حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَنْ أَصْبَحَ جُنُبًا فَلَا صَوْمَ لَهُفَأَرْسَلَ مَرْوَانُ أَبُو بَكْرِ بْنِ عَبْدَ الرَّحْمَنِ إِلَى عَائِشَةَ يَسْأَلُهَا فَقَالَ لَهَا إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُ مَنْ أَصْبَحَ جُنُبًا فَلَا صَوْمَ لَهُ فَقَالَتْ عَائِشَةُ قَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُجْنِبُ ثُمَّ يُتِمُّ صَوْمَهُ فَأَرْسَلَ إِلَى أَبِي هُرَيْرَةَ فَأَخْبَرَهُ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُجْنِبُ ثُمَّ يُتِمُّ صَوْمَهُ فَكَفَّ أَبُو هُرَيْرَةَ
Abu Bakr ibn Abdurahmon aytdi: Abu Hurayra: «Kim junub holda tongni qarshilasa, uning roʻzasi yoʻq», dedi. Shunda Marvon Abu Bakr ibn Abdurahmonni Oishaning oldiga (bu haqda) soʻrash uchun yubordi. U unga: «Abu Hurayra: ‹Kim junub holda tongni qarshilasa, uning roʻzasi yoʻq›, deyapti», dedi. Oisha: «Rasululloh ﷺ junub boʻlar, soʻng roʻzalarini tugallar edilar», dedi. Soʻng (Marvon) Abu Hurayraning oldiga (kishi) yubordi va u unga Oishaning: ‹Rasululloh ﷺ junub boʻlar, soʻng roʻzalarini tugallar edilar› deganini xabar berdi. Shundan keyin Abu Hurayra (bu soʻzidan) tiyildi.Абу Бакр ибн Абдураҳмон айтди: Абу Ҳурайра: «Ким жунуб ҳолда тонгни қаршиласа, унинг рўзаси йўқ», деди. Шунда Марвон Абу Бакр ибн Абдураҳмонни Оишанинг олдига (бу ҳақда) сўраш учун юборди. У унга: «Абу Ҳурайра: ‹Ким жунуб ҳолда тонгни қаршиласа, унинг рўзаси йўқ›, деяпти», деди. Оиша: «Расулуллоҳ ﷺ жунуб бўлар, сўнг рўзаларини тугаллар эдилар», деди. Сўнг (Марвон) Абу Ҳурайранинг олдига (киши) юборди ва у унга Оишанинг: ‹Расулуллоҳ ﷺ жунуб бўлар, сўнг рўзаларини тугаллар эдилар› деганини хабар берди. Шундан кейин Абу Ҳурайра (бу сўзидан) тийилди.
حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَائِشَةَقَالَ بَعْضُنَا إِنَّ هَذَا أَخْبَرَنَا عَنْكِ أَنَّكِ قُلْتِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُبَاشِرُ وَهُوَ صَائِمٌ قَالَتْ أَجَلْ وَلَكِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْلَكُكُمْ لِإِرْبِهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bizdan biri: «Mana bu (kishi) bizga sizdan xabar berdiki, siz: ‹Rasululloh ﷺ roʻzador holda (xotinlariga) tanlarini tegizar edilar›, degan ekansiz», dedi. U: «Ha, lekin Rasululloh ﷺ sizlarning ichingizda oʻz nafsiga eng koʻp egalik qiladiganingiz edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биздан бири: «Мана бу (киши) бизга сиздан хабар бердики, сиз: ‹Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолда (хотинларига) танларини тегизар эдилар›, деган экансиз», деди. У: «Ҳа, лекин Расулуллоҳ ﷺ сизларнинг ичингизда ўз нафсига энг кўп эгалик қиладиганингиз эдилар», деди.
حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ الْمُعْتَمِرِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْخَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا نَرَى إِلَّا أَنَّهُ الْحَجُّ قَالَتْ فَلَمَّا قَدِمْنَا طَافُوا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَحِلَّ مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْيٌ قَالَتْ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَهُ هَدْيٌ قَالَتْ وَكُنْتُ حَائِضًا فَلَمْ أَسْتَطِعْ أَنْ أَطُوفَ فَلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةُ الْحَصْبَةِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَرْجِعُ نِسَاؤُكَ بِحَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ وَأَنَا أَرْجِعُ بِحَجَّةٍ فَقَالَ لِي انْطَلِقِي مَعَ أَخِيكِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِلَى التَّنْعِيمِ ثُمَّ مِيعَادُ مَا بَيْنِي وَبَيْنِكِ كَذَا وَكَذَا قَالَتْ فَلَقِيتُهُ بِلَيْلٍ وَهُوَ مُهْبِطٌ أَوْ مُصْعِدٌ قَالَتْ وَقَالَتْ بِنْتُ حُيَيٍّ مَا أُرَانِي إِلَّا حَابِسَتَكُمْ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَقْرَى حَلْقَى مَا أُرَانِي إِلَّا حَابِسَتَكُمْ أَلَيْسَ قَدْ طُفْتِ يَوْمَ النَّحْرِ قَالَتْ بَلَى فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَانْفِرِيحَدَّثَنَا حُسَيْنٌ قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ مَنْصُورٍ فَذَكَرَهُ بِإِسْنَادِهِ وَمَعْنَاهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan chiqdik va faqat haj (qilamiz) deb bilar edik. (Oisha) dedi: Yetib borganimizda, (odamlar) tavof qildilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Kimning yonida hadiy boʻlmasa, ihromdan chiqsin», dedilar. (Oisha) dedi: Rasululloh ﷺning yonlarida esa hadiy bor edi. (Oisha) dedi: Men hayzda edim, shu sababli tavof qila olmadim. Hasba kechasi boʻlganda: «Yo Rasululloh, ayollaringiz haj va umra bilan qaytadi, men esa haj bilan qaytamanmi?» dedim. U zot menga: «Akang Abdurahmon bilan Tanʼimga bor; keyin men bilan sening oramizdagi vaʼda — falon va falon (joyda)», dedilar. (Oisha) dedi: Men u zotni kechasi — u zot (vodiyga) tushayotgan yoki (togʻga) chiqayotgan holda — uchratdim. (Oisha) dedi: Huyayning qizi: «Men sizlarni ushlab qoluvchi boʻlsam kerak, deb oʻylayman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Aqro halqo! Sen qurbonlik kuni tavof qilmaganmiding?» dedilar. U: «Ha, (qilganman)», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Bas, joʻnayver», dedilar. Bizga Husayn aytdi: Bizga Shaybon Mansurdan (rivoyat qildi) va uni oʻz isnodi hamda maʼnosi bilan zikr qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан чиқдик ва фақат ҳаж (қиламиз) деб билар эдик. (Оиша) деди: Етиб борганимизда, (одамлар) тавоф қилдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг ёнида ҳадий бўлмаса, иҳромдан чиқсин», дедилар. (Оиша) деди: Расулуллоҳ ﷺнинг ёнларида эса ҳадий бор эди. (Оиша) деди: Мен ҳайзда эдим, шу сабабли тавоф қила олмадим. Ҳасба кечаси бўлганда: «Ё Расулуллоҳ, аёлларингиз ҳаж ва умра билан қайтади, мен эса ҳаж билан қайтаманми?» дедим. У зот менга: «Аканг Абдураҳмон билан Танъимга бор; кейин мен билан сенинг орамиздаги ваъда — фалон ва фалон (жойда)», дедилар. (Оиша) деди: Мен у зотни кечаси — у зот (водийга) тушаётган ёки (тоғга) чиқаётган ҳолда — учратдим. (Оиша) деди: Ҳуяйнинг қизи: «Мен сизларни ушлаб қолувчи бўлсам керак, деб ўйлайман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Ақро ҳалқо! Сен қурбонлик куни тавоф қилмаганмидинг?» дедилар. У: «Ҳа, (қилганман)», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Бас, жўнайвер», дедилар. Бизга Ҳусайн айтди: Бизга Шайбон Мансурдан (ривоят қилди) ва уни ўз исноди ҳамда маъноси билан зикр қилди.
حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَ قَالَتْقَدْ عَدَلْتُمُونَا بِالْكَلْبِ وَالْحِمَارِ لَقَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَسَّطُ السَّرِيرَ فَيُصَلِّي وَأَنَا فِي لِحَافِي فَأَكْرَهُ أَنْ أَسْنَحَهُ فَأَنْسَلُّ مِنْ تِلْقَاءِ رِجْلَيْهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Sizlar bizni it va eshakka tenglashtirdingizlar! Holbuki Rasululloh ﷺ karavotning oʻrtasida turib namoz oʻqir edilar, men esa yopinchigʻimda (yotgan) boʻlar edim. Men u zotning roʻparalaridan oʻtishni yoqtirmas va oyoqlari tomonidan sirgʻalib chiqib ketar edim».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Сизлар бизни ит ва эшакка тенглаштирдингизлар! Ҳолбуки Расулуллоҳ ﷺ каравотнинг ўртасида туриб намоз ўқир эдилар, мен эса ёпинчиғимда (ётган) бўлар эдим. Мен у зотнинг рўпараларидан ўтишни ёқтирмас ва оёқлари томонидан сирғалиб чиқиб кетар эдим».
حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الطِّيبِ فِي رَأْسِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Goʻyo men Rasululloh ﷺning boshlaridagi atirning yaltirashiga qarab turgandayman, holbuki u zot ehromda edilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Гўё мен Расулуллоҳ ﷺнинг бошларидаги атирнинг ялтирашига қараб тургандайман, ҳолбуки у зот эҳромда эдилар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ قَالَأَتَيْنَ نِسْوَةٌ مِنْ أَهْلِ حِمْصَ عَائِشَةَ فَقَالَتْ لَهُنَّ عَائِشَةُ لَعَلَّكُنَّ مِنْ النِّسَاءِ اللَّاتِي يَدْخُلْنَ الْحَمَّامَاتِ فَقُلْنَ لَهَا إِنَّا لَنَفْعَلُ فَقَالَتْ لَهُنَّ عَائِشَةُ أَمَا إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَيُّمَا امْرَأَةٍ وَضَعَتْ ثِيَابَهَا فِي غَيْرِ بَيْتِ زَوْجِهَا هَتَكَتْ مَا بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ
Ato ibn Abu Rabohdan rivoyat qilinadi: Hims ahlidan boʻlgan bir necha ayol Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga keldi. Oisha ularga: «Balki sizlar hammomlarga kiradigan ayollardandirsizlar?» — dedi. Ular unga: «Ha, biz shunday qilamiz», — deyishdi. Shunda Oisha ularga: «Ogoh boʻlinglar, men Rasululloh ﷺning: ‹Qaysi bir ayol erining uyidan boshqa joyda kiyimini yechsa, u oʻzi bilan Alloh oʻrtasidagi pardani yirtibdi›, deganlarini eshitganman», — dedi.Ато ибн Абу Рабоҳдан ривоят қилинади: Ҳимс аҳлидан бўлган бир неча аёл Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига келди. Оиша уларга: «Балки сизлар ҳаммомларга кирадиган аёллардандирсизлар?» — деди. Улар унга: «Ҳа, биз шундай қиламиз», — дейишди. Шунда Оиша уларга: «Огоҳ бўлинглар, мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Қайси бир аёл эрининг уйидан бошқа жойда кийимини ечса, у ўзи билан Аллоҳ ўртасидаги пардани йиртибди›, деганларини эшитганман», — деди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ مُحَمَّدٌ عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَقَدْ تُوُفِّيَ إِبْرَاهِيمُ ابْنُ رَسُولِ اللَّهِ وَهُوَ ابْنُ ثَمَانِيَةَ عَشَرَ شَهْرًا فَلَمْ يُصَلِّ عَلَيْهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning oʻgʻillari Ibrohim oʻn sakkiz oylik chogʻida vafot etdi va unga (janoza) namozi oʻqilmadi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг ўғиллари Иброҳим ўн саккиз ойлик чоғида вафот этди ва унга (жаноза) намози ўқилмади.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَي بْنُ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْلَمَّا أَرَادُوا غُسْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْتَلَفُوا فِيهِ فَقَالُوا وَاللَّهِ مَا نَرَى كَيْفَ نَصْنَعُ أَنُجَرِّدُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا نُجَرِّدُ مَوْتَانَا أَمْ نُغَسِّلُهُ وَعَلَيْهِ ثِيَابُهُ قَالَتْ فَلَمَّا اخْتَلَفُوا أَرْسَلَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ السِّنَةَ حَتَّى وَاللَّهِ مَا مِنْ الْقَوْمِ مِنْ رَجُلٍ إِلَّا ذَقْنُهُ فِي صَدْرِهِ نَائِمًا قَالَتْ ثُمَّ كَلَّمَهُمْ مِنْ نَاحِيَةِ الْبَيْتِ لَا يَدْرُونَ مَنْ هُوَ فَقَالَ اغْسِلُوا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَيْهِ ثِيَابُهُ قَالَتْ فَثَارُوا إِلَيْهِ فَغَسَّلُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي قَمِيصِهِ يُفَاضُ عَلَيْهِ الْمَاءُ وَالسِّدْرُ وَيُدَلِّكُهُ الرِّجَالُ بِالْقَمِيصِ وَكَانَتْ تَقُولُ لَوْ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ الْأَمْرِ مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا غَسَّلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا نِسَاؤُهُ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺni gʻusl qildirmoqchi boʻlganlarida, bu haqda ixtilof qilishdi va: «Allohga qasamki, qanday qilishimizni bilmayapmiz. Rasululloh ﷺni oʻz oʻliklarimizni yechintirganimizdek yechintiraylikmi yoki u zotni kiyimlari ustidan gʻusl qildiraylikmi?» — deyishdi. (Oisha) aytdi: Ular ixtilof qilganlarida, Alloh ularga mudroq yubordi. Allohga qasamki, qavmdan bironta kishi qolmadiki, uxlab, iyagi koʻksiga tushmagan boʻlsin. (Oisha) aytdi: Soʻng uyning bir tomonidan kimdir ularga gapirdi — kimligini bilmadilar — va: «Nabiy ﷺni kiyimlari ustidan gʻusl qildiringlar!» — dedi. (Oisha) aytdi: Shunda ular sapchib turib, Rasululloh ﷺni koʻylaklari ichida yuvdilar: u zotning ustlariga suv va sidr quyilar, erkaklar esa koʻylak ustidan siypar edi. (Oisha) shunday der edi: «Agar men ishning oldini keyin bilganimdek oldindan bilganimda edi, Rasululloh ﷺni faqat u zotning ayollari yuvgan boʻlardi».Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺни ғусл қилдирмоқчи бўлганларида, бу ҳақда ихтилоф қилишди ва: «Аллоҳга қасамки, қандай қилишимизни билмаяпмиз. Расулуллоҳ ﷺни ўз ўликларимизни ечинтирганимиздек ечинтирайликми ёки у зотни кийимлари устидан ғусл қилдирайликми?» — дейишди. (Оиша) айтди: Улар ихтилоф қилганларида, Аллоҳ уларга мудроқ юборди. Аллоҳга қасамки, қавмдан биронта киши қолмадики, ухлаб, ияги кўксига тушмаган бўлсин. (Оиша) айтди: Сўнг уйнинг бир томонидан кимдир уларга гапирди — кимлигини билмадилар — ва: «Набий ﷺни кийимлари устидан ғусл қилдиринглар!» — деди. (Оиша) айтди: Шунда улар сапчиб туриб, Расулуллоҳ ﷺни кўйлаклари ичида ювдилар: у зотнинг устларига сув ва сидр қуйилар, эркаклар эса кўйлак устидан сийпар эди. (Оиша) шундай дер эди: «Агар мен ишнинг олдини кейин билганимдек олдиндан билганимда эди, Расулуллоҳ ﷺни фақат у зотнинг аёллари ювган бўларди».
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْكَانَ النَّاسُ يُصَلُّونَ فِي مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَمَضَانَ بِاللَّيْلِ أَوْزَاعًا يَكُونُ مَعَ الرَّجُلِ شَيْءٌ مِنْ الْقُرْآنِ فَيَكُونُ مَعَهُ النَّفَرُ الْخَمْسَةُ أَوْ السِّتَّةُ أَوْ أَقَلُّ مِنْ ذَلِكَ أَوْ أَكْثَرُ فَيُصَلُّونَ بِصَلَاتِهِ قَالَتْ فَأَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً مِنْ ذَلِكَ أَنْ أَنْصِبَ لَهُ حَصِيرًا عَلَى بَابِ حُجْرَتِي فَفَعَلْتُ فَخَرَجَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ أَنْ صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ قَالَتْ فَاجْتَمَعَ إِلَيْهِ مَنْ فِي الْمَسْجِدِ فَصَلَّى بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلًا طَوِيلًا ثُمَّ انْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَخَلَ وَتَرَكَ الْحَصِيرَ عَلَى حَالِهِ فَلَمَّا أَصْبَحَ النَّاسُ تَحَدَّثُوا بِصَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَنْ كَانَ مَعَهُ فِي الْمَسْجِدِ تِلْكَ اللَّيْلَةَ قَالَتْ وَأَمْسَى الْمَسْجِدُ رَاجًّا بِالنَّاسِ فَصَلَّى بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ثُمَّ دَخَلَ بَيْتَهُ وَثَبَتَ النَّاسُ قَالَتْ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَأْنُ النَّاسِ يَا عَائِشَةُ قَالَتْ فَقُلْتُ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ سَمِعَ النَّاسُ بِصَلَاتِكَ الْبَارِحَةَ بِمَنْ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Odamlar ramazon kechalarida Rasululloh ﷺning masjidlarida tarqoq-tarqoq boʻlib namoz oʻqir edilar: bir kishining yodida Qurʼondan bir narsa boʻlsa, uning yoniga besh yoki olti kishi, yo undan oz, yo koʻproq kishi toʻplanib, uning namoziga (ergashib) oʻqir edi. (Oisha) aytdi: Oʻsha kechalarning birida Rasululloh ﷺ menga hujramning eshigi oldiga boʻyra qoʻyishni buyurdilar, men shunday qildim. Rasululloh ﷺ xufton namozini oʻqiganlaridan soʻng unga chiqdilar. (Oisha) aytdi: Masjiddagilar u zotning huzurlariga toʻplandi va Rasululloh ﷺ ular bilan tunning uzoq (qismi)da namoz oʻqidilar. Soʻng Rasululloh ﷺ qaytib (uyga) kirdilar va boʻyrani oʻz holicha qoldirdilar. Odamlar tongga chiqqach, oʻsha kecha masjidda u zot bilan birga boʻlganlarning Rasululloh ﷺ bilan oʻqigan namozi haqida gaplashdilar. (Oisha) aytdi: Kechqurun masjid odamlar bilan toʻlib, guvillab ketdi. Rasululloh ﷺ ular bilan xufton namozini oʻqidilar, soʻng uylariga kirdilar, odamlar esa (joylarida) qolaverdi. (Oisha) aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Ey Oisha, odamlarga nima boʻldi?» — dedilar. (Oisha) aytdi: Men u zotga: «Yo Rasululloh, odamlar kecha masjidda siz bilan birga boʻlganlar bilan oʻqigan namozingizni eshitishdi», — dedim.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Одамлар рамазон кечаларида Расулуллоҳ ﷺнинг масжидларида тарқоқ-тарқоқ бўлиб намоз ўқир эдилар: бир кишининг ёдида Қуръондан бир нарса бўлса, унинг ёнига беш ёки олти киши, ё ундан оз, ё кўпроқ киши тўпланиб, унинг намозига (эргашиб) ўқир эди. (Оиша) айтди: Ўша кечаларнинг бирида Расулуллоҳ ﷺ менга ҳужрамнинг эшиги олдига бўйра қўйишни буюрдилар, мен шундай қилдим. Расулуллоҳ ﷺ хуфтон намозини ўқиганларидан сўнг унга чиқдилар. (Оиша) айтди: Масжиддагилар у зотнинг ҳузурларига тўпланди ва Расулуллоҳ ﷺ улар билан туннинг узоқ (қисми)да намоз ўқидилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ қайтиб (уйга) кирдилар ва бўйрани ўз ҳолича қолдирдилар. Одамлар тонгга чиққач, ўша кеча масжидда у зот билан бирга бўлганларнинг Расулуллоҳ ﷺ билан ўқиган намози ҳақида гаплашдилар. (Оиша) айтди: Кечқурун масжид одамлар билан тўлиб, гувиллаб кетди. Расулуллоҳ ﷺ улар билан хуфтон намозини ўқидилар, сўнг уйларига кирдилар, одамлар эса (жойларида) қолаверди. (Оиша) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Оиша, одамларга нима бўлди?» — дедилар. (Оиша) айтди: Мен у зотга: «Ё Расулуллоҳ, одамлар кеча масжидда сиз билан бирга бўлганлар билан ўқиган намозингизни эшитишди», — дедим.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْدَخَلَتْ عَلَيَّ خُوَيْلَةُ بِنْتُ حَكِيمِ بْنِ أُمَيَّةَ بْنِ حَارِثَةَ بْنِ الْأَوْقَصِ السُّلَمِيَّةُ وَكَانَتْ عِنْدَ عُثْمَانَ بْنِ مَظْعُونٍ قَالَتْ فَرَأَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَذَاذَةَ هَيْئَتِهَا فَقَالَ لِي يَا عَائِشَةُ مَا أَبَذَّ هَيْئَةَ خُوَيْلَةَ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ امْرَأَةٌ لَا زَوْجَ لَهَا يَصُومُ النَّهَارَ وَيَقُومُ اللَّيْلَ فَهِيَ كَمَنْ لَا زَوْجَ لَهَا فَتَرَكَتْ نَفْسَهَا وَأَضَاعَتْهَا قَالَتْ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى عُثْمَانَ بْنِ مَظْعُونٍ فَجَاءَهُ فَقَالَ يَا عُثْمَانُ أَرَغْبَةً عَنْ سُنَّتِي قَالَ فَقَالَ لَا وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَلَكِنْ سُنَّتَكَ أَطْلُبُ قَالَ فَإِنِّي أَنَامُ وَأُصَلِّي وَأَصُومُ وَأُفْطِرُ وَأَنْكِحُ النِّسَاءَ فَاتَّقِ اللَّهَ يَا عُثْمَانُ فَإِنَّ لِأَهْلِكَ عَلَيْكَ حَقًّا وَإِنَّ لِضَيْفِكَ عَلَيْكَ حَقًّا وَإِنَّ لِنَفْسِكَ عَلَيْكَ حَقًّا فَصُمْ وَأَفْطِرْ وَصَلِّ وَنَمْ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Huzurimga Usmon ibn Mazʼunning nikohida boʻlgan Xuvayla binti Hakim ibn Umayya ibn Horisa ibn Avqas as-Sulamiyya kirdi. (Oisha) aytdi: Rasululloh ﷺ uning kiyinishi eʼtiborsiz holda ekanini koʻrib, menga: «Ey Oisha, Xuvaylaning holi naqadar eʼtiborsiz!» — dedilar. (Oisha) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, u eri yoʻq ayolga oʻxshaydi. (Eri) kunduzi roʻza tutadi, kechasi namoz oʻqiydi, shu sababli u oʻzini tashlab, zoye qilib qoʻydi», — dedim. (Oisha) aytdi: Shunda Rasululloh ﷺ Usmon ibn Mazʼun (roziyallohu anhu)ga (kishi) yuborib chaqirtirdilar. U kelganida, (u zot): «Ey Usmon, mening sunnatimdan yuz oʻgirdingmi?» — dedilar. U: «Yoʻq, Allohga qasamki, ey Rasululloh, balki men sizning sunnatingizni talab qilaman», — dedi. (U zot): «Men uxlayman ham, namoz oʻqiyman ham, roʻza tutaman ham, iftor qilaman ham, ayollarga uylanaman ham. Bas, Allohdan qoʻrqgin, ey Usmon. Zero, ahling (xotining)ning sening zimmangda haqqi bor, mehmoningning sening zimmangda haqqi bor, oʻzingning ham sening zimmangda haqqi bor. Bas, roʻza tutgin va iftor ham qilgin, namoz oʻqigin va uxlagin ham», — dedilar.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳузуримга Усмон ибн Мазъуннинг никоҳида бўлган Хувайла бинти Ҳаким ибн Умайя ибн Ҳориса ибн Авқас ас-Суламийя кирди. (Оиша) айтди: Расулуллоҳ ﷺ унинг кийиниши эътиборсиз ҳолда эканини кўриб, менга: «Эй Оиша, Хувайланинг ҳоли нақадар эътиборсиз!» — дедилар. (Оиша) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, у эри йўқ аёлга ўхшайди. (Эри) кундузи рўза тутади, кечаси намоз ўқийди, шу сабабли у ўзини ташлаб, зое қилиб қўйди», — дедим. (Оиша) айтди: Шунда Расулуллоҳ ﷺ Усмон ибн Мазъун (розияллоҳу анҳу)га (киши) юбориб чақиртирдилар. У келганида, (у зот): «Эй Усмон, менинг суннатимдан юз ўгирдингми?» — дедилар. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, эй Расулуллоҳ, балки мен сизнинг суннатингизни талаб қиламан», — деди. (У зот): «Мен ухлайман ҳам, намоз ўқийман ҳам, рўза тутаман ҳам, ифтор қиламан ҳам, аёлларга уйланаман ҳам. Бас, Аллоҳдан қўрқгин, эй Усмон. Зеро, аҳлинг (хотининг)нинг сенинг зиммангда ҳаққи бор, меҳмонингнинг сенинг зиммангда ҳаққи бор, ўзингнинг ҳам сенинг зиммангда ҳаққи бор. Бас, рўза тутгин ва ифтор ҳам қилгин, намоз ўқигин ва ухлагин ҳам», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْمَرَّتْ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَوْلَاءُ بِنْتُ تُوَيْتٍ فَقِيلَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا تُصَلِّي بِاللَّيْلِ صَلَاةً كَثِيرَةً فَإِذَا غَلَبَهَا النَّوْمُ ارْتَبَطَتْ بِحَبْلٍ فَتَعَلَّقَتْ بِهِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلْتُصَلِّ مَا قَوِيَتْ عَلَى الصَّلَاةِ فَإِذَا نَعَسَتْ فَلْتَنَمْ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Havlo binti Tuvayt Rasululloh ﷺning yonlaridan oʻtdi. U zotga: «Yo Rasululloh, bu (ayol) kechasi koʻp namoz oʻqiydi, uyqu gʻolib kelganda esa arqon bilan bogʻlanib, unga osilib turadi», — deyildi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Namozga kuchi yetguncha oʻqisin, mudrab qolganda esa uxlasin», — dedilar.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳавло бинти Тувайт Расулуллоҳ ﷺнинг ёнларидан ўтди. У зотга: «Ё Расулуллоҳ, бу (аёл) кечаси кўп намоз ўқийди, уйқу ғолиб келганда эса арқон билан боғланиб, унга осилиб туради», — дейилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Намозга кучи етгунча ўқисин, мудраб қолганда эса ухласин», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِشَهْرٍ أَكْثَرَ صِيَامًا مِنْهُ لِشَعْبَانَ وَكَانَ يَصُومُهُ أَوْ عَامَّتَهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning Shaʼbondagidan koʻra koʻproq roʻza tutgan biror oylari boʻlmagan. U zot uni butunlay yoki koʻp qismini roʻza tutar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг Шаъбондагидан кўра кўпроқ рўза тутган бирор ойлари бўлмаган. У зот уни бутунлай ёки кўп қисмини рўза тутар эдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو الرِّجَالِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمِّهِ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ أَنْ يُمْنَعَ نَقْعُ الْبِئْرِ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning quduqning (ortiqcha) suvini man qilishdan qaytarganlarini eshitdim.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг қудуқнинг (ортиқча) сувини ман қилишдан қайтарганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْابْتَاعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ رَجُلٍ مِنْ الْأَعْرَابِ جَزُورًا أَوْ جَزَائِرَ بِوَسْقٍ مِنْ تَمْرِ الذَّخِرَةِ وَتَمْرُ الذَّخِرَةِ الْعَجْوَةُ فَرَجَعَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى بَيْتِهِ وَالْتَمَسَ لَهُ التَّمْرَ فَلَمْ يَجِدْهُ فَخَرَجَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ إِنَّا قَدْ ابْتَعْنَا مِنْكَ جَزُورًا أَوْ جَزَائِرَ بِوَسْقٍ مِنْ تَمْرِ الذَّخْرَةِ فَالْتَمَسْنَاهُ فَلَمْ نَجِدْهُ قَالَ فَقَالَ الْأَعْرَابِيُّ وَا غَدْرَاهُ قَالَتْ فَنَهَمَهُ النَّاسُ وَقَالُوا قَاتَلَكَ اللَّهُ أَيَغْدِرُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعُوهُ فَإِنَّ لِصَاحِبِ الْحَقِّ مَقَالًا ثُمَّ عَادَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا عَبْدَ اللَّه إِنَّا ابْتَعْنَا مِنْكَ جَزَائِرَكَ وَنَحْنُ نَظُنُّ أَنَّ عِنْدَنَا مَا سَمَّيْنَا لَكَ فَالْتَمَسْنَاهُ فَلَمْ نَجِدْهُ فَقَالَ الْأَعْرَابِيُّ وَا غَدْرَاهُ فَنَهَمَهُ النَّاسُ وَقَالُوا قَاتَلَكَ اللَّهُ أَيَغْدِرُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعُوهُ فَإِنَّ لِصَاحِبِ الْحَقِّ مَقَالًا فَرَدَّدَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَلَمَّا رَآهُ لَا يَفْقَهُ عَنْهُ قَالَ لِرَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ اذْهَبْ إِلَى خُوَيْلَةَ بِنْتِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ aʼrobiylardan bir kishidan bir tuyani — yoki bir necha tuyani — bir vasq zaxira xurmosiga sotib oldilar. Zaxira xurmosi — ajvadir. Rasululloh ﷺ u bilan uylariga qaytdilar va uning uchun xurmoni qidirdilar, ammo topa olmadilar. Shunda Rasululloh ﷺ uning oldiga chiqib: «Ey Allohning bandasi, biz sendan bir vasq zaxira xurmosiga bir tuyani — yoki bir necha tuyani — sotib olgan edik. Uni qidirdik, ammo topa olmadik», — dedilar. Aʼrobiy: «Voy, xiyonat-ku!» — dedi. (Oisha) aytdi: Odamlar unga dagʻdagʻa qilib: «Alloh seni halok qilsin! Rasululloh ﷺ xiyonat qiladilarmi?!» — deyishdi. (Oisha) aytdi: Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni qoʻyinglar, haq egasining aytadigan gapi bor», — dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ yana unga qaytib: «Ey Allohning bandasi, biz sendan tuyalaringni sotib olganimizda, senga aytgan narsamiz oldimizda bor deb oʻylagan edik. Uni qidirdik, ammo topa olmadik», — dedilar. Aʼrobiy yana: «Voy, xiyonat-ku!» — dedi. Odamlar unga dagʻdagʻa qilib: «Alloh seni halok qilsin! Rasululloh ﷺ xiyonat qiladilarmi?!» — deyishdi. Rasululloh ﷺ: «Uni qoʻyinglar, haq egasining aytadigan gapi bor», — dedilar. Rasululloh ﷺ buni ikki yoki uch marta takrorladilar. Uning tushunmayotganini koʻrganlarida, sahobalaridan bir kishiga: «Xuvayla binti ... ning oldiga bor», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ аъробийлардан бир кишидан бир туяни — ёки бир неча туяни — бир васқ захира хурмосига сотиб олдилар. Захира хурмоси — ажвадир. Расулуллоҳ ﷺ у билан уйларига қайтдилар ва унинг учун хурмони қидирдилар, аммо топа олмадилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг олдига чиқиб: «Эй Аллоҳнинг бандаси, биз сендан бир васқ захира хурмосига бир туяни — ёки бир неча туяни — сотиб олган эдик. Уни қидирдик, аммо топа олмадик», — дедилар. Аъробий: «Вой, хиёнат-ку!» — деди. (Оиша) айтди: Одамлар унга дағдаға қилиб: «Аллоҳ сени ҳалок қилсин! Расулуллоҳ ﷺ хиёнат қиладиларми?!» — дейишди. (Оиша) айтди: Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни қўйинглар, ҳақ эгасининг айтадиган гапи бор», — дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ яна унга қайтиб: «Эй Аллоҳнинг бандаси, биз сендан туяларингни сотиб олганимизда, сенга айтган нарсамиз олдимизда бор деб ўйлаган эдик. Уни қидирдик, аммо топа олмадик», — дедилар. Аъробий яна: «Вой, хиёнат-ку!» — деди. Одамлар унга дағдаға қилиб: «Аллоҳ сени ҳалок қилсин! Расулуллоҳ ﷺ хиёнат қиладиларми?!» — дейишди. Расулуллоҳ ﷺ: «Уни қўйинглар, ҳақ эгасининг айтадиган гапи бор», — дедилар. Расулуллоҳ ﷺ буни икки ёки уч марта такрорладилар. Унинг тушунмаётганини кўрганларида, саҳобаларидан бир кишига: «Хувайла бинти ... нинг олдига бор», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَسَعْدٌ قَالَا حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيُّ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْكَانَتْ فِي حِجْرِي جَارِيَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ فَزَوَّجْتُهَا قَالَتْ فَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ عُرْسِهَا فَلَمْ يَسْمَعْ لَعِبًا فَقَالَ يَا عَائِشَةُ إِنَّ هَذَا الْحَيَّ مِنْ الْأَنْصَارِ يُحِبُّونَ كَذَا وَكَذَا
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Qaramogʻimda ansorlardan bir qiz bor edi, men uni turmushga berdim. (Oisha) aytdi: Uning toʻyi kuni Rasululloh ﷺ huzurimga kirdilar va (hech qanday) oʻyin-kulgi eshitmadilar. Shunda: «Ey Oisha, ansorlarning bu qabilasi ana shunday-ana shunday (narsa)ni yaxshi koʻradilar», — dedilar.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Қарамоғимда ансорлардан бир қиз бор эди, мен уни турмушга бердим. (Оиша) айтди: Унинг тўйи куни Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга кирдилар ва (ҳеч қандай) ўйин-кулги эшитмадилар. Шунда: «Эй Оиша, ансорларнинг бу қабиласи ана шундай-ана шундай (нарса)ни яхши кўрадилар», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدِ بْنِ قَيْسٍ الْأَنْصَارِيُّ عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ سَفَرًا أَقْرَعَ بَيْنَ نِسَائِهِ فَأَيَّتُهُنَّ مَا خَرَجَ سَهْمُهَا خَرَجَ بِهَا
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safarga chiqmoqchi boʻlsalar, ayollari oʻrtasida qurʼa tashlar edilar. Ulardan qaysi birining qurʼasi chiqsa, oʻsha bilan birga (safarga) chiqar edilar.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафарга чиқмоқчи бўлсалар, аёллари ўртасида қуръа ташлар эдилар. Улардан қайси бирининг қуръаси чиқса, ўша билан бирга (сафарга) чиқар эдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْأَتَتْ سَهْلَةُ بِنْتُ سُهَيْلٍ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ سَالِمًا كَانَ مِنَّا حَيْثُ قَدْ عَلِمْتَ أَنَّا كُنَّا نَعُدُّهُ وَلَدًا فَكَانَ يَدْخُلُ عَلَيَّ كَيْفَ شَاءَ لَا نَحْتَشِمُ مِنْهُ فَلَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ فِيهِ وَفِي أَشْبَاهِهِ مَا أَنْزَلَ أَنْكَرْتُ وَجْهَ أَبِي حُذَيْفَةَ إِذَا رَآهُ يَدْخُلُ عَلَيَّ قَالَ فَأَرْضِعِيهِ عَشْرَ رَضَعَاتٍ ثُمَّ لِيَدْخُلْ عَلَيْكِ كَيْفَ شَاءَ فَإِنَّمَا هُوَ ابْنُكِفَكَانَتْ عَائِشَةُ تَرَاهُ عَامًّا لِلْمُسْلِمِينَ وَكَانَ مَنْ سِوَاهَا مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرَى أَنَّهَا كَانَتْ خَاصَّةً لِسَالِمٍ مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ الَّذِي ذَكَرَتْ سَهْلَةُ مِنْ شَأْنِهِ رُخْصَةً لَهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Sahla binti Suhayl Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib, u zotga: «Yo Rasululloh, Solim biz uchun oʻzingiz bilganingizdek edi — biz uni farzand deb hisoblardik, u xohlagan payti huzurimga kirar, biz undan tortinmas edik. Alloh u va unga oʻxshaganlar haqida nozil qilganini nozil qilgach, Abu Huzayfa uning huzurimga kirganini koʻrsa, yuzi oʻzgarayotganini sezdim», — dedi. (U zot): «Uni oʻn marta emizgin, soʻng u senikiga xohlaganicha kiraversin, chunki u sening oʻgʻlingdir», — dedilar. Oisha buni musulmonlar uchun umumiy deb bilar, Nabiy ﷺning boshqa zavjalari esa buni Sahla ahvolini eslatgan, Abu Huzayfaning ozod qilingan quli Solimga xos ruxsat deb bilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Саҳла бинти Суҳайл Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб, у зотга: «Ё Расулуллоҳ, Солим биз учун ўзингиз билганингиздек эди — биз уни фарзанд деб ҳисоблардик, у хоҳлаган пайти ҳузуримга кирар, биз ундан тортинмас эдик. Аллоҳ у ва унга ўхшаганлар ҳақида нозил қилганини нозил қилгач, Абу Ҳузайфа унинг ҳузуримга кирганини кўрса, юзи ўзгараётганини сездим», — деди. (У зот): «Уни ўн марта эмизгин, сўнг у сеникига хоҳлаганича кираверсин, чунки у сенинг ўғлингдир», — дедилар. Оиша буни мусулмонлар учун умумий деб билар, Набий ﷺнинг бошқа завжалари эса буни Саҳла аҳволини эслатган, Абу Ҳузайфанинг озод қилинган қули Солимга хос рухсат деб билар эдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْلَقَدْ أُنْزِلَتْ آيَةُ الرَّجْمِ وَرَضَعَاتُ الْكَبِيرِ عَشْرًا فَكَانَتْ فِي وَرَقَةٍ تَحْتَ سَرِيرٍ فِي بَيْتِي فَلَمَّا اشْتَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَشَاغَلْنَا بِأَمْرِهِ وَدَخَلَتْ دُوَيْبَةٌ لَنَا فَأَكَلَتْهَا
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rajm oyati va katta (yoshli)ning oʻn marta emizilishi (haqidagi oyat) nozil qilingan edi. U mening uyimdagi soʻri ostidagi bir varaqda edi. Rasululloh ﷺ betob boʻlib qolganlarida, biz u zotning ishlari bilan mashgʻul boʻlib qoldik, (shu orada) uyimizga bir jonivor kirib, uni yeb qoʻydi.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ражм ояти ва катта (ёшли)нинг ўн марта эмизилиши (ҳақидаги оят) нозил қилинган эди. У менинг уйимдаги сўри остидаги бир варақда эди. Расулуллоҳ ﷺ бетоб бўлиб қолганларида, биз у зотнинг ишлари билан машғул бўлиб қолдик, (шу орада) уйимизга бир жонивор кириб, уни еб қўйди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ الزُّهْرِيُّ وَهِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ كِلَاهُمَا حَدَّثَنِي عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَتْ بَرِيرَةُ عِنْدَ عَبْدٍ فَعُتِقَتْ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْرَهَا بِيَدِهَا
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Barira bir qulning nikohida edi, soʻng u ozod qilindi. Shunda Rasululloh ﷺ uning ishini oʻz ixtiyoriga qoʻydilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Барира бир қулнинг никоҳида эди, сўнг у озод қилинди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг ишини ўз ихтиёрига қўйдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ وَحَدَّثَ ابْنُ شِهَابٍ أَنَّ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَائِشَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ قَالَتْسُجِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ مَاتَ بِثَوْبٍ حِبَرَةٍ
Moʻminlar onasi Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etganlarida, u zot yoʻl-yoʻl yamaniy libos bilan yopilgan edilar.Мўминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида, у зот йўл-йўл яманий либос билан ёпилган эдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ نَبِيٍّ يَمْرَضُ إِلَّا خُيِّرَ بَيْنَ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ قَالَتْ فَلَمَّا مَرِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَرَضَ الَّذِي قُبِضَ فِيهِ أَخَذَتْهُ بُحَّةٌ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنْ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ قَالَتْ فَعَلِمْتُ أَنَّهُ خُيِّرَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Hech bir paygʻambar yoʻqki, u kasal boʻlganda dunyo bilan oxirat orasida ixtiyor berilmagan boʻlsin», deganlarini eshitdim. U aytdi: «U zot oʻzlari vafot etgan kasalliklarida ovozlari boʻgʻilib qoldi, shunda men u zotning: {Alloh neʼmat bergan zotlar — paygʻambarlar, siddiqlar, shahidlar va solihlar bilan birga}, deyayotganlarini eshitdim. Shunda men u zotga ixtiyor berilganini bildim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ҳеч бир пайғамбар йўқки, у касал бўлганда дунё билан охират орасида ихтиёр берилмаган бўлсин», деганларини эшитдим. У айтди: «У зот ўзлари вафот этган касалликларида овозлари бўғилиб қолди, шунда мен у зотнинг: {Аллоҳ неъмат берган зотлар — пайғамбарлар, сиддиқлар, шаҳидлар ва солиҳлар билан бирга}, деяётганларини эшитдим. Шунда мен у зотга ихтиёр берилганини билдим», деди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَسَعْدٌ قَالَا حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ قَالَ سَعْدٌ التَّيْمِيُّ قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُقَالَتْ أَرَادَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُقَبِّلَنِي فَقُلْتُ إِنِّي صَائِمَةٌ فَقَالَ وَأَنَا صَائِمٌ ثُمَّ قَبَّلَنِي
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni oʻpmoqchi boʻldilar. Men: «Men roʻzadorman», — dedim. Shunda (u zot): «Men ham roʻzadorman», — dedilar-da, soʻng meni oʻpdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени ўпмоқчи бўлдилар. Мен: «Мен рўзадорман», — дедим. Шунда (у зот): «Мен ҳам рўзадорман», — дедилар-да, сўнг мени ўпдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ بْنُ الْحَجَّاجِ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْمَرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُأَهْوَى إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيُقَبِّلَنِي قَالَتْ فَقُلْتُ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي صَائِمَةٌ قَالَتْ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا صَائِمٌ ثُمَّ قَبَّلَنِيحَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ عَائِشَةَ مِثْلَهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni oʻpmoqchi boʻlib engashdilar. (Oisha) aytdi: Men u zotga: «Yo Rasululloh, men roʻzadorman», — dedim. (Oisha) aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Men ham roʻzadorman», — dedilar-da, soʻng meni oʻpdilar. Bizga Hajjoj rivoyat qilib aytdi: Bizga Shuʼba Saʼd ibn Ibrohimdan, u Talha ibn Abdulloh ibn Avfdan, u Oishadan shunga oʻxshashini rivoyat qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени ўпмоқчи бўлиб энгашдилар. (Оиша) айтди: Мен у зотга: «Ё Расулуллоҳ, мен рўзадорман», — дедим. (Оиша) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Мен ҳам рўзадорман», — дедилар-да, сўнг мени ўпдилар. Бизга Ҳажжож ривоят қилиб айтди: Бизга Шуъба Саъд ибн Иброҳимдан, у Талҳа ибн Абдуллоҳ ибн Авфдан, у Оишадан шунга ўхшашини ривоят қилди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شَكْوَاهُ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ وَإِنَّهُ إِنْ قَامَ فِي مُصَلَّاكَ بَكَى فَمُرْ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَلْيُصَلِّ بِهِمْ قَالَتْ فَقَالَ مَهْلًا مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ قَالَتْ فَعُدْتُ لَهُ فَقَالَ مَهْلًا مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ قَالَتْ فَعُدْتُ لَهُ فَقَالَتْ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ إِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ kasalliklarida: «Abu Bakrga aytinglar, odamlarga namoz oʻqib bersin», — dedilar. (Oisha) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, Abu Bakr yumshoq koʻngil kishi, agar u sizning joyingizda tursa, yigʻlab yuboradi. Umar ibn Xattobga buyuring, u ularga namoz oʻqib bersin», — dedim. (Oisha) aytdi: (U zot): «Sekin! Abu Bakrga aytinglar, odamlarga namoz oʻqib bersin», — dedilar. (Oisha) aytdi: Men yana takrorladim, (u zot) yana: «Sekin! Abu Bakrga aytinglar, odamlarga namoz oʻqib bersin», — dedilar. (Oisha) aytdi: Men yana takrorladim. (Shunda u zot): «Abu Bakrga aytinglar, odamlarga namoz oʻqib bersin. Sizlar Yusufning (atrofidagi) ayollarga oʻxshaysizlar», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ касалликларида: «Абу Бакрга айтинглар, одамларга намоз ўқиб берсин», — дедилар. (Оиша) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, Абу Бакр юмшоқ кўнгил киши, агар у сизнинг жойингизда турса, йиғлаб юборади. Умар ибн Хаттобга буюринг, у уларга намоз ўқиб берсин», — дедим. (Оиша) айтди: (У зот): «Секин! Абу Бакрга айтинглар, одамларга намоз ўқиб берсин», — дедилар. (Оиша) айтди: Мен яна такрорладим, (у зот) яна: «Секин! Абу Бакрга айтинглар, одамларга намоз ўқиб берсин», — дедилар. (Оиша) айтди: Мен яна такрорладим. (Шунда у зот): «Абу Бакрга айтинглар, одамларга намоз ўқиб берсин. Сизлар Юсуфнинг (атрофидаги) аёлларга ўхшайсизлар», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حِجْرِي حِينَ نَزَلَ بِهِ الْمَوْتُ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺga oʻlim kelganda, u zot mening bagʻrimda edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺга ўлим келганда, у зот менинг бағримда эдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا أَلْقَاهُ السَّحَرَ الْآخِرَ عِنْدِي إِلَّا نَائِمًا تَعْنِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Tong sahari men u zotni faqat mening huzurimda uxlagan holda topar edim». Bu bilan Nabiy ﷺni nazarda tutdi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Тонг саҳари мен у зотни фақат менинг ҳузуримда ухлаган ҳолда топар эдим». Бу билан Набий ﷺни назарда тутди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ فَذَكَرَ بَعْضَ حَدِيثِ الْحُدَيْبِيَةِ قَالَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَمْتَحِنُ مَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِ مِنْ الْمُؤْمِنَاتِ بِهَذِهِ الْآيَةِ بِقَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى {يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا جَاءَكَ الْمُؤْمِنَاتُ يُبَايِعْنَكَ عَلَى أَنْ لَا يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا يَسْرِقْنَ وَلَا يَزْنِينَ وَلَا يَقْتُلْنَ أَوْلَادَهُنَّ وَلَا يَأْتِينَ بِبُهْتَانٍ يَفْتَرِينَهُ بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَأَرْجُلِهِنَّ وَلَا يَعْصِينَكَ فِي مَعْرُوفٍ فَبَايِعْهُنَّ وَاسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ} قَالَ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَتْ عَائِشَةُ فَمَنْ أَقَرَّ بِهَذَا الشَّرْطِ مِنْ الْمُؤْمِنَاتِ قَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ بَايَعْتُكِ كَلَامًا وَلَا وَاللَّهِ مَا مَسَّتْ يَدُهُ يَدَ امْرَأَةٍ قَطُّ فِي الْمُبَايَعَةِ مَا بَايَعَهُنَّ إِلَّا بِقَوْلِهِ قَدْ بَايَعْتُكِ عَلَى ذَلِكَ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) xabar berdiki, Rasululloh ﷺ oʻz huzurlariga hijrat qilib kelgan moʻmina ayollarni Alloh taoloning mana bu oyati bilan sinar edilar: {Ey Nabiy! Moʻmina ayollar senga Allohga hech narsani sherik qilmaslikka, oʻgʻrilik qilmaslikka, zino qilmaslikka, farzandlarini oʻldirmaslikka, qoʻllari va oyoqlari orasidan toʻqib chiqargan buhton keltirmaslikka va yaxshilikda senga osiylik qilmaslikka bayʼat qilgani kelsalar, ularning bayʼatini qabul qilgin va ular uchun Allohdan magʻfirat soʻragin. Albatta, Alloh Magʻfiratli, Rahmlidir}. Urva ibn Zubayr aytdi: Oisha dedi: «Moʻmina ayollardan kim bu shartni iqror qilsa, Rasululloh ﷺ unga: ‹Men senga bayʼat berdim›, — deb (faqat) soʻz bilan aytar edilar. Allohga qasamki, bayʼat (paytida) u zotning qoʻllari hech qachon (begona) ayolning qoʻliga tegmagan; u zot ularga faqat: ‹Men senga shunga bayʼat berdim›, degan soʻzlari bilan bayʼat olar edilar».Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ ўз ҳузурларига ҳижрат қилиб келган мўмина аёлларни Аллоҳ таолонинг мана бу ояти билан синар эдилар: {Эй Набий! Мўмина аёллар сенга Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмасликка, ўғрилик қилмасликка, зино қилмасликка, фарзандларини ўлдирмасликка, қўллари ва оёқлари орасидан тўқиб чиқарган буҳтон келтирмасликка ва яхшиликда сенга осийлик қилмасликка байъат қилгани келсалар, уларнинг байъатини қабул қилгин ва улар учун Аллоҳдан мағфират сўрагин. Албатта, Аллоҳ Мағфиратли, Раҳмлидир}. Урва ибн Зубайр айтди: Оиша деди: «Мўмина аёллардан ким бу шартни иқрор қилса, Расулуллоҳ ﷺ унга: ‹Мен сенга байъат бердим›, — деб (фақат) сўз билан айтар эдилар. Аллоҳга қасамки, байъат (пайтида) у зотнинг қўллари ҳеч қачон (бегона) аёлнинг қўлига тегмаган; у зот уларга фақат: ‹Мен сенга шунга байъат бердим›, деган сўзлари билан байъат олар эдилар».
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْوَاللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُومُ عَلَى بَابِ حُجْرَتِي وَالْحَبَشَةُ يَلْعَبُونَ فِي الْمَسْجِدِ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتُرُنِي بِرِدَائِهِ لِكَيْ أَنْظُرَ إِلَى لَعِبِهِمْ ثُمَّ يَقُومُ مِنْ أَجْلِي حَتَّى أَكُونَ أَنَا الَّتِي أَنْصَرِفُ فَاقْدُرُوا قَدْرَ الْجَارِيَةِ الْحَدِيثَةِ السِّنِّ الْحَرِيصَةِ عَلَى اللَّهْوِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohga qasamki, men Rasululloh ﷺni hujramning eshigi oldida turganlarini koʻrdim — habashalar masjidda oʻynashardi — u zot ridolari bilan meni toʻsib turdilar, men ularning oʻyiniga qarashim uchun. Soʻng oʻzim qaytib ketgunimcha men uchun (turishda) davom etdilar. Endi oʻyin-kulgiga oʻch yosh joriyaning holatini oʻylab koʻringlar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳга қасамки, мен Расулуллоҳ ﷺни ҳужрамнинг эшиги олдида турганларини кўрдим — ҳабашалар масжидда ўйнашарди — у зот ридолари билан мени тўсиб турдилар, мен уларнинг ўйинига қарашим учун. Сўнг ўзим қайтиб кетгунимча мен учун (туришда) давом этдилар. Энди ўйин-кулгига ўч ёш жориянинг ҳолатини ўйлаб кўринглар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَحْدَثَ فِي أَمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ مِنْهُ فَهُوَ رَدٌّ
Oishadan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bizning bu ishimizda undan boʻlmagan bir narsani paydo qilsa, u rad etilgandir», dedilar.Оишадан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бизнинг бу ишимизда ундан бўлмаган бир нарсани пайдо қилса, у рад этилгандир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْأَتَتْ سَهْلَةُ بِنْتُ سُهَيْلِ بْنِ عَمْرٍو وَكَانَتْ تَحْتَ أَبِي حُذَيْفَةَ بْنِ عُتْبَةَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنَّ سَالِمًا مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ يَدْخُلُ عَلَيْنَا وَإِنَّا فُضُلٌ وَإِنَّا كُنَّا نَرَاهُ وَلَدًا وَكَانَ أَبُو حُذَيْفَةَ تَبَنَّاهُ كَمَا تَبَنَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَيْدًا فَأَنْزَلَ اللَّهُ {ادْعُوهُمْ لِآبَائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ} فَأَمَرَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ أَنْ تُرْضِعَ سَالِمًا فَأَرْضَعَتْهُ خَمْسَ رَضَعَاتٍ وَكَانَ بِمَنْزِلَةِ وَلَدِهَا مِنْ الرَّضَاعَةِفَبِذَلِكَ كَانَتْ عَائِشَةُ تَأْمُرُ أَخَوَاتِهَا وَبَنَاتِ أَخَوَاتِهَا أَنْ يُرْضِعْنَ مَنْ أَحَبَّتْ عَائِشَةُ أَنْ يَرَاهَا وَيَدْخُلَ عَلَيْهَا وَإِنْ كَانَ كَبِيرًا خَمْسَ رَضَعَاتٍ ثُمَّ يَدْخُلُ عَلَيْهَا وَأَبَتْ أُمُّ سَلَمَةَ وَسَائِرُ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُدْخِلْنَ عَلَيْهِنَّ بِتِلْكَ الرَّضَاعَةِ أَحَدًا مِنْ النَّاسِ حَتَّى يَرْضَعَ فِي الْمَهْدِ وَقُلْنَ لِعَائِشَةَ وَاللَّهِ مَا نَدْرِي لَعَلَّهَا كَانَتْ رُخْصَةً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِسَالِمٍ مِنْ دُونِ النَّاسِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abu Huzayfa ibn Utbaning nikohida boʻlgan Sahla binti Suhayl ibn Amr Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib: «Abu Huzayfaning ozod qilingan quli Solim bizning oldimizga kiradi, biz esa (uyda) yengil kiyimda boʻlamiz. Biz uni farzand deb bilar edik. Abu Huzayfa uni Rasululloh ﷺ Zaydni oʻgʻil qilib olganlaridek oʻgʻil qilib olgan edi», — dedi. Shunda Alloh {Ularni otalariga nisbat berib chaqiringlar, shu Allohning huzurida adolatliroqdir} (oyatini) nozil qildi. Rasululloh ﷺ shunda unga Solimni emizishni buyurdilar. U uni besh marta emizdi va u (Solim) uning emizgan farzandi maqomida boʻlib qoldi. Mana shu sababli Oisha opa-singillariga va aka-ukalarining qizlariga, oʻzini koʻrishini va huzuriga kirishini xohlagan kishini — katta yoshda boʻlsa ham — besh marta emizishni buyurar, soʻng u uning huzuriga kirar edi. Ummu Salama va Nabiy ﷺning boshqa zavjalari esa beshikda emmagan hech kimni shu emizish bilan oldilariga kiritishdan bosh tortdilar va Oishaga: «Allohga qasamki, bilmaymiz, ehtimol bu Rasululloh ﷺning boshqa odamlarga emas, faqat Solimga bergan ruxsatlari boʻlsa kerak», — deyishdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абу Ҳузайфа ибн Утбанинг никоҳида бўлган Саҳла бинти Суҳайл ибн Амр Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Абу Ҳузайфанинг озод қилинган қули Солим бизнинг олдимизга киради, биз эса (уйда) енгил кийимда бўламиз. Биз уни фарзанд деб билар эдик. Абу Ҳузайфа уни Расулуллоҳ ﷺ Зайдни ўғил қилиб олганларидек ўғил қилиб олган эди», — деди. Шунда Аллоҳ {Уларни оталарига нисбат бериб чақиринглар, шу Аллоҳнинг ҳузурида адолатлироқдир} (оятини) нозил қилди. Расулуллоҳ ﷺ шунда унга Солимни эмизишни буюрдилар. У уни беш марта эмизди ва у (Солим) унинг эмизган фарзанди мақомида бўлиб қолди. Мана шу сабабли Оиша опа-сингилларига ва ака-укаларининг қизларига, ўзини кўришини ва ҳузурига киришини хоҳлаган кишини — катта ёшда бўлса ҳам — беш марта эмизишни буюрар, сўнг у унинг ҳузурига кирар эди. Умму Салама ва Набий ﷺнинг бошқа завжалари эса бешикда эммаган ҳеч кимни шу эмизиш билан олдиларига киритишдан бош тортдилар ва Оишага: «Аллоҳга қасамки, билмаймиз, эҳтимол бу Расулуллоҳ ﷺнинг бошқа одамларга эмас, фақат Солимга берган рухсатлари бўлса керак», — дейишди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ يَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْجُبْ نِسَاءَكَ قَالَتْ فَلَمْ يَفْعَلْ قَالَتْ وَكَانَ أَزْوَاجُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْرُجْنَ لَيْلًا إِلَى لَيْلٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ فَخَرَجَتْ سَوْدَةُ بِنْتُ زَمْعَةَ وَكَانَتْ امْرَأَةً طَوِيلَةً فَرَآهَا عُمَرُ وَهُوَ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ قَدْ عَرَفْتُكِ يَا سَوْدَةُ حِرْصًا عَلَى أَنْ يُنْزَلَ الْحِجَابُ قَالَتْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ الْحِجَابَ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Umar ibn Xattob Rasululloh ﷺga: «Zavjalaringizni (pardaga) toʻsing», der edi. (Oisha) aytdi: Ammo u zot (bunday) qilmadilar. (Oisha) aytdi: Rasululloh ﷺning zavjalari kechasi — vaqti-vaqti bilan — Manosiʼ tomonga chiqar edilar. (Bir kuni) Savda binti Zamʼa chiqdi — u uzun boʻyli ayol edi — va masjidda boʻlgan Umar uni koʻrib: «Men seni tanidim, ey Savda!» — dedi. Bu hijob nozil qilinishini qattiq istagani (uchun edi). (Oisha) aytdi: Bas, Alloh azza va jalla hijobni nozil qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Умар ибн Хаттоб Расулуллоҳ ﷺга: «Завжаларингизни (пардага) тўсинг», дер эди. (Оиша) айтди: Аммо у зот (бундай) қилмадилар. (Оиша) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг завжалари кечаси — вақти-вақти билан — Маносиъ томонга чиқар эдилар. (Бир куни) Савда бинти Замъа чиқди — у узун бўйли аёл эди — ва масжидда бўлган Умар уни кўриб: «Мен сени танидим, эй Савда!» — деди. Бу ҳижоб нозил қилинишини қаттиқ истагани (учун эди). (Оиша) айтди: Бас, Аллоҳ азза ва жалла ҳижобни нозил қилди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبُو أُوَيْسٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِلْوَزَغِ فُوَيْسِقٌ قَالَتْ وَلَمْ أَسْمَعْهُ أَمَرَ بِقَتْلِهِ
Oisha (roziyallohu anho) xabar berdiki, Rasululloh ﷺ kaltakesakni «kichkina fosiq» deb atadilar. (Oisha) aytdi: Men u zotning uni oʻldirishga buyurganlarini eshitmadim.Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ калтакесакни «кичкина фосиқ» деб атадилар. (Оиша) айтди: Мен у зотнинг уни ўлдиришга буюрганларини эшитмадим.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ عَائِشَةَ تَقُولُدَخَلَتْ عَلَيَّ يَهُودِيَّةٌ فَقَالَتْ شَعَرْتُ أَنَّكُمْ تُفْتَنُونَ فِي الْقُبُورِ قَالَتْ فَسَمِعَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَارْتَاعَ ثُمَّ قَالَ إِنَّمَا يُفْتَنُ الْيَهُودُ فَقَالَتْ عَائِشَةُ فَلَبِثْتُ بَعْدَ ذَلِكَ لَيَالِيَ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ شَعَرْتِ أَنَّهُ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّكُمْ تُفْتَنُونَ فِي الْقُبُورِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Huzurimga bir yahudiy ayol kirib: «Bilasanmi, sizlar qabrlaringizda imtihon qilinasizlar», — dedi. (Oisha) aytdi: Rasululloh ﷺ buni eshitib, hadiksiradilar, soʻng: «Faqat yahudiylar imtihon qilinadi», — dedilar. Oisha aytdi: Shundan keyin bir necha kecha oʻtdi, soʻng Rasululloh ﷺ: «Bilasanmi, menga sizlar qabrlaringizda imtihon qilinishingiz vahiy qilindi», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Ҳузуримга бир яҳудий аёл кириб: «Биласанми, сизлар қабрларингизда имтиҳон қилинасизлар», — деди. (Оиша) айтди: Расулуллоҳ ﷺ буни эшитиб, ҳадиксирадилар, сўнг: «Фақат яҳудийлар имтиҳон қилинади», — дедилар. Оиша айтди: Шундан кейин бир неча кеча ўтди, сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Биласанми, менга сизлар қабрларингизда имтиҳон қилинишингиз ваҳий қилинди», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُأَنَّهُ جَاءَهَا أَفْلَحُ أَخُو أَبِي الْقُعَيْسِ وَأَبُو الْقُعَيْسِ أَرْضَعَ عَائِشَةَ فَجَاءَهَا يَسْتَأْذِنُ عَلَيْهَا فَأَبَتْ أَنْ تَأْذَنَ لَهُ حَتَّى ذَكَرَتْ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَفْلَحَ أَخَا أَبِي الْقُعَيْسِ جَاءَ يَسْتَأْذِنُ عَلَيَّ فَلَمْ آذَنْ لَهُ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَا يَمْنَعُكِ أَنْ تَأْذَنِي لِعَمِّكِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا قُعَيْسٍ لَيْسَ هُوَ أَرْضَعَنِي إِنَّمَا أَرْضَعَتْنِي امْرَأَتُهُ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ائْذَنِي لَهُ حِينَ يَأْتِيكِ فَإِنَّهُ عَمُّكِ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) xabar berdiki, uning oldiga Abu Quʼaysning akasi Aflah keldi — Abu Quʼays esa Oishani emizgan (kishi) edi. U kelib undan izn soʻradi, u esa bu haqda Rasululloh ﷺga aytmaguncha unga izn berishdan bosh tortdi. (Oisha) dedi: «Yo Rasululloh, Abu Quʼaysning akasi Aflah kelib mendan izn soʻradi, men esa unga izn bermadim». Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Amakingga izn berishdan seni nima man qildi?» — dedilar. Men: «Yo Rasululloh, meni Abu Quʼays emizgani yoʻq, meni uning xotini emizgan», — dedim. Rasululloh ﷺ menga: «U kelganida unga izn ber, chunki u sening amakingdir», — dedilar.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар бердики, унинг олдига Абу Қуъайснинг акаси Афлаҳ келди — Абу Қуъайс эса Оишани эмизган (киши) эди. У келиб ундан изн сўради, у эса бу ҳақда Расулуллоҳ ﷺга айтмагунча унга изн беришдан бош тортди. (Оиша) деди: «Ё Расулуллоҳ, Абу Қуъайснинг акаси Афлаҳ келиб мендан изн сўради, мен эса унга изн бермадим». Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Амакингга изн беришдан сени нима ман қилди?» — дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, мени Абу Қуъайс эмизгани йўқ, мени унинг хотини эмизган», — дедим. Расулуллоҳ ﷺ менга: «У келганида унга изн бер, чунки у сенинг амакингдир», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُأَنَّ بَرِيرَةَ دَخَلَتْ عَلَيْهَا تَسْتَعِينُهَا فِي كِتَابَتِهَا فَقَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ وَنَفِسَتْ فِيهَا أَرَأَيْتِ إِنْ عَدَّيْتُ لِأَهْلِكِ الَّذِي عَلَيْكِ عَدَّةً وَاحِدَةً أَيَفْعَلُنَّ ذَلِكَ وَأُعْتِقُكِ فَتَكُونِي مَوْلَاتِي فَذَهَبَتْ بَرِيرَةُ إِلَى أَهْلِهَا فَعَرَضَتْ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ فَقَالُوا لَا إِلَّا أَنْ يَكُونَ وَلَاؤُكَ لَنَا قَالَتْ عَائِشَةُ فَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرْتُ لَهُ ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اشْتَرِي فَأَعْتِقِي فَإِنَّ الْوَلَاءَ لِمَنْ أَعْتَقَ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشِيَّةً فَقَالَ مَا بَالُ رِجَالٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ أَلَا مَنْ اشْتَرَطَ شَرْطًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلَيْسَ لَهُ وَإِنْ اشْتَرَطَ مِائَةَ مَرَّةٍ شَرْطُ اللَّهِ أَحَقُّ وَأَوْثَقُ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) xabar berdiki, Barira uning oldiga oʻzining mukotaba (ozodlik bitimi)da yordam soʻrab kirdi. Oishaning unga rahmi kelib: «Agar men sening xojalaringga zimmangdagi (haqni) bir yoʻla toʻlab bersam, ular shunday qiladilarmi? Men seni ozod qilaman, sen esa mening ozod qilganim boʻlasan», — dedi. Barira xojalarining oldiga borib, buni ularga taklif qildi. Ular: «Yoʻq, faqat valong biznikiga boʻlsa (roziymiz)», — deyishdi. Oisha aytdi: Huzurimga Rasululloh ﷺ kirdilar, men bu haqda u zotga aytdim. Rasululloh ﷺ: «Sotib ol va ozod qil, chunki valo ozod qilgan kishi uchundir», — dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ kechqurun turib: «Allohning Kitobida boʻlmagan shartlarni shart qilayotgan kishilarga nima boʻldi?! Ogoh boʻlinglar, kim Allohning Kitobida boʻlmagan shartni shart qilsa, unga (u shart) yoʻqdir, garchi yuz marta shart qilsa ham. Allohning sharti haqliroq va mustahkamroqdir», — dedilar.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар бердики, Барира унинг олдига ўзининг мукотаба (озодлик битими)да ёрдам сўраб кирди. Оишанинг унга раҳми келиб: «Агар мен сенинг хожаларингга зиммангдаги (ҳақни) бир йўла тўлаб берсам, улар шундай қиладиларми? Мен сени озод қиламан, сен эса менинг озод қилганим бўласан», — деди. Барира хожаларининг олдига бориб, буни уларга таклиф қилди. Улар: «Йўқ, фақат валонг бизникига бўлса (розиймиз)», — дейишди. Оиша айтди: Ҳузуримга Расулуллоҳ ﷺ кирдилар, мен бу ҳақда у зотга айтдим. Расулуллоҳ ﷺ: «Сотиб ол ва озод қил, чунки вало озод қилган киши учундир», — дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ кечқурун туриб: «Аллоҳнинг Китобида бўлмаган шартларни шарт қилаётган кишиларга нима бўлди?! Огоҳ бўлинглар, ким Аллоҳнинг Китобида бўлмаган шартни шарт қилса, унга (у шарт) йўқдир, гарчи юз марта шарт қилса ҳам. Аллоҳнинг шарти ҳақлироқ ва мустаҳкамроқдир», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْإِنَّهَا كَانَتْ تُرَجِّلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهِيَ طَامِثٌ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَاكِفٌ فِي الْمَسْجِدِ فَيَتَّكِئُ إِلَى أُسْكُفَّةِ بَابِ عَائِشَةَ فَتَغْسِلُ رَأْسَهُ وَهِيَ فِي حُجْرَتِهَا
Oisha (roziyallohu anho) aytdiki, u hayzli holida Rasululloh ﷺning sochlarini tarar, Rasululloh ﷺ esa masjidda iʼtikofda boʻlar edilar. U zot Oishaning eshigi boʻsagʻasiga suyanar, u esa oʻz hujrasida turib u zotning boshlarini yuvar edi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдики, у ҳайзли ҳолида Расулуллоҳ ﷺнинг сочларини тарар, Расулуллоҳ ﷺ эса масжидда иътикофда бўлар эдилар. У зот Оишанинг эшиги бўсағасига суянар, у эса ўз ҳужрасида туриб у зотнинг бошларини ювар эди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْتَمَ لَيْلَةً مِنْ اللَّيَالِي بِصَلَاةِ الْعِشَاءِ وَهِيَ الَّتِي يَقُولُ النَّاسُ لَهَا صَلَاةُ الْعَتَمَةِ قَالَتْ فَلَمْ يَخْرُجْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى قَالَ عُمَرُ الصَّلَاةَ قَدْ نَامَ النِّسَاءُ وَالصِّبْيَانُ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لِأَهْلِ الْمَسْجِدِ حِينَ خَرَجَ عَلَيْهِمْ مَا يَنْتَظِرُهَا أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ غَيْرَكُمْوَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يَفْشُوَ الْإِسْلَامُ فِي النَّاسِ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) xabar berdiki, Rasululloh ﷺ kechalardan bir kecha xufton namozini kechiktirdilar — bu (namoz)ni odamlar «atama» namozi deb ataydilar. (Oisha) aytdi: Umar: «Namoz! Ayollar ham, bolalar ham uxlab qoldi», — deguncha Rasululloh ﷺ chiqmadilar. Soʻng Rasululloh ﷺ chiqib, masjid ahlining oldiga chiqqanlarida ularga: «Yer ahlidan sizlardan boshqa hech kim uni kutmayapti», — dedilar. Bu Islom odamlar orasida yoyilishidan oldin (boʻlgan) edi.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ кечалардан бир кеча хуфтон намозини кечиктирдилар — бу (намоз)ни одамлар «атама» намози деб атайдилар. (Оиша) айтди: Умар: «Намоз! Аёллар ҳам, болалар ҳам ухлаб қолди», — дегунча Расулуллоҳ ﷺ чиқмадилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ чиқиб, масжид аҳлининг олдига чиққанларида уларга: «Ер аҳлидан сизлардан бошқа ҳеч ким уни кутмаяпти», — дедилар. Бу Ислом одамлар орасида ёйилишидан олдин (бўлган) эди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَتْكَانَ أَوَّلَ مَا افْتُرِضَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّلَاةُ رَكْعَتَانِ رَكْعَتَانِ إِلَّا الْمَغْرِبَ فَإِنَّهَا كَانَتْ ثَلَاثًا ثُمَّ أَتَمَّ اللَّهُ الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْعِشَاءَ الْآخِرَةَ أَرْبَعًا فِي الْحَضَرِ وَأَقَرَّ الصَّلَاةَ عَلَى فَرْضِهَا الْأَوَّلِ فِي السَّفَرِ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga dastlab farz qilingan namoz ikki rakaat, ikki rakaatdan edi, faqat shom (namozi) mustasno — u uch (rakaat) edi. Soʻngra Alloh muqimlikda peshin, asr va xuftonni toʻrt (rakaatga) toʻldirdi, safarda esa namozni oʻzining dastlabki farzi holicha qoldirdi.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга дастлаб фарз қилинган намоз икки ракаат, икки ракаатдан эди, фақат шом (намози) мустасно — у уч (ракаат) эди. Сўнгра Аллоҳ муқимликда пешин, аср ва хуфтонни тўрт (ракаатга) тўлдирди, сафарда эса намозни ўзининг дастлабки фарзи ҳолича қолдирди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْأَتَتْ سَلْمَى مَوْلَاةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ امْرَأَةُ أَبِي رَافِعٍ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَسْتَأْذِنُهُ عَلَى أَبِي رَافِعٍ قَدْ ضَرَبَهَا قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَبِي رَافِعٍ مَا لَكَ وَلَهَا يَا أَبَا رَافِعٍ قَالَ تُؤْذِينِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَ آذَيْتِيهِ يَا سَلْمَى قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا آذَيْتُهُ بِشَيْءٍ وَلَكِنَّهُ أَحْدَثَ وَهُوَ يُصَلِّي فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا رَافِعٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَمَرَ الْمُسْلِمِينَ إِذَا خَرَجَ مِنْ أَحَدِهِمْ الرِّيحُ أَنْ يَتَوَضَّأَ فَقَامَ فَضَرَبَنِي فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَضْحَكُ وَيَقُولُ يَا أَبَا رَافِعٍ إِنَّهَا لَمْ تَأْمُرْكَ إِلَّا بِخَيْرٍ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning ozod qilingan choʻrilari Salmo — yoki Rasululloh ﷺning ozod qilingan quli Abu Rofeʼning xotini — Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib, oʻzini urgan Abu Rofeʼ ustidan (shikoyat qilib) izn soʻradi. (Oisha) aytdi: Rasululloh ﷺ Abu Rofeʼga: «Ey Abu Rofeʼ, senga nima boʻldi, unga nega bunday qilding?» — dedilar. U: «Yo Rasululloh, u meni ranjityapti», — dedi. Rasululloh ﷺ: «Ey Salmo, uni nima bilan ranjitding?» — dedilar. U: «Yo Rasululloh, men uni hech narsa bilan ranjitganim yoʻq. Lekin u namoz oʻqiyotib tahorati buzildi, men esa unga: ‹Ey Abu Rofeʼ, Rasululloh ﷺ musulmonlarga birortasidan shamol chiqsa, tahorat qilishni buyurganlar›, — dedim. Shunda u turib meni urdi», — dedi. Rasululloh ﷺ kulib: «Ey Abu Rofeʼ, u senga faqat yaxshilikni buyuribdi», — der edilar.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг озод қилинган чўрилари Салмо — ёки Расулуллоҳ ﷺнинг озод қилинган қули Абу Рофеънинг хотини — Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб, ўзини урган Абу Рофеъ устидан (шикоят қилиб) изн сўради. (Оиша) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Абу Рофеъга: «Эй Абу Рофеъ, сенга нима бўлди, унга нега бундай қилдинг?» — дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, у мени ранжитяпти», — деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Салмо, уни нима билан ранжитдинг?» — дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, мен уни ҳеч нарса билан ранжитганим йўқ. Лекин у намоз ўқиётиб таҳорати бузилди, мен эса унга: ‹Эй Абу Рофеъ, Расулуллоҳ ﷺ мусулмонларга бирортасидан шамол чиқса, таҳорат қилишни буюрганлар›, — дедим. Шунда у туриб мени урди», — деди. Расулуллоҳ ﷺ кулиб: «Эй Абу Рофеъ, у сенга фақат яхшиликни буюрибди», — дер эдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ وَذَكَرَ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فَضْلُ الصَّلَاةِ بِالسِّوَاكِ عَلَى الصَّلَاةِ بِغَيْرِ سِوَاكٍ سَبْعِينَ ضِعْفًا
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot: «Misvok bilan (oʻqilgan) namozning misvoksiz (oʻqilgan) namozdan afzalligi yetmish barobardir», dedilar.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот: «Мисвок билан (ўқилган) намознинг мисвоксиз (ўқилган) намоздан афзаллиги етмиш баробардир», дедилар.