Oysha bint Abu Bakr as-Siddiq (Ummul-mu'minin)

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُ بَعْضَ نِسَائِهِ وَهُوَ صَائِمٌ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ roʻzador holda ayollaridan baʼzisini oʻpar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолда аёлларидан баъзисини ўпар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً فِي الْمَسْجِدِ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ وَمَعَهُ نَاسٌ ثُمَّ صَلَّى الثَّانِيَةَ فَاجْتَمَعَ تِلْكَ اللَّيْلَةَ أَكْثَرُ مِنْ الْأُولَى فَلَمَّا كَانَتْ الثَّالِثَةُ أَوْ الرَّابِعَةُ امْتَلَأَ الْمَسْجِدُ حَتَّى اغْتَصَّ بِأَهْلِهِ فَلَمْ يَخْرُجْ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَعَلَ النَّاسُ يُنَادُونَهُ الصَّلَاةَ فَلَمْ يَخْرُجْ فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ لَهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ مَا زَالَ النَّاسُ يَنْتَظِرُونَكَ الْبَارِحَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَمَا إِنَّهُ لَمْ يَخْفَ عَلَيَّ أَمْرُهُمْ وَلَكِنِّي خَشِيتُ أَنْ تُكْتَبَ عَلَيْهِمْحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ يَعْنِي صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً فِي الْمَسْجِدِ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ramazon oyida bir kecha masjidda namoz oʻqidilar, u zot bilan birga bir necha kishi (namoz oʻqidi). Soʻng ikkinchi (kecha) ham oʻqidilar; oʻsha kecha birinchisidan koʻra koʻproq (odam) toʻplandi. Uchinchi yoki toʻrtinchi (kecha) boʻlganda masjid ahli bilan tiqilib toʻlib ketdi, Rasululloh ﷺ esa ularning oldiga chiqmadilar. Odamlar u zotni: «Namoz!» deb chaqira boshladilar, u zot chiqmadilar. Tong otganda Umar ibn Xattob u zotga: «Yo Rasululloh, kecha odamlar sizni kutaverishdi», dedi. U zot: «Ularning ishi menga maxfiy emas edi, lekin men (bu namoz) ularga farz qilib yozilishidan qoʻrqdim», dedilar. Usmon ibn Umar bizga Yunusdan, u Zuhriydan, u Urvadan, u Oishadan (rivoyat qilib), shuning maʼnosini zikr qildi — yaʼni: Rasululloh ﷺ Ramazon oyida bir kecha masjidda namoz oʻqidilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Рамазон ойида бир кеча масжидда намоз ўқидилар, у зот билан бирга бир неча киши (намоз ўқиди). Сўнг иккинчи (кеча) ҳам ўқидилар; ўша кеча биринчисидан кўра кўпроқ (одам) тўпланди. Учинчи ёки тўртинчи (кеча) бўлганда масжид аҳли билан тиқилиб тўлиб кетди, Расулуллоҳ ﷺ эса уларнинг олдига чиқмадилар. Одамлар у зотни: «Намоз!» деб чақира бошладилар, у зот чиқмадилар. Тонг отганда Умар ибн Хаттоб у зотга: «Ё Расулуллоҳ, кеча одамлар сизни кутаверишди», деди. У зот: «Уларнинг иши менга махфий эмас эди, лекин мен (бу намоз) уларга фарз қилиб ёзилишидан қўрқдим», дедилар. Усмон ибн Умар бизга Юнусдан, у Зуҳрийдан, у Урвадан, у Оишадан (ривоят қилиб), шунинг маъносини зикр қилди — яъни: Расулуллоҳ ﷺ Рамазон ойида бир кеча масжидда намоз ўқидилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ خَادِمًا لَهُ قَطُّ وَلَا امْرَأَةً وَلَا ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ شَيْئًا قَطُّ إِلَّا أَنْ يُجَاهِدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا خُيِّرَ بَيْنَ أَمْرَيْنِ قَطُّ إِلَّا كَانَ أَحَبَّهُمَا إِلَيْهِ أَيْسَرُهُمَا حَتَّى يَكُونَ إِثْمًا فَإِذَا كَانَ إِثْمًا كَانَ أَبْعَدَ النَّاسِ مِنْ الْإِثْمِ وَلَا انْتَقَمَ لِنَفْسِهِ مِنْ شَيْءٍ يُؤْتَى إِلَيْهِ حَتَّى تُنْتَهَكَ حُرُمَاتُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَيَكُونَ هُوَ يَنْتَقِمُ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hech qachon qoʻllari bilan na xizmatkorlarini, na biror ayolni urganlar; Alloh yoʻlida jihod qilishdan boshqa (holda) qoʻllari bilan biror narsani hech urmaganlar. U zot ikki ish orasida ixtiyorga qoʻyilsalar, ularning eng yengili u zotga suyukliroq boʻlardi — toki u gunoh boʻlmasa; agar gunoh boʻlsa, u zot odamlarning gunohdan eng yiroqrogʻi edilar. Oʻzlariga qilingan biror narsa uchun oʻz nafslari uchun oʻch olmaganlar — toki Alloh azza va jallaning hurmatlari buzilmaguncha; (buzilsa) u zot Alloh azza va jalla uchun oʻch olardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳеч қачон қўллари билан на хизматкорларини, на бирор аёлни урганлар; Аллоҳ йўлида жиҳод қилишдан бошқа (ҳолда) қўллари билан бирор нарсани ҳеч урмаганлар. У зот икки иш орасида ихтиёрга қўйилсалар, уларнинг энг енгили у зотга суюклироқ бўларди — токи у гуноҳ бўлмаса; агар гуноҳ бўлса, у зот одамларнинг гуноҳдан энг йироқроғи эдилар. Ўзларига қилинган бирор нарса учун ўз нафслари учун ўч олмаганлар — токи Аллоҳ азза ва жалланинг ҳурматлари бузилмагунча; (бузилса) у зот Аллоҳ азза ва жалла учун ўч олардилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَوْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى النِّسَاءَ الْيَوْمَ نَهَاهُنَّ عَنْ الْخُرُوجِ أَوْ حَرَّمَ عَلَيْهِنَّ الْخُرُوجَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Agar Rasululloh ﷺ bugungi ayollarni koʻrganlarida edi, ularni (masjidga) chiqishdan qaytargan yoki chiqishni ularga harom qilgan boʻlar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Агар Расулуллоҳ ﷺ бугунги аёлларни кўрганларида эди, уларни (масжидга) чиқишдан қайтарган ёки чиқишни уларга ҳаром қилган бўлар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ أَبَا جَهْمِ بْنِ حُذَيْفَةَ مُصَدِّقًا فَلَاحَهُ رَجُلٌ فِي صَدَقَتِهِ فَضَرَبَهُ أَبُو جَهْمٍ فَشَجَّهُ فَأَتَوْا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا الْقَوَدَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكُمْ كَذَا وَكَذَا فَلَمْ يَرْضَوْا قَالَ فَلَكُمْ كَذَا وَكَذَا فَلَمْ يَرْضَوْا قَالَ فَلَكُمْ كَذَا وَكَذَا فَرَضُوا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي خَاطِبٌ عَلَى النَّاسِ وَمُخْبِرُهُمْ بِرِضَاكُمْ قَالُوا نَعَمْ فَخَطَبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّ هَؤُلَاءِ اللَّيْثِيِّينَ أَتَوْنِي يُرِيدُونَ الْقَوَدَ فَعَرَضْتُ عَلَيْهِمْ كَذَا وَكَذَا فَرَضُوا رَضِيتُمْ قَالُوا لَا فَهَمَّ الْمُهَاجِرُونَ بِهِمْ فَأَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَكُفُّوا فَكَفُّوا ثُمَّ دَعَاهُمْ فَزَادَهُمْ وَقَالَ أَرَضِيتُمْ قَالُوا نَعَمْ قَالَ فَإِنِّي خَاطِبٌ عَلَى النَّاسِ وَمُخْبِرُهُمْ بِرِضَاكُمْ قَالُوا نَعَمْ فَخَطَبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ أَرَضِيتُمْ قَالُوا نَعَمْ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Abu Jahm ibn Huzayfani zakot yigʻuvchi qilib yubordilar. Bir kishi oʻz zakoti xususida u bilan tortishdi, Abu Jahm esa uni urib, boshini yordi. Ular Nabiy ﷺ huzuriga kelib: «Qasos, yo Rasululloh!» deyishdi. Nabiy ﷺ: «Sizlarga muncha-muncha (diya) boʻlsin», dedilar. Ular rozi boʻlmadilar. U zot: «Unday boʻlsa, sizlarga muncha-muncha», dedilar. Ular rozi boʻlmadilar. U zot: «Unday boʻlsa, sizlarga muncha-muncha», dedilar. Shunda ular rozi boʻldilar. Nabiy ﷺ: «Men odamlarga xutba qilib, ularga sizlarning rozi boʻlganingizni xabar beraman», dedilar. Ular: «Ha», deyishdi. Nabiy ﷺ xutba qilib: «Bu Laysiylar mening huzurimga qasos istab kelishdi, men ularga muncha-muncha (diya) taklif qildim, ular rozi boʻlishdi. Rozi boʻldingizmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», deyishdi. Shunda muhojirlar ularga qasd qildilar, Nabiy ﷺ esa (muhojirlarga) toʻxtashni buyurdilar, ular toʻxtadilar. Soʻng u zot ularni chaqirib, (diyani) koʻpaytirdilar va: «Rozi boʻldingizmi?» dedilar. Ular: «Ha», deyishdi. U zot: «Men odamlarga xutba qilib, ularga sizlarning rozi boʻlganingizni xabar beraman», dedilar. Ular: «Ha», deyishdi. Nabiy ﷺ xutba qildilar, soʻng: «Rozi boʻldingizmi?» dedilar. Ular: «Ha», deyishdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Абу Жаҳм ибн Ҳузайфани закот йиғувчи қилиб юбордилар. Бир киши ўз закоти хусусида у билан тортишди, Абу Жаҳм эса уни уриб, бошини ёрди. Улар Набий ﷺ ҳузурига келиб: «Қасос, ё Расулуллоҳ!» дейишди. Набий ﷺ: «Сизларга мунча-мунча (дия) бўлсин», дедилар. Улар рози бўлмадилар. У зот: «Ундай бўлса, сизларга мунча-мунча», дедилар. Улар рози бўлмадилар. У зот: «Ундай бўлса, сизларга мунча-мунча», дедилар. Шунда улар рози бўлдилар. Набий ﷺ: «Мен одамларга хутба қилиб, уларга сизларнинг рози бўлганингизни хабар бераман», дедилар. Улар: «Ҳа», дейишди. Набий ﷺ хутба қилиб: «Бу Лайсийлар менинг ҳузуримга қасос истаб келишди, мен уларга мунча-мунча (дия) таклиф қилдим, улар рози бўлишди. Рози бўлдингизми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дейишди. Шунда муҳожирлар уларга қасд қилдилар, Набий ﷺ эса (муҳожирларга) тўхташни буюрдилар, улар тўхтадилар. Сўнг у зот уларни чақириб, (дияни) кўпайтирдилар ва: «Рози бўлдингизми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дейишди. У зот: «Мен одамларга хутба қилиб, уларга сизларнинг рози бўлганингизни хабар бераман», дедилар. Улар: «Ҳа», дейишди. Набий ﷺ хутба қилдилар, сўнг: «Рози бўлдингизми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дейишди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ فَذَكَرَ حَدِيثًا ثُمَّ قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةُ فِي النَّوْمِ وَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ فَكَانَ يَأْتِي حِرَاءَ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَتُزَوِّدُهُ لِمِثْلِهَا حَتَّى فَجِئَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءَ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فِيهِ فَقَالَ اقْرَأْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدُ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدُ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدُ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ {اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ حَتَّى بَلَغَ مَا لَمْ يَعْلَمْ} قَالَ فَرَجَعَ بِهَا تَرْجُفُ بَوَادِرُهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ يَا خَدِيجَةُ مَالِي فَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ قَالَ وَقَدْ خَشِيتُ عَلَيَّ فَقَالَتْ لَهُ كَلَّا أَبْشِرْ فَوَاللَّهِ لَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَصْدُقُ الْحَدِيثَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ

Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildiki, u aytdi: Rasululloh ﷺga vahiydan birinchi boshlangan narsa — uyqudagi rost tush edi. U zot hech bir tush koʻrmasdilar, magar u subhning yorishganidek ravshan boʻlib kelaverardi. Soʻng u zotga yolgʻizlik suyukli qilindi: Hiroʼga borib, unda tahannus — yaʼni (yolgʻiz) ibodat — qilib, sanoqli kechalarni oʻtkazardilar; buning uchun (oʻzlari bilan) ozuqa olib ketardilar, soʻng Xadijaning huzuriga qaytib, yana shuningdek (ozuqa) olib ketardilar — toki Hiroʼ gʻorida turganlarida ularga haq kutilmaganda kelguncha. Bas, unda farishta u zotning huzurlariga kelib: «Oʻqi!» dedi. Rasululloh ﷺ: «Men oʻquvchi emasman», dedilar. U zot aytdilar: «U meni olib, toki holdan toygunimcha siqdi, soʻng meni qoʻyib yubordi-da: ‹Oʻqi!› dedi. Men: ‹Men oʻquvchi emasman›, dedim. U meni ikkinchi bor — toki holdan toygunimcha — siqdi, soʻng qoʻyib yubordi-da: ‹Oʻqi!› dedi. Men: ‹Men oʻquvchi emasman›, dedim. U meni uchinchi bor — toki holdan toygunimcha — siqdi, soʻng qoʻyib yubordi-da: {Oʻqi — yaratgan Robbing nomi bilan} deb, {oʻzi bilmagan narsani (oʻrgatdi)}gacha (yetkazdi)». U zot buni koʻtarib, yelka-boʻyin (mushaklari) titrab qaytdilar, toki Xadijaning huzuriga kirdilar-da: «Meni oʻrab qoʻyinglar, meni oʻrab qoʻyinglar!» dedilar. Bas, u zotni oʻradilar — toki qoʻrquv ulardan ketguncha. Soʻng: «Yo Xadija, menga nima boʻldi?» dedilar va unga xabarni aytib berdilar, hamda: «Men oʻzimdan qoʻrqdim», dedilar. Xadija u zotga: «Aslo! Xushxabar boʻlsin! Vallohi, Alloh seni hech qachon xor qilmaydi: chunki sen sila-rahm qilasan, soʻzda rost soʻzlaysan, (ojizlarning) yukini koʻtarasan, mehmonni siylaysan va haq yoʻldagi musibatlarda yordam berasan», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилдики, у айтди: Расулуллоҳ ﷺга ваҳийдан биринчи бошланган нарса — уйқудаги рост туш эди. У зот ҳеч бир туш кўрмасдилар, магар у субҳнинг ёришганидек равшан бўлиб келаверарди. Сўнг у зотга ёлғизлик суюкли қилинди: Ҳирўга бориб, унда таҳаннус — яъни (ёлғиз) ибодат — қилиб, саноқли кечаларни ўтказардилар; бунинг учун (ўзлари билан) озуқа олиб кетардилар, сўнг Хадижанинг ҳузурига қайтиб, яна шунингдек (озуқа) олиб кетардилар — токи Ҳирў ғорида турганларида уларга ҳақ кутилмаганда келгунча. Бас, унда фаришта у зотнинг ҳузурларига келиб: «Ўқи!» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ўқувчи эмасман», дедилар. У зот айтдилар: «У мени олиб, токи ҳолдан тойгунимча сиқди, сўнг мени қўйиб юборди-да: ‹Ўқи!› деди. Мен: ‹Мен ўқувчи эмасман›, дедим. У мени иккинчи бор — токи ҳолдан тойгунимча — сиқди, сўнг қўйиб юборди-да: ‹Ўқи!› деди. Мен: ‹Мен ўқувчи эмасман›, дедим. У мени учинчи бор — токи ҳолдан тойгунимча — сиқди, сўнг қўйиб юборди-да: {Ўқи — яратган Роббинг номи билан} деб, {ўзи билмаган нарсани (ўргатди)}гача (етказди)». У зот буни кўтариб, елка-бўйин (мушаклари) титраб қайтдилар, токи Хадижанинг ҳузурига кирдилар-да: «Мени ўраб қўйинглар, мени ўраб қўйинглар!» дедилар. Бас, у зотни ўрадилар — токи қўрқув улардан кетгунча. Сўнг: «Ё Хадижа, менга нима бўлди?» дедилар ва унга хабарни айтиб бердилар, ҳамда: «Мен ўзимдан қўрқдим», дедилар. Хадижа у зотга: «Асло! Хушхабар бўлсин! Валлоҳи, Аллоҳ сени ҳеч қачон хор қилмайди: чунки сен сила-раҳм қиласан, сўзда рост сўзлайсан, (ожизларнинг) юкини кўтарасан, меҳмонни сийлайсан ва ҳақ йўлдаги мусибатларда ёрдам берасан», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ الْحَبَشَةَ لَعِبُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَعَانِي فَنَظَرْتُ مِنْ فَوْقِ مَنْكِبِهِ حَتَّى شَبِعْتُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Habashliklar Rasululloh ﷺ uchun oʻyin koʻrsatishdi. U zot meni chaqirdilar, men esa toʻyguncha u zotning yelkalari ustidan qarab turdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳабашликлар Расулуллоҳ ﷺ учун ўйин кўрсатишди. У зот мени чақирдилар, мен эса тўйгунча у зотнинг елкалари устидан қараб турдим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّهَا كَانَتْ تَلْعَبُ بِالْبَنَاتِ فَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْتِي بِصَوَاحِبِي يَلْعَبْنَ مَعِي

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U qoʻgʻirchoqlar bilan oʻynar edi. Nabiy ﷺ esa oʻyindoshlarimni olib kelar, ular men bilan birga oʻynashardi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У қўғирчоқлар билан ўйнар эди. Набий ﷺ эса ўйиндошларимни олиб келар, улар мен билан бирга ўйнашарди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ قَالَ قَالَ لِي عُرْوَةُ إِنَّ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَئِذٍ لِتَعْلَمَ يَهُودُ أَنَّ فِي دِينِنَا فُسْحَةً إِنِّي أُرْسِلْتُ بِحَنِيفِيَّةٍ سَمْحَةٍ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻsha kuni: «Yahudiylar dinimizda kenglik borligini bilsinlar. Men, albatta, hanif va sahovatli (yengil) din bilan yuborilganman», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўша куни: «Яҳудийлар динимизда кенглик борлигини билсинлар. Мен, албатта, ҳаниф ва саҳоватли (енгил) дин билан юборилганман», дедилар.

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا أَبَانُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا صَلَّى صَلَاةً دَاوَمَ عَلَيْهَا وَكَانَ أَحَبُّ الصَّلَاةِ إِلَيْهِ مَا دَاوَمَ عَلَيْهَا وَإِنْ قَلَّتْ وَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا يَمَلُّ حَتَّى تَمَلُّوا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ biror namozni oʻqisalar, unga davom qilardilar. U zotga namozning eng suyukligi — garchi oz boʻlsa-da, davom qilinadigani edi. Va u zot: «Alloh azza va jalla sizlar zerikmagunicha zerikmaydi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бирор намозни ўқисалар, унга давом қилардилар. У зотга намознинг энг суюклиги — гарчи оз бўлса-да, давом қилинадигани эди. Ва у зот: «Аллоҳ азза ва жалла сизлар зерикмагунича зерикмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا أَبَانُ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ أَكْثَرُ صَوْمِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ شَهْرٍ مِنْ السَّنَةِ مِنْ شَعْبَانَ فَإِنَّهُ كَانَ يَصُومُهُ كُلَّهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yilning oylaridan eng koʻp roʻza tutgan (oylari) Shaʼbon edi — u zot uni butunlay roʻza tutardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ йилнинг ойларидан энг кўп рўза тутган (ойлари) Шаъбон эди — у зот уни бутунлай рўза тутардилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةُ النَّفْرِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَرْجِعُونَ بِعُمْرَةٍ وَحَجَّةٍ وَأَرْجِعُ بِحَجَّةٍ فَبَعَثَ مَعِي أَخِي فَاعْتَمَرْتُ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُصْعِدًا مُدْلِجًا عَلَى أَهْلِ الْمَدِينَةِ وَأَنَا مُدْلِجَةٌ عَلَى أَهْلِ مَكَّةَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nafr (qaytish) kechasi boʻlganda men: «Yo Rasululloh, ular umra va haj bilan qaytadilar, men esa (yolgʻiz) haj bilan qaytamanmi?» dedim. Shunda u zot men bilan birga ukamni yubordilar, men umra qildim. Soʻng men Rasululloh ﷺni Madina ahli tomon koʻtarilib, tunda yoʻl bosayotgan holda koʻrdim, men esa Makka ahli tomon tunda yoʻl bosardim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Нафр (қайтиш) кечаси бўлганда мен: «Ё Расулуллоҳ, улар умра ва ҳаж билан қайтадилар, мен эса (ёлғиз) ҳаж билан қайтаманми?» дедим. Шунда у зот мен билан бирга укамни юбордилар, мен умра қилдим. Сўнг мен Расулуллоҳ ﷺни Мадина аҳли томон кўтарилиб, тунда йўл босаётган ҳолда кўрдим, мен эса Макка аҳли томон тунда йўл босардим.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ دِينَارٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَوْسٍ عَنْ مِصْدَعِ بْنِ يَحْيَى الْأَنْصَارِيِّ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُهَا وَهُوَ صَائِمٌ وَيَمُصُّ لِسَانَهَا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ roʻzador holda uni oʻpar va tilini soʻrar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолда уни ўпар ва тилини сўрар эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ اللَّيْثِيُّ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْفُرِضَتْ الصَّلَاةُ رَكْعَتَيْنِ فَزَادَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي صَلَاةِ الْحَضَرِ وَتَرَكَ صَلَاةَ السَّفَرِ عَلَى نَحْوِهَا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Namoz ikki rakaat qilib farz qilindi. Soʻng Rasululloh ﷺ muqimlik namoziga (rakaat) qoʻshdilar, safar namozini esa oʻsha holicha qoldirdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Намоз икки ракаат қилиб фарз қилинди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ муқимлик намозига (ракаат) қўшдилар, сафар намозини эса ўша ҳолича қолдирдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكُنْتُ أَلْعَبُ بِالْبَنَاتِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ يَأْتِي بِصَوَاحِبِي فَكُنَّ إِذَا رَأَيْنَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْقَمِعْنَ مِنْهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُسَرِّبُهُنَّ إِلَيَّ يَلْعَبْنَ مَعِي

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ zamonlarida qoʻgʻirchoqlar bilan oʻynardim. U zot oʻyindoshlarimni olib kelardilar; ular Rasululloh ﷺni koʻrsalar, u zotdan yashirinishardi. Rasululloh ﷺ esa ularni mening oldimga (sekin) yuborardilar, ular men bilan birga oʻynashardi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ замонларида қўғирчоқлар билан ўйнардим. У зот ўйиндошларимни олиб келардилар; улар Расулуллоҳ ﷺни кўрсалар, у зотдан яширинишарди. Расулуллоҳ ﷺ эса уларни менинг олдимга (секин) юборардилар, улар мен билан бирга ўйнашарди.

حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ قَالَ أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ يَنَّاقٍ عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ امْرَأَةً مِنْ الْأَنْصَارِ زَوَّجَتْ ابْنَةً لَهَا فَاشْتَكَتْ وَتَسَاقَطَ شَعَرُهَا فَأَتَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنَّ زَوْجَهَا يُرِيدُهَا فَأَصِلُ شَعْرَهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَنَ اللَّهُ الْمُوصِلَاتِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ansorlardan boʻlgan bir ayol oʻz qizini turmushga bergan edi, (qizi) kasal boʻlib, sochi toʻkilib ketdi. Shunda u Nabiy ﷺ ning oldilariga kelib: «Uning eri uni (sochli) istaydi. Sochiga (yasama soch) ulasam boʻladimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Alloh soch ulovchi ayollarni laʼnatladi», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ансорлардан бўлган бир аёл ўз қизини турмушга берган эди, (қизи) касал бўлиб, сочи тўкилиб кетди. Шунда у Набий ﷺ нинг олдиларига келиб: «Унинг эри уни (сочли) истайди. Сочига (ясама соч) уласам бўладими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ соч уловчи аёлларни лаънатлади», — дедилар.

حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ أَبِي وَهْبٍ النَّصْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ كُرَيْزٍ الْخُزَاعِيُّ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا تَوَضَّأَ خَلَّلَ لِحْيَتَهُ بِالْمَاءِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tahorat qilganlarida soqollarini suv bilan xilollar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ таҳорат қилганларида соқолларини сув билан хилоллар эдилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ مُبَارَكٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عُمَرُ بْنُ أَبِي وَهْبٍ الْخُزَاعِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ ثَرْوَانَ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ كُرَيْزٍ الْخُزَاعِيِّ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ خَلَّلَ لِحْيَتَهُ بِالْمَاءِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tahorat qilganlarida soqollarini suv bilan xilollar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ таҳорат қилганларида соқолларини сув билан хилоллар эдилар.

قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى السَّامِيُّ حَدَّثَنَا بُرْدٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْاسْتَفْتَحْتُ الْبَابَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمٌ يُصَلِّي فَمَشَى فِي الْقِبْلَةِ إِمَّا عَنْ يَمِينِهِ وَإِمَّا عَنْ يَسَارِهِ حَتَّى فَتَحَ لِي ثُمَّ رَجَعَ إِلَى مُصَلَّاهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men eshikni ochishni soʻradim, Rasululloh ﷺ esa turib namoz oʻqiyotgan edilar. U zot qibla (tomonida) — yo oʻng tomonlariga, yo chap tomonlariga — yurib, menga (eshikni) ochdilar, soʻng namoz oʻqiyotgan joylariga qaytdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен эшикни очишни сўрадим, Расулуллоҳ ﷺ эса туриб намоз ўқиётган эдилар. У зот қибла (томонида) — ё ўнг томонларига, ё чап томонларига — юриб, менга (эшикни) очдилар, сўнг намоз ўқиётган жойларига қайтдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَاكَانَتْ تُرَجِّلُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهِيَ حَائِضٌ وَهُوَ مُعْتَكِفٌ فِي الْمَسْجِدِ فَيُنَاوِلُهَا رَأْسَهُ وَهِيَ فِي حُجْرَتِهَا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U hayzli holida — Nabiy ﷺ masjidda eʼtikofda ekanlarida — u zotning sochlarini tarardi. U zot boshlarini unga uzatar edilar, u esa oʻz hujrasida boʻlardi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У ҳайзли ҳолида — Набий ﷺ масжидда эътикофда эканларида — у зотнинг сочларини тарарди. У зот бошларини унга узатар эдилар, у эса ўз ҳужрасида бўларди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا سَعِيدٌ وَيَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَغْتَسِلُ بِالصَّاعِ وَيَتَوَضَّأُ بِنَحْوِ الْمُدِّ قَالَ يَزِيدُ بِقَدْرِ الْمُدِّ قَالَ يَزِيدُ عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ أَوْ مُعَاذَةَحَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ وَقَالَ بِقَدْرِ الْمُدِّ وَبِقَدْرِ الصَّاعِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir soʼ (suv) bilan gʻusl qilar, bir muddga yaqin (suv) bilan tahorat olardilar. Yazid: «mudd miqdorida», dedi. Yazid: «Safiyya bint Shayba yoki Muozadan», dedi. Yazid bizga Hammomdan, u Qatodadan, u Safiyya bint Shaybadan (rivoyat qilib): «mudd miqdorida va soʼ miqdorida», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир сў (сув) билан ғусл қилар, бир муддга яқин (сув) билан таҳорат олардилар. Язид: «мудд миқдорида», деди. Язид: «Сафийя бинт Шайба ёки Муозадан», деди. Язид бизга Ҳаммомдан, у Қатодадан, у Сафийя бинт Шайбадан (ривоят қилиб): «мудд миқдорида ва сў миқдорида», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَغْتَسِلُ بِالصَّاعِ وَيَتَوَضَّأُ بِقَدْرِ الْمُدِّ أَوْ نَحْوِهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir soʼ (suv) bilan gʻusl qilar, bir mudd yoki shunga yaqin miqdor bilan tahorat olardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир сў (сув) билан ғусл қилар, бир мудд ёки шунга яқин миқдор билан таҳорат олардилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ الْحَدَّادُ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ الْفَضْلِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّأَنَّ عَائِشَةَ كَانَتْ تَدَّانُ فَقِيلَ لَهَا مَا يَحْمِلُكِ عَلَى الدَّيْنِ وَلَكِ عَنْهُ مَنْدُوحَةٌ قَالَتْ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ عَبْدٍ يُدَانُ وَفِي نَفْسِهِ أَدَاؤُهُ إِلَّا كَانَ مَعَهُ مِنْ اللَّهِ عَوْنٌ فَأَنَا أَلْتَمِسُ ذَلِكَ الْعَوْنَ

Muhammad ibn Alidan rivoyat qilinadiki, Oisha qarz olar edi. Unga: «Undan qutuladigan kenglik bor turib, seni qarz olishga nima majbur qiladi?» deyildi. U: «Men Rasululloh ﷺni: ‹Qaysi bir banda qarz olsa va koʻnglida uni ado etish (niyati) boʻlsa, albatta, u bilan birga Allohdan bir yordam boʻladi›, deb aytayotganlarini eshitganman. Bas, men oʻsha yordamni istayman», dedi.Муҳаммад ибн Алидан ривоят қилинадики, Оиша қарз олар эди. Унга: «Ундан қутуладиган кенглик бор туриб, сени қарз олишга нима мажбур қилади?» дейилди. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺни: ‹Қайси бир банда қарз олса ва кўнглида уни адо этиш (нияти) бўлса, албатта, у билан бирга Аллоҳдан бир ёрдам бўлади›, деб айтаётганларини эшитганман. Бас, мен ўша ёрдамни истайман», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ شُمَيْسَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ sopol xumchada tayyorlangan nabizdan qaytardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ сопол хумчада тайёрланган набиздан қайтардилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَاصِمٌ الْأَحْوَلُ عَنْ أَبِي الْوَلِيدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْلِسُ بَعْدَ صَلَاتِهِ إِلَّا قَدْرَ مَا يَقُولُ اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ تَبَارَكْتَ يَا ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ namozlaridan soʻng faqat: «Allohumma antas-salomu va minkas-salom, tabaarakta yaa zal-jalaali val-ikroom», deyish miqdoricha oʻtirardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ намозларидан сўнг фақат: «Аллоҳумма антас-салому ва минкас-салом, табааракта яа зал-жалаали вал-икроом», дейиш миқдорича ўтирардилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يُبَاشِرَ إِحْدَانَا وَهِيَ حَائِضٌ أَمَرَهَا فَاتَّزَرَتْ فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَنَامَ وَهُوَ جُنُبٌ تَوَضَّأَ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hayzli holidagi birortamiz bilan yaqinlik qilishni istasalar, unga buyurardilar, u esa izor bogʻlab olardi. Junub holda uxlashni istasalar, namoz tahoratidek tahorat qilardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳайзли ҳолидаги бирортамиз билан яқинлик қилишни истасалар, унга буюрардилар, у эса изор боғлаб оларди. Жунуб ҳолда ухлашни истасалар, намоз таҳоратидек таҳорат қилардилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَاصِمٌ عَنْ مُعَاذَةَ بِنْتِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَتْ أَخْبَرَتْنِي عَائِشَةُأَنَّهَا كَانَتْ تَغْتَسِلُ هِيَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ

Oisha (roziyallohu anho) xabar berdiki, u va Rasululloh ﷺ bir idishdan gʻusl qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар бердики, у ва Расулуллоҳ ﷺ бир идишдан ғусл қилар эдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَوْ رَأَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أَحْدَثَ النِّسَاءُ لَمَنَعَهُنَّ الْمَسْجِدَ كَمَا مُنِعَتْ نِسَاءُ بَنِي إِسْرَائِيلَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Agar Rasululloh ﷺ ayollar (keyin) paydo qilgan narsalarni koʻrganlarida edi, Bani Isroil ayollari man qilinganidek, ularni ham masjiddan man qilgan boʻlar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Агар Расулуллоҳ ﷺ аёллар (кейин) пайдо қилган нарсаларни кўрганларида эди, Бани Исроил аёллари ман қилинганидек, уларни ҳам масжиддан ман қилган бўлар эдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا يَحْيَى أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَخِي عَمْرَةَ أَخْبَرَهُ عَنْ عَمْرَةَ أَنَّهَا سَمِعَتْ عَائِشَةَ تَقُولُإِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُصَلِّي الرَّكْعَتَيْنِ اللَّتَيْنِ قَبْلَ الْفَجْرِ فَيُخَفِّفُهُمَا حَتَّى إِنْ كُنْتُ لَأَقُولُ هَلْ قَرَأَ فِيهِمَا بِأُمِّ الْقُرْآنِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdoddan oldingi ikki rakaatni oʻqir va ularni shu qadar yengil qilardilarki, men hatto: «U zot ularda Ummul-Qurʼonni oʻqidilarmikan?» deb qolardim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдоддан олдинги икки ракаатни ўқир ва уларни шу қадар енгил қилардиларки, мен ҳатто: «У зот уларда Уммул-Қуръонни ўқидилармикан?» деб қолардим.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُعْتَكِفًا وَكَانَ لَا يَدْخُلُ الْبَيْتَ إِلَّا لِحَاجَةِ الْإِنْسَانِ قَالَتْ فَغَسَلْتُ رَأْسَهُ وَإِنَّ بَيْنِي وَبَيْنَهُ لَعَتَبَةُ الْبَابِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ eʼtikofda edilar; insoniy hojatdan boshqasi uchun uyga kirmasdilar. U dedi: Men u zotning boshlarini yuvardim, men bilan u zot orasida esa eshik boʻsagʻasi bor edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ эътикофда эдилар; инсоний ҳожатдан бошқаси учун уйга кирмасдилар. У деди: Мен у зотнинг бошларини ювардим, мен билан у зот орасида эса эшик бўсағаси бор эди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَيْمُونٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ قَالَ أَخْبَرَتْنِي عَائِشَةُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا أَصَابَ ثَوْبَهُ الْمَنِيُّ غَسَلَ مَا أَصَابَ مِنْ ثَوْبِهِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ وَأَنَا أَنْظُرُ إِلَى بُقْعَةٍ فِي ثَوْبِهِ ذَلِكَ مِنْ أَثَرِ الْغُسْلِ

Oisha (roziyallohu anho) xabar berdiki, Rasululloh ﷺning kiyimlariga maniy tegsa, kiyimlarining tekkan joyini yuvar, soʻng namozga chiqardilar; men esa u kiyimdagi yuvish izidan qolgan dogʻga qarab turardim.Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺнинг кийимларига маний тегса, кийимларининг теккан жойини ювар, сўнг намозга чиқардилар; мен эса у кийимдаги ювиш изидан қолган доғга қараб турардим.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ قَالَقَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقَالَتْ لِي مَنْ أَنْتَ فَقُلْتُ سَعْدُ بْنُ هِشَامِ بْنِ عَامِرٍ قَالَتْ رَحِمَ اللَّهُ أَبَاكَ قَالَ قُلْتُ أَخْبِرِينِي عَنْ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ فَقُلْتُ أَجَلْ وَلَكِنْ أَخْبِرِينِي قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ عِشَاءَ الْآخِرَةِ ثُمَّ يَأْوِي إِلَى فِرَاشِهِ فَإِذَا كَانَ مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ قَامَ إِلَى طَهُورِهِ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَصَلَّى ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ يُسَوِّي بَيْنَ الْقِرَاءَةِ فِيهِنَّ وَالرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ ثُمَّ يُوتِرُ بِرَكْعَةٍ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ ثُمَّ يَضَعُ رَأْسَهُ فَرُبَّمَا جَاءَ بِلَالٌ فَآذَنَهُ بِالصَّلَاةِ قَبْلَ أَنْ يُغْفِيَ وَرُبَّمَا شَكَكْتُ أَغْفَى أَوْ لَمْ يُغْفِ حَتَّى يُؤْذِنَهُ بِالصَّلَاةِ قَالَتْ فَكَانَتْ تِلْكَ صَلَاةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَسَنَّ وَلَحُمَ وَكَانَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ثُمَّ يَأْوِي إِلَى فِرَاشِهِ فَإِذَا كَانَ فِي جَوْفِ اللَّيْلِ قَامَ إِلَى طَهُورِهِ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَصَلَّى سِتَّ رَكَعَاتٍ يُسَوِّي بَيْنَهُنَّ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ وَالْقِرَاءَةِ ثُمَّ يُوتِرُ بِرَكْعَةٍ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ فَرُبَّمَا لَمْ يُغْفِ حَتَّى يَجِيءَ بِلَالٌ فَيُؤْذِنَهُ بِالصَّلَاةِ وَرُبَّمَا شَكَكْتُ أَغْفَى أَوْ لَمْ يُغْفِ

Saʼd ibn Hishom aytdi: Men Madinaga keldim va Oishaning huzuriga kirdim. U menga: «Sen kimsan?» dedi. Men: «Saʼd ibn Hishom ibn Omirman», dedim. U: «Alloh otangga rahm qilsin», dedi. Men: «Menga Rasululloh ﷺning namozlari haqida xabar bering», dedim. U: «Rasululloh ﷺ qiroat qilar edilar», dedi. Men: «Shundoq, lekin menga (namozlari haqida) xabar bering», dedim. U dedi: «Rasululloh ﷺ odamlarga xufton namozini oʻqir, soʻng oʻrinlariga kirardilar. Tun yarim boʻlganda tahoratlari uchun turib, tahorat qilar, keyin masjidga kirib sakkiz rakaat namoz oʻqir edilar — ularda qiroat, rukuʼ va sajdani teng qilardilar. Soʻng bir rakaat bilan vitr qilar, keyin oʻtirgan holda ikki rakaat oʻqir, soʻng boshlarini (yostiqqa) qoʻyardilar. Baʼzan Bilol kelib, u zot mudramaslaridan avval namoz (vaqti boʻlgani)ni bildirardi; baʼzan esa men u zot mudradilarmi yoki Bilol namozni bildirguncha mudramadilarmi, shubhalanardim». U dedi: «Rasululloh ﷺning namozlari yoshlari ulgʻayib, tanalari toʻlishguncha shunday edi. (Soʻng) u zot odamlarga xufton namozini oʻqir, keyin oʻrinlariga kirardilar. Tun yarim boʻlganda tahoratlari uchun turib, tahorat qilar, soʻng masjidga kirib olti rakaat oʻqir edilar — ularda rukuʼ, sajda va qiroatni teng qilardilar. Soʻng bir rakaat bilan vitr qilar, keyin oʻtirgan holda ikki rakaat oʻqirdilar. Baʼzan Bilol kelib namozni bildirguncha mudramas edilar; baʼzan esa men mudradilarmi yoki mudramadilarmi, shubhalanardim».Саъд ибн Ҳишом айтди: Мен Мадинага келдим ва Оишанинг ҳузурига кирдим. У менга: «Сен кимсан?» деди. Мен: «Саъд ибн Ҳишом ибн Омирман», дедим. У: «Аллоҳ отангга раҳм қилсин», деди. Мен: «Менга Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари ҳақида хабар беринг», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ қироат қилар эдилар», деди. Мен: «Шундоқ, лекин менга (намозлари ҳақида) хабар беринг», дедим. У деди: «Расулуллоҳ ﷺ одамларга хуфтон намозини ўқир, сўнг ўринларига кирардилар. Тун ярим бўлганда таҳоратлари учун туриб, таҳорат қилар, кейин масжидга кириб саккиз ракаат намоз ўқир эдилар — уларда қироат, рукуъ ва саждани тенг қилардилар. Сўнг бир ракаат билан витр қилар, кейин ўтирган ҳолда икки ракаат ўқир, сўнг бошларини (ёстиққа) қўярдилар. Баъзан Билол келиб, у зот мудрамасларидан аввал намоз (вақти бўлгани)ни билдирарди; баъзан эса мен у зот мудрадиларми ёки Билол намозни билдиргунча мудрамадиларми, шубҳаланардим». У деди: «Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари ёшлари улғайиб, таналари тўлишгунча шундай эди. (Сўнг) у зот одамларга хуфтон намозини ўқир, кейин ўринларига кирардилар. Тун ярим бўлганда таҳоратлари учун туриб, таҳорат қилар, сўнг масжидга кириб олти ракаат ўқир эдилар — уларда рукуъ, сажда ва қироатни тенг қилардилар. Сўнг бир ракаат билан витр қилар, кейин ўтирган ҳолда икки ракаат ўқирдилар. Баъзан Билол келиб намозни билдиргунча мудрамас эдилар; баъзан эса мен мудрадиларми ёки мудрамадиларми, шубҳаланардим».

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ وَقَالَ مَرَّةً أَخْبَرَنَا قَالَ سَمِعْتُ زُرَارَةَ بْنَ أَوْفَى يَقُولُسُئِلَتْ عَائِشَةُ عَنْ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِاللَّيْلِ فَقَالَتْ كَانَ يُصَلِّي الْعِشَاءَ ثُمَّ يُصَلِّي بَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ يَنَامُ فَإِذَا اسْتَيْقَظَ وَعِنْدَهُ وَضُوءُهُ مُغَطًّى وَسِوَاكُهُ اسْتَاكَ ثُمَّ تَوَضَّأَ فَقَامَ فَصَلَّى ثَمَانِ رَكَعَاتٍ يَقْرَأُ فِيهِنَّ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ وَمَا شَاءَ مِنْ الْقُرْآنِ وَقَالَ مَرَّةً مَا شَاءَ اللَّهُ مِنْ الْقُرْآنِ فَلَا يَقْعُدُ فِي شَيْءٍ مِنْهُنَّ إِلَّا فِي الثَّامِنَةِ فَإِنَّهُ يَقْعُدُ فِيهَا فَيَتَشَهَّدُ ثُمَّ يَقُومُ وَلَا يُسَلِّمُ فَيُصَلِّيَ رَكْعَةً وَاحِدَةً ثُمَّ يَجْلِسُ فَيَتَشَهَّدُ وَيَدْعُو ثُمَّ يُسَلِّمُ تَسْلِيمَةً وَاحِدَةً السَّلَامُ عَلَيْكُمْ يَرْفَعُ بِهَا صَوْتَهُ حَتَّى يُوقِظَنَا ثُمَّ يُكَبِّرُ وَهُوَ جَالِسٌ فَيَقْرَأُ ثُمَّ يَرْكَعُ وَيَسْجُدُ وَهُوَ جَالِسٌ فَيُصَلِّي جَالِسًا رَكْعَتَيْنِ فَهَذِهِ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً فَلَمَّا كَثُرَ لَحْمُهُ وَثَقُلَ جَعَلَ التِّسْعَ سَبْعًا لَا يَقْعُدُ إِلَّا كَمَا يَقْعُدُ فِي الْأُولَى وَيُصَلِّي الرَّكْعَتَيْنِ قَاعِدًا فَكَانَتْ هَذِهِ صَلَاةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى قَبَضَهُ اللَّهُحَدَّثَنَا يُونُسُ قَالَ حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَ الْعَطَّارُ عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ قَالَ قُلْتُ لِأُمِّ الْمُؤْمِنِينَ عَائِشَةَ كَيْفَ كَانَتْ صَلَاةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ اللَّيْلِ قَالَتْ كَانَ يُصَلِّي الْعِشَاءَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Zuroro ibn Avfo aytdi: Oishadan Rasululloh ﷺning kechasi (oʻqigan) namozlari haqida soʻraldi. U dedi: «U zot xufton oʻqir, soʻng undan keyin ikki rakaat oʻqir, keyin uxlar edilar. Uygʻonganlarida yonlarida yopib qoʻyilgan tahorat suvlari va misvoklari boʻlardi: misvok qilar, soʻng tahorat olar, turib sakkiz rakaat namoz oʻqir, ularda Fotihatul-kitobni va Qurʼondan xohlagan (miqdorni) — bir safar: Alloh xohlagan (miqdorni) — oʻqir edilar. Ularning hech birida oʻtirmas, faqat sakkizinchisida oʻtirib tashahhud aytar, soʻng salom bermay turar va bir rakaat oʻqir, keyin oʻtirib tashahhud aytar va duo qilar, soʻng bir marta salom berardilar: ‹Assalomu alaykum› — buni bizni uygʻotguncha ovozlarini koʻtarib aytardilar. Soʻng oʻtirgan holda takbir aytib qiroat qilar, oʻtirgan holda rukuʼ va sajda qilar, oʻtirib ikki rakaat oʻqir edilar. Mana shu — oʻn bir rakaat. Qachonki tanalari toʻlishib, ogʻirlashganda, toʻqqiztani yettita qildilar; birinchisida oʻtirganidan boshqa (holatda) oʻtirmas, ikki rakaatni esa oʻtirgan holda oʻqir edilar. Alloh u zotni (vafot ettirib) olguniga qadar Rasululloh ﷺning namozlari shunday edi». Yunus bizga Imron ibn Yazid al-Attordan, u Bahz ibn Hakimdan, u Zuroro ibn Avfodan, u Saʼd ibn Hishomdan (rivoyat qildi). U dedi: Men moʻminlar onasi Oishaga: «Rasululloh ﷺning kechasi (oʻqigan) namozlari qanday edi?» dedim. U: «U zot xufton oʻqir edilar», dedi va hadisni zikr qildi.Зуроро ибн Авфо айтди: Оишадан Расулуллоҳ ﷺнинг кечаси (ўқиган) намозлари ҳақида сўралди. У деди: «У зот хуфтон ўқир, сўнг ундан кейин икки ракаат ўқир, кейин ухлар эдилар. Уйғонганларида ёнларида ёпиб қўйилган таҳорат сувлари ва мисвоклари бўларди: мисвок қилар, сўнг таҳорат олар, туриб саккиз ракаат намоз ўқир, уларда Фотиҳатул-китобни ва Қуръондан хоҳлаган (миқдорни) — бир сафар: Аллоҳ хоҳлаган (миқдорни) — ўқир эдилар. Уларнинг ҳеч бирида ўтирмас, фақат саккизинчисида ўтириб ташаҳҳуд айтар, сўнг салом бермай турар ва бир ракаат ўқир, кейин ўтириб ташаҳҳуд айтар ва дуо қилар, сўнг бир марта салом берардилар: ‹Ассалому алайкум› — буни бизни уйғотгунча овозларини кўтариб айтардилар. Сўнг ўтирган ҳолда такбир айтиб қироат қилар, ўтирган ҳолда рукуъ ва сажда қилар, ўтириб икки ракаат ўқир эдилар. Мана шу — ўн бир ракаат. Қачонки таналари тўлишиб, оғирлашганда, тўққизтани еттита қилдилар; биринчисида ўтирганидан бошқа (ҳолатда) ўтирмас, икки ракаатни эса ўтирган ҳолда ўқир эдилар. Аллоҳ у зотни (вафот эттириб) олгунига қадар Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари шундай эди». Юнус бизга Имрон ибн Язид ал-Аттордан, у Баҳз ибн Ҳакимдан, у Зуроро ибн Авфодан, у Саъд ибн Ҳишомдан (ривоят қилди). У деди: Мен мўминлар онаси Оишага: «Расулуллоҳ ﷺнинг кечаси (ўқиган) намозлари қандай эди?» дедим. У: «У зот хуфтон ўқир эдилар», деди ва ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا عَنْ عَامِرٍ عَنْ شُرَيْحِ بْنِ هَانِئٍ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَالْمَوْتُ قَبْلَ لِقَاءِ اللَّهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yoqtirsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yoqtiradi. Kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻrsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻradi. Oʻlim esa Allohga roʻbaroʻ boʻlishdan oldindir», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга рўбарў бўлишни ёқтирса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёқтиради. Ким Аллоҳга рўбарў бўлишни ёмон кўрса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёмон кўради. Ўлим эса Аллоҳга рўбарў бўлишдан олдиндир», — дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيُّ قَالَقُلْتُ لِعَائِشَةَ كَيْفَ كَانَ خُلُقُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي أَهْلِهِ قَالَتْ كَانَ أَحْسَنَ النَّاسِ خُلُقًا لَمْ يَكُنْ فَاحِشًا وَلَا مُتَفَحِّشًا وَلَا سَخَّابًا بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يُجْزِئُ بِالسَّيِّئَةِ مِثْلَهَا وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَصْفَحُ

Abu Abdulloh al-Jadaliy aytdi: Men Oishaga: «Rasululloh ﷺning oilalari orasidagi xulqlari qanday edi?» dedim. U: «U zot odamlarning eng goʻzal xulqlisi edilar: fohish soʻzli ham, oʻzini fohishlikka soluvchi ham, bozorlarda baqiruvchi ham emasdilar; yomonlikka oʻshanday yomonlik bilan javob qaytarmas, balki avf qilar va kechirardilar», dedi.Абу Абдуллоҳ ал-Жадалий айтди: Мен Оишага: «Расулуллоҳ ﷺнинг оилалари орасидаги хулқлари қандай эди?» дедим. У: «У зот одамларнинг энг гўзал хулқлиси эдилар: фоҳиш сўзли ҳам, ўзини фоҳишликка солувчи ҳам, бозорларда бақирувчи ҳам эмасдилар; ёмонликка ўшандай ёмонлик билан жавоб қайтармас, балки авф қилар ва кечирардилар», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يُحْرِمَ ادَّهَنَ بِأَطْيَبِ دُهْنٍ يَجِدُهُ حَتَّى إِنِّي لَأَرَى بَصِيصَ الدُّهْنِ فِي شَعَرِهِ وَلَقَدْ كُنْتُ أَفْتِلُ قَلَائِدَ الْهَدْيِ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ يَبْعَثُ بِهِ فَمَا يَعْتَزِلُ مِنَّا امْرَأَةً

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ehromga kirmoqchi boʻlganlarida oʻzlari topgan eng xushboʻy atirni surtar edilar, hatto men u zotning sochlarida atirning yaltirashini koʻrardim. Men Rasululloh ﷺ uchun hadiyning boʻyinbogʻlarini eshardim, soʻng u zot uni (Makkaga) yuborardilar va bizdan birorta ayoldan chetlanmasdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ эҳромга кирмоқчи бўлганларида ўзлари топган энг хушбўй атирни суртар эдилар, ҳатто мен у зотнинг сочларида атирнинг ялтирашини кўрардим. Мен Расулуллоҳ ﷺ учун ҳадийнинг бўйинбоғларини эшардим, сўнг у зот уни (Маккага) юборардилар ва биздан бирорта аёлдан четланмасдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَقُلْتُ لِعَائِشَةَ أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي قَاعِدًا قَالَتْ كَانَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ طَوِيلًا قَاعِدًا وَيُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ طَوِيلًا قَائِمًا فَإِذَا قَرَأَ قَائِمًا رَكَعَ قَائِمًا وَإِذَا قَرَأَ قَاعِدًا رَكَعَ قَاعِدًا

Abdulloh ibn Shaqiq aytdi: Men Oishadan: «Rasululloh ﷺ oʻtirib namoz oʻqirmidilar?» deb soʻradim. U: «U zot tunda uzoq vaqt oʻtirib namoz oʻqir, tunda uzoq vaqt tik turib ham oʻqir edilar. Tik turib qiroat qilsalar, tik turib rukuʼ qilar, oʻtirib qiroat qilsalar, oʻtirib rukuʼ qilar edilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Шақиқ айтди: Мен Оишадан: «Расулуллоҳ ﷺ ўтириб намоз ўқирмидилар?» деб сўрадим. У: «У зот тунда узоқ вақт ўтириб намоз ўқир, тунда узоқ вақт тик туриб ҳам ўқир эдилар. Тик туриб қироат қилсалар, тик туриб рукуъ қилар, ўтириб қироат қилсалар, ўтириб рукуъ қилар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا دَاوُدُ عَنْ عَامِرٍ عَنْ مَسْرُوقٍ قَالَكُنْتُ مُتَّكِئًا عِنْدَ عَائِشَةَ فَقَالَتْ يَا أَبَا عَائِشَةَ أَنَا أَوَّلُ مَنْ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ هَذِهِ قَالَ ذَلِكَ جِبْرِيلُ لَمْ أَرَهُ فِي صُورَتِهِ الَّتِي خُلِقَ فِيهَا إِلَّا مَرَّتَيْنِ رَأَيْتُهُ مُنْهَبِطًا مِنْ السَّمَاءِ سَادًّا عِظَمُ خَلْقِهِ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ

Masruq aytdi: Men Oishaning huzurida yonboshlab oʻtirgan edim. U: «Ey Abu Oisha! Men bu haqda Rasululloh ﷺdan birinchi boʻlib soʻragan kishiman. U zot: ‹U Jibril edi. Men uni yaratilgan suratida bu ikki martadan boshqa koʻrmaganman. Uni osmondan tushib kelayotgan, qomatining ulkanligi bilan osmon va yer orasini toʻsib turgan holda koʻrdim›, dedilar», dedi.Масруқ айтди: Мен Оишанинг ҳузурида ёнбошлаб ўтирган эдим. У: «Эй Абу Оиша! Мен бу ҳақда Расулуллоҳ ﷺдан биринчи бўлиб сўраган кишиман. У зот: ‹У Жибрил эди. Мен уни яратилган суратида бу икки мартадан бошқа кўрмаганман. Уни осмондан тушиб келаётган, қоматининг улканлиги билан осмон ва ер орасини тўсиб турган ҳолда кўрдим›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَغْسِلُوا عَنْهُمْ أَثَرَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ وَإِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ كَانَ يَفْعَلُهُ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Erlaringizga buyuringlar, gʻoit va bavl asarini yuvsinlar. Chunki men ulardan uyalaman. Albatta, Nabiy ﷺ buni qilar edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Эрларингизга буюринглар, ғоит ва бавл асарини ювсинлар. Чунки мен улардан уяламан. Албатта, Набий ﷺ буни қилар эдилар».

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا عُرْوَةُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْبَزَّازُ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اغْتَسَلَ مِنْ الْجَنَابَةِ بَدَأَ فَتَوَضَّأَ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ وَغَسَلَ فَرْجَهُ وَقَدَمَيْهِ وَمَسَحَ يَدَهُ بِالْحَائِطِ ثُمَّ أَفَاضَ عَلَيْهِ الْمَاءَ فَكَأَنِّي أَرَى أَثَرَ يَدِهِ فِي الْحَائِطِ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ janobatdan gʻusl qilganlarida, avval namozdagi kabi tahorat olar, avratlarini va oyoqlarini yuvar, qoʻllarini devorga artar, soʻng ustlariga suv quyar edilar. Men hozir ham qoʻllarining devordagi izini koʻrib turgandekman.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ жанобатдан ғусл қилганларида, аввал намоздаги каби таҳорат олар, авратларини ва оёқларини ювар, қўлларини деворга артар, сўнг устларига сув қуяр эдилар. Мен ҳозир ҳам қўлларининг девордаги изини кўриб тургандекман.