حَدَّثَنَا الْقَاضِي أَحْمَدُ بْنُ كَامِلٍ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ سَعْدِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَوْفِيُّ , ثنا أبِي , ثنا يَحْيَى بْنُ الْعَلاءِ الرَّازِيُّ , عَنْ يَاسِينَ بْنِ مُعَاذٍ الزَّيَّاتِ , عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعِجْلِيِّ , عَنِ ابْنٍ لأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : احْتَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِسَبْعَ عَشْرَةَ مَضَتْ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ , بَعْدَمَا قَالَ : " أَفْطَرَ الْحَاجِمُ وَالْمَحْجُومُ " . هَذَا إِسْنَادٌ ضَعِيفٌ , وَاخْتُلِفَ عَنْ يَاسِينَ الزَّيَّاتِ , وَهُوَ ضَعِيفٌ
Anas ibn Molikning bir oʻgʻli otasidan rivoyat qiladi: U aytdi: Allohning Rasuli ﷺ: «Hijoma qiluvchi ham, hijoma qildiruvchi ham iftor qildi», deganlaridan keyin, Ramazon oyining oʻn yettisi oʻtganida hijoma qildirdilar. Bu — zaif isnoddir; Yosin az-Zayyotdan (kelgan rivoyatda) ixtilof qilingan, u esa zaifdir.Анас ибн Моликнинг бир ўғли отасидан ривоят қилади: У айтди: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ҳижома қилувчи ҳам, ҳижома қилдирувчи ҳам ифтор қилди», деганларидан кейин, Рамазон ойининг ўн еттиси ўтганида ҳижома қилдирдилар. Бу — заиф исноддир; Ёсин аз-Зайётдан (келган ривоятда) ихтилоф қилинган, у эса заифдир.
نا عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ النَّيْسَابُورِيُّ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ الرَّاسِبِيُّ , ثنا مَسْعُودُ بْنُ جُوَيْرِيَةَ , ثنا الْمُعَافَى بْنُ عِمْرَانَ , عَنْ يَاسِينَ الزَّيَّاتِ , عَنْ يَزِيدَ الرَّقَاشِيِّ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْتَجَمَ وَهُوَ صَائِمٌ , بَعْدَمَا قَالَ : " أَفْطَرَ الْحَاجِمُ وَالْمَحْجُومُ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Rasuli ﷺ: «Hijoma qiluvchi ham, hijoma qildiruvchi ham iftor qildi», deganlaridan keyin, roʻzador holda hijoma qildirdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ҳижома қилувчи ҳам, ҳижома қилдирувчи ҳам ифтор қилди», деганларидан кейин, рўзадор ҳолда ҳижома қилдирдилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ ثَابِتِ بْنِ أَحْمَدَ النُّعْمَانِيُّ , ثنا أَبُو بَكْرٍ سُلَيْمَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّعْمَانِيُّ , ثنا مَسْعُودُ بْنُ جُوَيْرِيَةَ , نا الْمُعَافَى بْنُ عِمْرَانَ , عَنْ يَاسِينَ بْنِ مُعَاذٍ , عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , قَالَ : احْتَجَمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِسَبْعَ عَشْرَةَ خَلَتْ مِنْ رَمَضَانَ , بَعْدَ قَوْلِهِ : " أَفْطَرَ الْحَاجِمُ وَالْمَحْجُومُ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ: «Hijoma qiluvchi ham, hijoma qildiruvchi ham iftor qildi», degan soʻzlaridan keyin, Ramazonning oʻn yettisi oʻtganida hijoma qildirdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ: «Ҳижома қилувчи ҳам, ҳижома қилдирувчи ҳам ифтор қилди», деган сўзларидан кейин, Рамазоннинг ўн еттиси ўтганида ҳижома қилдирдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي الْقَاسِمِ الْمُحَارِبِيُّ , ثنا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ ، ثنا وَكِيعٌ , ثنا يَاسِينُ أَبُو خَلَفٍ , عَنْ رَجُلٍ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْتَجَمَ وَهُوَ صَائِمٌ , بَعْدَمَا قَالَ : " أَفْطَرَ الْحَاجِمُ وَالْمَحْجُومُ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Hijoma qiluvchi ham, hijoma qildiruvchi ham iftor qildi», deganlaridan keyin, roʻzador holda hijoma qildirdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Ҳижома қилувчи ҳам, ҳижома қилдирувчи ҳам ифтор қилди», деганларидан кейин, рўзадор ҳолда ҳижома қилдирдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ ، ثنا مُهَنَّى بْنُ يَحْيَى أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الشَّامِيُّ , ثنا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنْ جَعْفَرِ بْنِ سُلَيْمَانَ , عَنْ ثَابِتٍ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَفْطَرَ أَفْطَرَ عَلَى تَمَرَاتٍ أَوْ رُطَبَاتٍ , فَإِنْ لَمْ يَكُنْ حَسَا حَسَوَاتٍ مِنْ مَاءٍ "
Anas (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ iftor qilganlarida bir necha quruq xurmo yoki yangi xurmo bilan iftor qilar edilar; agar boʻlmasa, bir necha hoʻplam suv ichar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ ифтор қилганларида бир неча қуруқ хурмо ёки янги хурмо билан ифтор қилар эдилар; агар бўлмаса, бир неча ҳўплам сув ичар эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ مِرْدَاسٍ ، ثنا أَبُو دَاوُدَ ، نا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ , ثنا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , أنا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ , أَخْبَرَنِي ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ , أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ , يَقُولُ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُفْطِرُ عَلَى رُطَبَاتٍ قَبْلَ أَنْ يُصَلِّيَ , فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فَعَلَى تَمَرَاتٍ , فَإِنْ لَمْ يَكُنْ حَسَا حَسَوَاتٍ مِنْ مَاءٍ " . هَذَا إِسْنَادٌ صَحِيحٌ
Sobit al-Bunoniy Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdi: Rasululloh ﷺ namoz oʻqishdan oldin bir necha yangi xurmo bilan iftor qilar edilar. Agar yangi xurmo boʻlmasa, bir necha quruq xurmo bilan, quruq xurmo ham boʻlmasa, bir necha hoʻplam suv bilan iftor qilar edilar. Bu isnod sahihdir.Собит ал-Буноний Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитди: Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқишдан олдин бир неча янги хурмо билан ифтор қилар эдилар. Агар янги хурмо бўлмаса, бир неча қуруқ хурмо билан, қуруқ хурмо ҳам бўлмаса, бир неча ҳўплам сув билан ифтор қилар эдилар. Бу иснод саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ سَهْلٍ بِمِصْرَ , قَالَ : حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ , أَخْبَرَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ , أَخْبَرَنِي ابْنُ الْمُنْكَدِرِ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ , أَنَّهُ قَالَ : " أَتَيْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ فِي رَمَضَانَ وَهُوَ يُرِيدُ السَّفَرَ , وَقَدْ رُحِلَتْ دَابَّتُهُ , وَلَبِسَ ثِيَابَ السَّفَرِ , وَقَدْ تَقَارَبَ غُرُوبُ الشَّمْسِ , فَدَعَا بِطَعَامٍ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ رَكِبَ , فَقُلْتُ لَهُ : سُنَّةٌ ؟ قَالَ : نَعَمْ "
Muhammad ibn Kaʼb aytdi: Ramazonda Anas ibn Molikning oldiga bordim, u safarga chiqmoqchi edi; ulovi jihozlangan, safar kiyimlarini kiygan, quyosh botishi ham yaqinlashgan edi. U taom keltirishni buyurdi, undan yedi, soʻng ulovga mindi. Men unga: Sunnatmi? dedim. U: Ha, dedi.Муҳаммад ибн Каъб айтди: Рамазонда Анас ибн Моликнинг олдига бордим, у сафарга чиқмоқчи эди; улови жиҳозланган, сафар кийимларини кийган, қуёш ботиши ҳам яқинлашган эди. У таом келтиришни буюрди, ундан еди, сўнг уловга минди. Мен унга: Суннатми? дедим. У: Ҳа, деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ ، ومُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ الْجُنَيْدِ ، قَالا : نا رَوْحٌ , ثنا شُعْبَةُ , عَنْ عَمْرِو بْنِ عَامِرٍ , قَالَ : سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ , يَقُولُ : قَالَ لِي أَبُو مُوسَى : " أَلَمْ أُنَبَّأْ أَنَّكَ إِذَا خَرَجْتَ خَرَجْتَ صَائِمًا , وَإِذَا دَخَلْتَ دَخَلْتَ صَائِمًا , فَإِذَا خَرَجْتَ فَاخْرُجْ مُفْطِرًا , وَإِذَا دَخَلْتَ فَادْخُلْ مُفْطِرًا "
Amr ibn Omir aytdi: Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdim: Menga Abu Muso aytdi: «Menga xabar berilmadimi, sen chiqsang, roʻzador chiqarkansan, kirsang, roʻzador kirarkansan? Chiqsang, roʻzasiz chiq; kirsang, roʻzasiz kir».Амр ибн Омир айтди: Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим: Менга Абу Мусо айтди: «Менга хабар берилмадими, сен чиқсанг, рўзадор чиқаркансан, кирсанг, рўзадор кираркансан? Чиқсанг, рўзасиз чиқ; кирсанг, рўзасиз кир».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا الْعَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ مَزْيَدٍ , أَخْبَرَنِي أبِي , حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ ، حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ سَعْدٍ , حَدَّثَنِي زِيَادٌ النُّمَيْرِيُّ , حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ , قَالَ : " وَافَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَمَضَانَ فِي سَفَرِهِ فَصَامَ , وَوَافَقَ رَمَضَانَ فِي سَفَرِهِ فَأَفْطَرَ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : كَتَبَ عَنِّي مُوسَى بْنُ هَارُونَ هَذَا الْحَدِيثَ مُنْذُ أَرْبَعِينَ سَنَةً , زِيَادٌ النُّمَيْرِيُّ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: «Rasululloh ﷺ ga safarlarida Ramazon toʻgʻri keldi va roʻza tutdilar; yana safarlarida Ramazon toʻgʻri keldi va roʻzasiz boʻldilar». Abu Bakr aytdi: Muso ibn Horun bu hadisni mendan qirq yil burun yozib olgan. Ziyod an-Numayriy kuchli emas.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ га сафарларида Рамазон тўғри келди ва рўза тутдилар; яна сафарларида Рамазон тўғри келди ва рўзасиз бўлдилар». Абу Бакр айтди: Мусо ибн Ҳорун бу ҳадисни мендан қирқ йил бурун ёзиб олган. Зиёд ан-Нумайрий кучли эмас.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، ثنا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ شَبِيبٍ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ أَبِي خِدَاشٍ , ثنا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ صُبَيْحٍ ، عَنْ عُمَرَ بْنِ أَيُّوبَ الْمَوْصِلِيِّ , عَنْ مُعَاذِ بْنِ عُتْبَةَ , عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ , عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ , عَنْ عَبْدِ الْوَارِثِ الأَنْصَارِيِّ , قَالَ : سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ , يَقُولُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ أَفْطَرَ يَوْمًا مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ مِنْ غَيْرِ رُخْصَةٍ وَلا عُذْرٍ كَانَ عَلَيْهِ أَنْ يَصُومَ ثَلاثِينَ يَوْمًا , وَمَنْ أَفْطَرَ يَوْمَيْنِ كَانَ عَلَيْهِ سِتُّونَ , وَمَنْ أَفْطَرَ ثَلاثَةَ أَيَّامٍ كَانَ عَلَيْهِ تِسْعُونَ يَوْمًا " . وَلا يُثْبَتُ هَذَا الإِسْنَادُ وَلا يَصِحُّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ
Abdulvoris al-Ansoriy aytdi: Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ: «Kim Ramazon oyidan bir kunni ruxsatsiz va uzrsiz ochsa, unga oʻttiz kun roʻza tutish lozim boʻladi; kim ikki kunni ochsa, unga oltmish kun; kim uch kunni ochsa, unga toʻqson kun lozim boʻladi», dedilar. Bu isnod sobit emas va Amr ibn Murradan sahih boʻlmaydi.Абдулворис ал-Ансорий айтди: Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Рамазон ойидан бир кунни рухсатсиз ва узрсиз очса, унга ўттиз кун рўза тутиш лозим бўлади; ким икки кунни очса, унга олтмиш кун; ким уч кунни очса, унга тўқсон кун лозим бўлади», дедилар. Бу иснод собит эмас ва Амр ибн Муррадан саҳиҳ бўлмайди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا أَبُو أُمَيَّةَ الطَّرَسُوسِيُّ ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , حَدَّثَنَا الْعَلاءُ بْنُ سَالِمٍ أَبُو الْحُسَيْنِ , قَالا : نا أَبُو نُعَيْمٍ ، ثنا مِنْدَلُ بْنُ عَلِيٍّ , عَنْ أَبِي هَاشِمٍ ، عَنْ عَبْدِ الْوَارِثِ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ أَفْطَرَ يَوْمًا مِنْ رَمَضَانَ مِنْ غَيْرِ عُذْرٍ فَعَلَيْهِ صِيَامُ شَهْرٍ " . مِنْدَلٌ ضَعِيفٌ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim Ramazondan bir kunni uzrsiz ochsa, unga bir oy roʻza tutish lozim», dedilar. Mandal zaifdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Рамазондан бир кунни узрсиз очса, унга бир ой рўза тутиш лозим», дедилар. Мандал заифдир.
حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ ثَابِتٍ الصَّيْدَلانِيُّ , ثنا أَبُو مُحَمَّدٍ حَامِدُ بْنُ الشَّاذِي الْكَجِّيُّ , ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ الْبَلْخِيُّ أَخُو عِصَامِ بْنِ يُوسُفَ , ثنا أَبُو إِسْحَاقَ الْخُوَارِزْمِيُّ , قَالَ : سَأَلْتُ عَاصِمًا الأَحْوَلَ أَيَسْتَاكُ الصَّائِمُ ؟ قَالَ : نَعَمْ " , قُلْتُ : " بِرَطْبِ السِّوَاكِ وَيَابِسِهِ ؟ قَالَ : نَعَمْ " , قُلْتُ : " أَوَّلَ النَّهَارِ وَآخِرَهُ ؟ قَالَ : نَعَمْ " , قُلْتُ : " عَمَّنْ ؟ قَالَ : عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " . أَبُو إِسْحَاقَ الْخُوَارِزْمِيُّ ضَعِيفٌ
Abu Ishoq al-Xorazmiy aytdi: Osim al-Ahvaldan: Roʻzador misvok qiladimi? deb soʻradim. U: Ha, dedi. Men: Misvokning hoʻlidan ham, qurugʻidan ham? dedim. U: Ha, dedi. Men: Kunning avvalida ham, oxirida ham? dedim. U: Ha, dedi. Men: Kimdan (rivoyat qilyapsan)? dedim. U: Anas ibn Molikdan, Nabiy ﷺ dan, dedi. Abu Ishoq al-Xorazmiy zaifdir.Абу Ишоқ ал-Хоразмий айтди: Осим ал-Аҳвалдан: Рўзадор мисвок қиладими? деб сўрадим. У: Ҳа, деди. Мен: Мисвокнинг ҳўлидан ҳам, қуруғидан ҳам? дедим. У: Ҳа, деди. Мен: Куннинг аввалида ҳам, охирида ҳам? дедим. У: Ҳа, деди. Мен: Кимдан (ривоят қиляпсан)? дедим. У: Анас ибн Моликдан, Набий ﷺ дан, деди. Абу Ишоқ ал-Хоразмий заифдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْوَكِيلُ , ثنا ابْنُ عَرَفَةَ , ثنا رَوْحٌ , نا عِمْرَانُ بْنُ حُدَيْرٍ , عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ " أَنَّهُ ضَعُفَ عَنِ الصَّوْمِ عَامًا , فَصَنَعَ جَفْنَةً مِنْ ثَرِيدٍ , وَدَعَا ثَلاثِينَ مِسْكِينًا فَأَشْبَعَهُمْ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u bir yili roʻza tutishdan ojiz qoldi. Shunda bir katta laganda tarid tayyorlab, oʻttizta miskinni chaqirdi va ularni toʻydirdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у бир йили рўза тутишдан ожиз қолди. Шунда бир катта лаганда тарид тайёрлаб, ўттизта мискинни чақирди ва уларни тўйдирди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ , ثنا ابْنُ عَرَفَةَ , ثنا رَوْحٌ , ثنا سَعِيدٌ , وَهِشَامٌ , عَنْ قَتَادَةَ , أَنَّ أَنَسًا ضَعُفَ قَبْلَ مَوْتِهِ فَأَفْطَرَ , وَأَمَرَ أَهْلَهُ أَنْ يُطْعِمُوا مَكَانَ كُلِّ يَوْمٍ مِسْكِينًا مِسْكِينًا " . قَالَ هِشَامٌ فِي حَدِيثِهِ : فَأَطْعَمَ ثَلاثِينَ مِسْكِينًا
Qatoda (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Anas (roziyallohu anhu) vafotidan oldin zaiflashib qolib, roʻzasini ochdi va ahliga har bir kunning oʻrniga bittadan miskinni taomlantirishni buyurdi. Hishom oʻz hadisida: «Bas, oʻttizta miskinni taomlantirdi», dedi.Қатода (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Анас (розияллоҳу анҳу) вафотидан олдин заифлашиб қолиб, рўзасини очди ва аҳлига ҳар бир куннинг ўрнига биттадан мискинни таомлантиришни буюрди. Ҳишом ўз ҳадисида: «Бас, ўттизта мискинни таомлантирди», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا أَبُو أُمَيَّةَ مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ . ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , ثنا الْعَلاءُ بْنُ سَالِمٍ , قَالا : نا أَبُو نُعَيْمٍ الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ ، ثنا مِنْدَلٌ , عَنْ أَبِي هَاشِمٍ ، عَنْ عَبْدِ الْوَارِثِ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ أَفْطَرَ يَوْمًا مِنْ رَمَضَانَ مِنْ غَيْرِ عُذْرٍ فَعَلَيْهِ صَوْمُ شَهْرٍ " . هَذَا إِسْنَادٌ غَيْرُ ثَابِتٍ , مِنْدَلٌ ضَعِيفٌ , وَمَنْ دُونَ أَنَسٍ ضَعِيفٌ أَيْضًا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim Ramazondan bir kunni uzrsiz roʻzasini ochsa, unga bir oy roʻza tutish (lozim)», dedilar. Bu isnod sobit emas; Mindal zaifdir, Anasdan quyidagi (roviylar) ham zaifdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Рамазондан бир кунни узрсиз рўзасини очса, унга бир ой рўза тутиш (лозим)», дедилар. Бу иснод собит эмас; Миндал заифдир, Анасдан қуйидаги (ровийлар) ҳам заифдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , ثنا عُثْمَانُ بْنُ خَرَّزَاذَ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ الطَّحَّانُ , ثنا أبِي , عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ أَنَسٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " نَهَى عَنْ صَوْمِ خَمْسَةِ أَيَّامٍ فِي السَّنَةِ : يَوْمِ الْفِطْرِ , وَيَوْمِ النَّحْرِ , وَثَلاثَةِ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ " . قَالَ عُثْمَانُ : مَا كَتَبْنَاهُ إِلا عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ yilda besh kunda roʻza tutishdan qaytardilar: fitr kuni, nahr kuni va tashriqning uch kunida. Usmon aytdi: Biz buni faqat Muhammad ibn Xoliddan yozdik.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ йилда беш кунда рўза тутишдан қайтардилар: фитр куни, наҳр куни ва ташриқнинг уч кунида. Усмон айтди: Биз буни фақат Муҳаммад ибн Холиддан ёздик.
قَالَ : وَنا حُصَيْنٌ ، عَنْ يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ , عَنِ الْحَسَنِ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , قَالَ : قِيلَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ , مَا السَّبِيلُ إِلَيْهِ ؟ قَالَ : " الزَّادُ وَالرَّاحِلَةُ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: «Yo Rasululloh, unga yoʻl nima?» deyildi. U zot: «Yoʻl ozigʻi va ulov», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: «Ё Расулуллоҳ, унга йўл нима?» дейилди. У зот: «Йўл озиғи ва улов», дедилар.
نا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُبَشِّرٍ ، نا عِيسَى بْنُ شَاذَانَ , نا إِسْمَاعِيلُ بْنُ نَصْرٍ , نا عَبَّادُ بْنُ رَاشِدٍ , نا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , أَنَّ رَجُلا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : هَلَكَ أَبِي وَلَمْ يَحُجَّ , قَالَ : " أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَى أَبِيكَ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ عَنْهُ , أَيُتَقَبَّلُ مِنْهُ ؟ " ، قَالَ : نَعَمْ , قَالَ : " فَاحْجُجْ عَنْهُ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺ dan soʻrab: «Otam haj qilmay vafot etdi», dedi. U zot: «Ayting-chi, agar otangiz zimmasida qarz boʻlsayu, siz uni u tomondan ado etsangiz, undan qabul qilinarmidi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Unday boʻlsa, uning nomidan haj qiling», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺ дан сўраб: «Отам ҳаж қилмай вафот этди», деди. У зот: «Айтинг-чи, агар отангиз зиммасида қарз бўлсаю, сиз уни у томондан адо этсангиз, ундан қабул қилинармиди?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Ундай бўлса, унинг номидан ҳаж қилинг», дедилар.
ثنا أَبُو مُحَمَّدُ بْنُ صَاعِدٍ ، إِمْلاءً , نا الْحُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ الْمَرْوَزِيُّ بِمَكَّةَ , نا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ , عَنْ يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ , عَنْ حُمَيْدٍ , عَنْ أَنَسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " لَبَّيْكَ بِحَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ مَعًا " . قَالَ يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ : وَحَدَّثَنَاهُ حُمَيْدٌ , عَنْ أَنَسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " لَبَّيْكَ بِحَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ مَعًا " . قَالَ لَنَا ابْنُ صَاعِدٍ : هَذَا الْحَدِيثُ كَتَبَهُ مَعَنَا مِرْبَعٌ وَأَصْحَابُهُ , ثُمَّ قَدِمُوا فَكَانَ فِي فَوَائِدِهِمْ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Labbayka — haj va umra bilan birga», dedilar. Yazid ibn Zurayʼ aytdi: Buni bizga Humayd ham Anasdan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilib berdi: «Labbayka — haj va umra bilan birga», dedilar. Ibn Soid bizga aytdi: Bu hadisni biz bilan birga Mirbaʼ va uning safdoshlari yozib olgan edilar, soʻng ular kelishdi va u ularning favoidlari orasida boʻldi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Лаббайка — ҳаж ва умра билан бирга», дедилар. Язид ибн Зурайъ айтди: Буни бизга Ҳумайд ҳам Анасдан, у Набий ﷺдан ривоят қилиб берди: «Лаббайка — ҳаж ва умра билан бирга», дедилар. Ибн Соид бизга айтди: Бу ҳадисни биз билан бирга Мирбаъ ва унинг сафдошлари ёзиб олган эдилар, сўнг улар келишди ва у уларнинг фавоидлари орасида бўлди.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ سَهْلِ بْنِ الْفَضْلِ الْكَاتِبُ , نَا عَلِيُّ بْنُ حَرْبٍ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ , نَا دَاوُدُ بْنُ الزِّبْرِقَانِ , نَا حُمَيْدٌ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا يَشْرَبَنَّ أَحَدُكُمْ مَاءَ أَخِيهِ ، إِلا بِطَيْبَةٍ مِنْ نَفْسِهِ "
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz birodarining suvini uning koʻngli rozi boʻlmasa aslo ichmasin», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз биродарининг сувини унинг кўнгли рози бўлмаса асло ичмасин», дедилар.
نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَبِيبٍ , نَا يَحْيَى بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي قُتَيْلَةَ , نَا الْحَارِثُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْفِهْرِيُّ , عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " لا يَحِلُّ مَالُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إِلا بِطِيبِ نَفْسِهِ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Musulmon kishining moli uning koʻngli rozi boʻlmasa halol boʻlmaydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмон кишининг моли унинг кўнгли рози бўлмаса ҳалол бўлмайди», дедилар.
وَعَنْ خُصَيْفٍ , عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " الْمُسْلِمُونَ عَلَى شُرُوطِهِمْ مَا وَافَقَ الْحَقَّ مِنْ ذَلِكَ "
Xusayfdan, u Ato ibn Abu Robohdan, u Anas ibn Molikdan, u Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Musulmonlar oʻz shartlari ustidadirlar — shulardan haqqa muvofiq boʻlganida», dedilar.Хусайфдан, у Ато ибн Абу Робоҳдан, у Анас ибн Моликдан, у Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Мусулмонлар ўз шартлари устидадирлар — шулардан ҳаққа мувофиқ бўлганида», дедилар.
ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ غَالِبٍ , نَا عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ رَوْحٍ , عَنْ هِشَامِ بْنِ زِيَادٍ , عَنْ حُمَيْدٍ , عَنْ أَنَسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " الرَّهْنُ بِمَا فِيهِ " ، لا يَثْبُتُ هَذَا عَنْ حُمَيْدٍ , وَكُلُّ مَنْ بَيْنَهُ وَبَيْنَ شَيْخِنَا ضُعَفَاءُ
Anasdan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Garov undagi (qarz) evazigadir», dedilar. Bu Humayddan sobit emas; shayximiz bilan uning orasidagilarning hammasi zaif (roviy)lardir.Анасдан, у Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Гаров ундаги (қарз) эвазигадир», дедилар. Бу Ҳумайддан собит эмас; шайхимиз билан унинг орасидагиларнинг ҳаммаси заиф (ровий)лардир.
ثنا عَبْدُ الْبَاقِي بْنُ قَانِعٍ ، نَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ , نَا سَعِيدُ بْنُ رَاشِدٍ , نَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، يَقُولُ : " الرَّهْنُ بِمَا فِيهِ "
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Garov undagi (qarz) evazigadir», deyayotganlarini eshitdim.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Гаров ундаги (қарз) эвазигадир», деяётганларини эшитдим.
قَالَ : وَحَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ , نَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الرَّهْنُ بِمَا فِيهِ " إِسْمَاعِيلُ هَذَا يَضَعُ الْحَدِيثَ , وَهَذَا بَاطِلٌ عَنْ قَتَادَةَ , وَعَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ ، وَاللَّهُ أَعْلَمُ
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Garov undagi (qarz) evazigadir», dedilar. Bu Ismoil hadis toʻqiydi. Bu (rivoyat) Qatodadan ham, Hammod ibn Salamadan ham botildir. Alloh biladi.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Гаров ундаги (қарз) эвазигадир», дедилар. Бу Исмоил ҳадис тўқийди. Бу (ривоят) Қатодадан ҳам, Ҳаммод ибн Саламадан ҳам ботилдир. Аллоҳ билади.
ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زِيَادٍ الْحَدَّادُ , نَا أَبُو الصَّلْتِ إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُمَيَّة الزَّارِعُ , نَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الرَّهْنُ بِمَا فِيهِ " ، إِسْمَاعِيلُ هَذَا يَضَعُ الْحَدِيثَ , وَهَذَا لا يَصِحُّ
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Garov undagi (qarz) evazigadir», dedilar. Bu Ismoil hadis toʻqiydi; bu (rivoyat) sahih emas.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Гаров ундаги (қарз) эвазигадир», дедилар. Бу Исмоил ҳадис тўқийди; бу (ривоят) саҳиҳ эмас.
ثنا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ الْفَضْلِ بْنِ سَالِمٍ , ثنا أَيُّوبُ بْنُ سُوَيْدٍ , نَا ابْنُ شَوْذَبٍ , عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَدِّ الأَمَانَةَ إِلَى مَنِ ائْتَمَنَكَ , وَلا تَخُنْ مَنْ خَانَكَ "
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Senga omonat topshirgan kishiga omonatni ado et, senga xiyonat qilgan kishiga xiyonat qilma», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сенга омонат топширган кишига омонатни адо эт, сенга хиёнат қилган кишига хиёнат қилма», — дедилар.
ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا عَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى , نَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ , عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , عَن النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " لا يُبَاعُ الْعِنَبُ حَتَّى يَسْوَدَّ , وَلا الْحَبُّ حَتَّى يَشْتَدَّ "
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «Uzum qoraymaguncha sotilmaydi, don qattiqlashmaguncha sotilmaydi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: «Узум қораймагунча сотилмайди, дон қаттиқлашмагунча сотилмайди».
ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ , نَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ , نَا سَعِيدٌ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ أَنَسٍ , أَنَّ رَجُلا كَانَ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبْتَاعُ وَكَانَ فِي عُقْدَتِهِ يَعْنِي فِي عَقْلِهِ ضَعْفٌ , فَأَتَى أَهْلُهُ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالُوا : يَا نَبِيَّ اللَّهِ ، " احْجُرْ عَلَى فُلانٍ فَإِنَّهُ يَبْتَاعُ وَفِي عُقْدَتِهِ ضَعْفٌ , فَدَعَاهُ فَنَهَاهُ عَنِ الْبَيْعِ , فَقَالَ : إِنِّي لا أَصْبِرُ عَنِ الْبَيْعِ , فَقَالَ : إِنْ كُنْتَ غَيْرَ تَارِكٍ الْبَيْعَ ، فَقُلْ : هَا وَهَا وَلا خِلابَةَ "
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ zamonlarida bir kishi savdo qilar edi, uning aqlida zaiflik bor edi. Uning ahli Allohning Nabiysi ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Allohning Nabiysi, falonchini man qiling, chunki u savdo qiladi, ammo aqlida zaiflik bor», dedilar. Shunda u zot uni chaqirib, savdo qilishdan qaytardilar. U: «Men savdosiz sabr qila olmayman», dedi. U zot: «Agar savdoni tark etmaydigan boʻlsang: ‹Ma va ma, aldash yoʻq›, deb ayt», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ замонларида бир киши савдо қилар эди, унинг ақлида заифлик бор эди. Унинг аҳли Аллоҳнинг Набийси ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Набийси, фалончини ман қилинг, чунки у савдо қилади, аммо ақлида заифлик бор», дедилар. Шунда у зот уни чақириб, савдо қилишдан қайтардилар. У: «Мен савдосиз сабр қила олмайман», деди. У зот: «Агар савдони тарк этмайдиган бўлсанг: ‹Ма ва ма, алдаш йўқ›, деб айт», дедилар.
ثنا أَبُو الْعَبَّاسِ الأَثْرَمُ مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ الْمُقْرِئُ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ مَالِكٍ السُّوسِيُّ , ثنا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ , بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ , وَقَالَ فِيهِ : وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنْ كُنْتَ لا تَصْبِرُ عَنِ الْبَيْعِ ، فَقُلْ : هَا وَهَا , وَلا خِلابَةَ " ، قَالَ عَبْدُ الْوَهَّابِ : " يَعْنِي لا يَغْبُنُونَهُ "
Abdulvahhob ibn Ato shu isnod bilan shunga oʻxshashini rivoyat qildi va unda: Rasululloh ﷺ: «Agar savdodan sabr qila olmasang: ‹Ma va ma, aldash yoʻq›, deb ayt», dedilar, deb keltirdi. Abdulvahhob: «Yaʼni, uni aldab ziyon qilmasinlar, degani», dedi.Абдулваҳҳоб ибн Ато шу иснод билан шунга ўхшашини ривоят қилди ва унда: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар савдодан сабр қила олмасанг: ‹Ма ва ма, алдаш йўқ›, деб айт», дедилар, деб келтирди. Абдулваҳҳоб: «Яъни, уни алдаб зиён қилмасинлар, дегани», деди.
ثنا أَبُو طَالِبٍ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ الْجَهْمِ الْكَاتِبُ , نَا حَمَّادُ بْنُ الْحَسَنِ , نَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ , نَا أَبِي , عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الْمُحَاقَلَةَ , الْمُحَاضَرَةِ , وَالْمُلامَسَةِ , وَالْمُنَابَذَةِ , وَالْمُزَابَنَةِ " ، قَالَ عُمَرُ : فَسَّرَهُ أَبِي : الْمُحَاضَرَةُ لا يَشْتَرِي شَيْئًا مِنَ الْحَرْثِ وَالنَّخْلِ حَتَّى يَوْنِعَ يَحْمَرَّ أَوْ يَصْفَرَّ , وَأَمَّا الْمُنَابَذَةُ فَيَرْمِي بِالثَّوْبِ وَيَرْمِي إِلَيْكُمْ مِثْلَهُ ، فَيَقُولُ : " هَذَا لَكَ بِهَذَا " , وَالْمُلامَسَةُ يَشْتَرِي الْمَبِيعَ فَيَلْمَسَهُ لا يَنْظُرُ إِلَيْهِ , وَالْمُحَاقَلَةُ كِرَاءُ الأَرْضِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muhoqala, muhozara, mulomasa, munobaza va muzobanadan qaytardilar. Umar aytdi: Buni otam shunday izohladi: Muhozara — ekin va xurmodan biror narsani pishib, qizarmaguncha yoki sargʻaymaguncha sotib olmaslikdir. Munobaza — kishining oʻz kiyimini tashlashi, sizga ham shunga oʻxshashini tashlashi va: «Bu senga, buning evaziga», deyishidir. Mulomasa — sotiladigan narsaga qaramay, unga qoʻl tekkizib sotib olishdir. Muhoqala esa yerni ijaraga berishdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ муҳоқала, муҳозара, муломаса, мунобаза ва музобанадан қайтардилар. Умар айтди: Буни отам шундай изоҳлади: Муҳозара — экин ва хурмодан бирор нарсани пишиб, қизармагунча ёки сарғаймагунча сотиб олмасликдир. Мунобаза — кишининг ўз кийимини ташлаши, сизга ҳам шунга ўхшашини ташлаши ва: «Бу сенга, бунинг эвазига», дейишидир. Муломаса — сотиладиган нарсага қарамай, унга қўл теккизиб сотиб олишдир. Муҳоқала эса ерни ижарага беришдир.
نَا أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ ، نَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ , نَا يَحْيَى بْنُ غَيْلانَ , نَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ , نَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , قَالَ : " إِنَّمَا سَمَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْيُنَهُمْ لأَنَّهُمْ سَمَلُوا أَعْيُنَ الرِّعَاءِ " ، وَقَالَ ابْنُ صَاعِدٍ : يَعْنِي الْعُرَنِيِّينَ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ ularning koʻzlariga mil tortdilar, chunki ular choʻponlarning koʻzlariga mil tortgan edilar. Ibn Soid: «Yaʼni uraynaliklarni (nazarda tutdi)», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ уларнинг кўзларига мил тортдилар, чунки улар чўпонларнинг кўзларига мил тортган эдилар. Ибн Соид: «Яъни урайналикларни (назарда тутди)», деди.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , نَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنْ رَبَاحِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ , أَخْبَرَنِي حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ , أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسًا , يُحَدِّثُ ، " أَنَّ رَجُلا يَهُودِيًّا قُتِلَ غِيلَةً , فَقَضَى فِيهِ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ بِاثْنَيْ عَشَرَ أَلْفِ دِرْهَمٍ "
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, yahudiy bir kishi gʻaflatda pistirmada oʻldirildi va Umar ibn al-Xattob u haqda oʻn ikki ming dirham bilan hukm qildi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, яҳудий бир киши ғафлатда пистирмада ўлдирилди ва Умар ибн ал-Хаттоб у ҳақда ўн икки минг дирҳам билан ҳукм қилди.
نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ جَرِيرِ بْنِ جَبَلَةَ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ , نَا حَمَّادُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ ابْنُ أَخِي حَزْمٍ , نَا عُمَرُ بْنُ عَامِرٍ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ أَنَسٍ , " أَنْ يَهُودِيًّا مَرَّ بِجَارِيَةٍ عَلَيْهَا حُلِيٌّ لَهَا , فَأَخَذَ عَلَيْهَا وَأَلْقَاهَا فِي بِئْرٍ , فَأُخْرِجَتْ وَبِهَا رَمَقٌ , فَقِيلَ : مَنْ قَتَلَكِ ؟ ، قَالَتْ : فُلانٌ الْيَهُودِيُّ , فَانْطُلِقَ بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَاعْتَرَفَ , فَأَمَرَ بِهِ فَقُتِلَ
Anasdan rivoyat qilinadiki, bir yahudiy taqinchoqlari boʻlgan bir qizning yonidan oʻtib, (taqinchoqlarni) undan tortib oldi va uni quduqqa tashladi. U chiqarilganda, unda hali joni bor edi. «Seni kim oʻldirdi?» deb soʻralganda, u: «Falonchi yahudiy», dedi. U (yahudiy) Nabiy ﷺning huzurlariga olib borildi va iqror boʻldi. Shunda u zot buyurdilar va u oʻldirildi.Анасдан ривоят қилинадики, бир яҳудий тақинчоқлари бўлган бир қизнинг ёнидан ўтиб, (тақинчоқларни) ундан тортиб олди ва уни қудуққа ташлади. У чиқарилганда, унда ҳали жони бор эди. «Сени ким ўлдирди?» деб сўралганда, у: «Фалончи яҳудий», деди. У (яҳудий) Набий ﷺнинг ҳузурларига олиб борилди ва иқрор бўлди. Шунда у зот буюрдилар ва у ўлдирилди.
نَا عُمَرُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَلِيٍّ الْجَوْهَرِيُّ , نَا سَعِيدُ بْنُ مَسْعُودٍ أَبُو عُثْمَانَ , نَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ , نَا شُعْبَةُ , عَنْ هِشَامِ بْنِ زَيْدٍ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , أَنَّ يَهُودِيًّا قَتَلَ جَارِيَةً عَلَى أَوْضَاحٍ لَهَا , فَقَتَلَهَا بِحَجَرٍ ، فَجِيءَ بِهَا إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبِهَا رَمَقٌ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَقَتَلَكِ فُلانٌ ؟ ، فَأَشَارَتْ بِرَأْسِهَا , أَيْ لا , ثُمَّ قَالَ لَهَا : أَقَتَلَكِ فُلانٌ ؟ ، فَأَشَارَتْ بِرَأْسِهَا أَيْ لا , ثُمَّ قَالَ لَهَا الثَّالِثَةَ ، فَقَالَتْ بِرَأْسِهَا أَيْ نَعَمْ , فَقَتَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ حَجَرَيْنِ " ، حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ , أنا يَزِيدُ , نَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ أَنَسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ , إِلا أَنَّ قَتَادَةَ قَالَ فِي حَدِيثِهِ : " وَاعْتَرَفَ الْيَهُودِيُّ "
Anas ibn Molikdan rivoyat qilinadiki, bir yahudiy bir choʻrini undagi kumush taqinchoqlari uchun tosh bilan urib oʻldirdi. U (choʻri) Nabiy ﷺ huzurlariga olib kelindi, unda hali joni bor edi. Rasululloh ﷺ unga: «Seni falonchi oʻldirdimi?» dedilar. U boshi bilan yoʻq deb ishora qildi. Soʻng u zot unga (yana): «Seni falonchi oʻldirdimi?» dedilar, u yana boshi bilan yoʻq deb ishora qildi. Soʻng u zot unga uchinchi marta (aytdilar), u boshi bilan ha deb ishora qildi. Shunda Rasululloh ﷺ uni ikki tosh orasida (ezib) oʻldirdilar. Buni Qatoda ham Anasdan, u Nabiy ﷺdan shunday rivoyat qilgan; faqat Qatoda oʻz hadisida: «Yahudiy iqror boʻldi», degan.Анас ибн Моликдан ривоят қилинадики, бир яҳудий бир чўрини ундаги кумуш тақинчоқлари учун тош билан уриб ўлдирди. У (чўри) Набий ﷺ ҳузурларига олиб келинди, унда ҳали жони бор эди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сени фалончи ўлдирдими?» дедилар. У боши билан йўқ деб ишора қилди. Сўнг у зот унга (яна): «Сени фалончи ўлдирдими?» дедилар, у яна боши билан йўқ деб ишора қилди. Сўнг у зот унга учинчи марта (айтдилар), у боши билан ҳа деб ишора қилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уни икки тош орасида (эзиб) ўлдирдилар. Буни Қатода ҳам Анасдан, у Набий ﷺдан шундай ривоят қилган; фақат Қатода ўз ҳадисида: «Яҳудий иқрор бўлди», деган.
نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْمَحَامِلِيُّ , نَا أَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ مَعْمَرٍ , عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ أَبِي قِلابَةَ , عَنْ أَنَسٍ , " أَنَّ رَجُلا مِنَ الْيَهُودِ قَتَلَ جَارِيَةً مِنَ الأَنْصَارِ عَلَى تَمَائِمَ لَهَا , وَرَمَى بِهَا فِي قَلِيبٍ فَرَضَخَ رَأْسَهَا بِالْحِجَارَةِ , فَأَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُرْجَمَ حَتَّى يَمُوتَ , فَرُجِمَ "
Anasdan rivoyat qilinadiki, yahudiylardan bir kishi ansorlardan boʻlgan bir qizni taqinchoqlari uchun oʻldirdi: uni bir quduqqa tashlab, boshini toshlar bilan ezib yubordi. Shunda Nabiy ﷺ uni oʻlguncha toshboʻron qilishga buyurdilar va u toshboʻron qilindi.Анасдан ривоят қилинадики, яҳудийлардан бир киши ансорлардан бўлган бир қизни тақинчоқлари учун ўлдирди: уни бир қудуққа ташлаб, бошини тошлар билан эзиб юборди. Шунда Набий ﷺ уни ўлгунча тошбўрон қилишга буюрдилар ва у тошбўрон қилинди.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ الْفَلاسُ , ثنا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ , نَا أَبُو هِلالٍ الرَّاسِبِيُّ ، عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ أَنَسٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " قَطَعَ فِي شَيْءٍ قِيمَتُهُ خَمْسَةُ دَرَاهِمَ " ، قَالَ أَبُو هِلالٍ : فَقَالُوا لِي : إِنَّ ابْنَ أَبِي عَرُوبَةَ ، يَقُولُ : هُوَ عَنْ أَنَسٍ , عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ , قَالَ : فَلَقِيتُ هِشَامًا الدَّسْتُوَائِيَّ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ , فَقَالَ : هُوَ عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ أَنَسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ . قَالَ أَبُو هِلالٍ : " فَإِنْ لَمْ يَكُنْ عَنْ أَنَسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَهُوَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , أَوْ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
Anasdan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ qiymati besh dirham boʻlgan bir narsa uchun (qoʻlni) kesdilar. Abu Hilol dedi: Menga: «Ibn Abu Aruba buni Anasdan, u Abu Bakr Siddiqdan (rivoyat qilingan), deydi», deyishdi. Men Hishom ad-Dastavoiyni uchratib, buni unga aytdim. U: «U Qatodadan, u Anasdan, u Nabiy ﷺdandir», dedi. Abu Hilol dedi: Agar u Anasdan, u Nabiy ﷺdan boʻlmasa, u holda u Nabiy ﷺdan yoki Abu Bakr Siddiq (roziyallohu anhu)dandir.Анасдан ривоят қилинадики, Набий ﷺ қиймати беш дирҳам бўлган бир нарса учун (қўлни) кесдилар. Абу Ҳилол деди: Менга: «Ибн Абу Аруба буни Анасдан, у Абу Бакр Сиддиқдан (ривоят қилинган), дейди», дейишди. Мен Ҳишом ад-Даставоийни учратиб, буни унга айтдим. У: «У Қатодадан, у Анасдан, у Набий ﷺдандир», деди. Абу Ҳилол деди: Агар у Анасдан, у Набий ﷺдан бўлмаса, у ҳолда у Набий ﷺдан ёки Абу Бакр Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)дандир.
نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ ، نَا ثَابِتٌ , نَا عِيسَى بْنُ أَبِي حَرْبٍ , نَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ , ثنا شُعْبَةُ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ أَنَسٍ , " أَنَّ رَجُلا سَرَقَ مِجَنًّا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُوِّمَ خَمْسَةَ دَرَاهِمَ فَقَطَعَهُ "
Anasdan rivoyat qilinadiki, bir kishi Rasululloh ﷺ zamonlarida bir qalqonni oʻgʻirladi va u besh dirhamga baholanib, u zot uni kesdilar.Анасдан ривоят қилинадики, бир киши Расулуллоҳ ﷺ замонларида бир қалқонни ўғирлади ва у беш дирҳамга баҳоланиб, у зот уни кесдилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ مَخْلَدٍ , نَا ابْنُ زَنْجُوَيْهِ , نَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , أنا مَعْمَرٌ , عَنْ ثَابِتٍ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : أَرَادَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ أَنْ يَتَزَوَّجَ , فَذَكَرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : " اذْهَبْ فَانْظُرْ إِلَيْهَا فَإِنَّهُ أَحْرَى أَنْ يُؤْدَمَ بَيْنَكُمَا ، قَالَ : فَفَعَلَ ذَلِكَ , قَالَ : فَتَزَوَّجَهَا فَذَكَرَ مِنْ مُوَافَقَتِهَا " ، الصَّوَابَ عَنْ ثَابِتٍ , عَنْ بَكْرٍ الْمُزَنِيِّ . نَا ابْنُ مَخْلَدٍ , نَا الْجُرْجَانِيُّ , نَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , أنا مَعْمَرٌ , عَنْ ثَابِتٍ , عَنْ بَكْرٍ الْمُزَنِيِّ , أَنَّ الْمُغِيرَةِ بْنَ شُعْبَةَ , قَالَ : أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Mugʻiyra ibn Shuʼba uylanmoqchi boʻldi va buni Nabiy ﷺga aytdi. U zot: «Bor, unga qara; chunki bu ikkovingiz orasida inoqlik boʻlishiga koʻproq loyiqdir», dedilar. U shunday qildi va unga uylandi hamda uning oʻziga muvofiq kelganini zikr qildi. Toʻgʻrisi — Sobitdan, u Bakr al-Muzaniydan (rivoyat qilgani)dir. Maʼmar Sobitdan, u Bakr al-Muzaniydan rivoyat qilishicha, Mugʻiyra ibn Shuʼba: «Men Nabiy ﷺ huzurlariga keldim», deb shuning oʻxshashini aytgan.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Муғийра ибн Шуъба уйланмоқчи бўлди ва буни Набий ﷺга айтди. У зот: «Бор, унга қара; чунки бу икковингиз орасида иноқлик бўлишига кўпроқ лойиқдир», дедилар. У шундай қилди ва унга уйланди ҳамда унинг ўзига мувофиқ келганини зикр қилди. Тўғриси — Собитдан, у Бакр ал-Музанийдан (ривоят қилгани)дир. Маъмар Собитдан, у Бакр ал-Музанийдан ривоят қилишича, Муғийра ибн Шуъба: «Мен Набий ﷺ ҳузурларига келдим», деб шунинг ўхшашини айтган.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُبَيْسٍ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ مُسَاوِرٍ , نَا الْقَوَارِيرِيُّ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ دِينَارٍ الطَّاحِيُّ , عَنْ أَبَانَ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا يَتَزَوَّجُ الْمُحْرِمُ ، وَلا يُزَوِّجُ "
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ehromdagi kishi uylanmaydi va (boshqani) uylantirmaydi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эҳромдаги киши уйланмайди ва (бошқани) уйлантирмайди», дедилар.