حَدَّثَنَا الْقَاضِي الْحُسَيْنُ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَنْطَاكِيُّ , ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُنْقِذٍ الْخَوْلانِيُّ , نا إِدْرِيسُ بْنُ يَحْيَى أَبُو عَمْرٍو الْمَعْرُوفُ بِالْخَوْلانِيِّ , عَنْ بَكْرِ بْنِ مُضَرَ , عَنْ صَخْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَرْمَلَةَ , أَنَّهُ سَمِعَ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ , يَقُولُ : عَنْ أَنَسٍ , أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى بِالنَّاسِ فَمَرَّ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ حِمَارٌ , فَقَالَ عَيَّاشُ بْنُ أَبِي رَبِيعَةَ : سُبْحَانَ اللَّهِ , سُبْحَانَ اللَّهِ , سُبْحَانَ اللَّهِ , فَلَمَّا سَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَنِ الْمُسَبِّحُ آنِفًا سُبْحَانَ اللَّهِ ؟ " ، قَالَ : أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ , إِنِّي سَمِعْتُ أَنَّ الْحِمَارَ يَقْطَعُ الصَّلاةَ , قَالَ : " لا يَقْطَعُ الصَّلاةَ شَيْءٌ "
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ odamlarga namoz oʻqib berdilar, ularning oldidan bir eshak oʻtdi. Shunda Ayyosh ibn Abu Rabia: «Subhanalloh, subhanalloh, subhanalloh», dedi. Rasululloh ﷺ salom berganlarida: «Hozir kim subhanalloh deb tasbeh aytdi?» dedilar. U: «Men, ey Allohning Rasuli. Men eshak namozni uzadi, deb eshitgan edim», dedi. U zot: «Namozni hech narsa uzmaydi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ одамларга намоз ўқиб бердилар, уларнинг олдидан бир эшак ўтди. Шунда Айёш ибн Абу Рабиа: «Субҳаналлоҳ, субҳаналлоҳ, субҳаналлоҳ», деди. Расулуллоҳ ﷺ салом берганларида: «Ҳозир ким субҳаналлоҳ деб тасбеҳ айтди?» дедилар. У: «Мен, эй Аллоҳнинг Расули. Мен эшак намозни узади, деб эшитган эдим», деди. У зот: «Намозни ҳеч нарса узмайди», дедилар.
ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ , ثنا شَبَابَةُ , ثنا اللَّيْثُ , عَنْ عَقِيلٍ , عَنِ ابْنِ شِهَابٍ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَجْمَعَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ فِي السَّفَرِ أَخَّرَ الظُّهْرَ حَتَّى يَدْخُلَ أَوَّلُ وَقْتِ الْعَصْرِ "
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ safarda peshin bilan asrni jamlamoqchi boʻlsalar, asrning avvalgi vaqti kirguncha peshinni kechiktirar edilar».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ сафарда пешин билан асрни жамламоқчи бўлсалар, асрнинг аввалги вақти киргунча пешинни кечиктирар эдилар».
وَحَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ , ثنا يَحْيَى بْنُ غَيْلانَ , ثنا مُفَضَّلُ بْنُ فَضَالَةَ , عَنْ عَقِيلٍ , عَنِ ابْنِ شِهَابٍ , أنَّهُ حَدَّثَهُ عَنْ أَنَسٍ , " أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا ارْتَحَلَ قَبْلَ أَنْ تَزِيغَ الشَّمْسُ سَارَ حَتَّى يَدْخُلَ وَقْتُ الْعَصْرِ فَيَنْزِلُ فَيَجْمَعُ بَيْنَهُمَا , وَإِذَا لَمْ يَرْتَحِلْ حَتَّى تَزِيغَ الشَّمْسُ صَلَّى الظُّهْرَ , ثُمَّ ذَهَبَ "
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, «Rasululloh ﷺ quyosh ogʻishidan oldin yoʻlga chiqsalar, asr vaqti kirguncha yurar, soʻng tushib, ikkovini jamlar edilar; agar quyosh ogʻguncha yoʻlga chiqmasalar, peshinni oʻqir, soʻng yoʻlga tushar edilar».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, «Расулуллоҳ ﷺ қуёш оғишидан олдин йўлга чиқсалар, аср вақти киргунча юрар, сўнг тушиб, икковини жамлар эдилар; агар қуёш оғгунча йўлга чиқмасалар, пешинни ўқир, сўнг йўлга тушар эдилар».
ثنا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمِصْرِيُّ , ثنا هَاشِمُ بْنُ يُونُسَ الْقَصَّارُ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ , ثنا مُفَضَّلٌ ، واللَّيْثُ , وَابْنُ لَهِيعَةَ ، عَنْ عَقِيلٍ , عَنِ ابْنِ شِهَابٍ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَجْمَعَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ أَخَّرَ الظُّهْرَ حَتَّى يَدْخُلَ أَوَّلُ وَقْتِ الْعَصْرِ ثُمَّ يَجْمَعُ بَيْنَهُمَا "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, «Rasululloh ﷺ peshin bilan asrni jamlamoqchi boʻlsalar, asrning avvalgi vaqti kirguncha peshinni kechiktirar, soʻng ikkovini jamlar edilar».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, «Расулуллоҳ ﷺ пешин билан асрни жамламоқчи бўлсалар, асрнинг аввалги вақти киргунча пешинни кечиктирар, сўнг икковини жамлар эдилар».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عِيسَى بْنِ أَبِي حَيَّةَ ، نا أبِي , ثنا إِسْحَاقُ بْنُ أَبِي إِسْرَائِيلَ , ثنا رِبْعِيُّ بْنُ الْجَارُودِ الْهُذَلِيُّ , ثنا عَمْرُو بْنُ أَبِي الْحَجَّاجِ , حَدَّثَنِي الْجَارُودُ بْنُ أَبِي سَبْرَةَ , حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ , " أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا سَافَرَ فَأَرَادَ أَنْ يَتَطَوَّعَ لِلصَّلاةِ اسْتَقْبَلَ بِنَاقَتِهِ الْقِبْلَةَ فَكَبَّرَ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ safarga chiqib, nafl namoz oʻqimoqchi boʻlsalar, tuyalarini qiblaga qaratib, takbir aytar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ сафарга чиқиб, нафл намоз ўқимоқчи бўлсалар, туяларини қиблага қаратиб, такбир айтар эдилар.
ثنا أَبُو حَامِدٍ مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ ، ثنا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ , حَدَّثَنَا رِبْعِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْجَارُودِ بْنِ أَبِي سَبْرَةَ , حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي الْحَجَّاجِ , عَنِ الْجَارُودِ بْنِ أَبِي سَبْرَةَ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ فِي سَفَرٍ فَأَرَادَ أَنْ يُصَلِّيَ عَلَى رَاحِلَتِهِ اسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ وَكَبَّرَ , ثُمَّ صَلَّى حَيْثُ وَجَّهَتْ بِهِ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ safarda boʻlib, ulovlari ustida namoz oʻqimoqchi boʻlsalar, qiblaga yuzlanib takbir aytar, soʻng ulov ularni qaysi tomonga yuzlantirsa, oʻsha tomonga (qarab) oʻqir edilar».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ сафарда бўлиб, уловлари устида намоз ўқимоқчи бўлсалар, қиблага юзланиб такбир айтар, сўнг улов уларни қайси томонга юзлантирса, ўша томонга (қараб) ўқир эдилар».
ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مِرْدَاسٍ ، ثنا أَبُو دَاوُدَ ، ثنا مُسَدَّدٌ , حَدَّثَنَا رِبْعِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْجَارُودِ , حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي الْحَجَّاجِ , حَدَّثَنِي الْجَارُودُ بْنُ أَبِي سَبْرَةَ , قَالَ : حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا سَافَرَ فَأَرَادَ أَنْ يَتَطَوَّعَ اسْتَقْبَلَ بِنَاقَتِهِ الْقِبْلَةَ فَكَبَّرَ , ثُمَّ صَلَّى حَيْثُ وَجَّهَتْ بِهِ رِكَابُهُ "
Musaddad bizga aytib berdi: Ribʼiy ibn Abdulloh ibn al-Jorud bizga aytib berdi: Amr ibn Abul-Hajjoj menga aytib berdi: al-Jorud ibn Abu Sabra menga aytib berdi: Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) menga aytib berdiki, Rasululloh ﷺ safarga chiqib, nafl oʻqimoqchi boʻlsalar, tuyalarini qiblaga qaratib, takbir aytar, soʻng ulovlari qaysi tomonga yuzlantirsa, oʻsha tomonga (qarab) oʻqir edilar.Мусаддад бизга айтиб берди: Рибъий ибн Абдуллоҳ ибн ал-Жоруд бизга айтиб берди: Амр ибн Абул-Ҳажжож менга айтиб берди: ал-Жоруд ибн Абу Сабра менга айтиб берди: Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) менга айтиб бердики, Расулуллоҳ ﷺ сафарга чиқиб, нафл ўқимоқчи бўлсалар, туяларини қиблага қаратиб, такбир айтар, сўнг уловлари қайси томонга юзлантирса, ўша томонга (қараб) ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَلِيٍّ ، ثنا الْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ الصَّوَّافُ , أنا يَحْيَى بْنُ غَيْلانَ , أنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَزِيعٍ , عَنْ حُمَيْدٍ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : " كُنَّا نَفْتَحُ عَلَى الأَئِمَّةِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ "
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida imomlarga (qiroatni) ochib berar edik».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида имомларга (қироатни) очиб берар эдик».
حَدَّثَنِي ابْنُ مَنِيعٍ ، ثنا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ , نا جَارِيَةُ بْنُ هَرِمٍ , ثنا حُمَيْدٌ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : " كَانَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُلَقِّنُ بَعْضُهُمْ بَعْضًا فِي الصَّلاةِ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: «Rasululloh ﷺning sahobalari namozda bir-birlariga luqma berishar edi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: «Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари намозда бир-бирларига луқма беришар эди».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الصُّورِيُّ , ثنا عُبَيْدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْعَبْدِيُّ , ثنا مُعْتَمِرٌ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : دَخَلَ رَجُلٌ مِنْ قَيْسٍ , وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ , فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " قُمْ فَارْكَعْ رَكْعَتَيْنِ , وَأَمْسَكَ عَنِ الْخُطْبَةِ حَتَّى فَرَغَ مِنْ صَلاتِهِ " . أَسْنَدَهُ هَذَا الشَّيْخُ عُبَيْدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْعَبْدِيُّ , عَنِ مُعْتَمِرٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ أَنَسٍ وَوَهِمَ فِيهِ , وَالصَّوَابُ عَنِ مُعْتَمِرٍ , عَنْ أَبِيهِ مُرْسَلٌ , كَذَا رَوَاهُ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ , وَغَيْرُهُ ، عَنِ مُعْتَمِرٍ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xutba qilayotganlarida Qays (qabilasi)dan bir kishi kirdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Tur, ikki rakaat oʻqi», dedilar va u namozini tugatgunicha xutbani toʻxtatib turdilar. Bu shayx — Ubayd ibn Muhammad al-Abdiy — buni Muʼtamirdan, u otasidan, u Qatodadan, u Anasdan (deb) musnad qilgan va bunda vahm qilgan. Toʻgʻrisi esa — Muʼtamirdan, u otasidan (rivoyat qilingan) mursaldir. Ahmad ibn Hanbal va boshqalar buni Muʼtamirdan shunday rivoyat qilganlar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хутба қилаётганларида Қайс (қабиласи)дан бир киши кирди. Шунда Набий ﷺ: «Тур, икки ракаат ўқи», дедилар ва у намозини тугатгунича хутбани тўхтатиб турдилар. Бу шайх — Убайд ибн Муҳаммад ал-Абдий — буни Муътамирдан, у отасидан, у Қатодадан, у Анасдан (деб) муснад қилган ва бунда ваҳм қилган. Тўғриси эса — Муътамирдан, у отасидан (ривоят қилинган) мурсалдир. Аҳмад ибн Ҳанбал ва бошқалар буни Муътамирдан шундай ривоят қилганлар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ يُوسُفَ الْمَرْوَرُوذِيُّ , قَالَ : وَجَدْتُ فِي كِتَابِ جَدِّي ، وَحَدَّثَنِي بِهِ أَبِي , عَنْ جَدِّي , ثنا بَقِيَّةُ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَرَّرٍ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أُمِرْتُ بِالْوِتْرِ وَالأَضْحَى , وَلَمْ يُعْزَمْ عَلَيَّ "
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga vitr va qurbonlik buyurildi, ammo (ular) menga qatʼiy farz qilinmadi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга витр ва қурбонлик буюрилди, аммо (улар) менга қатъий фарз қилинмади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ , ثنا عَبْدُ الْوَهَّابِ , ثنا أَيُّوبُ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ , قَالَ : سَأَلْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ عَنِ الْقُنُوتِ , فَقَالَ : " قَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ الرُّكُوعِ "
Muhammad ibn Siyrin aytdi: Anas ibn Molikdan qunut haqida soʻradim. U: «Rasululloh ﷺ rukudan keyin qunut tutdilar», dedi.Муҳаммад ибн Сийрин айтди: Анас ибн Моликдан қунут ҳақида сўрадим. У: «Расулуллоҳ ﷺ рукудан кейин қунут тутдилар», деди.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , ثنا ابْنُ عُلَيَّةَ , ثنا أَيُّوبُ , عَنْ مُحَمَّدٍ , قُلْتُ لأَنَسٍ : هَلْ قَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي صَلاةِ الصُّبْحِ ؟ قَالَ : " نَعَمْ , بَعْدَ الرُّكُوعِ " , قَالَ : ثُمَّ سُئِلَ بَعْدَ ذَلِكَ : هَلْ قَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي صَلاةِ الصُّبْحِ ؟ قَالَ : " نَعَمْ , بَعْدَ الرُّكُوعِ يَسِيرًا "
Muhammad (ibn Siyrin) aytdi: Anasga: «Rasululloh ﷺ subh namozida qunut oʻqiganmilar?» dedim. U: «Ha, rukuʼdan soʻng», dedi. (Rovi) dedi: Soʻng undan yana: «Rasululloh ﷺ subh namozida qunut oʻqiganmilar?» deb soʻralganda, u: «Ha, rukuʼdan soʻng ozgina (oʻqiganlar)», dedi.Муҳаммад (ибн Сийрин) айтди: Анасга: «Расулуллоҳ ﷺ субҳ намозида қунут ўқиганмилар?» дедим. У: «Ҳа, рукуъдан сўнг», деди. (Рови) деди: Сўнг ундан яна: «Расулуллоҳ ﷺ субҳ намозида қунут ўқиганмилар?» деб сўралганда, у: «Ҳа, рукуъдан сўнг озгина (ўқиганлар)», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا أَبُو الأَزْهَرِ ، ثنا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , ثنا أَبُو جَعْفَرٍ الرَّازِيُّ ، عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , قَالَ : " مَا زَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْنُتُ فِي الْفَجْرِ حَتَّى فَارَقَ الدُّنْيَا "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ dunyodan ajragunlaricha bomdodda qunut tutishda davom etdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ дунёдан ажрагунларича бомдодда қунут тутишда давом этдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ بُهْلُولٍ ، ثنا أبِي , ثنا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى . ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ , ثنا أَحْمَدُ بْنُ يُوسُفَ السُّلَمِيُّ , ثنا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى , ثنا أَبُو جَعْفَرٍ الرَّازِيُّ ، عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ , عَنْ أَنَسٍ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَنَتَ شَهْرًا يَدْعُوا عَلَيْهِمْ ثُمَّ تَرَكَهُ , وَأَمَّا فِي الصُّبْحِ فَلَمْ يَزَلْ يَقْنُتُ حَتَّى فَارَقَ الدُّنْيَا " . لَفْظُ النَّيْسَابُورِيِّ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir oy ularga qarshi duo qilib qunut tutdilar, soʻng uni tark etdilar; subhda esa dunyodan ajragunlaricha qunut tutishda davom etdilar. Lafz Naysoburiyniki.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир ой уларга қарши дуо қилиб қунут тутдилар, сўнг уни тарк этдилар; субҳда эса дунёдан ажрагунларича қунут тутишда давом этдилар. Лафз Найсобурийники.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى , قَالا : ثنا أَبُو نُعَيْمٍ ، ثنا أَبُو جَعْفَرٍ الرَّازِيُّ ، عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ , قَالَ : كُنْتُ جَالِسًا عِنْدَ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , فَقِيلَ لَهُ : إِنَّمَا قَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهْرًا , فَقَالَ : " مَا زَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْنُتُ فِي صَلاةِ الْغَدَاةِ حَتَّى فَارَقَ الدُّنْيَا "
Ar-Rabiʼ ibn Anas aytdi: Anas ibn Molikning huzurida oʻtirgan edim. Unga: Rasululloh ﷺ bir oygina qunut tutganlar, deyildi. Shunda u: «Rasululloh ﷺ dunyodan ajragunlaricha bomdod namozida qunut tutishda davom etdilar», dedi.Ар-Рабиъ ибн Анас айтди: Анас ибн Моликнинг ҳузурида ўтирган эдим. Унга: Расулуллоҳ ﷺ бир ойгина қунут тутганлар, дейилди. Шунда у: «Расулуллоҳ ﷺ дунёдан ажрагунларича бомдод намозида қунут тутишда давом этдилар», деди.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى , ثنا أَبُو مَعْمَرٍ ، ثنا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , ثنا عَمْرٌو , عَنِ الْحَسَنِ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , قَالَ : " صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَزَلْ يَقْنُتُ بَعْدَ الرُّكُوعِ فِي صَلاةِ الْغَدَاةِ حَتَّى فَارَقْتُهُ " , قَالَ : وَصَلَّيْتُ خَلْفَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ , فَلَمْ يَزَلْ يَقْنُتُ بَعْدَ الرُّكُوعِ فِي صَلاةِ الْغَدَاةِ حَتَّى فَارَقْتُهُ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqidim; u zotdan ajragunimcha bomdod namozida rukuʼdan keyin qunut tutishda davom etdilar. (Yana) dedi: Umar ibn al-Xattobning orqasida ham namoz oʻqidim; undan ajragunimcha bomdod namozida rukuʼdan keyin qunut tutishda davom etdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқидим; у зотдан ажрагунимча бомдод намозида рукуъдан кейин қунут тутишда давом этдилар. (Яна) деди: Умар ибн ал-Хаттобнинг орқасида ҳам намоз ўқидим; ундан ажрагунимча бомдод намозида рукуъдан кейин қунут тутишда давом этди.
حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ الْعَبَّاسِ بْنِ الْمُغِيرَةِ ، ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْهَيْثَمِ الْعَبْدِيُّ , ثنا قُرَيْشُ بْنُ أَنَسٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ عُبَيْدٍ , عَنِ الْحَسَنِ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : " قَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , وَعُمَرُ حَتَّى فَارَقْتُهُمَا "
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ va Umar — men ulardan ajragunimcha qunut tutdilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ва Умар — мен улардан ажрагунимча қунут тутдилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , ثنا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مُحَمَّدٍ , ثنا قُرَيْشُ بْنُ أَنَسٍ , ثنا إِسْمَاعِيلُ الْمَكِّيُّ , وَعَمْرُو بْنُ عُبَيْدٍ , عَنِ الْحَسَنِ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : " قَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , وَأَبُو بَكْرٍ , وَعُمَرُ , وَعُثْمَانُ , وَأَحْسَبُهُ وَرَابِعٌ حَتَّى فَارَقْتُهُمْ "
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ, Abu Bakr, Umar va Usmon — oʻylaymanki, toʻrtinchisi ham — men ulardan ajragunimcha qunut tutdilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр, Умар ва Усмон — ўйлайманки, тўртинчиси ҳам — мен улардан ажрагунимча қунут тутдилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمَّادٍ ، ثنا عَبَّادُ بْنُ الْوَلِيدِ , ثنا قُرَيْشُ بْنُ أَنَسٍ , ثنا إِسْمَاعِيلُ الْمَكِّيُّ , وَعَمْرٌو , عَنِ الْحَسَنِ , قَالَ : قَالَ لِي أَنَسٌ : " قَنَتُّ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , وَمَعَ عُمَرَ حَتَّى فَارَقْتُهُمَا "
Al-Hasan aytdi: Anas menga: «Men Rasululloh ﷺ bilan va Umar bilan — ulardan ajragunimcha qunut tutdim», dedi.Ал-Ҳасан айтди: Анас менга: «Мен Расулуллоҳ ﷺ билан ва Умар билан — улардан ажрагунимча қунут тутдим», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ الأَشْعَثِ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُصَفَّى , ثنا بَقِيَّةُ , عَنْ عُتْبَةَ بْنِ أَبِي حَكِيمٍ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ أَنَسٍ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي بَعْدَ الْوِتْرِ رَكْعَتَيْنِ , وَهُوَ جَالِسٌ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَةِ الأُولَى بِ أُمِّ الْقُرْآنِ وَإِذَا زُلْزِلَتْ , وَفِي الأُخْرَى بِ أُمِّ الْقُرْآنِ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ " . وَقَالَ لَنَا أَبُو بَكْرٍ : هَذِهِ سُنَّةٌ , تَفَرَّدَ بِهَا أَهْلُ الْبَصْرَةِ , وَحَفِظَهَا أَهْلُ الشَّامِ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ vitrdan keyin oʻtirgan holda ikki rakaat oʻqir, birinchi rakaatda Ummul Qurʼon va {Izaa zulzilat}ni, ikkinchisida esa Ummul Qurʼon va {Qul yaa ayyuhal kaafiruun}ni oʻqir edilar. Abu Bakr bizga: Bu sunnatdir, uni basraliklar yolgʻiz (rivoyat qilganlar), shomliklar esa uni yod olganlar, dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ витрдан кейин ўтирган ҳолда икки ракаат ўқир, биринчи ракаатда Уммул Қуръон ва {Изаа зулзилат}ни, иккинчисида эса Уммул Қуръон ва {Қул яа айюҳал каафируун}ни ўқир эдилар. Абу Бакр бизга: Бу суннатдир, уни басраликлар ёлғиз (ривоят қилганлар), шомликлар эса уни ёд олганлар, деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ الأَشْعَثِ ، ثنا سُلَيْمَانُ بْنُ مَعْبَدٍ , ثنا أَبُو النَّضْرِ ، ثنا مُرَجَّا بْنُ رَجَاءٍ , ثنا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ , حَدَّثَنِي أَنَسٌ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لا يَخْرُجُ يَوْمَ الْفِطْرِ حَتَّى يَأْكُلَ تَمَرَاتٍ وَيَأْكُلُهُنَّ وِتْرًا "
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ Fitr kuni bir necha dona xurmo yemay turib chiqmas edilar va ularni toq sonda yer edilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Фитр куни бир неча дона хурмо емай туриб чиқмас эдилар ва уларни тоқ сонда ер эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، ثنا أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ ، ثنا هُشَيْمٌ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لا يَخْرُجُ يَوْمَ الْفِطْرِ حَتَّى يَطْعَمَ تَمَرَاتٍ "
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ Fitr kuni bir necha dona xurmo yemaguncha chiqmas edilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Фитр куни бир неча дона хурмо емагунча чиқмас эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ الْفَرَجِ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ الزِّبْرِقَانِ , ثنا مُوسَى بْنُ عُبَيْدَةَ , أنا هُودُ بْنُ عَطَاءٍ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , قَالَ : كَانَ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ يُعْجِبُنَا تَعَبُّدُهُ وَاجْتِهَادُهُ , فَذَكَرْنَاهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِاسْمِهِ , وَوَصَفْنَاهُ بِصِفَتِهِ , فَبَيْنَمَا نَحْنُ كَذَلِكَ إِذَا طَلَعَ الرَّجُلُ فَقُلْنَا : هُوَ هَذَا , فَقَالَ : " إِنَّكُمْ لَتُخْبِرُونَ عَنْ رَجُلٍ عَلَى وَجْهِهِ سَفْعَةٌ مِنَ الشَّيْطَانِ " , فَأَقْبَلَ حَتَّى وَقَفَ عَلَيْهِمْ فَلَمْ يُسَلِّمْ , فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " نَشَدْتُكَ اللَّهَ , هَلْ قُلْتَ حِينَ وَقَفْتَ عَلَى الْمَجْلِسِ مَا فِي الْقَوْمِ أَحَدٌ أَفْضَلُ مِنِّي وَخَيْرٌ مِنِّي ؟ " ، فَقَالَ : اللَّهُمَّ نَعَمْ , ثُمَّ دَخَلَ يُصَلِّي , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ يَقْتُلُ الرَّجُلَ ؟ " ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ : أَنَا , فَدَخَلَ عَلَيْهِ فَوَجَدَهُ يُصَلِّي , فَقَالَ : سُبْحَانَ اللَّهِ , أُقْتَلُ رَجُلا يُصَلِّي , وَقَدْ " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ضَرْبِ الْمُصَلِّينَ " , فَخَرَجَ . وَذَكَرَ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ zamonlarida bir kishi bor edi, uning ibodati va ijtihodi bizni hayratga solar edi. Biz uni Rasululloh ﷺga ismini aytib eslatdik va sifatini taʼrifladik. Shu holatda turganimizda oʻsha kishi koʻrindi va biz: «U mana shu», dedik. Shunda u zot: «Sizlar menga yuzida shaytondan bir alomat bor kishi haqida xabar berayotibsizlar», dedilar. U kelib, ularning yonida toʻxtadi, ammo salom bermadi. Rasululloh ﷺ unga: «Seni Alloh nomi bilan soʻrayman, majlis oldida turganingda: bu qavmda mendan afzalroq va mendan yaxshiroq hech kim yoʻq, deb aytmadingmi?» dedilar. U: «Allohim, ha», dedi. Soʻng kirib, namoz oʻqiy boshladi. Rasululloh ﷺ: «Bu kishini kim oʻldiradi?» dedilar. Abu Bakr: «Men», dedi va uning oldiga kirib, uni namoz oʻqiyotgan holda topdi-da: «Subhanalloh, namoz oʻqiyotgan kishini oʻldiramanmi? Holbuki Rasululloh ﷺ namoz oʻqiyotganlarni urishdan qaytarganlar», dedi va chiqib ketdi. Va (roviy) hadisni toʻliqligicha zikr qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ замонларида бир киши бор эди, унинг ибодати ва ижтиҳоди бизни ҳайратга солар эди. Биз уни Расулуллоҳ ﷺга исмини айтиб эслатдик ва сифатини таърифладик. Шу ҳолатда турганимизда ўша киши кўринди ва биз: «У мана шу», дедик. Шунда у зот: «Сизлар менга юзида шайтондан бир аломат бор киши ҳақида хабар бераётибсизлар», дедилар. У келиб, уларнинг ёнида тўхтади, аммо салом бермади. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сени Аллоҳ номи билан сўрайман, мажлис олдида турганингда: бу қавмда мендан афзалроқ ва мендан яхшироқ ҳеч ким йўқ, деб айтмадингми?» дедилар. У: «Аллоҳим, ҳа», деди. Сўнг кириб, намоз ўқий бошлади. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу кишини ким ўлдиради?» дедилар. Абу Бакр: «Мен», деди ва унинг олдига кириб, уни намоз ўқиётган ҳолда топди-да: «Субҳаналлоҳ, намоз ўқиётган кишини ўлдираманми? Ҳолбуки Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқиётганларни уришдан қайтарганлар», деди ва чиқиб кетди. Ва (ровий) ҳадисни тўлиқлигича зикр қилди.
ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، ثنا صَالِحُ بْنُ حَاتِمٍ , وَالْقَوَارِيرِيُّ , قَالا : نا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ . ح وَحَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ , ثنا الْعَبَّاسُ بْنُ يَزِيدَ , ثنا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ . ح وَحَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ , ثنا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , ثنا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ . ح وَحَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ , ثنا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى , ثنا أَبُو أُسَامَةَ ، قَالُوا : ثنا سَعِيدٌ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ أَنَسٍ , حَدَّثَهُمْ أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " كَانَ لا يَرْفَعُ يَدَيْهِ فِي شَيْءٍ مِنَ الدُّعَاءِ إِلا الاسْتِسْقَاءَ , فَإِنَّهُ كَانَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ حَتَّى يُرَى بَيَاضُ إِبْطَيْهِ " . هَذَا حَدِيثُ أَبِي أُسَامَةَ , وَقَالَ ابْنُ مَنِيعٍ فِي حَدِيثِهِ . حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ أَنَسٍ , أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " لَمْ يَكُنْ يَرْفَعْ يَدَيْهِ فِي شَيْءٍ مِنَ الدُّعَاءِ إِلا فِي الاسْتِسْقَاءِ , فَإِنَّهُ كَانَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ حَتَّى يُرَى بَيَاضُ إِبْطَيْهِ "
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ hech bir duoda qoʻllarini koʻtarmas edilar, faqat istisqoda (koʻtarar edilar); zero u zot qoʻltiqlarining oqi koʻringunicha qoʻllarini koʻtarar edilar. Bu — Abu Usomaning hadisi. Ibn Maniʼ esa oʻz hadisida: Said ibn Abu Aruba Qatodadan, u Anasdan rivoyat qildiki, Rasululloh ﷺ istisqodan boshqa hech bir duoda qoʻllarini koʻtarmas edilar; zero u zot qoʻltiqlarining oqi koʻringunicha qoʻllarini koʻtarar edilar, dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ҳеч бир дуода қўлларини кўтармас эдилар, фақат истисқода (кўтарар эдилар); зеро у зот қўлтиқларининг оқи кўрингунича қўлларини кўтарар эдилар. Бу — Абу Усоманинг ҳадиси. Ибн Маниъ эса ўз ҳадисида: Саид ибн Абу Аруба Қатодадан, у Анасдан ривоят қилдики, Расулуллоҳ ﷺ истисқодан бошқа ҳеч бир дуода қўлларини кўтармас эдилар; зеро у зот қўлтиқларининг оқи кўрингунича қўлларини кўтарар эдилар, деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ الْقَلانِسِيُّ أَبُو جَعْفَرٍ الْمُخَرِّمِيُّ , ثنا الْهَيْثَمُ بْنُ جَمِيلٍ , ثنا مُبَارَكُ بْنُ فَضَالَةَ , عَنِ الْحَسَنِ , عَنْ أَنَسٍ , كَذَا قَالَ : قَالَ : " كَبَّرَتِ الْمَلائِكَةُ عَلَى آدَمَ أَرْبَعًا , وَكَبَّرَ أَبُو بَكْرٍ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعًا , وَكَبَّرَ عُمَرُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , أَرْبَعًا , وَكَبَّرَ صُهَيْبٌ عَلَى عُمَرَ أَرْبَعًا , وَكَبَّرَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ عَلَى عَلِيٍّ أَرْبَعًا , وَكَبَّرَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَلَى الْحَسَنِ أَرْبَعًا " . مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ هَذَا ضَعِيفٌ
Al-Hasan Anas (roziyallohu anhu)dan — shunday dedi — rivoyat qiladi: «Farishtalar Odamga toʻrt takbir aytdilar; Abu Bakr Nabiy ﷺga toʻrt takbir aytdi; Umar Abu Bakr (roziyallohu anhu)ga toʻrt takbir aytdi; Suhayb Umarga toʻrt takbir aytdi; Hasan ibn Ali Aliyga toʻrt takbir aytdi; Husayn ibn Ali Hasanga toʻrt takbir aytdi». Bu Muhammad ibn al-Valid zaifdir.Ал-Ҳасан Анас (розияллоҳу анҳу)дан — шундай деди — ривоят қилади: «Фаришталар Одамга тўрт такбир айтдилар; Абу Бакр Набий ﷺга тўрт такбир айтди; Умар Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)га тўрт такбир айтди; Суҳайб Умарга тўрт такбир айтди; Ҳасан ибн Али Алийга тўрт такбир айтди; Ҳусайн ибн Али Ҳасанга тўрт такбир айтди». Бу Муҳаммад ибн ал-Валид заифдир.
ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ وَرْدَانَ , وَالْقَوَارِيرِيُّ , قَالا : نا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ , ثنا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَكُنْ يَرْفَعُ يَدَيْهِ فِي شَيْءٍ مِنَ الدُّعَاءِ إِلا فِي الاسْتِسْقَاءِ , فَإِنَّهُ كَانَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ حَتَّى يُرَى بَيَاضُ إِبْطَيْهِ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ istisqodan boshqa hech bir duoda ikki qoʻllarini koʻtarmas edilar. Istisqoda esa qoʻltiqlarining oqligi koʻringuncha qoʻllarini koʻtarardilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ истисқодан бошқа ҳеч бир дуода икки қўлларини кўтармас эдилар. Истисқода эса қўлтиқларининг оқлиги кўрингунча қўлларини кўтарардилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، ثنا عَلِيُّ بْنُ مُسْلِمٍ , وَزَيْدُ بْنُ أَخْزَمَ , قَالا : نا أَبُو دَاوُدَ ، ثنا أَبُو عَامِرٍ الْخَزَّازُ صَالِحُ بْنُ رُسْتُمَ ، عَنْ ثَابِتٍ , عَنْ أَنَسٍ , أَنَّ رَجُلا كَانَ يُنَظِّفُ الْمَسْجِدَ فَمَاتَ فَدُفِنَ لَيْلا , فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرَهُ , فَقَالَ : " انْطَلِقُوا إِلَى قَبْرِهِ " , فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقُوا إِلَى قَبْرِهِ , فَقَالَ : " إِنَّ هَذِهِ الْقُبُورَ مُمْتَلِئَةٌ عَلَى أَهْلِهَا ظُلْمَةً , وَإِنَّ اللَّهَ يُنَوِّرُهَا بِصَلاتِي عَلَيْهَا " , فَأَتَى الْقَبْرَ فَصَلَّى عَلَيْهِ . وَهَذَا لَفْظُ عَلِيِّ بْنِ مُسْلِمٍ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi masjidni tozalab turar edi. U vafot etdi va kechasi dafn qilindi. Soʻng Nabiy ﷺning huzurlariga kelib, buni xabar qilishdi. U zot: «Uning qabriga boringlar», dedilar. Soʻng u zot ham, ular ham uning qabriga bordilar. U zot: «Albatta bu qabrlar ahliga zulmat bilan toʻladir, Alloh esa mening ularga oʻqigan namozim bilan ularni nurlantiradi», dedilar. Soʻng qabrga kelib, unga namoz oʻqidilar. Bu Ali ibn Muslimning lafzidir.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши масжидни тозалаб турар эди. У вафот этди ва кечаси дафн қилинди. Сўнг Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб, буни хабар қилишди. У зот: «Унинг қабрига боринглар», дедилар. Сўнг у зот ҳам, улар ҳам унинг қабрига бордилар. У зот: «Албатта бу қабрлар аҳлига зулмат билан тўладир, Аллоҳ эса менинг уларга ўқиган намозим билан уларни нурлантиради», дедилар. Сўнг қабрга келиб, унга намоз ўқидилар. Бу Али ибн Муслимнинг лафзидир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، ثنا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى الْفَقِيهُ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ , ثنا شُعْبَةُ . ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ , قَالَ : رَأَيْتُ فِي كِتَابِ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ , ثنا شُعْبَةُ . ح وَحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ هَانِئٍ , وَزُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ , قَالا : نا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ , ثنا شُعْبَةُ , عَنْ حَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ , عَنْ ثَابِتٍ , عَنْ أَنَسٍ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عَلَى قَبْرٍ بَعْدَمَا دُفِنَ " . هَذَا لَفْظُ ابْنِ هَانِئٍ , وَقَالَ زُهَيْرٌ : " صَلَّى عَلَى قَبْرِ امْرَأَةٍ بَعْدَمَا دُفِنَتْ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ dafn qilingandan keyin qabrga (janoza) namozini oʻqidilar. Bu Ibn Honiʼning lafzidir. Zuhayr esa: «Dafn qilingandan keyin bir ayolning qabriga namoz oʻqidilar», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ дафн қилингандан кейин қабрга (жаноза) намозини ўқидилар. Бу Ибн Ҳониънинг лафзидир. Зуҳайр эса: «Дафн қилингандан кейин бир аёлнинг қабрига намоз ўқидилар», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي دَاوُدَ ، ثنا سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ , وَمُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ الْعَجَمِيُّ , وَخُشَيْشُ بْنُ أَصْرَمَ , قَالُوا : حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , ثنا مَعْمَرٌ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ أَنَسٍ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُشِيرُ فِي الصَّلاةِ "
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ namozda ishora qilar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ намозда ишора қилар эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ ، ثنا لُوَيْنٌ , ثنا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ , عَنْ ثَابِتٍ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : " كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْمَعُ بُكَاءَ الصَّبِيِّ مَعَ أُمِّهِ وَهُوَ فِي الصَّلاةِ , فَيَقْرَأُ السُّورَةَ الْخَفِيفَةَ أَوِ الْقَصِيرَةَ "
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ namozda boʻlgan holda onasi bilan (kelgan) bolaning yigʻisini eshitib qolar va yengil yoxud qisqa surani oʻqir edilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ намозда бўлган ҳолда онаси билан (келган) боланинг йиғисини эшитиб қолар ва енгил ёхуд қисқа сурани ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا فَضْلُ بْنُ سَهْلٍ الأَعْرَجُ , ثنا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ , حَدَّثَنَا أَبُو الْعَوَّامِ وَهُوَ عِمْرَانُ الْقَطَّانُ ، عَنْ مَعْمَرٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : قَالَ أَبُو بَكْرٍ : إِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا شَهِدُوا أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَأَقَامُوا الصَّلاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ , مَنَعُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلا بِحَقِّهَا , وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عَنَاقًا مِمَّا كَانُوا يُعْطُونَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , لأُقَاتِلَنَّهُمْ عَلَيْهِ "
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Abu Bakr dedi: Rasululloh ﷺ: «Ular Allohdan oʻzga iloh yoʻq va Muhammad Allohning Rasuli ekaniga guvohlik bersalar, namozni toʻkis ado etsalar va zakotni bersalar, mendan qonlari bilan mollarini — haqqidan boshqa (holatda) — saqlab olibdilar, hisoblari esa Allohning zimmasidadir», dedilar, xolos. Allohga qasamki, agar ular Rasululloh ﷺga berib turgan narsalaridan bir echki bolasini mendan man qilsalar, men ular bilan shuning uchun ham albatta jang qilaman.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Абу Бакр деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Улар Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг Расули эканига гувоҳлик берсалар, намозни тўкис адо этсалар ва закотни берсалар, мендан қонлари билан молларини — ҳаққидан бошқа (ҳолатда) — сақлаб олибдилар, ҳисоблари эса Аллоҳнинг зиммасидадир», дедилар, холос. Аллоҳга қасамки, агар улар Расулуллоҳ ﷺга бериб турган нарсаларидан бир эчки боласини мендан ман қилсалар, мен улар билан шунинг учун ҳам албатта жанг қиламан.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الْخَضِرِ الْمُعَدَّلُ بِمَكَّةَ , حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ يُونُسَ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الأَسَدِيُّ , ثنا حَسَّانُ بْنُ سِيَاهٍ , عَنْ ثَابِتٍ , عَنْ أَنَسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " لَيْسَ فِي مَالٍ زَكَاةٌ , حَتَّى يَحُولَ عَلَيْهِ الْحَوْلُ "
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Molda, unga bir yil oʻtmaguncha, zakot yoʻq», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Молда, унга бир йил ўтмагунча, закот йўқ», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي الثَّلْجِ , ثنا نَصْرُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ السِّنْجَارِيُّ , ثنا مَرْوَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ السِّنْجَارِيُّ , حَدَّثَنَا جَرِيرٌ , عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ , عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , قَالَ : قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَيْسَ فِي الْخَضْرَاوَاتِ صَدَقَةٌ " . مَرْوَانُ السِّنْجَارِيُّ ضَعِيفٌ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ: «Koʻkatlarda sadaqa yoʻq», dedilar. Marvon as-Sinjoriy zaifdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ: «Кўкатларда садақа йўқ», дедилар. Марвон ас-Синжорий заифдир.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي رَجَاءٍ , ثنا وَكِيعٌ , ثنا شَرِيكٌ , عَنْ عَلِيِّ بْنِ سُلَيْمٍ , قَالَ : سَأَلْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ عَنِ الْحُلِيِّ , فَقَالَ : " لَيْسَ فِيهِ زَكَاةٌ "
Ali ibn Sulaym shunday dedi: Men Anas ibn Molikdan taqinchoq haqida soʻradim. U: «Unda zakot yoʻq», dedi.Али ибн Сулайм шундай деди: Мен Анас ибн Моликдан тақинчоқ ҳақида сўрадим. У: «Унда закот йўқ», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَرْزُوقٍ فِي آخَرِينَ , وَحَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , ثنا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى , وَالْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ , قَالُوا : ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ , حَدَّثَنِي أَبِي , عَنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ أَنَسٍ , أَنَّ أَبَا بَكْرٍ لَمَّا اسْتُخْلِفَ وَجَّهَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ إِلَى الْبَحْرَيْنِ فَكَتَبَ لَهُ هَذَا الْكِتَابَ " هَذِهِ فَرِيضَةُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ بِهَا رَسُولَهُ , فَمَنْ سُئِلَهَا مِنَ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِهَا , وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَهَا فَلا يُعْطِهِ , فِي أَرْبَعٍ وَعِشْرِينَ مِنَ الإِبِلِ فَمَا دُونَهَا الْغَنَمُ فَفِيهَا فِي كُلِّ خَمْسٍ شَاةٌ , فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ إِلَى خَمْسٍ وَثَلاثِينَ فَفِيهَا بِنْتُ مَخَاضٍ أُنْثَى , فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَثَلاثِينَ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ لَبُونٍ أُنْثَى , فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَأَرْبَعِينَ إِلَى سِتِّينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْجَمَلِ , فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ , فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَسَبْعِينَ إِلَى تِسْعِينَ فَفِيهَا ابْنَتَا لَبُونٍ , فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْجَمَلِ , فَإِذَا زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ بِنْتُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ وَإِنْ تَبَايَنَ أَسْنَانُ الإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الصَّدَقَاتِ , فَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ مِنَ الإِبِلِ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ الْحِقَّةُ , وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ تَيَسَّرْنَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا , وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ حِقَّةٌ وَعِنْدَهُ جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ الْجَذَعَةُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَّدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ , وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلا ابْنَةُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ ابْنَةُ لَبُونٍ , وَيُعْطَى مَعَهَا شَاتَيْنِ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا , وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ الْحِقَّةُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَّدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ , وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ ابْنَةَ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ ابْنَةُ مَخَاضٍ وَيُعْطَى مَعَهَا عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ , وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ ابْنَةَ مَخَاضٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ ابْنَةُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ ابْنَةُ لَبُونٍ وَيُعْطِيهِ الْمُصَّدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ , فَإِنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ ابْنَةُ مَخَاضٍ عَلَى وَجْهِهَا وَعِنْدَهُ ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يَقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَيْءٌ , وَمَنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ إِلا أَرْبَعٌ مِنَ الإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا صَدَقَةٌ إِلا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا , فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا مِنَ الإِبِلِ فَفِيهَا شَاةٌ , وَصَدَقَةُ الْغَنَمِ فِي سَائِمَتِهَا إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِيهَا شَاةٌ , فَإِذَا زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ إِلَى أَنْ تَبْلُغَ مِائَتَيْنِ فَفِيهَا شَاتَانِ , فَإِذَا زَادَتْ عَلَى مِائَتَيْنِ إِلَى ثَلاثِمِائَةٍ فَفِيهَا ثَلاثُ شِيَاهٍ , فَإِذَا زَادَتْ عَلَى ثَلاثِمِائَةٍ فَفِي كُلِّ مِائَةِ شَاةٍ شَاةٌ , وَلا يُخْرَجُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلا ذَاتُ عَوَارٍ وَلا تَيْسٌ إِلا أَنْ يَشَاءَ الْمُصَّدِّقُ , وَلا يَجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ وَلا يُفَرِّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ , وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ , وَإِذَا كَانَتْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ نَاقِصَةً مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةً وَاحِدَةٌ فَلَيْسَ فِيهَا صَدَقَةٌ إِلا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا , وَفِي الرِّقَةِ رُبْعُ الْعُشُورِ , فَإِذَا لَمْ يَكُنْ مَالُهُ إِلا تِسْعِينَ وَمِائَةً فَلَيْسَ فِيهِ صَدَقَةٌ إِلا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا " . وَقَالَ يُوسُفُ فِي حَدِيثِهِ : إِنَّ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقِ كَتَبَ لَهُ هَذَا الْكِتَابَ لَمَّا وَجَّهَهُ إِلَى الْبَحْرَيْنِ : بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ , هَذِهِ فَرِيضَةُ الصَّدَقَةِ , وَقَالَ الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ : إِنَّ أَبَا بَكْرٍ لَمَّا اسْتُخْلِفَ وَجَّهَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ إِلَى الْبَحْرَيْنِ وَكَتَبَ لَهُ هَذَا الْكِتَابَ وَخَتَمَهُ بِخَاتَمِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , وَكَانَ نَقْشُ خَاتَمِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَمَّدٌ سَطْرٌ , وَرَسُولٌ سَطْرٌ , وَاللَّهُ سَطْرٌ , هَذِهِ فَرِيضَةُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ اللَّهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ , الَّتِي أَمَرَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Abu Bakr xalifa qilinganida Anas ibn Molikni Bahraynga joʻnatdi va unga bu maktubni yozib berdi: «Bu — Rasululloh ﷺ musulmonlarga farz qilgan, Alloh Oʻz Rasuliga buyurgan sadaqa farizasidir. Muminlardan kimdan u oʻz holicha soʻralsa, uni bersin; kimdan bundan ortigʻi soʻralsa, unga bermasin. Yigirma toʻrt va undan kam tuyada qoʻy (beriladi): har beshtasiga bir qoʻy. Yigirma beshtaga yetsa, oʻttiz beshtagacha urgʻochi bint maxod; oʻttiz oltitaga yetsa, qirq beshtagacha urgʻochi bint labun; qirq oltitaga yetsa, oltmishtagacha erkak tuya bilan juftlashadigan hiqqa; oltmish bittaga yetsa, yetmish beshtagacha jazaʼa; yetmish oltitaga yetsa, toʻqsontagacha ikkita bint labun; toʻqson bittaga yetsa, bir yuz yigirmatagacha erkak tuya bilan juftlashadigan ikkita hiqqa (beriladi). Bir yuz yigirmatadan ziyoda boʻlsa, har qirqtasiga bint labun va har elliktasiga hiqqa (beriladi). Sadaqa farizalarida tuyalarning yoshi har xil boʻlsa: kimning tuyalari jazaʼa (beradigan) darajaga yetgan boʻlsa-yu, unda jazaʼa boʻlmay, hiqqa boʻlsa, undan hiqqa qabul qilinadi va u bilan birga, agar muyassar boʻlsa, ikkita qoʻy yoki yigirma dirham qoʻshib beradi. Kimning zakoti hiqqaga yetgan boʻlsa-yu, unda hiqqa boʻlmay, jazaʼa boʻlsa, undan jazaʼa qabul qilinadi va zakot yigʻuvchi unga yigirma dirham yoki ikkita qoʻy beradi. Kimning zakoti hiqqaga yetgan boʻlsa-yu, unda faqat bint labun boʻlsa, undan bint labun qabul qilinadi va u bilan birga ikkita qoʻy yoki yigirma dirham beriladi. Kimning zakoti bint labunga yetgan boʻlsa-yu, unda u boʻlmay, hiqqa boʻlsa, undan hiqqa qabul qilinadi va zakot yigʻuvchi unga yigirma dirham yoki ikkita qoʻy beradi. Kimning zakoti bint labunga yetgan boʻlsa-yu, unda u boʻlmay, bint maxod boʻlsa, undan bint maxod qabul qilinadi va u bilan birga yigirma dirham yoki ikkita qoʻy beriladi. Kimning zakoti bint maxodga yetgan boʻlsa-yu, unda u boʻlmay, bint labun boʻlsa, undan bint labun qabul qilinadi va zakot yigʻuvchi unga yigirma dirham yoki ikkita qoʻy beradi. Agar unda oʻz holicha bint maxod boʻlmay, erkak ibn labun boʻlsa, undan u qabul qilinadi va u bilan birga hech narsa (qoʻshilmaydi). Kimda toʻrttadan boshqa tuya boʻlmasa, unda zakot yoʻq, magar egasi xohlasa. Beshta tuyaga yetsa, unda bir qoʻy (bor). Qoʻyning zakoti esa yaylovda boqiladiganida: qirqtadan bir yuz yigirmatagacha boʻlsa, unda bir qoʻy; bir yuz yigirmatadan ziyoda boʻlib, ikki yuztaga yetguncha ikkita qoʻy; ikki yuztadan ziyoda boʻlib, uch yuztaga yetguncha uchta qoʻy; uch yuztadan ziyoda boʻlsa, har yuz qoʻyga bir qoʻy (beriladi). Sadaqada qarib qolgani ham, aybi bori ham, taka ham chiqarilmaydi, magar zakot yigʻuvchi xohlasa. Sadaqadan qoʻrqib ajratilgan narsa qoʻshilmaydi va qoʻshilgan narsa ajratilmaydi. Ikki sherikning (moli) boʻlsa, ular oʻzaro teng ravishda hisob-kitob qiladilar. Kishining yaylovda boqiladigan qoʻyi qirqtadan bittaga kam boʻlsa, unda zakot yoʻq, magar egasi xohlasa. Kumushda esa oʻndan birning choragi (bor). Agar molidan bir yuz toʻqsondan boshqasi boʻlmasa, unda zakot yoʻq, magar egasi xohlasa». Yusuf oʻz hadisida shunday dedi: Abu Bakr as-Siddiq uni Bahraynga joʻnatganida unga bu maktubni yozdi: «Rahmonu Rahim boʻlgan Alloh nomi bilan. Bu sadaqa farizasidir». Fazl ibn Sahl esa shunday dedi: Abu Bakr xalifa qilinganida Anas ibn Molikni Bahraynga joʻnatdi, unga bu maktubni yozdi va uni Nabiy ﷺning muhrlari bilan muhrladi. Nabiy ﷺning muhrlarining naqshi: bir satrda «Muhammad», bir satrda «rasul», bir satrda «Alloh» edi. «Bu — Alloh musulmonlarga farz qilgan, Rasululloh ﷺ buyurgan sadaqa farizasidir».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Абу Бакр халифа қилинганида Анас ибн Моликни Баҳрайнга жўнатди ва унга бу мактубни ёзиб берди: «Бу — Расулуллоҳ ﷺ мусулмонларга фарз қилган, Аллоҳ Ўз Расулига буюрган садақа фаризасидир. Муминлардан кимдан у ўз ҳолича сўралса, уни берсин; кимдан бундан ортиғи сўралса, унга бермасин. Йигирма тўрт ва ундан кам туяда қўй (берилади): ҳар бештасига бир қўй. Йигирма бештага етса, ўттиз бештагача урғочи бинт маход; ўттиз олтитага етса, қирқ бештагача урғочи бинт лабун; қирқ олтитага етса, олтмиштагача эркак туя билан жуфтлашадиган ҳиққа; олтмиш биттага етса, етмиш бештагача жазаъа; етмиш олтитага етса, тўқсонтагача иккита бинт лабун; тўқсон биттага етса, бир юз йигирматагача эркак туя билан жуфтлашадиган иккита ҳиққа (берилади). Бир юз йигирматадан зиёда бўлса, ҳар қирқтасига бинт лабун ва ҳар элликтасига ҳиққа (берилади). Садақа фаризаларида туяларнинг ёши ҳар хил бўлса: кимнинг туялари жазаъа (берадиган) даражага етган бўлса-ю, унда жазаъа бўлмай, ҳиққа бўлса, ундан ҳиққа қабул қилинади ва у билан бирга, агар муяссар бўлса, иккита қўй ёки йигирма дирҳам қўшиб беради. Кимнинг закоти ҳиққага етган бўлса-ю, унда ҳиққа бўлмай, жазаъа бўлса, ундан жазаъа қабул қилинади ва закот йиғувчи унга йигирма дирҳам ёки иккита қўй беради. Кимнинг закоти ҳиққага етган бўлса-ю, унда фақат бинт лабун бўлса, ундан бинт лабун қабул қилинади ва у билан бирга иккита қўй ёки йигирма дирҳам берилади. Кимнинг закоти бинт лабунга етган бўлса-ю, унда у бўлмай, ҳиққа бўлса, ундан ҳиққа қабул қилинади ва закот йиғувчи унга йигирма дирҳам ёки иккита қўй беради. Кимнинг закоти бинт лабунга етган бўлса-ю, унда у бўлмай, бинт маход бўлса, ундан бинт маход қабул қилинади ва у билан бирга йигирма дирҳам ёки иккита қўй берилади. Кимнинг закоти бинт маходга етган бўлса-ю, унда у бўлмай, бинт лабун бўлса, ундан бинт лабун қабул қилинади ва закот йиғувчи унга йигирма дирҳам ёки иккита қўй беради. Агар унда ўз ҳолича бинт маход бўлмай, эркак ибн лабун бўлса, ундан у қабул қилинади ва у билан бирга ҳеч нарса (қўшилмайди). Кимда тўрттадан бошқа туя бўлмаса, унда закот йўқ, магар эгаси хоҳласа. Бешта туяга етса, унда бир қўй (бор). Қўйнинг закоти эса яйловда боқиладиганида: қирқтадан бир юз йигирматагача бўлса, унда бир қўй; бир юз йигирматадан зиёда бўлиб, икки юзтага етгунча иккита қўй; икки юзтадан зиёда бўлиб, уч юзтага етгунча учта қўй; уч юзтадан зиёда бўлса, ҳар юз қўйга бир қўй (берилади). Садақада қариб қолгани ҳам, айби бори ҳам, така ҳам чиқарилмайди, магар закот йиғувчи хоҳласа. Садақадан қўрқиб ажратилган нарса қўшилмайди ва қўшилган нарса ажратилмайди. Икки шерикнинг (моли) бўлса, улар ўзаро тенг равишда ҳисоб-китоб қиладилар. Кишининг яйловда боқиладиган қўйи қирқтадан биттага кам бўлса, унда закот йўқ, магар эгаси хоҳласа. Кумушда эса ўндан бирнинг чораги (бор). Агар молидан бир юз тўқсондан бошқаси бўлмаса, унда закот йўқ, магар эгаси хоҳласа». Юсуф ўз ҳадисида шундай деди: Абу Бакр ас-Сиддиқ уни Баҳрайнга жўнатганида унга бу мактубни ёзди: «Раҳмону Раҳим бўлган Аллоҳ номи билан. Бу садақа фаризасидир». Фазл ибн Саҳл эса шундай деди: Абу Бакр халифа қилинганида Анас ибн Моликни Баҳрайнга жўнатди, унга бу мактубни ёзди ва уни Набий ﷺнинг муҳрлари билан муҳрлади. Набий ﷺнинг муҳрларининг нақши: бир сатрда «Муҳаммад», бир сатрда «расул», бир сатрда «Аллоҳ» эди. «Бу — Аллоҳ мусулмонларга фарз қилган, Расулуллоҳ ﷺ буюрган садақа фаризасидир».
حَدَّثَنَا دَعْلَجُ بْنُ أَحْمَدَ ، ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شِيرَوَيْهِ , حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ رَاهَوَيْهِ , أَنْبَأَ النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ , حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ , قَالَ : أَخَذْنَا هَذَا الْكِتَابَ مِنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ يُحَدِّثُهُ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " هَذِهِ فَرَائِضُ صَدَقَةِ الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَمَنْ يُسْأَلُهَا مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فَلْيُعْطِهَا عَلَى وَجْهِهَا , وَمَنْ سُئِلَهَا عَلَى غَيْرِ وَجْهِهَا فَلا يُعْطِهَا ، فِي كُلِّ أَرْبَعٍ وَعِشْرِينَ مِنَ الإِبِلِ فَمَا دُونَهَا الْغَنَمُ فِي كُلِّ خَمْسَةٍ وَعِشْرِينَ إِلَى خَمْسٍ وَثَلاثِينَ فَفِيهَا بِنْتُ مَخَاضٍ , فَإِنْ لَمْ تَكُنْ بِنْتُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ , فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَثَلاثِينَ فَفِيهَا بِنْتُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ , فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ إِلَى سِتِّينَ , فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسَةٍ وَسَبْعِينَ , فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَسَبْعِينَ فَفِيهَا بِنْتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ , فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ , فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَعِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ بِنْتُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ , فَإِنْ تَبَايَنَ أَسْنَانُ الإِبِلِ فَبَلَغَتِ الصَّدَقَةُ عَلَيْهِ جَذَعَةً وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطَى مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنِ اسْتَيْسَرَتَا أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا , فَإِذَا بَلَغَتِ الصَّدَقَةُ حِقَّةً وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَّدِّقُ شَاتَيْنِ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا , فَإِذَا بَلَغَتِ الصَّدَقَةُ عَلَيْهِ حِقَّةً وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلا ابْنَةُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطَى مَعَهَا شَاتَيْنِ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا , وَمَنْ بَلَغَتِ الصَّدَقَةُ عِنْدَهُ ابْنَةَ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ ابْنَةُ لَبُونٍ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطَى الْمُصَّدَّقَ مَعَهَا شَاتَيْنِ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا , فَإِنْ بَلَغَتِ الصَّدَقَةُ عَلَيْهِ ابْنَةَ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهَا وَيُعْطَى مَعَهَا شَاتَيْنِ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا , وَمَنْ بَلَغَتِ الصَّدَقَةُ عَلَيْهِ بِنْتَ مَخَاضٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلا ابْنَةُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِي الْمُصَّدِّقُ شَاتَيْنِ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا , وَمَنْ بَلَغَتِ الصَّدَقَةُ عَلَيْهِ بِنْتَ مَخَاضٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُؤْخَذُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَيْءٌ , وَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلا أَرْبَعٌ مِنَ الإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا صَدَقَةٌ إِلا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا , فَإِذَا بَلَغَتِ الإِبِلُ خَمْسًا فَفِيهَا شَاةٌ , وَفِي سَائِمَةِ الْغَنَمِ إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ شَاةٌ وَاحِدَةٌ , فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَعِشْرِينَ وَمِائَةٍ إِلَى مِائَتَيْنِ فَفِيهَا شَاتَانِ , فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةً إِلَى ثَلاثِمِائَةٍ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ , وَلا يُخْرَجُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ , وَلا ذَاتُ عَوَارٍ وَلا تَيْسٌ , إِلا أَنْ يَشَاءَ الْمُصَّدِّقُ , وَلا يَجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ وَلا يُفَرِّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ , وَمَا كَانَ مِنَ الْخَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ , فَإِذَا نَقَصَتْ سَائِمَةُ الْغَنَمِ مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةً شَاةٌ وَاحِدَةٌ فَلَيْسَ فِيهَا صَدَقَةٌ إِلا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا , وَفِي الرِّقَةِ رُبْعُ الْعُشُورِ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ مَالٌ إِلا تِسْعِينَ وَمِائَةَ دِرْهَمٍ فَلَيْسَ فِيهَا صَدَقَةٌ إِلا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا " . إِسْنَادٌ صَحِيحٌ وَكُلُّهُمْ ثِقَاتٌ
Hammod ibn Salama shunday dedi: Biz bu kitobni Sumoma ibn Abdulloh ibn Anasdan oldik, u uni Anas ibn Molikdan, u Rasululloh ﷺdan rivoyat qilar edi. U zot dedilar: «Bu — musulmonlarning sadaqa farizalari boʻlib, Alloh uni Rasululloh ﷺga buyurgan. Muminlardan kimdan u soʻralsa, uni oʻz holicha bersin; kimdan uning oʻz holidan boshqacha soʻralsa, uni bermasin. Har yigirma toʻrt va undan kam tuyada qoʻy (beriladi). Har yigirma beshtadan oʻttiz beshtagacha bint maxod, agar bint maxod boʻlmasa, erkak ibn labun (beriladi). Oʻttiz oltitaga yetsa, qirq beshtagacha bint labun. Qirq oltitaga yetsa, oltmishtagacha hiqqa. Oltmish bittaga yetsa, yetmish beshtagacha jazaʼa. Yetmish oltitaga yetsa, toʻqsontagacha ikkita bint labun. Toʻqson bittaga yetsa, bir yuz yigirmatagacha ikkita hiqqa. Bir yuz yigirma bittaga yetsa, har qirqtasida bint labun va har elliktasida hiqqa (bor). Agar tuyalarning yoshi har xil boʻlsa: uning zakoti jazaʼaga yetib, unda jazaʼa boʻlmay, hiqqa boʻlsa, undan u qabul qilinadi va u bilan birga, agar muyassar boʻlsa, ikkita qoʻy yoki yigirma dirham beriladi. Zakot hiqqaga yetib, unda hiqqa boʻlmay, jazaʼa boʻlsa, undan u qabul qilinadi va zakot yigʻuvchi unga ikkita qoʻy yoki yigirma dirham beradi. Uning zakoti hiqqaga yetib, unda faqat bint labun boʻlsa, undan u qabul qilinadi va u bilan birga ikkita qoʻy yoki yigirma dirham beriladi. Kimning zakoti bint labunga yetib, unda bint labun boʻlmay, hiqqa boʻlsa, undan u qabul qilinadi va u bilan birga zakot yigʻuvchiga ikkita qoʻy yoki yigirma dirham beriladi. Agar uning zakoti bint labunga yetib, unda u boʻlmay, bint maxod boʻlsa, undan u qabul qilinadi va u bilan birga ikkita qoʻy yoki yigirma dirham beriladi. Kimning zakoti bint maxodga yetib, unda faqat bint labun boʻlsa, undan u qabul qilinadi va zakot yigʻuvchi ikkita qoʻy yoki yigirma dirham beradi. Kimning zakoti bint maxodga yetib, unda u boʻlmay, erkak ibn labun boʻlsa, undan u olinadi va u bilan birga hech narsa (qoʻshilmaydi). Kimda toʻrttadan boshqa tuya boʻlmasa, unda zakot yoʻq, magar egasi xohlasa. Tuyalar beshtaga yetsa, unda bir qoʻy (bor). Yaylovda boqiladigan qoʻyda: qirqtadan bir yuz yigirmatagacha boʻlsa, bitta qoʻy; bir yuz yigirma bittadan ikki yuztagacha yetsa, ikkita qoʻy; bittaga ziyoda boʻlib, uch yuztagacha yetsa, har yuztasida bir qoʻy (bor). Sadaqada qarib qolgani ham, aybi bori ham, taka ham chiqarilmaydi, magar zakot yigʻuvchi xohlasa. Sadaqadan qoʻrqib ajratilgan narsa qoʻshilmaydi va qoʻshilgan narsa ajratilmaydi. Ikki sherikning (moli) boʻlsa, ular oʻzaro teng ravishda hisob-kitob qiladilar. Yaylovda boqiladigan qoʻy qirqtadan bir qoʻyga kam boʻlsa, unda zakot yoʻq, magar egasi xohlasa. Kumushda esa oʻndan birning choragi (bor). Agar mol bir yuz toʻqson dirhamdan iborat boʻlsa, unda zakot yoʻq, magar egasi xohlasa». Isnodi sahih, ularning hammasi ishonchlidir.Ҳаммод ибн Салама шундай деди: Биз бу китобни Сумома ибн Абдуллоҳ ибн Анасдан олдик, у уни Анас ибн Моликдан, у Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилар эди. У зот дедилар: «Бу — мусулмонларнинг садақа фаризалари бўлиб, Аллоҳ уни Расулуллоҳ ﷺга буюрган. Муминлардан кимдан у сўралса, уни ўз ҳолича берсин; кимдан унинг ўз ҳолидан бошқача сўралса, уни бермасин. Ҳар йигирма тўрт ва ундан кам туяда қўй (берилади). Ҳар йигирма бештадан ўттиз бештагача бинт маход, агар бинт маход бўлмаса, эркак ибн лабун (берилади). Ўттиз олтитага етса, қирқ бештагача бинт лабун. Қирқ олтитага етса, олтмиштагача ҳиққа. Олтмиш биттага етса, етмиш бештагача жазаъа. Етмиш олтитага етса, тўқсонтагача иккита бинт лабун. Тўқсон биттага етса, бир юз йигирматагача иккита ҳиққа. Бир юз йигирма биттага етса, ҳар қирқтасида бинт лабун ва ҳар элликтасида ҳиққа (бор). Агар туяларнинг ёши ҳар хил бўлса: унинг закоти жазаъага етиб, унда жазаъа бўлмай, ҳиққа бўлса, ундан у қабул қилинади ва у билан бирга, агар муяссар бўлса, иккита қўй ёки йигирма дирҳам берилади. Закот ҳиққага етиб, унда ҳиққа бўлмай, жазаъа бўлса, ундан у қабул қилинади ва закот йиғувчи унга иккита қўй ёки йигирма дирҳам беради. Унинг закоти ҳиққага етиб, унда фақат бинт лабун бўлса, ундан у қабул қилинади ва у билан бирга иккита қўй ёки йигирма дирҳам берилади. Кимнинг закоти бинт лабунга етиб, унда бинт лабун бўлмай, ҳиққа бўлса, ундан у қабул қилинади ва у билан бирга закот йиғувчига иккита қўй ёки йигирма дирҳам берилади. Агар унинг закоти бинт лабунга етиб, унда у бўлмай, бинт маход бўлса, ундан у қабул қилинади ва у билан бирга иккита қўй ёки йигирма дирҳам берилади. Кимнинг закоти бинт маходга етиб, унда фақат бинт лабун бўлса, ундан у қабул қилинади ва закот йиғувчи иккита қўй ёки йигирма дирҳам беради. Кимнинг закоти бинт маходга етиб, унда у бўлмай, эркак ибн лабун бўлса, ундан у олинади ва у билан бирга ҳеч нарса (қўшилмайди). Кимда тўрттадан бошқа туя бўлмаса, унда закот йўқ, магар эгаси хоҳласа. Туялар бештага етса, унда бир қўй (бор). Яйловда боқиладиган қўйда: қирқтадан бир юз йигирматагача бўлса, битта қўй; бир юз йигирма биттадан икки юзтагача етса, иккита қўй; биттага зиёда бўлиб, уч юзтагача етса, ҳар юзтасида бир қўй (бор). Садақада қариб қолгани ҳам, айби бори ҳам, така ҳам чиқарилмайди, магар закот йиғувчи хоҳласа. Садақадан қўрқиб ажратилган нарса қўшилмайди ва қўшилган нарса ажратилмайди. Икки шерикнинг (моли) бўлса, улар ўзаро тенг равишда ҳисоб-китоб қиладилар. Яйловда боқиладиган қўй қирқтадан бир қўйга кам бўлса, унда закот йўқ, магар эгаси хоҳласа. Кумушда эса ўндан бирнинг чораги (бор). Агар мол бир юз тўқсон дирҳамдан иборат бўлса, унда закот йўқ, магар эгаси хоҳласа». Исноди саҳиҳ, уларнинг ҳаммаси ишончлидир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ الْقَطَّانَ , وَعَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ السَّوَّاقُ , قَالا : حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ غَالِبٍ , ثنا أَبُو عَاصِمٍ مُوسَى بْنُ نَصْرٍ الْحَنَفِيُّ , ثنا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ , عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ , عَنْ جَرِيرِ بْنِ يَزِيدَ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَتَوَضَّأُ بِرَطْلَيْنِ , وَيَغْتَسِلُ بِالصَّاعِ ثَمَانِيَةِ أَرْطَالٍ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ikki ratl bilan tahorat qilar, sakkiz ratl boʻlgan bir soʻ bilan gʻusl qilar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ икки ратл билан таҳорат қилар, саккиз ратл бўлган бир сў билан ғусл қилар эдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ ، ثنا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ عَفَّانَ , ثنا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ , ثنا ابْنُ أَبِي لَيْلَى , ذَكَرَهُ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ بِمُدٍّ رَطْلَيْنِ , وَيَغْتَسِلُ بِصَاعٍ ثَمَانِيَةِ أَرْطَالٍ "
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ ikki ratl boʻlgan bir mudd bilan tahorat qilar, sakkiz ratl boʻlgan bir soʻ bilan gʻusl qilar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ икки ратл бўлган бир мудд билан таҳорат қилар, саккиз ратл бўлган бир сў билан ғусл қилар эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْقَاسِمِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، ثنا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ , ثنا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُثَنَّى , عَنْ الْبُنَانِيُّ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , قَالَ : أَوَّلُ مَا كُرِهَتِ الْحِجَامَةُ لِلصَّائِمِ أَنَّ جَعْفَرَ بْنَ أَبِي طَالِبٍ احْتَجَمَ وَهُوَ صَائِمٌ , فَمَرَّ بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : " أَفْطَرَ هَذَانِ " , ثُمَّ رَخَّصَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدُ فِي الْحِجَامَةِ لِلصَّائِمِ , وَكَانَ أَنَسٌ يَحْتَجِمُ وَهُوَ صَائِمٌ . كُلُّهُمْ ثِقَاتٌ , وَلا أَعْلَمُ لَهُ عِلَّةً
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Roʻzador uchun hijoma (qon oldirish) makruh sanalishining boshlanishi shu boʻldiki, Jaʼfar ibn Abu Tolib roʻzador holda hijoma qildirdi va uning yonidan Nabiy ﷺ oʻtib qolib: «Bu ikkovi roʻzasini ochdi», dedilar. Soʻngra Nabiy ﷺ keyinroq roʻzador uchun hijomaga ruxsat berdilar. Anas esa roʻzador holda hijoma qildirar edi. Ularning hammasi ishonchlidir va men unda birorta illat bilmayman.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Рўзадор учун ҳижома (қон олдириш) макруҳ саналишининг бошланиши шу бўлдики, Жаъфар ибн Абу Толиб рўзадор ҳолда ҳижома қилдирди ва унинг ёнидан Набий ﷺ ўтиб қолиб: «Бу иккови рўзасини очди», дедилар. Сўнгра Набий ﷺ кейинроқ рўзадор учун ҳижомага рухсат бердилар. Анас эса рўзадор ҳолда ҳижома қилдирар эди. Уларнинг ҳаммаси ишончлидир ва мен унда бирорта иллат билмайман.