حَدَّثَنَا مُحَمَّدٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ: حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، أَنَّ رَجُلاً كَانَ يَمْدَحُ رَجُلاً عِنْدَ ابْنِ عُمَرَ فَجَعَلَ ابْنُ عُمَرَ يَحْثُو التُّرَابَ نَحْوَ فِيهِ، وَقَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: إِذَا رَأَيْتُمُ الْمَدَّاحِينَ فَاحْثُوا فِي وُجُوهِهِمُ التُّرَابَ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi uning huzurida boshqa bir odamni maqtay boshladi. Shunda Ibn Umar uning ogʻziga tomon tuproq socha boshladi va: «Rasululloh ﷺ: ‹Haddan oshib maqtovchilarni koʻrsangiz, yuzlariga tuproq soching›, dedilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши унинг ҳузурида бошқа бир одамни мақтай бошлади. Шунда Ибн Умар унинг оғзига томон тупроқ соча бошлади ва: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ҳаддан ошиб мақтовчиларни кўрсангиз, юзларига тупроқ сочинг›, дедилар», деди.
حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا حَنْظَلَةُ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللهِ قَالَ: سَمِعْتُ عَبْدَ اللهِ بْنَ عُمَرَ قَالَ: وَجَدَ عُمَرُ حُلَّةَ إِسْتَبْرَقٍ، فَأَتَى بِهَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ: اشْتَرِ هَذِهِ، وَالْبَسْهَا عِنْدَ الْجُمُعَةِ، أَوْ حِينَ تَقْدِمُ عَلَيْكَ الْوُفُودُ، فَقَالَ عَلَيْهِ الصَّلاَةُ وَالسَّلاَمُ: إِنَّمَا يَلْبَسُهَا مَنْ لاَ خَلاَقَ لَهُ فِي الْآخِرَةِ، وَأُتِيَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم بِحُلَلٍ، فَأَرْسَلَ إِلَى عُمَرَ بِحُلَّةٍ، وَإِلَى أُسَامَةَ بِحُلَّةٍ، وَإِلَى عَلِيٍّ بِحُلَّةٍ، فَقَالَ عُمَرُ: يَا رَسُولَ اللهِ، أَرْسَلْتَ بِهَا إِلَيَّ، لَقَدْ سَمِعْتُكَ تَقُولُ فِيهَا مَا قُلْتَ؟ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: تَبِيعُهَا، أَوْ تَقْضِي بِهَا حَاجَتَكَ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar bir kishining qoʻlida sundus hulla koʻrdi-da, uni Nabiy ﷺ huzurlariga keltirdi. U zot: «Buni sotib ol», dedilar va hadisni davom ettirdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар бир кишининг қўлида сундус ҳулла кўрди-да, уни Набий ﷺ ҳузурларига келтирди. У зот: «Буни сотиб ол», дедилар ва ҳадисни давом эттирдилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ: حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللهِ قَالَ: حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: أَخْبِرُونِي بِشَجَرَةٍ مَثَلُهَا مَثَلُ الْمُسْلِمِ، تُؤْتِي أُكُلَهَا كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّهَا، لاَ تَحُتُّ وَرَقَهَا، فَوَقَعَ فِي نَفْسِي النَّخْلَةُ، فَكَرِهْتُ أَنْ أَتَكَلَّمَ، وَثَمَّ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، فَلَمَّا لَمْ يَتَكَلَّمَا قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: هِيَ النَّخْلَةُ، فَلَمَّا خَرَجْتُ مَعَ أَبِي قُلْتُ: يَا أَبَتِ، وَقَعَ فِي نَفْسِي النَّخْلَةُ، قَالَ: مَا مَنَعَكَ أَنْ تَقُولَهَا؟ لَوْ كُنْتَ قُلْتَهَا كَانَ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ كَذَا وَكَذَا، قَالَ: مَا مَنَعَنِي إِلاَّ لَمْ أَرَكَ، وَلاَ أَبَا بَكْرٍ تَكَلَّمْتُمَا، فَكَرِهْتُ.
(Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Menga bir daraxt haqida xabar beringlar — uning masali musulmonning masali kabidir; u Robbining izni bilan har faslda (vaqtda) oʻz mevasini beradi va bargini toʻkmaydi» dedilar. Mening koʻnglimga: ‹U — xurmo daraxtidir› degan (fikr) keldi, ammo men gapirishni yoqtirmadim — u yerda Abu Bakr va Umar bor edi. Ular gapirmagach, Paygʻambar ﷺ: «U — xurmo daraxtidir» dedilar. Men otam bilan chiqqanimda: «Ey otajon, mening koʻnglimga: ‹U — xurmo daraxti› degan (fikr) kelgan edi» dedim. U: «Seni uni aytishdan nima toʻsdi? Agar sen uni aytganingda, bu menga falon-falon (narsa)dan koʻra sevimliroq boʻlar edi» dedi. Men: «Meni faqat — sen va Abu Bakrning gapirmaganingizni koʻrganim — toʻsdi, shuning uchun yoqtirmadim» dedim.(Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Менга бир дарахт ҳақида хабар беринглар — унинг масали мусулмоннинг масали кабидир; у Роббининг изни билан ҳар фаслда (вақтда) ўз мевасини беради ва баргини тўкмайди» дедилар. Менинг кўнглимга: ‹У — хурмо дарахтидир› деган (фикр) келди, аммо мен гапиришни ёқтирмадим — у ерда Абу Бакр ва Умар бор эди. Улар гапирмагач, Пайғамбар ﷺ: «У — хурмо дарахтидир» дедилар. Мен отам билан чиққанимда: «Эй отажон, менинг кўнглимга: ‹У — хурмо дарахти› деган (фикр) келган эди» дедим. У: «Сени уни айтишдан нима тўсди? Агар сен уни айтганингда, бу менга фалон-фалон (нарса)дан кўра севимлироқ бўлар эди» деди. Мен: «Мени фақат — сен ва Абу Бакрнинг гапирмаганингизни кўрганим — тўсди, шунинг учун ёқтирмадим» дедим.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ أَبِي غَنِيَّةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي الْعَجْلاَنِ الْمُحَارِبِيِّ قَالَ: كُنْتُ فِي جَيْشِ ابْنِ الزُّبَيْرِ، فَتُوُفِّيَ ابْنُ عَمٍّ لِي، وَأَوْصَى بِجَمَلٍ لَهُ فِي سَبِيلِ اللهِ، فَقُلْتُ لِابْنِهِ: ادْفَعْ إِلَيَّ الْجَمَلَ، فَإِنِّي فِي جَيْشِ ابْنِ الزُّبَيْرِ، فَقَالَ: اذْهَبْ بِنَا إِلَى ابْنِ عُمَرَ حَتَّى نَسْأَلَهُ، فَأَتَيْنَا ابْنَ عُمَرَ، فَقَالَ: يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ، إِنَّ وَالِدِي تُوُفِّيَ، وَأَوْصَى بِجَمَلٍ لَهُ فِي سَبِيلِ اللهِ، وَهَذَا ابْنُ عَمِّي، وَهُوَ فِي جَيْشِ ابْنِ الزُّبَيْرِ، أَفَأَدْفَعُ إِلَيْهِ الْجَمَلَ؟ قَالَ ابْنُ عُمَرَ: يَا بُنَيَّ، إِنَّ سَبِيلَ اللهِ كُلُّ عَمَلٍ صَالِحٍ، فَإِنْ كَانَ وَالِدُكَ إِنَّمَا أَوْصَى بِجَمَلِهِ فِي سَبِيلِ اللهِ عَزَّ وَجَلَّ، فَإِذَا رَأَيْتَ قَوْمًا مُسْلِمِينَ يَغْزُونَ قَوْمًا مِنَ الْمُشْرِكِينَ، فَادْفَعْ إِلَيْهِمُ الْجَمَلَ، فَإِنْ هَذَا وَأَصْحَابَهُ فِي سَبِيلِ غِلْمَانِ قَوْمٍ أَيُّهُمْ يَضَعُ الطَّابَعَ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi uning oldiga kelib: «Ey Abu Abdurrahmon, otam vafot etdi va tuyasini Alloh yoʻlida sarflashni vasiyat qilib ketdi. Mana bu esa amakivachcham boʻlib, u Ibn Zubayr qoʻshinida. Tuyani unga bersam boʻladimi?» dedi. Ibn Umar: «Ey oʻgʻilcham, Alloh yoʻli — har bir yaxshi amaldir. Agar otang tuyasini Alloh azza va jalla yoʻlida sarflashni vasiyat qilgan boʻlsa, musulmon qavmning mushriklarga qarshi jang qilayotganini koʻrsang, tuyani ularga bergin», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши унинг олдига келиб: «Эй Абу Абдурраҳмон, отам вафот этди ва туясини Аллоҳ йўлида сарфлашни васият қилиб кетди. Мана бу эса амакиваччам бўлиб, у Ибн Зубайр қўшинида. Туяни унга берсам бўладими?» деди. Ибн Умар: «Эй ўғилчам, Аллоҳ йўли — ҳар бир яхши амалдир. Агар отанг туясини Аллоҳ азза ва жалла йўлида сарфлашни васият қилган бўлса, мусулмон қавмнинг мушрикларга қарши жанг қилаётганини кўрсанг, туяни уларга бергин», деди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ: حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ: عُذِّبَتِ امْرَأَةٌ فِي هِرَّةٍ حَبَسَتْهَا حَتَّى مَاتَتْ جُوعًا، فَدَخَلَتِ فِيهَا النَّارَ، يُقَالُ، وَاللَّهُ أَعْلَمُ: لاَ أَنْتِ أَطْعَمْتِيهَا، وَلاَ سَقِيتِيهَا حِينَ حَبَسْتِيهَا، وَلاَ أَنْتِ أَرْسَلْتِيهَا، فَأَكَلَتْ مِنْ خَشَاشِ الأَرْضِ.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Bir ayol — oʻzi ochlikdan oʻlguncha qamab qoʻygan bir mushuk sababli — azoblandi va doʻzaxga tashlandi», — dedilar. Allohning Rasuli ﷺ yana: «(Alloh yaxshiroq bilguvchi) Alloh (oʻsha ayolga): ‹Sen uni (mushukni) qamab qoʻyganingda, na uni boqding, na sugʻording, hamda uni — yer hasharotlarini yeb (tirik qolishi) uchun — qoʻyib (ham) yubormading›, — dedi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Бир аёл — ўзи очликдан ўлгунча қамаб қўйган бир мушук сабабли — азобланди ва дўзахга ташланди», — дедилар. Аллоҳнинг Расули ﷺ яна: «(Аллоҳ яхшироқ билгувчи) Аллоҳ (ўша аёлга): ‹Сен уни (мушукни) қамаб қўйганингда, на уни боқдинг, на суғординг, ҳамда уни — ер ҳашаротларини еб (тирик қолиши) учун — қўйиб (ҳам) юбормадинг›, — деди», — дедилар.
حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ: حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ وَثَّابٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: الْمُؤْمِنُ الَّذِي يُخَالِطُ النَّاسَ، وَيَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ، خَيْرٌ مِنَ الَّذِي لاَ يُخَالِطُ النَّاسَ، وَلاَ يَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Odamlar bilan aralashib, ularning ozorlariga sabr qiladigan moʻmin — odamlar bilan aralashmaydigan va ularning ozorlariga sabr qilmaydigan moʻmindan koʻra yaxshiroqdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Одамлар билан аралашиб, уларнинг озорларига сабр қиладиган мўмин — одамлар билан аралашмайдиган ва уларнинг озорларига сабр қилмайдиган мўминдан кўра яхшироқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا بَكْرٌ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، أَنَّ وَهْبَ بْنَ كَيْسَانَ أَخْبَرَهُ، وَكَانَ وَهْبٌ أَدْرَكَ عَبْدَ اللهِ بْنَ عُمَرَ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ رَأَى رَاعِيًا وَغَنَمًا فِي مَكَانٍ قَبِيحٍ وَرَأَى مَكَانًا أَمْثَلَ مِنْهُ، فَقَالَ لَهُ: وَيْحَكَ، يَا رَاعِي، حَوِّلْهَا، فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ: كُلُّ رَاعٍ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U bir choʻponni qoʻylari bilan yaroqsiz bir joyda koʻrib qoldi va undan koʻra yaxshiroq joy borligini koʻrib, unga: «Voy senga, ey choʻpon! Ularni koʻchir! Chunki men Rasululloh ﷺdan: ‹Har bir choʻpon oʻz podasi (raiyati) haqida masʼuldir›, deganlarini eshitganman», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У бир чўпонни қўйлари билан яроқсиз бир жойда кўриб қолди ва ундан кўра яхшироқ жой борлигини кўриб, унга: «Вой сенга, эй чўпон! Уларни кўчир! Чунки мен Расулуллоҳ ﷺдан: ‹Ҳар бир чўпон ўз подаси (раияти) ҳақида масъулдир›, деганларини эшитганман», деди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ: حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ: أَيُّمَا رَجُلٌ قَالَ لأَخِيهِ: كَافِرٌ، فَقَدْ بَاءَ بِهَا أَحَدُهُمَا.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Qaysi bir kishi oʻz birodariga ‹kofir› desa, (bu soʻz) ulardan biriga qaytib tushadi», dedilar. Bu hadis hasan sahih gʻaribdir. «Boa» soʻzining maʼnosi «iqror boʻldi, qaytib tushdi» demakdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Қайси бир киши ўз биродарига ‹кофир› деса, (бу сўз) улардан бирига қайтиб тушади», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир. «Боа» сўзининг маъноси «иқрор бўлди, қайтиб тушди» демакдир.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ دَاوُدَ، قَالَ: حَدَّثَنَا مَالِكٌ، أَنَّ نَافِعًا حَدَّثَهُ، أَنَّ عَبْدَ اللهِ بْنَ عُمَرَ أَخْبَرَهُ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ: إِذَا قَالَ لِلْآخَرِ: كَافِرٌ، فَقَدْ كَفَرَ أَحَدُهُمَا، إِنْ كَانَ الَّذِي قَالَ لَهُ كَافِرًا فَقَدْ صَدَقَ، وَإِنْ لَمْ يَكُنْ كَمَا قَالَ لَهُ فَقَدْ بَاءَ الَّذِي قَالَ لَهُ بِالْكُفْرِ.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ huzuriga zino qilgan bir yahudiy erkak va bir yahudiy ayol keltirildi. Shunda Rasululloh ﷺ yoʻlga chiqib, yahudiylar oldiga kelib: «Sizlar Tavrotda zino qilgan kishi haqida nima topasizlar?» — dedilar. Ular: «Biz ikkovining yuzini qoraytiramiz, (ularni ulovga) mindiramiz, yuzlarini bir-biriga teskari qilamiz va ular (shahar boʻylab) aylantiriladi», — dedilar. U zot: «Agar rostgoʻy boʻlsangiz, Tavrotni keltiringlar», — dedilar. Ular uni keltirib oʻqidilar, toki toshboʻron oyatiga yetganlarida, oʻqiyotgan yigit qoʻlini toshboʻron oyati ustiga qoʻyib, undan oldingi va keyingisini oʻqidi. Shunda Rasululloh ﷺ bilan birga boʻlgan Abdulloh ibn Salom unga: «Unga buyuringki, qoʻlini koʻtarsin», — dedi. U qoʻlini koʻtardi, qarasa, uning ostida toshboʻron oyati bor edi. Bas, Rasululloh ﷺ u ikkovi haqida buyruq berdilar va ular toshboʻron qilindi. Abdulloh ibn Umar dedi: Men u ikkovini toshboʻron qilganlar orasida edim. Men u (yahudiy)ning oʻzi bilan u (ayol)ni toshlardan toʻsayotganini koʻrdim.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига зино қилган бир яҳудий эркак ва бир яҳудий аёл келтирилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ йўлга чиқиб, яҳудийлар олдига келиб: «Сизлар Тавротда зино қилган киши ҳақида нима топасизлар?» — дедилар. Улар: «Биз икковининг юзини қорайтирамиз, (уларни уловга) миндирамиз, юзларини бир-бирига тескари қиламиз ва улар (шаҳар бўйлаб) айлантирилади», — дедилар. У зот: «Агар ростгўй бўлсангиз, Тавротни келтиринглар», — дедилар. Улар уни келтириб ўқидилар, токи тошбўрон оятига етганларида, ўқиётган йигит қўлини тошбўрон ояти устига қўйиб, ундан олдинги ва кейингисини ўқиди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бўлган Абдуллоҳ ибн Салом унга: «Унга буюрингки, қўлини кўтарсин», — деди. У қўлини кўтарди, қараса, унинг остида тошбўрон ояти бор эди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ у иккови ҳақида буйруқ бердилар ва улар тошбўрон қилинди. Абдуллоҳ ибн Умар деди: Мен у икковини тошбўрон қилганлар орасида эдим. Мен у (яҳудий)нинг ўзи билан у (аёл)ни тошлардан тўсаётганини кўрдим.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْمَاجِشُونِ قَالَ: أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللهِ بْنُ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: الظُّلْمُ ظُلُمَاتٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Zulm qiyomat kuni zulmatlar (qorongʻiliklar)dir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abdulloh ibn Amr, Oisha, Abu Muso, Abu Hurayra va Jobirdan ham (rivoyat) bor. Bu hadis Ibn Umarning hadisidan hasan gʻaribdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Зулм қиёмат куни зулматлар (қоронғиликлар)дир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Абдуллоҳ ибн Амр, Оиша, Абу Мусо, Абу Ҳурайра ва Жобирдан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис Ибн Умарнинг ҳадисидан ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ قَالَ: عَادَ ابْنُ عُمَرَ ابْنَ صَفْوَانَ، فَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ، فَصَلَّى بِهِمُ ابْنُ عُمَرَ رَكْعَتَيْنِ، وَقَالَ: إِنَّا سَفْرٌ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U kishi Ibn Safvonni (kasal holida) ziyorat qildilar. Namoz vaqti kirib qolgach, Ibn Umar ularga ikki rakat namoz oʻqib berdilar va: «Biz musofirmiz», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У киши Ибн Сафвонни (касал ҳолида) зиёрат қилдилар. Намоз вақти кириб қолгач, Ибн Умар уларга икки ракат намоз ўқиб бердилар ва: «Биз мусофирмиз», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عِيسَى، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ وَهْبٍ، عَنْ حَرْمَلَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْقُرَشِيِّ، عَنْ نَافِعٍ قَالَ: كَانَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا دَخَلَ عَلَى مَرِيضٍ يَسْأَلُهُ: كَيْفَ هُوَ؟ فَإِذَا قَامَ مِنْ عِنْدِهِ قَالَ: خَارَ اللَّهُ لَكَ، وَلَمْ يَزِدْهُ عَلَيْهِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U kishi bir kasalning huzuriga kirsalar, undan: «Ahvoling qanday?» deb soʻrar edilar. Uning oldidan turib ketayotganlarida esa: «Alloh sen uchun yaxshisini ixtiyor qilsin», der va bundan ziyoda gapirmas edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У киши бир касалнинг ҳузурига кирсалар, ундан: «Аҳволинг қандай?» деб сўрар эдилар. Унинг олдидан туриб кетаётганларида эса: «Аллоҳ сен учун яхшисини ихтиёр қилсин», дер ва бундан зиёда гапирмас эдилар.
حَدَّثَنَا أَصْبَغُ قَالَ: أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ قَالَ: أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ سَالِمًا أَخْبَرَهُ، أَنَّ عَبْدَ اللهِ بْنَ عُمَرَ أَخْبَرَهُ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ عَامَ الرَّمَادَةِ، وَكَانَتْ سَنَةً شَدِيدَةً مُلِمَّةً، بَعْدَ مَا اجْتَهَدَ عُمَرُ فِي إِمْدَادِ الأعْرَابِ بِالإِبِلِ وَالْقَمْحِ وَالزَّيْتِ مِنَ الأَرْيَافِ كُلِّهَا، حَتَّى بَلَحَتِ الأَرْيَافُ كُلُّهَا مِمَّا جَهَدَهَا ذَلِكَ، فَقَامَ عُمَرُ يَدْعُو فَقَالَ: اللَّهُمَّ اجْعَلْ رِزْقَهُمْ عَلَى رُءُوسِ الْجِبَالِ، فَاسْتَجَابَ اللَّهُ لَهُ وَلِلْمُسْلِمِينَ، فَقَالَ حِينَ نَزَلَ بِهِ الْغَيْثُ: الْحَمْدُ لِلَّهِ، فَوَاللَّهِ لَوْ أَنَّ اللَّهَ لَمْ يُفْرِجْهَا مَا تَرَكْتُ بِأَهْلِ بَيْتٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ لَهُمْ سَعَةٌ إِلاَّ أَدْخَلْتُ مَعَهُمْ أَعْدَادَهُمْ مِنَ الْفُقَرَاءِ، فَلَمْ يَكُنِ اثْنَانِ يَهْلِكَانِ مِنَ الطَّعَامِ عَلَى مَا يُقِيمُ وَاحِدًا.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir kishi izorini kibr-havo bilan sudrab ketayotganida, yer uni yutib yubordi va u qiyomat kunigacha yer ostida choʻkib boraveradi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир киши изорини кибр-ҳаво билан судраб кетаётганида, ер уни ютиб юборди ва у қиёмат кунигача ер остида чўкиб бораверади», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ: حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِرَجُلٍ يَعِظُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ، فَقَالَ: دَعْهُ، فَإِنَّ الْحَيَاءَ مِنَ الإيمَانِ.- حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ قَالَ: حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: مَرَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى رَجُلٍ يُعَاتِبُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ، كَأَنَّهُ يَقُولُ: أَضَرَّ بِكَ، فَقَالَ: دَعْهُ، فَإِنَّ الْحَيَاءَ مِنَ الإِيمَانِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kishining yonidan oʻtdilar. U kishi birodarini hayo qilgani uchun tanbeh qilayotgan edi. Shunda u zot: «Uni qoʻyib yubor, chunki hayo iymondandir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир кишининг ёнидан ўтдилар. У киши биродарини ҳаё қилгани учун танбеҳ қилаётган эди. Шунда у зот: «Уни қўйиб юбор, чунки ҳаё иймондандир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ، قَالَ: حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ، عَنِ ابْنِ سُوقَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: إِنْ كُنَّا لَنَعُدُّ فِي الْمَجْلِسِ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم: رَبِّ اغْفِرْ لِي، وَتُبْ عَلَيَّ، إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ مِئَةَ مَرَّةٍ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadilar: Biz Rasululloh ﷺning bir majlisda yuz marta: «Robbigʻfir liy va tub alayya, innaka antat-Tavvobur-Rohiym (Ey Robbim, meni kechirgin va tavbamni qabul etgin; albatta, Sen tavbalarni qabul etuvchi, rahmlisan)», deganlarini sanardik.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг бир мажлисда юз марта: «Роббиғфир лий ва туб алайя, иннака антат-Таввобур-Роҳийм (Эй Роббим, мени кечиргин ва тавбамни қабул этгин; албатта, Сен тавбаларни қабул этувчи, раҳмлисан)», деганларини санардик.
حَدَّثَنَا حَفْصٌ، قَالَ: حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، سَمِعْتُ الأَغَرَّ، رَجُلٌ مِنْ جُهَيْنَةَ، يُحَدِّثُ عَبْدَ اللهِ بْنَ عُمَرَ قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ: تُوبُوا إِلَى اللهِ، فَإِنِّي أَتُوبُ إِلَيْهِ كُلَّ يَوْمٍ مِئَةَ مَرَّةٍ.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺni: «Allohga tavba qilinglar, chunki men Unga har kuni yuz marta tavba qilaman», deb aytayotganlarini eshitdim.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺни: «Аллоҳга тавба қилинглар, чунки мен Унга ҳар куни юз марта тавба қиламан», деб айтаётганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا جَنْدَلُ بْنُ وَالِقٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَعْلَى، عَنْ يُونُسَ بْنِ خَبَّابٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَسْتَغْفِرُ اللَّهَ فِي الْمَجْلِسِ مِئَةَ مَرَّةٍ: رَبِّ اغْفِرْ لِي، وَتُبْ عَلَيَّ، وَارْحَمْنِي، إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», deyayotganlarini eshitdim. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan hadisdir. Bunga oʻxshash (rivoyat) Abu Salamadan, u Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan ham rivoyat qilingan va ikkalasi ham sahihdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», деяётганларини эшитдим. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ҳадисдир. Бунга ўхшаш (ривоят) Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан ҳам ривоят қилинган ва иккаласи ҳам саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ يَعِيشَ، قَالَ: حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: إِنِّي لَأَدْعُو فِي كُلِّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِي حَتَّى أَنْ يُفْسِحَ اللَّهُ فِي مَشْيِ دَابَّتِي، حَتَّى أَرَى مِنْ ذَلِكَ مَا يَسُرُّنِي.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men har bir ishimda duo qilaman, hatto Alloh ulovimning qadamini kengaytirib bersin, deb ham — toki undan meni xursand qiladigan narsani koʻrgunimcha».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен ҳар бир ишимда дуо қиламан, ҳатто Аллоҳ уловимнинг қадамини кенгайтириб берсин, деб ҳам — токи ундан мени хурсанд қиладиган нарсани кўргунимча».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْغَفَّارِ بْنُ دَاوُدَ، قَالَ: حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ: كَانَ مِنْ دُعَاءِ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم: اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ، وَتَحَوُّلِ عَافِيَتِكَ، وَفُجَأَةِ نِقْمَتِكَ، وَجَمِيعِ سَخَطِكَ.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning duolaridan biri shu edi: «Allohim! Albatta, men neʼmatingning zavolidan, ofiyatingning oʻzgarishidan, qahringning toʻsatdan kelishidan va Sening barcha gʻazabingdan Senga panoh tilayman».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг дуоларидан бири шу эди: «Аллоҳим! Албатта, мен неъматингнинг заволидан, офиятингнинг ўзгаришидан, қаҳрингнинг тўсатдан келишидан ва Сенинг барча ғазабингдан Сенга паноҳ тилайман».
حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ صَالِحٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللهِ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ، عَنْ يُونُسَ بْنِ خَبَّابٍ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدْعُو: اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْعَافِيَةَ فِي دِينِي وَأَهْلِي، وَاسْتُرْ عَوْرَتِي، وَآمِنْ رَوْعَتِي، وَاحْفَظْنِي مِنْ بَيْنَ يَدَيَّ، وَمِنْ خَلْفِي، وَعَنْ يَمِينِي، وَعَنْ يَسَارِي، وَمِنْ فَوْقِي، وَأَعُوذُ بِكَ أَنْ أُغْتَالَ مِنْ تَحْتِي.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechqurun va ertalab bu duolarni tark etmas edilar: «Allohumma inniy asʼalukal-afva val-afiyata fid-dunya val-oxiroh. Allohumma inniy asʼalukal-afva val-afiyata fiy diyniy va dunyaya va ahliy va moliy. Allohummastur avrotiy va omin ravʼotiy vahfazniy min bayni yadayya va min xalfiy va an yamiyniy va an shimoliy va min favqiy, va aʼuzu bika an ugʻtola min tahtiy (Ey Alloh, men Sendan dunyo va oxiratda avf va ofiyat soʻrayman. Ey Alloh, men Sendan dinim, dunyoyim, ahlim va molimda avf va ofiyat soʻrayman. Ey Alloh, ayblarimni yop, qoʻrquvlarimni tinchit, meni oldimdan, orqamdan, oʻng tomonimdan, chap tomonimdan va ustimdan asra hamda ostimdan gʻaflatda halok etilishimdan Senga panoh soʻrayman)». Vakiʼ aytadi: Bu yer yorilib yutilishni bildiradi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечқурун ва эрталаб бу дуоларни тарк этмас эдилар: «Аллоҳумма инний асъалукал-афва вал-афията фид-дуня вал-охироҳ. Аллоҳумма инний асъалукал-афва вал-афията фий дийний ва дуняя ва аҳлий ва молий. Аллоҳуммастур авротий ва омин равъотий ваҳфазний мин байни ядайя ва мин халфий ва ан ямийний ва ан шимолий ва мин фавқий, ва аъузу бика ан уғтола мин таҳтий (Эй Аллоҳ, мен Сендан дунё ва охиратда авф ва офият сўрайман. Эй Аллоҳ, мен Сендан диним, дунёйим, аҳлим ва молимда авф ва офият сўрайман. Эй Аллоҳ, айбларимни ёп, қўрқувларимни тинчит, мени олдимдан, орқамдан, ўнг томонимдан, чап томонимдан ва устимдан асра ҳамда остимдан ғафлатда ҳалок этилишимдан Сенга паноҳ сўрайман)». Вакиъ айтади: Бу ер ёрилиб ютилишни билдиради.
حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ قَالَ: حَدَّثَنِي أَبُو مَطَرٍ، أَنَّهُ سَمِعَ سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللهِ، عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا سَمِعَ الرَّعْدَ وَالصَّوَاعِقَ قَالَ: اللَّهُمَّ لاَ تَقْتُلْنَا بِصَعْقِكَ، وَلاَ تُهْلِكْنَا بِعَذَابِكَ، وَعَافِنَا قَبْلَ ذَلِكَ.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ momaqaldiroq va chaqmoqni eshitganlarida: «Allohim, chaqmogʻing bilan bizni oʻldirma, azobing bilan bizni halok qilma va bulardan avval bizga ofiyat ber», der edilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ момақалдироқ ва чақмоқни эшитганларида: «Аллоҳим, чақмоғинг билан бизни ўлдирма, азобинг билан бизни ҳалок қилма ва булардан аввал бизга офият бер», дер эдилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ: حَدَّثَنَا فُضَيْلُ بْنُ عِيَاضٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ قَالَ: هَاجَتْ رِيحٌ مُنْتِنَةٌ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: إِنَّ نَاسًا مِنَ الْمُنَافِقِينَ اغْتَابُوا أُنَاسًا مِنَ الْمُسْلِمِينَ، فَبُعِثَتْ هَذِهِ الرِّيحُ لِذَلِكَ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida oy yorildi (ikkiga boʻlindi). Shunda Rasululloh ﷺ: «Guvoh boʻlinglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ibn Masʼud, Anas va Jubayr ibn Mutʼimdan ham (rivoyat) bor. Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида ой ёрилди (иккига бўлинди). Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Гувоҳ бўлинглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Ибн Масъуд, Анас ва Жубайр ибн Мутъимдан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مَطَرُ بْنُ الْفَضْلِ، قَالَ: حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ: سَمِعْتُ مُغِيثًا يَزْعُمُ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ سَأَلَهُ: مَنْ مَوْلاَهُ؟ فَقَالَ: اللَّهُ وَفُلاَنٌ، قَالَ ابْنُ عُمَرَ: لاَ تَقُلْ كَذَلِكَ، لاَ تَجْعَلْ مَعَ اللهِ أَحَدًا، وَلَكِنْ قُلْ: فُلاَنٌ بَعْدَ اللهِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U bir kishidan: «Mavlong kim?» deb soʻradi. U: «Alloh va falonchi», dedi. Shunda Ibn Umar: «Bunday dema! Alloh bilan birga hech kimni (sherik) qilma. Balki: ‹Allohdan keyin falonchi›, deb ayt», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У бир кишидан: «Мавлонг ким?» деб сўради. У: «Аллоҳ ва фалончи», деди. Шунда Ибн Умар: «Бундай дема! Аллоҳ билан бирга ҳеч кимни (шерик) қилма. Балки: ‹Аллоҳдан кейин фалончи›, деб айт», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ صَالِحٍ قَالَ: حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ دِينَارٍ قَالَ: خَرَجْتُ مَعَ عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ إِلَى السُّوقِ، فَمَرَّ عَلَى جَارِيَةٍ صَغِيرَةٍ تُغَنِّي، فَقَالَ: إِنَّ الشَّيْطَانَ لَوْ تَرَكَ أَحَدًا لَتَرَكَ هَذِهِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U qoʻshiq aytayotgan kichkina bir choʻri qiz yonidan oʻtib qoldi-da: «Agar shayton birovni (yoʻldan urmay) qoldirganida edi, albatta shu (qizni) qoldirgan boʻlardi», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У қўшиқ айтаётган кичкина бир чўри қиз ёнидан ўтиб қолди-да: «Агар шайтон бировни (йўлдан урмай) қолдирганида эди, албатта шу (қизни) қолдирган бўларди», деди.
حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، قَالَ: حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، عَنْ عُبَيْدِ اللهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ غَيْرَ اسْمَ عَاصِيَةَ وَقَالَ: أَنْتِ جَمِيلَةُ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Osiya degan ismni oʻzgartirib: «Sen Jamilasan», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Buni Yahyo ibn Said al-Qatton Ubaydulloh, u Nofiʼ, u Ibn Umardan (deb) musnad qilib rivoyat qilgan. Baʼzilar esa buni Ubaydullohdan, u Nofiʼdan: «Umar (oʻzgartirdi)» deb rivoyat qilgan. Bu bobda Abdurrahmon ibn Avf, Abdulloh ibn Salom, Abdulloh ibn Mutiʼ, Oisha, Hakam ibn Saʼd, Muslim, Usoma ibn Axdariy, Shurayh ibn Honiʼ otasidan va Xaysama ibn Abdurrahmon otasidan (rivoyatlar) bor.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Осия деган исмни ўзгартириб: «Сен Жамиласан», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Буни Яҳё ибн Саид ал-Қаттон Убайдуллоҳ, у Нофиъ, у Ибн Умардан (деб) муснад қилиб ривоят қилган. Баъзилар эса буни Убайдуллоҳдан, у Нофиъдан: «Умар (ўзгартирди)» деб ривоят қилган. Бу бобда Абдурраҳмон ибн Авф, Абдуллоҳ ибн Салом, Абдуллоҳ ибн Мутиъ, Оиша, Ҳакам ибн Саъд, Муслим, Усома ибн Ахдарий, Шурайҳ ибн Ҳониъ отасидан ва Хайсама ибн Абдурраҳмон отасидан (ривоятлар) бор.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللهِ بْنُ مُوسَى، قَالَ: أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: لأَنْ يَمْتَلِئَ جَوْفُ أَحَدِكُمْ قَيْحًا خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَمْتَلِئَ شِعْرًا.
(Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki,) Paygʻambar ﷺ: «Biringizning qornining yiring bilan toʻlishi, uning sheʼr bilan toʻlishidan koʻra yaxshiroqdir» dedilar.(Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики,) Пайғамбар ﷺ: «Бирингизнинг қорнининг йиринг билан тўлиши, унинг шеър билан тўлишидан кўра яхшироқдир» дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ قَالَ: سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ يَقُولُ: قَدِمَ رَجُلاَنِ مِنَ الْمَشْرِقِ خَطِيبَانِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، فَقَامَا فَتَكَلَّمَا ثُمَّ قَعَدَا، وَقَامَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسٍ، خَطِيبُ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم فَتَكَلَّمَ، فَعَجِبَ النَّاسُ مِنْ كَلاَمِهِمَا، فَقَامَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ فَقَالَ: يَا أَيُّهَا النَّاسُ، قُولُوا قَوْلَكُمْ، فَإِنَّمَا تَشْقِيقُ الْكَلاَمِ مِنَ الشَّيْطَانِ، ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: إِنَّ مِنَ الْبَيَانِ سِحْرًا.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida mashriqdan notiq boʻlgan ikki kishi keldi. Ular turib nutq soʻzladilar, soʻng oʻtirdilar. Keyin Rasulullohning ﷺ notigʻi Sobit ibn Qays turib gapirdi. Odamlar ularning soʻzlaridan hayratga tushishdi. Shunda Rasululloh ﷺ turib xutba qilar ekanlar: «Ey odamlar! Oʻz soʻzingizni (sodda qilib) ayting. Zero, soʻzni (haddan ortiq) bezab-chiroyli qilish shaytondandir», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Albatta, bayon (notiqlik)ning baʼzisida sehr bordir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида машриқдан нотиқ бўлган икки киши келди. Улар туриб нутқ сўзладилар, сўнг ўтирдилар. Кейин Расулуллоҳнинг ﷺ нотиғи Собит ибн Қайс туриб гапирди. Одамлар уларнинг сўзларидан ҳайратга тушишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ туриб хутба қилар эканлар: «Эй одамлар! Ўз сўзингизни (содда қилиб) айтинг. Зеро, сўзни (ҳаддан ортиқ) безаб-чиройли қилиш шайтондандир», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, баён (нотиқлик)нинг баъзисида сеҳр бордир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عُبَيْدِ اللهِ، عَنْ نَافِعٍ قَالَ: كَانَ ابْنُ عُمَرَ يَضْرِبُ وَلَدَهُ عَلَى اللَّحْنِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U zot oʻz farzandini til (grammatika) xatosi uchun urar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У зот ўз фарзандини тил (грамматика) хатоси учун урар эдилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ: حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ حَمْزَةَ، وَسَالِمٍ ابْنَيْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ: الشُّؤْمُ فِي الدَّارِ، وَالْمَرْأَةِ، وَالْفَرَسِ.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shumlik (boʻladigan boʻlsa) uyda, ayolda va otdadir», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шумлик (бўладиган бўлса) уйда, аёлда ва отдадир», — дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ إِذَا عَطَسَ فَقِيلَ لَهُ: يَرْحَمُكَ اللَّهُ، فَقَالَ: يَرْحَمُنَا اللَّهُ وَإِيَّاكُمْ، وَيَغْفِرُ لَنَا وَلَكُمْ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u juma namozini oʻqib boʻlgach, qaytib, uyida ikki rakaat namoz oʻqir edi, soʻng: «Rasululloh ﷺ ana shunday qilardilar», derdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у жума намозини ўқиб бўлгач, қайтиб, уйида икки ракаат намоз ўқир эди, сўнг: «Расулуллоҳ ﷺ ана шундай қилардилар», дерди.
حَدَّثَنَا عَارِمٌ، قَالَ: حَدَّثَنَا عُمَارَةُ بْنُ زَاذَانَ قَالَ: حَدَّثَنِي مَكْحُولٌ الأَزْدِيُّ قَالَ: كُنْتُ إِلَى جَنْبِ ابْنِ عُمَرَ، فَعَطَسَ رَجُلٌ مِنْ نَاحِيَةِ الْمَسْجِدِ، فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ: يَرْحَمُكَ اللَّهُ إِنْ كُنْتَ حَمِدْتَ اللَّهَ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Masjidning bir chetida bir kishi aksa urganda, u: «Agar Allohga hamd aytgan boʻlsang, Alloh senga rahm qilsin», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Масжиднинг бир четида бир киши акса урганда, у: «Агар Аллоҳга ҳамд айтган бўлсанг, Аллоҳ сенга раҳм қилсин», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلامٍ، قَالَ: أَخْبَرَنَا مَخْلَدٌ، قَالَ: أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ: عَطَسَ ابْنٌ لِعَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ، إِمَّا أَبُو بَكْرٍ، وَإِمَّا عُمَرُ، فَقَالَ: آبَّ، فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ: وَمَا آبَّ؟ إِنَّ آبَّ اسْمُ شَيْطَانٍ مِنَ الشَّيَاطِينِ جَعَلَهَا بَيْنَ الْعَطْسَةِ وَالْحَمْدِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Umarning bir oʻgʻli — yo Abu Bakr, yo Umar — aksa urganda: «Ab!», dedi. Shunda Ibn Umar: «‹Ab› nima? ‹Ab› shaytonlardan bir shaytonning ismi boʻlib, u (bu soʻzni) aksa bilan hamd oʻrtasiga qoʻyadi», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Умарнинг бир ўғли — ё Абу Бакр, ё Умар — акса урганда: «Аб!», деди. Шунда Ибн Умар: «‹Аб› нима? ‹Аб› шайтонлардан бир шайтоннинг исми бўлиб, у (бу сўзни) акса билан ҳамд ўртасига қўяди», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ: خَدِرَتْ رِجْلُ ابْنِ عُمَرَ، فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ: اذْكُرْ أَحَبَّ النَّاسِ إِلَيْكَ، فَقَالَ: يَا مُحَمَّدُ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Uning oyogʻi uvishib qoldi. Shunda bir kishi unga: «Oʻzingga eng suyukli insonni yodga ol», dedi. U: «Yo Muhammad!» dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Унинг оёғи увишиб қолди. Шунда бир киши унга: «Ўзингга энг суюкли инсонни ёдга ол», деди. У: «Ё Муҳаммад!» деди.
حَدَّثَنَا مُوسَى، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: كُنَّا فِي غَزْوَةٍ، فَحَاصَ النَّاسُ حَيْصَةً، قُلْنَا: كَيْفَ نَلْقَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ فَرَرْنَا؟ فَنَزَلَتْ: {إِلاَّ مُتَحَرِّفًا لِقِتَالٍ}، فَقُلْنَا: لاَ نَقْدِمُ الْمَدِينَةَ، فَلاَ يَرَانَا أَحَدٌ، فَقُلْنَا: لَوْ قَدِمْنَا، فَخَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ صَلاَةِ الْفَجْرِ، قُلْنَا: نَحْنُ الْفَرَّارُونَ، قَالَ: أَنْتُمُ الْعَكَّارُونَ، فَقَبَّلْنَا يَدَهُ، قَالَ: أَنَا فِئَتُكُمْ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi, u dedi: Rasululloh ﷺ bizni bir sariyyada (jang otryadida) joʻnatdilar. Odamlar (jangdan) qochib ketishdi. Biz Madinaga keldik va u yerda yashirinib oldik hamda: «Halok boʻldik», dedik. Soʻng Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, biz qochoqlarmiz», dedik. U zot: «Yoʻq, sizlar (imomi tomon) qaytib boruvchilarsiz, men esa sizlarning panohingizman», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir, biz uni faqat Yazid ibn Abu Ziyodning hadisidan bilamiz. «Odamlar qochib ketishdi» degan soʻzining maʼnosi — ular jangdan qochishdi, demakdir. «Yoʻq, sizlar akkorunlarsiz» degan soʻzning (maʼnosi esa): akkor — imomiga uni qoʻllab-quvvatlash uchun qaytib boradigan kishidir, u jangdan qochishni istamaydi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади, у деди: Расулуллоҳ ﷺ бизни бир сарийяда (жанг отрядида) жўнатдилар. Одамлар (жангдан) қочиб кетишди. Биз Мадинага келдик ва у ерда яшириниб олдик ҳамда: «Ҳалок бўлдик», дедик. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз қочоқлармиз», дедик. У зот: «Йўқ, сизлар (имоми томон) қайтиб борувчиларсиз, мен эса сизларнинг паноҳингизман», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир, биз уни фақат Язид ибн Абу Зиёднинг ҳадисидан биламиз. «Одамлар қочиб кетишди» деган сўзининг маъноси — улар жангдан қочишди, демакдир. «Йўқ, сизлар аккорунларсиз» деган сўзнинг (маъноси эса): аккор — имомига уни қўллаб-қувватлаш учун қайтиб борадиган кишидир, у жангдан қочишни истамайди.
حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ يَحْيَى، قَالَ: حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، عَنْ ثَابِتِ بْنِ عُبَيْدٍ قَالَ: أَتَيْتُ مَجْلِسًا فِيهِ عَبْدُ اللهِ بْنُ عُمَرَ، فَقَالَ: إِذَا سَلَّمْتَ فَأَسْمِعْ، فَإِنَّهَا تَحِيَّةٌ مِنْ عِنْدِ اللهِ مُبَارَكَةً طَيْبَةً.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Salom berganingda, (uni) eshittir. Chunki u Alloh tomonidan boʻlgan muborak va pokiza tahiyyatdir», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Салом берганингда, (уни) эшиттир. Чунки у Аллоҳ томонидан бўлган муборак ва покиза таҳийятдир», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْغَفَّارِ بْنُ دَاوُدَ، قَالَ: حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ سَأَلَ أَبَا بَكْرِ بْنَ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ: لِمَ كَانَ أَبُو بَكْرٍ يَكْتُبُ: مِنْ أَبِي بَكْرٍ خَلِيفَةِ رَسُولِ اللهِ، ثُمَّ كَانَ عُمَرُ يَكْتُبُ بَعْدَهُ: مِنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ خَلِيفَةِ أَبِي بَكْرٍ، مَنْ أَوَّلُ مَنْ كَتَبَ: أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ؟ فَقَالَ: حَدَّثَتْنِي جَدَّتِي الشِّفَاءُ، وَكَانَتْ مِنَ الْمُهَاجِرَاتِ الأُوَلِ، وَكَانَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِذَا هُوَ دَخَلَ السُّوقَ دَخَلَ عَلَيْهَا، قَالَتْ: كَتَبَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ إِلَى عَامِلِ الْعِرَاقَيْنِ: أَنِ ابْعَثْ إِلَيَّ بِرَجُلَيْنِ جَلْدَيْنِ نَبِيلَيْنِ، أَسْأَلُهُمَا عَنِ الْعِرَاقِ وَأَهْلِهِ، فَبَعَثَ إِلَيْهِ صَاحِبُ الْعِرَاقَيْنِ بِلَبِيدِ بْنِ رَبِيعَةَ، وَعَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، فَقَدِمَا الْمَدِينَةَ فَأَنَاخَا رَاحِلَتَيْهِمَا بِفِنَاءِ الْمَسْجِدِ، ثُمَّ دَخَلاَ الْمَسْجِدَ فَوَجَدَا عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ، فَقَالاَ لَهُ: يَا عَمْرُو، اسْتَأْذِنْ لَنَا عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عُمَرَ، فَوَثَبَ عَمْرٌو فَدَخَلَ عَلَى عُمَرَ فَقَالَ: السَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، فَقَالَ لَهُ عُمَرُ: مَا بَدَا لَكَ فِي هَذَا الِاسْمِ يَا ابْنَ الْعَاصِ؟ لَتَخْرُجَنَّ مِمَّا قُلْتَ، قَالَ: نَعَمْ، قَدِمَ لَبِيدُ بْنُ رَبِيعَةَ، وَعَدِيُّ بْنُ حَاتِمٍ، فَقَالاَ لِي: اسْتَأْذِنْ لَنَا عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ، فَقُلْتُ: أَنْتُمَا وَاللَّهِ أَصَبْتُمَا اسْمَهُ، وَإِنَّهُ الأَمِيرُ، وَنَحْنُ الْمُؤْمِنُونَ. فَجَرَى الْكِتَابُ مِنْ ذَلِكَ الْيَوْمِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Zayd ibn Horisani Zayd ibn Muhammad deb chaqirar edik. Toki: {Ularni otalariga nisbat berib chaqiringlar, bu Alloh nazdida adolatliroqdir} (Ahzob 5) (oyati) nozil boʻlguncha». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Зайд ибн Ҳорисани Зайд ибн Муҳаммад деб чақирар эдик. Токи: {Уларни оталарига нисбат бериб чақиринглар, бу Аллоҳ наздида адолатлироқдир} (Аҳзоб 5) (ояти) нозил бўлгунча». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ قَالَ: حَدَّثَنِي مَعْنٌ قَالَ: حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللهِ بْنَ عُمَرَ قَالَ: إِذَا دَخَلَ الْبَيْتَ غَيْرَ الْمَسْكُونِ فَلْيَقُلِ: السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِينَ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Kim yashamaydigan boʻsh uyga kirsa: ‹Bizga va Allohning solih bandalariga salom boʻlsin›, desin», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Ким яшамайдиган бўш уйга кирса: ‹Бизга ва Аллоҳнинг солиҳ бандаларига салом бўлсин›, десин», деди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ الْيَمَانِ، عَنْ شَيْبَانَ، عَنْ لَيْثٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ: {لِيَسْتَأْذِنْكُمُ الَّذِينَ مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ}، قَالَ: هِيَ لِلرِّجَالِ دُونَ النِّسَاءِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U {Qoʻl ostingizdagi (qullaringiz) sizlardan izn soʻrasinlar} (Nur, 58) oyati haqida: «Bu ayollarga emas, erkaklarga tegishlidir», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У {Қўл остингиздаги (қулларингиз) сизлардан изн сўрасинлар} (Нур, 58) ояти ҳақида: «Бу аёлларга эмас, эркакларга тегишлидир», деди.
قَالَ: وَأَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ قَالَ: حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ بَنِي عَامِرٍ جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ: أَأَلِجُ؟ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِلْجَارِيَةِ: اخْرُجِي فَقُولِي لَهُ: قُلِ: السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ، أَأَدْخُلُ؟ فَإِنَّهُ لَمْ يُحْسِنِ الِاسْتِئْذَانَ، قَالَ: فَسَمِعْتُهَا قَبْلَ أَنْ تَخْرُجَ إِلَيَّ الْجَارِيَةُ فَقُلْتُ: السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ، أَأَدْخُلُ؟ فَقَالَ: وَعَلَيْكَ، ادْخُلْ، قَالَ: فَدَخَلْتُ فَقُلْتُ: بِأَيِّ شَيْءٍ جِئْتَ؟ فَقَالَ: لَمْ آتِكُمْ إِلاَّ بِخَيْرٍ، أَتَيْتُكُمْ لِتَعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، وَتَدَعُوا عِبَادَةَ اللاَّتِ وَالْعُزَّى، وَتُصَلُّوا فِي اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ خَمْسَ صَلَوَاتٍ، وَتَصُومُوا فِي السَّنَةِ شَهْرًا، وَتَحُجُّوا هَذَا الْبَيْتَ، وَتَأْخُذُوا مِنْ مَالِ أَغْنِيَائِكُمْ فَتَرُدُّوهَا عَلَى فُقَرَائِكُمْ، قَالَ: فَقُلْتُ لَهُ: هَلْ مِنَ الْعِلْمِ شَيْءٌ لاَ تَعْلَمُهُ؟ قَالَ: لَقَدْ عَلَّمَ اللَّهُ خَيْرًا، وَإِنَّ مِنَ الْعِلْمِ مَا لاَ يَعْلَمُهُ إِلاَّ اللَّهُ، الْخَمْسُ لاَ يَعْلَمُهُنَّ إِلاَّ اللَّهُ: {إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ، وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ، وَيَعْلَمُ مَا فِي الأَرْحَامِ، وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا، وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ}.
(Ibn Umar (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Gʻaybning kalitlari beshtadir: ‹Albatta qiyomat (vaqti) ilmi Alloh huzuridadir; Yomgʻ irni (ham) U yogʻ diradi; bachadonlardagi (narsa)ni U biladi; hech bir jon ertaga nima qilishini bilmaydi; hech bir jon qaysi yerda oʻ lishini bilmaydi; albatta Alloh biluvchi, xabardordir› (Luqmon surasi, 34)», dedilar.(Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Ғайбнинг калитлари бештадир: ‹Албатта қиёмат (вақти) илми Аллоҳ ҳузуридадир; Ёмғ ирни (ҳам) У ёғ диради; бачадонлардаги (нарса)ни У билади; ҳеч бир жон эртага нима қилишини билмайди; ҳеч бир жон қайси ерда ў лишини билмайди; албатта Аллоҳ билувчи, хабардордир› (Луқмон сураси, 34)», дедилар.
حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ: حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْفَرَّاءِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُدْعَانَ قَالَ: كُنْتُ مَعَ عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ، فَاسْتَأْذَنَ عَلَى أَهْلِ بَيْتٍ، فَقِيلَ: ادْخُلْ بِسَلاَمٍ، فَأَبَى أَنْ يَدْخُلَ عَلَيْهِمْ.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U bir uy ahlidan kirishga izn soʻradi. Unga: «Salomatlik bilan kir», deyildi. Biroq u ularning oldiga kirishdan bosh tortdi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У бир уй аҳлидан киришга изн сўради. Унга: «Саломатлик билан кир», дейилди. Бироқ у уларнинг олдига киришдан бош тортди.