oyoqlari», deganlarini eshitdi.Аббос ибн Абдулмутталиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ: «Банда сажда қилганда, ундан етти аъзо сажда қилади: юзи, икки кафтлари, икки тиззалари ва икки оёқлари», деганларини эшитди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْهَادِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ بَصُرَتْ عَيْنَاىَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى جَبِينِهِ وَأَنْفِهِ أَثَرُ الْمَاءِ وَالطِّينِ مِنْ صُبْحِ لَيْلَةِ إِحْدَى وَعِشْرِينَ ‏.‏ مُخْتَصَرٌ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Yigirma birinchi kecha tongida Rasululloh ﷺning peshonalari va burunlarida suv hamda loy izini ikki koʻzim koʻrdi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Йигирма биринчи кеча тонгида Расулуллоҳ ﷺнинг пешоналари ва бурунларида сув ҳамда лой изини икки кўзим кўрди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، وَيُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أَسْجُدَ عَلَى سَبْعَةٍ - لاَ أَكُفَّ الشَّعْرَ وَلاَ الثِّيَابَ - الْجَبْهَةِ وَالأَنْفِ وَالْيَدَيْنِ وَالرُّكْبَتَيْنِ وَالْقَدَمَيْنِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men yetti aʼzo ustida sajda qilishga va sochni hamda kiyimni yigʻishtirmaslikka buyurildim: peshona, burun, ikki qoʻl, ikki tizza va ikki oyoq», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен етти аъзо устида сажда қилишга ва сочни ҳамда кийимни йиғиштирмасликка буюрилдим: пешона, бурун, икки қўл, икки тизза ва икки оёқ», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ النَّسَائِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أَسْجُدَ عَلَى سَبْعَةِ أَعْظُمٍ عَلَى الْجَبْهَةِ وَأَشَارَ بِيَدِهِ عَلَى الأَنْفِ وَالْيَدَيْنِ وَالرُّكْبَتَيْنِ وَأَطْرَافِ الْقَدَمَيْنِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Men yetti suyak ustida sajda qilishga buyurildim: peshona ustida», deb qoʻllari bilan ishora qildilar, «burun, ikki qoʻl, ikki tizza va ikki oyoqning uchlari ustida», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, Пайғамбар ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Мен етти суяк устида сажда қилишга буюрилдим: пешона устида», деб қўллари билан ишора қилдилар, «бурун, икки қўл, икки тизза ва икки оёқнинг учлари устида», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الزُّهْرِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أُمِرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَسْجُدَ عَلَى سَبْعٍ - وَنُهِيَ أَنْ يَكْفِتَ الشَّعْرَ وَالثِّيَابَ - عَلَى يَدَيْهِ وَرُكْبَتَيْهِ وَأَطْرَافِ أَصَابِعِهِ ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ قَالَ لَنَا ابْنُ طَاوُسٍ وَوَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى جَبْهَتِهِ وَأَمَرَّهَا عَلَى أَنْفِهِ ‏.‏ قَالَ هَذَا وَاحِدٌ وَاللَّفْظُ لِمُحَمَّدٍ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ yetti aʼzo ustida sajda qilishga buyurildilar va sochni hamda kiyimni yigʻishtirishdan qaytarildilar: ikki qoʻllari, ikki tizzalari va barmoqlarining uchlari ustida. Ibn Tovus qoʻllarini peshonasiga qoʻyib, uni burniga tomon surdi va: «Bu bittadir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ етти аъзо устида сажда қилишга буюрилдилар ва сочни ҳамда кийимни йиғиштиришдан қайтарилдилар: икки қўллари, икки тиззалари ва бармоқларининг учлари устида. Ибн Товус қўлларини пешонасига қўйиб, уни бурнига томон сурди ва: «Бу биттадир», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ اللَّيْثِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ الْهَادِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِذَا سَجَدَ الْعَبْدُ سَجَدَ مَعَهُ سَبْعَةُ آرَابٍ وَجْهُهُ وَكَفَّاهُ وَرُكْبَتَاهُ وَقَدَمَاهُ ‏"‏ ‏.‏

Abbos ibn Abdulmuttalib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺning: «Banda sajda qilganda, u bilan birga yetti aʼzosi sajda qiladi: yuzi, ikki kafti, ikki tizzasi va ikki oyogʻi», deb aytganlarini eshitgan.Аббос ибн Абдулмутталиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺнинг: «Банда сажда қилганда, у билан бирга етти аъзоси сажда қилади: юзи, икки кафти, икки тиззаси ва икки оёғи», деб айтганларини эшитган.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ فَقَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ فَانْتَهَيْتُ إِلَيْهِ وَهُوَ سَاجِدٌ وَقَدَمَاهُ مَنْصُوبَتَانِ وَهُوَ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِرِضَاكَ مِنْ سَخَطِكَ وَبِمُعَافَاتِكَ مِنْ عُقُوبَتِكَ وَبِكَ مِنْكَ لاَ أُحْصِي ثَنَاءً عَلَيْكَ أَنْتَ كَمَا أَثْنَيْتَ عَلَى نَفْسِكَ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir kecha Rasulullohni ﷺ yoʻqotib qoʻydim va ularning oldiga bordim. U zot ikki oyoqlarini tik qoʻygan holda sajda qilar va: «Allohim, gʻazabingdan roziligingga panoh tilayman, jazoingdan avf etishingga panoh tilayman va Sendan Senga panoh tilayman. Senga aytiladigan hamdu sanolarni sanab ulgura olmayman. Sen Oʻzingga qanday sano aytgan boʻlsang, shundaysan», derdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир кеча Расулуллоҳни ﷺ йўқотиб қўйдим ва уларнинг олдига бордим. У зот икки оёқларини тик қўйган ҳолда сажда қилар ва: «Аллоҳим, ғазабингдан розилигингга паноҳ тилайман, жазоингдан авф этишингга паноҳ тилайман ва Сендан Сенга паноҳ тилайман. Сенга айтиладиган ҳамду саноларни санаб улгура олмайман. Сен Ўзингга қандай сано айтган бўлсанг, шундайсан», дердилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَهْوَى إِلَى الأَرْضِ سَاجِدًا جَافَى عَضُدَيْهِ عَنْ إِبْطَيْهِ وَفَتَخَ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ ‏.‏ مُخْتَصَرٌ ‏.‏

Abu Humayd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ sajda qilish uchun yerga engashganlarida, ikki bilaklarini qoʻltiqlaridan uzoqroq tutar va oyoqlarining barmoqlarini bukardilar.Абу Ҳумайд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ сажда қилиш учун ерга энгашганларида, икки билакларини қўлтиқларидан узоқроқ тутар ва оёқларининг бармоқларини букардилар.

أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ نَاصِحٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، قَالَ سَمِعْتُ عَاصِمَ بْنَ كُلَيْبٍ، يَذْكُرُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ، قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَقُلْتُ لأَنْظُرَنَّ إِلَى صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَبَّرَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى رَأَيْتُ إِبْهَامَيْهِ قَرِيبًا مِنْ أُذُنَيْهِ فَلَمَّا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ كَبَّرَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ كَبَّرَ وَسَجَدَ فَكَانَتْ يَدَاهُ مِنْ أُذُنَيْهِ عَلَى الْمَوْضِعِ الَّذِي اسْتَقْبَلَ بِهِمَا الصَّلاَةَ ‏.‏

Voil ibn Hujr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Madinaga keldim va: «Rasululloh ﷺning namozlarini albatta kuzataman», dedim. U zot takbir aytib, ikki qoʻllarini bosh barmoqlarini quloqlariga yaqin koʻrguncha koʻtardilar. Rukuʼ qilmoqchi boʻlganlarida takbir aytib, ikki qoʻllarini koʻtardilar. Soʻng boshlarini koʻtarib: «Samiʼallohu liman hamidah», dedilar. Soʻng takbir aytib sajda qildilar, ikki qoʻllari quloqlariga nisbatan namozni boshlagandagi holatida edi.Воил ибн Ҳужр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мадинага келдим ва: «Расулуллоҳ ﷺнинг намозларини албатта кузатаман», дедим. У зот такбир айтиб, икки қўлларини бош бармоқларини қулоқларига яқин кўргунча кўтардилар. Рукуъ қилмоқчи бўлганларида такбир айтиб, икки қўлларини кўтардилар. Сўнг бошларини кўтариб: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ», дедилар. Сўнг такбир айтиб сажда қилдилар, икки қўллари қулоқларига нисбатан намозни бошлагандаги ҳолатида эди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - وَهُوَ ابْنُ هَارُونَ - قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْعَلاَءِ، - وَاسْمُهُ أَيُّوبُ بْنُ أَبِي مِسْكِينٍ - عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَفْتَرِشْ أَحَدُكُمْ ذِرَاعَيْهِ فِي السُّجُودِ افْتِرَاشَ الْكَلْبِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz sajdada ikki bilagini it toʻshagandek yerga toʻshamasin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз саждада икки билагини ит тўшагандек ерга тўшамасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ الْمَرْوَزِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ وَصَفَ لَنَا الْبَرَاءُ السُّجُودَ فَوَضَعَ يَدَيْهِ بِالأَرْضِ وَرَفَعَ عَجِيزَتَهُ وَقَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَفْعَلُ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U bizga sajdani vasf qildi: ikki qoʻlini yerga qoʻyib, orqasini koʻtardi va: «Rasulullohni ﷺ ana shunday qilayotganlarini koʻrgandim», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У бизга саждани васф қилди: икки қўлини ерга қўйиб, орқасини кўтарди ва: «Расулуллоҳни ﷺ ана шундай қилаётганларини кўргандим», деди.

أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ الْمَرْوَزِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ شُمَيْلٍ، - هُوَ النَّضْرُ - قَالَ أَنْبَأَنَا يُونُسُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا صَلَّى جَخَّى ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namoz oʻqiganlarida orqalarini egib, bukilardilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқиганларида орқаларини эгиб, букилардилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا بَكْرٌ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَالِكِ ابْنِ بُحَيْنَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا صَلَّى فَرَّجَ بَيْنَ يَدَيْهِ حَتَّى يَبْدُوَ بَيَاضُ إِبْطَيْهِ ‏.‏

Abdulloh ibn Molik ibn Buhayna (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namoz oʻqiganlarida ikki qoʻllarini qoʻltiqlarining oqi koʻringuncha ochib tutardilar.Абдуллоҳ ибн Молик ибн Буҳайна (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқиганларида икки қўлларини қўлтиқларининг оқи кўрингунча очиб тутардилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ عِمْرَانَ، عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ، عَنْ بَشِيرِ بْنِ نَهِيكٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لَوْ كُنْتُ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَبْصَرْتُ إِبْطَيْهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو مِجْلَزٍ كَأَنَّهُ قَالَ ذَلِكَ لأَنَّهُ فِي صَلاَةٍ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Agar men Rasululloh ﷺning oldilarida boʻlganimda, qoʻltiqlarini koʻrar edim», dedi. Abu Mijlaz: «Goʻyo u buni namozda boʻlganlari uchun aytgandek», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Агар мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларида бўлганимда, қўлтиқларини кўрар эдим», деди. Абу Мижлаз: «Гўё у буни намозда бўлганлари учун айтгандек», деди.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ قَيْسٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَقْرَمَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكُنْتُ أَرَى عُفْرَةَ إِبْطَيْهِ إِذَا سَجَدَ ‏.‏

Abdulloh ibn Aqram (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bilan birga namoz oʻqidim va sajda qilganlarida qoʻltiqlarining oqarganini koʻrar edim.Абдуллоҳ ибн Ақрам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ билан бирга намоз ўқидим ва сажда қилганларида қўлтиқларининг оқарганини кўрар эдим.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَصَمِّ - عَنْ عَمِّهِ، يَزِيدَ - وَهُوَ ابْنُ الأَصَمِّ - عَنْ مَيْمُونَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا سَجَدَ جَافَى يَدَيْهِ حَتَّى لَوْ أَنَّ بَهْمَةً أَرَادَتْ أَنْ تَمُرَّ تَحْتَ يَدَيْهِ مَرَّتْ ‏.‏

Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ sajda qilganlarida ikki qoʻllarini qoʻltiqlaridan shunchalik uzoqlashtirar edilarki, agar bir qoʻzichoq ularning qoʻllari ostidan oʻtmoqchi boʻlsa, oʻtib keta olardi.Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ сажда қилганларида икки қўлларини қўлтиқларидан шунчалик узоқлаштирар эдиларки, агар бир қўзичоқ уларнинг қўллари остидан ўтмоқчи бўлса, ўтиб кета оларди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، ح وَأَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ اعْتَدِلُوا فِي السُّجُودِ وَلاَ يَبْسُطْ أَحَدُكُمْ ذِرَاعَيْهِ انْبِسَاطَ الْكَلْبِ ‏"‏ ‏.‏ اللَّفْظُ لإِسْحَاقَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sajdada meʼyorda boʻlinglar, biringiz ikki bilagini it yozgandek yerga yozmasin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Саждада меъёрда бўлинглар, бирингиз икки билагини ит ёзгандек ерга ёзмасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ الْمَرْوَزِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا عِيسَى، - وَهُوَ ابْنُ يُونُسَ - عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تُجْزِئُ صَلاَةٌ لاَ يُقِيمُ الرَّجُلُ فِيهَا صُلْبَهُ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kishi rukuʼ va sajdada belini tik tutmaydigan namoz kifoya qilmaydi», dedilar.Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Киши рукуъ ва саждада белини тик тутмайдиган намоз кифоя қилмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ اللَّيْثِ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ تَمِيمَ بْنَ مَحْمُودٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ شِبْلٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ ثَلاَثٍ عَنْ نَقْرَةِ الْغُرَابِ وَافْتِرَاشِ السَّبُعِ وَأَنْ يُوَطِّنَ الرَّجُلُ الْمُقَامَ لِلصَّلاَةِ كَمَا يُوَطِّنُ الْبَعِيرُ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Shibl (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uch narsadan qaytardilar: qargʻa choʻqishidek choʻqishdan, yirtqich hayvon toʻshagandek bilaklarni yerga toʻshashdan va kishi tuya bir joyni odat qilib olganidek namoz oʻrnini odat qilib olishidan.Абдурраҳмон ибн Шибл (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ уч нарсадан қайтардилар: қарға чўқишидек чўқишдан, йиртқич ҳайвон тўшагандек билакларни ерга тўшашдан ва киши туя бир жойни одат қилиб олганидек намоз ўрнини одат қилиб олишидан.

أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ الْبَصْرِيُّ، عَنْ يَزِيدَ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، وَرَوْحٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْقَاسِمِ - عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أَسْجُدَ عَلَى سَبْعَةٍ وَلاَ أَكُفَّ شَعْرًا وَلاَ ثَوْبًا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga yetti aʼzo ustiga sajda qilishga hamda soch va kiyimni yigʻib olmaslikka buyurildim», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга етти аъзо устига сажда қилишга ҳамда соч ва кийимни йиғиб олмасликка буюрилдим», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ سَوَّادِ بْنِ الأَسْوَدِ بْنِ عَمْرٍو السَّرْحِيُّ، - مِنْ وَلَدِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي سَرْحٍ - قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، أَنَّ بُكَيْرًا، حَدَّثَهُ أَنَّ كُرَيْبًا مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ حَدَّثَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ رَأَى عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْحَارِثِ يُصَلِّي وَرَأْسُهُ مَعْقُوصٌ مِنْ وَرَائِهِ فَقَامَ فَجَعَلَ يَحُلُّهُ فَلَمَّا انْصَرَفَ أَقْبَلَ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَقَالَ مَا لَكَ وَرَأْسِي قَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّمَا مَثَلُ هَذَا مَثَلُ الَّذِي يُصَلِّي وَهُوَ مَكْتُوفٌ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Abdulloh ibn Horisning boshi orqadan tugilgan holda namoz oʻqiyotganini koʻrdi va turib uni yechib qoʻya boshladi. Namozdan chiqqach, Abdulloh Ibn Abbosga qarab: «Boshim bilan nima ishing bor edi?» dedi. U: «Men Rasululloh ﷺdan: ‹Bunday kishining misoli xuddi ikki qoʻli boyloq holda namoz oʻqiyotgan kishining misoliga oʻxshaydi›, deyayotganlarini eshitganman», dedi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Абдуллоҳ ибн Ҳориснинг боши орқадан тугилган ҳолда намоз ўқиётганини кўрди ва туриб уни ечиб қўя бошлади. Намоздан чиққач, Абдуллоҳ Ибн Аббосга қараб: «Бошим билан нима ишинг бор эди?» деди. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан: ‹Бундай кишининг мисоли худди икки қўли бойлоқ ҳолда намоз ўқиётган кишининг мисолига ўхшайди›, деяётганларини эшитганман», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أُمِرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَسْجُدَ عَلَى سَبْعَةِ أَعْظُمٍ وَنُهِيَ أَنْ يَكُفَّ الشَّعْرَ وَالثِّيَابَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga yetti suyak ustiga sajda qilish buyurildi va soch hamda kiyimni yigʻib olishdan qaytarildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга етти суяк устига сажда қилиш буюрилди ва соч ҳамда кийимни йиғиб олишдан қайтарилдилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، - هُوَ السَّلَمِيُّ - قَالَ حَدَّثَنِي غَالِبٌ الْقَطَّانُ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كُنَّا إِذَا صَلَّيْنَا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالظَّهَائِرِ سَجَدْنَا عَلَى ثِيَابِنَا اتِّقَاءَ الْحَرِّ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ ortida peshin choshgohlarida namoz oʻqiganimizda, issiqdan saqlanish uchun kiyimlarimiz ustiga sajda qilardik.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ ортида пешин чошгоҳларида намоз ўқиганимизда, иссиқдан сақланиш учун кийимларимиз устига сажда қилардик.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدَةُ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَتِمُّوا الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ فَوَاللَّهِ إِنِّي لأَرَاكُمْ مِنْ خَلْفِ ظَهْرِي فِي رُكُوعِكُمْ وَسُجُودِكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Rukuʼ va sajdani mukammal bajaringlar. Allohga qasamki, men rukuʼ va sajdalaringizda sizlarni orqamdan ham koʻrib turaman», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рукуъ ва саждани мукаммал бажаринглар. Аллоҳга қасамки, мен рукуъ ва саждаларингизда сизларни орқамдан ҳам кўриб тураман», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، سُلَيْمَانُ بْنُ سَيْفٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَلِيٍّ الْحَنَفِيُّ، وَعُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ أَبُو عَلِيٍّ حَدَّثَنَا وَقَالَ، عُثْمَانُ أَنْبَأَنَا دَاوُدُ بْنُ قَيْسٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُنَيْنٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، - رضى الله عنه - قَالَ نَهَانِي حِبِّي صلى الله عليه وسلم عَنْ ثَلاَثٍ - لاَ أَقُولُ نَهَى النَّاسَ - نَهَانِي عَنْ تَخَتُّمِ الذَّهَبِ وَعَنْ لُبْسِ الْقَسِّيِّ وَعَنِ الْمُعَصْفَرِ الْمُفَدَّمَةِ وَلاَ أَقْرَأُ سَاجِدًا وَلاَ رَاكِعًا ‏"‏ ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Habibim ﷺ meni uch narsadan qaytardilar — men buni odamlarni qaytardilar demayman —: meni oltin uzuk taqishdan, qassiy kiyim kiyishdan va safflor bilan quyuq boʻyalgan kiyim kiyishdan qaytardilar, hamda sajda va rukuʼ holatida Qurʼon oʻqimasligimni buyurdilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ҳабибим ﷺ мени уч нарсадан қайтардилар — мен буни одамларни қайтардилар демайман —: мени олтин узук тақишдан, қассий кийим кийишдан ва саффлор билан қуюқ бўялган кийим кийишдан қайтардилар, ҳамда сажда ва рукуъ ҳолатида Қуръон ўқимаслигимни буюрдилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، ح وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ أَبَاهُ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ عَلِيًّا، قَالَ نَهَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ أَقْرَأَ رَاكِعًا أَوْ سَاجِدًا ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni rukuʼ yoki sajda holatida Qurʼon oʻqishimdan qaytardilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени рукуъ ёки сажда ҳолатида Қуръон ўқишимдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ الْمَرْوَزِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، - هُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ - قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ سُحَيْمٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْبَدِ بْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَشَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم السِّتْرَ وَرَأْسُهُ مَعْصُوبٌ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ قَدْ بَلَّغْتُ - ثَلاَثَ مَرَّاتٍ - إِنَّهُ لَمْ يَبْقَ مِنْ مُبَشِّرَاتِ النُّبُوَّةِ إِلاَّ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ يَرَاهَا الْعَبْدُ أَوْ تُرَى لَهُ أَلاَ وَإِنِّي قَدْ نُهِيتُ عَنِ الْقِرَاءَةِ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ فَإِذَا رَكَعْتُمْ فَعَظِّمُوا رَبَّكُمْ وَإِذَا سَجَدْتُمْ فَاجْتَهِدُوا فِي الدُّعَاءِ فَإِنَّهُ قَمِنٌ أَنْ يُسْتَجَابَ لَكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻzlari vafot etgan kasalliklarida boshlariga latta bogʻlangan holda parda ochib chiqdilar va: «Ey Alloh, men yetkazdim» — uch marta — «Paygʻambarlik bashoratlaridan solih tushdan boshqa narsa qolmadi, uni banda oʻzi koʻradi yoki uning uchun boshqa koʻriladi. Ogʻoh boʻlinglar, men rukuʼ va sajdada Qurʼon oʻqishdan qaytarildim. Bas, rukuʼ qilganingizda Robbingizni ulugʻlanglar, sajda qilganingizda esa duoda tirishib harakat qilinglar, chunki bu sizlarga ijobat boʻlishga munosibroqdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўзлари вафот этган касалликларида бошларига латта боғланган ҳолда парда очиб чиқдилар ва: «Эй Аллоҳ, мен етказдим» — уч марта — «Пайғамбарлик башоратларидан солиҳ тушдан бошқа нарса қолмади, уни банда ўзи кўради ёки унинг учун бошқа кўрилади. Оғоҳ бўлинглар, мен рукуъ ва саждада Қуръон ўқишдан қайтарилдим. Бас, рукуъ қилганингизда Роббингизни улуғланглар, сажда қилганингизда эса дуода тиришиб ҳаракат қилинглар, чунки бу сизларга ижобат бўлишга муносиброқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ أَبِي رِشْدِينَ، - وَهُوَ كُرَيْبٌ - عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ بِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ وَبَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَهَا فَرَأَيْتُهُ قَامَ لِحَاجَتِهِ فَأَتَى الْقِرْبَةَ فَحَلَّ شِنَاقَهَا ثُمَّ تَوَضَّأَ وُضُوءًا بَيْنَ الْوُضُوءَيْنِ ثُمَّ أَتَى فِرَاشَهُ فَنَامَ ثُمَّ قَامَ قَوْمَةً أُخْرَى فَأَتَى الْقِرْبَةَ فَحَلَّ شِنَاقَهَا ثُمَّ تَوَضَّأَ وُضُوءًا هُوَ الْوُضُوءُ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي وَكَانَ يَقُولُ فِي سُجُودِهِ ‏"‏ اللَّهُمَّ اجْعَلْ فِي قَلْبِي نُورًا وَاجْعَلْ فِي سَمْعِي نُورًا وَاجْعَلْ فِي بَصَرِي نُورًا وَاجْعَلْ مِنْ تَحْتِي نُورًا وَاجْعَلْ مِنْ فَوْقِي نُورًا وَعَنْ يَمِينِي نُورًا وَعَنْ يَسَارِي نُورًا وَاجْعَلْ أَمَامِي نُورًا وَاجْعَلْ خَلْفِي نُورًا وَأَعْظِمْ لِي نُورًا ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ نَامَ حَتَّى نَفَخَ فَأَتَاهُ بِلاَلٌ فَأَيْقَظَهُ لِلصَّلاَةِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men xolam Maymuna binti Horisning huzurida tunab qoldim, Rasululloh ﷺ ham uning huzurida tunadilar. Men u zotning hojatlari uchun turganlarini koʻrdim. Soʻng meshning oldiga borib uning bogʻichini yechdilar, keyin ikki taharat orasidagi taharat qildilar, soʻng oʻrinlariga borib uxladilar. Keyin yana turdilar, meshning oldiga borib bogʻichini yechdilar va taharatni toʻliq qildilar, soʻng turib namoz oʻqidilar. U zot sajdalarida: «Ey Alloh, qalbimga nur ato et, quloqqa nur ato et, koʻzimga nur ato et, ostimga nur ato et, ustimga nur ato et, oʻng tomonimga nur, chap tomonimga nur, oldimga nur ato et, orqamga nur ato et va menga nurni ulkan qil», derdilar. Soʻng u zot xurrak otguncha uxladilar. Keyin Bilol kelib u zotni namozga uygʻotdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен холам Маймуна бинти Ҳориснинг ҳузурида тунаб қолдим, Расулуллоҳ ﷺ ҳам унинг ҳузурида тунадилар. Мен у зотнинг ҳожатлари учун турганларини кўрдим. Сўнг мешнинг олдига бориб унинг боғичини ечдилар, кейин икки таҳарат орасидаги таҳарат қилдилар, сўнг ўринларига бориб ухладилар. Кейин яна турдилар, мешнинг олдига бориб боғичини ечдилар ва таҳаратни тўлиқ қилдилар, сўнг туриб намоз ўқидилар. У зот саждаларида: «Эй Аллоҳ, қалбимга нур ато эт, қулоққа нур ато эт, кўзимга нур ато эт, остимга нур ато эт, устимга нур ато эт, ўнг томонимга нур, чап томонимга нур, олдимга нур ато эт, орқамга нур ато эт ва менга нурни улкан қил», дердилар. Сўнг у зот хуррак отгунча ухладилар. Кейин Билол келиб у зотни намозга уйғотди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي رُكُوعِهِ وَسُجُودِهِ ‏"‏ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَبِحَمْدِكَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ‏"‏ ‏.‏ يَتَأَوَّلُ الْقُرْآنَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ rukuʼ va sajdalarida: «Ey Alloh, Robbimiz, Seni poklab yod etaman va Senga hamd aytaman, ey Alloh, meni magʻfirat qil», deb aytardilar. Bu bilan Qurʼonga amal qilardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рукуъ ва саждаларида: «Эй Аллоҳ, Роббимиз, Сени поклаб ёд этаман ва Сенга ҳамд айтаман, эй Аллоҳ, мени мағфират қил», деб айтардилар. Бу билан Қуръонга амал қилардилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي رُكُوعِهِ وَسُجُودِهِ ‏"‏ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَبِحَمْدِكَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ‏"‏ ‏.‏ يَتَأَوَّلُ الْقُرْآنَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ rukuʼ va sajdalarida: «Ey Alloh, Robbimiz, Seni poklab yod etaman va Senga hamd aytaman, ey Alloh, meni magʻfirat qil», deb aytardilar. Bu bilan Qurʼonga amal qilardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рукуъ ва саждаларида: «Эй Аллоҳ, Роббимиз, Сени поклаб ёд этаман ва Сенга ҳамд айтаман, эй Аллоҳ, мени мағфират қил», деб айтардилар. Бу билан Қуръонга амал қилардилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ، قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ رضى الله عنها فَقَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ مَضْجَعِهِ فَجَعَلْتُ أَلْتَمِسُهُ وَظَنَنْتُ أَنَّهُ أَتَى بَعْضَ جَوَارِيهِ فَوَقَعَتْ يَدِي عَلَيْهِ وَهُوَ سَاجِدٌ وَهُوَ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي مَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺni oʻrinlaridan topolmay qoldim va u zotni izlay boshladim. U zot ayrim joriyalarining oldiga bordilar deb oʻyladim. Shunda qoʻlim u zotning ustiga tushdi, u zot sajdada edilar va: «Ey Alloh, yashirin qilgan va oshkora qilgan gunohlarimni magʻfirat qil», deb aytayotgan edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺни ўринларидан тополмай қолдим ва у зотни излай бошладим. У зот айрим жорияларининг олдига бордилар деб ўйладим. Шунда қўлим у зотнинг устига тушди, у зот саждада эдилар ва: «Эй Аллоҳ, яширин қилган ва ошкора қилган гуноҳларимни мағфират қил», деб айтаётган эдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ فَقَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَظَنَنْتُ أَنَّهُ أَتَى بَعْضَ جَوَارِيهِ فَطَلَبْتُهُ فَإِذَا هُوَ سَاجِدٌ يَقُولُ ‏"‏ رَبِّ اغْفِرْ لِي مَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺni topolmay qoldim, u zot ayrim joriyalarining oldiga bordilar deb oʻyladim va u zotni izladim. Shunda u zot sajdada: «Robbim, yashirin qilgan va oshkora qilgan gunohlarimni magʻfirat qil», deb aytayotgan edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺни тополмай қолдим, у зот айрим жорияларининг олдига бордилар деб ўйладим ва у зотни изладим. Шунда у зот саждада: «Роббим, яширин қилган ва ошкора қилган гуноҳларимни мағфират қил», деб айтаётган эдилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، - هُوَ ابْنُ مَهْدِيٍّ - قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمِّي الْمَاجِشُونُ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ عَلِيٍّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا سَجَدَ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ لَكَ سَجَدْتُ وَلَكَ أَسْلَمْتُ وَبِكَ آمَنْتُ سَجَدَ وَجْهِي لِلَّذِي خَلَقَهُ وَصَوَّرَهُ فَأَحْسَنَ صُورَتَهُ وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ تَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ ‏"‏ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ sajda qilganlarida: «Ey Alloh, Senga sajda qildim, Senga taslim boʻldim va Senga iymon keltirdim. Yuzim uni yaratgan, unga koʻrk bergan va uning suratini goʻzal qilgan, unga eshitish va koʻrish quvvatini ochgan Zotga sajda qildi. Yaratuvchilarning eng goʻzali boʻlmish Alloh barakotli, ulugʻdir», derdilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сажда қилганларида: «Эй Аллоҳ, Сенга сажда қилдим, Сенга таслим бўлдим ва Сенга иймон келтирдим. Юзим уни яратган, унга кўрк берган ва унинг суратини гўзал қилган, унга эшитиш ва кўриш қувватини очган Зотга сажда қилди. Яратувчиларнинг энг гўзали бўлмиш Аллоҳ баракотли, улуғдир», дердилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو حَيْوَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ فِي سُجُودِهِ ‏"‏ اللَّهُمَّ لَكَ سَجَدْتُ وَبِكَ آمَنْتُ وَلَكَ أَسْلَمْتُ وَأَنْتَ رَبِّي سَجَدَ وَجْهِي لِلَّذِي خَلَقَهُ وَصَوَّرَهُ وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ تَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ sajdalarida: «Allohim, Senga sajda qildim, Senga imon keltirdim, Senga taslim boʻldim va Sen mening Robbimsan. Yuzim uni yaratgan, unga surat bergan, unga eshitish va koʻrishni ochgan Zotga sajda qildi. Barcha yaratganlarning eng goʻzali boʻlgan Alloh muborakdir», deb aytar edilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ саждаларида: «Аллоҳим, Сенга сажда қилдим, Сенга имон келтирдим, Сенга таслим бўлдим ва Сен менинг Роббимсан. Юзим уни яратган, унга сурат берган, унга эшитиш ва кўришни очган Зотга сажда қилди. Барча яратганларнинг энг гўзали бўлган Аллоҳ муборакдир», деб айтар эдилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ حِمْيَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، وَذَكَرَ، آخَرَ قَبْلَهُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ هُرْمُزَ الأَعْرَجِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَسْلَمَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا قَامَ مِنَ اللَّيْلِ يُصَلِّي تَطَوُّعًا قَالَ إِذَا سَجَدَ ‏"‏ اللَّهُمَّ لَكَ سَجَدْتُ وَبِكَ آمَنْتُ وَلَكَ أَسْلَمْتُ اللَّهُمَّ أَنْتَ رَبِّي سَجَدَ وَجْهِي لِلَّذِي خَلَقَهُ وَصَوَّرَهُ وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ تَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ ‏"‏ ‏.‏

Muhammad ibn Maslama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ kechasi turib nafl namoz oʻqiganlarida sajda qilsalar: «Allohim, Senga sajda qildim, Senga imon keltirdim, Senga taslim boʻldim. Allohim, Sen mening Robbimsan. Yuzim uni yaratgan, unga surat bergan, unga eshitish va koʻrishni ochgan Zotga sajda qildi. Barcha yaratganlarning eng goʻzali boʻlgan Alloh muborakdir», deb aytar edilar.Муҳаммад ибн Маслама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ кечаси туриб нафл намоз ўқиганларида сажда қилсалар: «Аллоҳим, Сенга сажда қилдим, Сенга имон келтирдим, Сенга таслим бўлдим. Аллоҳим, Сен менинг Роббимсан. Юзим уни яратган, унга сурат берган, унга эшитиш ва кўришни очган Зотга сажда қилди. Барча яратганларнинг энг гўзали бўлган Аллоҳ муборакдир», деб айтар эдилар.

أَخْبَرَنَا سَوَّارُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَوَّارٍ الْقَاضِي، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، عَنْ عَبْدِ الْوَهَّابِ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ فِي سُجُودِ الْقُرْآنِ بِاللَّيْلِ ‏"‏ سَجَدَ وَجْهِي لِلَّذِي خَلَقَهُ وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ بِحَوْلِهِ وَقُوَّتِهِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ kechasi Qurʼon tilovatidagi sajdada: «Yuzim uni yaratgan, unga surat bergan, oʻz qudrati va kuchi bilan unga eshitish va koʻrishni ochgan Zotga sajda qildi», deb aytar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ кечаси Қуръон тиловатидаги саждада: «Юзим уни яратган, унга сурат берган, ўз қудрати ва кучи билан унга эшитиш ва кўришни очган Зотга сажда қилди», деб айтар эдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ فَقَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ فَوَجَدْتُهُ وَهُوَ سَاجِدٌ وَصُدُورُ قَدَمَيْهِ نَحْوَ الْقِبْلَةِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏"‏ أَعُوذُ بِرِضَاكَ مِنْ سَخَطِكَ وَأَعُوذُ بِمُعَافَاتِكَ مِنْ عُقُوبَتِكَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْكَ لاَ أُحْصِي ثَنَاءً عَلَيْكَ أَنْتَ كَمَا أَثْنَيْتَ عَلَى نَفْسِكَ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: «Bir kechasi Rasululloh ﷺni topolmay qoldim, soʻng ularni sajda holatida, oyoqlari uchi qiblaga qaragan holda topdim. Shunda ularning: ‹Gʻazabingdan roziliging bilan panoh soʻrayman, jazoingdan afvu marhamating bilan panoh soʻrayman, Sendan Senga panoh soʻrayman. Men Senga soʻzlagan hamdu sanolarni sanab tugatolmayman. Sen Oʻzingni maqtaganingdek maqtovlisan›, deb aytayotganlarini eshitdim».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: «Бир кечаси Расулуллоҳ ﷺни тополмай қолдим, сўнг уларни сажда ҳолатида, оёқлари учи қиблага қараган ҳолда топдим. Шунда уларнинг: ‹Ғазабингдан розилигинг билан паноҳ сўрайман, жазоингдан афву марҳаматинг билан паноҳ сўрайман, Сендан Сенга паноҳ сўрайман. Мен Сенга сўзлаган ҳамду саноларни санаб тугатолмайман. Сен Ўзингни мақтаганингдек мақтовлисан›, деб айтаётганларини эшитдим».

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ الْمِصِّيصِيُّ الْمِقْسَمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ فَقَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ ذَهَبَ إِلَى بَعْضِ نِسَائِهِ فَتَحَسَّسْتُهُ فَإِذَا هُوَ رَاكِعٌ أَوْ سَاجِدٌ يَقُولُ ‏"‏ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي إِنِّي لَفِي شَأْنٍ وَإِنَّكَ لَفِي آخَرَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: «Bir kechasi Rasululloh ﷺni topolmay qoldim va ular ayollaridan birinikiga ketgan boʻlsalar kerak, deb oʻyladim. Ularni izlab paypaslasam, ular rukuda yoki sajdada: ‹Allohim, Seni poklab, Senga hamd aytaman, Sendan boshqa iloh yoʻq›, deb turgan ekanlar. Shunda men: ‹Otam-onam Sizga fido boʻlsin, men bir narsani oʻylabman, Siz esa butunlay boshqa ishda ekansiz›, dedim».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: «Бир кечаси Расулуллоҳ ﷺни тополмай қолдим ва улар аёлларидан бириникига кетган бўлсалар керак, деб ўйладим. Уларни излаб пайпасласам, улар рукуда ёки саждада: ‹Аллоҳим, Сени поклаб, Сенга ҳамд айтаман, Сендан бошқа илоҳ йўқ›, деб турган эканлар. Шунда мен: ‹Отам-онам Сизга фидо бўлсин, мен бир нарсани ўйлабман, Сиз эса бутунлай бошқа ишда экансиз›, дедим».

أَخْبَرَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ سَوَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ قَيْسٍ الْكِنْدِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ عَاصِمَ بْنَ حُمَيْدٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ عَوْفَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قُمْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَبَدَأَ فَاسْتَاكَ وَتَوَضَّأَ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى فَبَدَأَ فَاسْتَفْتَحَ مِنَ الْبَقَرَةِ لاَ يَمُرُّ بِآيَةِ رَحْمَةٍ إِلاَّ وَقَفَ وَسَأَلَ وَلاَ يَمُرُّ بِآيَةِ عَذَابٍ إِلاَّ وَقَفَ يَتَعَوَّذُ ثُمَّ رَكَعَ فَمَكَثَ رَاكِعًا بِقَدْرِ قِيَامِهِ يَقُولُ فِي رُكُوعِهِ ‏"‏ سُبْحَانَ ذِي الْجَبَرُوتِ وَالْمَلَكُوتِ وَالْكِبْرِيَاءِ وَالْعَظَمَةِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ سَجَدَ بِقَدْرِ رُكُوعِهِ يَقُولُ فِي سُجُودِهِ ‏"‏ سُبْحَانَ ذِي الْجَبَرُوتِ وَالْمَلَكُوتِ وَالْكِبْرِيَاءِ وَالْعَظَمَةِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَرَأَ آلَ عِمْرَانَ ثُمَّ سُورَةً ثُمَّ سُورَةً فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ ‏.‏

Avf ibn Molik (roziyallohu anhu) aytadilar: «Nabiy ﷺ bilan namozga turdim. U zot avval misvok ishlatib, taharat oldilar, soʻng turib namoz oʻqidilar. Baqara surasidan boshladilar va rahmat oyatiga uchrasalar, toʻxtab, rahmat soʻrar, azob oyatiga uchrasalar, toʻxtab, panoh soʻrar edilar. Soʻng rukuga bordilar va qiyomlari qadar ruku qildilar, rukularida: ‹Jabarut, malakut, ulugʻvorlik va azamat egasi boʻlgan Zot pokdir›, deb aytdilar. Soʻng rukulari qadar sajda qildilar va sajdalarida: ‹Jabarut, malakut, ulugʻvorlik va azamat egasi boʻlgan Zot pokdir›, deb aytdilar. Soʻng Oli Imronni, keyin yana bir surani, keyin yana bir surani oʻqib, shunday qildilar».Авф ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтадилар: «Набий ﷺ билан намозга турдим. У зот аввал мисвок ишлатиб, таҳарат олдилар, сўнг туриб намоз ўқидилар. Бақара сурасидан бошладилар ва раҳмат оятига учрасалар, тўхтаб, раҳмат сўрар, азоб оятига учрасалар, тўхтаб, паноҳ сўрар эдилар. Сўнг рукуга бордилар ва қиёмлари қадар руку қилдилар, рукуларида: ‹Жабарут, малакут, улуғворлик ва азамат эгаси бўлган Зот покдир›, деб айтдилар. Сўнг рукулари қадар сажда қилдилар ва саждаларида: ‹Жабарут, малакут, улуғворлик ва азамат эгаси бўлган Зот покдир›, деб айтдилар. Сўнг Оли Имронни, кейин яна бир сурани, кейин яна бир сурани ўқиб, шундай қилдилар».

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنِ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ الأَحْنَفِ، عَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ فَاسْتَفْتَحَ بِسُورَةِ الْبَقَرَةِ فَقَرَأَ بِمِائَةِ آيَةٍ لَمْ يَرْكَعْ فَمَضَى قُلْتُ يَخْتِمُهَا فِي الرَّكْعَتَيْنِ فَمَضَى قُلْتُ يَخْتِمُهَا ثُمَّ يَرْكَعُ فَمَضَى حَتَّى قَرَأَ سُورَةَ النِّسَاءِ ثُمَّ قَرَأَ سُورَةَ آلِ عِمْرَانَ ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِنْ قِيَامِهِ يَقُولُ فِي رُكُوعِهِ ‏"‏ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ ‏"‏ ‏.‏ وَأَطَالَ الْقِيَامَ ثُمَّ سَجَدَ فَأَطَالَ السُّجُودَ يَقُولُ فِي سُجُودِهِ ‏"‏ سُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى سُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى سُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى ‏"‏ ‏.‏ لاَ يَمُرُّ بِآيَةِ تَخْوِيفٍ أَوْ تَعْظِيمٍ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ إِلاَّ ذَكَرَهُ ‏.‏

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytadilar: «Bir kechasi Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqidim. U zot Baqara surasidan boshladilar va yuz oyat oʻqib, ruku qilmadilar, davom etaverdilar. Men: ‹Ikki rakatda uni tugatsalar kerak›, dedim. Ular davom etaverdilar. Men: ‹Uni tugatib, soʻng ruku qilsalar kerak›, dedim. Ular davom etib, Niso surasini oʻqidilar, soʻng Oli Imron surasini oʻqidilar, soʻng qiyomlari qadar ruku qildilar. Rukularida: ‹Ulugʻ Robbim pokdir, ulugʻ Robbim pokdir, ulugʻ Robbim pokdir›, deb aytdilar. Soʻng boshlarini koʻtarib: ‹Alloh oʻziga hamd aytganning hamdini eshitdi. Robbimiz, hamd Sengadir›, dedilar va qiyomni uzoq qildilar. Soʻng sajda qilib, sajdani uzoq qildilar va sajdalarida: ‹Aʼlo Robbim pokdir, aʼlo Robbim pokdir, aʼlo Robbim pokdir›, deb aytdilar. Alloh azza va jallani qoʻrqitish yoki ulugʻlash oyatiga uchrasalar, albatta uni zikr qilar edilar».Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтадилар: «Бир кечаси Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқидим. У зот Бақара сурасидан бошладилар ва юз оят ўқиб, руку қилмадилар, давом этавердилар. Мен: ‹Икки ракатда уни тугатсалар керак›, дедим. Улар давом этавердилар. Мен: ‹Уни тугатиб, сўнг руку қилсалар керак›, дедим. Улар давом этиб, Нисо сурасини ўқидилар, сўнг Оли Имрон сурасини ўқидилар, сўнг қиёмлари қадар руку қилдилар. Рукуларида: ‹Улуғ Роббим покдир, улуғ Роббим покдир, улуғ Роббим покдир›, деб айтдилар. Сўнг бошларини кўтариб: ‹Аллоҳ ўзига ҳамд айтганнинг ҳамдини эшитди. Роббимиз, ҳамд Сенгадир›, дедилар ва қиёмни узоқ қилдилар. Сўнг сажда қилиб, саждани узоқ қилдилар ва саждаларида: ‹Аъло Роббим покдир, аъло Роббим покдир, аъло Роббим покдир›, деб айтдилар. Аллоҳ азза ва жаллани қўрқитиш ёки улуғлаш оятига учрасалар, албатта уни зикр қилар эдилар».

أَخْبَرَنَا بُنْدَارٌ، مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، وَابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي رُكُوعِهِ وَسُجُودِهِ ‏"‏ سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ الْمَلاَئِكَةِ وَالرُّوحِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: «Rasululloh ﷺ rukularida va sajdalarida: ‹Farishtalar va Ruhning Robbi boʻlgan pok va muqaddas Zotdir›, deb aytar edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: «Расулуллоҳ ﷺ рукуларида ва саждаларида: ‹Фаришталар ва Руҳнинг Робби бўлган пок ва муқаддас Зотдир›, деб айтар эдилар».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُمَرَ بْنِ كَيْسَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ وَهْبِ بْنِ مَانُوسٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَشْبَهَ صَلاَةً بِصَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ هَذَا الْفَتَى - يَعْنِي عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ - فَحَزَرْنَا فِي رُكُوعِهِ عَشْرَ تَسْبِيحَاتٍ وَفِي سُجُودِهِ عَشْرَ تَسْبِيحَاتٍ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytadilar: «Men shu yigitdan — yaʼni Umar ibn Abdulazizdan — koʻra namozi Rasululloh ﷺning namozlariga oʻxshashroq boʻlgan hech kimni koʻrmadim». Biz uning rukusida oʻn marta, sajdasida oʻn marta tasbeh aytishini taxmin qildik.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтадилар: «Мен шу йигитдан — яъни Умар ибн Абдулазиздан — кўра намози Расулуллоҳ ﷺнинг намозларига ўхшашроқ бўлган ҳеч кимни кўрмадим». Биз унинг рукусида ўн марта, саждасида ўн марта тасбеҳ айтишини тахмин қилдик.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ أَبُو يَحْيَى، بِمَكَّةَ - وَهُوَ بَصْرِيٌّ - قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّ عَلِيَّ بْنَ يَحْيَى بْنِ خَلاَّدِ بْنِ مَالِكِ بْنِ رَافِعِ بْنِ مَالِكٍ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمِّهِ، رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ قَالَ بَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسٌ وَنَحْنُ حَوْلَهُ إِذْ دَخَلَ رَجُلٌ فَأَتَى الْقِبْلَةَ فَصَلَّى فَلَمَّا قَضَى صَلاَتَهُ جَاءَ فَسَلَّمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَلَى الْقَوْمِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَعَلَيْكَ اذْهَبْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ ‏"‏ ‏.‏ فَذَهَبَ فَصَلَّى فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْمُقُ صَلاَتَهُ وَلاَ يَدْرِي مَا يَعِيبُ مِنْهَا فَلَمَّا قَضَى صَلاَتَهُ جَاءَ فَسَلَّمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَلَى الْقَوْمِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَعَلَيْكَ اذْهَبْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ ‏"‏ ‏.‏ فَأَعَادَهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا فَقَالَ الرَّجُلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عِبْتَ مِنْ صَلاَتِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّهَا لَمْ تَتِمَّ صَلاَةُ أَحَدِكُمْ حَتَّى يُسْبِغَ الْوُضُوءَ كَمَا أَمَرَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَيَغْسِلَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ وَيَمْسَحَ بِرَأْسِهِ وَرِجْلَيْهِ إِلَى الْكَعْبَيْنِ ثُمَّ يُكَبِّرَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَيَحْمَدَهُ وَيُمَجِّدَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هَمَّامٌ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏"‏ وَيَحْمَدَ اللَّهَ وَيُمَجِّدَهُ وَيُكَبِّرَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَكِلاَهُمَا قَدْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ قَالَ ‏"‏ وَيَقْرَأَ مَا تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ مِمَّا عَلَّمَهُ اللَّهُ وَأَذِنَ لَهُ فِيهِ ثُمَّ يُكَبِّرَ وَيَرْكَعَ حَتَّى تَطْمَئِنَّ مَفَاصِلُهُ وَتَسْتَرْخِيَ ثُمَّ يَقُولَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ثُمَّ يَسْتَوِيَ قَائِمًا حَتَّى يُقِيمَ صُلْبَهُ ثُمَّ يُكَبِّرَ وَيَسْجُدَ حَتَّى يُمَكِّنَ وَجْهَهُ ‏"‏ ‏.‏ وَقَدْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏"‏ جَبْهَتَهُ حَتَّى تَطْمَئِنَّ مَفَاصِلُهُ وَتَسْتَرْخِيَ وَيُكَبِّرَ فَيَرْفَعَ حَتَّى يَسْتَوِيَ قَاعِدًا عَلَى مَقْعَدَتِهِ وَيُقِيمَ صُلْبَهُ ثُمَّ يُكَبِّرَ فَيَسْجُدَ حَتَّى يُمَكِّنَ وَجْهَهُ وَيَسْتَرْخِيَ فَإِذَا لَمْ يَفْعَلْ هَكَذَا لَمْ تَتِمَّ صَلاَتُهُ ‏"‏ ‏.‏

Rifoa ibn Rofiʼ (roziyallohu anhu) aytadilar: «Rasululloh ﷺ oʻtirgan, biz esa atroflarida edik. Shu payt bir kishi kirib kelib, qiblaga yuzlanib namoz oʻqidi. Namozini tugatgach, kelib Rasululloh ﷺga va jamoaga salom berdi. Rasululloh ﷺ unga: ‹Va alayka. Borib namoz oʻqi, chunki sen namoz oʻqimading›, dedilar. U borib namoz oʻqidi. Rasululloh ﷺ uning namoziga qarab turar, lekin u undagi qaysi nuqsonni bilmas edi. Namozini tugatgach, kelib Rasululloh ﷺga va jamoaga salom berdi. Rasululloh ﷺ unga: ‹Va alayka. Borib namoz oʻqi, chunki sen namoz oʻqimading›, dedilar. Buni ikki yoki uch marta takrorladi. Shunda u kishi: ‹Ey Allohning Rasuli, namozimda qanday ayb topdingiz?›, dedi. Rasululloh ﷺ: ‹Biringizning namozi, Alloh azza va jalla buyurganidek taharatni mukammal olib, yuzini va qoʻllarini tirsagigacha yuvib, boshiga mash tortib, oyoqlarini toʻpiqlargacha yuvmaguncha, soʻng Alloh azza va jallaga takbir aytib, Unga hamd va ulugʻlash aytmaguncha, soʻng Qurʼondan Alloh oʻrgatgan va ruxsat berganidan oson boʻlganini oʻqimaguncha, soʻng takbir aytib, aʼzolari joyiga tushib boʻshashguncha ruku qilmaguncha, soʻng ‹Sami Allohu liman hamidah› deb, soʻng belini rostlab tik turmaguncha, soʻng takbir aytib, yuzini yerga qoʻyib, aʼzolari joyiga tushib boʻshashguncha sajda qilmaguncha, soʻng takbir aytib boshini koʻtarib, oʻtirgan joyida tik oʻtirib, belini rostlamaguncha, soʻng takbir aytib, yuzini yerga qoʻyib, boʻshashib sajda qilmaguncha toʻliq boʻlmaydi. Kim shunday qilmasa, uning namozi toʻliq boʻlmaydi›, dedilar».Рифоа ибн Рофиъ (розияллоҳу анҳу) айтадилар: «Расулуллоҳ ﷺ ўтирган, биз эса атрофларида эдик. Шу пайт бир киши кириб келиб, қиблага юзланиб намоз ўқиди. Намозини тугатгач, келиб Расулуллоҳ ﷺга ва жамоага салом берди. Расулуллоҳ ﷺ унга: ‹Ва алайка. Бориб намоз ўқи, чунки сен намоз ўқимадинг›, дедилар. У бориб намоз ўқиди. Расулуллоҳ ﷺ унинг намозига қараб турар, лекин у ундаги қайси нуқсонни билмас эди. Намозини тугатгач, келиб Расулуллоҳ ﷺга ва жамоага салом берди. Расулуллоҳ ﷺ унга: ‹Ва алайка. Бориб намоз ўқи, чунки сен намоз ўқимадинг›, дедилар. Буни икки ёки уч марта такрорлади. Шунда у киши: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, намозимда қандай айб топдингиз?›, деди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бирингизнинг намози, Аллоҳ азза ва жалла буюрганидек таҳаратни мукаммал олиб, юзини ва қўлларини тирсагигача ювиб, бошига маш тортиб, оёқларини тўпиқларгача ювмагунча, сўнг Аллоҳ азза ва жаллага такбир айтиб, Унга ҳамд ва улуғлаш айтмагунча, сўнг Қуръондан Аллоҳ ўргатган ва рухсат берганидан осон бўлганини ўқимагунча, сўнг такбир айтиб, аъзолари жойига тушиб бўшашгунча руку қилмагунча, сўнг ‹Сами Аллоҳу лиман ҳамидаҳ› деб, сўнг белини ростлаб тик турмагунча, сўнг такбир айтиб, юзини ерга қўйиб, аъзолари жойига тушиб бўшашгунча сажда қилмагунча, сўнг такбир айтиб бошини кўтариб, ўтирган жойида тик ўтириб, белини ростламагунча, сўнг такбир айтиб, юзини ерга қўйиб, бўшашиб сажда қилмагунча тўлиқ бўлмайди. Ким шундай қилмаса, унинг намози тўлиқ бўлмайди›, дедилар».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرٍو، - يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ - عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ سُمَىٍّ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَقْرَبُ مَا يَكُونُ الْعَبْدُ مِنْ رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَهُوَ سَاجِدٌ فَأَكْثِرُوا الدُّعَاءَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Banda oʻz Robbi azza va jallaga eng yaqin boʻladigan holati sajda qilib turgan holidir. Bas, sajdada duoni koʻpaytiringlar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Банда ўз Робби азза ва жаллага энг яқин бўладиган ҳолати сажда қилиб турган ҳолидир. Бас, саждада дуони кўпайтиринглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، عَنْ هِقْلِ بْنِ زِيَادٍ الدِّمَشْقِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنِي رَبِيعَةُ بْنُ كَعْبٍ الأَسْلَمِيُّ، قَالَ كُنْتُ آتِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِوَضُوئِهِ وَبِحَاجَتِهِ فَقَالَ ‏"‏ سَلْنِي ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ مُرَافَقَتَكَ فِي الْجَنَّةِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَوَغَيْرَ ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ هُوَ ذَاكَ قَالَ ‏"‏ فَأَعِنِّي عَلَى نَفْسِكَ بِكَثْرَةِ السُّجُودِ ‏"‏ ‏.‏

Rabiʼa ibn Kaʼb al-Aslamiy (roziyallohu anhu) aytadilar: «Men Rasululloh ﷺga taharat suvlarini va hojatlariga kerakli narsalarni keltirib turardim. U zot: ‹Mendan soʻra›, dedilar. Men: ‹Jannatda Sizga hamroh boʻlishimni soʻrayman›, dedim. U zot: ‹Bundan boshqa yana bir narsa emasmi?›, dedilar. Men: ‹Shuning oʻzi›, dedim. U zot: ‹Unda sajdani koʻp qilish bilan menga oʻzing haqingda yordam ber›, dedilar».Рабиъа ибн Каъб ал-Асламий (розияллоҳу анҳу) айтадилар: «Мен Расулуллоҳ ﷺга таҳарат сувларини ва ҳожатларига керакли нарсаларни келтириб турардим. У зот: ‹Мендан сўра›, дедилар. Мен: ‹Жаннатда Сизга ҳамроҳ бўлишимни сўрайман›, дедим. У зот: ‹Бундан бошқа яна бир нарса эмасми?›, дедилар. Мен: ‹Шунинг ўзи›, дедим. У зот: ‹Унда саждани кўп қилиш билан менга ўзинг ҳақингда ёрдам бер›, дедилар».

أَخْبَرَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ هِشَامٍ الْمُعَيْطِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ الْيَعْمَرِيُّ، قَالَ لَقِيتُ ثَوْبَانَ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ يَنْفَعُنِي أَوْ يُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ فَسَكَتَ عَنِّي مَلِيًّا ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَىَّ فَقَالَ عَلَيْكَ بِالسُّجُودِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَا مِنْ عَبْدٍ يَسْجُدُ لِلَّهِ سَجْدَةً إِلاَّ رَفَعَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا دَرَجَةً وَحَطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مَعْدَانُ ثُمَّ لَقِيتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ فَسَأَلْتُهُ عَمَّا سَأَلْتُ عَنْهُ ثَوْبَانَ فَقَالَ لِي عَلَيْكَ بِالسُّجُودِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَا مِنْ عَبْدِ يَسْجُدُ لِلَّهِ سَجْدَةً إِلاَّ رَفَعَهُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً وَحَطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةً ‏"‏ ‏.‏

Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Maʼdon ibn Talha al-Yaʼmuriy aytadiki, men Rasululloh ﷺning ozod qilingan qullari Savbon bilan uchrashib: «Menga foyda beradigan yoki meni jannatga kiritadigan bir amalni aytib bering», dedim. U bir muddat jim turdi, soʻng menga yuzlanib: «Sajda qilishni oʻzingga lozim tut. Chunki men Rasululloh ﷺning: ‹Qaysi bir banda Allohga bir sajda qilsa, albatta Alloh azza va jalla shu bilan uni bir daraja koʻtaradi va shu bilan undan bir xatoni oʻchiradi›, deb aytganlarini eshitganman», dedi.Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Маъдон ибн Талҳа ал-Яъмурий айтадики, мен Расулуллоҳ ﷺнинг озод қилинган қуллари Савбон билан учрашиб: «Менга фойда берадиган ёки мени жаннатга киритадиган бир амални айтиб беринг», дедим. У бир муддат жим турди, сўнг менга юзланиб: «Сажда қилишни ўзингга лозим тут. Чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Қайси бир банда Аллоҳга бир сажда қилса, албатта Аллоҳ азза ва жалла шу билан уни бир даража кўтаради ва шу билан ундан бир хатони ўчиради›, деб айтганларини эшитганман», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، لُوَيْنٌ بِالْمَصِّيصَةِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ مَعْمَرٍ، وَالنُّعْمَانِ بْنِ رَاشِدٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا إِلَى أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ فَحَدَّثَ أَحَدُهُمَا، حَدِيثَ الشَّفَاعَةِ وَالآخَرُ مُنْصِتٌ قَالَ فَتَأْتِي الْمَلاَئِكَةُ فَتَشْفَعُ وَتَشْفَعُ الرُّسُلُ وَذَكَرَ الصِّرَاطَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَأَكُونُ أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُ فَإِذَا فَرَغَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ خَلْقِهِ وَأَخْرَجَ مِنَ النَّارِ مَنْ يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَ أَمَرَ اللَّهُ الْمَلاَئِكَةَ وَالرُّسُلَ أَنْ تَشْفَعَ فَيُعْرَفُونَ بِعَلاَمَاتِهِمْ إِنَّ النَّارَ تَأْكُلُ كُلَّ شَىْءٍ مِنِ ابْنِ آدَمَ إِلاَّ مَوْضِعَ السُّجُودِ فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مِنْ مَاءِ الْجَنَّةِ فَيَنْبُتُونَ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shafoat haqida: «Men uni birinchi boʻlib kesib oʻtaman. Alloh azza va jalla xalqlari orasida hukm chiqarishdan farigʻ boʻlib, doʻzaxdan chiqarmoqchi boʻlganlarni chiqargach, Alloh farishtalar va paygʻambarlarga shafoat qilishni buyuradi. Ular oʻz belgilaridan tanib olinadilar. Chunki doʻzax odam bolasidan sajda joyidan boshqa hamma narsani yeydi. Soʻng ularning ustiga jannat suvidan quyiladi va ular sel oqizib kelgan narsada urugʻ unib chiqqanidek unib chiqadilar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шафоат ҳақида: «Мен уни биринчи бўлиб кесиб ўтаман. Аллоҳ азза ва жалла халқлари орасида ҳукм чиқаришдан фариғ бўлиб, дўзахдан чиқармоқчи бўлганларни чиқаргач, Аллоҳ фаришталар ва пайғамбарларга шафоат қилишни буюради. Улар ўз белгиларидан таниб олинадилар. Чунки дўзах одам боласидан сажда жойидан бошқа ҳамма нарсани ейди. Сўнг уларнинг устига жаннат сувидан қуйилади ва улар сел оқизиб келган нарсада уруғ униб чиққанидек униб чиқадилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَلاَّمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي يَعْقُوبَ الْبَصْرِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي إِحْدَى صَلاَتَىِ الْعِشَاءِ وَهُوَ حَامِلٌ حَسَنًا أَوْ حُسَيْنًا فَتَقَدَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَوَضَعَهُ ثُمَّ كَبَّرَ لِلصَّلاَةِ فَصَلَّى فَسَجَدَ بَيْنَ ظَهْرَانَىْ صَلاَتِهِ سَجْدَةً أَطَالَهَا ‏.‏ قَالَ أَبِي فَرَفَعْتُ رَأْسِي وَإِذَا الصَّبِيُّ عَلَى ظَهْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ سَاجِدٌ فَرَجَعْتُ إِلَى سُجُودِي فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الصَّلاَةَ قَالَ النَّاسُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ سَجَدْتَ بَيْنَ ظَهْرَانَىْ صَلاَتِكَ سَجْدَةً أَطَلْتَهَا حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ قَدْ حَدَثَ أَمْرٌ أَوْ أَنَّهُ يُوحَى إِلَيْكَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ كُلُّ ذَلِكَ لَمْ يَكُنْ وَلَكِنَّ ابْنِي ارْتَحَلَنِي فَكَرِهْتُ أَنْ أُعَجِّلَهُ حَتَّى يَقْضِيَ حَاجَتَهُ ‏"‏ ‏.‏

Shaddod ibn al-Hod (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ikki xufton namozining birida yonimizga chiqdilar, u zot Hasan yoki Husaynni koʻtarib olgan edilar. Rasululloh ﷺ oldga oʻtib, uni qoʻyib qoʻydilar, soʻng namoz uchun takbir aytib, namoz oʻqidilar. Namozlari orasida bir sajdani choʻzib yubordilar. Otam aytdi: «Boshimni koʻtardim, qarasam, bola Rasululloh ﷺ ning ustlarida, u zot esa sajdada edilar. Shundan sajdamga qaytdim.» Rasululloh ﷺ namozni tugatganlarida, odamlar: «Ey Rasululloh, siz namozingiz orasida bir sajdani shu qadar choʻzib yubordingizki, biz bir voqea yuz berdi yoki sizga vahiy nozil boʻlyapti, deb oʻyladik», dedilar. U zot: «Bularning hech biri boʻlgani yoʻq, balki oʻgʻilcham meni ulov qilib mindi, uni oshiqtirishni yoqtirmadim, toki oʻz hojatini bitirgunicha», dedilar.Шаддод ибн ал-Ҳод (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ икки хуфтон намозининг бирида ёнимизга чиқдилар, у зот Ҳасан ёки Ҳусайнни кўтариб олган эдилар. Расулуллоҳ ﷺ олдга ўтиб, уни қўйиб қўйдилар, сўнг намоз учун такбир айтиб, намоз ўқидилар. Намозлари орасида бир саждани чўзиб юбордилар. Отам айтди: «Бошимни кўтардим, қарасам, бола Расулуллоҳ ﷺ нинг устларида, у зот эса саждада эдилар. Шундан саждамга қайтдим.» Расулуллоҳ ﷺ намозни тугатганларида, одамлар: «Эй Расулуллоҳ, сиз намозингиз орасида бир саждани шу қадар чўзиб юбордингизки, биз бир воқеа юз берди ёки сизга ваҳий нозил бўляпти, деб ўйладик», дедилар. У зот: «Буларнинг ҳеч бири бўлгани йўқ, балки ўғилчам мени улов қилиб минди, уни ошиқтиришни ёқтирмадим, токи ўз ҳожатини битиргунича», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ، وَيَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالاَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَسْوَدِ، عَنْ أَبِيهِ، وَعَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُكَبِّرُ فِي كُلِّ خَفْضٍ وَرَفْعٍ وَقِيَامٍ وَقُعُودٍ وَيُسَلِّمُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ ‏"‏ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ حَتَّى يُرَى بَيَاضُ خَدِّهِ ‏.‏ قَالَ وَرَأَيْتُ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ - رضى الله عنهما - يَفْعَلاَنِ ذَلِكَ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ni har egilishda va koʻtarilishda, turishda va oʻtirishda takbir aytayotganlarini koʻrdim. U zot yuzlarining oqi koʻringuncha oʻng va chap tomonlariga: ‹Assalomu alaykum va rohmatulloh›, deb salom berardilar.» U aytdi: «Abu Bakr va Umar (roziyallohu anhumo) ham shunday qilayotganlarini koʻrdim.»Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ни ҳар эгилишда ва кўтарилишда, туришда ва ўтиришда такбир айтаётганларини кўрдим. У зот юзларининг оқи кўрингунча ўнг ва чап томонларига: ‹Ассалому алайкум ва роҳматуллоҳ›, деб салом берардилар.» У айтди: «Абу Бакр ва Умар (розияллоҳу анҳумо) ҳам шундай қилаётганларини кўрдим.»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ نَصْرِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا دَخَلَ فِي الصَّلاَةِ رَفَعَ يَدَيْهِ وَإِذَا رَكَعَ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ السُّجُودِ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ كُلَّهُ يَعْنِي رَفْعَ يَدَيْهِ ‏.‏

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ namozga kirganlarida qoʻllarini koʻtarardilar, rukuʼ qilganlarida ham shunday qilardilar, boshlarini rukuʼdan koʻtarganlarida ham shunday qilardilar, boshlarini sajdadan koʻtarganlarida ham shunday qilardilar, yaʼni qoʻllarini koʻtarardilar.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ намозга кирганларида қўлларини кўтарардилар, рукуъ қилганларида ҳам шундай қилардилар, бошларини рукуъдан кўтарганларида ҳам шундай қилардилар, бошларини саждадан кўтарганларида ҳам шундай қилардилар, яъни қўлларини кўтарардилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا افْتَتَحَ الصَّلاَةَ كَبَّرَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ وَإِذَا رَكَعَ وَبَعْدَ الرُّكُوعِ وَلاَ يَرْفَعُ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ namozni boshlaganlarida takbir aytib, qoʻllarini koʻtarardilar, rukuʼ qilganlarida va rukuʼdan keyin ham shunday qilardilar, ammo ikki sajda orasida koʻtarmasdilar.»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ намозни бошлаганларида такбир айтиб, қўлларини кўтарардилар, рукуъ қилганларида ва рукуъдан кейин ҳам шундай қилардилар, аммо икки сажда орасида кўтармасдилар.»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، سَمِعَهُ يُحَدِّثُ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ عَبْسٍ عَنْ حُذَيْفَةَ، أَنَّهُ انْتَهَى إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ إِلَى جَنْبِهِ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ ذُو الْمَلَكُوتِ وَالْجَبَرُوتِ وَالْكِبْرِيَاءِ وَالْعَظَمَةِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَرَأَ بِالْبَقَرَةِ ثُمَّ رَكَعَ فَكَانَ رُكُوعُهُ نَحْوًا مِنْ قِيَامِهِ فَقَالَ فِي رُكُوعِهِ ‏"‏ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ حِينَ رَفَعَ رَأْسَهُ ‏"‏ لِرَبِّيَ الْحَمْدُ لِرَبِّيَ الْحَمْدُ ‏"‏ ‏.‏ وَكَانَ يَقُولُ فِي سُجُودِهِ ‏"‏ سُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى سُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى ‏"‏ ‏.‏ وَكَانَ يَقُولُ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ ‏"‏ رَبِّ اغْفِرْ لِي رَبِّ اغْفِرْ لِي ‏"‏ ‏.‏

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Nabiy ﷺ ning yonlariga borib, yonlarida turdi. U zot: «Allohu akbar, zul-malakuti val-jabaruti val-kibriyoi val-azamah», dedilar. Soʻng Baqara surasini oʻqidilar, soʻng rukuʼ qildilar, rukuʼlari qiyomlariga yaqin choʻzildi. Rukuʼlarida: «Subhona robbiyal-azim, subhona robbiyal-azim», dedilar. Boshlarini koʻtarganlarida: «Li robbiyal-hamd, li robbiyal-hamd», dedilar. Sajdalarida: «Subhona robbiyal-aʼlo, subhona robbiyal-aʼlo», derdilar. Ikki sajda orasida esa: «Robbigʻfir liy, robbigʻfir liy», derdilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Набий ﷺ нинг ёнларига бориб, ёнларида турди. У зот: «Аллоҳу акбар, зул-малакути вал-жабарути вал-кибриёи вал-азамаҳ», дедилар. Сўнг Бақара сурасини ўқидилар, сўнг рукуъ қилдилар, рукуълари қиёмларига яқин чўзилди. Рукуъларида: «Субҳона роббиял-азим, субҳона роббиял-азим», дедилар. Бошларини кўтарганларида: «Ли роббиял-ҳамд, ли роббиял-ҳамд», дедилар. Саждаларида: «Субҳона роббиял-аъло, субҳона роббиял-аъло», дердилар. Икки сажда орасида эса: «Роббиғфир лий, роббиғфир лий», дердилар.

أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُوسَى الْبَصْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ كَثِيرٍ أَبُو سَهْلٍ الأَزْدِيُّ، قَالَ صَلَّى إِلَى جَنْبِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ طَاوُسٍ بِمِنًى فِي مَسْجِدِ الْخَيْفِ فَكَانَ إِذَا سَجَدَ السَّجْدَةَ الأُولَى فَرَفَعَ رَأْسَهُ مِنْهَا رَفَعَ يَدَيْهِ تِلْقَاءَ وَجْهِهِ فَأَنْكَرْتُ أَنَا ذَلِكَ فَقُلْتُ لِوُهَيْبِ بْنِ خَالِدٍ إِنَّ هَذَا يَصْنَعُ شَيْئًا لَمْ أَرَ أَحَدًا يَصْنَعُهُ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ وُهَيْبٌ تَصْنَعُ شَيْئًا لَمْ نَرَ أَحَدًا يَصْنَعُهُ ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ طَاوُسٍ رَأَيْتُ أَبِي يَصْنَعُهُ وَقَالَ أَبِي رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَصْنَعُهُ وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُهُ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ni buni qilayotganlarini koʻrdim», yaʼni birinchi sajdani qilib, boshlarini undan koʻtarganlarida qoʻllarini yuzlari roʻparasiga koʻtarardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ни буни қилаётганларини кўрдим», яъни биринчи саждани қилиб, бошларини ундан кўтарганларида қўлларини юзлари рўпарасига кўтарардилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، دُحَيْمٌ قَالَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَصَمِّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ الأَصَمِّ، عَنْ مَيْمُونَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا سَجَدَ خَوَّى بِيَدَيْهِ حَتَّى يُرَى وَضَحُ إِبْطَيْهِ مِنْ وَرَائِهِ وَإِذَا قَعَدَ اطْمَأَنَّ عَلَى فَخِذِهِ الْيُسْرَى ‏.‏

Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ sajda qilganlarida qoʻllarini shunday yozardilarki, orqalaridan qoʻltiqlarining oqligi koʻrinardi. Oʻtirganlarida esa chap sonlariga tayanardilar.»Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ сажда қилганларида қўлларини шундай ёзардиларки, орқаларидан қўлтиқларининг оқлиги кўринарди. Ўтирганларида эса чап сонларига таянардилар.»

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ أَبُو قُدَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي الْحَكَمُ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ كَانَ صَلاَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رُكُوعُهُ وَسُجُودُهُ وَقِيَامُهُ بَعْدَ مَا يَرْفَعُ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ وَبَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ قَرِيبًا مِنَ السَّوَاءِ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ning namozlarida rukuʼlari, sajdalari, rukuʼdan boshlarini koʻtargandan keyingi turishlari va ikki sajda orasidagi oʻtirishlari deyarli teng edi.»Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ нинг намозларида рукуълари, саждалари, рукуъдан бошларини кўтаргандан кейинги туришлари ва икки сажда орасидаги ўтиришлари деярли тенг эди.»

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَسْوَدِ، عَنِ الأَسْوَدِ، وَعَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُكَبِّرُ فِي كُلِّ رَفْعٍ وَوَضْعٍ وَقِيَامٍ وَقُعُودٍ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ رضى الله عنهم ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ har koʻtarilishda va egilishda, turishda va oʻtirishda takbir aytardilar. Abu Bakr, Umar va Usmon (roziyallohu anhum) ham shunday qilardilar.»Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ҳар кўтарилишда ва эгилишда, туришда ва ўтиришда такбир айтардилар. Абу Бакр, Умар ва Усмон (розияллоҳу анҳум) ҳам шундай қилардилар.»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حُجَيْنٌ، - وَهُوَ ابْنُ الْمُثَنَّى - قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلاَةِ يُكَبِّرُ حِينَ يَقُومُ ثُمَّ يُكَبِّرُ حِينَ يَرْكَعُ ثُمَّ يَقُولُ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏"‏ ‏.‏ حِينَ يَرْفَعُ صُلْبَهُ مِنَ الرَّكْعَةِ ثُمَّ يَقُولُ وَهُوَ قَائِمٌ ‏"‏ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ يُكَبِّرُ حِينَ يَهْوِي سَاجِدًا ثُمَّ يُكَبِّرُ حِينَ يَرْفَعُ رَأْسَهُ ثُمَّ يُكَبِّرُ حِينَ يَسْجُدُ ثُمَّ يُكَبِّرُ حِينَ يَرْفَعُ رَأْسَهُ ثُمَّ يَفْعَلُ ذَلِكَ فِي الصَّلاَةِ كُلِّهَا حَتَّى يَقْضِيَهَا وَيُكَبِّرُ حِينَ يَقُومُ مِنَ الثِّنْتَيْنِ بَعْدَ الْجُلُوسِ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ namozga turganlarida, turayotganlarida takbir aytardilar, soʻng rukuʼ qilayotganlarida takbir aytardilar, soʻng belni rukuʼdan koʻtarayotganlarida: ‹Samiʼallohu liman hamidah›, derdilar, soʻng tik turgan holda: ‹Robbano lakal-hamd›, derdilar. Soʻng sajdaga egilayotganlarida takbir aytardilar, soʻng boshlarini koʻtarayotganlarida takbir aytardilar, soʻng sajda qilayotganlarida takbir aytardilar, soʻng boshlarini koʻtarayotganlarida takbir aytardilar. Namozni tugatgunlaricha butun namozda shunday qilardilar. Oʻtirgandan soʻng ikki rakaatdan turayotganlarida ham takbir aytardilar.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ намозга турганларида, тураётганларида такбир айтардилар, сўнг рукуъ қилаётганларида такбир айтардилар, сўнг белни рукуъдан кўтараётганларида: ‹Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ›, дердилар, сўнг тик турган ҳолда: ‹Роббано лакал-ҳамд›, дердилар. Сўнг саждага эгилаётганларида такбир айтардилар, сўнг бошларини кўтараётганларида такбир айтардилар, сўнг сажда қилаётганларида такбир айтардилар, сўнг бошларини кўтараётганларида такбир айтардилар. Намозни тугатгунларича бутун намозда шундай қилардилар. Ўтиргандан сўнг икки ракаатдан тураётганларида ҳам такбир айтардилар.»

أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، قَالَ جَاءَنَا أَبُو سُلَيْمَانَ مَالِكُ بْنُ الْحُوَيْرِثِ إِلَى مَسْجِدِنَا فَقَالَ أُرِيدُ أَنْ أُرِيَكُمْ كَيْفَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي ‏.‏ قَالَ فَقَعَدَ فِي الرَّكْعَةِ الأُولَى حِينَ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ السَّجْدَةِ الآخِرَةِ ‏.‏

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u masjidimizga kelib: «Rasululloh ﷺ ni qanday namoz oʻqiyotganlarini koʻrgan boʻlsam, sizlarga koʻrsatib bermoqchiman», dedi. Soʻng u birinchi rakaatda oxirgi sajdadan boshini koʻtarganida oʻtirdi.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у масжидимизга келиб: «Расулуллоҳ ﷺ ни қандай намоз ўқиётганларини кўрган бўлсам, сизларга кўрсатиб бермоқчиман», деди. Сўнг у биринчи ракаатда охирги саждадан бошини кўтарганида ўтирди.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي فَإِذَا كَانَ فِي وَتْرٍ مِنْ صَلاَتِهِ لَمْ يَنْهَضْ حَتَّى يَسْتَوِيَ جَالِسًا ‏.‏

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ni namoz oʻqiyotganlarini koʻrdim. U zot namozlarining toq rakaatida boʻlganlarida, tinch oʻtirib joylashmagunlaricha turmasdilar.»Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ни намоз ўқиётганларини кўрдим. У зот намозларининг тоқ ракаатида бўлганларида, тинч ўтириб жойлашмагунларича турмасдилар.»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، قَالَ كَانَ مَالِكُ بْنُ الْحُوَيْرِثِ يَأْتِينَا فَيَقُولُ أَلاَ أُحَدِّثُكُمْ عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيُصَلِّي فِي غَيْرِ وَقْتِ الصَّلاَةِ فَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ السَّجْدَةِ الثَّانِيَةِ فِي أَوَّلِ الرَّكْعَةِ اسْتَوَى قَاعِدًا ثُمَّ قَامَ فَاعْتَمَدَ عَلَى الأَرْضِ ‏.‏

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u bizning oldimizga kelib: «Sizlarga Rasululloh ﷺ ning namozlari haqida aytib bermayinmi?» derdi. Soʻng namoz vaqti boʻlmasa ham namoz oʻqirdi. U birinchi rakaatda ikkinchi sajdadan boshini koʻtarganida tinch oʻtirib olar, soʻng turayotganda yerga tayanardi.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у бизнинг олдимизга келиб: «Сизларга Расулуллоҳ ﷺ нинг намозлари ҳақида айтиб бермайинми?» дерди. Сўнг намоз вақти бўлмаса ҳам намоз ўқирди. У биринчи ракаатда иккинчи саждадан бошини кўтарганида тинч ўтириб олар, сўнг тураётганда ерга таянарди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شَرِيكٌ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا سَجَدَ وَضَعَ رُكْبَتَيْهِ قَبْلَ يَدَيْهِ وَإِذَا نَهَضَ رَفَعَ يَدَيْهِ قَبْلَ رُكْبَتَيْهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ لَمْ يَقُلْ هَذَا عَنْ شَرِيكٍ غَيْرُ يَزِيدَ بْنِ هَارُونَ وَاللَّهُ تَعَالَى أَعْلَمُ ‏.‏

Voil ibn Hujr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ni koʻrdim, sajda qilganlarida tizzalarini qoʻllaridan oldin qoʻyardilar, turganlarida esa qoʻllarini tizzalaridan oldin koʻtarardilar.» Abu Abdurrahmon aytdi: Buni Yazid ibn Horundan boshqa hech kim Sharikdan rivoyat qilmagan, Alloh taolo bilguvchidir.Воил ибн Ҳужр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ни кўрдим, сажда қилганларида тиззаларини қўлларидан олдин қўярдилар, турганларида эса қўлларини тиззаларидан олдин кўтарардилар.» Абу Абдурраҳмон айтди: Буни Язид ибн Ҳорундан бошқа ҳеч ким Шарикдан ривоят қилмаган, Аллоҳ таоло билгувчидир.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، كَانَ يُصَلِّي بِهِمْ فَيُكَبِّرُ كُلَّمَا خَفَضَ وَرَفَعَ فَإِذَا انْصَرَفَ قَالَ وَاللَّهِ إِنِّي لأَشْبَهُكُمْ صَلاَةً بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U kishi odamlarga imomlik qilib namoz oʻqir, har egilganda va koʻtarilganda takbir aytar edi. Namozdan boʻshagach: «Allohga qasamki, men namozda Rasululloh ﷺga sizlarning eng oʻxshaganingizman», der edi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У киши одамларга имомлик қилиб намоз ўқир, ҳар эгилганда ва кўтарилганда такбир айтар эди. Намоздан бўшагач: «Аллоҳга қасамки, мен намозда Расулуллоҳ ﷺга сизларнинг энг ўхшаганингизман», дер эди.

أَخْبَرَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، وَسَوَّارُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَوَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَعَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُمَا صَلَّيَا خَلْفَ أَبِي هُرَيْرَةَ - رضى الله عنه - فَلَمَّا رَكَعَ كَبَّرَ فَلَمَّا رَفَعَ رَأْسَهُ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ ثُمَّ سَجَدَ وَكَبَّرَ وَرَفَعَ رَأْسَهُ وَكَبَّرَ ثُمَّ كَبَّرَ حِينَ قَامَ مِنَ الرَّكْعَةِ ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنِّي لأَقْرَبُكُمْ شَبَهًا بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا زَالَتْ هَذِهِ صَلاَتُهُ حَتَّى فَارَقَ الدُّنْيَا ‏.‏ وَاللَّفْظُ لِسَوَّارٍ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U kishi rukuʼ qilganda takbir aytar, boshini koʻtarganda: «Samiʼallohu liman hamidah, Rabbanaa wa lakal hamd», der, soʻng sajdaga borib takbir aytar, boshini koʻtarib takbir aytar, soʻng rakʼatdan turganda takbir aytar edi. Keyin: «Jonim Uning qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, men Rasululloh ﷺga eng oʻxshaganingizman», dedi. U kishining namozi dunyodan ketguncha shunday davom etdi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У киши рукуъ қилганда такбир айтар, бошини кўтарганда: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Раббанаа wа лакал ҳамд», дер, сўнг саждага бориб такбир айтар, бошини кўтариб такбир айтар, сўнг ракъатдан турганда такбир айтар эди. Кейин: «Жоним Унинг қўлида бўлган Зотга қасамки, мен Расулуллоҳ ﷺга энг ўхшаганингизман», деди. У кишининг намози дунёдан кетгунча шундай давом этди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ إِنَّ مِنْ سُنَّةِ الصَّلاَةِ أَنْ تُضْجِعَ رِجْلَكَ الْيُسْرَى وَتَنْصِبَ الْيُمْنَى ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U kishi: «Namozning sunnatlaridan biri chap oyogʻingni yozib, oʻng oyogʻingni tik qoʻyishingdir», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У киши: «Намознинг суннатларидан бири чап оёғингни ёзиб, ўнг оёғингни тик қўйишингдир», деди.

أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ بَكْرِ بْنِ مُضَرَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ يَحْيَى، أَنَّ الْقَاسِمَ، حَدَّثَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ - عَنْ أَبِيهِ، قَالَ مِنْ سُنَّةِ الصَّلاَةِ أَنْ تَنْصِبَ، الْقَدَمَ الْيُمْنَى وَاسْتِقْبَالُهُ بِأَصَابِعِهَا الْقِبْلَةَ وَالْجُلُوسُ عَلَى الْيُسْرَى ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U kishi: «Namozning sunnatlaridan biri oʻng oyoqni tik qoʻyib, uning barmoqlarini qiblaga qaratish va chap oyoq ustiga oʻtirishdir», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У киши: «Намознинг суннатларидан бири ўнг оёқни тик қўйиб, унинг бармоқларини қиблага қаратиш ва чап оёқ устига ўтиришдир», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ، قَالَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَأَيْتُهُ يَرْفَعُ يَدَيْهِ إِذَا افْتَتَحَ الصَّلاَةَ حَتَّى يُحَاذِيَ مَنْكِبَيْهِ وَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ وَإِذَا جَلَسَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ أَضْجَعَ الْيُسْرَى وَنَصَبَ الْيُمْنَى وَوَضَعَ يَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى فَخِذِهِ الْيُمْنَى وَنَصَبَ أُصْبُعَهُ لِلدُّعَاءِ وَوَضَعَ يَدَهُ الْيُسْرَى عَلَى فَخِذِهِ الْيُسْرَى ‏.‏ قَالَ ثُمَّ أَتَيْتُهُمْ مِنْ قَابِلٍ فَرَأَيْتُهُمْ يَرْفَعُونَ أَيْدِيَهُمْ فِي الْبَرَانِسِ ‏.‏

Voil ibn Hujr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ huzurlariga keldim va u zot namozni boshlaganlarida qoʻllarini yelkalari barobariga koʻtarganlarini, rukuʼ qilmoqchi boʻlganlarida ham koʻtarganlarini koʻrdim. Ikki rakʼatdan soʻng oʻtirganlarida chap oyoqni yozib, oʻng oyoqni tik qoʻydilar, oʻng qoʻllarini oʻng sonlari ustiga qoʻydilar, duo uchun barmoqlarini tik qildilar va chap qoʻllarini chap sonlari ustiga qoʻydilar», dedi. U: «Soʻng keyingi yili kelsam, ularni sovuqda kiyimlari ichida qoʻllarini koʻtarayotganlarini koʻrdim», dedi.Воил ибн Ҳужр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдим ва у зот намозни бошлаганларида қўлларини елкалари баробарига кўтарганларини, рукуъ қилмоқчи бўлганларида ҳам кўтарганларини кўрдим. Икки ракъатдан сўнг ўтирганларида чап оёқни ёзиб, ўнг оёқни тик қўйдилар, ўнг қўлларини ўнг сонлари устига қўйдилар, дуо учун бармоқларини тик қилдилар ва чап қўлларини чап сонлари устига қўйдилар», деди. У: «Сўнг кейинги йили келсам, уларни совуқда кийимлари ичида қўлларини кўтараётганларини кўрдим», деди.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ - عَنْ مُسْلِمِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَعَافِرِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ رَأَى رَجُلاً يُحَرِّكُ الْحَصَى بِيَدِهِ وَهُوَ فِي الصَّلاَةِ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ لاَ تُحَرِّكِ الْحَصَى وَأَنْتَ فِي الصَّلاَةِ فَإِنَّ ذَلِكَ مِنَ الشَّيْطَانِ وَلَكِنِ اصْنَعْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُ ‏.‏ قَالَ وَكَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ قَالَ فَوَضَعَ يَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى فَخِذِهِ الْيُمْنَى وَأَشَارَ بِأُصْبُعِهِ الَّتِي تَلِي الإِبْهَامَ فِي الْقِبْلَةِ وَرَمَى بِبَصَرِهِ إِلَيْهَا أَوْ نَحْوِهَا ثُمَّ قَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U kishi namoz oʻqiyotib qoʻli bilan mayda toshlarni qimirlatayotgan bir kishini koʻrdi. Namozdan boʻshagach, Abdulloh unga: «Namozda ekaning holda toshlarni qimirlatma, chunki bu shaytondandir. Balki Rasululloh ﷺ qilganlaridek qil», dedi. U: «U zot qanday qilardilar?» dedi. Abdulloh: «U zot oʻng qoʻllarini oʻng sonlari ustiga qoʻydilar va bosh barmoqqa yaqin barmoqlari bilan qiblaga ishora qildilar hamda nigohlarini oʻshanga yoki oʻsha atrofga qaratdilar», dedi. Soʻng: «Men Rasululloh ﷺni ana shunday qilayotganlarini koʻrganman», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У киши намоз ўқиётиб қўли билан майда тошларни қимирлатаётган бир кишини кўрди. Намоздан бўшагач, Абдуллоҳ унга: «Намозда эканинг ҳолда тошларни қимирлатма, чунки бу шайтондандир. Балки Расулуллоҳ ﷺ қилганларидек қил», деди. У: «У зот қандай қилардилар?» деди. Абдуллоҳ: «У зот ўнг қўлларини ўнг сонлари устига қўйдилар ва бош бармоққа яқин бармоқлари билан қиблага ишора қилдилар ҳамда нигоҳларини ўшанга ёки ўша атрофга қаратдилар», деди. Сўнг: «Мен Расулуллоҳ ﷺни ана шундай қилаётганларини кўрганман», деди.

أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى السِّجْزِيُّ، - يُعْرَفُ بِخَيَّاطِ السُّنَّةِ نَزَلَ بِدِمَشْقَ أَحَدُ الثِّقَاتِ - قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عِيسَى قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ قَالَ حَدَّثَنَا مَخْرَمَةُ بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ أَنْبَأَنَا عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا جَلَسَ فِي الثِّنْتَيْنِ أَوْ فِي الأَرْبَعِ يَضَعُ يَدَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ ثُمَّ أَشَارَ بِأُصْبُعِهِ ‏.‏

Abdulloh ibn Zubayr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ikkinchi yoki toʻrtinchi rakʼatda oʻtirganlarida qoʻllarini tizzalari ustiga qoʻyar, soʻng barmoqlari bilan ishora qilar edilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ иккинчи ёки тўртинчи ракъатда ўтирганларида қўлларини тиззалари устига қўяр, сўнг бармоқлари билан ишора қилар эдилар», деди.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، عَنِ الأَشْجَعِيِّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ عَلَّمَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَقُولَ إِذَا جَلَسْنَا فِي الرَّكْعَتَيْنِ ‏"‏ التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizga ikki rakʼatdan soʻng oʻtirganimizda aytishni oʻrgatib: ‹At-tahiyyaatu lillaahi was-salawaatu wat-tayyibaat, as-salaamu alayka ayyuhan-Nabiyyu wa rahmatullohi wa barakaatuh, as-salaamu alaynaa wa alaa ibaadillaahis-soolihiyn, ashhadu an laa ilaaha illalloh wa ashhadu anna Muhammadan abduhu wa rasuuluh› deyishga buyurdilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизга икки ракъатдан сўнг ўтирганимизда айтишни ўргатиб: ‹Ат-таҳийяату лиллааҳи wас-салаwаату wат-таййибаат, ас-салааму алайка айюҳан-Набийю wа раҳматуллоҳи wа баракаатуҳ, ас-салааму алайнаа wа алаа ибаадиллааҳис-соолиҳийн, ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳ wа ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу wа расуулуҳ› дейишга буюрдилар», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا لاَ نَدْرِي مَا نَقُولُ فِي كُلِّ رَكْعَتَيْنِ غَيْرَ أَنْ نُسَبِّحَ وَنُكَبِّرَ وَنَحْمَدَ رَبَّنَا وَأَنَّ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم عُلِّمَ فَوَاتِحَ الْخَيْرِ وَخَوَاتِمَهُ فَقَالَ ‏"‏ إِذَا قَعَدْتُمْ فِي كُلِّ رَكْعَتَيْنِ فَقُولُوا التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَلْيَتَخَيَّرْ أَحَدُكُمْ مِنَ الدُّعَاءِ أَعْجَبَهُ إِلَيْهِ فَلْيَدْعُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz har ikki rakʼatda tasbeh, takbir aytish va Robbimizga hamd aytishdan boshqa nima deyishimizni bilmas edik. Muhammad ﷺ esa yaxshilikning boshi va oxirini oʻrgatilgan zot edilar. U zot: ‹Har ikki rakʼatda oʻtirsangiz: At-tahiyyaatu lillaahi was-salawaatu wat-tayyibaat, as-salaamu alayka ayyuhan-Nabiyyu wa rahmatullohi wa barakaatuh, as-salaamu alaynaa wa alaa ibaadillaahis-soolihiyn, ashhadu an laa ilaaha illalloh wa ashhadu anna Muhammadan abduhu wa rasuuluh, deyinglar, soʻng biringiz duolardan oʻziga maʼqul boʻlganini tanlab, aziz va ulugʻ Allohga duo qilsin› dedilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз ҳар икки ракъатда тасбеҳ, такбир айтиш ва Роббимизга ҳамд айтишдан бошқа нима дейишимизни билмас эдик. Муҳаммад ﷺ эса яхшиликнинг боши ва охирини ўргатилган зот эдилар. У зот: ‹Ҳар икки ракъатда ўтирсангиз: Ат-таҳийяату лиллааҳи wас-салаwаату wат-таййибаат, ас-салааму алайка айюҳан-Набийю wа раҳматуллоҳи wа баракаатуҳ, ас-салааму алайнаа wа алаа ибаадиллааҳис-соолиҳийн, ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳ wа ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу wа расуулуҳ, дейинглар, сўнг бирингиз дуолардан ўзига маъқул бўлганини танлаб, азиз ва улуғ Аллоҳга дуо қилсин› дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْثَرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ عَلَّمَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم التَّشَهُّدَ فِي الصَّلاَةِ وَالتَّشَهُّدَ فِي الْحَاجَةِ فَأَمَّا التَّشَهُّدُ فِي الصَّلاَةِ ‏"‏ التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏"‏ ‏.‏ إِلَى آخِرِ التَّشَهُّدِ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizga namozdagi tashahhudni va hojatdagi tashahhudni oʻrgatdilar. Namozdagi tashahhud esa: ‹At-tahiyyaatu lillaahi was-salawaatu wat-tayyibaat, as-salaamu alayka ayyuhan-Nabiyyu wa rahmatullohi wa barakaatuh, as-salaamu alaynaa wa alaa ibaadillaahis-soolihiyn, ashhadu an laa ilaaha illalloh wa ashhadu anna Muhammadan abduhu wa rasuuluh› tarzida tashahhud oxirigacha edi», dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизга намоздаги ташаҳҳудни ва ҳожатдаги ташаҳҳудни ўргатдилар. Намоздаги ташаҳҳуд эса: ‹Ат-таҳийяату лиллааҳи wас-салаwаату wат-таййибаат, ас-салааму алайка айюҳан-Набийю wа раҳматуллоҳи wа баракаатуҳ, ас-салааму алайнаа wа алаа ибаадиллааҳис-соолиҳийн, ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳ wа ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу wа расуулуҳ› тарзида ташаҳҳуд охиригача эди», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ ابْنُ آدَمَ - قَالَ سَمِعْتُ سُفْيَانَ، يَتَشَهَّدُ بِهَذَا فِي الْمَكْتُوبَةِ وَالتَّطَوُّعِ وَيَقُولُ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ح وَحَدَّثَنَا مَنْصُورٌ وَحَمَّادٌ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺ orqali rivoyat qilinishicha, u zot tashahhudni farz va nafl namozlarda shu tarzda oʻqishga oʻrgatganlar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺ орқали ривоят қилинишича, у зот ташаҳҳудни фарз ва нафл намозларда шу тарзда ўқишга ўргатганлар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، أَنَّ زَيْدَ بْنَ أَبِي أُنَيْسَةَ الْجَزَرِيَّ، حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا إِسْحَاقَ حَدَّثَهُ عَنِ الأَسْوَدِ، وَعَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ نَعْلَمُ شَيْئًا فَقَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قُولُوا فِي كُلِّ جَلْسَةٍ التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga edik va hech narsani bilmas edik. Shunda Rasululloh ﷺ bizga: ‹Har oʻtirishingizda: At-tahiyyaatu lillaahi was-salawaatu wat-tayyibaat, as-salaamu alayka ayyuhan-Nabiyyu wa rahmatullohi wa barakaatuh, as-salaamu alaynaa wa alaa ibaadillaahis-soolihiyn, ashhadu an laa ilaaha illalloh wa ashhadu anna Muhammadan abduhu wa rasuuluh, deyinglar› dedilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик ва ҳеч нарсани билмас эдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ бизга: ‹Ҳар ўтиришингизда: Ат-таҳийяату лиллааҳи wас-салаwаату wат-таййибаат, ас-салааму алайка айюҳан-Набийю wа раҳматуллоҳи wа баракаатуҳ, ас-салааму алайнаа wа алаа ибаадиллааҳис-соолиҳийн, ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳ wа ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу wа расуулуҳ, дейинглар› дедилар», деди.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَبَلَةَ الرَّافِقِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْعَلاَءُ بْنُ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، - وَهُوَ ابْنُ عَمْرٍو - عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ، عَنْ حَمَّادٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا لاَ نَدْرِي مَا نَقُولُ إِذَا صَلَّيْنَا فَعَلَّمَنَا نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَوَامِعَ الْكَلِمِ فَقَالَ لَنَا ‏"‏ قُولُوا التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ قَالَ زَيْدٌ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُ ابْنَ مَسْعُودٍ يُعَلِّمُنَا هَؤُلاَءِ الْكَلِمَاتِ كَمَا يُعَلِّمُنَا الْقُرْآنَ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz namoz oʻqiganimizda nima deyishimizni bilmas edik. Shunda Allohning Nabiysi ﷺ bizga jomiʼ soʻzlarni oʻrgatib: ‹At-tahiyyaatu lillaahi was-salawaatu wat-tayyibaat, as-salaamu alayka ayyuhan-Nabiyyu wa rahmatullohi wa barakaatuh, as-salaamu alaynaa wa alaa ibaadillaahis-soolihiyn, ashhadu an laa ilaaha illalloh wa ashhadu anna Muhammadan abduhu wa rasuuluh, deyinglar› dedilar», dedi. Alqama aytdi: «Men Ibn Masʼudni bu kalimalarni bizga Qurʼonni oʻrgatgandek oʻrgatayotganini koʻrganman».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз намоз ўқиганимизда нима дейишимизни билмас эдик. Шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ бизга жомиъ сўзларни ўргатиб: ‹Ат-таҳийяату лиллааҳи wас-салаwаату wат-таййибаат, ас-салааму алайка айюҳан-Набийю wа раҳматуллоҳи wа баракаатуҳ, ас-салааму алайнаа wа алаа ибаадиллааҳис-соолиҳийн, ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳ wа ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу wа расуулуҳ, дейинглар› дедилар», деди. Алқама айтди: «Мен Ибн Масъудни бу калималарни бизга Қуръонни ўргатгандек ўргатаётганини кўрганман».

أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدٍ الرَّقِّيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَارِثُ بْنُ عَطِيَّةَ، - وَكَانَ مِنْ زُهَّادِ النَّاسِ - عَنْ هِشَامٍ، عَنْ حَمَّادٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ كُنَّا إِذَا صَلَّيْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَقُولُ السَّلاَمُ عَلَى اللَّهِ السَّلاَمُ عَلَى جِبْرِيلَ السَّلاَمُ عَلَى مِيكَائِيلَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَقُولُوا السَّلاَمُ عَلَى اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ السَّلاَمُ وَلَكِنْ قُولُوا التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqiganimizda: ‹Allohga salom boʻlsin, Jibrilga salom boʻlsin, Mikoilga salom boʻlsin›, der edik. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Allohga salom boʻlsin, demanglar, chunki Allohning Oʻzi Salomdir. Balki: At-tahiyyaatu lillaahi was-salawaatu wat-tayyibaat, as-salaamu alayka ayyuhan-Nabiyyu wa rahmatullohi wa barakaatuh, as-salaamu alaynaa wa alaa ibaadillaahis-soolihiyn, ashhadu an laa ilaaha illallohu wahdahu laa shariyka lah wa ashhadu anna Muhammadan abduhu wa rasuuluh, deyinglar› dedilar», dedi.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқиганимизда: ‹Аллоҳга салом бўлсин, Жибрилга салом бўлсин, Микоилга салом бўлсин›, дер эдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Аллоҳга салом бўлсин, деманглар, чунки Аллоҳнинг Ўзи Саломдир. Балки: Ат-таҳийяату лиллааҳи wас-салаwаату wат-таййибаат, ас-салааму алайка айюҳан-Набийю wа раҳматуллоҳи wа баракаатуҳ, ас-салааму алайнаа wа алаа ибаадиллааҳис-соолиҳийн, ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳу wаҳдаҳу лаа шарийка лаҳ wа ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу wа расуулуҳ, дейинглар› дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، - هُوَ الدَّسْتَوَائِيُّ - عَنْ حَمَّادٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ كُنَّا نُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنَقُولُ السَّلاَمُ عَلَى اللَّهِ السَّلاَمُ عَلَى جِبْرِيلَ السَّلاَمُ عَلَى مِيكَائِيلَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَقُولُوا السَّلاَمُ عَلَى اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ السَّلاَمُ وَلَكِنْ قُولُوا التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqirdik va: «Assalomu alalloh, assalomu ala Jibril, assalomu ala Mikoil», derdik. Shunda Rasululloh ﷺ: «Assalomu alalloh, deb aytmanglar, chunki Allohning Oʻzi Salomdir. Balki: ‹Attahiyyatu lillahi vas-salavatu vat-tayyibat, assalomu alayka ayyuhan-nabiyyu va rahmatullohi va barakatuh, assalomu alayna va ala ibadillahis-solihiyn, ashhadu an la ilaha illalloh va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluh›, deb aytinglar», dedilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқирдик ва: «Ассалому алаллоҳ, ассалому ала Жибрил, ассалому ала Микоил», дердик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ассалому алаллоҳ, деб айтманглар, чунки Аллоҳнинг Ўзи Саломдир. Балки: ‹Аттаҳийяту лиллаҳи вас-салавату ват-таййибат, ассалому алайка айюҳан-набийю ва раҳматуллоҳи ва баракатуҳ, ассалому алайна ва ала ибадиллаҳис-солиҳийн, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ›, деб айтинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ الْعَسْكَرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُلَيْمَانَ، وَمَنْصُورٍ، وَحَمَّادٍ، وَمُغِيرَةَ، وَأَبِي، هَاشِمٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ فِي التَّشَهُّدِ ‏"‏ التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَبُو هَاشِمٍ غَرِيبٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ tashahhudda: «Attahiyyatu lillahi vas-salavatu vat-tayyibat, assalomu alayka ayyuhan-nabiyyu va rahmatullohi va barakatuh, assalomu alayna va ala ibadillahis-solihiyn, ashhadu an la ilaha illalloh va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluh», deb aytar edilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ташаҳҳудда: «Аттаҳийяту лиллаҳи вас-салавату ват-таййибат, ассалому алайка айюҳан-набийю ва раҳматуллоҳи ва баракатуҳ, ассалому алайна ва ала ибадиллаҳис-солиҳийн, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ», деб айтар эдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَيْفٌ الْمَكِّيُّ، قَالَ سَمِعْتُ مُجَاهِدًا، يَقُولُ حَدَّثَنِي أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ، يَقُولُ عَلَّمَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم التَّشَهُّدَ كَمَا يُعَلِّمُنَا السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ وَكَفُّهُ بَيْنَ يَدَيْهِ ‏"‏ التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga tashahhudni xuddi Qurʼondan bir surani oʻrgatganlaridek oʻrgatardilar, qoʻllari esa oldilarida edi: «Attahiyyatu lillahi vas-salavatu vat-tayyibat, assalomu alayka ayyuhan-nabiyyu va rahmatullohi va barakatuh, assalomu alayna va ala ibadillahis-solihiyn, ashhadu an la ilaha illalloh va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluh».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга ташаҳҳудни худди Қуръондан бир сурани ўргатганларидек ўргатардилар, қўллари эса олдиларида эди: «Аттаҳийяту лиллаҳи вас-салавату ват-таййибат, ассалому алайка айюҳан-набийю ва раҳматуллоҳи ва баракатуҳ, ассалому алайна ва ала ибадиллаҳис-солиҳийн, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ».

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ أَبُو قُدَامَةَ السَّرْخَسِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ حَدَّثَنِي قَتَادَةُ، عَنْ يُونُسَ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ حِطَّانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ الأَشْعَرِيَّ، قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَطَبَنَا فَعَلَّمَنَا سُنَّتَنَا وَبَيَّنَ لَنَا صَلاَتَنَا فَقَالَ ‏"‏ أَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ ثُمَّ لْيَؤُمَّكُمْ أَحَدُكُمْ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا قَالَ ‏{‏ وَلاَ الضَّالِّينَ ‏}‏ فَقُولُوا آمِينَ يُجِبْكُمُ اللَّهُ وَإِذَا كَبَّرَ الإِمَامُ وَرَكَعَ فَكَبِّرُوا وَارْكَعُوا فَإِنَّ الإِمَامَ يَرْكَعُ قَبْلَكُمْ وَيَرْفَعُ قَبْلَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَتِلْكَ بِتِلْكَ وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ يَسْمَعِ اللَّهُ لَكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ثُمَّ إِذَا كَبَّرَ الإِمَامُ وَسَجَدَ فَكَبِّرُوا وَاسْجُدُوا فَإِنَّ الإِمَامَ يَسْجُدُ قَبْلَكُمْ وَيَرْفَعُ قَبْلَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَتِلْكَ بِتِلْكَ فَإِذَا كَانَ عِنْدَ الْقَعْدَةِ فَلْيَكُنْ مِنْ أَوَّلِ قَوْلِ أَحَدِكُمْ أَنْ يَقُولَ التَّحِيَّاتُ الطَّيِّبَاتُ الصَّلَوَاتُ لِلَّهِ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga xutba qilib, sunnatimizni oʻrgatdilar va namozimizni bayon qilib berdilar. Bas: «Saflaringizni toʻgʻrilanglar, soʻng biringiz sizga imomlik qilsin. Imom takbir aytsa, siz ham takbir ayting. U: {va lad-dolliyn} deganida: ‹Omiyn›, deb aytinglar, Alloh sizga ijobat qiladi. Imom takbir aytib rukuga borsa, siz ham takbir aytib rukuga boring, chunki imom sizdan oldin rukuga boradi va sizdan oldin koʻtariladi», dedilar. Allohning Nabiysi ﷺ: «Bu buning oʻrniga oʻtadi. Imom: ‹Samiallohu liman hamidah›, deganda, siz: ‹Rabbana lakal-hamd›, deb aytinglar, Alloh sizni eshitadi, chunki Alloh azza va jalla Oʻz Nabiysi ﷺ tili orqali: ‹Samiallohu liman hamidah›, dedi. Soʻng imom takbir aytib sajdaga borsa, siz ham takbir aytib sajdaga boring, chunki imom sizdan oldin sajdaga boradi va sizdan oldin koʻtariladi», dedilar. Allohning Nabiysi ﷺ: «Bu buning oʻrniga oʻtadi. Qaʼda (oʻtirish) vaqti kelganda, biringizning birinchi soʻzi: ‹Attahiyyatut-tayyibatus-salavatu lillahi, assalomu alayka ayyuhan-nabiyyu va rahmatullohi va barakatuh, assalomu alayna va ala ibadillahis-solihiyn, ashhadu an la ilaha illalloh va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluh›, boʻlsin», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга хутба қилиб, суннатимизни ўргатдилар ва намозимизни баён қилиб бердилар. Бас: «Сафларингизни тўғриланглар, сўнг бирингиз сизга имомлик қилсин. Имом такбир айтса, сиз ҳам такбир айтинг. У: {ва лад-доллийн} деганида: ‹Омийн›, деб айтинглар, Аллоҳ сизга ижобат қилади. Имом такбир айтиб рукуга борса, сиз ҳам такбир айтиб рукуга боринг, чунки имом сиздан олдин рукуга боради ва сиздан олдин кўтарилади», дедилар. Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Бу бунинг ўрнига ўтади. Имом: ‹Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ›, деганда, сиз: ‹Раббана лакал-ҳамд›, деб айтинглар, Аллоҳ сизни эшитади, чунки Аллоҳ азза ва жалла Ўз Набийси ﷺ тили орқали: ‹Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ›, деди. Сўнг имом такбир айтиб саждага борса, сиз ҳам такбир айтиб саждага боринг, чунки имом сиздан олдин саждага боради ва сиздан олдин кўтарилади», дедилар. Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Бу бунинг ўрнига ўтади. Қаъда (ўтириш) вақти келганда, бирингизнинг биринчи сўзи: ‹Аттаҳийятут-таййибатус-салавату лиллаҳи, ассалому алайка айюҳан-набийю ва раҳматуллоҳи ва баракатуҳ, ассалому алайна ва ала ибадиллаҳис-солиҳийн, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ›, бўлсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو الأَشْعَثِ، أَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ الْعِجْلِيُّ الْبَصْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي غَلاَّبٍ، - وَهُوَ يُونُسُ بْنُ جُبَيْرٍ - عَنْ حِطَّانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُمْ صَلَّوْا مَعَ أَبِي مُوسَى فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا كَانَ عِنْدَ الْقَعْدَةِ فَلْيَكُنْ مِنْ أَوَّلِ قَوْلِ أَحَدِكُمُ التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ الطَّيِّبَاتُ الصَّلَوَاتُ لِلَّهِ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaʼda (oʻtirish) vaqti kelganda, biringizning birinchi soʻzi: ‹Attahiyyatu lillahit-tayyibatus-salavatu lillahi, assalomu alayka ayyuhan-nabiyyu va rahmatullohi va barakatuh, assalomu alayna va ala ibadillahis-solihiyn, ashhadu an la ilaha illallohu vahdahu la shariyka lah va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluh›, boʻlsin», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қаъда (ўтириш) вақти келганда, бирингизнинг биринчи сўзи: ‹Аттаҳийяту лиллаҳит-таййибатус-салавату лиллаҳи, ассалому алайка айюҳан-набийю ва раҳматуллоҳи ва баракатуҳ, ассалому алайна ва ала ибадиллаҳис-солиҳийн, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳу ваҳдаҳу ла шарийка лаҳ ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ›, бўлсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، وَطَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَلِّمُنَا التَّشَهُّدَ كَمَا يُعَلِّمُنَا الْقُرْآنَ وَكَانَ يَقُولُ ‏"‏ التَّحِيَّاتُ الْمُبَارَكَاتُ الصَّلَوَاتُ الطَّيِّبَاتُ لِلَّهِ سَلاَمٌ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ سَلاَمٌ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga tashahhudni xuddi Qurʼonni oʻrgatganlaridek oʻrgatardilar va: «Attahiyyatul-mubarakatus-salavatut-tayyibatu lillahi, salomun alayka ayyuhan-nabiyyu va rahmatullohi va barakatuh, salomun alayna va ala ibadillahis-solihiyn, ashhadu an la ilaha illalloh va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluh», deb aytar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга ташаҳҳудни худди Қуръонни ўргатганларидек ўргатардилар ва: «Аттаҳийятул-мубаракатус-салаватут-таййибату лиллаҳи, саломун алайка айюҳан-набийю ва раҳматуллоҳи ва баракатуҳ, саломун алайна ва ала ибадиллаҳис-солиҳийн, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ», деб айтар эдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ أَيْمَنَ، - وَهُوَ ابْنُ نَابِلٍ - يَقُولُ حَدَّثَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَلِّمُنَا التَّشَهُّدَ كَمَا يُعَلِّمُنَا السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ ‏"‏ بِسْمِ اللَّهِ وَبِاللَّهِ التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ أَسْأَلُ اللَّهَ الْجَنَّةَ وَأَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga tashahhudni xuddi Qurʼondan bir surani oʻrgatganlaridek oʻrgatardilar: «Bismillahi va billahi, attahiyyatu lillahi vas-salavatu vat-tayyibat, assalomu alayka ayyuhan-nabiyyu va rahmatullohi va barakatuh, assalomu alayna va ala ibadillahis-solihiyn, ashhadu an la ilaha illalloh va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluh, asʼalullohal-jannata va auzu billahi minan-nar».Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга ташаҳҳудни худди Қуръондан бир сурани ўргатганларидек ўргатардилар: «Бисмиллаҳи ва биллаҳи, аттаҳийяту лиллаҳи вас-салавату ват-таййибат, ассалому алайка айюҳан-набийю ва раҳматуллоҳи ва баракатуҳ, ассалому алайна ва ала ибадиллаҳис-солиҳийн, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ, асъалуллоҳал-жанната ва аузу биллаҳи минан-нар».

أَخْبَرَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ أَيُّوبَ الطَّالْقَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الرَّكْعَتَيْنِ كَأَنَّهُ عَلَى الرَّضْفِ ‏.‏ قُلْتُ حَتَّى يَقُومَ قَالَ ذَلِكَ يُرِيدُ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ikki rakatda goʻyo qizigan toshlar ustida oʻtirgandek boʻlar edilar. «Turgunlaricha-a?» deb soʻradim. «Xuddi shuni nazarda tutdi», dedi (roviy).Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ икки ракатда гўё қизиган тошлар устида ўтиргандек бўлар эдилар. «Тургунларича-а?» деб сўрадим. «Худди шуни назарда тутди», деди (ровий).

أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ الْبَصْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ، عَنِ ابْنِ بُحَيْنَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى فَقَامَ فِي الشَّفْعِ الَّذِي كَانَ يُرِيدُ أَنْ يَجْلِسَ فِيهِ فَمَضَى فِي صَلاَتِهِ حَتَّى إِذَا كَانَ فِي آخِرِ صَلاَتِهِ سَجَدَ سَجْدَتَيْنِ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ ثُمَّ سَلَّمَ ‏.‏

Ibn Buhayna (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ namoz oʻqib, oʻtirishlari kerak boʻlgan juft rakatdan (oʻtirmasdan) turib ketdilar va namozlarini davom ettirdilar. Namozlarining oxirida esa salom berishdan avval ikki marta sajda qildilar, soʻng salom berdilar.Ибн Буҳайна (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ намоз ўқиб, ўтиришлари керак бўлган жуфт ракатдан (ўтирмасдан) туриб кетдилар ва намозларини давом эттирдилар. Намозларининг охирида эса салом беришдан аввал икки марта сажда қилдилар, сўнг салом бердилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، سُلَيْمَانُ بْنُ سَيْفٍ قَالَ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ، عَنِ ابْنِ بُحَيْنَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى فَقَامَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ فَسَبَّحُوا فَمَضَى فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ صَلاَتِهِ سَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ ‏.‏

Ibn Buhayna (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ namoz oʻqib, ikki rakatdan (oʻtirmasdan) turib ketdilar. Shunda odamlar tasbeh aytishdi, u zot esa davom ettirdilar. Namozlarini tugatganlarida ikki marta sajda qildilar, soʻng salom berdilar.Ибн Буҳайна (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ намоз ўқиб, икки ракатдан (ўтирмасдан) туриб кетдилар. Шунда одамлар тасбеҳ айтишди, у зот эса давом эттирдилар. Намозларини тугатганларида икки марта сажда қилдилар, сўнг салом бердилар.