حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ صَلاَةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ ".
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim namozida Fotiha oʻqimasa, uning namozi (sahih) emas», — dedilar.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким намозида Фотиҳа ўқимаса, унинг намози (саҳиҳ) эмас», — дедилар.
حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي عُمَيْرُ بْنُ هَانِئٍ، قَالَ حَدَّثَنِي جُنَادَةُ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ، حَدَّثَنِي عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ تَعَارَّ مِنَ اللَّيْلِ فَقَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ، وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ. الْحَمْدُ لِلَّهِ، وَسُبْحَانَ اللَّهِ، وَلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَاللَّهُ أَكْبَرُ، وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ. ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي. أَوْ دَعَا اسْتُجِيبَ، فَإِنْ تَوَضَّأَ وَصَلَّى قُبِلَتْ صَلاَتُهُ ".
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim kechasi uygʻonib: ‹Laa ilaaha illalloohu vahdahu laa shariika lah, lahul-mulku va lahul-hamd, va huva alaa kulli shayʼin qodiir. Alhamdulillahi va subhaanalloohi va laa ilaaha illalloohu valloohu akbar, va laa havla va laa quvvata illaa billaah (Allohdan boshqa haq maʼbud yoʻq; U yagonadir, sherigi yoʻq; mulk Unga xos va hamd Unga xos; U har narsaga qodirdir. Hamd Allohga xos, Alloh pok va Allohdan boshqa haq maʼbud yoʻq; Alloh ulugʻ; Allohdan boshqa kuch va quvvat yoʻq)›, — desa, soʻng: ‹Allohummagʻfir lii (Allohim, meni magʻfirat qil)›, — desa yoki (boshqa) duo qilsa, unga javob beriladi; agar u tahorat qilib (namoz oʻqisa), uning namozi qabul qilinadi», — dedilar.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким кечаси уйғониб: ‹Лаа илааҳа иллаллооҳу ваҳдаҳу лаа шариика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамд, ва ҳува алаа кулли шайъин қодиир. Алҳамдулиллаҳи ва субҳааналлооҳи ва лаа илааҳа иллаллооҳу валлооҳу акбар, ва лаа ҳавла ва лаа қуввата иллаа биллааҳ (Аллоҳдан бошқа ҳақ маъбуд йўқ; У ягонадир, шериги йўқ; мулк Унга хос ва ҳамд Унга хос; У ҳар нарсага қодирдир. Ҳамд Аллоҳга хос, Аллоҳ пок ва Аллоҳдан бошқа ҳақ маъбуд йўқ; Аллоҳ улуғ; Аллоҳдан бошқа куч ва қувват йўқ)›, — деса, сўнг: ‹Аллоҳуммағфир лии (Аллоҳим, мени мағфират қил)›, — деса ёки (бошқа) дуо қилса, унга жавоб берилади; агар у таҳорат қилиб (намоз ўқиса), унинг намози қабул қилинади», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ، عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ ـ رضى الله عنه ـ وَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا، وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ " بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لاَ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا، وَلاَ تَسْرِقُوا، وَلاَ تَزْنُوا، وَلاَ تَقْتُلُوا أَوْلاَدَكُمْ، وَلاَ تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ، وَلاَ تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ، فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ، وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ، وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ، فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ، وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ ". فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِكَ.
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — u Badr jangida qatnashgan va Aqaba kechasida naqib (oltovlon boshligʻi) boʻlgan edi: Rasululloh ﷺ atroflarida bir guruh sahobalar turganida: «Menga shularga (rioya qilishga) bayʼat qilinglar: Allohga hech narsani sherik qilmaslik, oʻgʻrilik qilmaslik, zino qilmaslik, bolalaringizni oʻldirmaslik, oʻzingiz toʻqib chiqargan (tuhmat) bilan birovni ayblamaslik va yaxshilikda (menga) itoatsizlik qilmaslik. Sizlardan kim (ahdiga) vafo qilsa, uning ajri Alloh zimmasidadir. Kim bulardan birortasini qilib qoʻyib, bu dunyoda jazosini olsa, bu unga kafforat boʻladi. Kim bulardan birortasini qilsa-yu, Alloh uni (gunohini) yashirsa, (uning ishi) Allohga (havola): xohlasa kechiradi, xohlasa azoblaydi», — dedilar. Uboda: «Biz shularga bayʼat qildik», — dedi.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — у Бадр жангида қатнашган ва Ақаба кечасида нақиб (олтовлон бошлиғи) бўлган эди: Расулуллоҳ ﷺ атрофларида бир гуруҳ саҳобалар турганида: «Менга шуларга (риоя қилишга) байъат қилинглар: Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаслик, ўғрилик қилмаслик, зино қилмаслик, болаларингизни ўлдирмаслик, ўзингиз тўқиб чиқарган (туҳмат) билан бировни айбламаслик ва яхшиликда (менга) итоацизлик қилмаслик. Сизлардан ким (аҳдига) вафо қилса, унинг ажри Аллоҳ зиммасидадир. Ким булардан бирортасини қилиб қўйиб, бу дунёда жазосини олса, бу унга каффорат бўлади. Ким булардан бирортасини қилса-ю, Аллоҳ уни (гуноҳини) яширса, (унинг иши) Аллоҳга (ҳавола): хоҳласа кечиради, хоҳласа азоблайди», — дедилар. Убода: «Биз шуларга байъат қилдик», — деди.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ يُخْبِرُ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ، فَتَلاَحَى رَجُلاَنِ مِنَ الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ " إِنِّي خَرَجْتُ لأُخْبِرَكُمْ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ، وَإِنَّهُ تَلاَحَى فُلاَنٌ وَفُلاَنٌ فَرُفِعَتْ وَعَسَى أَنْ يَكُونَ خَيْرًا لَكُمُ الْتَمِسُوهَا فِي السَّبْعِ وَالتِّسْعِ وَالْخَمْسِ ".
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ odamlarga Qadr kechasi (qaysi kun ekani) haqida xabar berish uchun chiqdilar. Shunda ikki musulmon kishi oʻrtasida janjal boʻlib qoldi. Paygʻambar ﷺ: «Men sizlarga Qadr kechasi (qaysi kun ekani) haqida xabar berish uchun chiqqan edim; lekin falonchi bilan falonchi janjallashib qolgani sababli, uning ilmi koʻtarilib ketdi (men unutdim) — balki bu siz uchun yaxshiroqdir. Endi uni (Ramazonning oxirgi oʻn kechasidagi) yettinchi, toʻqqizinchi va beshinchi (kechalarda) izlanglar», — dedilar.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ одамларга Қадр кечаси (қайси кун экани) ҳақида хабар бериш учун чиқдилар. Шунда икки мусулмон киши ўртасида жанжал бўлиб қолди. Пайғамбар ﷺ: «Мен сизларга Қадр кечаси (қайси кун экани) ҳақида хабар бериш учун чиққан эдим; лекин фалончи билан фалончи жанжаллашиб қолгани сабабли, унинг илми кўтарилиб кетди (мен унутдим) — балки бу сиз учун яхшироқдир. Энди уни (Рамазоннинг охирги ўн кечасидаги) еттинчи, тўққизинчи ва бешинчи (кечаларда) изланглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِيُخْبِرَنَا بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ، فَتَلاَحَى رَجُلاَنِ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، فَقَالَ " خَرَجْتُ لأُخْبِرَكُمْ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ، فَتَلاَحَى فُلاَنٌ وَفُلاَنٌ، فَرُفِعَتْ، وَعَسَى أَنْ يَكُونَ خَيْرًا لَكُمْ، فَالْتَمِسُوهَا فِي التَّاسِعَةِ وَالسَّابِعَةِ وَالْخَامِسَةِ ".
Ubada ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bizga Qadr kechasi haqida (xabar) berish uchun (masjidga) chiqdi, lekin ikki musulmon bir-biri bilan janjallashayotgan edi. Bas, Paygʻambar ﷺ: «Men sizlarga Qadr kechasi haqida (xabar) berish uchun chiqgan edim, lekin falon-falon (kishilar) janjallashayotgan edi; shuning uchun u haqdagi (xabar — aniq sanasi) koʻtarib olib qoʻyildi. Balki bu siz uchun yaxshiroqdir. Bas, uni (Ramazonning) yigirma toʻqqizinchi, yigirma yettinchi va yigirma beshinchi (kechalarida) izlanglar», — dedilar.Убада ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бизга Қадр кечаси ҳақида (хабар) бериш учун (масжидга) чиқди, лекин икки мусулмон бир-бири билан жанжаллашаётган эди. Бас, Пайғамбар ﷺ: «Мен сизларга Қадр кечаси ҳақида (хабар) бериш учун чиқган эдим, лекин фалон-фалон (кишилар) жанжаллашаётган эди; шунинг учун у ҳақдаги (хабар — аниқ санаси) кўтариб олиб қўйилди. Балки бу сиз учун яхшироқдир. Бас, уни (Рамазоннинг) йигирма тўққизинчи, йигирма еттинчи ва йигирма бешинчи (кечаларида) изланглар», — дедилар.
حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَمِّهِ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ، عَائِذُ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ ـ مِنَ الَّذِينَ شَهِدُوا بَدْرًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ـ وَمِنْ أَصْحَابِهِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ " تَعَالَوْا بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لاَ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا، وَلاَ تَسْرِقُوا، وَلاَ تَزْنُوا، وَلاَ تَقْتُلُوا أَوْلاَدَكُمْ، وَلاَ تَأْتُونَ بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ، وَلاَ تَعْصُونِي فِي مَعْرُوفٍ، فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ، وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ بِهِ فِي الدُّنْيَا فَهْوَ لَهُ كَفَّارَةٌ، وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَسَتَرَهُ اللَّهُ فَأَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ، إِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ، وَإِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ ". قَالَ فَبَايَعْتُهُ عَلَى ذَلِكَ.
Rasululloh ﷺ — atroflarida sahobalaridan bir guruh boʻlgan holda — dedilar: «Kelinglar, menga bayʼat qilinglar: Allohga hech narsani sherik qilmaslik, oʻgʻrilik qilmaslik, zino qilmaslik, bolalaringizni oʻldirmaslik, qoʻllaringiz va oyoqlaringiz orasida toʻqib chiqaradigan bir buhton (tuhmat) keltirmaslik va (yaxshilik) ishida menga osiy boʻlmaslik ustiga. Bas, sizlardan kim (ahdiga) vafo qilsa, uning ajri Alloh zimmasidadir; kim shulardan birortasini qilib, dunyoda u tufayli jazolansa, bu uning uchun kafforot (poklovchi)dir; kim shulardan birortasini qilib, Alloh uni yashirsa (pardalasa), uning ishi Allohga (havola): xohlasa uni jazolaydi, xohlasa uni avf etadi». (Uboda) aytdi: Men u zotga shunga (asosan) bayʼat qildim.Расулуллоҳ ﷺ — атрофларида саҳобаларидан бир гуруҳ бўлган ҳолда — дедилар: «Келинглар, менга байъат қилинглар: Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаслик, ўғрилик қилмаслик, зино қилмаслик, болаларингизни ўлдирмаслик, қўлларингиз ва оёқларингиз орасида тўқиб чиқарадиган бир буҳтон (туҳмат) келтирмаслик ва (яхшилик) ишида менга осий бўлмаслик устига. Бас, сизлардан ким (аҳдига) вафо қилса, унинг ажри Аллоҳ зиммасидадир; ким шулардан бирортасини қилиб, дунёда у туфайли жазоланса, бу унинг учун каффорот (покловчи)дир; ким шулардан бирортасини қилиб, Аллоҳ уни яширса (пардаласа), унинг иши Аллоҳга (ҳавола): хоҳласа уни жазолайди, хоҳласа уни авф этади». (Убода) айтди: Мен у зотга шунга (асосан) байъат қилдим.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنِ الصُّنَابِحِيِّ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ قَالَ إِنِّي مِنَ النُّقَبَاءِ الَّذِينَ بَايَعُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. وَقَالَ بَايَعْنَاهُ عَلَى أَنْ لاَ نُشْرِكَ بِاللَّهِ شَيْئًا، وَلاَ نَسْرِقَ، وَلاَ نَزْنِيَ، وَلاَ نَقْتُلَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ، وَلاَ نَنْتَهِبَ، وَلاَ نَعْصِيَ بِالْجَنَّةِ إِنْ فَعَلْنَا ذَلِكَ، فَإِنْ غَشِينَا مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا كَانَ قَضَاءُ ذَلِكَ إِلَى اللَّهِ.
Men Rasululloh ﷺga bayʼat qilgan naqiblardan (vakillardan) biriman. (Uboda) aytdi: Biz u zotga shunga (asosan) bayʼat qildik: Allohga hech narsani sherik qilmaslik, oʻgʻrilik qilmaslik, zino qilmaslik, Alloh harom qilgan jonni oʻldirmaslik, talon-toroj qilmaslik va (yaxshilikda) u zotga osiy boʻlmaslik — agar shuni (ado) qilsak, (mukofotimiz) jannatdir; agar shulardan birortasini (buzib) qilsak, uning hukmi Allohga (havola)dir.Мен Расулуллоҳ ﷺга байъат қилган нақиблардан (вакиллардан) бириман. (Убода) айтди: Биз у зотга шунга (асосан) байъат қилдик: Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаслик, ўғрилик қилмаслик, зино қилмаслик, Аллоҳ ҳаром қилган жонни ўлдирмаслик, талон-торож қилмаслик ва (яхшиликда) у зотга осий бўлмаслик — агар шуни (адо) қилсак, (мукофотимиз) жаннатдир; агар шулардан бирортасини (бузиб) қилсак, унинг ҳукми Аллоҳга (ҳавола)дир.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ، عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ، وَكَانَ، شَهِدَ بَدْرًا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بَايِعُونِي ".
Rasululloh ﷺ: «Menga bayʼat qilinglar», dedilar... (Uboda ibn Somit — u Badrda qatnashgan edi — rivoyat qildi).Расулуллоҳ ﷺ: «Менга байъат қилинглар», дедилар... (Убода ибн Сомит — у Бадрда қатнашган эди — ривоят қилди).
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ الزُّهْرِيُّ حَدَّثَنَاهُ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو إِدْرِيسَ، سَمِعَ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَتُبَايِعُونِي عَلَى أَنْ لاَ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلاَ تَزْنُوا وَلاَ تَسْرِقُوا ". وَقَرَأَ آيَةَ النِّسَاءِ ـ وَأَكْثَرُ لَفْظِ سُفْيَانَ قَرَأَ الآيَةَ ـ " فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ، وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ، وَمَنْ أَصَابَ مِنْهَا شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَسَتَرَهُ اللَّهُ فَهْوَ إِلَى اللَّهِ، إِنْ شَاءَ عَذَّبَهُ وَإِنْ شَاءَ غَفَرَ لَهُ} ". تَابَعَهُ عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ فِي الآيَةِ.
(Ubada ibnus-Somit (roziyallohu anhu) aytdi:) Biz Paygʻambar ﷺning huzurida edik; u zot: «Allohga hech narsani sherik qilmaslik, zino qilmaslik, oʻgʻ irlik qilmaslik (ustida) menga bayʼat berasizmi?» dedilar va Niso (surasidagi) oyatni oʻqidilar — Sufyonning koʻ proq lafzida: «oyatni oʻqidilar» — (degan). «Bas, sizlardan kim (ahdiga) vafo qilsa, uning ajri Alloh zimmasida; kim u (gunoh)lardan birontasini qilib, soʻng (dunyoda) jazolansa — bu unga kafforat(dir); kim ulardan birontasini qilib, soʻng Alloh uni yashirsa — bu Allohning (ixtiyoriga havola)dir: xohlasa uni azoblaydi, xohlasa uni magʻ firat qiladi», dedilar.(Убада ибнус-Сомит (розияллоҳу анҳу) айтди:) Биз Пайғамбар ﷺнинг ҳузурида эдик; у зот: «Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаслик, зино қилмаслик, ўғ ирлик қилмаслик (устида) менга байъат берасизми?» дедилар ва Нисо (сурасидаги) оятни ўқидилар — Суфённинг кў проқ лафзида: «оятни ўқидилар» — (деган). «Бас, сизлардан ким (аҳдига) вафо қилса, унинг ажри Аллоҳ зиммасида; ким у (гуноҳ)лардан биронтасини қилиб, сўнг (дунёда) жазоланса — бу унга каффорат(дир); ким улардан биронтасини қилиб, сўнг Аллоҳ уни яширса — бу Аллоҳнинг (ихтиёрига ҳавола)дир: хоҳласа уни азоблайди, хоҳласа уни мағ фират қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، عَنْ حُمَيْدٍ، قَالَ قَالَ أَنَسٌ حَدَّثَنِي عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيُخْبِرَ النَّاسَ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ، فَتَلاَحَى رَجُلاَنِ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " خَرَجْتُ لأُخْبِرَكُمْ، فَتَلاَحَى فُلاَنٌ وَفُلاَنٌ وَإِنَّهَا رُفِعَتْ، وَعَسَى أَنْ يَكُونَ خَيْرًا لَكُمْ، فَالْتَمِسُوهَا فِي التَّاسِعَةِ وَالسَّابِعَةِ وَالْخَامِسَةِ ".
(Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ odamlarga Laylat ul-Qadr (haqida) xabar berish uchun chiqdilar; shu payt musulmonlardan ikki kishi janjallashdi. Paygʻambar ﷺ: «Men sizlarga (Laylat ul-Qadr haqida) xabar berish uchun chiqqan edim, ammo falon va falon (kishi) janjallashdi, shunda u (uning aniq kechasi) koʻtarilib qoldi; ehtimol bu sizlar uchun yaxshiroqdir. Bas, uni (oxirgi oʻn kunlikning) toʻqqizinchi, yettinchi va beshinchisida axtaringlar» dedilar.(Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ одамларга Лайлат ул-Қадр (ҳақида) хабар бериш учун чиқдилар; шу пайт мусулмонлардан икки киши жанжаллашди. Пайғамбар ﷺ: «Мен сизларга (Лайлат ул-Қадр ҳақида) хабар бериш учун чиққан эдим, аммо фалон ва фалон (киши) жанжаллашди, шунда у (унинг аниқ кечаси) кўтарилиб қолди; эҳтимол бу сизлар учун яхшироқдир. Бас, уни (охирги ўн кунликнинг) тўққизинчи, еттинчи ва бешинчисида ахтаринглар» дедилар.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ، وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ ". قَالَتْ عَائِشَةُ أَوْ بَعْضُ أَزْوَاجِهِ إِنَّا لَنَكْرَهُ الْمَوْتَ. قَالَ " لَيْسَ ذَاكَ، وَلَكِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ بُشِّرَ بِرِضْوَانِ اللَّهِ وَكَرَامَتِهِ، فَلَيْسَ شَىْءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا أَمَامَهُ، فَأَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ وَأَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ، وَإِنَّ الْكَافِرَ إِذَا حُضِرَ بُشِّرَ بِعَذَابِ اللَّهِ وَعُقُوبَتِهِ، فَلَيْسَ شَىْءٌ أَكْرَهَ إِلَيْهِ مِمَّا أَمَامَهُ، كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ وَكَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ ". اخْتَصَرَهُ أَبُو دَاوُدَ وَعَمْرٌو عَنْ شُعْبَةَ. وَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ سَعْدٍ عَنْ عَائِشَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
(Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qiladi):) U zot: «Kim Allohga yoʻliqishni sevsa, Alloh ham unga yoʻliqishni sevadi; kim Allohga yoʻliqishni yomon koʻrsa, Alloh ham unga yoʻliqishni yomon koʻradi», dedilar. Oisha — yoki u zotning baʼzi xotinlari —: «Biz oʻlimni yomon koʻramiz-ku», dedi. U zot: «(Gap) bu (haqda) emas; balki momin kishiga oʻlim kelganda, u Allohning roziligi va karami (mukofoti) bilan xushxabar beriladi — shunda unga oldidagi (narsa)dan koʻra sevimliroq narsa boʻlmaydi; bas, u Allohga yoʻliqishni sevadi, Alloh ham unga yoʻliqishni sevadi. Kofirga (oʻlim) kelganda, u Allohning azobi va uqubati bilan (xabar berilib) qoʻrqitiladi — shunda unga oldidagidan koʻra yomonroq narsa boʻlmaydi; bas, u Allohga yoʻliqishni yomon koʻradi, Alloh ham unga yoʻliqishni yomon koʻradi», dedilar.(Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилади):) У зот: «Ким Аллоҳга йўлиқишни севса, Аллоҳ ҳам унга йўлиқишни севади; ким Аллоҳга йўлиқишни ёмон кўрса, Аллоҳ ҳам унга йўлиқишни ёмон кўради», дедилар. Оиша — ёки у зотнинг баъзи хотинлари —: «Биз ўлимни ёмон кўрамиз-ку», деди. У зот: «(Гап) бу (ҳақда) эмас; балки момин кишига ўлим келганда, у Аллоҳнинг розилиги ва карами (мукофоти) билан хушхабар берилади — шунда унга олдидаги (нарса)дан кўра севимлироқ нарса бўлмайди; бас, у Аллоҳга йўлиқишни севади, Аллоҳ ҳам унга йўлиқишни севади. Кофирга (ўлим) келганда, у Аллоҳнинг азоби ва уқубати билан (хабар берилиб) қўрқитилади — шунда унга олдидагидан кўра ёмонроқ нарса бўлмайди; бас, у Аллоҳга йўлиқишни ёмон кўради, Аллоҳ ҳам унга йўлиқишни ёмон кўради», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي مَجْلِسٍ فَقَالَ " بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لاَ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلاَ تَسْرِقُوا، وَلاَ تَزْنُوا ". وَقَرَأَ هَذِهِ الآيَةَ كُلَّهَا " فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ بِهِ، فَهْوَ كَفَّارَتُهُ، وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا، فَسَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ، إِنْ شَاءَ غَفَرَ لَهُ، وَإِنْ شَاءَ عَذَّبَهُ ".
(Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki, u aytdi:) Biz Paygʻambar ﷺning huzurlarida bir majlisda edik. U zot: «Allohga hech narsani sherik qilmaslik, oʻgʻirlik qilmaslik va zino qilmaslik (sharti) bilan menga bayʼat beringlar», dedilar va mana shu oyatni toʻliq oʻqidilar: «...Sizlardan kim (ahdiga) vafo qilsa, uning ajri Alloh zimmasidadir...» (Mumtahina surasi, 12-oyat). Soʻng U zot: «Kim bulardan birortasiga qoʻl urib, (dunyoda) jazolansa, bu unga kafforatdir. Kim bulardan birortasini qilib, Alloh uni yopsa (oshkor qilmasa) — xohlasa, kechiradi, xohlasa, azoblaydi», dedilar.(Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики, у айтди:) Биз Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларида бир мажлисда эдик. У зот: «Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаслик, ўғирлик қилмаслик ва зино қилмаслик (шарти) билан менга байъат беринглар», дедилар ва мана шу оятни тўлиқ ўқидилар: «...Сизлардан ким (аҳдига) вафо қилса, унинг ажри Аллоҳ зиммасидадир...» (Мумтаҳина сураси, 12-оят). Сўнг У зот: «Ким булардан бирортасига қўл уриб, (дунёда) жазоланса, бу унга каффоратдир. Ким булардан бирортасини қилиб, Аллоҳ уни ёпса (ошкор қилмаса) — хоҳласа, кечиради, хоҳласа, азоблайди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَهْطٍ، فَقَالَ " أُبَايِعُكُمْ عَلَى أَنْ لاَ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا، وَلاَ تَسْرِقُوا، وَلاَ تَقْتُلُوا أَوْلاَدَكُمْ، وَلاَ تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ، وَلاَ تَعْصُونِي فِي مَعْرُوفٍ، فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ، وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَأُخِذَ بِهِ فِي الدُّنْيَا فَهْوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَطَهُورٌ، وَمَنْ سَتَرَهُ اللَّهُ فَذَلِكَ إِلَى اللَّهِ، إِنْ شَاءَ عَذَّبَهُ وَإِنْ شَاءَ غَفَرَ لَهُ ". قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ إِذَا تَابَ السَّارِقُ بَعْدَ مَا قُطِعَ يَدُهُ، قُبِلَتْ شَهَادَتُهُ، وَكُلُّ مَحْدُودٍ كَذَلِكَ إِذَا تَابَ قُبِلَتْ شَهَادَتُهُ.
(Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki, u aytdi:) Men bir guruh (kishilar) bilan Rasululloh ﷺga bayʼat berdim. U zot: «Allohga hech narsani sherik qilmaslik, oʻgʻirlik qilmaslik, farzandlaringizni oʻldirmaslik, qoʻl va oyoqlaringiz orasida (oʻzingiz) toʻqib chiqargan bir bohtonni (tuhmatni) keltirmaslik va menga (biror) yaxshi ishda osiy boʻlmaslik (sharti) bilan sizlardan bayʼat olaman. Sizlardan kim (ahdiga) vafo qilsa, uning ajri Alloh zimmasidadir; kim bulardan birortasini qilib, dunyoda u uchun jazolansa, bu unga kafforat va poklikdir; kimni Alloh yopsa (oshkor qilmasa), bu Allohga (havola) — xohlasa, azoblaydi, xohlasa, kechiradi», dedilar. (Abu Abdulloh (Buxoriy) aytdi: Oʻgʻri qoʻli kesilgandan keyin tavba qilsa, uning guvohligi qabul qilinadi; had urilgan har bir kishi ham shunday — tavba qilsa, guvohligi qabul qilinadi.)(Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики, у айтди:) Мен бир гуруҳ (кишилар) билан Расулуллоҳ ﷺга байъат бердим. У зот: «Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаслик, ўғирлик қилмаслик, фарзандларингизни ўлдирмаслик, қўл ва оёқларингиз орасида (ўзингиз) тўқиб чиқарган бир боҳтонни (туҳматни) келтирмаслик ва менга (бирор) яхши ишда осий бўлмаслик (шарти) билан сизлардан байъат оламан. Сизлардан ким (аҳдига) вафо қилса, унинг ажри Аллоҳ зиммасидадир; ким булардан бирортасини қилиб, дунёда у учун жазоланса, бу унга каффорат ва покликдир; кимни Аллоҳ ёпса (ошкор қилмаса), бу Аллоҳга (ҳавола) — хоҳласа, азоблайди, хоҳласа, кечиради», дедилар. (Абу Абдуллоҳ (Бухорий) айтди: Ўғри қўли кесилгандан кейин тавба қилса, унинг гувоҳлиги қабул қилинади; ҳад урилган ҳар бир киши ҳам шундай — тавба қилса, гувоҳлиги қабул қилинади.)
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " رُؤْيَا الْمُؤْمِنِ جُزْءٌ مِنْ سِتَّةٍ وَأَرْبَعِينَ جُزْءًا مِنَ النُّبُوَّةِ ".
(Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi:) U zot: «Mominning tushi — nubuvvatning qirq olti qismidan bir qismidir», dedilar.(Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади:) У зот: «Моминнинг туши — нубувватнинг қирқ олти қисмидан бир қисмидир», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَادَةُ بْنُ الْوَلِيدِ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ "بَايَعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ فِي الْمَنْشَطِ وَالْمَكْرَهِ. وَأَنْ لاَ نُنَازِعَ الأَمْرَ أَهْلَهُ، وَأَنْ نَقُومَ ـ أَوْ نَقُولَ ـ بِالْحَقِّ حَيْثُمَا كُنَّا لاَ نَخَافُ فِي اللَّهِ لَوْمَةَ لاَئِمٍ ".
(Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu) aytdi:) Biz Rasululloh ﷺga — eshitish va itoat qilish ustiga, xushlik (yaxshi) holatda ham, yoqtirmagan (ogʻir) holatda ham; (hukmronlik) ishini uning ahliga (egalariga) talashmasligimiz ustiga; va qayerda boʻlsak ham — Alloh (yoʻli)da hech bir malomatchining malomatidan qoʻrqmasdan — haq (soʻzni) aytishimiz (yoki: turishimiz) ustiga — bayʼat qildik.(Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу) айтди:) Биз Расулуллоҳ ﷺга — эшитиш ва итоат қилиш устига, хушлик (яхши) ҳолатда ҳам, ёқтирмаган (оғир) ҳолатда ҳам; (ҳукмронлик) ишини унинг аҳлига (эгаларига) талашмаслигимиз устига; ва қаерда бўлсак ҳам — Аллоҳ (йўли)да ҳеч бир маломатчининг маломатидан қўрқмасдан — ҳақ (сўзни) айтишимиз (ёки: туришимиз) устига — байъат қилдик.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، وَقَالَ اللَّيْثُ، حَدَّثَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيُّ، أَنَّهُ سَمِعَ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ، يَقُولُ قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ فِي مَجْلِسٍ " تُبَايِعُونِي عَلَى أَنْ لاَ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا، وَلاَ تَسْرِقُوا، وَلاَ تَزْنُوا، وَلاَ تَقْتُلُوا أَوْلاَدَكُمْ، وَلاَ تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلاَ تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ، فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ، وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهْوَ كَفَّارَةٌ لَهُ، وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَسَتَرَهُ اللَّهُ فَأَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ وَإِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ "، فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِكَ.
(Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ biz bir majlisda ekanimizda bizga: «Sizlar menga — Allohga hech narsani sherik qilmaslik, oʻgʻrilik qilmaslik, zino qilmaslik, bolalaringizni oʻldirmaslik, oʻzingiz toʻqib chiqargan bir buhtonni qoʻllaringiz va oyoqlaringiz orasida(n) keltirmaslik (tuhmat qilmaslik), va maʼrufda (yaxshilikda) menga osiy boʻlmaslik ustiga — bayʼat qilasizmi? Bas, sizlardan kim vafo qilsa, uning ajri Allohning zimmasidadir; kim shulardan biror narsaga (gunohga) yoʻliqib, dunyoda jazolansa — bu unga kafforat (poklash)dir; kim shulardan biror narsaga yoʻliqib, Alloh uni yashirsa — uning ishi Allohga (havola)dir: xohlasa, uni jazolaydi, xohlasa, uni avf etadi», dedilar. Bas, biz unga shu (shartlar) ustiga bayʼat qildik.(Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ биз бир мажлисда эканимизда бизга: «Сизлар менга — Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаслик, ўғрилик қилмаслик, зино қилмаслик, болаларингизни ўлдирмаслик, ўзингиз тўқиб чиқарган бир буҳтонни қўлларингиз ва оёқларингиз орасида(н) келтирмаслик (туҳмат қилмаслик), ва маъруфда (яхшиликда) менга осий бўлмаслик устига — байъат қиласизми? Бас, сизлардан ким вафо қилса, унинг ажри Аллоҳнинг зиммасидадир; ким шулардан бирор нарсага (гуноҳга) йўлиқиб, дунёда жазоланса — бу унга каффорат (поклаш)дир; ким шулардан бирор нарсага йўлиқиб, Аллоҳ уни яширса — унинг иши Аллоҳга (ҳавола)дир: хоҳласа, уни жазолайди, хоҳласа, уни авф этади», дедилар. Бас, биз унга шу (шартлар) устига байъат қилдик.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ الْمُسْنَدِيُّ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ بَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَهْطٍ فَقَالَ " أُبَايِعُكُمْ عَلَى أَنْ لاَ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا، وَلاَ تَسْرِقُوا، وَلاَ تَزْنُوا، وَلاَ تَقْتُلُوا أَوْلاَدَكُمْ، وَلاَ تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلاَ تَعْصُونِي فِي مَعْرُوفٍ، فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ، وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَأُخِذَ بِهِ فِي الدُّنْيَا فَهْوَ لَهُ كَفَّارَةٌ وَطَهُورٌ، وَمَنْ سَتَرَهُ اللَّهُ فَذَلِكَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَذَّبَهُ وَإِنْ شَاءَ غَفَرَ لَهُ ".
(Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Rasululloh ﷺga bir guruh (kishilar) ichida bayʼat berdim. U zot: «Men sizlardan — Allohga hech narsani sherik qilmaslik, oʻgʻrilik qilmaslik, zino qilmaslik, farzandlaringizni oʻldirmaslik, oʻz qoʻllaringiz va oyoqlaringiz orasida toʻqib chiqaradigan bir buhtonni keltirmaslik va menga maʼrufda (yaxshilikda) osiy boʻlmaslik — (sharti) ustida bayʼat olaman. Bas, sizlardan kim (bunga) vafo qilsa, uning ajri Alloh zimmasidadir; kim bulardan biror narsaga duchor boʻlsa-da, dunyoda u (gunoh) uchun (jazo) olsa, bas, u — uning uchun kafforat va poklovchidir; kimni esa Alloh (gunohini) yashirsa, bas, u — Allohga (havola)dir: xohlasa, uni azoblaydi, xohlasa, uni magʻfirat qiladi», dedilar.(Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺга бир гуруҳ (кишилар) ичида байъат бердим. У зот: «Мен сизлардан — Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаслик, ўғрилик қилмаслик, зино қилмаслик, фарзандларингизни ўлдирмаслик, ўз қўлларингиз ва оёқларингиз орасида тўқиб чиқарадиган бир буҳтонни келтирмаслик ва менга маъруфда (яхшиликда) осий бўлмаслик — (шарти) устида байъат оламан. Бас, сизлардан ким (бунга) вафо қилса, унинг ажри Аллоҳ зиммасидадир; ким булардан бирор нарсага дучор бўлса-да, дунёда у (гуноҳ) учун (жазо) олса, бас, у — унинг учун каффорат ва покловчидир; кимни эса Аллоҳ (гуноҳини) яширса, бас, у — Аллоҳга (ҳавола)дир: хоҳласа, уни азоблайди, хоҳласа, уни мағфират қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، - يَعْنِي ابْنَ مُسْلِمٍ - عَنِ ابْنِ جَابِرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُمَيْرُ بْنُ هَانِئٍ، قَالَ حَدَّثَنِي جُنَادَةُ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ، حَدَّثَنَا عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قَالَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَأَنَّ عِيسَى عَبْدُ اللَّهِ وَابْنُ أَمَتِهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ وَأَنَّ الْجَنَّةَ حَقٌّ وَأَنَّ النَّارَ حَقٌّ أَدْخَلَهُ اللَّهُ مِنْ أَىِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ شَاءَ " .
Uboda ibn as-Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim ‹Allohdan boshqa iloh yoʻq, U yagona, Uning sherigi yoʻq; Muhammad Uning bandasi va Rasuli; Iso Allohning bandasi, Uning choʻrisining oʻgʻli va Uning Maryamga ilqo qilgan (yetkazgan) kalimasi hamda Undan boʻlgan ruhdir; jannat haq va doʻzax haq› deb guvohlik bersa, Alloh uni jannatning sakkiz eshigidan qaysi birini xohlasa, (oʻshandan) kiritadi», dedilar.Убода ибн ас-Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ‹Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ, У ягона, Унинг шериги йўқ; Муҳаммад Унинг бандаси ва Расули; Исо Аллоҳнинг бандаси, Унинг чўрисининг ўғли ва Унинг Марямга илқо қилган (етказган) калимаси ҳамда Ундан бўлган руҳдир; жаннат ҳақ ва дўзах ҳақ› деб гувоҳлик берса, Аллоҳ уни жаннатнинг саккиз эшигидан қайси бирини хоҳласа, (ўшандан) киритади», дедилар.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ حِطَّانَ، بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّقَاشِيِّ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خُذُوا عَنِّي خُذُوا عَنِّي قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلاً الْبِكْرُ بِالْبِكْرِ جَلْدُ مِائَةٍ وَنَفْىُ سَنَةٍ وَالثَّيِّبُ بِالثَّيِّبِ جَلْدُ مِائَةٍ وَالرَّجْمُ " .
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mendan oling, mendan oling! Endi Alloh ular (zino qilgan ayollar) uchun bir yoʻl belgiladi: turmush qurmagan (yigit) turmush qurmagan (qiz) bilan (zino qilsa) — yuz darra va bir yil surgun; turmush qurgan (er) turmush qurgan (xotin) bilan (zino qilsa) — yuz darra va toshboʻron», — dedilar.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мендан олинг, мендан олинг! Энди Аллоҳ улар (зино қилган аёллар) учун бир йўл белгилади: турмуш қурмаган (йигит) турмуш қурмаган (қиз) билан (зино қилса) — юз дарра ва бир йил сургун; турмуш қурган (эр) турмуш қурган (хотин) билан (зино қилса) — юз дарра ва тошбўрон», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ حِطَّانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّقَاشِيِّ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ كَانَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ كُرِبَ لِذَلِكَ وَتَرَبَّدَ لَهُ وَجْهُهُ - قَالَ - فَأُنْزِلَ عَلَيْهِ ذَاتَ يَوْمٍ فَلُقِيَ كَذَلِكَ فَلَمَّا سُرِّيَ عَنْهُ قَالَ " خُذُوا عَنِّي فَقَدْ جَعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلاً الثَّيِّبُ بِالثَّيِّبِ وَالْبِكْرُ بِالْبِكْرِ الثَّيِّبُ جَلْدُ مِائَةٍ ثُمَّ رَجْمٌ بِالْحِجَارَةِ وَالْبِكْرُ جَلْدُ مِائَةٍ ثُمَّ نَفْىُ سَنَةٍ " .
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ ga vahiy nozil boʻlganda, shu sababli ogʻir holatga tushar va yuzlari oʻzgarib ketardi. (Roviy) dedi: Bir kuni u zotga vahiy nozil boʻldi va shu holatda koʻrindi. Vahiy holati koʻtarilgach, (u zot): «Mendan oling! Endi Alloh ular uchun bir yoʻl belgiladi: turmush qurgan turmush qurgan bilan, turmush qurmagan turmush qurmagan bilan (zino qilsa) — turmush qurgan uchun yuz darra, soʻng tosh bilan toshboʻron; turmush qurmagan uchun esa yuz darra, soʻng bir yil surgun», — dedilar.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ га ваҳий нозил бўлганда, шу сабабли оғир ҳолатга тушар ва юзлари ўзгариб кетарди. (Ровий) деди: Бир куни у зотга ваҳий нозил бўлди ва шу ҳолатда кўринди. Ваҳий ҳолати кўтарилгач, (у зот): «Мендан олинг! Энди Аллоҳ улар учун бир йўл белгилади: турмуш қурган турмуш қурган билан, турмуш қурмаган турмуш қурмаган билан (зино қилса) — турмуш қурган учун юз дарра, сўнг тош билан тошбўрон; турмуш қурмаган учун эса юз дарра, сўнг бир йил сургун», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، جَمِيعًا عَنْ سُفْيَانَ، - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، - عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم " لاَ صَلاَةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ " .
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: uni Nabiy ﷺ ga ulagan holda: «Kitobning Fotihasini (Fotiha surasini) oʻqimagan kishining namozi yoʻq», (dedilar).Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: уни Набий ﷺ га улаган ҳолда: «Китобнинг Фотиҳасини (Фотиҳа сурасини) ўқимаган кишининг намози йўқ», (дедилар).
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، ح وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ صَلاَةَ لِمَنْ لَمْ يَقْتَرِئْ بِأُمِّ الْقُرْآنِ " .
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonning onasini (Fotiha surasini) oʻqimagan kishining namozi yoʻq», dedilar.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръоннинг онасини (Фотиҳа сурасини) ўқимаган кишининг намози йўқ», дедилар.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ،
عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يُحَدِّثُ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله
عليه وسلم مِثْلَهُ .
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan shunga oʻxshashini rivoyat qiladi.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан шунга ўхшашини ривоят қилади.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى، عَنْ بِشْرِ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمَانَ بْنِ جُنَادَةَ بْنِ أَبِي أُمَيَّةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا اتَّبَعَ الْجَنَازَةَ لَمْ يَقْعُدْ حَتَّى تُوضَعَ فِي اللَّحْدِ فَعَرَضَ لَهُ حَبْرٌ فَقَالَ هَكَذَا نَصْنَعُ يَا مُحَمَّدُ . قَالَ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ " خَالِفُوهُمْ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ . وَبِشْرُ بْنُ رَافِعٍ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ فِي الْحَدِيثِ .
Ubada ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ janozaga ergashganlarida, u lahadga qoʻyilmaguncha oʻtirmas edilar. Bir yahudiy olim u zotning oldiga kelib: ‹Biz ham shunday qilamiz, ey Muhammad›, dedi. Shunda Rasululloh ﷺ oʻtirdilar va: ‹Ularga muxolif boʻlinglar›, dedilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Bishr ibn Rofiʼ hadisda kuchli emas.Убада ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ жанозага эргашганларида, у лаҳадга қўйилмагунча ўтирмас эдилар. Бир яҳудий олим у зотнинг олдига келиб: ‹Биз ҳам шундай қиламиз, эй Муҳаммад›, деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ўтирдилар ва: ‹Уларга мухолиф бўлинглар›, дедилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Бишр ибн Рофиъ ҳадисда кучли эмас.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مِقْدَامٍ أَبُو الأَشْعَثِ الْعِجْلِيُّ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ " . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي مُوسَى وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni sevsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni sevadi; kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻrsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻradi», dedilar. Abu Iso aytdi: Uboda ibn Somitning hadisi hasan sahih hadisdir.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким Аллоҳга рўбарў бўлишни севса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни севади; ким Аллоҳга рўбарў бўлишни ёмон кўрса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёмон кўради», дедилар. Абу Исо айтди: Убода ибн Сомитнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الذَّهَبُ بِالذَّهَبِ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالْفِضَّةُ بِالْفِضَّةِ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالْمِلْحُ بِالْمِلْحِ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ مِثْلاً بِمِثْلٍ فَمَنْ زَادَ أَوِ ازْدَادَ فَقَدْ أَرْبَى بِيعُوا الذَّهَبَ بِالْفِضَّةِ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ وَبِيعُوا الْبُرَّ بِالتَّمْرِ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ وَبِيعُوا الشَّعِيرَ بِالتَّمْرِ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَبِلاَلٍ وَأَنَسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُبَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ خَالِدٍ بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ " بِيعُوا الْبُرَّ بِالشَّعِيرِ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ " . وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ خَالِدٍ عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ عَنْ عُبَادَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الْحَدِيثَ وَزَادَ فِيهِ قَالَ خَالِدٌ قَالَ أَبُو قِلاَبَةَ " بِيعُوا الْبُرَّ بِالشَّعِيرِ كَيْفَ شِئْتُمْ " فَذَكَرَ الْحَدِيثَ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لاَ يَرَوْنَ أَنْ يُبَاعَ الْبُرُّ بِالْبُرِّ إِلاَّ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ إِلاَّ مِثْلاً بِمِثْلٍ فَإِذَا اخْتَلَفَ الأَصْنَافُ فَلاَ بَأْسَ أَنْ يُبَاعَ مُتَفَاضِلاً إِذَا كَانَ يَدًا بِيَدٍ . وَهَذَا قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ . قَالَ الشَّافِعِيُّ وَالْحُجَّةُ فِي ذَلِكَ قَوْلُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " بِيعُوا الشَّعِيرَ بِالْبُرِّ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ تُبَاعَ الْحِنْطَةُ بِالشَّعِيرِ إِلاَّ مِثْلاً بِمِثْلٍ . وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالْقَوْلُ الأَوَّلُ أَصَحُّ .
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Oltin oltinga teng-bateng, kumush kumushga teng-bateng, xurmo xurmoga teng-bateng, bugʻdoy bugʻdoyga teng-bateng, tuz tuzga teng-bateng, arpa arpaga teng-bateng (sotilsin). Kim ziyoda qilsa yoki ziyoda olsa, riboga qoʻl urgan boʻladi. Oltinni kumushga xohlaganingizcha qoʻlma-qoʻl soting, bugʻdoyni xurmoga xohlaganingizcha qoʻlma-qoʻl soting, arpani xurmoga xohlaganingizcha qoʻlma-qoʻl soting», dedilar. Abu Iso aytdi: Ubodaning hadisi hasan sahihdir. Baʼzilari bu hadisni Xoliddan shu isnod bilan rivoyat qilib: «Bugʻdoyni arpaga xohlaganingizcha qoʻlma-qoʻl soting», deganlar. Ilm ahli shu hadis bilan amal qilib, bugʻdoy bugʻdoyga teng-batengdan boshqa, arpa arpaga teng-batengdan boshqa koʻrinishda sotilishini joiz koʻrmaydilar. Turlari farq qilsa, qoʻlma-qoʻl boʻlgani holda kam-koʻp qilib sotilishida zarari yoʻq. Bu Nabiy ﷺning sahobalaridan va boshqalardan aksar ilm ahlining soʻzi boʻlib, Sufyon as-Savriy, Shofeiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Shofeiy aytdi: Bunga hujjat Nabiy ﷺning: «Arpani bugʻdoyga xohlaganingizcha qoʻlma-qoʻl soting», degan soʻzlaridir. Abu Iso aytdi: Ilm ahlidan bir qavm bugʻdoyni arpaga teng-batengdan boshqa koʻrinishda sotilishini makruh sanaganlar; bu Molik ibn Anasning soʻzidir, biroq birinchi soʻz sahihroqdir.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Олтин олтинга тенг-батенг, кумуш кумушга тенг-батенг, хурмо хурмога тенг-батенг, буғдой буғдойга тенг-батенг, туз тузга тенг-батенг, арпа арпага тенг-батенг (сотилсин). Ким зиёда қилса ёки зиёда олса, рибога қўл урган бўлади. Олтинни кумушга хоҳлаганингизча қўлма-қўл сотинг, буғдойни хурмога хоҳлаганингизча қўлма-қўл сотинг, арпани хурмога хоҳлаганингизча қўлма-қўл сотинг», дедилар. Абу Исо айтди: Убоданинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Баъзилари бу ҳадисни Холиддан шу иснод билан ривоят қилиб: «Буғдойни арпага хоҳлаганингизча қўлма-қўл сотинг», деганлар. Илм аҳли шу ҳадис билан амал қилиб, буғдой буғдойга тенг-батенгдан бошқа, арпа арпага тенг-батенгдан бошқа кўринишда сотилишини жоиз кўрмайдилар. Турлари фарқ қилса, қўлма-қўл бўлгани ҳолда кам-кўп қилиб сотилишида зарари йўқ. Бу Набий ﷺнинг саҳобаларидан ва бошқалардан аксар илм аҳлининг сўзи бўлиб, Суфён ас-Саврий, Шофеий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Шофеий айтди: Бунга ҳужжат Набий ﷺнинг: «Арпани буғдойга хоҳлаганингизча қўлма-қўл сотинг», деган сўзларидир. Абу Исо айтди: Илм аҳлидан бир қавм буғдойни арпага тенг-батенгдан бошқа кўринишда сотилишини макруҳ санаганлар; бу Молик ибн Анаснинг сўзидир, бироқ биринчи сўз саҳиҳроқдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ مَنْصُورِ بْنِ زَاذَانَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ حِطَّانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خُذُوا عَنِّي فَقَدْ جَعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلاً الثَّيِّبُ بِالثَّيِّبِ جَلْدُ مِائَةٍ ثُمَّ الرَّجْمُ وَالْبِكْرُ بِالْبِكْرِ جَلْدُ مِائَةٍ وَنَفْىُ سَنَةٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْهُمْ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ وَغَيْرُهُمْ قَالُوا الثَّيِّبُ تُجْلَدُ وَتُرْجَمُ . وَإِلَى هَذَا ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ إِسْحَاقَ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَغَيْرُهُمَا الثَّيِّبُ إِنَّمَا عَلَيْهِ الرَّجْمُ وَلاَ يُجْلَدُ . وَقَدْ رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلُ هَذَا فِي غَيْرِ حَدِيثٍ فِي قِصَّةِ مَاعِزٍ وَغَيْرِهِ أَنَّهُ أَمَرَ بِالرَّجْمِ وَلَمْ يَأْمُرْ أَنْ يُجْلَدَ قَبْلَ أَنْ يُرْجَمَ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ .
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mendan oling! Albatta Alloh ular uchun yoʻl ochib berdi: uylik kishi uylik (ayol) bilan (zino qilsa) — yuz qamchi, soʻng toshboʻron; boʻydoq boʻydoq (ayol) bilan (zino qilsa) — yuz qamchi va bir yil surgun», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hasan sahih hadisdir. Nabiy ﷺ sahobalaridan baʼzi ilm ahli — ular orasida Ali ibn Abu Tolib, Ubay ibn Kaʼb, Abdulloh ibn Masʼud va boshqalar shu boʻyicha amal qilib: «Uylik kishi qamchilanadi va toshboʻron qilinadi», deganlar. Baʼzi ilm ahli shunga ketganlar, bu Ishoqning soʻzidir. Nabiy ﷺ sahobalaridan baʼzi ilm ahli — ular orasida Abu Bakr, Umar va boshqalar: «Uylik kishiga faqat toshboʻron boʻladi, qamchilanmaydi», deganlar. Nabiy ﷺdan Moiz qissasi va boshqasida bir necha hadisda shu kabi, yaʼni u zot toshboʻronga buyurgani va toshboʻrondan oldin qamchilashga buyurmagani rivoyat qilingan. Baʼzi ilm ahli shu boʻyicha amal qilgan, bu Sufyon as-Savriy, Ibn Muborak, Shofiiy va Ahmadning soʻzidir.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мендан олинг! Албатта Аллоҳ улар учун йўл очиб берди: уйлик киши уйлик (аёл) билан (зино қилса) — юз қамчи, сўнг тошбўрон; бўйдоқ бўйдоқ (аёл) билан (зино қилса) — юз қамчи ва бир йил сургун», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Набий ﷺ саҳобаларидан баъзи илм аҳли — улар орасида Али ибн Абу Толиб, Убай ибн Каъб, Абдуллоҳ ибн Масъуд ва бошқалар шу бўйича амал қилиб: «Уйлик киши қамчиланади ва тошбўрон қилинади», деганлар. Баъзи илм аҳли шунга кетганлар, бу Ишоқнинг сўзидир. Набий ﷺ саҳобаларидан баъзи илм аҳли — улар орасида Абу Бакр, Умар ва бошқалар: «Уйлик кишига фақат тошбўрон бўлади, қамчиланмайди», деганлар. Набий ﷺдан Моиз қиссаси ва бошқасида бир неча ҳадисда шу каби, яъни у зот тошбўронга буюргани ва тошбўрондан олдин қамчилашга буюрмагани ривоят қилинган. Баъзи илм аҳли шу бўйича амал қилган, бу Суфён ас-Саврий, Ибн Муборак, Шофиий ва Аҳмаднинг сўзидир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي مَجْلِسٍ فَقَالَ " تُبَايِعُونِي عَلَى أَنْ لاَ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلاَ تَسْرِقُوا وَلاَ تَزْنُوا قَرَأَ عَلَيْهِمُ الآيَةَ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ عَلَيْهِ فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَسَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَذَّبَهُ وَإِنْ شَاءَ غَفَرَ لَهُ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَجَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَالَ الشَّافِعِيُّ لَمْ أَسْمَعْ فِي هَذَا الْبَابِ أَنَّ الْحُدُودَ تَكُونُ كَفَّارَةً لأَهْلِهَا شَيْئًا أَحْسَنَ مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ . قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأُحِبُّ لِمَنْ أَصَابَ ذَنْبًا فَسَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ أَنْ يَسْتُرَ عَلَى نَفْسِهِ وَيَتُوبَ فِيمَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ رَبِّهِ . وَكَذَلِكَ رُوِيَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ أَنَّهُمَا أَمَرَا رَجُلاً أَنْ يَسْتُرَ عَلَى نَفْسِهِ .
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ huzurida bir majlisda edik. U zot: «Allohga hech narsani sherik qilmaslik, oʻgʻrilik qilmaslik va zino qilmaslik ustiga menga bayʼat berasizlarmi?» deb ularga (mazkur) oyatni oʻqib berdilar. (Soʻng:) «Sizlardan kim (ahdiga) vafo qilsa, uning ajri Alloh zimmasidadir. Kim bulardan birortasini qilib, unga jazo berilsa, bu unga kafforatdir. Kim bulardan birortasini qilib, Alloh uni yopsa, bu Allohning (ixtiyoriga havola)dir: xohlasa, azoblaydi, xohlasa, uni kechiradi», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Ali, Jarir ibn Abdulloh va Xuzayma ibn Sobitlardan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Uboda ibn Somit hadisi hasan sahih hadisdir. Shofiiy aytdi: Bu bobda hadlar oʻz egalariga kafforat boʻlishi haqida shu hadisdan koʻra goʻzalroq (rivoyat) eshitmadim. Shofiiy aytdi: Bir gunoh qilib, Alloh uni oʻziga yopgan kishining oʻzini (gunohini) yopib, Rabbisi bilan oʻzi orasida tavba qilishini yaxshi koʻraman. Shuningdek, Abu Bakr va Umardan ular bir kishiga oʻzini (gunohini) yopishga buyurganlari rivoyat qilingan.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ ҳузурида бир мажлисда эдик. У зот: «Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаслик, ўғрилик қилмаслик ва зино қилмаслик устига менга байъат берасизларми?» деб уларга (мазкур) оятни ўқиб бердилар. (Сўнг:) «Сизлардан ким (аҳдига) вафо қилса, унинг ажри Аллоҳ зиммасидадир. Ким булардан бирортасини қилиб, унга жазо берилса, бу унга каффоратдир. Ким булардан бирортасини қилиб, Аллоҳ уни ёпса, бу Аллоҳнинг (ихтиёрига ҳавола)дир: хоҳласа, азоблайди, хоҳласа, уни кечиради», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Али, Жарир ибн Абдуллоҳ ва Хузайма ибн Собитлардан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Убода ибн Сомит ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Шофиий айтди: Бу бобда ҳадлар ўз эгаларига каффорат бўлиши ҳақида шу ҳадисдан кўра гўзалроқ (ривоят) эшитмадим. Шофиий айтди: Бир гуноҳ қилиб, Аллоҳ уни ўзига ёпган кишининг ўзини (гуноҳини) ёпиб, Раббиси билан ўзи орасида тавба қилишини яхши кўраман. Шунингдек, Абу Бакр ва Умардан улар бир кишига ўзини (гуноҳини) ёпишга буюрганлари ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ مَكْحُولٍ، عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الصُّبْحَ فَثَقُلَتْ عَلَيْهِ الْقِرَاءَةُ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ " إِنِّي أَرَاكُمْ تَقْرَءُونَ وَرَاءَ إِمَامِكُمْ " . قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِي وَاللَّهِ . قَالَ " فَلاَ تَفْعَلُوا إِلاَّ بِأُمِّ الْقُرْآنِ فَإِنَّهُ لاَ صَلاَةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِهَا " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُبَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَرَوَى هَذَا الْحَدِيثَ الزُّهْرِيُّ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ صَلاَةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ " . قَالَ وَهَذَا أَصَحُّ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ فِي الْقِرَاءَةِ خَلْفَ الإِمَامِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالتَّابِعِينَ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ يَرَوْنَ الْقِرَاءَةَ خَلْفَ الإِمَامِ .
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺ bomdod namozini oʻqidilar va qiroat u zotga ogʻir keldi. (Namozdan) qaytganlarida (yuzlanib): «Aniqki, men sizlarni imomingiz ortida qiroat qilayotganingizni koʻrmoqdaman», dedilar. (Uboda) aytdi: Biz: «Ha, Allohga qasamki, ey Rasululloh», dedik. U zot: «Faqat Ummul Qurʼon (Fotiha)dan boshqasini qilmanglar (oʻqimanglar), chunki uni oʻqimagan kishiga namoz yoʻqdir», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Abu Hurayra, Oisha, Anas, Abu Qatoda va Abdulloh ibn Amrdan ham (rivoyatlar bor). Abu Iso aytdi: Uboda ﷺning hadisi hasan hadisdir. Bu hadisni az-Zuhriy Mahmud ibn ar-Rabidan, u Uboda ibn Somitdan, u Nabiy ﷺdan: «Kitobning Fotihasini oʻqimagan kishiga namoz yoʻqdir», deb (lafzda) rivoyat qilgan. (Abu Iso) aytdi: Bu (rivoyat) eng sahihdir. Nabiy ﷺ sahobalari va tobeinlardan boʻlgan koʻpchilik ilm ahli huzurida imom ortida qiroat qilish borasida amal shu hadisga muvofiqdir. Bu Molik ibn Anas, Ibn Muborak, Shofiiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir — ular imom ortida qiroat qilishni (joiz deb) koʻradilar.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ бомдод намозини ўқидилар ва қироат у зотга оғир келди. (Намоздан) қайтганларида (юзланиб): «Аниқки, мен сизларни имомингиз ортида қироат қилаётганингизни кўрмоқдаман», дедилар. (Убода) айтди: Биз: «Ҳа, Аллоҳга қасамки, эй Расулуллоҳ», дедик. У зот: «Фақат Уммул Қуръон (Фотиҳа)дан бошқасини қилманглар (ўқиманглар), чунки уни ўқимаган кишига намоз йўқдир», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Абу Ҳурайра, Оиша, Анас, Абу Қатода ва Абдуллоҳ ибн Амрдан ҳам (ривоятлар бор). Абу Исо айтди: Убода ﷺнинг ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Бу ҳадисни аз-Зуҳрий Маҳмуд ибн ар-Рабидан, у Убода ибн Сомитдан, у Набий ﷺдан: «Китобнинг Фотиҳасини ўқимаган кишига намоз йўқдир», деб (лафзда) ривоят қилган. (Абу Исо) айтди: Бу (ривоят) энг саҳиҳдир. Набий ﷺ саҳобалари ва тобеинлардан бўлган кўпчилик илм аҳли ҳузурида имом ортида қироат қилиш борасида амал шу ҳадисга мувофиқдир. Бу Молик ибн Анас, Ибн Муборак, Шофиий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир — улар имом ортида қироат қилишни (жоиз деб) кўрадилар.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسًا، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " رُؤْيَا الْمُؤْمِنِ جُزْءٌ مِنْ سِتَّةٍ وَأَرْبَعِينَ جُزْءًا مِنَ النُّبُوَّةِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي رَزِينٍ الْعُقَيْلِيِّ وَأَبِي سَعِيدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَوْفِ بْنِ مَالِكٍ وَابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ . قَالَ وَحَدِيثُ عُبَادَةَ حَدِيثٌ صَحِيحٌ .
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Moʻminning tushi paygʻambarlikning qirq oltidan bir boʻlagidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abu Hurayra, Abu Razin al-Uqayliy, Abu Said, Abdulloh ibn Amr, Avf ibn Molik, Ibn Umar va Anasdan ham (rivoyatlar) bor. Ubodaning hadisi sahih hadisdir.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мўминнинг туши пайғамбарликнинг қирқ олтидан бир бўлагидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Абу Ҳурайра, Абу Разин ал-Уқайлий, Абу Саид, Абдуллоҳ ибн Амр, Авф ибн Молик, Ибн Умар ва Анасдан ҳам (ривоятлар) бор. Убоданинг ҳадиси саҳиҳ ҳадисдир.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يُحَدِّثُ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي مُوسَى . قَالَ حَدِيثُ عُبَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Uboda ibn as-Somit (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yaxshi koʻrsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yaxshi koʻradi; kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yoqtirmasa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yoqtirmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abu Hurayra, Oisha, Anas va Abu Musodan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Ubodaning hadisi hasan sahihdir.Убода ибн ас-Сомит (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким Аллоҳга рўбарў бўлишни яхши кўрса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни яхши кўради; ким Аллоҳга рўбарў бўлишни ёқтирмаса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёқтирмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Абу Ҳурайра, Оиша, Анас ва Абу Мусодан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Убоданинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فِي الْجَنَّةِ مِائَةُ دَرَجَةٍ مَا بَيْنَ كُلِّ دَرَجَتَيْنِ كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ وَالْفِرْدَوْسُ أَعْلاَهَا دَرَجَةً وَمِنْهَا تُفَجَّرُ أَنْهَارُ الْجَنَّةِ الأَرْبَعَةُ وَمِنْ فَوْقِهَا يَكُونُ الْعَرْشُ فَإِذَا سَأَلْتُمُ اللَّهَ فَسَلُوهُ الْفِرْدَوْسَ " .
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، نَحْوَهُ .
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ: «Jannatda yuzta daraja bor, har ikki daraja orasi xuddi osmon bilan yer orasidagidekdir. Firdavs uning eng yuqori darajasidir, jannatning toʻrt daryosi oʻsha yerdan otilib chiqadi va uning ustida Arsh boʻladi. Bas, Allohdan soʻraganingizda Undan Firdavsni soʻranglar», dedilar.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннатда юзта даража бор, ҳар икки даража ораси худди осмон билан ер орасидагидекдир. Фирдавс унинг энг юқори даражасидир, жаннатнинг тўрт дарёси ўша ердан отилиб чиқади ва унинг устида Арш бўлади. Бас, Аллоҳдан сўраганингизда Ундан Фирдавсни сўранглар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ بْنِ أَعْيَنَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ، عَنْ أَبِي الْمُثَنَّى، عَنِ ابْنِ أُخْتِ، عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الأَنْبَارِيُّ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، - الْمَعْنَى - عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ، عَنْ أَبِي الْمُثَنَّى الْحِمْصِيِّ، عَنْ أَبِي أُبَىِّ ابْنِ امْرَأَةِ، عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهَا سَتَكُونُ عَلَيْكُمْ بَعْدِي أُمَرَاءُ تَشْغَلُهُمْ أَشْيَاءُ عَنِ الصَّلاَةِ لِوَقْتِهَا حَتَّى يَذْهَبَ وَقْتُهَا فَصَلُّوا الصَّلاَةَ لِوَقْتِهَا " . فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُصَلِّي مَعَهُمْ قَالَ " نَعَمْ إِنْ شِئْتَ " . وَقَالَ سُفْيَانُ إِنْ أَدْرَكْتُهَا مَعَهُمْ أَأُصَلِّي مَعَهُمْ قَالَ " نَعَمْ إِنْ شِئْتَ " .
Muhammad ibn Qudoma ibn Aʼyan bizga Jarirdan, u Mansurdan, u Hilol ibn Yisofdan, u Abul-Musannodan, u Uboda ibn Somitning singlisining oʻgʻlidan, u Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan hadis aytib berdi; shuningdek Muhammad ibn Sulaymon al-Anboriy bizga Vakiʼdan, u Sufyondan — maʼno bir xil — u Mansurdan, u Hilol ibn Yisofdan, u Abul-Musanno al-Himsiydan, u Uboda ibn Somitning ayolining oʻgʻli Abu Ubaydan, u Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi. U dedi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, mendan keyin ustingizdan shunday amirlar boʻladiki, baʼzi narsalar ularni namozni oʻz vaqtida oʻqishdan mashgʻul qilib qoʻyadi, hatto uning vaqti oʻtib ketadi. Bas, siz namozni oʻz vaqtida oʻqinglar», dedilar. Bir kishi: «Yo Rasululloh, ular bilan (yana) oʻqiyveraymi?» deb soʻradi. U zot: «Ha, agar xohlasang», dedilar. Sufyon esa (shu kishining): «Agar uni ular bilan birga topsam, ular bilan oʻqiyveraymi?» degan deydi. U zot: «Ha, agar xohlasang», dedilar.Муҳаммад ибн Қудома ибн Аъян бизга Жарирдан, у Мансурдан, у Ҳилол ибн Йисофдан, у Абул-Мусаннодан, у Убода ибн Сомитнинг синглисининг ўғлидан, у Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ҳадис айтиб берди; шунингдек Муҳаммад ибн Сулаймон ал-Анборий бизга Вакиъдан, у Суфёндан — маъно бир хил — у Мансурдан, у Ҳилол ибн Йисофдан, у Абул-Мусанно ал-Ҳимсийдан, у Убода ибн Сомитнинг аёлининг ўғли Абу Убайдан, у Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, мендан кейин устингиздан шундай амирлар бўладики, баъзи нарсалар уларни намозни ўз вақтида ўқишдан машғул қилиб қўяди, ҳатто унинг вақти ўтиб кетади. Бас, сиз намозни ўз вақтида ўқинглар», дедилар. Бир киши: «Ё Расулуллоҳ, улар билан (яна) ўқийверайми?» деб сўради. У зот: «Ҳа, агар хоҳласанг», дедилар. Суфён эса (шу кишининг): «Агар уни улар билан бирга топсам, улар билан ўқийверайми?» деган дейди. У зот: «Ҳа, агар хоҳласанг», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ الْفَضْلِ السِّجِسْتَانِيُّ، وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَسُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدِّمَشْقِيَّانِ، بِهَذَا الْحَدِيثِ - وَهَذَا لَفْظُ يَحْيَى بْنِ الْفَضْلِ السِّجِسْتَانِيِّ - قَالُوا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ مُجَاهِدٍ أَبُو حَزْرَةَ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ أَتَيْنَا جَابِرًا - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ - وَهُوَ فِي مَسْجِدِهِ فَقَالَ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَسْجِدِنَا هَذَا وَفِي يَدِهِ عُرْجُونُ ابْنِ طَابٍ فَنَظَرَ فَرَأَى فِي قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ نُخَامَةً فَأَقْبَلَ عَلَيْهَا فَحَتَّهَا بِالْعُرْجُونِ ثُمَّ قَالَ " أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ بِوَجْهِهِ " . ثُمَّ قَالَ " إِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا قَامَ يُصَلِّي فَإِنَّ اللَّهَ قِبَلَ وَجْهِهِ فَلاَ يَبْصُقَنَّ قِبَلَ وَجْهِهِ وَلاَ عَنْ يَمِينِهِ وَلْيَبْزُقْ عَنْ يَسَارِهِ تَحْتَ رِجْلِهِ الْيُسْرَى فَإِنْ عَجِلَتْ بِهِ بَادِرَةٌ فَلْيَقُلْ بِثَوْبِهِ هَكَذَا " . وَوَضَعَهُ عَلَى فِيهِ ثُمَّ دَلَكَهُ ثُمَّ قَالَ " أَرُونِي عَبِيرًا " . فَقَامَ فَتًى مِنَ الْحَىِّ يَشْتَدُّ إِلَى أَهْلِهِ فَجَاءَ بِخَلُوقٍ فِي رَاحَتِهِ فَأَخَذَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَعَلَهُ عَلَى رَأْسِ الْعُرْجُونِ ثُمَّ لَطَخَ بِهِ عَلَى أَثَرِ النُّخَامَةِ . قَالَ جَابِرٌ فَمِنْ هُنَاكَ جَعَلْتُمُ الْخَلُوقَ فِي مَسَاجِدِكُمْ .
Uboda ibn al-Valid ibn Uboda ibn as-Somit (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi. (U aytdi:) Biz Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)ning oldiga keldik, u oʻz masjidida edi. U aytdi: Rasululloh ﷺ shu masjidimizga keldilar, qoʻllarida Ibn Tob (xurmosi)ning bir novdasi bor edi. Qarab, masjidning qibla (tomoni)da balgʻam koʻrib qoldilar va unga yuzlanib, novda bilan uni qirib tashladilar. Soʻng: «Qaysi biringiz Allohning undan yuzini burishini istaydi?» dedilar. Soʻngra: «Albatta, biringiz namozga turganda, Alloh uning yuzining oldida boʻladi. Bas, u yuzining oldiga ham, oʻng tomoniga ham aslo tupurmasin, balki chap tomoniga, chap oyogʻining ostiga tupursin. Agar (tupurish) toʻsatdan kelib qolsa, kiyimi bilan mana shunday qilsin», dedilar va uni ogʻizlariga qoʻyib, soʻng (ishqalab) artdilar. Soʻngra: «Menga atir koʻrsatinglar (keltiringlar)», dedilar. Shunda mahalladan bir yigit oʻrnidan turib, oʻz ahli (uyi) tomon yugurib bordi va kaftida xaluq (atir) keltirdi. Rasululloh ﷺ uni olib, novdaning uchiga surtdilar, soʻngra balgʻam (artilgan) iz ustiga boʻyab qoʻydilar. Jobir aytdi: «Mana shu sababdan siz masjidlaringizda xaluq (atir) qoʻyadigan boʻldingiz».Убода ибн ал-Валид ибн Убода ибн ас-Сомит (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади. (У айтди:) Биз Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)нинг олдига келдик, у ўз масжидида эди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ шу масжидимизга келдилар, қўлларида Ибн Тоб (хурмоси)нинг бир новдаси бор эди. Қараб, масжиднинг қибла (томони)да балғам кўриб қолдилар ва унга юзланиб, новда билан уни қириб ташладилар. Сўнг: «Қайси бирингиз Аллоҳнинг ундан юзини буришини истайди?» дедилар. Сўнгра: «Албатта, бирингиз намозга турганда, Аллоҳ унинг юзининг олдида бўлади. Бас, у юзининг олдига ҳам, ўнг томонига ҳам асло тупурмасин, балки чап томонига, чап оёғининг остига тупурсин. Агар (тупуриш) тўсатдан келиб қолса, кийими билан мана шундай қилсин», дедилар ва уни оғизларига қўйиб, сўнг (ишқалаб) артдилар. Сўнгра: «Менга атир кўрсатинглар (келтиринглар)», дедилар. Шунда маҳалладан бир йигит ўрнидан туриб, ўз аҳли (уйи) томон югуриб борди ва кафтида халуқ (атир) келтирди. Расулуллоҳ ﷺ уни олиб, новданинг учига суртдилар, сўнгра балғам (артилган) из устига бўяб қўйдилар. Жобир айтди: «Мана шу сабабдан сиз масжидларингизда халуқ (атир) қўядиган бўлдингиз».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ مَكْحُولٍ، عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ كُنَّا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي صَلاَةِ الْفَجْرِ فَقَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَثَقُلَتْ عَلَيْهِ الْقِرَاءَةُ فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ " لَعَلَّكُمْ تَقْرَءُونَ خَلْفَ إِمَامِكُمْ " . قُلْنَا نَعَمْ هَذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " لاَ تَفْعَلُوا إِلاَّ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ فَإِنَّهُ لاَ صَلاَةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِهَا " .
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz bomdod namozida Rasululloh ﷺning orqalarida edik. Rasululloh ﷺ qiroat qildilar va qiroat (oʻqish) u zotga ogʻir keldi. (Namozdan) boʻshagach: «Sizlar imomingiz orqasida (Qurʼon) oʻqiyapsizlarmi?» dedilar. Biz: «Ha, shunday, ey Rasululloh», dedik. U zot: «Fotihatul-kitobdan boshqasini oʻqimanglar, chunki uni oʻqimagan kishining namozi (durust) emas», dedilar.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз бомдод намозида Расулуллоҳ ﷺнинг орқаларида эдик. Расулуллоҳ ﷺ қироат қилдилар ва қироат (ўқиш) у зотга оғир келди. (Намоздан) бўшагач: «Сизлар имомингиз орқасида (Қуръон) ўқияпсизларми?» дедилар. Биз: «Ҳа, шундай, эй Расулуллоҳ», дедик. У зот: «Фотиҳатул-китобдан бошқасини ўқиманглар, чунки уни ўқимаган кишининг намози (дуруст) эмас», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ حَاتِمِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ نُسَىٍّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " خَيْرُ الْكَفَنِ الْحُلَّةُ وَخَيْرُ الأُضْحِيَةِ الْكَبْشُ الأَقْرَنُ " .
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan Rasululloh ﷺ haqlarida rivoyat qilinadiki, u zot: «Eng yaxshi kafan hulla (boʻlib qoʻyiladigan kiyim)dir, eng yaxshi qurbonlik esa shoxli qoʻchqordir», dedilar.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан Расулуллоҳ ﷺ ҳақларида ривоят қилинадики, у зот: «Энг яхши кафан ҳулла (бўлиб қўйиладиган кийим)дир, энг яхши қурбонлик эса шохли қўчқордир», дедилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ بَهْرَامَ الْمَدَائِنِيُّ، أَخْبَرَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَسْبَاطِ الْحَارِثِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمَانَ بْنِ جُنَادَةَ بْنِ أَبِي أُمَيَّةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُومُ فِي الْجَنَازَةِ حَتَّى تُوضَعَ فِي اللَّحْدِ فَمَرَّ بِهِ حَبْرٌ مِنَ الْيَهُودِ فَقَالَ هَكَذَا نَفْعَلُ . فَجَلَسَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ " اجْلِسُوا خَالِفُوهُمْ " .
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ janoza (oʻtganda) u lahadga qoʻyilmaguncha oʻrinlaridan turib turar edilar. Bir kuni yonlaridan yahudiylarning bir olimi oʻtib qoldi-da: «Biz ham mana shunday qilamiz», dedi. Shunda Nabiy ﷺ oʻtirib oldilar va: «Oʻtiringlar, ularga muxolif boʻlinglar», dedilar.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жаноза (ўтганда) у лаҳадга қўйилмагунча ўринларидан туриб турар эдилар. Бир куни ёнларидан яҳудийларнинг бир олими ўтиб қолди-да: «Биз ҳам мана шундай қиламиз», деди. Шунда Набий ﷺ ўтириб олдилар ва: «Ўтиринглар, уларга мухолиф бўлинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْخَلِيلِ، عَنْ مُسْلِمٍ الْمَكِّيِّ، عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ الصَّنْعَانِيِّ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الذَّهَبُ بِالذَّهَبِ تِبْرُهَا وَعَيْنُهَا وَالْفِضَّةُ بِالْفِضَّةِ تِبْرُهَا وَعَيْنُهَا وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ مُدْىٌ بِمُدْىٍ وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ مُدْىٌ بِمُدْىٍ وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ مُدْىٌ بِمُدْىٍ وَالْمِلْحُ بِالْمِلْحِ مُدْىٌ بِمُدْىٍ فَمَنْ زَادَ أَوِ ازْدَادَ فَقَدْ أَرْبَى وَلاَ بَأْسَ بِبَيْعِ الذَّهَبِ بِالْفِضَّةِ - وَالْفِضَّةُ أَكْثَرُهُمَا - يَدًا بِيَدٍ وَأَمَّا نَسِيئَةً فَلاَ وَلاَ بَأْسَ بِبَيْعِ الْبُرِّ بِالشَّعِيرِ وَالشَّعِيرُ أَكْثَرُهُمَا يَدًا بِيَدٍ وَأَمَّا نَسِيئَةً فَلاَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ وَهِشَامٌ الدَّسْتَوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ بِإِسْنَادِهِ .
Al-Hasan ibn Ali bizga, Bishr ibn Umar unga, Hammom unga Qatodadan, u Abul-Xalildan, u Muslim al-Makkiydan, u Abul-Ashʼas as-Sanʼoniydan, u Uboda ibn as-Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ: «Oltin oltinga, xom va zarb qilingani; kumush kumushga, xom va zarb qilingani (teng vaznda); bugʻdoy bugʻdoyga, mudy-mudyga (oʻlchovma-oʻlchov); arpa arpaga, mudy-mudyga; xurmo xurmoga, mudy-mudyga; tuz tuzga, mudy-mudyga (sotiladi). Kim ziyoda qilsa yoki ziyoda olsa, demak, riboxoʻrlik qilibdi. Oltinni kumushga sotishda zarar yoʻq — kumush ulardan koʻproq boʻlsa ham — qoʻlma-qoʻl boʻlsa. Ammo nasiyaga (boʻlsa) yoʻq. Bugʻdoyni arpaga sotishda zarar yoʻq — arpa ulardan koʻproq boʻlsa ham — qoʻlma-qoʻl boʻlsa. Ammo nasiyaga (boʻlsa) yoʻq», dedilar. Abu Dovud aytadi: Bu hadisni Said ibn Abu Aruba va Hishom ad-Dastuvoiy Qatodadan, u Muslim ibn Yasordan, uning isnodi bilan rivoyat qilganlar.Ал-Ҳасан ибн Али бизга, Бишр ибн Умар унга, Ҳаммом унга Қатодадан, у Абул-Халилдан, у Муслим ал-Маккийдан, у Абул-Ашъас ас-Санъонийдан, у Убода ибн ас-Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ: «Олтин олтинга, хом ва зарб қилингани; кумуш кумушга, хом ва зарб қилингани (тенг вазнда); буғдой буғдойга, мудй-мудйга (ўлчовма-ўлчов); арпа арпага, мудй-мудйга; хурмо хурмога, мудй-мудйга; туз тузга, мудй-мудйга (сотилади). Ким зиёда қилса ёки зиёда олса, демак, рибохўрлик қилибди. Олтинни кумушга сотишда зарар йўқ — кумуш улардан кўпроқ бўлса ҳам — қўлма-қўл бўлса. Аммо насияга (бўлса) йўқ. Буғдойни арпага сотишда зарар йўқ — арпа улардан кўпроқ бўлса ҳам — қўлма-қўл бўлса. Аммо насияга (бўлса) йўқ», дедилар. Абу Довуд айтади: Бу ҳадисни Саид ибн Абу Аруба ва Ҳишом ад-Дастувоий Қатодадан, у Муслим ибн Ясордан, унинг исноди билан ривоят қилганлар.
حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، حَدَّثَنِي بَحِيرٌ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الأَسْوَدِ، عَنْ جُنَادَةَ بْنِ أَبِي أُمَيَّةَ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، أَنَّهُ حَدَّثَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنِّي قَدْ حَدَّثْتُكُمْ عَنِ الدَّجَّالِ حَتَّى خَشِيتُ أَنْ لاَ تَعْقِلُوا إِنَّ مَسِيحَ الدَّجَّالِ رَجُلٌ قَصِيرٌ أَفْحَجُ جَعْدٌ أَعْوَرُ مَطْمُوسُ الْعَيْنِ لَيْسَ بِنَاتِئَةٍ وَلاَ جَحْرَاءَ فَإِنْ أُلْبِسَ عَلَيْكُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّ رَبَّكُمْ لَيْسَ بِأَعْوَرَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ عَمْرُو بْنُ الأَسْوَدِ وَلِيَ الْقَضَاءَ .
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu) ularga rivoyat qilishicha, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Men sizlarga Dajjol haqida shu qadar koʻp aytdimki, hatto anglamay qolasizlar deb qoʻrqdim. Albatta, Masihu Dajjol pakana, oyoqlari yoyiq, jingalak sochli, koʻr — koʻzi oʻchgan, ne boʻrtib chiqqan, ne chuqur botgan kishidir. Agar bu sizga chalkash boʻlib qolsa, bilingki, Robbingiz koʻr emasdir». Abu Dovud aytdi: Amr ibn Asvad qozilik vazifasini ado etgan.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу) уларга ривоят қилишича, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мен сизларга Дажжол ҳақида шу қадар кўп айтдимки, ҳатто англамай қоласизлар деб қўрқдим. Албатта, Масиҳу Дажжол пакана, оёқлари ёйиқ, жингалак сочли, кўр — кўзи ўчган, не бўртиб чиққан, не чуқур ботган кишидир. Агар бу сизга чалкаш бўлиб қолса, билингки, Роббингиз кўр эмасдир». Абу Довуд айтди: Амр ибн Асвад қозилик вазифасини адо этган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَوْفٍ الطَّائِيُّ، حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ رَوْحِ بْنِ خُلَيْدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ، - يَعْنِي الْوَهْبِيَّ - حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دَلْهَمٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْمُحَبَّقِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ نَاسٌ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ يَا أَبَا ثَابِتٍ قَدْ نَزَلَتِ الْحُدُودُ لَوْ أَنَّكَ وَجَدْتَ مَعَ امْرَأَتِكَ رَجُلاً كَيْفَ كُنْتَ صَانِعًا قَالَ كُنْتُ ضَارِبَهُمَا بِالسَّيْفِ حَتَّى يَسْكُتَا أَفَأَنَا أَذْهَبُ فَأَجْمَعُ أَرْبَعَةَ شُهَدَاءَ فَإِلَى ذَلِكَ قَدْ قَضَى الْحَاجَةَ . فَانْطَلَقُوا فَاجْتَمَعُوا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَمْ تَرَ إِلَى أَبِي ثَابِتٍ قَالَ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كَفَى بِالسَّيْفِ شَاهِدًا " . ثُمَّ قَالَ " لاَ لاَ أَخَافُ أَنْ يَتَتَايَعَ فِيهَا السَّكْرَانُ وَالْغَيْرَانُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَى وَكِيعٌ أَوَّلَ هَذَا الْحَدِيثِ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ دَلْهَمٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْمُحَبَّقِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَإِنَّمَا هَذَا إِسْنَادُ حَدِيثِ ابْنِ الْمُحَبَّقِ أَنَّ رَجُلاً وَقَعَ عَلَى جَارِيَةِ امْرَأَتِهِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ الْفَضْلُ بْنُ دَلْهَمٍ لَيْسَ بِالْحَافِظِ كَانَ قَصَّابًا بِوَاسِطَ .
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan, u Paygʻambar ﷺdan shu hadisni rivoyat qiladi. (Unda shunday deyilgan:) Odamlar Saʼd ibn Ubodaga: «Ey Abu Sobit, hadlar nozil boʻldi. Agar xotining bilan birga bir erkakni topib qolsang, qanday yoʻl tutar eding?», deyishdi. U: «Men ikkovini ovozlari oʻchgunicha (oʻlgunicha) qilich bilan urardim. Endi men borib toʻrtta guvoh toʻplaymanmi? U (vaqt)gacha esa (zinochi) hojatini chiqarib boʻlgan boʻladi-ku», dedi. Bas, ular ketib, Rasululloh ﷺning huzurlarida jam boʻlishdi va: «Ey Rasululloh, Abu Sobitning aytganini koʻrmadingizmi? U mana shunday, mana shunday dedi», deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Qilich guvoh boʻlishga yetarlidir», dedilar. Soʻng: «Yoʻq, yoʻq! Men bunda mast va rashkchi (odam) izidan borib ketishidan qoʻrqaman», dedilar. Abu Dovud aytdi: Vakiʼ bu hadisning boshini Fazl ibn Dalhamdan, u Hasandan, u Qabisa ibn Hurʼ, u Salama ibn Muhabbaqdan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilgan. Bu esa Ibn Muhabbaqning «bir kishi xotinining choʻrisiga yaqinlik qildi» degan hadisining isnodidir. Abu Dovud aytdi: Fazl ibn Dalham hofiz (kuchli rovi) emas edi; u Vositda qassob edi.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан, у Пайғамбар ﷺдан шу ҳадисни ривоят қилади. (Унда шундай дейилган:) Одамлар Саъд ибн Убодага: «Эй Абу Собит, ҳадлар нозил бўлди. Агар хотининг билан бирга бир эркакни топиб қолсанг, қандай йўл тутар эдинг?», дейишди. У: «Мен икковини овозлари ўчгунича (ўлгунича) қилич билан урардим. Энди мен бориб тўртта гувоҳ тўплайманми? У (вақт)гача эса (зиночи) ҳожатини чиқариб бўлган бўлади-ку», деди. Бас, улар кетиб, Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида жам бўлишди ва: «Эй Расулуллоҳ, Абу Собитнинг айтганини кўрмадингизми? У мана шундай, мана шундай деди», дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Қилич гувоҳ бўлишга етарлидир», дедилар. Сўнг: «Йўқ, йўқ! Мен бунда маст ва рашкчи (одам) изидан бориб кетишидан қўрқаман», дедилар. Абу Довуд айтди: Вакиъ бу ҳадиснинг бошини Фазл ибн Далҳамдан, у Ҳасандан, у Қабиса ибн Ҳуръ, у Салама ибн Муҳаббақдан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қилган. Бу эса Ибн Муҳаббақнинг «бир киши хотинининг чўрисига яқинлик қилди» деган ҳадисининг иснодидир. Абу Довуд айтди: Фазл ибн Далҳам ҳофиз (кучли рови) эмас эди; у Воситда қассоб эди.