حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْأَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِتُرْبَانَ بَلَدٍ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْمَدِينَةِ بَرِيدٌ وَأَمْيَالٌ وَهُوَ بَلَدٌ لَا مَاءَ بِهِ وَذَلِكَ مِنْ السَّحَرِ انْسَلَّتْ قِلَادَةٌ لِي مِنْ عُنُقِي فَوَقَعَتْ فَحُبِسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِالْتِمَاسِهَا حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ وَلَيْسَ مَعَ الْقَوْمِ مَاءٌ قَالَتْ فَلَقِيتُ مِنْ أَبِي مَا اللَّهُ بِهِ عَلِيمٌ مِنْ التَّعْنِيفِ وَالتَّأْفِيفِ وَقَالَ فِي كُلِّ سَفَرٍ لِلْمُسْلِمِينَ مِنْكِ عَنَاءٌ وَبَلَاءٌ قَالَتْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ الرُّخْصَةَ بِالتَّيَمُّمِ قَالَتْ فَتَيَمَّمَ الْقَوْمُ وَصَلَّوْا قَالَتْ يَقُولُ أَبِي حِينَ جَاءَ مِنْ اللَّهِ مَا جَاءَ مِنْ الرُّخْصَةِ لِلْمُسْلِمِينَ وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ يَا بُنَيَّةُ إِنَّكِ لَمُبَارَكَةٌ مَاذَا جَعَلَ اللَّهُ لِلْمُسْلِمِينَ فِي حَبْسِكِ إِيَّاهُمْ مِنْ الْبَرَكَةِ وَالْيُسْرِ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga u zotning safarlaridan birida qaytayotgan edik. Turbon degan joyga yetganimizda — u bilan Madina orasi bir barid va bir necha mil boʻlib, u suvsiz joy edi — sahar paytida boʻynimdan marjonim uzilib tushdi. Rasululloh ﷺ uni qidirish uchun toʻxtab qoldilar, hatto tong otdi, qavmning esa suvi yoʻq edi. (Oisha) aytdi: Otamdan shunday tanbeh va norozilik eshitdimki, uni Alloh biladi. U: «Musulmonlarga har bir safarda sendan mashaqqat va balo (yetadi)», — dedi. (Oisha) aytdi: Shunda Alloh tayammum (bilan) ruxsatni nozil qildi. (Oisha) aytdi: Qavm tayammum qilib, namoz oʻqidi. (Oisha) aytdi: Musulmonlar uchun Allohdan ruxsat kelganida otam: «Allohga qasamki, ey qizginam, men sening barakotli ekaningni bilmagan ekanman. Sen ularni ushlab qolganingda Alloh musulmonlar uchun qanday baraka va yengillik (paydo) qildi!» — der edi.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга у зотнинг сафарларидан бирида қайтаётган эдик. Турбон деган жойга етганимизда — у билан Мадина ораси бир барид ва бир неча мил бўлиб, у сувсиз жой эди — саҳар пайтида бўйнимдан маржоним узилиб тушди. Расулуллоҳ ﷺ уни қидириш учун тўхтаб қолдилар, ҳатто тонг отди, қавмнинг эса суви йўқ эди. (Оиша) айтди: Отамдан шундай танбеҳ ва норозилик эшитдимки, уни Аллоҳ билади. У: «Мусулмонларга ҳар бир сафарда сендан машаққат ва бало (етади)», — деди. (Оиша) айтди: Шунда Аллоҳ таяммум (билан) рухсатни нозил қилди. (Оиша) айтди: Қавм таяммум қилиб, намоз ўқиди. (Оиша) айтди: Мусулмонлар учун Аллоҳдан рухсат келганида отам: «Аллоҳга қасамки, эй қизгинам, мен сенинг баракотли эканингни билмаган эканман. Сен уларни ушлаб қолганингда Аллоҳ мусулмонлар учун қандай барака ва енгиллик (пайдо) қилди!» — дер эди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ النَّخَعِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَسَأَلْتُهَا كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُ إِذَا كَانَ هُوَ جُنُبٌ وَأَرَادَ أَنْ يَنَامَ قَبْلَ أَنْ يَغْتَسِلَ قَالَتْ كَانَ يَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يَنَامُ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. (Rovi) aytdi: Men undan Rasululloh ﷺ junub boʻlib, gʻusl qilishdan avval uxlamoqchi boʻlsalar, nima qilishlari haqida soʻradim. U: «Namoz uchun qiladigan tahoratlaridek tahorat qilar, soʻng uxlar edilar», — dedi.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. (Рови) айтди: Мен ундан Расулуллоҳ ﷺ жунуб бўлиб, ғусл қилишдан аввал ухламоқчи бўлсалар, нима қилишлари ҳақида сўрадим. У: «Намоз учун қиладиган таҳоратларидек таҳорат қилар, сўнг ухлар эдилар», — деди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْمُطَّلِبِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سَدِّدُوا وَقَارِبُوا وَاعْلَمُوا أَنْ لَنْ يُدْخِلَ أَحَدَكُمْ عَمَلُهُ الْجَنَّةَ وَأَنَّ أَحَبَّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللَّهِ أَدْوَمُهَا وَإِنْ قَلَّ
(Oisha (roziyallohu anho) aytdiki,) Rasululloh ﷺ: «(Amalda) toʻgʻri va meʼyorli boʻlinglar; bilingki, birortangizni (oʻz) amali jannatga kiritmaydi; va Allohga eng sevimli amal — eng doimiysidir, garchi oz boʻlsa ham», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдики,) Расулуллоҳ ﷺ: «(Амалда) тўғри ва меъёрли бўлинглар; билингки, бирортангизни (ўз) амали жаннатга киритмайди; ва Аллоҳга энг севимли амал — энг доимийсидир, гарчи оз бўлса ҳам», дедилар.
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَتْ عَائِشَةُ تَقُولُخَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا نَذْكُرُ إِلَّا الْحَجَّ فَلَمَّا قَدِمْنَا سَرِفَ طَمِثْتُ فَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبْكِي فَقَالَ مَا يُبْكِيكِ قُلْتُ وَدِدْتُ أَنِّي لَمْ أَخْرُجْ الْعَامَ قَالَ لَعَلَّكِ نَفِسْتِ يَعْنِي حِضْتِ قَالَتْ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ إِنَّ هَذَا شَيْءٌ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَى بَنَاتِ آدَمَ فَافْعَلِي مَا يَفْعَلُ الْحَاجُّ غَيْرَ أَنْ لَا تَطُوفِي بِالْبَيْتِ حَتَّى تَطْهُرِي فَلَمَّا قَدِمْنَا مَكَّةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَصْحَابِهِ اجْعَلُوهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ إِلَّا مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ وَكَانَ الْهَدْيُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَذَوِي الْيَسَارَةِ قَالَتْ ثُمَّ رَاحُوا مُهِلِّينَ بِالْحَجِّ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ طَهُرْتُ فَأَرْسَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ فَأَفَضْتُ يَعْنِي طُفْتُ قَالَتْ فَأُتِينَا بِلَحْمِ بَقَرٍ فَقُلْتُ مَا هَذَا قَالُوا هَذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَبَحَ عَنْ نِسَائِهِ الْبَقَرَ قَالَتْ فَلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةُ الْحَصْبَةِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَرْجِعُ النَّاسُ بِحَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ وَأَرْجِعُ بِحَجَّةٍ فَأَمَرَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْدَفَنِي عَلَى جَمَلِهِ قَالَتْ فَإِنِّي لَأَذْكُرُ وَأَنَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ أَنِّي أَنْعَسُ فَتَضْرِبُ وَجْهِي
Qosim aytdi: Oisha (roziyallohu anho) shunday der edi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga, hajdan boshqasini tilga olmagan holda chiqdik. Sarifga yetib kelganimizda men hayz koʻrdim. Rasululloh ﷺ men yigʻlab turgan holimda huzurimga kirdilar va: ‹Seni nima yigʻlatyapti?› — dedilar. Men: ‹Bu yil chiqmagan boʻlsam ekan, deb tilab qoldim›, — dedim. (U zot): ‹Balki hayz koʻrgandirsan?› — dedilar. Men: ‹Ha›, — dedim. (U zot): ‹Bu Alloh Odam qizlariga yozib qoʻygan narsadir. Sen hoji qiladigan ishlarni qil, faqat poklanmaguningcha Baytni tavof qilma›, — dedilar. Makkaga kelganimizda Rasululloh ﷺ sahobalariga: ‹Buni umra qilib olinglar›, — dedilar. Shunda yonida hadyi boʻlganlardan boshqa odamlar ihromdan chiqdilar. Hadyi Rasululloh ﷺ bilan, Abu Bakr bilan, Umar bilan va badavlat kishilar bilan birga edi. Soʻng ular hajga talbiya aytib yoʻlga tushdilar. Nahr kuni boʻlganda men poklandim va Rasululloh ﷺ meni yubordilar, men ifoza (tavofini) qildim. Bizga qoramol goʻshti keltirildi. Men: ‹Bu nima?› — dedim. Ular: ‹Bu Rasululloh ﷺ ayollari nomidan soʻygan qoramoldir›, — deyishdi. Hasba kechasi boʻlganda men: ‹Yo Rasululloh, odamlar bir haj va bir umra bilan qaytadi, men esa bir haj bilan qaytaman›, — dedim. Shunda (u zot) Abdurahmon ibn Abu Bakrga buyurdilar, u meni tuyasining ortiga mindirib oldi. Men hali yosh qiz edim, mudrab ketib, (kajava) yuzimga tegib turganini eslayman».Қосим айтди: Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай дер эди: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга, ҳаждан бошқасини тилга олмаган ҳолда чиқдик. Сарифга етиб келганимизда мен ҳайз кўрдим. Расулуллоҳ ﷺ мен йиғлаб турган ҳолимда ҳузуримга кирдилар ва: ‹Сени нима йиғлатяпти?› — дедилар. Мен: ‹Бу йил чиқмаган бўлсам экан, деб тилаб қолдим›, — дедим. (У зот): ‹Балки ҳайз кўргандирсан?› — дедилар. Мен: ‹Ҳа›, — дедим. (У зот): ‹Бу Аллоҳ Одам қизларига ёзиб қўйган нарсадир. Сен ҳожи қиладиган ишларни қил, фақат покланмагунингча Байтни тавоф қилма›, — дедилар. Маккага келганимизда Расулуллоҳ ﷺ саҳобаларига: ‹Буни умра қилиб олинглар›, — дедилар. Шунда ёнида ҳадйи бўлганлардан бошқа одамлар иҳромдан чиқдилар. Ҳадйи Расулуллоҳ ﷺ билан, Абу Бакр билан, Умар билан ва бадавлат кишилар билан бирга эди. Сўнг улар ҳажга талбия айтиб йўлга тушдилар. Наҳр куни бўлганда мен покландим ва Расулуллоҳ ﷺ мени юбордилар, мен ифоза (тавофини) қилдим. Бизга қорамол гўшти келтирилди. Мен: ‹Бу нима?› — дедим. Улар: ‹Бу Расулуллоҳ ﷺ аёллари номидан сўйган қорамолдир›, — дейишди. Ҳасба кечаси бўлганда мен: ‹Ё Расулуллоҳ, одамлар бир ҳаж ва бир умра билан қайтади, мен эса бир ҳаж билан қайтаман›, — дедим. Шунда (у зот) Абдураҳмон ибн Абу Бакрга буюрдилар, у мени туясининг ортига миндириб олди. Мен ҳали ёш қиз эдим, мудраб кетиб, (кажава) юзимга тегиб турганини эслайман».
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ فَحَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْحَجِّ لِخَمْسِ لَيَالٍ بَقِينَ مِنْ ذِي الْقَعْدَةِ وَلَا يَذْكُرُ النَّاسُ إِلَّا الْحَجَّ حَتَّى إِذَا كَانَ بِسَرِفَ وَقَدْ سَاقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَهُ الْهَدْيَ وَأَشْرَافٌ مِنْ النَّاسِ أَمَرَ النَّاسَ أَنْ يَحِلُّوا بِعُمْرَةٍ إِلَّا مَنْ سَاقَ الْهَدْيَ وَحِضْتُ ذَلِكَ الْيَوْمَ فَدَخَلَ عَلَيَّ وَأَنَا أَبْكِي فَقَالَ مَا لَكِ يَا عَائِشَةُ لَعَلَّكِ نَفِسْتِ قَالَتْ قُلْتُ نَعَمْ وَاللَّهِ لَوَدِدْتُ أَنِّي لَمْ أَخْرُجْ مَعَكُمْ عَامِي هَذَا فِي هَذَا السَّفَرِ قَالَ لَا تَفْعَلِي لَا تَقُولِي ذَلِكَ فَإِنَّكِ تَقْضِينَ كُلَّ مَا يَقْضِي الْحَاجُّ إِلَّا أَنَّكِ لَا تَطُوفِينَ بِالْبَيْتِ قَالَتْ فَمَضَيْتُ عَلَى حَجَّتِي وَدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَّةَ فَحَلَّ كُلُّ مَنْ كَانَ لَا هَدْيَ مَعَهُ وَحَلَّ نِسَاؤُهُ بِعُمْرَةٍ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ أُتِيتُ بِلَحْمِ بَقَرٍ كَثِيرٍ فَطُرِحَ فِي بَيْتِي فَقُلْتُ مَا هَذَا قَالُوا ذَبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نِسَائِهِ الْبَقَرَ حَتَّى إِذَا كَانَتْ لَيْلَةُ الْحَصْبَةِ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَ أَخِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ فَأَعْمَرَنِي
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ zulqaʼdadan besh kecha qolganida hajga chiqdilar, odamlar esa hajdan boshqasini tilga olmas edi. Sarifga yetganlarida — Rasululloh ﷺ va odamlarning ashroflari oʻzlari bilan hadyi olib kelgan edilar — u zot odamlarga hadyi olib kelganlardan boshqasi umra bilan ihromdan chiqishini buyurdilar. Men oʻsha kuni hayz koʻrdim. (U zot) men yigʻlab turgan holimda huzurimga kirdilar va: «Ey Oisha, senga nima boʻldi? Balki hayz koʻrgandirsan?» — dedilar. (Oisha) aytdi: Men: «Ha. Allohga qasamki, bu yil bu safarda sizlar bilan chiqmagan boʻlsam ekan, deb tilab qoldim», — dedim. (U zot): «Unday qilma, bunday dema! Sen hoji ado qiladigan hamma narsani ado qilasan, faqat Baytni tavof qilmaysan», — dedilar. (Oisha) aytdi: Men hajimda davom etdim. Rasululloh ﷺ Makkaga kirdilar, oʻzi bilan hadyi boʻlmagan har bir kishi ihromdan chiqdi, u zotning ayollari ham umra bilan ihromdan chiqdilar. Nahr kuni boʻlganda menga koʻp qoramol goʻshti keltirilib, uyimga tashlandi. Men: «Bu nima?» — dedim. Ular: «Rasululloh ﷺ ayollari nomidan qoramol soʻydilar», — deyishdi. Hasba kechasi boʻlganida Rasululloh ﷺ meni akam Abdurahmon ibn Abu Bakr bilan yubordilar va u menga umra qildirdi.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ зулқаъдадан беш кеча қолганида ҳажга чиқдилар, одамлар эса ҳаждан бошқасини тилга олмас эди. Сарифга етганларида — Расулуллоҳ ﷺ ва одамларнинг ашрофлари ўзлари билан ҳадйи олиб келган эдилар — у зот одамларга ҳадйи олиб келганлардан бошқаси умра билан иҳромдан чиқишини буюрдилар. Мен ўша куни ҳайз кўрдим. (У зот) мен йиғлаб турган ҳолимда ҳузуримга кирдилар ва: «Эй Оиша, сенга нима бўлди? Балки ҳайз кўргандирсан?» — дедилар. (Оиша) айтди: Мен: «Ҳа. Аллоҳга қасамки, бу йил бу сафарда сизлар билан чиқмаган бўлсам экан, деб тилаб қолдим», — дедим. (У зот): «Ундай қилма, бундай дема! Сен ҳожи адо қиладиган ҳамма нарсани адо қиласан, фақат Байтни тавоф қилмайсан», — дедилар. (Оиша) айтди: Мен ҳажимда давом этдим. Расулуллоҳ ﷺ Маккага кирдилар, ўзи билан ҳадйи бўлмаган ҳар бир киши иҳромдан чиқди, у зотнинг аёллари ҳам умра билан иҳромдан чиқдилар. Наҳр куни бўлганда менга кўп қорамол гўшти келтирилиб, уйимга ташланди. Мен: «Бу нима?» — дедим. Улар: «Расулуллоҳ ﷺ аёллари номидан қорамол сўйдилар», — дейишди. Ҳасба кечаси бўлганида Расулуллоҳ ﷺ мени акам Абдураҳмон ибн Абу Бакр билан юбордилар ва у менга умра қилдирди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ حَدَّثَتْهُأَنَّهُ قَالَ حِينَ قَالُوا خَشِينَا أَنْ يَكُونَ بِهِ ذَاتُ الْجَنْبِ إِنَّهَا مِنْ الشَّيْطَانِ وَلَمْ يَكُنْ اللَّهُ لِيُسَلِّطَهُ عَلَيَّ
Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qilishicha, odamlar: «U zotda zotiljam boʻlishidan qoʻrqdik», — deyishganda, (u zot): «U shaytondandir. Alloh unga mening ustimdan hokimiyat berguvchi emas», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилишича, одамлар: «У зотда зотилжам бўлишидан қўрқдик», — дейишганда, (у зот): «У шайтондандир. Аллоҳ унга менинг устимдан ҳокимият бергувчи эмас», — дедилар.
قَالَ ابْنُ إِسْحَاقَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثِيرًا مَا أَسْمَعُهُ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ لَمْ يَقْبِضْ نَبِيًّا حَتَّى يُخَيِّرَهُ قَالَتْ فَلَمَّا حُضِرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ آخِرُ كَلِمَةٍ سَمِعْتُهَا مِنْهُ وَهُوَ يَقُولُ بَلْ الرَّفِيقُ الْأَعْلَى مِنْ الْجَنَّةِ قَالَتْ قُلْتُ إِذًا وَاللَّهِ لَا يَخْتَارُنَا وَقَدْ عَرَفْتُ أَنَّهُ الَّذِي كَانَ يَقُولُ لَنَا إِنَّ نَبِيًّا لَا يُقْبَضُ حَتَّى يُخَيَّرَ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Albatta, Alloh hech bir paygʻambarning jonini, unga ixtiyor bermaguncha, olmagan», deganlarini koʻp eshitar edim. (Oisha) aytdi: Rasululloh ﷺga (vafot) yetib kelganida, men u zotdan eshitgan oxirgi soʻz: «Balki jannatdagi eng oliy doʻstlar (bilan birga boʻlaman)», degan soʻzlari boʻldi. (Oisha) aytdi: Men: «Unday boʻlsa, Allohga qasamki, u zot bizni ixtiyor qilmadilar», — dedim va bu u zot bizga: «Paygʻambarning joni, unga ixtiyor berilmaguncha, olinmaydi», deb aytgan (soʻz) ekanini angladim.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Албатта, Аллоҳ ҳеч бир пайғамбарнинг жонини, унга ихтиёр бермагунча, олмаган», деганларини кўп эшитар эдим. (Оиша) айтди: Расулуллоҳ ﷺга (вафот) етиб келганида, мен у зотдан эшитган охирги сўз: «Балки жаннатдаги энг олий дўстлар (билан бирга бўламан)», деган сўзлари бўлди. (Оиша) айтди: Мен: «Ундай бўлса, Аллоҳга қасамки, у зот бизни ихтиёр қилмадилар», — дедим ва бу у зот бизга: «Пайғамбарнинг жони, унга ихтиёр берилмагунча, олинмайди», деб айтган (сўз) эканини англадим.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ بْنُ عُتْبَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْرَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ حِينَ دَخَلَ مِنْ الْمَسْجِدِ فَاضْطَجَعَ فِي حِجْرِي فَدَخَلَ عَلَيَّ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي بَكْرٍ وَفِي يَدِهِ سِوَاكٌ أَخْضَرُ قَالَتْ فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيْهِ فِي يَدِهِ نَظَرًا عَرَفْتُ أَنَّهُ يُرِيدُهُ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ تُحِبُّ أَنْ أُعْطِيَكَ هَذَا السِّوَاكَ قَالَ نَعَمْ قَالَتْ فَأَخَذْتُهُ فَمَضَغْتُهُ لَهُ حَتَّى أَلَنْتُهُ وَأَعْطَيْتُهُ إِيَّاهُ قَالَتْ فَاسْتَنَّ بِهِ كَأَشَدِّ مَا رَأَيْتُهُ يَسْتَنُّ بِسِوَاكٍ قَبْلَهُ ثُمَّ وَضَعَهُ وَوَجَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَثْقُلُ فِي حِجْرِي قَالَتْ فَذَهَبْتُ أَنْظُرُ فِي وَجْهِهِ فَإِذَا بَصَرُهُ قَدْ شَخَصَ وَهُوَ يَقُولُ بَلْ الرَّفِيقُ الْأَعْلَى مِنْ الْجَنَّةِ فَقُلْتُ خُيِّرْتَ فَاخْتَرْتَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ قَالَتْ وَقُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Oʻsha kuni Rasululloh ﷺ masjiddan kirib qaytdilar va mening bagʻrimda yonboshladilar. Huzurimga Abu Bakr oilasidan bir kishi kirdi, qoʻlida yashil misvok bor edi. (Oisha) aytdi: Rasululloh ﷺ uning qoʻlidagi (misvok)ka shunday qaradilarki, men u zot uni istayotganlarini bildim. (Oisha) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, shu misvokni sizga berishimni xohlaysizmi?» — dedim. (U zot): «Ha», — dedilar. (Oisha) aytdi: Men uni olib, u zot uchun yumshaguncha chaynadim va u zotga berdim. (Oisha) aytdi: U zot u bilan shunday qattiq misvok qildilarki, ilgari u zotning bironta misvok bilan bunchalik (qattiq) misvok qilganlarini koʻrmagan edim. Soʻng uni qoʻydilar. Men Rasululloh ﷺning bagʻrimda ogʻirlashayotganlarini sezdim. (Oisha) aytdi: Yuzlariga qaray boshlagan edim, koʻzlari bir nuqtaga tikilib qolgan va u zot: «Balki jannatdagi eng oliy doʻstlar (bilan birga boʻlaman)», deyar edilar. Men: «Sizni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, sizga ixtiyor berildi va siz (oʻshani) ixtiyor qildingiz», — dedim. (Oisha) aytdi: Shunda Rasululloh ﷺ vafot etdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Ўша куни Расулуллоҳ ﷺ масжиддан кириб қайтдилар ва менинг бағримда ёнбошладилар. Ҳузуримга Абу Бакр оиласидан бир киши кирди, қўлида яшил мисвок бор эди. (Оиша) айтди: Расулуллоҳ ﷺ унинг қўлидаги (мисвок)ка шундай қарадиларки, мен у зот уни истаётганларини билдим. (Оиша) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, шу мисвокни сизга беришимни хоҳлайсизми?» — дедим. (У зот): «Ҳа», — дедилар. (Оиша) айтди: Мен уни олиб, у зот учун юмшагунча чайнадим ва у зотга бердим. (Оиша) айтди: У зот у билан шундай қаттиқ мисвок қилдиларки, илгари у зотнинг биронта мисвок билан бунчалик (қаттиқ) мисвок қилганларини кўрмаган эдим. Сўнг уни қўйдилар. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг бағримда оғирлашаётганларини сездим. (Оиша) айтди: Юзларига қарай бошлаган эдим, кўзлари бир нуқтага тикилиб қолган ва у зот: «Балки жаннатдаги энг олий дўстлар (билан бирга бўламан)», деяр эдилар. Мен: «Сизни ҳақ билан юборган Зотга қасамки, сизга ихтиёр берилди ва сиз (ўшани) ихтиёр қилдингиз», — дедим. (Оиша) айтди: Шунда Расулуллоҳ ﷺ вафот этдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ عَبَّادٍ قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُمَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ سَحْرِي وَنَحْرِي وَفِي دَوْلَتِي لَمْ أَظْلِمْ فِيهِ أَحَدًا فَمِنْ سَفَهِي وَحَدَاثَةِ سِنِّي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ قُبِضَ وَهُوَ فِي حِجْرِي ثُمَّ وَضَعْتُ رَأْسَهُ عَلَى وِسَادَةٍ وَقُمْتُ أَلْتَدِمُ مَعَ النِّسَاءِ وَأَضْرِبُ وَجْهِي
Oisha (roziyallohu anho) shunday der edi: Rasululloh ﷺ mening koʻksim va boʻgʻzim orasida, mening navbatimda vafot etdilar, men bunda hech kimga zulm qilmadim. Mening nodonligim va yoshligimdan (shunday boʻldiki), Rasulullohning jonlari mening bagʻrimda olindi, soʻng men u zotning boshlarini yostiqqa qoʻydim va turib, ayollar bilan birga koʻksimga urib, yuzimga ura boshladim.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай дер эди: Расулуллоҳ ﷺ менинг кўксим ва бўғзим орасида, менинг навбатимда вафот этдилар, мен бунда ҳеч кимга зулм қилмадим. Менинг нодонлигим ва ёшлигимдан (шундай бўлдики), Расулуллоҳнинг жонлари менинг бағримда олинди, сўнг мен у зотнинг бошларини ёстиққа қўйдим ва туриб, аёллар билан бирга кўксимга уриб, юзимга ура бошладим.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ عَنِ امْرَأَتِهِ فَاطِمَةَ بِنْتِ مُحَمَّدِ بْنِ عِمَارَةَ عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَعْدِ بْنِ زُرَارَةَ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ المُؤْمِنِينَ قَالَتْمَا عَلِمْنَا بِدَفْنِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى سَمِعْنَا صَوْتَ الْمَسَاحِي مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ لَيْلَةَ الْأَرْبِعَاءِقَالَ مَحَمَّدٌ وَقَدْ حَدَّثَتْنِي فَاطِمَةُ بِهَذَا الْحَدِيثِ
Moʻminlar onasi Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Chorshanba kechasi, tun yarmida belkuraklarning ovozini eshitmagunimizcha, biz Rasululloh ﷺning dafn etilganlarini bilmadik. Muhammad aytdi: Menga bu hadisni Fotima ham rivoyat qilgan edi.Мўминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Чоршанба кечаси, тун ярмида белкуракларнинг овозини эшитмагунимизча, биз Расулуллоҳ ﷺнинг дафн этилганларини билмадик. Муҳаммад айтди: Менга бу ҳадисни Фотима ҳам ривоят қилган эди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ عَنِ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمِيصَةٌ سَوْدَاءُ حِينَ اشْتَدَّ بِهِ وَجَعُهُ قَالَتْ فَهُوَ يَضَعُهَا مَرَّةً عَلَى وَجْهِهِ وَمَرَّةً يَكْشِفُهَا عَنْهُ وَيَقُولُ قَاتَلَ اللَّهُ قَوْمًا اتَّخَذُوا قُبُورَ أَنْبِيَائِهِمْ مَسَاجِدَ يُحَرِّمُ ذَلِكَ عَلَى أُمَّتِهِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺning ogʻriqlari qattiqlashganda, u zotning ustlarida qora yopinchiq bor edi. (Oisha) aytdi: U zot uni goh yuzlariga qoʻyar, goh yuzlaridan ochar va: «Alloh oʻz paygʻambarlarining qabrlarini masjid qilib olgan qavmni halok qilsin!» — der edilar. U zot buni oʻz ummatlariga harom qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг оғриқлари қаттиқлашганда, у зотнинг устларида қора ёпинчиқ бор эди. (Оиша) айтди: У зот уни гоҳ юзларига қўяр, гоҳ юзларидан очар ва: «Аллоҳ ўз пайғамбарларининг қабрларини масжид қилиб олган қавмни ҳалок қилсин!» — дер эдилар. У зот буни ўз умматларига ҳаром қилар эдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ فَحَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ آخِرُ مَا عَهِدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ قَالَ لَا يُتْرَكُ بِجَزِيرَةِ الْعَرَبِ دِينَانِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺning qilgan oxirgi vasiyatlari: «Arab yarim orolida ikki din qoldirilmasin», degan soʻzlari boʻldi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг қилган охирги васиятлари: «Араб ярим оролида икки дин қолдирилмасин», деган сўзлари бўлди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالنَّاسِ صَلَاةَ الْخَوْفِ بِذَاتِ الرِّقَاعِ مِنْ نَخْلٍ قَالَتْ فَصَدَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّاسَ صِدْعَيْنِ فَصَفَّتْ طَائِفَةٌ وَرَاءَهُ وَقَامَتْ طَائِفَةٌ تُجَاهَ الْعَدُوِّ قَالَتْ فَكَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَبَّرَتْ الطَّائِفَةُ الَّذِينَ صَفُّوا خَلْفَهُ ثُمَّ رَكَعَ وَرَكَعُوا ثُمَّ سَجَدَ فَسَجَدُوا ثُمَّ رَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأْسَهُ فَرَفَعُوا مَعَهُ ثُمَّ مَكَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسًا وَسَجَدُوا لِأَنْفُسِهِمْ السَّجْدَةَ الثَّانِيَةَ ثُمَّ قَامُوا فَنَكَصُوا عَلَى أَعْقَابِهِمْ يَمْشُونَ الْقَهْقَرَى حَتَّى قَامُوا مِنْ وَرَائِهِمْ قَالَتْ فَأَقْبَلَتْ الطَّائِفَةُ الْأُخْرَى فَصَفُّوا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَبَّرُوا ثُمَّ رَكَعُوا لِأَنْفُسِهِمْ ثُمَّ سَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَجْدَتَهُ الثَّانِيَةَ فَسَجَدُوا مَعَهُ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَكْعَتِهِ وَسَجَدُوا هُمْ لِأَنْفُسِهِمْ السَّجْدَةَ الثَّانِيَةَ ثُمَّ قَامَتْ الطَّائِفَتَانِ جَمِيعًا فَصَفُّوا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَكَعَ بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَكَعُوا جَمِيعًا ثُمَّ سَجَدَ فَسَجَدُوا
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ odamlarga Naxl (tomonidagi) Zotur-Riqoʼda xavf namozini oʻqidilar. U aytdi: Rasululloh ﷺ odamlarni ikki boʻlakka boʻldilar: bir toifa u zotning ortida saf tortdi, bir toifa esa dushmanga roʻbaroʻ turdi. U aytdi: Rasululloh ﷺ takbir aytdilar, u zotning ortida saf tortgan toifa ham takbir aytdi. Soʻng u zot ruku qildilar, ular ham ruku qildilar. Soʻng sajda qildilar, ular ham sajda qildilar. Soʻng Rasululloh ﷺ boshlarini koʻtardilar, ular ham u zot bilan birga koʻtardilar. Soʻng Rasululloh ﷺ oʻtirgan holda turib turdilar, ular esa oʻzlari uchun ikkinchi sajdani qildilar. Keyin turib, orqalari bilan tisarilib, teskari yurib, anavilarning ortiga borib turdilar. U aytdi: Boshqa toifa kelib, Rasululloh ﷺning ortlarida saf tortdi va takbir aytdi, soʻng oʻzlari uchun ruku qildilar. Soʻng Rasululloh ﷺ ikkinchi sajdalarini qildilar, ular ham u zot bilan sajda qildilar. Soʻng Rasululloh ﷺ oʻz rakaatlarida turdilar, ular esa oʻzlari uchun ikkinchi sajdani qildilar. Soʻng ikkala toifa birgalikda turib, Rasululloh ﷺning ortlarida saf tortdi. Rasululloh ﷺ ular bilan ruku qildilar, hammalari ruku qildilar. Soʻng sajda qildilar, ular ham sajda qildilar.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ одамларга Нахл (томонидаги) Зотур-Риқўда хавф намозини ўқидилар. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ одамларни икки бўлакка бўлдилар: бир тоифа у зотнинг ортида саф тортди, бир тоифа эса душманга рўбарў турди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ такбир айтдилар, у зотнинг ортида саф тортган тоифа ҳам такбир айтди. Сўнг у зот руку қилдилар, улар ҳам руку қилдилар. Сўнг сажда қилдилар, улар ҳам сажда қилдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ бошларини кўтардилар, улар ҳам у зот билан бирга кўтардилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ўтирган ҳолда туриб турдилар, улар эса ўзлари учун иккинчи саждани қилдилар. Кейин туриб, орқалари билан тисарилиб, тескари юриб, анавиларнинг ортига бориб турдилар. У айтди: Бошқа тоифа келиб, Расулуллоҳ ﷺнинг ортларида саф тортди ва такбир айтди, сўнг ўзлари учун руку қилдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ иккинчи саждаларини қилдилар, улар ҳам у зот билан сажда қилдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ўз ракаатларида турдилар, улар эса ўзлари учун иккинчи саждани қилдилар. Сўнг иккала тоифа биргаликда туриб, Расулуллоҳ ﷺнинг ортларида саф тортди. Расулуллоҳ ﷺ улар билан руку қилдилар, ҳаммалари руку қилдилар. Сўнг сажда қилдилар, улар ҳам сажда қилдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْكُنْتُ إِذَا فَرَقْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأْسَهُ صَدَعْتُ فَرْقَةً عَنْ يَافُوخِهِ وَأَرْسَلْتُ نَاصِيَتَهُ بَيْنَ صُدْغَيْهِ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Men Rasululloh ﷺning sochlarini taram qilganimda, taramni u zotning tepa boshlaridan ochar va peshona sochlarini ikki chakkalari orasiga tushirib qoʻyar edim.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг сочларини тарам қилганимда, тарамни у зотнинг тепа бошларидан очар ва пешона сочларини икки чаккалари орасига тушириб қўяр эдим.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ صَلَّى صَلَاةً لَا يَقْرَأُ فِيهَا بِأُمِّ الْقُرْآنِ فَهِيَ خِدَاجٌ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim namoz oʻqisa-yu, unda Ummul-Qurʼonni oʻqimasa, u (namoz) noqisdir», deganlarini eshitdim.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким намоз ўқиса-ю, унда Уммул-Қуръонни ўқимаса, у (намоз) ноқисдир», деганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الزَّبِيرِ قَالَ حَدَّثَ عُرْوَةُ بْنُ الزَّبِيرِ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ وَهُوَ أَمِيرٌ عَلَى الْمَدِينَةِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي إِلَيْهَا وَهِيَ مُعْتَرِضَةٌ بَيْنَ يَدَيْهِقَالَ فَقَالَ أَبُو أُمَامَةَ بْنُ سَهْلٍ وَكَانَ عِنْدَ عُمَرَ فَلَعَلَّهَا يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ قَالَتْ وَأَنَا إِلَى جَنْبِهِ قَالَ فَقَالَ عُرْوَةُ أُخْبِرُكَ بِالْيَقِينِ وَتَرُدُّ عَلَيَّ بِالظَّنِّ بَلْ مُعْتَرِضَةٌ بَيْنَ يَدَيْهِ اعْتِرَاضَ الْجِنَازَةِ
Urva ibn Zubayr Madinaga amir boʻlgan Umar ibn Abdulazizga Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilib aytdiki, Rasululloh ﷺ u (Oisha) tomonga qarab namoz oʻqir edilar, u esa u zotning oldilarida koʻndalang (yotgan) boʻlar edi. Umarning huzurida boʻlgan Abu Umoma ibn Sahl: «Ey Abu Abdulloh, balki u yonboshlarida boʻlgandir?» — dedi. Shunda Urva: «Men senga aniq (bilgan narsani) xabar beryapman, sen esa menga gumon bilan javob qaytaryapsan. Yoʻq, u zotning oldilarida xuddi janoza koʻndalang qoʻyilganidek koʻndalang (yotar) edi», — dedi.Урва ибн Зубайр Мадинага амир бўлган Умар ибн Абдулазизга Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилиб айтдики, Расулуллоҳ ﷺ у (Оиша) томонга қараб намоз ўқир эдилар, у эса у зотнинг олдиларида кўндаланг (ётган) бўлар эди. Умарнинг ҳузурида бўлган Абу Умома ибн Саҳл: «Эй Абу Абдуллоҳ, балки у ёнбошларида бўлгандир?» — деди. Шунда Урва: «Мен сенга аниқ (билган нарсани) хабар беряпман, сен эса менга гумон билан жавоб қайтаряпсан. Йўқ, у зотнинг олдиларида худди жаноза кўндаланг қўйилганидек кўндаланг (ётар) эди», — деди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ كِلَاهُمَا حَدَّثَنِي عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً بِرَكْعَتَيْهِ بَعْدَ الْفَجْرِ قَبْلَ الصُّبْحِ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً مِنْ اللَّيْلِ سِتٌّ مِنْهُنَّ مَثْنَى مَثْنَى وَيُوتِرُ بِخَمْسٍ لَا يَقْعُدُ فِيهِنَّ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ kechasi — bomdoddan avval, subhdan oldin oʻqiydigan ikki rakaatlari bilan birga — oʻn uch rakaat namoz oʻqir edilar: kechadan oʻn bir rakaat, ulardan oltitasi ikki-ikkitadan, soʻng besh (rakaat) bilan vitr qilar va ularda (oxirigacha) oʻtirmas edilar.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ кечаси — бомдоддан аввал, субҳдан олдин ўқийдиган икки ракаатлари билан бирга — ўн уч ракаат намоз ўқир эдилар: кечадан ўн бир ракаат, улардан олтитаси икки-иккитадан, сўнг беш (ракаат) билан витр қилар ва уларда (охиригача) ўтирмас эдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَبَّادَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَهُ أَنَّ عَائِشَةَ حَدَّثَتْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَا هُوَ جَالِسٌ فِي ظِلِّ فَارِعِ أُجُمِ حَسَّانَ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ احْتَرَقْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا شَأْنُكَ قَالَ وَقَعْتُ عَلَى امْرَأَتِي وَأَنَا صَائِمٌ قَالَتْ وَذَاكَ فِي رَمَضَانَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اجْلِسْ فَجَلَسَ فِي نَاحِيَةِ الْقَوْمِ فَأَتَى رَجُلٌ بِحِمَارٍ عَلَيْهِ غِرَارَةٌ فِيهَا تَمْرٌ قَالَ هَذِهِ صَدَقَتِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ الْمُحْتَرِقُ آنِفًا فَقَالَ هَا هُوَ ذَا أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ خُذْ هَذَا فَتَصَدَّقْ بِهِ قَالَ وَأَيْنَ الصَّدَقَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِلَّا عَلَيَّ وَلِي فَوَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا أَجِدُ أَنَا وَعِيَالِي شَيْئًا قَالَ فَخُذْهَا فَأَخَذَهَا
Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qilishicha, Rasululloh ﷺ Hassonning Foriʼ qalʼasi soyasida oʻtirgan chogʻlarida, huzurlariga bir kishi kelib: «Kuyib ketdim, yo Rasululloh!» — dedi. (U zot): «Senga nima boʻldi?» — dedilar. U: «Men roʻzador holimda ayolimga yaqinlik qildim», — dedi. (Oisha) aytdi: Bu ramazonda edi. Rasululloh ﷺ unga: «Oʻtir», — dedilar, u esa qavmning bir chetiga oʻtirdi. Shu payt bir kishi eshak minib keldi, uning ustida xurmo solingan qop bor edi. U: «Yo Rasululloh, bu mening sadaqam», — dedi. Rasululloh ﷺ: «Hozirgina kuyib ketdim, degan (kishi) qani?» — dedilar. U: «Mana men, yo Rasululloh», — dedi. (U zot): «Buni ol va sadaqa qil», — dedilar. U: «Yo Rasululloh, mendan va menikidan boshqa kimga sadaqa (beray)? Sizni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, men ham, oilam ham hech narsa topmaymiz», — dedi. (U zot): «Bas, uni ol», — dedilar, u ham uni oldi.Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилишича, Расулуллоҳ ﷺ Ҳассоннинг Фориъ қалъаси соясида ўтирган чоғларида, ҳузурларига бир киши келиб: «Куйиб кетдим, ё Расулуллоҳ!» — деди. (У зот): «Сенга нима бўлди?» — дедилар. У: «Мен рўзадор ҳолимда аёлимга яқинлик қилдим», — деди. (Оиша) айтди: Бу рамазонда эди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Ўтир», — дедилар, у эса қавмнинг бир четига ўтирди. Шу пайт бир киши эшак миниб келди, унинг устида хурмо солинган қоп бор эди. У: «Ё Расулуллоҳ, бу менинг садақам», — деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳозиргина куйиб кетдим, деган (киши) қани?» — дедилар. У: «Мана мен, ё Расулуллоҳ», — деди. (У зот): «Буни ол ва садақа қил», — дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, мендан ва меникидан бошқа кимга садақа (берай)? Сизни ҳақ билан юборган Зотга қасамки, мен ҳам, оилам ҳам ҳеч нарса топмаймиз», — деди. (У зот): «Бас, уни ол», — дедилар, у ҳам уни олди.
حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ الْكَلَاعِيُّ وَكَانَ ثِقَةً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ الْمَكِّيِّ قَالَحَجَجْتُ مَعَ عَدِيِّ بْنِ عَدِيٍّ الْكِنْدِيِّ فَبَعَثَنِي إِلَى صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ ابْنَةِ عُثْمَانَ صَاحِبِ الْكَعْبَةِ أَسْأَلُهَا عَنْ أَشْيَاءَ سَمِعَتْهَا مِنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَانَ فِيمَا حَدَّثَتْنِي أَنَّهَا سَمِعَتْ عَائِشَةَ تَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا طَلَاقَ وَلَا عِتَاقَ فِي إِغْلَاقٍ
Muhammad ibn Ubayd ibn Abu Solih al-Makkiy aytdi: Men Adiy ibn Adiy al-Kindiy bilan haj qildim. U meni Kaʼba sohibi Usmonning (nabirasi) Safiyya binti Shaybaning oldiga yubordi — undan Nabiy ﷺning zavjalari Oishadan, u esa Rasululloh ﷺdan eshitgan narsalar haqida soʻrashim uchun. U menga rivoyat qilgan (narsalar) orasida shu ham bor ediki, u Oishaning shunday deganini eshitgan: Men Rasululloh ﷺning: «Igʻloq (majburlash) holatida taloq ham, ozod qilish ham yoʻq», deganlarini eshitdim.Муҳаммад ибн Убайд ибн Абу Солиҳ ал-Маккий айтди: Мен Адий ибн Адий ал-Киндий билан ҳаж қилдим. У мени Каъба соҳиби Усмоннинг (набираси) Сафийя бинти Шайбанинг олдига юборди — ундан Набий ﷺнинг завжалари Оишадан, у эса Расулуллоҳ ﷺдан эшитган нарсалар ҳақида сўрашим учун. У менга ривоят қилган (нарсалар) орасида шу ҳам бор эдики, у Оишанинг шундай деганини эшитган: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Иғлоқ (мажбурлаш) ҳолатида талоқ ҳам, озод қилиш ҳам йўқ», деганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ رُومَانَ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْقَتْلَى أَنْ يُطْرَحُوا فِي الْقَلِيبِ فَطُرِحُوا فِيهِ إِلَّا مَا كَانَ مِنْ أُمَيَّةَ بْنِ خَلَفٍ فَإِنَّهُ انْتَفَخَ فِي دِرْعِهِ فَمَلَأَهَا فَذَهَبُوا يُحَرِّكُوهُ فَتَزَايَلَ فَأَقَرُّوهُ وَأَلْقَوْا عَلَيْهِ مَا غَيَّبَهُ مِنْ التُّرَابِ وَالْحِجَارَةِ فَلَمَّا أَلْقَاهُمْ فِي الْقَلِيبِ وَقَفَ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا أَهْلَ الْقَلِيبِ هَلْ وَجَدْتُمْ مَا وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا فَإِنِّي قَدْ وَجَدْتُ مَا وَعَدَنِي رَبِّي حَقًّا فَقَالَ لَهُ أَصْحَابُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُكَلِّمُ قَوْمًا مَوْتَى قَالَ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ عَلِمُوا أَنَّ مَا وَعَدْتُهُمْ حَقٌّ قَالَتْ عَائِشَةُ وَالنَّاسُ يَقُولُونَ لَقَدْ سَمِعُوا مَا قُلْتَ لَهُمْ وَإِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ عَلِمُوا
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ oʻldirilganlarni quduqqa tashlashni buyurdilar va ular unga tashlandi. Faqat Umayya ibn Xalaf mustasno: u sovuti ichida shishib, uni toʻldirib yuborgan edi. Uni qimirlatmoqchi boʻlishgan edi, (jasadi) boʻlaklana boshladi. Shunda uni oʻz holicha qoldirib, ustiga uni koʻmadigan tuproq va tosh tashlashdi. U zot ularni quduqqa tashlaganlaridan keyin, Rasululloh ﷺ ularning yonlarida turib: «Ey quduq ahli, Robbingiz vaʼda qilgan narsani haq deb topdingizmi? Men esa Robbim menga vaʼda qilgan narsani haq deb topdim», — dedilar. Sahobalari u zotga: «Yo Rasululloh, oʻlgan qavm bilan gaplashyapsizmi?» — deyishdi. (Rovi) aytdi: Shunda (u zot) ularga: «Ular men vaʼda qilgan narsa haq ekanini bilib boʻldilar», — dedilar. Oisha aytdi: Odamlar esa: «Ular sen ularga aytgan (soʻzni) eshitdilar», deb aytishadi. Holbuki Rasululloh ﷺ: «Ular bilib boʻldilar», — degan edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ўлдирилганларни қудуққа ташлашни буюрдилар ва улар унга ташланди. Фақат Умайя ибн Халаф мустасно: у совути ичида шишиб, уни тўлдириб юборган эди. Уни қимирлатмоқчи бўлишган эди, (жасади) бўлаклана бошлади. Шунда уни ўз ҳолича қолдириб, устига уни кўмадиган тупроқ ва тош ташлашди. У зот уларни қудуққа ташлаганларидан кейин, Расулуллоҳ ﷺ уларнинг ёнларида туриб: «Эй қудуқ аҳли, Роббингиз ваъда қилган нарсани ҳақ деб топдингизми? Мен эса Роббим менга ваъда қилган нарсани ҳақ деб топдим», — дедилар. Саҳобалари у зотга: «Ё Расулуллоҳ, ўлган қавм билан гаплашяпсизми?» — дейишди. (Рови) айтди: Шунда (у зот) уларга: «Улар мен ваъда қилган нарса ҳақ эканини билиб бўлдилар», — дедилар. Оиша айтди: Одамлар эса: «Улар сен уларга айтган (сўзни) эшитдилар», деб айтишади. Ҳолбуки Расулуллоҳ ﷺ: «Улар билиб бўлдилар», — деган эдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ عَبَّادٍ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْلَمَّا بَعَثَ أَهْلُ مَكَّةَ فِي فِدَاءِ أَسْرَاهُمْ بَعَثَتْ زَيْنَبُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي فِدَاءِ أَبِي الْعَاصِ بْنِ الرَّبِيعِ بِمَالٍ وَبَعَثَتْ فِيهِ بِقِلَادَةٍ لَهَا كَانَتْ لِخَدِيجَةَ أَدْخَلَتْهَا بِهَا عَلَى أَبِي الْعَاصِ حِينَ بَنَى عَلَيْهَا قَالَتْ فَلَمَّا رَآهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَقَّ لَهَا رِقَّةً شَدِيدَةً وَقَالَ إِنْ رَأَيْتُمْ أَنْ تُطْلِقُوا لَهَا أَسِيرَهَا وَتَرُدُّوا عَلَيْهَا الَّذِي لَهَا فَافْعَلُوا فَقَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَطْلَقُوهُ وَرَدُّوا عَلَيْهَا الَّذِي لَهَا
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Makka ahli oʻz asirlarining fidyasi uchun (mol) yuborganlarida, Rasululloh ﷺning qizlari Zaynab Abul-Os ibn Robeʼning fidyasi uchun mol yubordi va u bilan birga oʻzining bir marjonini ham yubordi — u marjon Xadijaniki boʻlib, Abul-Osga uzatilayotganda uni unga taqib qoʻygan edi. (Oisha) aytdi: Rasululloh ﷺ uni koʻrganlarida, unga qattiq rahmlari kelib: «Agar uning asirini ozod qilib, oʻziniki boʻlgan narsani unga qaytarishni maʼqul koʻrsangizlar, shunday qilinglar», — dedilar. Ular: «Ha, yo Rasululloh», — deyishdi. Bas, uni ozod qilib, oʻziniki boʻlgan narsani unga qaytardilar.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Макка аҳли ўз асирларининг фидяси учун (мол) юборганларида, Расулуллоҳ ﷺнинг қизлари Зайнаб Абул-Ос ибн Робеънинг фидяси учун мол юборди ва у билан бирга ўзининг бир маржонини ҳам юборди — у маржон Хадижаники бўлиб, Абул-Осга узатилаётганда уни унга тақиб қўйган эди. (Оиша) айтди: Расулуллоҳ ﷺ уни кўрганларида, унга қаттиқ раҳмлари келиб: «Агар унинг асирини озод қилиб, ўзиники бўлган нарсани унга қайтаришни маъқул кўрсангизлар, шундай қилинглар», — дедилар. Улар: «Ҳа, ё Расулуллоҳ», — дейишди. Бас, уни озод қилиб, ўзиники бўлган нарсани унга қайтардилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْلَمَّا أَتَى قَتْلُ جَعْفَرٍ عَرَفْنَا فِي رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحُزْنَ قَالَتْ فَدَخَلَ عَلَيْهِ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ النِّسَاءَ قَدْ غَلَبْنَنَا وَفَتَنَّنَا قَالَ فَارْجِعْ إِلَيْهِنَّ فَأَسْكِتْهُنَّ قَالَ فَذَهَبَ ثُمَّ رَجَعَ فَقَالَ لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ قَالَ يَقُولُ وَرُبَّمَا ضَرَّ التَّكَلُّفُ أَهْلَهُ قَالَ فَاذْهَبْ فَأَسْكِتْهُنَّ فَإِنْ أَبْيَنَ فَاحْثُ فِي أَفْوَاهِهِنَّ التُّرَابَ قَالَتْ قُلْتُ فِي نَفْسِي أَبْعَدَكَ اللَّهُ فَوَاللَّهِ مَا تَرَكْتَ نَفْسَكَ وَمَا أَنْتَ بِمُطِيعٍ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَتْ عَرَفْتُ أَنَّهُ لَا يَقْدِرُ عَلَى أَنْ يَحْثُوَ فِي أَفْوَاهِهِنَّ التُّرَابَ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Jaʼfarning oʻldirilgani (xabari) kelganida, biz Rasululloh ﷺda gʻamni sezdik. (Oisha) aytdi: Huzurlariga bir kishi kirib: «Yo Rasululloh, ayollar bizni yenga oldi va fitnaga soldi», — dedi. (U zot): «Ularning oldiga qayt va ularni jim qil», — dedilar. U ketdi, soʻng qaytib keldi va u zotga yana shunday dedi. (Rovi) aytdi: (Oisha) der edi: Baʼzan takalluf kishining oʻziga zarar qiladi. (U zot): «Bor, ularni jim qil, agar bosh tortsalar, ogʻizlariga tuproq sochgin», — dedilar. (Oisha) aytdi: Men ichimda: «Alloh seni (rahmatidan) yiroq qilsin! Allohga qasamki, sen na oʻzingni qoʻyyapsan, na Rasululloh ﷺga itoat qilyapsan», — dedim. (Oisha) aytdi: Men uning ularning ogʻizlariga tuproq socha olmasligini bilar edim.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Жаъфарнинг ўлдирилгани (хабари) келганида, биз Расулуллоҳ ﷺда ғамни сездик. (Оиша) айтди: Ҳузурларига бир киши кириб: «Ё Расулуллоҳ, аёллар бизни енга олди ва фитнага солди», — деди. (У зот): «Уларнинг олдига қайт ва уларни жим қил», — дедилар. У кетди, сўнг қайтиб келди ва у зотга яна шундай деди. (Рови) айтди: (Оиша) дер эди: Баъзан такаллуф кишининг ўзига зарар қилади. (У зот): «Бор, уларни жим қил, агар бош тортсалар, оғизларига тупроқ сочгин», — дедилар. (Оиша) айтди: Мен ичимда: «Аллоҳ сени (раҳматидан) йироқ қилсин! Аллоҳга қасамки, сен на ўзингни қўйяпсан, на Расулуллоҳ ﷺга итоат қиляпсан», — дедим. (Оиша) айтди: Мен унинг уларнинг оғизларига тупроқ соча олмаслигини билар эдим.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ قَالَتْلَمْ يَقْتُلْ مِنْ نِسَائِهِمْ إِلَّا امْرَأَةً وَاحِدَةً قَالَتْ وَاللَّهِ إِنَّهَا لَعِنْدِي تَحَدَّثُ مَعِي تَضْحَكُ ظَهْرًا وَبَطْنًا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْتُلُ رِجَالَهُمْ بِالسُّوقِ إِذْ هَتَفَ هَاتِفٌ بِاسْمِهَا أَيْنَ فُلَانَةُ قَالَتْ أَنَا وَاللَّهِ قَالَتْ قُلْتُ وَيْلَكِ وَمَا لَكِ قَالَتْ أُقْتَلُ قَالَتْ قُلْتُ وَلِمَ قَالَتْ حَدَثًا أَحْدَثْتُهُ قَالَتْ فَانْطُلِقَ بِهَا فَضُرِبَتْ عُنُقُهَاوَكَانَتْ عَائِشَةُ تَقُولُ وَاللَّهِ مَا أَنْسَى عَجَبِي مِنْ طِيبِ نَفْسِهَا وَكَثْرَةِ ضَحِكِهَا وَقَدْ عَرَفَتْ أَنَّهَا تُقْتَلُ
Moʻminlar onasi Oisha (roziyallohu anho) aytadi: Ularning ayollaridan bir ayoldan boshqa hech biri oʻldirilmadi. Alloh nomiga qasamki, u mening oldimda edi, men bilan gaplashib, oshkora va ich-ichidan kular edi; Rasululloh ﷺ esa bozorda ularning erkaklarini oʻldirayotgan edilar. Shunda bir jarchi uning ismini aytib: «Falona qani?» deb hayqirdi. U: «Alloh nomiga qasamki, men», dedi. Men: «Voy senga, senga nima boʻldi?» dedim. U: «Men oʻldirilaman», dedi. Men: «Nega?» dedim. U: «Men qilgan bir ish sababli», dedi. Soʻng uni olib ketishdi va boshi kesildi. Oisha (roziyallohu anho) shunday der edi: Alloh nomiga qasamki, uning koʻngli xotirjamligidan va koʻp kulganidan hayratlanganimni hech unutmayman — holbuki u oʻzining oʻldirilishini bilar edi.Мўминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: Уларнинг аёлларидан бир аёлдан бошқа ҳеч бири ўлдирилмади. Аллоҳ номига қасамки, у менинг олдимда эди, мен билан гаплашиб, ошкора ва ич-ичидан кулар эди; Расулуллоҳ ﷺ эса бозорда уларнинг эркакларини ўлдираётган эдилар. Шунда бир жарчи унинг исмини айтиб: «Фалона қани?» деб ҳайқирди. У: «Аллоҳ номига қасамки, мен», деди. Мен: «Вой сенга, сенга нима бўлди?» дедим. У: «Мен ўлдириламан», деди. Мен: «Нега?» дедим. У: «Мен қилган бир иш сабабли», деди. Сўнг уни олиб кетишди ва боши кесилди. Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай дер эди: Аллоҳ номига қасамки, унинг кўнгли хотиржамлигидан ва кўп кулганидан ҳайратланганимни ҳеч унутмайман — ҳолбуки у ўзининг ўлдирилишини билар эди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ قَالَتْلَمَّا قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَبَايَا بَنِي الْمُصْطَلِقِ وَقَعَتْ جُوَيْرِيَةُ بِنْتُ الْحَارِثِ فِي السَّهْمِ لِثَابِتِ بْنِ قَيْسِ بْنِ شِمَاسٍ أَوْ لِابْنِ عَمٍّ لَهُ وَكَاتَبَتْهُ عَلَى نَفْسِهَا وَكَانَتْ امْرَأَةً حُلْوَةً مُلَاحَةً لَا يَرَاهَا أَحَدٌ إِلَّا أَخَذَتْ بِنَفْسِهِ فَأَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَسْتَعِينُهُ فِي كِتَابَتِهَا قَالَتْ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ رَأَيْتُهَا عَلَى بَابِ حُجْرَتِي فَكَرِهْتُهَا وَعَرَفْتُ أَنَّهُ سَيَرَى مِنْهَا مَا رَأَيْتُ فَدَخَلَتْ عَلَيْهِ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا جُوَيْرِيَةُ بِنْتُ الْحَارِثِ بْنِ أَبِي ضِرَارٍ سَيِّدِ قَوْمِهِ وَقَدْ أَصَابَنِي مِنْ الْبَلَاءِ مَا لَمْ يَخْفَ عَلَيْكَ فَوَقَعْتُ فِي السَّهْمِ لِثَابِتِ بْنِ قَيْسِ بْنِ الشَّمَّاسِ أَوْ لِابْنِ عَمٍّ لَهُ فَكَاتَبْتُهُ عَلَى نَفْسِي فَجِئْتُكَ أَسْتَعِينُكَ عَلَى كِتَابَتِي قَالَ فَهَلْ لَكِ فِي خَيْرٍ مِنْ ذَلِكَ قَالَتْ وَمَا هُوَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَقْضِي كِتَابَتَكِ وَأَتَزَوَّجُكِ قَالَتْ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ قَدْ فَعَلْتُ قَالَتْ وَخَرَجَ الْخَبَرُ إِلَى النَّاسِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَزَوَّجَ جُوَيْرِيَةَ بِنْتَ الْحَارِثِ فَقَالَ النَّاسُ أَصْهَارُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَرْسَلُوا مَا بِأَيْدِيهِمْ قَالَتْ فَلَقَدْ أَعْتَقَ بِتَزْوِيجِهِ إِيَّاهَا مِائَةَ أَهْلِ بَيْتٍ مِنْ
Moʻminlar onasi Oisha (roziyallohu anho) aytadi: Rasululloh ﷺ Banul-Mustaliq asirlarini taqsimlaganlarida, Juvayriya bint Horis Sobit ibn Qays ibn Shammosning yoki uning amakivachchasining ulushiga tushdi. U oʻzini ozod qilish uchun u bilan kitobat shartnomasi tuzdi. U shirinsuxan, koʻrkam ayol edi — uni koʻrgan har bir kishining koʻnglini oʻziga tortar edi. U kitobatida yordam soʻrab Rasululloh ﷺ huzurlariga keldi. Oisha aytadi: Alloh nomiga qasamki, uni hujram eshigida koʻrishim bilanoq uni yoqtirmadim va u zot ham unda men koʻrgan narsani koʻrishlarini bildim. U zotning huzurlariga kirib: «Ey Allohning Rasuli, men oʻz qavmining sayyidi Horis ibn Abu Zirorning qizi Juvayriyaman. Boshimga sizga maxfiy boʻlmagan balo tushdi. Men Sobit ibn Qays ibn Shammosning yoki uning amakivachchasining ulushiga tushdim va oʻzim uchun u bilan kitobat tuzdim. Endi kitobatimda yordam soʻrab huzuringizga keldim», dedi. U zot: «Bundan ham yaxshirogʻiga rogʻbating bormi?» dedilar. U: «U nima, ey Allohning Rasuli?» dedi. U zot: «Kitobatingni men toʻlayman va senga uylanaman», dedilar. U: «Ha, ey Allohning Rasuli», dedi. U zot: «Shunday qildim», dedilar. Oisha aytadi: Rasululloh ﷺ Juvayriya bint Horisga uylanganlari haqidagi xabar odamlarga tarqadi. Odamlar: «Bular Rasululloh ﷺning qudalari», deyishdi va qoʻllaridagi asirlarni qoʻyib yubordilar. Oisha aytadi: U zotning unga uylanishlari sababli yuz xonadon ozod qilindiМўминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ Банул-Мусталиқ асирларини тақсимлаганларида, Жувайрия бинт Ҳорис Собит ибн Қайс ибн Шаммоснинг ёки унинг амакиваччасининг улушига тушди. У ўзини озод қилиш учун у билан китобат шартномаси тузди. У ширинсухан, кўркам аёл эди — уни кўрган ҳар бир кишининг кўнглини ўзига тортар эди. У китобатида ёрдам сўраб Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келди. Оиша айтади: Аллоҳ номига қасамки, уни ҳужрам эшигида кўришим биланоқ уни ёқтирмадим ва у зот ҳам унда мен кўрган нарсани кўришларини билдим. У зотнинг ҳузурларига кириб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен ўз қавмининг саййиди Ҳорис ибн Абу Зирорнинг қизи Жувайрияман. Бошимга сизга махфий бўлмаган бало тушди. Мен Собит ибн Қайс ибн Шаммоснинг ёки унинг амакиваччасининг улушига тушдим ва ўзим учун у билан китобат туздим. Энди китобатимда ёрдам сўраб ҳузурингизга келдим», деди. У зот: «Бундан ҳам яхшироғига роғбатинг борми?» дедилар. У: «У нима, эй Аллоҳнинг Расули?» деди. У зот: «Китобатингни мен тўлайман ва сенга уйланаман», дедилар. У: «Ҳа, эй Аллоҳнинг Расули», деди. У зот: «Шундай қилдим», дедилар. Оиша айтади: Расулуллоҳ ﷺ Жувайрия бинт Ҳорисга уйланганлари ҳақидаги хабар одамларга тарқади. Одамлар: «Булар Расулуллоҳ ﷺнинг қудалари», дейишди ва қўлларидаги асирларни қўйиб юбордилар. Оиша айтади: У зотнинг унга уйланишлари сабабли юз хонадон озод қилинди
حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ عَنْ أَفْلَتَ بْنِ خَلِيفَةَ قَالَ أَبِي سُفْيَانُ يَقُولُ فُلَيْتٌ عَنْ جَسْرَةَ بِنْتِ دَجَاجَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْبَعَثَتْ صَفِيَّةُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِطَعَامٍ قَدْ صَنَعَتْهُ لَهُ وَهُوَ عِنْدِي فَلَمَّا رَأَيْتُ الْجَارِيَةَ أَخَذَتْنِي رِعْدَةٌ حَتَّى اسْتَقَلَّنِي أَفْكَلُ فَضَرَبْتُ الْقَصْعَةَ فَرَمَيْتُ بِهَا قَالَتْ فَنَظَرَ إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَرَفْتُ الْغَضَبَ فِي وَجْهِهِ فَقُلْتُ أَعُوذُ بِرَسُولِ اللَّهِ أَنْ يَلْعَنَنِي الْيَوْمَ قَالَتْ قَالَ أَوْلَى قَالَتْ قُلْتُ وَمَا كَفَّارَتُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ طَعَامٌ كَطَعَامِهَا وَإِنَاءٌ كَإِنَائِهَا
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: Safiyya Rasululloh ﷺga oʻzi tayyorlagan taomni yubordi, u zot esa mening huzurimda edilar. Men choʻrini koʻrganimda meni titroq tutdi, hatto qaltiroq bosdi va men tovoqni urib, uni tashlab yubordim. Oisha aytadi: Rasululloh ﷺ menga qaradilar, men u zotning yuzlarida gʻazabni bildim va: «Bugun meni laʼnatlashlaringizdan Allohning Rasuliga sigʻinaman», dedim. U zot: «Bu senga loyiqdir», dedilar. Men: «Uning kafforati nima, ey Allohning Rasuli?» dedim. U zot: «Uning taomiday taom va uning idishiday idish», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: Сафийя Расулуллоҳ ﷺга ўзи тайёрлаган таомни юборди, у зот эса менинг ҳузуримда эдилар. Мен чўрини кўрганимда мени титроқ тутди, ҳатто қалтироқ босди ва мен товоқни уриб, уни ташлаб юбордим. Оиша айтади: Расулуллоҳ ﷺ менга қарадилар, мен у зотнинг юзларида ғазабни билдим ва: «Бугун мени лаънатлашларингиздан Аллоҳнинг Расулига сиғинаман», дедим. У зот: «Бу сенга лойиқдир», дедилар. Мен: «Унинг каффорати нима, эй Аллоҳнинг Расули?» дедим. У зот: «Унинг таомидай таом ва унинг идишидай идиш», дедилар.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ مَنْصُورٍ وَأَبُو سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا شَبِعَ آلُ مُحَمَّدٍ مُذْ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ تِبَاعًا مِنْ طَعَامٍ حَتَّى تُوُفِّيَ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ ثَلَاثَ لَيَالٍ تِبَاعًا مِنْ خُبْزِ بُرٍّ حَتَّى تُوُفِّيَ
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: Muhammad ﷺning oilasi Madinaga kelganlaridan buyon u zot vafot etgunlariga qadar ketma-ket uch kun taomdan toʻymadi. Abu Saʼid esa: «U zot vafot etgunlariga qadar ketma-ket uch kecha bugʻdoy nonidan (toʻymadi)», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: Муҳаммад ﷺнинг оиласи Мадинага келганларидан буён у зот вафот этгунларига қадар кетма-кет уч кун таомдан тўймади. Абу Саъид эса: «У зот вафот этгунларига қадар кетма-кет уч кеча буғдой нонидан (тўймади)», деди.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يِسَافٍ عَنْ فَرْوَةَ بْنِ نَوْفَلٍ أَنَّهُ قَالَسَأَلْتُ عَائِشَةَ قُلْتُ أَخْبِرِينِي بِشَيْءٍ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدْعُو بِهِ لَعَلِّي أَدْعُو اللَّهَ بِهِ فَيَنْفَعَنِي اللَّهُ بِهِ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا عَمِلْتُ وَمِنْ شَرِّ مَا لَمْ أَعْمَلْ
Farva ibn Navfal aytadi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan soʻrab: «Menga Rasululloh ﷺ duo qiladigan biror narsani aytib bering, shoyad men ham u bilan Allohga duo qilsam va Alloh menga u bilan foyda bersa», dedim. U: «Rasululloh ﷺ koʻp marta: ‹Allohumma inni aʼuzu bika min sharri ma amiltu va min sharri ma lam aʼmal (Ey Alloh, men qilgan ishimning yomonligidan va qilmagan ishimning yomonligidan Senga panoh tilayman)›, der edilar», dedi.Фарва ибн Навфал айтади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан сўраб: «Менга Расулуллоҳ ﷺ дуо қиладиган бирор нарсани айтиб беринг, шояд мен ҳам у билан Аллоҳга дуо қилсам ва Аллоҳ менга у билан фойда берса», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ кўп марта: ‹Аллоҳумма инни аъузу бика мин шарри ма амилту ва мин шарри ма лам аъмал (Эй Аллоҳ, мен қилган ишимнинг ёмонлигидан ва қилмаган ишимнинг ёмонлигидан Сенга паноҳ тилайман)›, дер эдилар», деди.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أُتِيَ بِالْمَرِيضِ قَالَ أَذْهِبْ الْبَاسَ رَبَّ النَّاسِ وَاشْفِ أَنْتَ الشَّافِي لَا شِفَاءَ إِلَّا شِفَاؤُكَ شِفَاءً لَا يُغَادِرُ سَقَمًا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning huzurlariga kasal keltirilganda: «Ozorni ketkaz, ey odamlarning Rabbi, Oʻzing shifo ber, shifo beruvchi Oʻzingsan, Sening shifoyingdan oʻzga shifo yoʻq — hech qanday kasallik qoldirmaydigan shifo», der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига касал келтирилганда: «Озорни кетказ, эй одамларнинг Рабби, Ўзинг шифо бер, шифо берувчи Ўзингсан, Сенинг шифойингдан ўзга шифо йўқ — ҳеч қандай касаллик қолдирмайдиган шифо», дер эдилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ شَقِيقِ بْنِ سَلَمَةَ عَنِ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَنْفَقَتْ الْمَرْأَةُ مِنْ طَعَامِ بَيْتِهَا غَيْرَ مُفْسِدَةٍ كَانَ لَهَا أَجْرُهَا بِمَا أَنْفَقَتْ وَلِزَوْجِهَا أَجْرُهُ بِمَا اكْتَسَبَ وَلِلْخَازِنِ مِثْلُ ذَلِكَ لَا يَنْقُصُ أَجْرُهُمْ مِنْ أَجْرِ بَعْضٍ شَيْئًا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ayol oʻz uyining taomidan isrof qilmagan holda infoq qilsa, unga sarflagani uchun oʻz ajri boʻladi; eriga esa kasb qilgani uchun oʻz ajri boʻladi; xazinabonga ham xuddi shunday. Ularning ajri bir-birinikidan hech narsani kamaytirmaydi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аёл ўз уйининг таомидан исроф қилмаган ҳолда инфоқ қилса, унга сарфлагани учун ўз ажри бўлади; эрига эса касб қилгани учун ўз ажри бўлади; хазинабонга ҳам худди шундай. Уларнинг ажри бир-бириникидан ҳеч нарсани камайтирмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الطُّفَيْلِ الْبَكَّائِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ عَنْ هِلَالِ بْنِ يِسَافٍ عَنْ فَرْوَةَ بْنِ نَوْفَلٍ قَالَقُلْتُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ حَدِّثِينِي بِشَيْءٍ كَانَ يَدْعُو بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكْثِرُ أَنْ يَدْعُوَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا عَمِلْتُ وَمَنْ شَرِّ مَا لَمْ أَعْمَلْ
Farva ibn Navfal aytadi: Men: «Ey moʻminlar onasi, menga Rasululloh ﷺ duo qiladigan biror narsani aytib bering», dedim. U: «Rasululloh ﷺ koʻp marta: ‹Allohumma inni aʼuzu bika min sharri ma amiltu va min sharri ma lam aʼmal (Ey Alloh, men qilgan ishimning yomonligidan va qilmagan ishimning yomonligidan Senga panoh tilayman)›, deb duo qilar edilar», dedi.Фарва ибн Навфал айтади: Мен: «Эй мўминлар онаси, менга Расулуллоҳ ﷺ дуо қиладиган бирор нарсани айтиб беринг», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ кўп марта: ‹Аллоҳумма инни аъузу бика мин шарри ма амилту ва мин шарри ма лам аъмал (Эй Аллоҳ, мен қилган ишимнинг ёмонлигидан ва қилмаган ишимнинг ёмонлигидан Сенга паноҳ тилайман)›, деб дуо қилар эдилар», деди.
حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ مَنْ أَدْرَكَتْهُ الصَّلَاةُ جُنُبًا لَمْ يَصُمْ قَالَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَائِشَةَ فَقَالَتْإِنَّهُ لَا يَقُولُ شَيْئًا قَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصْبِحُ فِينَا جُنُبًا ثُمَّ يَقُومُ فَيَغْتَسِلُ فَيَأْتِيهِ بِلَالٌ فَيُؤْذِنُهُ بِالصَّلَاةِ فَيَخْرُجُ فَيُصَلِّي بِالنَّاسِ وَالْمَاءُ يَنْحَدِرُ فِي جِلْدِهِ ثُمَّ يَظَلُّ يَوْمَهُ ذَلِكَ صَائِمًا
Abu Bakr ibn Abdurrahmon ibn Horis ibn Hishom aytadi: Abu Hurayra (roziyallohu anhu): «Kimni namoz (vaqti) junub holda topsa, roʻza tutmasin», der edi. Men buni Oisha (roziyallohu anho)ga aytdim. U: «U hech narsa demayapti. Rasululloh ﷺ bizning oramizda junub holda tongni qarshilar, soʻng turib gʻusl qilar edilar. Bilol kelib namozdan xabar berardi, u zot chiqib odamlarga namoz oʻqib berar edilar, suv esa terilaridan oqib turardi; soʻng oʻsha kunlarini roʻzador holda oʻtkazardilar», dedi.Абу Бакр ибн Абдурраҳмон ибн Ҳорис ибн Ҳишом айтади: Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу): «Кимни намоз (вақти) жунуб ҳолда топса, рўза тутмасин», дер эди. Мен буни Оиша (розияллоҳу анҳо)га айтдим. У: «У ҳеч нарса демаяпти. Расулуллоҳ ﷺ бизнинг орамизда жунуб ҳолда тонгни қаршилар, сўнг туриб ғусл қилар эдилар. Билол келиб намоздан хабар берарди, у зот чиқиб одамларга намоз ўқиб берар эдилар, сув эса териларидан оқиб турарди; сўнг ўша кунларини рўзадор ҳолда ўтказардилар», деди.
حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ قَالَسَأَلْتُ عَائِشَةَ مَا كَانَ يَنْهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُنْتَبَذَ فِيهِ قَالَتْ كَانَ يَنْهَى عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ قَالَ قُلْتُ فَالسُّفُنُ قَالَتْ إِنَّمَا أُحَدِّثُكَ مَا سَمِعْتُ وَلَا أُحَدِّثُكَ بِمَا لَمْ أَسْمَعْ
Asvad aytadi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan: «Rasululloh ﷺ nimada nabiz solishdan qaytarar edilar?» deb soʻradim. U: «U zot dubbo va muzaffatdan qaytarar edilar», dedi. Men: «Kemalar-chi?» dedim. U: «Men senga faqat eshitganimni aytaman, eshitmaganimni aytmayman», dedi.Асвад айтади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан: «Расулуллоҳ ﷺ нимада набиз солишдан қайтарар эдилар?» деб сўрадим. У: «У зот дуббо ва музаффатдан қайтарар эдилар», деди. Мен: «Кемалар-чи?» дедим. У: «Мен сенга фақат эшитганимни айтаман, эшитмаганимни айтмайман», деди.
حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَسَأَلْتُ عَائِشَةَ كَيْفَ كَانَ عَمَلُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَخُصُّ شَيْئًا مِنْ الْأَيَّامِ قَالَتْ لَا وَأَيُّكُمْ يُطِيقُ مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْمَلُ
Alqama (rahimahulloh) aytadi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan: «Rasululloh ﷺning amallari qanday edi? U zot kunlardan birortasini (amal bilan) ajratar edilarmi?» deb soʻradim. U: «Yoʻq. Sizlarning qaysingiz Rasululloh ﷺ qilgan amalga kuch yetkaza olardingiz!» dedi.Алқама (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан: «Расулуллоҳ ﷺнинг амаллари қандай эди? У зот кунлардан бирортасини (амал билан) ажратар эдиларми?» деб сўрадим. У: «Йўқ. Сизларнинг қайсингиз Расулуллоҳ ﷺ қилган амалга куч етказа олардингиз!» деди.
حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ صُبَيْحٍ عَنْ مَسْرُوقٍ قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُلَمَّا نَزَلَتْ الْآيَةُ الَّتِي فِي الْبَقَرَةِ فِي الْخَمْرِ قَرَأَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ حَرَّمَ التِّجَارَةَ فِي الْخَمْرِ
Masruq aytadi: Oisha (roziyallohu anho) dedi: Baqara surasidagi xamr haqidagi oyat nozil boʻlganida, Rasululloh ﷺ uni masjidda oʻqidilar, soʻng xamr savdosini harom qildilar.Масруқ айтади: Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: Бақара сурасидаги хамр ҳақидаги оят нозил бўлганида, Расулуллоҳ ﷺ уни масжидда ўқидилар, сўнг хамр савдосини ҳаром қилдилар.
حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ قَالَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنِ الْبَهِيِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ اللَّهَ عَلَى كُلِّ أَحْيَانِهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ barcha holatlarida Allohni zikr qilar edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ барча ҳолатларида Аллоҳни зикр қилар эдилар».
حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يُشَاكُ شَوْكَةً فَمَا فَوْقَهَا إِلَّا رَفَعَهُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً وَحَطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةً
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: Men Rasululloh ﷺning: «Qaysi bir musulmonga tikan yoki undan ortigʻi sanchilsa, albatta, Alloh u sababli uning darajasini bir daraja koʻtaradi va u sababli undan bir xatosini oʻchiradi», deganlarini eshitdim.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Қайси бир мусулмонга тикан ёки ундан ортиғи санчилса, албатта, Аллоҳ у сабабли унинг даражасини бир даража кўтаради ва у сабабли ундан бир хатосини ўчиради», деганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا عَامِرُ بْنُ صَالِحِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ أَبُو الْحَارِثِ قَالَ حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ لَمْ تَخْرُجْ مِنْ حُجْرَتِهَا وَكَانَ الْجِدَارُ بَسْطَةً وَأَشَارَ عَامِرٌ بِيَدِهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ asr namozini quyosh hali uning hujrasidan chiqmagan holda oʻqir edilar; devor esa bir qarich (balandlikda) edi. Omir qoʻli bilan ishora qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ аср намозини қуёш ҳали унинг ҳужрасидан чиқмаган ҳолда ўқир эдилар; девор эса бир қарич (баландликда) эди. Омир қўли билан ишора қилди.
حَدَّثَنَا عَامِرُ بْنُ صَالِحٍ قَالَ حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْإِنْ كُنَّا لَنَذْبَحُ الشَّاةَ فَيَبْعَثُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَعْضَائِهَا إِلَى صَدَائِقِ خَدِيجَةَ
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: Biz qoʻy soʻyar edik, Rasululloh ﷺ esa uning boʻlaklarini Xadijaning dugonalariga yuborar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: Биз қўй сўяр эдик, Расулуллоҳ ﷺ эса унинг бўлакларини Хадижанинг дугоналарига юборар эдилар.
حَدَّثَنَا عَامِرُ بْنُ صَالِحٍ قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَعْتَكِفُ الْعَشْرَ الْأَوَاخِرَ مِنْ رَمَضَانَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ramazonning oxirgi oʻn kunligida iʼtikof oʻtirar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Рамазоннинг охирги ўн кунлигида иътикоф ўтирар эдилар.
حَدَّثَنَا عَامِرُ بْنُ صَالِحٍ قَالَ حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَرَنِي رَبِّي أَنْ أُبَشِّرَ خَدِيجَةَ بِبَيْتٍ فِي الْجَنَّةِ مِنْ قَصَبٍ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Robbim menga Xadijaga jannatdagi marvariddan boʻlgan bir uy haqida xushxabar berishimni buyurdi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Роббим менга Хадижага жаннатдаги марвариддан бўлган бир уй ҳақида хушхабар беришимни буюрди», дедилар.