حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَنْبَأَنَا أَيُّوبُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْتَمِسُوا لَيْلَةَ الْقَدْرِ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ فِي تَاسِعَةٍ تَبْقَى أَوْ خَامِسَةٍ تَبْقَى أَوْ سَابِعَةٍ تَبْقَى
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Qadr kechasini oxirgi oʻn kunlikda — toʻqqiz kun qolganda, yoki besh kun qolganda, yoki yetti kun qolganda — axtaringlar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қадр кечасини охирги ўн кунликда — тўққиз кун қолганда, ёки беш кун қолганда, ёки етти кун қолганда — ахтаринглар», дедилар.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا الْجَعْدُ صَاحِبُ الْحِلَى أَبُو عُثْمَانَ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا يَرْوِي عَنْ رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ كَتَبَ الْحَسَنَاتِ وَالسَّيِّئَاتِ ثُمَّ بَيَّنَ ذَلِكَ فَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كَتَبَهَا اللَّهُ لَهُ عِنْدَهُ حَسَنَةً كَامِلَةً فَإِنْ عَمِلَهَا كُتِبَتْ لَهُ عَشْرَ حَسَنَاتٍ إِلَى سَبْعِ مِائَةِ ضِعْفٍ إِلَى أَضْعَافٍ كَثِيرَةٍ وَإِنْ هُوَ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كَتَبَهَا اللَّهُ لَهُ عِنْدَهُ حَسَنَةً كَامِلَةً فَإِنْ عَمِلَهَا كُتِبَتْ لَهُ سَيِّئَةً وَاحِدَةً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Robbilari azza va jalladan rivoyat qilib, shunday dedilar: «Albatta, Alloh azza va jalla yaxshiliklar va yomonliklarni yozdi, soʻng buni bayon qildi: kim bir yaxshilikni niyat qilib, uni qilmasa, Alloh uni Oʻz huzurida toʻliq bir yaxshilik qilib yozadi; agar uni qilsa, Alloh unga oʻnta yaxshilikdan to yetti yuz barobargacha, undan-da koʻp barobargacha yozadi. Agar u bir yomonlikni niyat qilib, uni qilmasa, Alloh uni Oʻz huzurida toʻliq bir yaxshilik qilib yozadi; agar uni qilsa, unga bitta yomonlik qilib yoziladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Роббилари азза ва жалладан ривоят қилиб, шундай дедилар: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла яхшиликлар ва ёмонликларни ёзди, сўнг буни баён қилди: ким бир яхшиликни ният қилиб, уни қилмаса, Аллоҳ уни Ўз ҳузурида тўлиқ бир яхшилик қилиб ёзади; агар уни қилса, Аллоҳ унга ўнта яхшиликдан то етти юз баробаргача, ундан-да кўп баробаргача ёзади. Агар у бир ёмонликни ният қилиб, уни қилмаса, Аллоҳ уни Ўз ҳузурида тўлиқ бир яхшилик қилиб ёзади; агар уни қилса, унга битта ёмонлик қилиб ёзилади», дедилар.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ انْتَهَسَ مِنْ كَتِفٍ ثُمَّ صَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ yelka (goʻshti)dan (tishlab) yedilar, soʻng namoz oʻqidilar va tahorat olmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ елка (гўшти)дан (тишлаб) едилар, сўнг намоз ўқидилар ва таҳорат олмадилар.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَزْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ وَعَبْدُ الصَّمَدِ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ صَاحِبٍ لَهُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ فِي صَلَاةِ الْجُمُعَةِ بِالْجُمُعَةِ وَالْمُنَافِقِينَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ juma namozida Jumʼa surasi va Munofiqun surasini oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ жума намозида Жумъа сураси ва Мунофиқун сурасини ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ أَنْبَأَنَا قَتَادَةُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ زَوْجَ بَرِيرَةَ كَانَ عَبْدًا أَسْوَدَ يُسَمَّى مُغِيثًا وَكُنْتُ أَرَاهُ يَتْبَعُهَا فِي سِكَكِ الْمَدِينَةِ يَعْصِرُ عَيْنَيْهِ عَلَيْهَا قَالَ فَقَضَى فِيهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعَ قَضِيَّاتٍ قَضَى أَنَّ الْوَلَاءَ لِمَنْ أَعْتَقَ وَخَيَّرَهَا وَأَمَرَهَا أَنْ تَعْتَدَّ قَالَ هَمَّامٌ مَرَّةً عِدَّةَ الْحُرَّةِ قَالَ وَتُصُدِّقَ عَلَيْهَا بِصَدَقَةٍ فَأَهْدَتْ مِنْهَا إِلَى عَائِشَةَ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ عَلَيْهَا صَدَقَةٌ وَلَنَا هَدِيَّةٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Bariraning eri Mugʻiys deb atalgan qora qul edi. Men uni Madina koʻchalarida uning ortidan yigʻlab yurganini koʻrar edim. U aytdi: Nabiy ﷺ uning haqida toʻrtta hukm chiqardilar: valo ozod qilgan kishiga tegishli ekaniga hukm qildilar, uni ixtiyorli qildilar va unga idda saqlashni buyurdilar — Hammom bir marta: «hur ayolning iddasini», dedi — va unga sadaqa berilgan edi, u undan Oishaga hadya qildi. Bu Nabiy ﷺga zikr qilinganda, u zot: «U unga sadaqa, bizga esa hadyadir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Бариранинг эри Муғийс деб аталган қора қул эди. Мен уни Мадина кўчаларида унинг ортидан йиғлаб юрганини кўрар эдим. У айтди: Набий ﷺ унинг ҳақида тўртта ҳукм чиқардилар: вало озод қилган кишига тегишли эканига ҳукм қилдилар, уни ихтиёрли қилдилар ва унга идда сақлашни буюрдилар — Ҳаммом бир марта: «ҳур аёлнинг иддасини», деди — ва унга садақа берилган эди, у ундан Оишага ҳадя қилди. Бу Набий ﷺга зикр қилинганда, у зот: «У унга садақа, бизга эса ҳадядир», дедилар.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا أَبَانُ بْنُ يَزِيدَ الْعَطَّارُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَعَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِمْ الْأَشَجُّ أَخُو بَنِي عَصَرٍ فَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّا حَيٌّ مِنْ رَبِيعَةَ وَإِنَّ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارَ مُضَرَ وَإِنَّا لَا نَصِلُ إِلَيْكَ إِلَّا فِي الشَّهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ إِذَا عَمِلْنَا بِهِ دَخَلْنَا الْجَنَّةَ وَنَدْعُو بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ أَمَرَهُمْ أَنْ يَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَأَنْ يَصُومُوا رَمَضَانَ وَأَنْ يَحُجُّوا الْبَيْتَ وَأَنْ يُعْطُوا الْخُمُسَ مِنْ الْمَغَانِمِ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ الشُّرْبِ فِي الْحَنْتَمِ وَالدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُزَفَّتِ فَقَالُوا فَفِيمَ نَشْرَبُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ عَلَيْكُمْ بِأَسْقِيَةِ الْأَدَمِ الَّتِي يُلَاثُ عَلَى أَفْوَاهِهَاحَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبَانُ قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ يَذْكُرُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَعِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِمْ الْأَشَجُّ أَخُو بَنِي عَصَرٍ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abdulqays elchilari Rasululloh ﷺ huzurlariga keldilar, ular orasida Banu Asr qabilasidan boʻlgan Ashaj ham bor edi. Ular: «Ey Allohning nabiysi, biz Rabia (qabilasi)dan boʻlgan bir toifamiz, biz bilan sizning oraliqda Muzar kofirlari bor va biz sizning huzuringizga faqat harom oyda yeta olamiz. Bizga shunday bir ishni buyuringki, uni qilsak jannatga kirsak va ortimizdagilarni ham unga chorlasak», dedilar. Shunda u zot ularni toʻrt narsaga buyurdilar va toʻrt narsadan qaytardilar. Ularni Allohga ibodat qilishga va Unga hech narsani sherik qilmaslikka, Ramazon roʻzasini tutishga, Baytni haj qilishga va oʻljalardan beshdan birini berishga buyurdilar. Toʻrt narsadan — hantam, dubbo, naqiyr va muzaffatda (yaʼni shu idishlarda) ichishdan qaytardilar. Ular: «Yo Rasululloh, unda biz nimada ichamiz?» dedilar. U zot: «Ogʻzi bogʻlanadigan teri meshlarni lozim tutinglar», dedilar. Boshqa bir sanad bilan ham: Abdulqays elchilari Rasululloh ﷺ huzurlariga keldilar, ular orasida Banu Asr qabilasidan boʻlgan Ashaj ham bor edi, deb rivoyat qilinib, soʻng uning maʼnosi zikr qilindi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абдулқайс элчилари Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдилар, улар орасида Бану Аср қабиласидан бўлган Ашаж ҳам бор эди. Улар: «Эй Аллоҳнинг набийси, биз Рабиа (қабиласи)дан бўлган бир тоифамиз, биз билан сизнинг оралиқда Музар кофирлари бор ва биз сизнинг ҳузурингизга фақат ҳаром ойда ета оламиз. Бизга шундай бир ишни буюрингки, уни қилсак жаннатга кирсак ва ортимиздагиларни ҳам унга чорласак», дедилар. Шунда у зот уларни тўрт нарсага буюрдилар ва тўрт нарсадан қайтардилар. Уларни Аллоҳга ибодат қилишга ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмасликка, Рамазон рўзасини тутишга, Байтни ҳаж қилишга ва ўлжалардан бешдан бирини беришга буюрдилар. Тўрт нарсадан — ҳантам, дуббо, нақийр ва музаффатда (яъни шу идишларда) ичишдан қайтардилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, унда биз нимада ичамиз?» дедилар. У зот: «Оғзи боғланадиган тери мешларни лозим тутинглар», дедилар. Бошқа бир санад билан ҳам: Абдулқайс элчилари Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдилар, улар орасида Бану Аср қабиласидан бўлган Ашаж ҳам бор эди, деб ривоят қилиниб, сўнг унинг маъноси зикр қилинди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَتُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَدِرْعُهُ مَرْهُونَةٌ عِنْدَ يَهُودِيٍّ بِثَلَاثِينَ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ أَخَذَهُ طَعَامًا لِأَهْلِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etganlarida, sovutlari ahllari uchun taom qilib olingan oʻttiz soʻ arpaga bir yahudiyning huzurida garovda edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида, совутлари аҳллари учун таом қилиб олинган ўттиз сў арпага бир яҳудийнинг ҳузурида гаровда эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنِ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍسِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ لَا نَخَافُ إِلَّا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ نُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Makka va Madina orasida Alloh azza va jalladan boshqa hech kimdan qoʻrqmagan holda safar qilardik, ikki rakaat oʻqir edik.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Макка ва Мадина орасида Аллоҳ азза ва жалладан бошқа ҳеч кимдан қўрқмаган ҳолда сафар қилардик, икки ракаат ўқир эдик.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَتَزَوَّجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَيْمُونَةَ بِنْتَ الْحَارِثِ وَهُوَ مُحْرِمٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ ehromda boʻlgan holda Maymuna binti al-Horis bilan uylandilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ эҳромда бўлган ҳолда Маймуна бинти ал-Ҳорис билан уйландилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَتَزَوَّجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ ehromda boʻlgan holda uylandilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ эҳромда бўлган ҳолда уйландилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ التَّمِيمِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا سَجَدَ يُرَى بَيَاضُ إِبْطَيْهِ وَهُوَ سَاجِدٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ sajda qilganlarida, sajda holatida qoʻltiqlarining oqligi koʻrinar edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ сажда қилганларида, сажда ҳолатида қўлтиқларининг оқлиги кўринар эди.
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَعْتَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الطَّائِفِ مَنْ خَرَجَ مِنْ رَقِيقِ الْمُشْرِكِينَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Toif kuni mushriklarning qullaridan (huzurlariga) chiqib kelganlarni ozod qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Тоиф куни мушрикларнинг қулларидан (ҳузурларига) чиқиб келганларни озод қилдилар.
حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ عَنْ سَلْمٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا مُسَاعَاةَ فِي الْإِسْلَامِ مَنْ سَاعَى فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَقَدْ أَلْحَقْتُهُ بِعَصَبَتِهِ وَمَنْ ادَّعَى وَلَدَهُ مِنْ غَيْرِ رِشْدَةٍ فَلَا يَرِثُ وَلَا يُورَثُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u aytdi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Islomda musoat (zino orqali nasab biriktirish) yoʻq. Kim johiliyatda musoat qilgan boʻlsa, men uni oʻz asabasiga qoʻshdim. Kim toʻgʻri nikohdan boʻlmagan bolani oʻzimniki deb daʼvo qilsa, u na meros oladi, na undan meros olinadi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у айтди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Исломда мусоат (зино орқали насаб бириктириш) йўқ. Ким жоҳилиятда мусоат қилган бўлса, мен уни ўз асабасига қўшдим. Ким тўғри никоҳдан бўлмаган болани ўзимники деб даъво қилса, у на мерос олади, на ундан мерос олинади».
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَهْدَى الصَّعْبُ بْنُ جَثَّامَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِمَارَ وَحْشٍ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَرَدَّهُ وَقَالَ لَوْلَا أَنَّا مُحْرِمُونَ لَقَبِلْنَاهُ مِنْكَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Saʼb ibn Jassoma Rasululloh ﷺga yovvoyi eshak hadya qildi, u zot esa ehromda edilar. Shunda u zot uni qaytarib berib: «Agar biz ehromda boʻlmaganimizda, uni sendan qabul qilgan boʻlardik», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Саъб ибн Жассома Расулуллоҳ ﷺга ёввойи эшак ҳадя қилди, у зот эса эҳромда эдилар. Шунда у зот уни қайтариб бериб: «Агар биз эҳромда бўлмаганимизда, уни сендан қабул қилган бўлардик», дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ حَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَخَّصَ فِي الثَّوْبِ الْمَصْبُوغِ مَا لَمْ يَكُنْ بِهِ نَفْضٌ وَلَا رَدْعٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ boʻyalgan kiyimga — undan (boʻyoq) toʻkilmasa va (badanga) yuqmasa — ruxsat berdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бўялган кийимга — ундан (бўёқ) тўкилмаса ва (баданга) юқмаса — рухсат бердилар.
حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ أُسَامَةَ قَالَ سَمِعْتُ الْأَعْمَشَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا مَرِضَ أَبُو طَالِبٍ دَخَلَ عَلَيْهِ رَهْطٌ مِنْ قُرَيْشٍ مِنْهُمْ أَبُو جَهْلٍ فَقَالُوا يَا أَبَا طَالِبٍ ابْنُ أَخِيكَ يَشْتِمُ آلِهَتَنَا يَقُولُ وَيَقُولُ وَيَفْعَلُ وَيَفْعَلُ فَأَرْسِلْ إِلَيْهِ فَانْهَهُ قَالَ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ أَبُو طَالِبٍ وَكَانَ قُرْبَ أَبِي طَالِبٍ مَوْضِعُ رَجُلٍ فَخَشِيَ إِنْ دَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى عَمِّهِ أَنْ يَكُونَ أَرَقَّ لَهُ عَلَيْهِ فَوَثَبَ فَجَلَسَ فِي ذَلِكَ الْمَجْلِسِ فَلَمَّا دَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَجِدْ مَجْلِسًا إِلَّا عِنْدَ الْبَابِ فَجَلَسَ فَقَالَ أَبُو طَالِبٍ يَا ابْنَ أَخِي إِنَّ قَوْمَكَ يَشْكُونَكَ يَزْعُمُونَ أَنَّكَ تَشْتُمُ آلِهَتَهُمْ وَتَقُولُ وَتَقُولُ وَتَفْعَلُ وَتَفْعَلُ فَقَالَ يَا عَمِّ إِنِّي إِنَّمَا أُرِيدُهُمْ عَلَى كَلِمَةٍ وَاحِدَةٍ تَدِينُ لَهُمْ بِهَا الْعَرَبُ وَتُؤَدِّي إِلَيْهِمْ بِهَا الْعَجَمُ الْجِزْيَةَ قَالُوا وَمَا هِيَ نَعَمْ وَأَبِيكَ عَشْرًا قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَالَ فَقَامُوا وَهُمْ يَنْفُضُونَ ثِيَابَهُمْ وَهُمْ يَقُولُونَ {أَجَعَلَ الْآلِهَةَ إِلَهًا وَاحِدًا إِنَّ هَذَا لَشَيْءٌ عُجَابٌ} قَالَ ثُمَّ قَرَأَ حَتَّى بَلَغَ {لَمَّا يَذُوقُوا عَذَابِ}
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Abu Tolib kasal boʻlganida, uning huzuriga Qurayshdan bir guruh kishi kirdi, ular orasida Abu Jahl ham bor edi. Ular: «Ey Abu Tolib, jiyaning bizning ilohlarimizni soʻkmoqda, u shunday-shunday deydi va shunday-shunday qiladi. Unga odam yuborib, uni qaytargin», dedilar. Shunda Abu Tolib unga odam yubordi. Abu Tolibning yonida bir kishilik joy bor edi; (Abu Jahl) Nabiy ﷺ amakisining yoniga kirsa, u yanada mehribonroq boʻlib qolishidan qoʻrqib, sakrab oʻsha joyga oʻtirib oldi. Nabiy ﷺ kirganlarida, eshik yonidan boshqa oʻtirar joy topmadilar va (oʻsha yerga) oʻtirdilar. Abu Tolib: «Ey jiyanim, qavming sendan shikoyat qilmoqda; sen ularning ilohlarini soʻkasan, shunday-shunday deysan va shunday-shunday qilasan, deb daʼvo qilmoqdalar», dedi. U zot: «Ey amaki, men ulardan faqat bitta kalimani xohlayman, oʻsha (kalima) sababli arablar ularga boʻysunadi va ajamlar ularga jizya toʻlaydi», dedilar. Ular: «U nima? Ha, otang haqi, oʻntasi ham (mayli)!» dedilar. U zot: «Lo ilaha illalloh», dedilar. Shunda ular kiyimlarini qoqib turib ketdilar va: {U ilohlarni bitta ilohga aylantirdimi? Haqiqatan, bu — ajablanarli narsadir!} — der edilar. Soʻng u {toki azobimni totib koʻrmadilar} (oyati)ga yetguncha oʻqidi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Абу Толиб касал бўлганида, унинг ҳузурига Қурайшдан бир гуруҳ киши кирди, улар орасида Абу Жаҳл ҳам бор эди. Улар: «Эй Абу Толиб, жиянинг бизнинг илоҳларимизни сўкмоқда, у шундай-шундай дейди ва шундай-шундай қилади. Унга одам юбориб, уни қайтаргин», дедилар. Шунда Абу Толиб унга одам юборди. Абу Толибнинг ёнида бир кишилик жой бор эди; (Абу Жаҳл) Набий ﷺ амакисининг ёнига кирса, у янада меҳрибонроқ бўлиб қолишидан қўрқиб, сакраб ўша жойга ўтириб олди. Набий ﷺ кирганларида, эшик ёнидан бошқа ўтирар жой топмадилар ва (ўша ерга) ўтирдилар. Абу Толиб: «Эй жияним, қавминг сендан шикоят қилмоқда; сен уларнинг илоҳларини сўкасан, шундай-шундай дейсан ва шундай-шундай қиласан, деб даъво қилмоқдалар», деди. У зот: «Эй амаки, мен улардан фақат битта калимани хоҳлайман, ўша (калима) сабабли араблар уларга бўйсунади ва ажамлар уларга жизя тўлайди», дедилар. Улар: «У нима? Ҳа, отанг ҳақи, ўнтаси ҳам (майли)!» дедилар. У зот: «Ло илаҳа иллаллоҳ», дедилар. Шунда улар кийимларини қоқиб туриб кетдилар ва: {У илоҳларни битта илоҳга айлантирдими? Ҳақиқатан, бу — ажабланарли нарсадир!} — дер эдилар. Сўнг у {токи азобимни тотиб кўрмадилар} (ояти)га етгунча ўқиди.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَتَتْهُ امْرَأَةٌ فَقَالَتْ إِنَّ أُمِّي مَاتَتْ وَعَلَيْهَا صَوْمُ شَهْرِ رَمَضَانَ فَأَقْضِيهِ عَنْهَا قَالَ أَرَأَيْتَكِ لَوْ كَانَ عَلَيْهَا دَيْنٌ كُنْتِ تَقْضِينَهُ قَالَتْ نَعَمْ قَالَ فَدَيْنُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَحَقُّ أَنْ يُقْضَى
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: Bir ayol u zotning huzurlariga kelib: «Onam vafot etdi, uning zimmasida Ramazon oyining roʻzasi bor edi; men uni onam nomidan qazo qilaymi?» dedi. U zot: «Aytgin-chi, agar uning zimmasida qarz boʻlganida, sen uni toʻlar miding?» dedilar. Ayol: «Ha», dedi. U zot: «Alloh azza va jallaning qarzi toʻlanishga haqliroqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: Бир аёл у зотнинг ҳузурларига келиб: «Онам вафот этди, унинг зиммасида Рамазон ойининг рўзаси бор эди; мен уни онам номидан қазо қилайми?» деди. У зот: «Айтгин-чи, агар унинг зиммасида қарз бўлганида, сен уни тўлар мидинг?» дедилар. Аёл: «Ҳа», деди. У зот: «Аллоҳ азза ва жалланинг қарзи тўланишга ҳақлироқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا مَالِكٌ يَعْنِي ابْنَ أَنَسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْفَضْلِ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْأَيِّمُ أَوْلَى بِنَفْسِهَا مِنْ وَلِيِّهَا وَالْبِكْرُ تُسْتَأْمَرُ فِي نَفْسِهَا وَصَمْتُهَا إِقْرَارُهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Eri yoʻq ayol oʻzi haqida valiysidan koʻra haqliroqdir, bokira qizdan esa oʻzi haqida izn soʻraladi; uning jim turishi — uning roziligidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Эри йўқ аёл ўзи ҳақида валийсидан кўра ҳақлироқдир, бокира қиздан эса ўзи ҳақида изн сўралади; унинг жим туриши — унинг розилигидир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْلَى وَمُحَمَّدٌ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي ظَبْيَانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَيُّ الْقِرَاءَتَيْنِ تَعُدُّونَ أَوَّلَ قَالُوا قِرَاءَةَ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ لَا بَلْ هِيَ الْآخِرَةُ كَانَ يُعْرَضُ الْقُرْآنُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي كُلِّ عَامٍ مَرَّةً فَلَمَّا كَانَ الْعَامُ الَّذِي قُبِضَ فِيهِ عُرِضَ عَلَيْهِ مَرَّتَيْنِ فَشَهِدَهُ عَبْدُ اللَّهِ فَعَلِمَ مَا نُسِخَ مِنْهُ وَمَا بُدِّلَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Ikki qiroatdan qaysi birini avvalgisi deb hisoblaysizlar?» Ular: «Abdullohning qiroatini», dedilar. U: «Yoʻq, balki u — oxirgisidir. Qurʼon Rasululloh ﷺga har yili bir marta arz qilinar edi. U zot vafot etgan yilda esa unga ikki marta arz qilindi. Abdulloh oʻshanda hozir boʻldi va undan nima mansux qilinganini hamda nima oʻzgartirilganini bildi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Икки қироатдан қайси бирини аввалгиси деб ҳисоблайсизлар?» Улар: «Абдуллоҳнинг қироатини», дедилар. У: «Йўқ, балки у — охиргисидир. Қуръон Расулуллоҳ ﷺга ҳар йили бир марта арз қилинар эди. У зот вафот этган йилда эса унга икки марта арз қилинди. Абдуллоҳ ўшанда ҳозир бўлди ва ундан нима мансух қилинганини ҳамда нима ўзгартирилганини билди», деди.
حَدَّثَنَا يَعْلَى حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ الصَّوَّافُ عَنْ يَحْيَى عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمُكَاتِبِ يُقْتَلُ يُودَى لِمَا أَدَّى مِنْ مُكَاتَبَتِهِ دِيَةَ الْحُرِّ وَمَا بَقِيَ دِيَةَ الْعَبْدِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻldirilgan mukotab haqida — u oʻz kitobatidan (ozodlik shartnomasidan) toʻlagan miqdoriga hur kishining diyati, qolgan miqdoriga esa qulning diyati toʻlanishiga — hukm qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўлдирилган мукотаб ҳақида — у ўз китобатидан (озодлик шартномасидан) тўлаган миқдорига ҳур кишининг дияти, қолган миқдорига эса қулнинг дияти тўланишига — ҳукм қилдилар.
حَدَّثَنَا يَعْلَى حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ الصَّوَّافُ عَنْ يَحْيَى عَنْ عِكْرِمَةَ قَالَكُنْتُ جَالِسًا عِنْدَ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ بِالْمَدِينَةِ فَمَرَّ شَيْخٌ يُقَالُ لَهُ شُرَحْبِيلُ أَبُو سَعْدٍ فَقَالَ يَا أَبَا سَعْدٍ مِنْ أَيْنَ جِئْتَ فَقَالَ مِنْ عِنْدِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ حَدَّثْتُهُ بِحَدِيثٍ فَقَالَ لَأَنْ يَكُونَ هَذَا الْحَدِيثُ حَقًّا أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ يَكُونَ لِي حُمْرُ النَّعَمِ قَالَ حَدِّثْ بِهِ الْقَوْمَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ مُسْلِمٍ تُدْرِكُ لَهُ ابْنَتَانِ فَيُحْسِنُ إِلَيْهِمَا مَا صَحِبَتَاهُ أَوْ صَحِبَهُمَا إِلَّا أَدْخَلَتَاهُ الْجَنَّةَ
Ikrima (rahimahulloh) aytdi: Men Madinada Zayd ibn Alining huzurida oʻtirgan edim. Shunda Shurahbil Abu Saʼd deb ataladigan bir keksa kishi oʻtib qoldi. (Zayd): «Ey Abu Saʼd, qayerdan kelding?» dedi. U: «Amirul-moʻminin huzuridan; men unga bir hadis aytib berdim. U: ‹Bu hadisning haq boʻlishi menga qizil tuyalar boʻlishidan koʻra sevimliroqdir›, dedi», dedi. (Zayd): «Uni bu qavmga ham aytib ber», dedi. U aytdi: Men Ibn Abbosning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir musulmonning ikki qizi voyaga yetsa-yu, ular u bilan birga boʻlgan muddat davomida u ularga yaxshilik qilsa, albatta, ular uni jannatga kiritadilar», dedilar.Икрима (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Мадинада Зайд ибн Алининг ҳузурида ўтирган эдим. Шунда Шураҳбил Абу Саъд деб аталадиган бир кекса киши ўтиб қолди. (Зайд): «Эй Абу Саъд, қаердан келдинг?» деди. У: «Амирул-мўминин ҳузуридан; мен унга бир ҳадис айтиб бердим. У: ‹Бу ҳадиснинг ҳақ бўлиши менга қизил туялар бўлишидан кўра севимлироқдир›, деди», деди. (Зайд): «Уни бу қавмга ҳам айтиб бер», деди. У айтди: Мен Ибн Аббоснинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир мусулмоннинг икки қизи вояга етса-ю, улар у билан бирга бўлган муддат давомида у уларга яхшилик қилса, албатта, улар уни жаннатга киритадилар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ بِالْخَيْرِ وَكَانَ أَجْوَدَ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ كُلَّ لَيْلَةٍ فِي رَمَضَانَ حَتَّى يَنْسَلِخَ يَعْرِضُ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقُرْآنَ فَإِذَا لَقِيَهُ جِبْرِيلُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ odamlarning xayr borasida eng saxiysi edilar; u zot Ramazonda — Jibril u zot bilan uchrashganda — eng saxiy holatlarida boʻlar edilar. Jibril Ramazonning har kechasi u zot bilan uchrashar, to oy chiqib ketguncha (shunday davom etar) va Rasululloh ﷺ unga Qurʼonni arz qilar edilar. Jibril u zot bilan uchrashganda, Rasululloh ﷺ xayr borasida esib turgan shamoldan ham saxiyroq boʻlar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ одамларнинг хайр борасида энг сахийси эдилар; у зот Рамазонда — Жибрил у зот билан учрашганда — энг сахий ҳолатларида бўлар эдилар. Жибрил Рамазоннинг ҳар кечаси у зот билан учрашар, то ой чиқиб кетгунча (шундай давом этар) ва Расулуллоҳ ﷺ унга Қуръонни арз қилар эдилар. Жибрил у зот билан учрашганда, Расулуллоҳ ﷺ хайр борасида эсиб турган шамолдан ҳам сахийроқ бўлар эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ الْمَعْنَى عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَسُوا مِنْ ثِيَابِكُمْ الْبَيَاضَ فَإِنَّهَا مِنْ خَيْرِ ثِيَابِكُمْ وَكَفِّنُوا فِيهَا مَوْتَاكُمْ وَإِنَّ خَيْرَ أَكْحَالِكُمُ الْإِثْمِدُ إِنَّهُ يُنْبِتُ الشَّعْرَ وَيَجْلُو الْبَصَرَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kiyimlaringizdan oq (rangini) kiyinglar, chunki u kiyimlaringizning eng yaxshisidir va oʻliklaringizni ham unda kafanlanglar. Surmalaringizning eng yaxshisi ismiddir: u kiprikni oʻstiradi va koʻzni tiniqlashtiradi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Кийимларингиздан оқ (рангини) кийинглар, чунки у кийимларингизнинг энг яхшисидир ва ўликларингизни ҳам унда кафанланглар. Сурмаларингизнинг энг яхшиси исмиддир: у киприкни ўстиради ва кўзни тиниқлаштиради».
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا نَافِعٌ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَكَتَبْتُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَكَتَبَ إِلَيَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْيَمِينَ عَلَى الْمُدَّعَى عَلَيْهِ وَلَوْ أُعْطِيَ النَّاسُ بِدَعْوَاهُمْ لَادَّعَى أُنَاسٌ أَمْوَالَ النَّاسِ وَدِمَاءَهُمْ
Ibn Abu Mulayka (rahimahulloh) aytdi: Men Ibn Abbosga xat yozdim, u menga shunday deb yozdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, qasam daʼvo qilinuvchining zimmasidadir. Agar odamlarga daʼvolariga koʻra berilaversa, baʼzi odamlar (boshqa) odamlarning mollarini va qonlarini daʼvo qilib olardilar», dedilar.Ибн Абу Мулайка (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Ибн Аббосга хат ёздим, у менга шундай деб ёзди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, қасам даъво қилинувчининг зиммасидадир. Агар одамларга даъволарига кўра берилаверса, баъзи одамлар (бошқа) одамларнинг молларини ва қонларини даъво қилиб олардилар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا عَطَاءٌ الْعَطَّارُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الرَّجُلِ يَأْتِي امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ يَتَصَدَّقُ بِدِينَارٍ فَإِنْ لَمْ يَجِدْ فَنِصْفِ دِينَارٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: Ayoli hayzli holida u bilan yaqinlik qilgan kishi haqida u zot: «Bir dinor sadaqa qilsin; agar topa olmasa, yarim dinor (sadaqa qilsin)», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: Аёли ҳайзли ҳолида у билан яқинлик қилган киши ҳақида у зот: «Бир динор садақа қилсин; агар топа олмаса, ярим динор (садақа қилсин)», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ عَفَّانُ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو جَمْرَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَكَّةَ ثَلَاثَ عَشْرَةَ سَنَةً وَبِالْمَدِينَةِ عَشْرًا يُوحَى إِلَيْهِ وَمَاتَ وَهُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ وَسِتِّينَ سَنَةً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Makkada oʻn uch yil — vahiy nozil etilgan holda — turdilar, Madinada esa oʻn yil (turdilar) va oltmish uch yoshda vafot etdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Маккада ўн уч йил — ваҳий нозил этилган ҳолда — турдилар, Мадинада эса ўн йил (турдилар) ва олтмиш уч ёшда вафот этдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ وَيُونُسُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَمَّارِ بْنِ أَبِي عَمَّارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَخْطُبُ إِلَى جِذْعٍ فَلَمَّا صُنِعَ الْمِنْبَرُ فَتَحَوَّلَ إِلَيْهِ حَنَّ الْجِذْعُ فَأَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاحْتَضَنَهُ فَسَكَنَ وَقَالَ لَوْ لَمْ أَحْتَضِنْهُ لَحَنَّ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِحَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ مِثْلَهُ حَدَّثَنَاه الْخُزَاعِيُّ قَالَ أَنْبَأَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَمَّارِ بْنِ أَبِي عَمَّارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَعَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَخْطُبُ إِلَى جِذْعِ النَّخْلَةِ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir xurmo tanasiga suyanib xutba qilar edilar. Minbar yasalib, u zot unga oʻtganlarida, tana nola qildi. Shunda Rasululloh ﷺ uning oldiga kelib, uni bagʻirlariga bosdilar va u tinchidi. U zot: «Agar men uni bagʻrimga bosmaganimda, u qiyomat kunigacha nola qilardi», dedilar. Sobitdan, u Anasdan shu kabi rivoyat qildi. Yana bir sanad bilan: Nabiy ﷺ xurmo tanasiga suyanib xutba qilar edilar, deb rivoyat qilinib, soʻng uning maʼnosi zikr qilindi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир хурмо танасига суяниб хутба қилар эдилар. Минбар ясалиб, у зот унга ўтганларида, тана нола қилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг олдига келиб, уни бағирларига босдилар ва у тинчиди. У зот: «Агар мен уни бағримга босмаганимда, у қиёмат кунигача нола қиларди», дедилар. Собитдан, у Анасдан шу каби ривоят қилди. Яна бир санад билан: Набий ﷺ хурмо танасига суяниб хутба қилар эдилар, деб ривоят қилиниб, сўнг унинг маъноси зикр қилинди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَتَعَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَظْمًا ثُمَّ صَلَّى وَلَمْ يَمَسَّ مَاءً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ suyakdan (goʻsht) kesib yedilar, soʻng namoz oʻqidilar va suvga tegmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ суякдан (гўшт) кесиб едилар, сўнг намоз ўқидилар ва сувга тегмадилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ {فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ وَإِنْ تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَنْ يَضُرُّوكَ شَيْئًا وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ} قَالَ كَانَ بَنُو النَّضِيرِ إِذَا قَتَلُوا قَتِيلًا مِنْ بَنِي قُرَيْظَةَ أَدَّوْا إِلَيْهِمْ نِصْفَ الدِّيَةِ وَإِذَا قَتَلَ بَنُو قُرَيْظَةَ مِنْ بَنِي النَّضِيرِ قَتِيلًا أَدَّوْا إِلَيْهِمْ الدِّيَةَ كَامِلَةً فَسَوَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنهُمْ الدِّيَةَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan Alloh azza va jallaning: {Agar ular sening oldingga kelsalar, ular oʻrtasida hukm qil yoki ulardan yuz oʻgir. Agar ulardan yuz oʻgirsang, ular senga hech qanday zarar yetkaza olmaydilar. Agar hukm qilsang, ular oʻrtasida adolat bilan hukm qil. Albatta, Alloh adolatlilarni sevadi} degan soʻzi haqida rivoyat qilinadi. U dedi: Banu Naziyr Banu Qurayzadan birovni oʻldirsa, ularga yarim diyat toʻlar edilar; Banu Qurayza Banu Naziyrdan birovni oʻldirsa, ularga toʻliq diyat toʻlar edilar. Shunda Rasululloh ﷺ ular oʻrtasida diyatni teng qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан Аллоҳ азза ва жалланинг: {Агар улар сенинг олдингга келсалар, улар ўртасида ҳукм қил ёки улардан юз ўгир. Агар улардан юз ўгирсанг, улар сенга ҳеч қандай зарар етказа олмайдилар. Агар ҳукм қилсанг, улар ўртасида адолат билан ҳукм қил. Албатта, Аллоҳ адолатлиларни севади} деган сўзи ҳақида ривоят қилинади. У деди: Бану Назийр Бану Қурайзадан бировни ўлдирса, уларга ярим дият тўлар эдилар; Бану Қурайза Бану Назийрдан бировни ўлдирса, уларга тўлиқ дият тўлар эдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ улар ўртасида диятни тенг қилдилар.
حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ شُجَاعٍ حَدَّثَنِي خُصَيْفٌ عَنْ عِكْرِمَةَ وَمُجَاهِدٍ وَعَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍرَفَعَهُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ النُّفَسَاءَ وَالْحَائِضَ تَغْتَسِلُ وَتُحْرِمُ وَتَقْضِي الْمَنَاسِكَ كُلَّهَا غَيْرَ أَنْ لَا تَطُوفَ بِالْبَيْتِ حَتَّى تَطْهُرَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) hadisni Nabiy ﷺga (marfuʼ qilib) rivoyat qiladi: Nifosli va hayzli ayol gʻusl qilib, ehromga kiradi va barcha manosiklarni ado etadi; faqat poklangunicha Baytni tavof qilmaydi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) ҳадисни Набий ﷺга (марфуъ қилиб) ривоят қилади: Нифосли ва ҳайзли аёл ғусл қилиб, эҳромга киради ва барча маносикларни адо этади; фақат поклангунича Байтни тавоф қилмайди.
حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْجُدُ فِي ص
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ Sod (surasi)da sajda qilar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ Сод (сураси)да сажда қилар эдилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ أَخْبَرَنَا رِشْدِينُ بْنُ كُرَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَنِي فَأَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ قَالَ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ ابْنُ عَشْرِ سِنِينَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Nabiy ﷺ bilan namoz oʻqidim va u zotning yonlarida, chap tomonlarida turdim. Shunda u zot meni ushlab, oʻng tomonlariga turgʻizdilar. Ibn Abbos aytdi: Men oʻsha kuni oʻn yoshda edim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Набий ﷺ билан намоз ўқидим ва у зотнинг ёнларида, чап томонларида турдим. Шунда у зот мени ушлаб, ўнг томонларига турғиздилар. Ибн Аббос айтди: Мен ўша куни ўн ёшда эдим.
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ قَالَ دُعِينَا إِلَى طَعَامٍ وَفِينَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ ومِقْسَمٌ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَلَمَّا وُضِعَ الطَّعَامُ قَالَ سَعِيدٌ كُلُّكُمْ بَلَغَهُ مَا قِيلَ فِي الطَّعَامِ قَالَ مِقْسَمٌ حَدِّثْ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَنْ لَمْ يَكُنْ يَسْمَعُ فَقَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا وُضِعَ الطَّعَامُ فَلَا تَأْكُلُوا مِنْ وَسَطِهِ فَإِنَّ الْبَرَكَةَ تَنْزِلُ وَسَطَهُ وَكُلُوا مِنْ حَافَتَيْهِ أَوْ حَافَتَيْهَا
Ato ibn as-Soib (rahimahulloh) aytdi: Bizni taomga chaqirishdi; oramizda Said ibn Jubayr va Ibn Abbosning mavlosi Miqsam bor edi. Taom qoʻyilganda, Said: «Barchangizga taom haqida aytilgan (hadis) yetganmi?» dedi. Miqsam: «Ey Abu Abdulloh, eshitmagan kishiga aytib ber», dedi. Shunda u aytdi: Menga Ibn Abbos hadis aytdi, u dedi: Rasululloh ﷺ: «Taom qoʻyilganda, uning oʻrtasidan yemanglar, chunki baraka uning oʻrtasiga tushadi; balki uning ikki chetidan yenglar», dedilar.Ато ибн ас-Соиб (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Бизни таомга чақиришди; орамизда Саид ибн Жубайр ва Ибн Аббоснинг мавлоси Миқсам бор эди. Таом қўйилганда, Саид: «Барчангизга таом ҳақида айтилган (ҳадис) етганми?» деди. Миқсам: «Эй Абу Абдуллоҳ, эшитмаган кишига айтиб бер», деди. Шунда у айтди: Менга Ибн Аббос ҳадис айтди, у деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Таом қўйилганда, унинг ўртасидан еманглар, чунки барака унинг ўртасига тушади; балки унинг икки четидан енглар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ طَاوُسًا يُخْبِرُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عُمَرَأَنَّهُ شَهِدَ قَضَاءَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ فَجَاءَ حَمَلُ بْنُ مَالِكِ بْنِ النَّابِغَةِ فَقَالَ كُنْتُ بَيْنَ امْرَأَتَيْنِ فَضَرَبَتْ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَى بِمِسْطَحٍ فَقَتَلَتْهَا وَجَنِينَهَا فَقَضَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي جَنِينِهَا بِغُرَّةٍ عَبْدٍ وَأَنْ تُقْتَلَفَقُلْتُ لِعَمْرٍو أَخْبَرَنِي ابْنُ طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ لَقَدْ شَكَّكْتَنِي قَالَ ابْنُ بَكْرٍ كَانَ بَيْنِي وَبَيْنَ امْرَأَتَيَّ فَضَرَبَتْ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَى
Tovus (rahimahulloh) Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, u Umar (roziyallohu anhu)dan xabar berishicha, u shu (masala)da Nabiy ﷺning hukmlarida hozir boʻlgan: Hamal ibn Molik ibn an-Nobigʻa kelib: «Men ikki ayol orasida edim; ulardan biri ikkinchisini yogʻoch bilan urib, uni ham, homilasini ham oʻldirdi», dedi. Shunda Nabiy ﷺ uning homilasi toʻgʻrisida gʻurra — bir qul (berilishi) bilan va (qotil ayol) oʻldirilishi bilan hukm qildilar. Men Amrga: «Menga Ibn Tovus otasidan shunday-shunday deb xabar bergan edi», dedim. U: «Sen meni shubhaga solding», dedi. Ibn Bakr (rivoyatida): «Men ikki ayolim orasida edim, ulardan biri ikkinchisini urdi», deyilgan.Товус (раҳимаҳуллоҳ) Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, у Умар (розияллоҳу анҳу)дан хабар беришича, у шу (масала)да Набий ﷺнинг ҳукмларида ҳозир бўлган: Ҳамал ибн Молик ибн ан-Нобиға келиб: «Мен икки аёл орасида эдим; улардан бири иккинчисини ёғоч билан уриб, уни ҳам, ҳомиласини ҳам ўлдирди», деди. Шунда Набий ﷺ унинг ҳомиласи тўғрисида ғурра — бир қул (берилиши) билан ва (қотил аёл) ўлдирилиши билан ҳукм қилдилар. Мен Амрга: «Менга Ибн Товус отасидан шундай-шундай деб хабар берган эди», дедим. У: «Сен мени шубҳага солдинг», деди. Ибн Бакр (ривоятида): «Мен икки аёлим орасида эдим, улардан бири иккинчисини урди», дейилган.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَطَاءٌ الْخُرَاسَانِيُّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ خِذَامًا أَبَا وَدِيعَةَ أَنْكَحَ ابْنَتَهُ رَجُلًا فَأَتَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاشْتَكَتْ إِلَيْهِ أَنَّهَا أُنْكِحَتْ وَهِيَ كَارِهَةٌ فَانْتَزَعَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ زَوْجِهَا وَقَالَ لَا تُكْرِهُوهُنَّ قَالَ فَنَكَحَتْ بَعْدَ ذَلِكَ أَبَا لُبَابَةَ الْأَنْصَارِيَّ وَكَانَتْ ثَيِّبًاحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَطَاءٌ الْخُرَاسَانِيُّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ نَحْوَهُ وَزَادَ ثُمَّ جَاءَتْهُ بَعْدُ فَأَخْبَرَتْهُ أَنْ قَدْ مَسَّهَا فَمَنَعَهَا أَنْ تَرْجِعَ إِلَى زَوْجِهَا الْأَوَّلِ وَقَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ إِيمَانُهُ أَنْ يُحِلَّهَا لِرَفَاعَةَ فَلَا يَتِمَّ لَهُ نِكَاحُهَا مَرَّةً أُخْرَى ثُمَّ أَتَتْ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ فِي خِلَافَتِهِمَا فَمَنَعَاهَا كِلَاهُمَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Xizom Abu Vadiʼa qizini bir kishiga nikohlab berdi. Qiz Nabiy ﷺ huzurlariga kelib, oʻzi istamagan holda nikohlab berilganidan u zotga shikoyat qildi. Shunda Nabiy ﷺ uni eridan ajratdilar va: «Ularni majburlamanglar», dedilar. U aytdi: Shundan keyin u Abu Lubaba al-Ansoriyga turmushga chiqdi, u (paytda) u ayol boʻlib qolgan edi. Yana shu kabi rivoyat qilinib, unga shu (soʻz) ziyoda qilindi: Soʻng u ayol keyinroq u zotning huzurlariga kelib, (eri) unga yaqinlik qilganini xabar qildi. Shunda u zot uning birinchi eriga qaytishini man qildilar va: «Allohim, agar uning imoni uni Rifoaga halol qilish (uchungina) boʻlgan boʻlsa, unga u bilan yana bir bor nikoh toʻliq boʻlmasin», dedilar. Soʻng u ayol Abu Bakr va Umarning xilofati davrida ularning huzurlariga keldi, ikkovi ham uni man qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Хизом Абу Вадиъа қизини бир кишига никоҳлаб берди. Қиз Набий ﷺ ҳузурларига келиб, ўзи истамаган ҳолда никоҳлаб берилганидан у зотга шикоят қилди. Шунда Набий ﷺ уни эридан ажратдилар ва: «Уларни мажбурламанглар», дедилар. У айтди: Шундан кейин у Абу Лубаба ал-Ансорийга турмушга чиқди, у (пайтда) у аёл бўлиб қолган эди. Яна шу каби ривоят қилиниб, унга шу (сўз) зиёда қилинди: Сўнг у аёл кейинроқ у зотнинг ҳузурларига келиб, (эри) унга яқинлик қилганини хабар қилди. Шунда у зот унинг биринчи эрига қайтишини ман қилдилар ва: «Аллоҳим, агар унинг имони уни Рифоага ҳалол қилиш (учунгина) бўлган бўлса, унга у билан яна бир бор никоҳ тўлиқ бўлмасин», дедилар. Сўнг у аёл Абу Бакр ва Умарнинг хилофати даврида уларнинг ҳузурларига келди, иккови ҳам уни ман қилдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ الْأَحْوَلُ أَنَّ طَاوُسًا أخْبَرَهُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ وَهُوَ يَطُوفُ بِالْكَعْبَةِ بِإِنْسَانٍ يَقُودُ إِنْسَانًا بِخِزَامَةٍ فِي أَنْفِهِ فَقَطَعَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ فَأَمَرَهُ أَنْ يَقُودَهُ بِيَدِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Kaʼbani tavof qilib turganlarida, burniga (taqilgan) jilov bilan boshqa bir insonni yetaklab borayotgan bir insonning yonidan oʻtib qoldilar. Nabiy ﷺ uni (jilovni) oʻz qoʻllari bilan kesdilar va unga (oʻsha kishini) qoʻlidan (ushlab) yetaklashni buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Каъбани тавоф қилиб турганларида, бурнига (тақилган) жилов билан бошқа бир инсонни етаклаб бораётган бир инсоннинг ёнидан ўтиб қолдилар. Набий ﷺ уни (жиловни) ўз қўллари билан кесдилар ва унга (ўша кишини) қўлидан (ушлаб) етаклашни буюрдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ الْأَحْوَلُ أَنَّ طَاوُسًا أَخْبَرَهُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ وَهُوَ يَطُوفُ بِالْكَعْبَةِ بِإِنْسَانٍ قَدْ رَبَطَ يَدَهُ إِلَى إِنْسَانٍ آخَرَ بِسَيْرٍ أَوْ بِخَيْطٍ أَوْ بِشَيْءٍ غَيْرِ ذَلِكَ فَقَطَعَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ قُدْهُ بِيَدِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Kaʼbani tavof qilayotganlarida, qoʻlini — tasma yoki ip yoki shunga oʻxshash narsa bilan — boshqa bir kishiga bogʻlagan bir kishining yonidan oʻtdilar. Nabiy ﷺ uni oʻz qoʻllari bilan kesdilar va: «Uni qoʻlidan (ushlab) yetakla», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Каъбани тавоф қилаётганларида, қўлини — тасма ёки ип ёки шунга ўхшаш нарса билан — бошқа бир кишига боғлаган бир кишининг ёнидан ўтдилар. Набий ﷺ уни ўз қўллари билан кесдилар ва: «Уни қўлидан (ушлаб) етакла», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ زِيَادِ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسِ قَالَمَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَفَرٍ يَرْمُونَ فَقَالَ رَمْيًا بَنِي إِسْمَاعِيلَ فَإِنَّ أَبَاكُمْ كَانَ رَامِيًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oʻq otayotgan bir toʻda kishilarning yonidan oʻtib qolib: «Otinglar, ey Ismoil oʻgʻillari! Zero, otangiz oʻq otuvchi edi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ўқ отаётган бир тўда кишиларнинг ёнидан ўтиб қолиб: «Отинглар, эй Исмоил ўғиллари! Зеро, отангиз ўқ отувчи эди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ فَقَالَ وَلَقَدْ سَمِعْتُ نَبِيَّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يَجِيءُ الْمَقْتُولُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ آخِذًا رَأْسَهُ إِمَّا قَالَ بِشِمَالِهِ وَإِمَّا بِيَمِينِهِ تَشْخَبُ أَوْدَاجُهُ فِي قُبُلِ عَرْشِ الرَّحْمَنِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَقُولُ يَا رَبِّ سَلْ هَذَا فِيمَ قَتَلَنِي
Solim ibn Abul-Jaʼd (rahimahulloh) aytdi: Bir kishi Ibn Abbos huzuriga keldi — soʻng u hadisni zikr qildi —. U aytdi: Men nabiyingiz ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Qiyomat kuni oʻldirilgan kishi boshini — yo chap qoʻlida, yo oʻng qoʻlida — ushlagan, boʻyin tomirlaridan qon otilib turgan holda Rahmon tabaraka va taoloning Arshi oldiga keladi va: ‹Ey Rabbim, buni soʻragin, meni nima uchun oʻldirdi?› deydi».Солим ибн Абул-Жаъд (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Бир киши Ибн Аббос ҳузурига келди — сўнг у ҳадисни зикр қилди —. У айтди: Мен набийингиз ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Қиёмат куни ўлдирилган киши бошини — ё чап қўлида, ё ўнг қўлида — ушлаган, бўйин томирларидан қон отилиб турган ҳолда Раҳмон табарака ва таолонинг Арши олдига келади ва: ‹Эй Раббим, буни сўрагин, мени нима учун ўлдирди?› дейди».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ قَالَبَلَغَنِي أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا سَجَدَ رُئِيَ بَيَاضُ إِبْطَيْهِحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ التَّمِيمِيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ مِثْلَ ذَلِكَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibrohim (rahimahulloh) aytdi: Menga shu (xabar) yetdiki, Nabiy ﷺ sajda qilganlarida, qoʻltiqlarining oqligi koʻrinar edi. Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan ham Nabiy ﷺdan shuning kabisi rivoyat qilingan.Иброҳим (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Менга шу (хабар) етдики, Набий ﷺ сажда қилганларида, қўлтиқларининг оқлиги кўринар эди. Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ҳам Набий ﷺдан шунинг кабиси ривоят қилинган.