أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ نَوْمِهِ فَلاَ يَغْمِسْ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا ثَلاَثًا فَإِنَّ أَحَدَكُمْ لاَ يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Biringiz uyqudan uygʻonsa, qoʻlini uch marta yuvmaguncha taharat suviga botirmasin. Chunki biringiz qoʻli kechasi qayerda boʻlganini bilmaydi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бирингиз уйқудан уйғонса, қўлини уч марта ювмагунча таҳарат сувига ботирмасин. Чунки бирингиз қўли кечаси қаерда бўлганини билмайди», — дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ جَرِيرٍ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا قَامَ مِنَ اللَّيْلِ يَشُوصُ فَاهُ بِالسِّوَاكِ ‏.‏

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi (uyqudan) turganlarida ogʻizlarini misvok bilan tozalar edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси (уйқудан) турганларида оғизларини мисвок билан тозалар эдилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا غَيْلاَنُ بْنُ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَسْتَنُّ وَطَرَفُ السِّوَاكِ عَلَى لِسَانِهِ وَهُوَ يَقُولُ ‏"‏ عَأْعَأْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ huzurlariga kirdim. U zot misvok ishlatayotgan edilar, misvokning uchi tillarida edi va «aʼ, aʼ» deb (ovoz chiqarib) turardilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига кирдим. У зот мисвок ишлатаётган эдилар, мисвокнинг учи тилларида эди ва «аъ, аъ» деб (овоз чиқариб) турардилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ ابْنُ سَعِيدٍ - قَالَ حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ أَقْبَلْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَمَعِي رَجُلاَنِ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ أَحَدُهُمَا عَنْ يَمِينِي وَالآخَرُ عَنْ يَسَارِي وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَسْتَاكُ فَكِلاَهُمَا سَأَلَ الْعَمَلَ قُلْتُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ نَبِيًّا مَا أَطْلَعَانِي عَلَى مَا فِي أَنْفُسِهِمَا وَمَا شَعَرْتُ أَنَّهُمَا يَطْلُبَانِ الْعَمَلَ فَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى سِوَاكِهِ تَحْتَ شَفَتِهِ قَلَصَتْ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّا لاَ - أَوْ لَنْ - نَسْتَعِينَ عَلَى الْعَمَلِ مَنْ أَرَادَهُ وَلَكِنِ اذْهَبْ أَنْتَ ‏"‏ ‏.‏ فَبَعَثَهُ عَلَى الْيَمَنِ ثُمَّ أَرْدَفَهُ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ رضى الله عنهما ‏.‏

Abu Burda rivoyat qilishicha, Abu Muso (roziyallohu anhu) shunday dedi: «Men Paygʻambar ﷺ huzurlariga keldim. U zot misvok ishlatayotgan edilar. Men bilan ashʼariylardan ikki kishi bor edi — biri oʻng tomonimda, ikkinchisi chap tomonimda. Ularning ikkisi ham (biror) lavozim soʻrashardi. Men: ‹Sizni haq bilan Paygʻambar qilib yuborgan Zotga qasamki, ular koʻngillaridagini menga bildirishmagan va men ularning lavozim talab qilayotganlarini sezmagan edim›, — dedim. Goʻyo men hozir ham u zotning labi ostidagi (orqaga) tortilgan misvoklarini koʻrayotgandekman. U zot: ‹Biz (hokimlik) lavozimini istagan kishini bu ishga olmaymiz — yoki: hech qachon olmaymiz. Balki sen boraqol›, — dedilar». Soʻngra u (Abu Muso)ni Yamanga (voliy qilib) yubordilar, keyin uning ortidan Muoz ibn Jabalni yubordilar. Alloh ulardan ikkisidan rozi boʻlsin.Абу Бурда ривоят қилишича, Абу Мусо (розияллоҳу анҳу) шундай деди: «Мен Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келдим. У зот мисвок ишлатаётган эдилар. Мен билан ашъарийлардан икки киши бор эди — бири ўнг томонимда, иккинчиси чап томонимда. Уларнинг иккиси ҳам (бирор) лавозим сўрашарди. Мен: ‹Сизни ҳақ билан Пайғамбар қилиб юборган Зотга қасамки, улар кўнгилларидагини менга билдиришмаган ва мен уларнинг лавозим талаб қилаётганларини сезмаган эдим›, — дедим. Гўё мен ҳозир ҳам у зотнинг лаби остидаги (орқага) тортилган мисвокларини кўраётгандекман. У зот: ‹Биз (ҳокимлик) лавозимини истаган кишини бу ишга олмаймиз — ёки: ҳеч қачон олмаймиз. Балки сен борақол›, — дедилар». Сўнгра у (Абу Мусо)ни Яманга (волий қилиб) юбордилар, кейин унинг ортидан Муоз ибн Жабални юбордилар. Аллоҳ улардан иккисидан рози бўлсин.

أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنْ يَزِيدَ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي عَتِيقٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ السِّوَاكُ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ ‏"‏ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Abu Atiq aytadi: Otam menga shunday dedi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan eshitdim, u Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qilib): «Misvok ogʻizni poklovchi, Robni rozi qiluvchidir», — dedilar.Абдурраҳмон ибн Абу Атиқ айтади: Отам менга шундай деди: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан эшитдим, у Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилиб): «Мисвок оғизни покловчи, Робни рози қилувчидир», — дедилар.

أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، وَعِمْرَانُ بْنُ مُوسَى، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ الْحَبْحَابِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قَدْ أَكْثَرْتُ عَلَيْكُمْ فِي السِّوَاكِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men sizlarga misvok (ishlatish) haqida koʻp (taʼkid) qildim», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизларга мисвок (ишлатиш) ҳақида кўп (таъкид) қилдим», — дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلاَةٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar ummatimga ogʻir boʻlib qolishidan (qoʻrqmaganimda), ularga har namoz oldidan misvok ishlatishni buyurar edim», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар умматимга оғир бўлиб қолишидан (қўрқмаганимда), уларга ҳар намоз олдидан мисвок ишлатишни буюрар эдим», — дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عِيسَى، - وَهُوَ ابْنُ يُونُسَ - عَنْ مِسْعَرٍ، عَنِ الْمِقْدَامِ، - وَهُوَ ابْنُ شُرَيْحٍ - عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ بِأَىِّ شَىْءٍ كَانَ يَبْدَأُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا دَخَلَ بَيْتَهُ قَالَتْ بِالسِّوَاكِ ‏.‏

Miqdom ibn Shurayh otasidan rivoyat qiladi: Men Oisha (roziyallohu anho)ga: «Paygʻambar ﷺ uylariga kirganlarida nima bilan boshlardilar?» — dedim. U: «Misvok bilan», — dedi.Миқдом ибн Шурайҳ отасидан ривоят қилади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)га: «Пайғамбар ﷺ уйларига кирганларида нима билан бошлардилар?» — дедим. У: «Мисвок билан», — деди.

أَخْبَرَنَا الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْفِطْرَةُ خَمْسٌ الاِخْتِتَانُ وَالاِسْتِحْدَادُ وَقَصُّ الشَّارِبِ وَتَقْلِيمُ الأَظْفَارِ وَنَتْفُ الإِبْطِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Fitrat (tabiiy odat) beshtadir: xatna qilish, qovni olish, moʻylovni qirqish, tirnoqlarni olish va qoʻltiq tukini yulish», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фитрат (табиий одат) бештадир: хатна қилиш, қовни олиш, мўйловни қирқиш, тирноқларни олиш ва қўлтиқ тукини юлиш», — дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ مَعْمَرًا، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ خَمْسٌ مِنَ الْفِطْرَةِ قَصُّ الشَّارِبِ وَنَتْفُ الإِبْطِ وَتَقْلِيمُ الأَظْفَارِ وَالاِسْتِحْدَادُ وَالْخِتَانُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Beshta (narsa) fitratdandir: moʻylovni qirqish, qoʻltiq tukini yulish, tirnoqlarni olish, qovni olish va xatna qilish», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бешта (нарса) фитратдандир: мўйловни қирқиш, қўлтиқ тукини юлиш, тирноқларни олиш, қовни олиш ва хатна қилиш», — дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ خَمْسٌ مِنَ الْفِطْرَةِ الْخِتَانُ وَحَلْقُ الْعَانَةِ وَنَتْفُ الإِبْطِ وَتَقْلِيمُ الأَظْفَارِ وَأَخْذُ الشَّارِبِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Beshta (narsa) fitratdandir: xatna qilish, qovni qirib tashlash, qoʻltiq tukini yulish, tirnoqlarni olish va moʻylovni (qirqib) olish», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бешта (нарса) фитратдандир: хатна қилиш, қовни қириб ташлаш, қўлтиқ тукини юлиш, тирноқларни олиш ва мўйловни (қирқиб) олиш», — дедилар.

أَخْبَرَنَا الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، عَنْ حَنْظَلَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْفِطْرَةُ قَصُّ الأَظْفَارِ وَأَخْذُ الشَّارِبِ وَحَلْقُ الْعَانَةِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Fitrat (amallari): tirnoqlarni olish, moʻylovni (qirqib) olish va qovni qirishdir», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фитрат (амаллари): тирноқларни олиш, мўйловни (қирқиб) олиш ва қовни қиришдир», — дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ لَمْ يَأْخُذْ شَارِبَهُ فَلَيْسَ مِنَّا ‏"‏ ‏.‏

Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim moʻylovini olmasa, u bizdan emas», — dedilar.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким мўйловини олмаса, у биздан эмас», — дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرٌ، - هُوَ ابْنُ سُلَيْمَانَ - عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ وَقَّتَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي قَصِّ الشَّارِبِ وَتَقْلِيمِ الأَظْفَارِ وَحَلْقِ الْعَانَةِ وَنَتْفِ الإِبْطِ أَنْ لاَ نَتْرُكَ أَكْثَرَ مِنْ أَرْبَعِينَ يَوْمًا ‏.‏ وَقَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ biz uchun moʻylovni olish, tirnoqlarni olish, qovni qirish va qoʻltiq tukini yulishda — qirq kundan ortiq tashlab qoʻymasligimizni — muddat qilib belgilab berdilar. (Anas) boshqa bir safar: «Qirq kecha», — dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ биз учун мўйловни олиш, тирноқларни олиш, қовни қириш ва қўлтиқ тукини юлишда — қирқ кундан ортиқ ташлаб қўймаслигимизни — муддат қилиб белгилаб бердилар. (Анас) бошқа бир сафар: «Қирқ кеча», — деди.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، - هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ - عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَحْفُوا الشَّوَارِبَ وَأَعْفُوا اللِّحَى ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Moʻylovlarni qisqartiringlar va soqollarni qoʻyib (oʻstirib) yuboringlar», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мўйловларни қисқартиринглар ва соқолларни қўйиб (ўстириб) юборинглар», — дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ الْخَطْمِيُّ، عُمَيْرُ بْنُ يَزِيدَ قَالَ حَدَّثَنِي الْحَارِثُ بْنُ فُضَيْلٍ، وَعُمَارَةُ بْنُ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ، قَالَ خَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْخَلاَءِ وَكَانَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ أَبْعَدَ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Abu Qurod (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan ochiq joyga (hojat chiqargani) chiqdim. U zot hojat chiqarmoqchi boʻlsalar, uzoqqa borar edilar.Абдурраҳмон ибн Абу Қурод (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан очиқ жойга (ҳожат чиқаргани) чиқдим. У зот ҳожат чиқармоқчи бўлсалар, узоққа борар эдилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا ذَهَبَ الْمَذْهَبَ أَبْعَدَ قَالَ فَذَهَبَ لِحَاجَتِهِ - وَهُوَ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ - فَقَالَ ‏"‏ ائْتِنِي بِوَضُوءٍ ‏"‏ ‏.‏ فَأَتَيْتُهُ بِوَضُوءٍ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ ‏.‏ قَالَ الشَّيْخُ إِسْمَاعِيلُ هُوَ ابْنُ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي كَثِيرٍ الْقَارِئُ ‏.‏

Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hojat chiqargani borsalar, uzoqqa borar edilar. (Mugʻira) aytadi: U zot safarlaridan birida hojatlari uchun bordilar va: «Menga taharat (suvi) keltir», — dedilar. Men u zotga taharat (suvi) keltirdim, u zot taharat oldilar va maxsilari ustiga mash tortdilar. Shayx (muallif): «Ismoil — bu Ibn Jaʼfar ibn Abu Kasir al-Qoriʼdir», — dedi.Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳожат чиқаргани борсалар, узоққа борар эдилар. (Муғира) айтади: У зот сафарларидан бирида ҳожатлари учун бордилар ва: «Менга таҳарат (суви) келтир», — дедилар. Мен у зотга таҳарат (суви) келтирдим, у зот таҳарат олдилар ва махсилари устига маш тортдилар. Шайх (муаллиф): «Исмоил — бу Ибн Жаъфар ибн Абу Касир ал-Қориъдир», — деди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، قَالَ أَنْبَأَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ كُنْتُ أَمْشِي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَانْتَهَى إِلَى سُبَاطَةِ قَوْمٍ فَبَالَ قَائِمًا فَتَنَحَّيْتُ عَنْهُ فَدَعَانِي وَكُنْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ حَتَّى فَرَغَ ثُمَّ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ ‏.‏

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan ketayotgan edim. U zot bir qavmning axlatxonasiga yetib bordilar va tik turgan holda siydik qildilar. Men u zotdan chetga surildim, ammo u zot meni chaqirdilar. Men u zot (hojatdan) boʻshaguncha orqalarida turdim. Soʻngra u zot taharat oldilar va maxsilari ustiga mash tortdilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан кетаётган эдим. У зот бир қавмнинг ахлатхонасига етиб бордилар ва тик турган ҳолда сийдик қилдилар. Мен у зотдан четга сурилдим, аммо у зот мени чақирдилар. Мен у зот (ҳожатдан) бўшагунча орқаларида турдим. Сўнгра у зот таҳарат олдилар ва махсилари устига маш тортдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا دَخَلَ الْخَلاَءَ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hojatxonaga kirganlarida: «Allohumma inni aʼuzu bika minal-xubusi val-xaboisi (Ey Alloh, men erkak va ayol shaytonlardan Senga panoh tilayman)», — der edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳожатхонага кирганларида: «Аллоҳумма инни аъузу бика минал-хубуси вал-хабоиси (Эй Аллоҳ, мен эркак ва аёл шайтонлардан Сенга паноҳ тилайман)», — дер эдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، وَاللَّفْظُ، لَهُ عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ رَافِعِ بْنِ إِسْحَاقَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا أَيُّوبَ الأَنْصَارِيَّ، وَهُوَ بِمِصْرَ يَقُولُ وَاللَّهِ مَا أَدْرِي كَيْفَ أَصْنَعُ بِهَذِهِ الْكَرَايِيسِ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا ذَهَبَ أَحَدُكُمْ إِلَى الْغَائِطِ أَوِ الْبَوْلِ فَلاَ يَسْتَقْبِلِ الْقِبْلَةَ وَلاَ يَسْتَدْبِرْهَا ‏"‏ ‏.‏

Rofiʼ ibn Ishoq rivoyat qiladi: U Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)ning Misrda turganlarida shunday deganlarini eshitdi: «Allohga qasamki, men bu hojatxonalar bilan nima qilishni bilmayman. Holbuki Rasululloh ﷺ: ‹Biringiz katta yoki kichik hojat chiqargani borsa, qiblaga yuzlanmasin va unga orqa ham oʻgirmasin›, — degan edilar».Рофиъ ибн Ишоқ ривоят қилади: У Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)нинг Мисрда турганларида шундай деганларини эшитди: «Аллоҳга қасамки, мен бу ҳожатхоналар билан нима қилишни билмайман. Ҳолбуки Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бирингиз катта ёки кичик ҳожат чиқаргани борса, қиблага юзланмасин ва унга орқа ҳам ўгирмасин›, — деган эдилар».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ وَلاَ تَسْتَدْبِرُوهَا لِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُوا ‏"‏ ‏.‏

Abu Ayyub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Katta yoki kichik hojat (chiqarish) uchun qiblaga yuzlanmang va unga orqa ham oʻgirmang, balki sharq yoki gʻarb tomonga (yuzlaning)», — dedilar.Абу Айюб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Катта ёки кичик ҳожат (чиқариш) учун қиблага юзланманг ва унга орқа ҳам ўгирманг, балки шарқ ёки ғарб томонга (юзланинг)», — дедилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا غُنْدَرٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا أَتَى أَحَدُكُمُ الْغَائِطَ فَلاَ يَسْتَقْبِلِ الْقِبْلَةَ وَلَكِنْ لِيُشَرِّقْ أَوْ لِيُغَرِّبْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz katta hojat (chiqarish)ga kelsa, qiblaga yuzlanmasin, balki sharq yoki gʻarb tomonga yuzlansin», — dedilar.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз катта ҳожат (чиқариш)га келса, қиблага юзланмасин, балки шарқ ёки ғарб томонга юзлансин», — дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنْ عَمِّهِ، وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ لَقَدِ ارْتَقَيْتُ عَلَى ظَهْرِ بَيْتِنَا فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى لَبِنَتَيْنِ مُسْتَقْبِلَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ لِحَاجَتِهِ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men uyimizning tomiga chiqib, Rasululloh ﷺni ikkita gʻisht ustida, Baytul-Maqdisga (Quddusga) yuzlangan holda hojat chiqarayotganlarini koʻrdim.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен уйимизнинг томига чиқиб, Расулуллоҳ ﷺни иккита ғишт устида, Байтул-Мақдисга (Қуддусга) юзланган ҳолда ҳожат чиқараётганларини кўрдим.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ دُرُسْتَ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو إِسْمَاعِيلَ، - وَهُوَ الْقَنَّادُ - قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي قَتَادَةَ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا بَالَ أَحَدُكُمْ فَلاَ يَأْخُذْ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Abu Qatoda otasidan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz siydik qilsa, jinsiy aʼzosini oʻng qoʻli bilan ushlamasin», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Абу Қатода отасидан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз сийдик қилса, жинсий аъзосини ўнг қўли билан ушламасин», — дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ وَكِيعٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ يَحْيَى، - هُوَ ابْنُ أَبِي كَثِيرٍ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا دَخَلَ أَحَدُكُمُ الْخَلاَءَ فَلاَ يَمَسَّ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Abu Qatoda otasidan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz hojatxonaga kirsa, jinsiy aʼzosiga oʻng qoʻli bilan tegmasin», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Абу Қатода отасидан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз ҳожатхонага кирса, жинсий аъзосига ўнг қўли билан тегмасин», — дедилар.

أَخْبَرَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ قَائِمًا ‏.‏

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir qavmning axlatxonasiga keldilar va tik turgan holda siydik qildilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир қавмнинг ахлатхонасига келдилар ва тик турган ҳолда сийдик қилдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ، أَنَّ حُذَيْفَةَ، قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ قَائِمًا ‏.‏

Mansur aytadi: Men Abu Voildan eshitdimki, Huzayfa (roziyallohu anhu) shunday dedi: «Rasululloh ﷺ bir qavmning axlatxonasiga keldilar va tik turgan holda siydik qildilar».Мансур айтади: Мен Абу Воилдан эшитдимки, Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺ бир қавмнинг ахлатхонасига келдилар ва тик турган ҳолда сийдик қилдилар».

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ أَنْبَأَنَا بَهْزٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُلَيْمَانَ، وَمَنْصُورٌ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَشَى إِلَى سُبَاطَةِ قَوْمٍ فَبَالَ قَائِمًا ‏.‏ قَالَ سُلَيْمَانُ فِي حَدِيثِهِ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ وَلَمْ يَذْكُرْ مَنْصُورٌ الْمَسْحَ ‏.‏

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bir qavmning axlatxonasiga bordilar va tik turgan holda siydik qildilar. Sulaymon ibn Ubaydulloh oʻz rivoyatida: «Va u zot maxsilari ustiga mash tortdilar», — dedi. Mansur esa mash (tortish)ni eslatmadi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бир қавмнинг ахлатхонасига бордилар ва тик турган ҳолда сийдик қилдилар. Сулаймон ибн Убайдуллоҳ ўз ривоятида: «Ва у зот махсилари устига маш тортдилар», — деди. Мансур эса маш (тортиш)ни эслатмади.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا شَرِيكٌ، عَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَالَ قَائِمًا فَلاَ تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلاَّ جَالِسًا ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Kimki sizlarga Rasululloh ﷺ tik turib siydik qildilar desa, unga ishonmanglar. U zot faqat oʻtirgan holdagina siydik qilardilar», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Кимки сизларга Расулуллоҳ ﷺ тик туриб сийдик қилдилар деса, унга ишонманглар. У зот фақат ўтирган ҳолдагина сийдик қилардилар», — деди.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ابْنِ حَسَنَةَ، قَالَ خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَفِي يَدِهِ كَهَيْئَةِ الدَّرَقَةِ فَوَضَعَهَا ثُمَّ جَلَسَ خَلْفَهَا فَبَالَ إِلَيْهَا فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ انْظُرُوا يَبُولُ كَمَا تَبُولُ الْمَرْأَةُ فَسَمِعَهُ فَقَالَ ‏"‏ أَوَمَا عَلِمْتَ مَا أَصَابَ صَاحِبُ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا إِذَا أَصَابَهُمْ شَىْءٌ مِنَ الْبَوْلِ قَرَضُوهُ بِالْمَقَارِيضِ فَنَهَاهُمْ صَاحِبُهُمْ فَعُذِّبَ فِي قَبْرِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Hasana (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qoʻllarida qalqonsimon bir narsa bilan oldimizga chiqdilar. Uni (yerga) qoʻyib, ortida oʻtirdilar va unga qaratib siydik qildilar. Baʼzi odamlar: «Qaranglar, u ayol siydik qilgandek siydik qilyapti», — deyishdi. U zot buni eshitib: «Bani Isroildan boʻlgan (oʻsha) kishiga nima yetganini bilmaysanmi? Ularga (kiyimlariga) siydikdan biror narsa tegsa, oʻsha (joy)ni qaychi bilan qirqib tashlashardi. Ularning (oʻsha) kishisi ularni bundan qaytargan edi, shu (sababli) qabrida azoblandi», — dedilar.Абдурраҳмон ибн Ҳасана (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қўлларида қалқонсимон бир нарса билан олдимизга чиқдилар. Уни (ерга) қўйиб, ортида ўтирдилар ва унга қаратиб сийдик қилдилар. Баъзи одамлар: «Қаранглар, у аёл сийдик қилгандек сийдик қиляпти», — дейишди. У зот буни эшитиб: «Бани Исроилдан бўлган (ўша) кишига нима етганини билмайсанми? Уларга (кийимларига) сийдикдан бирор нарса тегса, ўша (жой)ни қайчи билан қирқиб ташлашарди. Уларнинг (ўша) кишиси уларни бундан қайтарган эди, шу (сабабли) қабрида азобланди», — дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ وَكِيعٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ سَمِعْتُ مُجَاهِدًا، يُحَدِّثُ عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى قَبْرَيْنِ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُمَا يُعَذَّبَانِ وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ أَمَّا هَذَا فَكَانَ لاَ يَسْتَنْزِهُ مِنْ بَوْلِهِ وَأَمَّا هَذَا فَإِنَّهُ كَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ دَعَا بِعَسِيبٍ رَطْبٍ فَشَقَّهُ بِاثْنَيْنِ فَغَرَسَ عَلَى هَذَا وَاحِدًا وَعَلَى هَذَا وَاحِدًا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ لَعَلَّهُ يُخَفَّفُ عَنْهُمَا مَا لَمْ يَيْبَسَا ‏"‏ ‏.‏ خَالَفَهُ مَنْصُورٌ رَوَاهُ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَلَمْ يَذْكُرْ طَاوُسًا ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ikkita qabr yonidan oʻtdilar va: «Bu ikkovi azoblanmoqda. Ular katta (qiyin) ish uchun azoblanayotgani yoʻq. Bittasi siydigidan ehtiyot boʻlmas edi, ikkinchisi esa chaqimchilik qilib yurardi», — dedilar. Soʻngra (u zot) hoʻl xurmo shoxini soʻrab, uni ikkiga boʻldilar va biriga bittadan (shox) sanchib qoʻydilar, soʻng: «Shu (shoxlar) qurib qolmagunicha, ulardan (azob) yengillatilishi mumkin», — dedilar. (Roviy:) Mansur unga (Aʼmashga) muxolif boʻlib, buni Mujohiddan, u Ibn Abbosdan deb rivoyat qildi va Tovusni eslatmadi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ иккита қабр ёнидан ўтдилар ва: «Бу иккови азобланмоқда. Улар катта (қийин) иш учун азобланаётгани йўқ. Биттаси сийдигидан эҳтиёт бўлмас эди, иккинчиси эса чақимчилик қилиб юрарди», — дедилар. Сўнгра (у зот) ҳўл хурмо шохини сўраб, уни иккига бўлдилар ва бирига биттадан (шох) санчиб қўйдилар, сўнг: «Шу (шохлар) қуриб қолмагунича, улардан (азоб) енгиллатилиши мумкин», — дедилар. (Ровий:) Мансур унга (Аъмашга) мухолиф бўлиб, буни Мужоҳиддан, у Ибн Аббосдан деб ривоят қилди ва Товусни эслатмади.

أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْوَزَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَتْنِي حُكَيْمَةُ بِنْتُ أُمَيْمَةَ، عَنْ أُمِّهَا، أُمَيْمَةَ بِنْتِ رُقَيْقَةَ قَالَتْ كَانَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَدَحٌ مِنْ عَيْدَانٍ يَبُولُ فِيهِ وَيَضَعُهُ تَحْتَ السَّرِيرِ ‏.‏

Umayma bint Ruqayqa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺning yogʻochdan yasalgan bir idishlari bor edi, unga siydik qilar va uni karavot ostiga qoʻyib qoʻyar edilar.Умайма бинт Руқайқа (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺнинг ёғочдан ясалган бир идишлари бор эди, унга сийдик қилар ва уни каравот остига қўйиб қўяр эдилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَزْهَرُ، أَنْبَأَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ يَقُولُونَ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَوْصَى إِلَى عَلِيٍّ لَقَدْ دَعَا بِالطَّسْتِ لِيَبُولَ فِيهَا فَانْخَنَثَتْ نَفْسُهُ وَمَا أَشْعُرُ فَإِلَى مَنْ أَوْصَى قَالَ الشَّيْخُ أَزْهَرُ هُوَ ابْنُ سَعْدٍ السَّمَّانُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Ular Paygʻambar ﷺ Aliga vasiyat qildilar (xalifalikni topshirdilar), deyishadi. Holbuki u zot siydik qilish uchun tos soʻragan edilar, soʻng (mening bagʻrimda) jonlari uzildi, men buni sezmay ham qoldim. Qachon, kimga vasiyat qilibdilar?» — dedi. Shayx: «Azhar — bu Ibn Saʼd as-Sammondir», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Улар Пайғамбар ﷺ Алига васият қилдилар (халифаликни топширдилар), дейишади. Ҳолбуки у зот сийдик қилиш учун тос сўраган эдилар, сўнг (менинг бағримда) жонлари узилди, мен буни сезмай ҳам қолдим. Қачон, кимга васият қилибдилар?» — деди. Шайх: «Азҳар — бу Ибн Саъд ас-Саммондир», — деди.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَرْجِسَ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَبُولَنَّ أَحَدُكُمْ فِي جُحْرٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لِقَتَادَةَ وَمَا يُكْرَهُ مِنَ الْبَوْلِ فِي الْجُحْرِ قَالَ يُقَالُ إِنَّهَا مَسَاكِنُ الْجِنِّ ‏.‏

Qatoda Abdulloh ibn Sarjis (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: Allohning Paygʻambari ﷺ: «Biringiz (yerdagi) teshikka (kavakka) siydik qilmasin», — dedilar. Qatodaga: «Teshikka siydik qilish nega makruh?» — deyishdi. U: «Aytishlaricha, ular jinlarning maskanlaridir», — dedi.Қатода Абдуллоҳ ибн Саржис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ: «Бирингиз (ердаги) тешикка (кавакка) сийдик қилмасин», — дедилар. Қатодага: «Тешикка сийдик қилиш нега макруҳ?» — дейишди. У: «Айтишларича, улар жинларнинг масканларидир», — деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى عَنِ الْبَوْلِ فِي الْمَاءِ الرَّاكِدِ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ turgʻun (oqmaydigan) suvga siydik qilishni man etdilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ турғун (оқмайдиган) сувга сийдик қилишни ман этдилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الأَشْعَثِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَبُولَنَّ أَحَدُكُمْ فِي مُسْتَحَمِّهِ فَإِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Biringiz choʻmiladigan joyiga siydik qilmasin, chunki vasvasaning koʻpi oʻshandan (kelib chiqadi)», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бирингиз чўмиладиган жойига сийдик қилмасин, чунки васвасанинг кўпи ўшандан (келиб чиқади)», — дедилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، وَقَبِيصَةُ، قَالاَ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ مَرَّ رَجُلٌ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَبُولُ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ السَّلاَمَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Paygʻambar ﷺning yonlaridan, u zot siydik qilayotganlarida oʻtib, salom berdi. (Ammo) u zot uning salomiga alik olmadilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Пайғамбар ﷺнинг ёнларидан, у зот сийдик қилаётганларида ўтиб, салом берди. (Аммо) у зот унинг саломига алик олмадилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ حُضَيْنٍ أَبِي سَاسَانَ، عَنِ الْمُهَاجِرِ بْنِ قُنْفُذٍ، أَنَّهُ سَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَبُولُ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ السَّلاَمَ حَتَّى تَوَضَّأَ فَلَمَّا تَوَضَّأَ رَدَّ عَلَيْهِ ‏.‏

Muhojir ibn Qunfuz (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Paygʻambar ﷺ siydik qilayotganlarida salom berdi, (ammo) u zot taharat olmagunlaricha uning salomiga alik olmadilar. Taharat olgach, alik oldilar.Муҳожир ибн Қунфуз (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Пайғамбар ﷺ сийдик қилаётганларида салом берди, (аммо) у зот таҳарат олмагунларича унинг саломига алик олмадилар. Таҳарат олгач, алик олдилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ بْنِ سَنَّةَ الْخُزَاعِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يَسْتَطِيبَ أَحَدُكُمْ بِعَظْمٍ أَوْ رَوْثٍ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ biringizning suyak yoki tezak bilan tozalanishini man etdilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бирингизнинг суяк ёки тезак билан тозаланишини ман этдилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، - يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلاَنَ، قَالَ أَخْبَرَنِي الْقَعْقَاعُ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا أَنَا لَكُمْ مِثْلُ الْوَالِدِ أُعَلِّمُكُمْ إِذَا ذَهَبَ أَحَدُكُمْ إِلَى الْخَلاَءِ فَلاَ يَسْتَقْبِلِ الْقِبْلَةَ وَلاَ يَسْتَدْبِرْهَا وَلاَ يَسْتَنْجِ بِيَمِينِهِ ‏"‏ وَكَانَ يَأْمُرُ بِثَلاَثَةِ أَحْجَارٍ وَنَهَى عَنِ الرَّوْثِ وَالرِّمَّةِ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Men sizlarga xuddi ota kabidirman, sizlarga (kerakli narsalarni) oʻrgataman. Biringiz hojatxonaga borsa, qiblaga yuzlanmasin va unga orqa ham oʻgirmasin, oʻng qoʻli bilan istinjo qilmasin», — dedilar. U zot uchta tosh (ishlatish)ga buyurar va tezak hamda (chirigan) suyak (bilan tozalanish)dan qaytarar edilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мен сизларга худди ота кабидирман, сизларга (керакли нарсаларни) ўргатаман. Бирингиз ҳожатхонага борса, қиблага юзланмасин ва унга орқа ҳам ўгирмасин, ўнг қўли билан истинжо қилмасин», — дедилар. У зот учта тош (ишлатиш)га буюрар ва тезак ҳамда (чириган) суяк (билан тозаланиш)дан қайтарар эдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ سَلْمَانَ، قَالَ قَالَ لَهُ رَجُلٌ إِنَّ صَاحِبَكُمْ لَيُعَلِّمُكُمْ حَتَّى الْخِرَاءَةَ ‏.‏ قَالَ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ أَوْ نَسْتَنْجِيَ بِأَيْمَانِنَا أَوْ نَكْتَفِيَ بِأَقَلَّ مِنْ ثَلاَثَةِ أَحْجَارٍ ‏.‏

Salmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi unga: «Sizlarning hamrohingiz (Paygʻambar ﷺ) sizlarga hatto hojat chiqarishni ham oʻrgatadimi?» — dedi. U: «Ha, u zot bizni katta yoki kichik hojat chiqarishda qiblaga yuzlanishdan, oʻng qoʻlimiz bilan istinjo qilishdan yoki uchtadan kam tosh bilan kifoyalanishdan qaytardilar», — dedi.Салмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши унга: «Сизларнинг ҳамроҳингиз (Пайғамбар ﷺ) сизларга ҳатто ҳожат чиқаришни ҳам ўргатадими?» — деди. У: «Ҳа, у зот бизни катта ёки кичик ҳожат чиқаришда қиблага юзланишдан, ўнг қўлимиз билан истинжо қилишдан ёки учтадан кам тош билан кифояланишдан қайтардилар», — деди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، عَنْ زُهَيْرٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ لَيْسَ أَبُو عُبَيْدَةَ ذَكَرَهُ وَلَكِنْ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ، يَقُولُ أَتَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْغَائِطَ وَأَمَرَنِي أَنْ آتِيَهُ بِثَلاَثَةِ أَحْجَارٍ فَوَجَدْتُ حَجَرَيْنِ وَالْتَمَسْتُ الثَّالِثَ فَلَمْ أَجِدْهُ فَأَخَذْتُ رَوْثَةً فَأَتَيْتُ بِهِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذَ الْحَجَرَيْنِ وَأَلْقَى الرَّوْثَةَ وَقَالَ ‏"‏ هَذِهِ رِكْسٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الرِّكْسُ طَعَامُ الْجِنِّ ‏.‏

Abu Ishoq aytadi: Buni Abu Ubayda emas, balki Abdurrahmon ibn al-Asvad otasidan (rivoyat qildi). U Abdulloh (ibn Masʼud)ning shunday deganini eshitgan: «Paygʻambar ﷺ katta hojatga bordilar va menga uchta tosh keltirishni buyurdilar. Men ikkita tosh topdim, uchinchisini qidirdim, ammo topolmadim, shuning uchun bir parcha tezak oldim va ularni Paygʻambar ﷺga keltirdim. U zot ikkita toshni oldilar, tezakni tashlab yubordilar va: ‹Bu — riks (nopok)dir›, — dedilar». Abu Abdurrahmon (Nasoiy): «Riks — jinlarning taomidir», — dedi.Абу Ишоқ айтади: Буни Абу Убайда эмас, балки Абдурраҳмон ибн ал-Асвад отасидан (ривоят қилди). У Абдуллоҳ (ибн Масъуд)нинг шундай деганини эшитган: «Пайғамбар ﷺ катта ҳожатга бордилар ва менга учта тош келтиришни буюрдилар. Мен иккита тош топдим, учинчисини қидирдим, аммо тополмадим, шунинг учун бир парча тезак олдим ва уларни Пайғамбар ﷺга келтирдим. У зот иккита тошни олдилар, тезакни ташлаб юбордилар ва: ‹Бу — рикс (нопок)дир›, — дедилар». Абу Абдурраҳмон (Насоий): «Рикс — жинларнинг таомидир», — деди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاَهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا اسْتَجْمَرْتَ فَأَوْتِرْ ‏"‏ ‏.‏

Salama ibn Qays (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Tosh bilan tozalansang, toq (son) qil», — dedilar.Салама ибн Қайс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Тош билан тозалансанг, тоқ (сон) қил», — дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ قُرْطٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا ذَهَبَ أَحَدُكُمْ إِلَى الْغَائِطِ فَلْيَذْهَبْ مَعَهُ بِثَلاَثَةِ أَحْجَارٍ فَلْيَسْتَطِبْ بِهَا فَإِنَّهَا تَجْزِي عَنْهُ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz katta hojatga borsa, oʻzi bilan uchta tosh olib borsin va ular bilan tozalansin, zero ular unga yetarli boʻladi», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз катта ҳожатга борса, ўзи билан учта тош олиб борсин ва улар билан тозалансин, зеро улар унга етарли бўлади», — дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا النَّضْرُ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا دَخَلَ الْخَلاَءَ أَحْمِلُ أَنَا وَغُلاَمٌ مَعِي نَحْوِي إِدَاوَةً مِنْ مَاءٍ فَيَسْتَنْجِي بِالْمَاءِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hojatxonaga borsalar, men va men kabi bir bola suv (toʻldirilgan) idishni koʻtarib borardik, u zot suv bilan istinjo qilardilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳожатхонага борсалар, мен ва мен каби бир бола сув (тўлдирилган) идишни кўтариб борардик, у зот сув билан истинжо қилардилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ مُعَاذَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ مُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَسْتَطِيبُوا بِالْمَاءِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ مِنْهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَفْعَلُهُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Erlaringizga suv bilan tozalanishni buyuringlar, men (buni aytishga) ulardan uyalaman. Rasululloh ﷺ shunday qilar edilar», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Эрларингизга сув билан тозаланишни буюринглар, мен (буни айтишга) улардан уяламан. Расулуллоҳ ﷺ шундай қилар эдилар», — деди.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا هِشَامٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا شَرِبَ أَحَدُكُمْ فَلاَ يَتَنَفَّسْ فِي إِنَائِهِ وَإِذَا أَتَى الْخَلاَءَ فَلاَ يَمَسَّ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِ وَلاَ يَتَمَسَّحْ بِيَمِينِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz (suv) ichsa, idish ichiga nafas chiqarmasin; hojatxonaga borsa, jinsiy aʼzosini oʻng qoʻli bilan ushlamasin va oʻng qoʻli bilan tozalanmasin», — dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз (сув) ичса, идиш ичига нафас чиқармасин; ҳожатхонага борса, жинсий аъзосини ўнг қўли билан ушламасин ва ўнг қўли билан тозаланмасин», — дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يَتَنَفَّسَ فِي الإِنَاءِ وَأَنْ يَمَسَّ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِ وَأَنْ يَسْتَطِيبَ بِيَمِينِهِ ‏.‏

Ibn Abu Qatoda otasidan rivoyat qiladi: Paygʻambar ﷺ idishga nafas chiqarishni, jinsiy aʼzoni oʻng qoʻl bilan ushlashni va oʻng qoʻl bilan tozalanishni man etdilar.Ибн Абу Қатода отасидан ривоят қилади: Пайғамбар ﷺ идишга нафас чиқаришни, жинсий аъзони ўнг қўл билан ушлашни ва ўнг қўл билан тозаланишни ман этдилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، وَشُعَيْبُ بْنُ يُوسُفَ، وَاللَّفْظُ، لَهُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَهْدِيٍّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، وَالأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ سَلْمَانَ، قَالَ قَالَ الْمُشْرِكُونَ إِنَّا لَنَرَى صَاحِبَكُمْ يُعَلِّمُكُمُ الْخِرَاءَةَ ‏.‏ قَالَ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِيَمِينِهِ وَيَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ وَقَالَ ‏"‏ لاَ يَسْتَنْجِي أَحَدُكُمْ بِدُونِ ثَلاَثَةِ أَحْجَارٍ ‏"‏ ‏.‏

Salmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Mushriklar: «Biz hamrohingizning sizlarga hatto hojat chiqarishni oʻrgatayotganini koʻrmoqdamiz», — deyishdi. U: «Ha, u zot bizni biror birimiz oʻng qoʻli bilan istinjo qilishidan va qiblaga yuzlanishidan qaytardilar hamda: ‹Biringiz uchtadan kam tosh bilan istinjo qilmasin›, — dedilar», — dedi.Салмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мушриклар: «Биз ҳамроҳингизнинг сизларга ҳатто ҳожат чиқаришни ўргатаётганини кўрмоқдамиз», — дейишди. У: «Ҳа, у зот бизни бирор биримиз ўнг қўли билан истинжо қилишидан ва қиблага юзланишидан қайтардилар ҳамда: ‹Бирингиз учтадан кам тош билан истинжо қилмасин›, — дедилар», — деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ الْمُخَرِّمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ شَرِيكٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ فَلَمَّا اسْتَنْجَى دَلَكَ يَدَهُ بِالأَرْضِ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ taharat oldilar, istinjo qilganlarida qoʻllarini yerga ishqaladilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ таҳарат олдилар, истинжо қилганларида қўлларини ерга ишқаладилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، - يَعْنِي ابْنَ حَرْبٍ - قَالَ حَدَّثَنَا أَبَانُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَتَى الْخَلاَءَ فَقَضَى الْحَاجَةَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ يَا جَرِيرُ هَاتِ طَهُورًا ‏"‏ ‏.‏ فَأَتَيْتُهُ بِالْمَاءِ فَاسْتَنْجَى بِالْمَاءِ وَقَالَ بِيَدِهِ فَدَلَكَ بِهَا الأَرْضَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا أَشْبَهُ بِالصَّوَابِ مِنْ حَدِيثِ شَرِيكٍ وَاللَّهُ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى أَعْلَمُ ‏.‏

Ibrohim ibn Jarir otasidan rivoyat qiladi: U (Jarir roziyallohu anhu) aytdi: «Men Paygʻambar ﷺ bilan birga edim. U zot hojatxonaga borib, hojatlarini chiqardilar, soʻng: ‹Ey Jarir, tahorat (suvi) keltir›, — dedilar. Men u zotga suv keltirdim, u zot suv bilan istinjo qildilar va qoʻllari bilan (ishora qilib) uni yerga ishqaladilar». Abu Abdurrahmon (Nasoiy): «Bu (rivoyat) Sharikning rivoyatidan koʻra toʻgʻriroqqa oʻxshaydi, Alloh subhonahu va taolo (eng) bilguvchidir», — dedi.Иброҳим ибн Жарир отасидан ривоят қилади: У (Жарир розияллоҳу анҳу) айтди: «Мен Пайғамбар ﷺ билан бирга эдим. У зот ҳожатхонага бориб, ҳожатларини чиқардилар, сўнг: ‹Эй Жарир, таҳорат (суви) келтир›, — дедилар. Мен у зотга сув келтирдим, у зот сув билан истинжо қилдилар ва қўллари билан (ишора қилиб) уни ерга ишқаладилар». Абу Абдурраҳмон (Насоий): «Бу (ривоят) Шарикнинг ривоятидан кўра тўғрироққа ўхшайди, Аллоҳ субҳонаҳу ва таоло (энг) билгувчидир», — деди.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، وَالْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، عَنْ أَبِي أُسَامَةَ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمَاءِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنَ الدَّوَابِّ وَالسِّبَاعِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلِ الْخَبَثَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Abdulloh ibn Umar otasidan rivoyat qiladi: U (Ibn Umar roziyallohu anhumo) aytdi: «Rasululloh ﷺdan suv va unga keladigan hayvonlar hamda yirtqichlar haqida soʻraldi. U zot: ‹Suv ikki qulla (miqdorida) boʻlsa, nopoklikni koʻtarmaydi›, — dedilar».Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умар отасидан ривоят қилади: У (Ибн Умар розияллоҳу анҳумо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺдан сув ва унга келадиган ҳайвонлар ҳамда йиртқичлар ҳақида сўралди. У зот: ‹Сув икки қулла (миқдорида) бўлса, нопокликни кўтармайди›, — дедилар».

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا، بَالَ فِي الْمَسْجِدِ فَقَامَ إِلَيْهِ بَعْضُ الْقَوْمِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ دَعُوهُ لاَ تُزْرِمُوهُ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا فَرَغَ دَعَا بِدَلْوٍ فَصَبَّهُ عَلَيْهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ يَعْنِي لاَ تَقْطَعُوا عَلَيْهِ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy (sahroyi) masjidda siydik qildi. Baʼzi odamlar unga (toʻxtatish uchun) turdilar, ammo Rasululloh ﷺ: «Uni qoʻyib beringlar, (siydigini) boʻlmanglar», — dedilar. U (siydikdan) boʻshagach, u zot bir chelak (suv) soʻrab, uni (oʻsha joyga) quydirdilar. Abu Abdurrahmon (Nasoiy): «Yaʼni, uni (siydikdan) toʻxtatib qoʻymanglar (degani)», — dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий (саҳройи) масжидда сийдик қилди. Баъзи одамлар унга (тўхтатиш учун) турдилар, аммо Расулуллоҳ ﷺ: «Уни қўйиб беринглар, (сийдигини) бўлманглар», — дедилар. У (сийдикдан) бўшагач, у зот бир челак (сув) сўраб, уни (ўша жойга) қуйдирдилар. Абу Абдурраҳмон (Насоий): «Яъни, уни (сийдикдан) тўхтатиб қўйманглар (дегани)», — деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ بَالَ أَعْرَابِيٌّ فِي الْمَسْجِدِ فَأَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِدَلْوٍ مِنْ مَاءٍ فَصُبَّ عَلَيْهِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy masjidda siydik qildi. Paygʻambar ﷺ bir chelak suv (keltirishni) buyurdilar va u (oʻsha joyga) quyildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий масжидда сийдик қилди. Пайғамбар ﷺ бир челак сув (келтиришни) буюрдилар ва у (ўша жойга) қуйилди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى الْمَسْجِدِ فَبَالَ فَصَاحَ بِهِ النَّاسُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اتْرُكُوهُ ‏"‏ ‏.‏ فَتَرَكُوهُ حَتَّى بَالَ ثُمَّ أَمَرَ بِدَلْوٍ فَصُبَّ عَلَيْهِ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy masjidga kelib siydik qildi, odamlar unga baqirishdi, ammo Rasululloh ﷺ: «Uni qoʻyib beringlar», — dedilar. Ular uni (siydigi) tugaguncha qoʻyib berishdi. Soʻng u zot bir chelak (suv) soʻradilar va u (oʻsha joyga) quyildi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий масжидга келиб сийдик қилди, одамлар унга бақиришди, аммо Расулуллоҳ ﷺ: «Уни қўйиб беринглар», — дедилар. Улар уни (сийдиги) тугагунча қўйиб беришди. Сўнг у зот бир челак (сув) сўрадилар ва у (ўша жойга) қуйилди.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْوَاحِدِ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْوَلِيدِ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَامَ أَعْرَابِيٌّ فَبَالَ فِي الْمَسْجِدِ فَتَنَاوَلَهُ النَّاسُ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ دَعُوهُ وَأَهْرِيقُوا عَلَى بَوْلِهِ دَلْوًا مِنْ مَاءٍ فَإِنَّمَا بُعِثْتُمْ مُيَسِّرِينَ وَلَمْ تُبْعَثُوا مُعَسِّرِينَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy turib masjidga siydi. Odamlar unga tashlandilar. Shunda Rasululloh ﷺ ularga: «Uni qoʻyib yuboringlar va uning siydigi ustiga bir chelak suv toʻkinglar. Chunki sizlar yengillik qiluvchi qilib yuborilgansizlar, qiyinlashtiruvchi qilib yuborilmagansizlar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий туриб масжидга сийди. Одамлар унга ташландилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Уни қўйиб юборинглар ва унинг сийдиги устига бир челак сув тўкинглар. Чунки сизлар енгиллик қилувчи қилиб юборилгансизлар, қийинлаштирувчи қилиб юборилмагансизлар», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَبُولَنَّ أَحَدُكُمْ فِي الْمَاءِ الدَّائِمِ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ مِنْهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَوْفٌ وَقَالَ خِلاَسٌ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz oqmaydigan turgʻun suvga siymasin, soʻng undan taharat olmasin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз оқмайдиган турғун сувга сиймасин, сўнг ундан таҳарат олмасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَتِيقٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَبُولَنَّ أَحَدُكُمْ فِي الْمَاءِ الدَّائِمِ ثُمَّ يَغْتَسِلُ مِنْهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ كَانَ يَعْقُوبُ لاَ يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ إِلاَّ بِدِينَارٍ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz oqmaydigan turgʻun suvga siymasin, soʻng undan gʻusl qilmasin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз оқмайдиган турғун сувга сиймасин, сўнг ундан ғусл қилмасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ سَلَمَةَ، أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ أَبِي بُرْدَةَ، مِنْ بَنِي عَبْدِ الدَّارِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ سَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَرْكَبُ الْبَحْرَ وَنَحْمِلُ مَعَنَا الْقَلِيلَ مِنَ الْمَاءِ فَإِنْ تَوَضَّأْنَا بِهِ عَطِشْنَا أَفَنَتَوَضَّأُ مِنْ مَاءِ الْبَحْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ الْحِلُّ مَيْتَتُهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺdan soʻrab: «Ey Allohning Rasuli, biz dengizda suzamiz va oʻzimiz bilan ozgina suv olib chiqamiz. Agar u bilan taharat olsak, chanqab qolamiz. Dengiz suvidan taharat olsak boʻladimi?» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uning suvi pok, oʻligi haloldir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз денгизда сузамиз ва ўзимиз билан озгина сув олиб чиқамиз. Агар у билан таҳарат олсак, чанқаб қоламиз. Денгиз сувидан таҳарат олсак бўладими?» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг суви пок, ўлиги ҳалолдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا اسْتَفْتَحَ الصَّلاَةَ سَكَتَ هُنَيْهَةً فَقُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا تَقُولُ فِي سُكُوتِكَ بَيْنَ التَّكْبِيرِ وَالْقِرَاءَةِ قَالَ ‏"‏ أَقُولُ اللَّهُمَّ بَاعِدْ بَيْنِي وَبَيْنَ خَطَايَاىَ كَمَا بَاعَدْتَ بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ اللَّهُمَّ نَقِّنِي مِنْ خَطَايَاىَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ الأَبْيَضُ مِنَ الدَّنَسِ اللَّهُمَّ اغْسِلْنِي مِنْ خَطَايَاىَ بِالثَّلْجِ وَالْمَاءِ وَالْبَرَدِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozni boshlaganlarida bir oz jim turar edilar. Men: «Otam-onam sizga fido boʻlsin, ey Allohning Rasuli, takbir bilan qiroat orasidagi jim turishingizda nima deysiz?» dedim. U zot: «Men shuni aytaman: ‹Allohumma, Sharq bilan Gʻarbni uzoqlashtirganing kabi, men bilan xatolarim orasini uzoqlashtirgin. Allohumma, oq kiyim kirdan tozalangani kabi, meni xatolarimdan poklagin. Allohumma, meni xatolarimdan qor, suv va doʻl bilan yuvgin›», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозни бошлаганларида бир оз жим турар эдилар. Мен: «Отам-онам сизга фидо бўлсин, эй Аллоҳнинг Расули, такбир билан қироат орасидаги жим туришингизда нима дейсиз?» дедим. У зот: «Мен шуни айтаман: ‹Аллоҳумма, Шарқ билан Ғарбни узоқлаштирганинг каби, мен билан хатоларим орасини узоқлаштиргин. Аллоҳумма, оқ кийим кирдан тозалангани каби, мени хатоларимдан поклагин. Аллоҳумма, мени хатоларимдан қор, сув ва дўл билан ювгин›», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ اغْسِلْ خَطَايَاىَ بِمَاءِ الثَّلْجِ وَالْبَرَدِ وَنَقِّ قَلْبِي مِنَ الْخَطَايَا كَمَا نَقَّيْتَ الثَّوْبَ الأَبْيَضَ مِنَ الدَّنَسِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday der edilar: «Allohumma, xatolarimni qor va doʻl suvi bilan yuvgin va oq kiyimni kirdan tozalaganing kabi qalbimni xatolardan poklagin».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дер эдилар: «Аллоҳумма, хатоларимни қор ва дўл суви билан ювгин ва оқ кийимни кирдан тозалаганинг каби қалбимни хатолардан поклагин».

أَخْبَرَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْنٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ عُبَيْدٍ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، قَالَ شَهِدْتُ عَوْفَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي عَلَى مَيِّتٍ فَسَمِعْتُ مِنْ دُعَائِهِ وَهُوَ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ وَارْحَمْهُ وَعَافِهِ وَاعْفُ عَنْهُ وَأَكْرِمْ نُزُلَهُ وَأَوْسِعْ مُدْخَلَهُ وَاغْسِلْهُ بِالْمَاءِ وَالثَّلْجِ وَالْبَرَدِ وَنَقِّهِ مِنَ الْخَطَايَا كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ الأَبْيَضُ مِنَ الدَّنَسِ ‏"‏ ‏.‏

Avf ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning bir mayyitga janoza namozi oʻqiyotganlarini eshitdim va duolaridan shu soʻzlarni eshitdim, u zot shunday der edilar: «Allohumma, uni magʻfirat qilgin, unga rahm qilgin, uni ofiyatda saqlagin va uni avf etgin, uning tushar joyini ulugʻ qilgin, kirar joyini keng qilgin, uni suv, qor va doʻl bilan yuvgin va oq kiyim kirdan tozalangani kabi uni xatolardan poklagin».Авф ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг бир маййитга жаноза намози ўқиётганларини эшитдим ва дуоларидан шу сўзларни эшитдим, у зот шундай дер эдилар: «Аллоҳумма, уни мағфират қилгин, унга раҳм қилгин, уни офиятда сақлагин ва уни авф этгин, унинг тушар жойини улуғ қилгин, кирар жойини кенг қилгин, уни сув, қор ва дўл билан ювгин ва оқ кийим кирдан тозалангани каби уни хатолардан поклагин».

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا شَرِبَ الْكَلْبُ فِي إِنَاءِ أَحَدِكُمْ فَلْيَغْسِلْهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringizning idishidan it ichsa, uni yetti marta yuvsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизнинг идишидан ит ичса, уни етти марта ювсин», дедилар.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي زِيَادُ بْنُ سَعْدٍ، أَنَّ ثَابِتًا، مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا وَلَغَ الْكَلْبُ فِي إِنَاءِ أَحَدِكُمْ فَلْيَغْسِلْهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringizning idishini it yalasa, uni yetti marta yuvsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизнинг идишини ит яласа, уни етти марта ювсин», дедилар.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي زِيَادُ بْنُ سَعْدٍ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ هِلاَلُ بْنُ أُسَامَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَلَمَةَ، يُخْبِرُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash hadis rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан шунга ўхшаш ҳадис ривоят қилинган.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي رَزِينٍ، وَأَبِي، صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا وَلَغَ الْكَلْبُ فِي إِنَاءِ أَحَدِكُمْ فَلْيُرِقْهُ ثُمَّ لْيَغْسِلْهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ لاَ أَعْلَمُ أَحَدًا تَابَعَ عَلِيَّ بْنَ مُسْهِرٍ عَلَى قَوْلِهِ فَلْيُرِقْهُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringizning idishini it yalasa, uni toʻkib tashlasin, soʻng uni yetti marta yuvsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизнинг идишини ит яласа, уни тўкиб ташласин, сўнг уни етти марта ювсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، قَالَ سَمِعْتُ مُطَرِّفًا، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغَفَّلِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ بِقَتْلِ الْكِلاَبِ وَرَخَّصَ فِي كَلْبِ الصَّيْدِ وَالْغَنَمِ وَقَالَ ‏"‏ إِذَا وَلَغَ الْكَلْبُ فِي الإِنَاءِ فَاغْسِلُوهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ وَعَفِّرُوهُ الثَّامِنَةَ بِالتُّرَابِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn al-Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ itlarni oʻldirishga buyurdilar, ammo ov iti va qoʻy iti (choʻpon iti)ga ruxsat berdilar va: «It idishni yalasa, uni yetti marta yuvinglar va sakkizinchisida tuproq bilan ishqalanglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн ал-Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ итларни ўлдиришга буюрдилар, аммо ов ити ва қўй ити (чўпон ити)га рухсат бердилар ва: «Ит идишни яласа, уни етти марта ювинглар ва саккизинчисида тупроқ билан ишқаланглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ حُمَيْدَةَ بِنْتِ عُبَيْدِ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ كَبْشَةَ بِنْتِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ، دَخَلَ عَلَيْهَا ثُمَّ ذَكَرَتْ كَلِمَةً مَعْنَاهَا فَسَكَبْتُ لَهُ وَضُوءًا فَجَاءَتْ هِرَّةٌ فَشَرِبَتْ مِنْهُ فَأَصْغَى لَهَا الإِنَاءَ حَتَّى شَرِبَتْ - قَالَتْ كَبْشَةُ - فَرَآنِي أَنْظُرُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَتَعْجَبِينَ يَا ابْنَةَ أَخِي فَقُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّهَا لَيْسَتْ بِنَجَسٍ إِنَّمَا هِيَ مِنَ الطَّوَّافِينَ عَلَيْكُمْ وَالطَّوَّافَاتِ ‏"‏ ‏.‏

Kabsha bint Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abu Qatoda uning oldiga kirdi. (Kabsha) shunday dedi: «Men unga taharat suvini quyib berdim. Shunda bir mushuk kelib undan icha boshladi, u esa mushuk ichib boʻlgunicha idishni unga engashtirib turdi. U mening oʻziga qarab turganimni koʻrib: ‹Ajablanyapsanmi, ey ukamning qizi?› dedi. Men: ‹Ha›, dedim. U: ‹Rasululloh ﷺ: ›Albatta, u (mushuk) najas emas, u sizning atrofingizda aylanib yuruvchi (jonivor)lardandir‹, dedilar›, dedi».Кабша бинт Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абу Қатода унинг олдига кирди. (Кабша) шундай деди: «Мен унга таҳарат сувини қуйиб бердим. Шунда бир мушук келиб ундан ича бошлади, у эса мушук ичиб бўлгунича идишни унга энгаштириб турди. У менинг ўзига қараб турганимни кўриб: ‹Ажабланяпсанми, эй укамнинг қизи?› деди. Мен: ‹Ҳа›, дедим. У: ‹Расулуллоҳ ﷺ: ›Албатта, у (мушук) нажас эмас, у сизнинг атрофингизда айланиб юрувчи (жонивор)лардандир‹, дедилар›, деди».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ أَتَانَا مُنَادِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يَنْهَاكُمْ عَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ فَإِنَّهَا رِجْسٌ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bizga Rasululloh ﷺning jarchisi kelib: «Alloh va Uning Rasuli sizlarni eshak goʻshtlaridan qaytaradilar, chunki u nopokdir», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бизга Расулуллоҳ ﷺнинг жарчиси келиб: «Аллоҳ ва Унинг Расули сизларни эшак гўштларидан қайтарадилар, чунки у нопокдир», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ كُنْتُ أَتَعَرَّقُ الْعَرْقَ فَيَضَعُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاهُ حَيْثُ وَضَعْتُ وَأَنَا حَائِضٌ وَكُنْتُ أَشْرَبُ مِنَ الإِنَاءِ فَيَضَعُ فَاهُ حَيْثُ وَضَعْتُ وَأَنَا حَائِضٌ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men hayzli boʻlgan holimda suyakdan goʻsht kemirar edim, Rasululloh ﷺ men ogʻiz tekkizgan joyga ogʻizlarini qoʻyar edilar. Yana hayzli holimda idishdan suv ichar edim, u zot men ogʻiz tekkizgan joyga ogʻizlarini qoʻyar edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен ҳайзли бўлган ҳолимда суякдан гўшт кемирар эдим, Расулуллоҳ ﷺ мен оғиз теккизган жойга оғизларини қўяр эдилар. Яна ҳайзли ҳолимда идишдан сув ичар эдим, у зот мен оғиз теккизган жойга оғизларини қўяр эдилар», деди.

أَخْبَرَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْنٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ، ح وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ الرِّجَالُ وَالنِّسَاءُ يَتَوَضَّئُونَ فِي زَمَانِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَمِيعًا ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ zamonlarida erkaklar va ayollar birgalikda taharat qilar edilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ замонларида эркаклар ва аёллар биргаликда таҳарат қилар эдилар», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا، كَانَتْ تَغْتَسِلُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الإِنَاءِ الْوَاحِدِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ bilan bitta idishdan gʻusl qilar edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ билан битта идишдан ғусл қилар эди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَوَضَّأُ بِمَكُّوكٍ وَيَغْتَسِلُ بِخَمْسَةِ مَكَاكِيَّ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bir makkuk (idish) suv bilan taharat qilar, besh makkuk suv bilan gʻusl qilar edilar», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бир маккук (идиш) сув билан таҳарат қилар, беш маккук сув билан ғусл қилар эдилар», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، ثُمَّ ذَكَرَ كَلِمَةً مَعْنَاهَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ حَبِيبٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَبَّادَ بْنَ تَمِيمٍ، يُحَدِّثُ عَنْ جَدَّتِي، وَهِيَ أُمُّ عُمَارَةَ بِنْتُ كَعْبٍ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ فَأُتِيَ بِمَاءٍ فِي إِنَاءٍ قَدْرَ ثُلُثَىِ الْمُدِّ ‏.‏ قَالَ شُعْبَةُ فَأَحْفَظُ أَنَّهُ غَسَلَ ذِرَاعَيْهِ وَجَعَلَ يَدْلُكُهُمَا وَيَمْسَحُ أُذُنَيْهِ بَاطِنَهُمَا وَلاَ أَحْفَظُ أَنَّهُ مَسَحَ ظَاهِرَهُمَا ‏.‏

Umm Umora bint Kaʼb (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ taharat qildilar va u zotga bir idishda mudning uchdan ikki qismicha suv keltirildi. U zot bilaklarini yuvdilar va ularni ishqalab, quloqlarining ichki tomonini mash qildilar.Умм Умора бинт Каъб (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ таҳарат қилдилар ва у зотга бир идишда муднинг учдан икки қисмича сув келтирилди. У зот билакларини ювдилар ва уларни ишқалаб, қулоқларининг ички томонини маш қилдилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ، عَنْ حَمَّادٍ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، ح وَأَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، - رضى الله عنه - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّمَا الأَعْمَالُ بِالنِّيَّةِ وَإِنَّمَا لاِمْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوِ امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Amallar faqat niyatlarga bogʻliqdir va har bir kishiga faqat niyat qilgan narsasi boʻladi. Bas, kimning hijrati Alloh va Uning Rasuli uchun boʻlsa, hijrati Alloh va Uning Rasuli uchundir. Kimning hijrati esa erishadigan bir dunyo yoki uylanadigan bir ayol uchun boʻlsa, hijrati oʻzi hijrat qilgan narsa uchundir», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Амаллар фақат ниятларга боғлиқдир ва ҳар бир кишига фақат ният қилган нарсаси бўлади. Бас, кимнинг ҳижрати Аллоҳ ва Унинг Расули учун бўлса, ҳижрати Аллоҳ ва Унинг Расули учундир. Кимнинг ҳижрати эса эришадиган бир дунё ёки уйланадиган бир аёл учун бўлса, ҳижрати ўзи ҳижрат қилган нарса учундир», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَحَانَتْ صَلاَةُ الْعَصْرِ فَالْتَمَسَ النَّاسُ الْوَضُوءَ فَلَمْ يَجِدُوهُ فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِوَضُوءٍ فَوَضَعَ يَدَهُ فِي ذَلِكَ الإِنَاءِ وَأَمَرَ النَّاسَ أَنْ يَتَوَضَّئُوا فَرَأَيْتُ الْمَاءَ يَنْبُعُ مِنْ تَحْتِ أَصَابِعِهِ حَتَّى تَوَضَّئُوا مِنْ عِنْدِ آخِرِهِمْ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺni koʻrdim, asr namozining vaqti kirgan edi. Odamlar taharat suvini qidirishdi, ammo topolmadilar. Soʻng Rasululloh ﷺga taharat suvi keltirildi. U zot qoʻllarini oʻsha idishga qoʻydilar va odamlarga taharat qilishni buyurdilar. Men suvning u zotning barmoqlari ostidan otilib chiqayotganini koʻrdim, hatto ularning barchasi taharat qilib boʻlishdi», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺни кўрдим, аср намозининг вақти кирган эди. Одамлар таҳарат сувини қидиришди, аммо тополмадилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺга таҳарат суви келтирилди. У зот қўлларини ўша идишга қўйдилар ва одамларга таҳарат қилишни буюрдилар. Мен сувнинг у зотнинг бармоқлари остидан отилиб чиқаётганини кўрдим, ҳатто уларнинг барчаси таҳарат қилиб бўлишди», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يَجِدُوا مَاءً فَأُتِيَ بِتَوْرٍ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فَلَقَدْ رَأَيْتُ الْمَاءَ يَتَفَجَّرُ مِنْ بَيْنِ أَصَابِعِهِ وَيَقُولُ ‏"‏ حَىَّ عَلَى الطَّهُورِ وَالْبَرَكَةِ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ الأَعْمَشُ فَحَدَّثَنِي سَالِمُ بْنُ أَبِي الْجَعْدِ قَالَ قُلْتُ لِجَابِرٍ كَمْ كُنْتُمْ يَوْمَئِذٍ قَالَ أَلْفٌ وَخَمْسُمِائَةٍ ‏.‏

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Nabiy ﷺ bilan birga edik, odamlar suv topolmadilar. Soʻng u zotga bir idishda suv keltirildi, u zot qoʻllarini unga soldilar. Men suvning u zotning barmoqlari orasidan otilib chiqayotganini koʻrdim. U zot: ‹Alloh azza va jalladan boʻlgan poklanish va barakatga kelinglar›, der edilar», dedi.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Набий ﷺ билан бирга эдик, одамлар сув тополмадилар. Сўнг у зотга бир идишда сув келтирилди, у зот қўлларини унга солдилар. Мен сувнинг у зотнинг бармоқлари орасидан отилиб чиқаётганини кўрдим. У зот: ‹Аллоҳ азза ва жалладан бўлган покланиш ва баракатга келинглар›, дер эдилар», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ ثَابِتٍ، وَقَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ طَلَبَ بَعْضُ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَضُوءًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلْ مَعَ أَحَدٍ مِنْكُمْ مَاءٌ ‏"‏ ‏.‏ فَوَضَعَ يَدَهُ فِي الْمَاءِ وَيَقُولُ ‏"‏ تَوَضَّئُوا بِسْمِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ فَرَأَيْتُ الْمَاءَ يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ أَصَابِعِهِ حَتَّى تَوَضَّئُوا مِنْ عِنْدِ آخِرِهِمْ ‏.‏ قَالَ ثَابِتٌ قُلْتُ لأَنَسٍ كَمْ تُرَاهُمْ قَالَ نَحْوًا مِنْ سَبْعِينَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺning baʼzi sahobalari taharat suvini qidirdilar. Rasululloh ﷺ: ‹Sizlardan birortangizda suv bormi?› dedilar. Soʻng qoʻllarini suvga qoʻyib: ‹Bismillah deb taharat qilinglar›, der edilar. Men suvning u zotning barmoqlari orasidan chiqayotganini koʻrdim, hatto ularning barchasi taharat qilib boʻlishdi», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺнинг баъзи саҳобалари таҳарат сувини қидирдилар. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Сизлардан бирортангизда сув борми?› дедилар. Сўнг қўлларини сувга қўйиб: ‹Бисмиллаҳ деб таҳарат қилинглар›, дер эдилар. Мен сувнинг у зотнинг бармоқлари орасидан чиқаётганини кўрдим, ҳатто уларнинг барчаси таҳарат қилиб бўлишди», деди.

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، عَنْ مَالِكٍ، وَيُونُسَ، وَعَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ، أَخْبَرَهُمْ عَنْ عَبَّادِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَاهُ، يَقُولُ سَكَبْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ تَوَضَّأَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ فَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ لَمْ يَذْكُرْ مَالِكٌ عُرْوَةَ بْنَ الْمُغِيرَةِ ‏.‏

Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Tabuk gʻazotida Rasululloh ﷺ taharat qilganlarida men u zotga suv quyib berdim, u zot mahsilar ustiga mash qildilar», der edi.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Табук ғазотида Расулуллоҳ ﷺ таҳарат қилганларида мен у зотга сув қуйиб бердим, у зот маҳсилар устига маш қилдилар», дер эди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِوُضُوءِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Sizlarga Rasululloh ﷺning taharatlari haqida xabar bermaymi?» dedi-da, har bir aʼzoni bir martadan yuvib taharat qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Сизларга Расулуллоҳ ﷺнинг таҳаратлари ҳақида хабар бермайми?» деди-да, ҳар бир аъзони бир мартадан ювиб таҳарат қилди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، قَالَ أَنْبَأَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي الْمُطَّلِبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْطَبٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، تَوَضَّأَ ثَلاَثًا ثَلاَثًا يُسْنِدُ ذَلِكَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u har bir aʼzoni uch martadan yuvib taharat qildi va buni Nabiy ﷺga nisbat berdi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у ҳар бир аъзони уч мартадан ювиб таҳарат қилди ва буни Набий ﷺга нисбат берди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَصْرِيُّ، عَنْ بِشْرِ بْنِ الْمُفَضَّلِ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ عَامِرٍ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، عَنِ الْمُغِيرَةِ، وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ رَجُلٍ، حَتَّى رَدَّهُ إِلَى الْمُغِيرَةِ - قَالَ ابْنُ عَوْنٍ وَلاَ أَحْفَظُ حَدِيثَ ذَا مِنْ حَدِيثِ ذَا - أَنَّ الْمُغِيرَةَ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَقَرَعَ ظَهْرِي بِعَصًا كَانَتْ مَعَهُ فَعَدَلَ وَعَدَلْتُ مَعَهُ حَتَّى أَتَى كَذَا وَكَذَا مِنَ الأَرْضِ فَأَنَاخَ ثُمَّ انْطَلَقَ ‏.‏ قَالَ فَذَهَبَ حَتَّى تَوَارَى عَنِّي ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ ‏"‏ أَمَعَكَ مَاءٌ ‏"‏ ‏.‏ وَمَعِي سَطِيحَةٌ لِي فَأَتَيْتُهُ بِهَا فَأَفْرَغْتُ عَلَيْهِ فَغَسَلَ يَدَيْهِ وَوَجْهَهُ وَذَهَبَ لِيَغْسِلَ ذِرَاعَيْهِ وَعَلَيْهِ جُبَّةٌ شَامِيَّةٌ ضَيِّقَةُ الْكُمَّيْنِ فَأَخْرَجَ يَدَهُ مِنْ تَحْتِ الْجُبَّةِ فَغَسَلَ وَجْهَهُ وَذِرَاعَيْهِ وَذَكَرَ مِنْ نَاصِيَتِهِ شَيْئًا وَعِمَامَتِهِ شَيْئًا - قَالَ ابْنُ عَوْنٍ لاَ أَحْفَظُ كَمَا أُرِيدُ ثُمَّ مَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ - ثُمَّ قَالَ ‏"‏ حَاجَتَكَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَيْسَتْ لِي حَاجَةٌ فَجِئْنَا وَقَدْ أَمَّ النَّاسَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ وَقَدْ صَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً مِنْ صَلاَةِ الصُّبْحِ فَذَهَبْتُ لأُوذِنَهُ فَنَهَانِي فَصَلَّيْنَا مَا أَدْرَكْنَا وَقَضَيْنَا مَا سُبِقْنَا ‏.‏

Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan bir safarda edik. U zot yonlaridagi tayoq bilan orqamga urib, yoʻldan burildilar, men ham u zot bilan burildim, toki u zot yerning falon joyiga yetdilar. Soʻng tuyalarini choʻktirib, ketdilar. U zot mendan koʻzdan gʻoyib boʻlgunlaricha uzoqlashdilar, keyin qaytib kelib: ‹Yoningda suv bormi?› dedilar. Men bilan bir sitiha (mesh) bor edi, uni keltirdim va u zotga quyib berdim. U zot qoʻllarini va yuzlarini yuvdilar, bilaklarini yuvmoqchi boʻldilar, ammo u zotning ustlarida yengi tor shomiy jubba bor edi. Shunda qoʻllarini jubbaning tagidan chiqarib, yuzlarini va bilaklarini yuvdilar, peshona sochlarining bir qismini va sallalarining bir qismini mash qildilar, soʻng mahsilari ustiga mash qildilar. Keyin: ‹Bir hojating bormi?› dedilar. Men: ‹Yo Rasululloh, hojatim yoʻq›, dedim. Biz kelganimizda odamlarga Abdurrahmon ibn Avf imomlik qilgan va ularga bomdod namozining bir rakatini oʻqitib boʻlgan edi. Men u zotga bildirish uchun bordim, ammo u zot meni qaytardilar. Bas, biz yetganimizni oʻqidik, oʻtib ketganini esa qazo qildik», dedi.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир сафарда эдик. У зот ёнларидаги таёқ билан орқамга уриб, йўлдан бурилдилар, мен ҳам у зот билан бурилдим, токи у зот ернинг фалон жойига етдилар. Сўнг туяларини чўктириб, кетдилар. У зот мендан кўздан ғойиб бўлгунларича узоқлашдилар, кейин қайтиб келиб: ‹Ёнингда сув борми?› дедилар. Мен билан бир ситиҳа (меш) бор эди, уни келтирдим ва у зотга қуйиб бердим. У зот қўлларини ва юзларини ювдилар, билакларини ювмоқчи бўлдилар, аммо у зотнинг устларида енги тор шомий жубба бор эди. Шунда қўлларини жуббанинг тагидан чиқариб, юзларини ва билакларини ювдилар, пешона сочларининг бир қисмини ва саллаларининг бир қисмини маш қилдилар, сўнг маҳсилари устига маш қилдилар. Кейин: ‹Бир ҳожатинг борми?› дедилар. Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, ҳожатим йўқ›, дедим. Биз келганимизда одамларга Абдурраҳмон ибн Авф имомлик қилган ва уларга бомдод намозининг бир ракатини ўқитиб бўлган эди. Мен у зотга билдириш учун бордим, аммо у зот мени қайтардилар. Бас, биз етганимизни ўқидик, ўтиб кетганини эса қазо қилдик», деди.

أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، عَنْ سُفْيَانَ، - وَهُوَ ابْنُ حَبِيبٍ - عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي أَوْسٍ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اسْتَوْكَفَ ثَلاَثًا ‏.‏

Aws ibn Abu Aws (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺni koʻrdim, uch marta qoʻllariga suv olib chayqadilar», dedi.Аwс ибн Абу Аwс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺни кўрдим, уч марта қўлларига сув олиб чайқадилар», деди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ حُمْرَانَ بْنِ أَبَانَ، قَالَ رَأَيْتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ - رضى الله عنه - تَوَضَّأَ فَأَفْرَغَ عَلَى يَدَيْهِ ثَلاَثًا فَغَسَلَهُمَا ثُمَّ تَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَهُ الْيُمْنَى إِلَى الْمِرْفَقِ ثَلاَثًا ثُمَّ الْيُسْرَى مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ ثُمَّ غَسَلَ قَدَمَهُ الْيُمْنَى ثَلاَثًا ثُمَّ الْيُسْرَى مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ نَحْوَ وُضُوئِي ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَنْ تَوَضَّأَ نَحْوَ وُضُوئِي هَذَا ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ لاَ يُحَدِّثُ نَفْسَهُ فِيهِمَا بِشَىْءٍ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U taharat qildi. Qoʻllariga uch marta suv quyib, ularni yuvdi, soʻng ogʻzini chayib, burniga suv tortdi, soʻng yuzini uch marta yuvdi, soʻng oʻng qoʻlini tirsagigacha uch marta yuvdi, soʻng chap qoʻlini ham shunga oʻxshash yuvdi, soʻng boshiga masih tortdi, soʻng oʻng oyogʻini uch marta yuvdi, soʻng chap oyogʻini ham shunga oʻxshash yuvdi. Soʻng dedi: «Men Rasululloh ﷺni xuddi shunday taharat qilganlarini koʻrdim». Soʻng Rasululloh ﷺ: «Kim shu mening taharatimga oʻxshab taharat qilib, soʻng koʻnglidan hech narsani oʻtkazmay ikki rakat namoz oʻqisa, oldingi gunohlari kechiriladi», dedilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У таҳарат қилди. Қўлларига уч марта сув қуйиб, уларни ювди, сўнг оғзини чайиб, бурнига сув тортди, сўнг юзини уч марта ювди, сўнг ўнг қўлини тирсагигача уч марта ювди, сўнг чап қўлини ҳам шунга ўхшаш ювди, сўнг бошига масиҳ тортди, сўнг ўнг оёғини уч марта ювди, сўнг чап оёғини ҳам шунга ўхшаш ювди. Сўнг деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺни худди шундай таҳарат қилганларини кўрдим». Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Ким шу менинг таҳаратимга ўхшаб таҳарат қилиб, сўнг кўнглидан ҳеч нарсани ўтказмай икки ракат намоз ўқиса, олдинги гуноҳлари кечирилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُغِيرَةِ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، - هُوَ ابْنُ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ دِينَارٍ الْحِمْصِيُّ عَنْ - شُعَيْبٍ، - هُوَ ابْنُ أَبِي حَمْزَةَ - عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ، عَنْ حُمْرَانَ، أَنَّهُ رَأَى عُثَّمَانَ دَعَا بِوَضُوءٍ فَأَفْرَغَ عَلَى يَدَيْهِ مِنْ إِنَائِهِ فَغَسَلَهَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَدْخَلَ يَمِينَهُ فِي الْوَضُوءِ فَتَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا وَيَدَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ ثُمَّ غَسَلَ كُلَّ رِجْلٍ مِنْ رِجْلَيْهِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ وُضُوئِي هَذَا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَنْ تَوَضَّأَ مِثْلَ وُضُوئِي هَذَا ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ لاَ يُحَدِّثُ فِيهِمَا نَفْسَهُ بِشَىْءٍ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U taharat suvini soʻrab, idishdan qoʻllariga suv quyib, ularni uch marta yuvdi. Soʻng oʻng qoʻlini taharat suviga botirib, ogʻzini chayib, burniga suv tortdi. Soʻng yuzini uch marta, qoʻllarini tirsaklarigacha uch marta yuvdi. Soʻng boshiga masih tortdi, soʻng har bir oyogʻini uch martadan yuvdi. Soʻng dedi: «Men Rasululloh ﷺni xuddi shu mening taharatimga oʻxshab taharat qilganlarini koʻrdim». Soʻng Rasululloh ﷺ: «Kim shu mening taharatimga oʻxshab taharat qilib, soʻng turib koʻnglidan hech narsani oʻtkazmay ikki rakat namoz oʻqisa, Alloh uning oldingi gunohlarini kechiradi», dedilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У таҳарат сувини сўраб, идишдан қўлларига сув қуйиб, уларни уч марта ювди. Сўнг ўнг қўлини таҳарат сувига ботириб, оғзини чайиб, бурнига сув тортди. Сўнг юзини уч марта, қўлларини тирсакларигача уч марта ювди. Сўнг бошига масиҳ тортди, сўнг ҳар бир оёғини уч мартадан ювди. Сўнг деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺни худди шу менинг таҳаратимга ўхшаб таҳарат қилганларини кўрдим». Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Ким шу менинг таҳаратимга ўхшаб таҳарат қилиб, сўнг туриб кўнглидан ҳеч нарсани ўтказмай икки ракат намоз ўқиса, Аллоҳ унинг олдинги гуноҳларини кечиради», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، ح وَحَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عِيسَى، عَنْ مَعْنٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا تَوَضَّأَ أَحَدُكُمْ فَلْيَجْعَلْ فِي أَنْفِهِ مَاءً ثُمَّ لْيَسْتَنْثِرْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz taharat qilsa, burniga suv tortsin, soʻng uni qoqib chiqarsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз таҳарат қилса, бурнига сув тортсин, сўнг уни қоқиб чиқарсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ كَثِيرٍ، ح وَأَنْبَأَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي هَاشِمٍ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبْرَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي عَنِ الْوُضُوءِ، قَالَ ‏"‏ أَسْبِغِ الْوُضُوءَ وَبَالِغْ فِي الاِسْتِنْشَاقِ إِلاَّ أَنْ تَكُونَ صَائِمًا ‏"‏ ‏.‏

Laqit ibn Sabira (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, menga taharat haqida xabar bering», dedim. U zot: «Taharatni mukammal qil, burningga suvni chuqur tortishda mubolagʻa qil, faqat roʻza tutgan boʻlsang, bundan mustasno», dedilar.Лақит ибн Сабира (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, менга таҳарат ҳақида хабар беринг», дедим. У зот: «Таҳаратни мукаммал қил, бурнингга сувни чуқур тортишда муболаға қил, фақат рўза тутган бўлсанг, бундан мустасно», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ تَوَضَّأَ فَلْيَسْتَنْثِرْ وَمَنِ اسْتَجْمَرَ فَلْيُوتِرْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim taharat qilsa, burnidagi suvni qoqib chiqarsin. Kim toshcha bilan tozalansa, toq qilsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таҳарат қилса, бурнидаги сувни қоқиб чиқарсин. Ким тошча билан тозаланса, тоқ қилсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَاسْتَنْثِرْ وَإِذَا اسْتَجْمَرْتَ فَأَوْتِرْ ‏"‏ ‏.‏

Salama ibn Qays (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Taharat qilsang, burningdagi suvni qoqib chiqar. Toshcha bilan tozalansang, toq qil», dedilar.Салама ибн Қайс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Таҳарат қилсанг, бурнингдаги сувни қоқиб чиқар. Тошча билан тозалансанг, тоқ қил», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زُنْبُورٍ الْمَكِّيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَهُ عَنْ عِيسَى بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ مَنَامِهِ فَتَوَضَّأَ فَلْيَسْتَنْثِرْ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَبِيتُ عَلَى خَيْشُومِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz uyqusidan uygʻonib taharat qilsa, burnidagi suvni uch marta qoqib chiqarsin, chunki shayton uning burnida tunab chiqadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз уйқусидан уйғониб таҳарат қилса, бурнидаги сувни уч марта қоқиб чиқарсин, чунки шайтон унинг бурнида тунаб чиқади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ زَائِدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ، عَنْ عَلِيٍّ، أَنَّهُ دَعَا بِوَضُوءٍ فَتَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَنَثَرَ بِيَدِهِ الْيُسْرَى فَفَعَلَ هَذَا ثَلاَثًا ثُمَّ قَالَ هَذَا طُهُورُ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U taharat suvini soʻrab, ogʻzini chayib, burniga suv tortdi va chap qoʻli bilan uni qoqib chiqardi. Buni uch marta qildi. Soʻng dedi: «Bu Allohning Paygʻambari ﷺning taharatlaridir».Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У таҳарат сувини сўраб, оғзини чайиб, бурнига сув тортди ва чап қўли билан уни қоқиб чиқарди. Буни уч марта қилди. Сўнг деди: «Бу Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺнинг таҳаратларидир».

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ خَالِدِ بْنِ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ، قَالَ أَتَيْنَا عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ - رضى الله عنه - وَقَدْ صَلَّى فَدَعَا بِطَهُورٍ فَقُلْنَا مَا يَصْنَعُ بِهِ وَقَدْ صَلَّى مَا يُرِيدُ إِلاَّ لِيُعَلِّمَنَا فَأُتِيَ بِإِنَاءٍ فِيهِ مَاءٌ وَطَسْتٍ فَأَفْرَغَ مِنَ الإِنَاءِ عَلَى يَدَيْهِ فَغَسَلَهَا ثَلاَثًا ثُمَّ تَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ ثَلاَثًا مِنَ الْكَفِّ الَّذِي يَأْخُذُ بِهِ الْمَاءَ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا وَغَسَلَ يَدَهُ الْيُمْنَى ثَلاَثًا وَيَدَهُ الشِّمَالَ ثَلاَثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً وَاحِدَةً ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَهُ الْيُمْنَى ثَلاَثًا وَرِجْلَهُ الشِّمَالَ ثَلاَثًا ثُمَّ قَالَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَعْلَمَ وُضُوءَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَهُوَ هَذَا ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U namoz oʻqib boʻlgan edi, soʻng taharat suvini soʻradi. Bizlar: «Namozni oʻqib boʻldi-ku, endi bu bilan nima qilmoqchi? U faqat bizga oʻrgatmoqchi», dedik. Unga suvli idish va tos keltirildi. U idishdan qoʻllariga suv quyib, ularni uch marta yuvdi, soʻng suv olayotgan kaftidan ogʻzini chayib, burniga suv tortdi, uch marta. Soʻng yuzini uch marta yuvdi, oʻng qoʻlini uch marta, chap qoʻlini uch marta yuvdi, boshiga bir marta masih tortdi, soʻng oʻng oyogʻini uch marta, chap oyogʻini uch marta yuvdi. Soʻng dedi: «Kimni Rasululloh ﷺning taharatlarini bilish xursand qilsa, mana shudir».Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У намоз ўқиб бўлган эди, сўнг таҳарат сувини сўради. Бизлар: «Намозни ўқиб бўлди-ку, энди бу билан нима қилмоқчи? У фақат бизга ўргатмоқчи», дедик. Унга сувли идиш ва тос келтирилди. У идишдан қўлларига сув қуйиб, уларни уч марта ювди, сўнг сув олаётган кафтидан оғзини чайиб, бурнига сув тортди, уч марта. Сўнг юзини уч марта ювди, ўнг қўлини уч марта, чап қўлини уч марта ювди, бошига бир марта масиҳ тортди, сўнг ўнг оёғини уч марта, чап оёғини уч марта ювди. Сўнг деди: «Кимни Расулуллоҳ ﷺнинг таҳаратларини билиш хурсанд қилса, мана шудир».

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، - وَهُوَ ابْنُ الْمُبَارَكِ - عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ مَالِكِ بْنِ عُرْفُطَةَ، عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رضى الله عنه أَنَّهُ أُتِيَ بِكُرْسِيٍّ فَقَعَدَ عَلَيْهِ ثُمَّ دَعَا بِتَوْرٍ فِيهِ مَاءٌ فَكَفَأَ عَلَى يَدَيْهٍ ثَلاَثًا ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ بِكَفٍّ وَاحِدٍ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ وَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا وَغَسَلَ ذِرَاعَيْهِ ثَلاَثًا ثَلاَثًا وَأَخَذَ مِنَ الْمَاءِ فَمَسَحَ بِرَأْسِهِ - وَأَشَارَ شُعْبَةُ مَرَّةً مِنْ نَاصِيَتِهِ إِلَى مُؤَخَّرِ رَأْسِهِ - ثُمَّ قَالَ - لاَ أَدْرِي أَرَدَّهُمَا أَمْ لاَ - وَغَسَلَ رِجْلَيْهِ ثَلاَثًا ثَلاَثًا ثُمَّ قَالَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى طُهُورِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَهَذَا طُهُورُهُ ‏.‏ وَقَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا خَطَأٌ وَالصَّوَابُ خَالِدُ بْنُ عَلْقَمَةَ لَيْسَ مَالِكَ بْنَ عُرْفُطَةَ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Unga kursi keltirildi va u unga oʻtirdi, soʻng suvli idishni soʻrab, qoʻllariga uch marta suv quydi, soʻng bir kaft bilan ogʻzini chayib, burniga suv tortdi, uch marta, yuzini uch marta yuvdi, ikki qoʻlini uch martadan yuvdi, suv olib boshiga masih tortdi, soʻng ikki oyogʻini uch martadan yuvdi. Soʻng dedi: «Kimni Rasululloh ﷺning taharatlariga qarash xursand qilsa, mana shu uning taharatlaridir».Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Унга курси келтирилди ва у унга ўтирди, сўнг сувли идишни сўраб, қўлларига уч марта сув қуйди, сўнг бир кафт билан оғзини чайиб, бурнига сув тортди, уч марта, юзини уч марта ювди, икки қўлини уч мартадан ювди, сув олиб бошига масиҳ тортди, сўнг икки оёғини уч мартадан ювди. Сўнг деди: «Кимни Расулуллоҳ ﷺнинг таҳаратларига қараш хурсанд қилса, мана шу унинг таҳаратларидир».

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، وَحُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، عَنْ يَزِيدَ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ، عَنْ مَالِكِ بْنِ عُرْفُطَةَ، عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ، قَالَ شَهِدْتُ عَلِيًّا دَعَا بِكُرْسِيٍّ فَقَعَدَ عَلَيْهِ ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ فِي تَوْرٍ فَغَسَلَ يَدَيْهِ ثَلاَثًا ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ بِكَفٍّ وَاحِدٍ ثَلاَثًا ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا وَيَدَيْهِ ثَلاَثًا ثَلاَثًا ثُمَّ غَمَسَ يَدَهُ فِي الإِنَاءِ فَمَسَحَ بِرَأْسِهِ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ ثَلاَثًا ثَلاَثًا ثُمَّ قَالَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى وُضُوءِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَهَذَا وَضُوؤُهُ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U kursi soʻrab, unga oʻtirdi, soʻng idishdagi suvni soʻrab, qoʻllarini uch marta yuvdi, soʻng bir kaft bilan ogʻzini chayib, burniga suv tortdi, uch marta, soʻng yuzini uch marta, ikki qoʻlini uch martadan yuvdi, soʻng qoʻlini idishga botirib, boshiga masih tortdi, soʻng ikki oyogʻini uch martadan yuvdi. Soʻng dedi: «Kimni Rasululloh ﷺning taharatlariga qarash xursand qilsa, mana shu uning taharatlaridir».Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У курси сўраб, унга ўтирди, сўнг идишдаги сувни сўраб, қўлларини уч марта ювди, сўнг бир кафт билан оғзини чайиб, бурнига сув тортди, уч марта, сўнг юзини уч марта, икки қўлини уч мартадан ювди, сўнг қўлини идишга ботириб, бошига масиҳ тортди, сўнг икки оёғини уч мартадан ювди. Сўнг деди: «Кимни Расулуллоҳ ﷺнинг таҳаратларига қараш хурсанд қилса, мана шу унинг таҳаратларидир».

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ الْمِقْسَمِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي شَيْبَةُ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِيٍّ، أَخْبَرَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَلِيٌّ، أَنَّ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ، قَالَ دَعَانِي أَبِي عَلِيٌّ بِوَضُوءٍ فَقَرَّبْتُهُ لَهُ فَبَدَأَ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ قَبْلَ أَنْ يُدْخِلَهُمَا فِي وَضُوئِهِ ثُمَّ مَضْمَضَ ثَلاَثًا وَاسْتَنْثَرَ ثَلاَثًا ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ غَسَلَ يَدَهُ الْيُمْنَى إِلَى الْمِرْفَقِ ثَلاَثًا ثُمَّ الْيُسْرَى كَذَلِكَ ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَسْحَةً وَاحِدَةً ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَهُ الْيُمْنَى إِلَى الْكَعْبَيْنِ ثَلاَثًا ثُمَّ الْيُسْرَى كَذَلِكَ ثُمَّ قَامَ قَائِمًا فَقَالَ نَاوِلْنِي فَنَاوَلْتُهُ الإِنَاءَ الَّذِي فِيهِ فَضْلُ وَضُوئِهِ فَشَرِبَ مِنْ فَضْلِ وَضُوئِهِ قَائِمًا فَعَجِبْتُ فَلَمَّا رَآنِي قَالَ لاَ تَعْجَبْ فَإِنِّي رَأَيْتُ أَبَاكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُ مِثْلَ مَا رَأَيْتَنِي صَنَعْتُ يَقُولُ لِوُضُوئِهِ هَذَا وَشُرْبِ فَضْلِ وَضُوئِهِ قَائِمًا ‏.‏

Husayn ibn Ali (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Otam Ali menga taharat suvini olib kelishni buyurdi, men uni unga yaqinlashtirdim. U avval kaftlarini taharatga botirishdan oldin uch marta yuvdi, soʻng uch marta ogʻzini chayib, uch marta burnidagi suvni qoqib chiqardi, soʻng yuzini uch marta yuvdi, soʻng oʻng qoʻlini tirsagigacha uch marta, soʻng chap qoʻlini ham shunday yuvdi, soʻng boshiga bir marta masih tortdi, soʻng oʻng oyogʻini oshiqlarigacha uch marta, soʻng chap oyogʻini ham shunday yuvdi, soʻng tik turdi va: «Menga uni uzat», dedi. Men unga taharatining qoldiq suvi boʻlgan idishni uzatdim, u taharatining qoldiq suvidan tik turgan holida ichdi. Men hayron boʻldim. Meni koʻrgach: «Hayron boʻlma, men otang Nabiy ﷺni sen meni qilganimni koʻrganingdek qilayotganini koʻrganman», dedi. Bu soʻzni oʻzining shu taharati va taharat qoldigʻini tik turib ichishi haqida aytdi.Ҳусайн ибн Али (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Отам Али менга таҳарат сувини олиб келишни буюрди, мен уни унга яқинлаштирдим. У аввал кафтларини таҳаратга ботиришдан олдин уч марта ювди, сўнг уч марта оғзини чайиб, уч марта бурнидаги сувни қоқиб чиқарди, сўнг юзини уч марта ювди, сўнг ўнг қўлини тирсагигача уч марта, сўнг чап қўлини ҳам шундай ювди, сўнг бошига бир марта масиҳ тортди, сўнг ўнг оёғини ошиқларигача уч марта, сўнг чап оёғини ҳам шундай ювди, сўнг тик турди ва: «Менга уни узат», деди. Мен унга таҳаратининг қолдиқ суви бўлган идишни узатдим, у таҳаратининг қолдиқ сувидан тик турган ҳолида ичди. Мен ҳайрон бўлдим. Мени кўргач: «Ҳайрон бўлма, мен отанг Набий ﷺни сен мени қилганимни кўрганингдек қилаётганини кўрганман», деди. Бу сўзни ўзининг шу таҳарати ва таҳарат қолдиғини тик туриб ичиши ҳақида айтди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي حَيَّةَ، - وَهُوَ ابْنُ قَيْسٍ - قَالَ رَأَيْتُ عَلِيًّا - رضى الله عنه - تَوَضَّأَ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ حَتَّى أَنْقَاهُمَا ثُمَّ تَمَضْمَضَ ثَلاَثًا وَاسْتَنْشَقَ ثَلاَثًا وَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا وَغَسَلَ ذِرَاعَيْهِ ثَلاَثًا ثَلاَثًا ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ ثُمَّ غَسَلَ قَدَمَيْهِ إِلَى الْكَعْبَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَأَخَذَ فَضْلَ طَهُورِهِ فَشَرِبَ وَهُوَ قَائِمٌ ثُمَّ قَالَ أَحْبَبْتُ أَنْ أُرِيَكُمْ كَيْفَ طَهُورُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U taharat qildi. Kaftlarini toza boʻlguncha yuvdi, soʻng uch marta ogʻzini chayib, uch marta burniga suv tortdi, yuzini uch marta yuvdi, ikki qoʻlini uch martadan yuvdi, soʻng boshiga masih tortdi, soʻng oyoqlarini oshiqlarigacha yuvdi, soʻng tik turib taharatining qoldiq suvini olib, tik turgan holida ichdi. Soʻng dedi: «Men sizlarga Nabiy ﷺning taharatlari qanday boʻlganini koʻrsatishni istadim».Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У таҳарат қилди. Кафтларини тоза бўлгунча ювди, сўнг уч марта оғзини чайиб, уч марта бурнига сув тортди, юзини уч марта ювди, икки қўлини уч мартадан ювди, сўнг бошига масиҳ тортди, сўнг оёқларини ошиқларигача ювди, сўнг тик туриб таҳаратининг қолдиқ сувини олиб, тик турган ҳолида ичди. Сўнг деди: «Мен сизларга Набий ﷺнинг таҳаратлари қандай бўлганини кўрсатишни истадим».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ - وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ جَدُّ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى - هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَوَضَّأُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ نَعَمْ ‏.‏ فَدَعَا بِوَضُوءٍ فَأَفْرَغَ عَلَى يَدَيْهِ فَغَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ تَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ ثَلاَثًا ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd ibn Osim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Unga: «Menga Rasululloh ﷺ qanday taharat qilar edilar, koʻrsata olasizmi?» deyildi. Abdulloh ibn Zayd: «Ha», dedi. Soʻng taharat suvini soʻrab, qoʻllariga suv quyib, ikki qoʻlini ikki martadan yuvdi, soʻng uch marta ogʻzini chayib, burniga suv tortdi, soʻng yuzini uch marta yuvdi, soʻng ikki qoʻlini tirsaklarigacha ikki martadan yuvdi, soʻng ikki qoʻli bilan boshiga masih tortdi: qoʻllarini oldinga va orqaga yurgizdi, boshining old tomonidan boshlab, ularni ensasiga olib bordi, soʻng boshlagan joyiga qaytguncha qaytardi, soʻng oyoqlarini yuvdi.Абдуллоҳ ибн Зайд ибн Осим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Унга: «Менга Расулуллоҳ ﷺ қандай таҳарат қилар эдилар, кўрсата оласизми?» дейилди. Абдуллоҳ ибн Зайд: «Ҳа», деди. Сўнг таҳарат сувини сўраб, қўлларига сув қуйиб, икки қўлини икки мартадан ювди, сўнг уч марта оғзини чайиб, бурнига сув тортди, сўнг юзини уч марта ювди, сўнг икки қўлини тирсакларигача икки мартадан ювди, сўнг икки қўли билан бошига масиҳ тортди: қўлларини олдинга ва орқага юргизди, бошининг олд томонидан бошлаб, уларни энсасига олиб борди, сўнг бошлаган жойига қайтгунча қайтарди, сўнг оёқларини ювди.

أَخْبَرَنَا عُتْبَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ مَالِكٍ، - هُوَ ابْنُ أَنَسٍ - عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ - وَهُوَ جَدُّ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى - هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي، كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَوَضَّأُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ نَعَمْ ‏.‏ فَدَعَا بِوَضُوءٍ فَأَفْرَغَ عَلَى يَدِهِ الْيُمْنَى فَغَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ ثَلاَثًا ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Undan «Rasululloh ﷺ qanday taharat qilar edilar, menga koʻrsata olasizmi?» deb soʻralganda, u: «Ha», dedi va taharat suvini soʻrab keltirtirdi. Soʻng oʻng qoʻliga suv quyib, ikki qoʻlini ikki marta yuvdi. Keyin uch marta ogʻzini chayib, burniga suv tortdi. Soʻng yuzini uch marta yuvdi. Keyin ikki qoʻlini tirsaklarigacha ikki martadan yuvdi. Soʻng ikki qoʻli bilan boshiga masih tortib, ularni oldinga va orqaga yurgizdi: boshining old tomonidan boshlab, ikki qoʻlini ensasigacha olib bordi, soʻng ularni boshlagan joyiga qaytguncha qaytardi. Keyin ikki oyogʻini yuvdi.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ундан «Расулуллоҳ ﷺ қандай таҳарат қилар эдилар, менга кўрсата оласизми?» деб сўралганда, у: «Ҳа», деди ва таҳарат сувини сўраб келтиртирди. Сўнг ўнг қўлига сув қуйиб, икки қўлини икки марта ювди. Кейин уч марта оғзини чайиб, бурнига сув тортди. Сўнг юзини уч марта ювди. Кейин икки қўлини тирсакларигача икки мартадан ювди. Сўнг икки қўли билан бошига масиҳ тортиб, уларни олдинга ва орқага юргизди: бошининг олд томонидан бошлаб, икки қўлини энсасигача олиб борди, сўнг уларни бошлаган жойига қайтгунча қайтарди. Кейин икки оёғини ювди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، - الَّذِي أُرِيَ النِّدَاءَ - قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا وَيَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ وَغَسَلَ رِجْلَيْهِ مَرَّتَيْنِ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّتَيْنِ ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Rasululloh ﷺ taharat qilganlarini koʻrdim: yuzlarini uch marta, ikki qoʻllarini ikki marta yuvdilar, ikki oyoqlarini ikki marta yuvdilar va boshlariga ikki marta masih tortdilar».Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ таҳарат қилганларини кўрдим: юзларини уч марта, икки қўлларини икки марта ювдилар, икки оёқларини икки марта ювдилар ва бошларига икки марта масиҳ тортдилар».

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ جُعَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مَرْوَانَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ أَبِي ذُبَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو عَبْدِ اللَّهِ، سَالِمٌ سَبَلاَنُ قَالَ وَكَانَتْ عَائِشَةُ تَسْتَعْجِبُ بِأَمَانَتِهِ وَتَسْتَأْجِرُهُ فَأَرَتْنِي كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَوَضَّأُ فَتَمَضْمَضَتْ وَاسْتَنْثَرَتْ ثَلاَثًا وَغَسَلَتْ وَجْهَهَا ثَلاَثًا ثُمَّ غَسَلَتْ يَدَهَا الْيُمْنَى ثَلاَثًا وَالْيُسْرَى ثَلاَثًا وَوَضَعَتْ يَدَهَا فِي مُقَدَّمِ رَأْسِهَا ثُمَّ مَسَحَتْ رَأْسَهَا مَسْحَةً وَاحِدَةً إِلَى مُؤَخَّرِهِ ثُمَّ أَمَرَّتْ يَدَيْهَا بِأُذُنَيْهَا ثُمَّ مَرَّتْ عَلَى الْخَدَّيْنِ قَالَ سَالِمٌ كُنْتُ آتِيهَا مُكَاتَبًا مَا تَخْتَفِي مِنِّي فَتَجْلِسُ بَيْنَ يَدَىَّ وَتَتَحَدَّثُ مَعِي حَتَّى جِئْتُهَا ذَاتَ يَوْمٍ فَقُلْتُ ادْعِي لِي بِالْبَرَكَةِ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ ‏.‏ قَالَتْ وَمَا ذَاكَ قُلْتُ أَعْتَقَنِي اللَّهُ ‏.‏ قَالَتْ بَارَكَ اللَّهُ لَكَ ‏.‏ وَأَرْخَتِ الْحِجَابَ دُونِي فَلَمْ أَرَهَا بَعْدَ ذَلِكَ الْيَوْمِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U menga Rasululloh ﷺ qanday taharat qilganlarini koʻrsatib berdi: ogʻzini chayib, burniga suv tortib chiqardi — uch marta, yuzini uch marta yuvdi. Soʻng oʻng qoʻlini uch marta, chap qoʻlini uch marta yuvdi. Keyin qoʻlini boshining old tomoniga qoʻyib, boshiga bir marta old tomondan orqasiga masih tortdi. Soʻng ikki qoʻlini ikki qulogʻiga yurgizdi, keyin ikki yonogʻiga yurgizdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У менга Расулуллоҳ ﷺ қандай таҳарат қилганларини кўрсатиб берди: оғзини чайиб, бурнига сув тортиб чиқарди — уч марта, юзини уч марта ювди. Сўнг ўнг қўлини уч марта, чап қўлини уч марта ювди. Кейин қўлини бошининг олд томонига қўйиб, бошига бир марта олд томондан орқасига масиҳ тортди. Сўнг икки қўлини икки қулоғига юргизди, кейин икки ёноғига юргизди.

أَخْبَرَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ أَيُّوبَ الطَّالَقَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ فَغَسَلَ يَدَيْهِ ثُمَّ تَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ غَرْفَةٍ وَاحِدَةٍ وَغَسَلَ وَجْهَهُ وَغَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّةً مَرَّةً وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ مَرَّةً ‏.‏ قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ وَأَخْبَرَنِي مَنْ سَمِعَ ابْنَ عَجْلاَنَ يَقُولُ فِي ذَلِكَ وَغَسَلَ رِجْلَيْهِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Rasululloh ﷺ taharat qilganlarini koʻrdim: ikki qoʻllarini yuvdilar, soʻng bir hovuch suvdan ogʻizlarini chayib, burunlariga suv tortdilar, yuzlarini yuvdilar, ikki qoʻllarini bir martadan yuvdilar va boshlari bilan ikki quloqlariga bir marta masih tortdilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ таҳарат қилганларини кўрдим: икки қўлларини ювдилар, сўнг бир ҳовуч сувдан оғизларини чайиб, бурунларига сув тортдилар, юзларини ювдилар, икки қўлларини бир мартадан ювдилар ва бошлари билан икки қулоқларига бир марта масиҳ тортдилар».

أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَجْلاَنَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ تَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَغَرَفَ غَرْفَةً فَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ ثُمَّ غَرَفَ غَرْفَةً فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثُمَّ غَرَفَ غَرْفَةً فَغَسَلَ يَدَهُ الْيُمْنَى ثُمَّ غَرَفَ غَرْفَةً فَغَسَلَ يَدَهُ الْيُسْرَى ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ بَاطِنِهِمَا بِالسَّبَّاحَتَيْنِ وَظَاهِرِهِمَا بِإِبْهَامَيْهِ ثُمَّ غَرَفَ غَرْفَةً فَغَسَلَ رِجْلَهُ الْيُمْنَى ثُمَّ غَرَفَ غَرْفَةً فَغَسَلَ رِجْلَهُ الْيُسْرَى ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ taharat qildilar: bir hovuch suv olib, ogʻizlarini chayib, burunlariga suv tortdilar; soʻng bir hovuch suv olib, yuzlarini yuvdilar; soʻng bir hovuch suv olib, oʻng qoʻllarini yuvdilar; soʻng bir hovuch suv olib, chap qoʻllarini yuvdilar. Keyin boshlariga va ikki quloqlariga masih tortdilar: quloqlarning ichki tomoniga koʻrsatkich barmoqlari bilan, tashqi tomoniga bosh barmoqlari bilan. Soʻng bir hovuch suv olib, oʻng oyoqlarini yuvdilar, soʻng bir hovuch suv olib, chap oyoqlarini yuvdilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ таҳарат қилдилар: бир ҳовуч сув олиб, оғизларини чайиб, бурунларига сув тортдилар; сўнг бир ҳовуч сув олиб, юзларини ювдилар; сўнг бир ҳовуч сув олиб, ўнг қўлларини ювдилар; сўнг бир ҳовуч сув олиб, чап қўлларини ювдилар. Кейин бошларига ва икки қулоқларига масиҳ тортдилар: қулоқларнинг ички томонига кўрсаткич бармоқлари билан, ташқи томонига бош бармоқлари билан. Сўнг бир ҳовуч сув олиб, ўнг оёқларини ювдилар, сўнг бир ҳовуч сув олиб, чап оёқларини ювдилар».

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، وَعُتْبَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ الصُّنَابِحِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُؤْمِنُ فَتَمَضْمَضَ خَرَجَتِ الْخَطَايَا مِنْ فِيهِ فَإِذَا اسْتَنْثَرَ خَرَجَتِ الْخَطَايَا مِنْ أَنْفِهِ فَإِذَا غَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتِ الْخَطَايَا مِنْ وَجْهِهِ حَتَّى تَخْرُجَ مِنْ تَحْتِ أَشْفَارِ عَيْنَيْهِ فَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتِ الْخَطَايَا مِنْ يَدَيْهِ حَتَّى تَخْرُجَ مِنْ تَحْتِ أَظْفَارِ يَدَيْهِ فَإِذَا مَسَحَ بِرَأْسِهِ خَرَجَتِ الْخَطَايَا مِنْ رَأْسِهِ حَتَّى تَخْرُجَ مِنْ أُذُنَيْهِ فَإِذَا غَسَلَ رِجْلَيْهِ خَرَجَتِ الْخَطَايَا مِنْ رِجْلَيْهِ حَتَّى تَخْرُجَ مِنْ تَحْتِ أَظْفَارِ رِجْلَيْهِ ثُمَّ كَانَ مَشْيُهُ إِلَى الْمَسْجِدِ وَصَلاَتُهُ نَافِلَةً لَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُتَيْبَةُ عَنِ الصُّنَابِحِيِّ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏.‏

Abdulloh as-Sunobihiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Moʻmin banda taharat qilib ogʻzini chaysa, xatolari ogʻzidan chiqadi; burniga suv tortib chiqarsa, xatolari burnidan chiqadi; yuzini yuvsa, xatolari yuzidan, hatto ikki koʻzining kipriklari ostidan chiqadi; ikki qoʻlini yuvsa, xatolari qoʻllaridan, hatto tirnoqlari ostidan chiqadi; boshiga masih tortsa, xatolari boshidan, hatto ikki qulogʻidan chiqadi; ikki oyogʻini yuvsa, xatolari oyoqlaridan, hatto oyoq tirnoqlari ostidan chiqadi. Soʻng uning masjidga yurishi va namozi oʻzi uchun nafl boʻladi».Абдуллоҳ ас-Сунобиҳий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мўмин банда таҳарат қилиб оғзини чайса, хатолари оғзидан чиқади; бурнига сув тортиб чиқарса, хатолари бурнидан чиқади; юзини ювса, хатолари юзидан, ҳатто икки кўзининг киприклари остидан чиқади; икки қўлини ювса, хатолари қўлларидан, ҳатто тирноқлари остидан чиқади; бошига масиҳ тортса, хатолари бошидан, ҳатто икки қулоғидан чиқади; икки оёғини ювса, хатолари оёқларидан, ҳатто оёқ тирноқлари остидан чиқади. Сўнг унинг масжидга юриши ва намози ўзи учун нафл бўлади».

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، ح وَأَنْبَأَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ، عَنْ بِلاَلٍ، قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْخِمَارِ ‏.‏

Bilol (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Nabiy ﷺ ikki maxsiga va salla (bosh kiyimi)ga masih tortayotganlarini koʻrdim».Билол (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Набий ﷺ икки махсига ва салла (бош кийими)га масиҳ тортаётганларини кўрдим».

وَأَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْجَرْجَرَائِيُّ، عَنْ طَلْقِ بْنِ غَنَّامٍ، قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، وَحَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، عَنْ بِلاَلٍ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ ‏.‏

Bilol (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Rasululloh ﷺ ikki maxsiga masih tortayotganlarini koʻrdim».Билол (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ икки махсига масиҳ тортаётганларини кўрдим».

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ وَكِيعٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ بِلاَلٍ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمْسَحُ عَلَى الْخِمَارِ وَالْخُفَّيْنِ ‏.‏

Bilol (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Rasululloh ﷺ salla (bosh kiyimi)ga va ikki maxsiga masih tortayotganlarini koʻrdim».Билол (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ салла (бош кийими)га ва икки махсига масиҳ тортаётганларини кўрдим».

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيُّ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنِ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، عَنِ الْمُغِيرَةِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ فَمَسَحَ نَاصِيَتَهُ وَعِمَامَتَهُ وَعَلَى الْخُفَّيْنِ ‏.‏ قَالَ بَكْرٌ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنِ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ أَبِيهِ ‏.‏

Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ taharat qildilar va peshonalariga, sallalariga hamda ikki maxsiga masih tortdilar.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ таҳарат қилдилар ва пешоналарига, саллаларига ҳамда икки махсига масиҳ тортдилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، وَحُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، عَنْ يَزِيدَ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيُّ، عَنْ حَمْزَةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ تَخَلَّفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَخَلَّفْتُ مَعَهُ فَلَمَّا قَضَى حَاجَتَهُ قَالَ ‏"‏ أَمَعَكَ مَاءٌ ‏"‏ ‏.‏ فَأَتَيْتُهُ بِمِطْهَرَةٍ فَغَسَلَ يَدَيْهِ وَغَسَلَ وَجْهَهُ ثُمَّ ذَهَبَ يَحْسُرُ عَنْ ذِرَاعَيْهِ فَضَاقَ كُمُّ الْجُبَّةِ فَأَلْقَاهُ عَلَى مَنْكِبَيْهِ فَغَسَلَ ذِرَاعَيْهِ وَمَسَحَ بِنَاصِيَتِهِ وَعَلَى الْعِمَامَةِ وَعَلَى خُفَّيْهِ ‏.‏

Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ orqada qoldilar, men ham u zot bilan birga qoldim. U zot hojatlarini oʻtaganlaridan soʻng: ‹Yoningda suv bormi?› dedilar. Men u zotga bir idishda suv keltirdim. U zot ikki qoʻllarini yuvdilar, yuzlarini yuvdilar, soʻng bilaklarini ochmoqchi boʻldilar, ammo jubbaning yengi tor edi, shuning uchun uni ikki yelkalariga tashladilar-da, bilaklarini yuvdilar. Keyin peshonalariga, sallaga va ikki maxsiga masih tortdilar».Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ орқада қолдилар, мен ҳам у зот билан бирга қолдим. У зот ҳожатларини ўтаганларидан сўнг: ‹Ёнингда сув борми?› дедилар. Мен у зотга бир идишда сув келтирдим. У зот икки қўлларини ювдилар, юзларини ювдилар, сўнг билакларини очмоқчи бўлдилар, аммо жуббанинг енги тор эди, шунинг учун уни икки елкаларига ташладилар-да, билакларини ювдилар. Кейин пешоналарига, саллага ва икки махсига масиҳ тортдилар».

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ وَهْبٍ الثَّقَفِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ، قَالَ خَصْلَتَانِ لاَ أَسْأَلُ عَنْهُمَا أَحَدًا بَعْدَ مَا شَهِدْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - كُنَّا مَعَهُ فِي سَفَرٍ فَبَرَزَ لِحَاجَتِهِ ثُمَّ جَاءَ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ بِنَاصِيَتِهِ وَجَانِبَىْ عِمَامَتِهِ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ قَالَ وَصَلاَةُ الإِمَامِ خَلْفَ الرَّجُلِ مِنْ رَعِيَّتِهِ فَشَهِدْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ فِي سَفَرٍ فَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَاحْتَبَسَ عَلَيْهِمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَقَامُوا الصَّلاَةَ وَقَدَّمُوا ابْنَ عَوْفٍ فَصَلَّى بِهِمْ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى خَلْفَ ابْنِ عَوْفٍ مَا بَقِيَ مِنَ الصَّلاَةِ فَلَمَّا سَلَّمَ ابْنُ عَوْفٍ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَضَى مَا سُبِقَ بِهِ ‏.‏

Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ dan koʻrganimdan soʻng ikki narsa haqida hech kimdan soʻramayman. Biz u zot bilan bir safarda edik. U zot hojatlarini oʻtash uchun chetga chiqdilar, soʻng kelib taharat qildilar va peshonalariga hamda sallalarining ikki tomoniga masih tortdilar, ikki maxsilariga ham masih tortdilar. Ikkinchisi — imomning oʻz raiyatidan boʻlgan kishi orqasida namoz oʻqishi. Men Rasululloh ﷺ ni safarda ekanlarida koʻrdim: namoz vaqti kirdi va Nabiy ﷺ ularga yetib kelolmay qoldilar. Shunda ular namozni iqoma qildilar va Ibn Avfni imomlikka oʻtkazdilar, u ularga imomlik qildi. Rasululloh ﷺ kelib, Ibn Avfning orqasida namozning qolgan qismini oʻqidilar. Ibn Avf salom bergach, Nabiy ﷺ turib, oʻtib ketgan qismni qazo qildilar».Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ дан кўрганимдан сўнг икки нарса ҳақида ҳеч кимдан сўрамайман. Биз у зот билан бир сафарда эдик. У зот ҳожатларини ўташ учун четга чиқдилар, сўнг келиб таҳарат қилдилар ва пешоналарига ҳамда саллаларининг икки томонига масиҳ тортдилар, икки махсиларига ҳам масиҳ тортдилар. Иккинчиси — имомнинг ўз раиятидан бўлган киши орқасида намоз ўқиши. Мен Расулуллоҳ ﷺ ни сафарда эканларида кўрдим: намоз вақти кирди ва Набий ﷺ уларга етиб келолмай қолдилар. Шунда улар намозни иқома қилдилар ва Ибн Авфни имомликка ўтказдилар, у уларга имомлик қилди. Расулуллоҳ ﷺ келиб, Ибн Авфнинг орқасида намознинг қолган қисмини ўқидилар. Ибн Авф салом бергач, Набий ﷺ туриб, ўтиб кетган қисмни қазо қилдилар».

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ شُعْبَةَ، ح وَأَنْبَأَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَيْلٌ لِلْعَقِبِ مِنَ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Abul-Qosim ﷺ: ‹Oʻkinch boʻlsin (yaxshi yuvilmagan) tovonlarga doʻzax otashidan!› dedilar».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Абул-Қосим ﷺ: ‹Ўкинч бўлсин (яхши ювилмаган) товонларга дўзах оташидан!› дедилар».

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، ح وَأَنْبَأَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ، عَنْ أَبِي يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ رَأَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْمًا يَتَوَضَّئُونَ فَرَأَى أَعْقَابَهُمْ تَلُوحُ فَقَالَ ‏"‏ وَيْلٌ لِلأَعْقَابِ مِنَ النَّارِ أَسْبِغُوا الْوُضُوءَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ taharat qilayotgan bir qavmni koʻrdilar va ularning tovonlari quruq yaltirab turganini koʻrib: ‹Oʻkinch boʻlsin tovonlarga doʻzax otashidan! Taharatni mukammal qilinglar!› dedilar».Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ таҳарат қилаётган бир қавмни кўрдилар ва уларнинг товонлари қуруқ ялтираб турганини кўриб: ‹Ўкинч бўлсин товонларга дўзах оташидан! Таҳаратни мукаммал қилинглар!› дедилар».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي الأَشْعَثُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - وَذَكَرَتْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُحِبُّ التَّيَامُنَ مَا اسْتَطَاعَ فِي طُهُورِهِ وَنَعْلِهِ وَتَرَجُّلِهِ ‏.‏ قَالَ شُعْبَةُ ثُمَّ سَمِعْتُ الأَشْعَثَ بِوَاسِطٍ يَقُولُ يُحِبُّ التَّيَامُنَ فَذَكَرَ شَأْنَهُ كُلَّهُ ثُمَّ سَمِعْتُهُ بِالْكُوفَةِ يَقُولُ يُحِبُّ التَّيَامُنَ مَا اسْتَطَاعَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U kishi Rasululloh ﷺ taharat qilishlarida, oyoq kiyim kiyishlarida va soch tarashlarida imkon boricha oʻng tomondan boshlashni yaxshi koʻrardilar, deb zikr qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У киши Расулуллоҳ ﷺ таҳарат қилишларида, оёқ кийим кийишларида ва соч тарашларида имкон борича ўнг томондан бошлашни яхши кўрардилар, деб зикр қилди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو جَعْفَرٍ الْمَدَنِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُثْمَانَ بْنِ حُنَيْفٍ، - يَعْنِي عُمَارَةَ - قَالَ حَدَّثَنِي الْقَيْسِيُّ، أَنَّهُ كَانَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَأُتِيَ بِمَاءٍ فَقَالَ عَلَى يَدَيْهِ مِنَ الإِنَاءِ فَغَسَلَهُمَا مَرَّةً وَغَسَلَ وَجْهَهُ وَذِرَاعَيْهِ مَرَّةً مَرَّةً وَغَسَلَ رِجْلَيْهِ بِيَمِينِهِ كِلْتَيْهِمَا ‏.‏

Al-Qaysiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u safarda Rasululloh ﷺ bilan birga edi. U zotga suv keltirildi. U zot idishdan qoʻllariga suv quyib, ularni bir marta yuvdilar, yuzlarini va ikki bilaklarini birdan-birdan yuvdilar, ikki oyoqlarini ikkala qoʻllari bilan yuvdilar.Ал-Қайсий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у сафарда Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эди. У зотга сув келтирилди. У зот идишдан қўлларига сув қуйиб, уларни бир марта ювдилар, юзларини ва икки билакларини бирдан-бирдан ювдилар, икки оёқларини иккала қўллари билан ювдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ كَثِيرٍ، وَكَانَ، يُكْنَى أَبَا هَاشِمٍ ح وَأَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي هَاشِمٍ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَأَسْبِغِ الْوُضُوءَ وَخَلِّلْ بَيْنَ الأَصَابِعِ ‏"‏ ‏.‏

Laqit ibn Sabira (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Taharat qilsang, taharatni mukammal qilgin va barmoqlar orasini yuvgin», dedilar.Лақит ибн Сабира (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Таҳарат қилсанг, таҳаратни мукаммал қилгин ва бармоқлар орасини ювгин», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ، عَنِ ابْنِ أَبِي زَائِدَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي وَغَيْرُهُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي حَيَّةَ الْوَادِعِيِّ، قَالَ رَأَيْتُ عَلِيًّا تَوَضَّأَ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثَلاَثًا وَتَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ ثَلاَثًا وَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا وَذِرَاعَيْهِ ثَلاَثًا ثَلاَثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَغَسَلَ رِجْلَيْهِ ثَلاَثًا ثَلاَثًا قَالَ هَذَا وُضُوءُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abu Hayya al-Vodiiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Ali (roziyallohu anhu)ning taharat qilganlarini koʻrdim. U kishi kaftlarini uch marta yuvdilar, ogʻizlarini uch marta chaydilar va burunlariga uch marta suv oldilar, yuzlarini uch marta yuvdilar, ikki bilaklarini uch martadan yuvdilar, boshlariga mash tortdilar va ikki oyoqlarini uch martadan yuvdilar. Soʻng: «Bu Rasululloh ﷺning taharatlaridir», dedilar.Абу Ҳайя ал-Водиий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Али (розияллоҳу анҳу)нинг таҳарат қилганларини кўрдим. У киши кафтларини уч марта ювдилар, оғизларини уч марта чайдилар ва бурунларига уч марта сув олдилар, юзларини уч марта ювдилар, икки билакларини уч мартадан ювдилар, бошларига маш тортдилар ва икки оёқларини уч мартадан ювдилар. Сўнг: «Бу Расулуллоҳ ﷺнинг таҳаратларидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ عَطَاءَ بْنَ يَزِيدَ اللَّيْثِيَّ، أَخْبَرَهُ أَنَّ حُمْرَانَ مَوْلَى عُثْمَانَ أَخْبَرَهُ أَنَّ عُثْمَانَ دَعَا بِوَضُوءٍ فَتَوَضَّأَ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ غَسَلَ يَدَهُ الْيُمْنَى إِلَى الْمِرْفَقِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ غَسَلَ يَدَهُ الْيُسْرَى مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَهُ الْيُمْنَى إِلَى الْكَعْبَيْنِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَهُ الْيُسْرَى مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ نَحْوَ وُضُوئِي هَذَا ثُمَّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ تَوَضَّأَ نَحْوَ وُضُوئِي هَذَا ثُمَّ قَامَ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ لاَ يُحَدِّثُ فِيهِمَا نَفْسَهُ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Usmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U kishi taharat suvini keltirishni buyurib, taharat qildilar. Kaftlarini uch marta yuvdilar, soʻng ogʻizlarini chaydilar va burunlariga suv oldilar, soʻng yuzlarini uch marta yuvdilar, soʻng oʻng qoʻllarini tirsakkacha uch marta yuvdilar, soʻng chap qoʻllarini ham shunday yuvdilar, soʻng boshlariga mash tortdilar, soʻng oʻng oyoqlarini toʻpiqqacha uch marta yuvdilar, soʻng chap oyoqlarini ham shunday yuvdilar. Soʻng: «Men Rasululloh ﷺning xuddi shu taharatimga oʻxshatib taharat qilganlarini koʻrdim», dedilar. Soʻng: «Rasululloh ﷺ: ‹Kim xuddi shu taharatimga oʻxshatib taharat qilsa, soʻngra turib, koʻnglida oʻzicha bir narsa oʻylamay ikki rakat namoz oʻqisa, uning oldingi gunohlari kechiriladi›, dedilar», dedilar.Усмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У киши таҳарат сувини келтиришни буюриб, таҳарат қилдилар. Кафтларини уч марта ювдилар, сўнг оғизларини чайдилар ва бурунларига сув олдилар, сўнг юзларини уч марта ювдилар, сўнг ўнг қўлларини тирсаккача уч марта ювдилар, сўнг чап қўлларини ҳам шундай ювдилар, сўнг бошларига маш тортдилар, сўнг ўнг оёқларини тўпиққача уч марта ювдилар, сўнг чап оёқларини ҳам шундай ювдилар. Сўнг: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг худди шу таҳаратимга ўхшатиб таҳарат қилганларини кўрдим», дедилар. Сўнг: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким худди шу таҳаратимга ўхшатиб таҳарат қилса, сўнгра туриб, кўнглида ўзича бир нарса ўйламай икки ракат намоз ўқиса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади›, дедилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، وَمَالِكٍ، وَابْنِ، جُرَيْجٍ عَنِ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عُمَرَ رَأَيْتُكَ تَلْبَسُ هَذِهِ النِّعَالَ السِّبْتِيَّةَ وَتَتَوَضَّأُ فِيهَا ‏.‏ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَلْبَسُهَا وَيَتَوَضَّأُ فِيهَا ‏.‏

Ubayd ibn Jurayj (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Ibn Umar (roziyallohu anhumo)ga: «Men sizni mana bu sibtiy chariq oyoq kiyimni kiyib, unda taharat qilayotganingizni koʻrdim», dedim. U kishi: «Men Rasululloh ﷺning uni kiyib, unda taharat qilganlarini koʻrdim», dedilar.Убайд ибн Журайж (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)га: «Мен сизни мана бу сибтий чариқ оёқ кийимни кийиб, унда таҳарат қилаётганингизни кўрдим», дедим. У киши: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг уни кийиб, унда таҳарат қилганларини кўрдим», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَفْصٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقِيلَ لَهُ أَتَمْسَحُ فَقَالَ قَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمْسَحُ ‏.‏ وَكَانَ أَصْحَابُ عَبْدِ اللَّهِ يُعْجِبُهُمْ قَوْلُ جَرِيرٍ وَكَانَ إِسْلاَمُ جَرِيرٍ قَبْلَ مَوْتِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِيَسِيرٍ ‏.‏

Jarir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u taharat qilib, ikki mahsisiga mash tortdi. Unga: «Mash tortasanmi?» deyildi. U: «Men Rasululloh ﷺning mash tortganlarini koʻrganman», dedi. Jarir Nabiy ﷺ vafotlaridan sal oldin islomga kirgani uchun Abdulloh (Ibn Masʼud)ning shogirdlariga Jarirning bu soʻzi maʼqul edi.Жарир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у таҳарат қилиб, икки маҳсисига маш тортди. Унга: «Маш тортасанми?» дейилди. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг маш тортганларини кўрганман», деди. Жарир Набий ﷺ вафотларидан сал олдин исломга киргани учун Абдуллоҳ (Ибн Масъуд)нинг шогирдларига Жарирнинг бу сўзи маъқул эди.

أَخْبَرَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَرْبُ بْنُ شَدَّادٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ الضَّمْرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ ‏.‏

Amr ibn Umayya az-Zamriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺning taharat qilib, ikki mahsilariga mash tortganlarini koʻrdi.Амр ибн Умайя аз-Замрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺнинг таҳарат қилиб, икки маҳсиларига маш тортганларини кўрди.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، دُحَيْمٌ وَسُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ نَافِعٍ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبِلاَلٌ الأَسْوَاقَ فَذَهَبَ لِحَاجَتِهِ ثُمَّ خَرَجَ قَالَ أُسَامَةُ فَسَأَلْتُ بِلاَلاً مَا صَنَعَ فَقَالَ بِلاَلٌ ذَهَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِحَاجَتِهِ ثُمَّ تَوَضَّأَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ ثُمَّ صَلَّى ‏.‏

Usoma ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ va Bilol al-Asvof (degan joy)ga kirdilar. U zot hojatlarini chiqarish uchun ketib, soʻng qaytib chiqdilar. Usoma aytdi: Men Biloldan: «U zot nima qildilar?» deb soʻradim. Bilol: «Nabiy ﷺ hojatlarini chiqarish uchun ketdilar, soʻng taharat qildilar: yuzlari va ikki qoʻllarini yuvdilar, boshlariga mash tortdilar va ikki mahsilariga mash tortdilar, soʻng namoz oʻqidilar», dedi.Усома ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ва Билол ал-Асвоф (деган жой)га кирдилар. У зот ҳожатларини чиқариш учун кетиб, сўнг қайтиб чиқдилар. Усома айтди: Мен Билолдан: «У зот нима қилдилар?» деб сўрадим. Билол: «Набий ﷺ ҳожатларини чиқариш учун кетдилар, сўнг таҳарат қилдилар: юзлари ва икки қўлларини ювдилар, бошларига маш тортдилар ва икки маҳсиларига маш тортдилар, сўнг намоз ўқидилар», деди.

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ikki mahsilariga mash tortdilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ икки маҳсиларига маш тортдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ - عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ أَنَّهُ لاَ بَأْسَ بِهِ ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ mahsilarga mash tortish haqida: «Unda hech qanday zarar yoʻq», dedilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ маҳсиларга маш тортиш ҳақида: «Унда ҳеч қандай зарар йўқ», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عِيسَى، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِحَاجَتِهِ فَلَمَّا رَجَعَ تَلَقَّيْتُهُ بِإِدَاوَةٍ فَصَبَبْتُ عَلَيْهِ فَغَسَلَ يَدَيْهِ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثُمَّ ذَهَبَ لِيَغْسِلَ ذِرَاعَيْهِ فَضَاقَتْ بِهِ الْجُبَّةُ فَأَخْرَجَهُمَا مِنْ أَسْفَلِ الْجُبَّةِ فَغَسَلَهُمَا وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ ثُمَّ صَلَّى بِنَا ‏.‏

Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ hojatlarini chiqarish uchun chiqdilar. Qaytib kelganlarida men u zotni bir idish suv bilan qarshi olib, ustlariga suv quydim. U zot ikki qoʻllarini yuvdilar, soʻng yuzlarini yuvdilar, soʻng ikki bilaklarini yuvmoqchi boʻldilar, ammo jubba tor kelib qoldi. Shunda u zot ikki qoʻllarini jubbaning tagidan chiqarib yuvdilar va ikki mahsilariga mash tortdilar, soʻng bizga imom boʻlib namoz oʻqidilar.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳожатларини чиқариш учун чиқдилар. Қайтиб келганларида мен у зотни бир идиш сув билан қарши олиб, устларига сув қуйдим. У зот икки қўлларини ювдилар, сўнг юзларини ювдилар, сўнг икки билакларини ювмоқчи бўлдилар, аммо жубба тор келиб қолди. Шунда у зот икки қўлларини жуббанинг тагидан чиқариб ювдилар ва икки маҳсиларига маш тортдилар, сўнг бизга имом бўлиб намоз ўқидилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، عَنْ أَبِيهِ الْمُغِيرَةِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ خَرَجَ لِحَاجَتِهِ فَاتَّبَعَهُ الْمُغِيرَةُ بِإِدَاوَةٍ فِيهَا مَاءٌ فَصَبَّ عَلَيْهِ حَتَّى فَرَغَ مِنْ حَاجَتِهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ ‏.‏

Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ hojatlarini chiqarish uchun chiqdilar. Mugʻiyra ichida suv boʻlgan bir idish bilan u zotning orqalaridan bordi. U zot hojatlarini chiqarib boʻlgunlaricha suv quyib turdi. Soʻng u zot taharat qilib, ikki mahsilariga mash tortdilar.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ҳожатларини чиқариш учун чиқдилар. Муғийра ичида сув бўлган бир идиш билан у зотнинг орқаларидан борди. У зот ҳожатларини чиқариб бўлгунларича сув қуйиб турди. Сўнг у зот таҳарат қилиб, икки маҳсиларига маш тортдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَمِعْتُ إِسْمَاعِيلَ بْنَ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ سَمِعْتُ حَمْزَةَ بْنَ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَقَالَ ‏"‏ تَخَلَّفْ يَا مُغِيرَةُ وَامْضُوا أَيُّهَا النَّاسُ ‏"‏ ‏.‏ فَتَخَلَّفْتُ وَمَعِي إِدَاوَةٌ مِنْ مَاءٍ وَمَضَى النَّاسُ فَذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحَاجَتِهِ فَلَمَّا رَجَعَ ذَهَبْتُ أَصُبُّ عَلَيْهِ وَعَلَيْهِ جُبَّةٌ رُومِيَّةٌ ضَيِّقَةُ الْكُمَّيْنِ فَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ يَدَهُ مِنْهَا فَضَاقَتْ عَلَيْهِ فَأَخْرَجَ يَدَهُ مِنْ تَحْتِ الْجُبَّةِ فَغَسَلَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ ‏.‏

Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men safarda Nabiy ﷺ bilan birga edim. U zot: «Ortda qol, ey Mugʻiyra! Sizlar esa yuringlar, ey odamlar!» dedilar. Men ortda qoldim, yonimda bir idish suv bor edi, odamlar esa yurib ketishdi. Rasululloh ﷺ hojatlarini chiqarish uchun ketdilar. Qaytib kelganlarida men u zotning ustlariga suv quya boshladim. U zotning ustlarida yengi tor rumiy jubba bor edi. U zot qoʻllarini undan chiqarmoqchi boʻldilar, ammo yeng tor kelib qoldi, shunda qoʻllarini jubbaning tagidan chiqardilar. Soʻng yuzlari va ikki qoʻllarini yuvdilar, boshlariga mash tortdilar va ikki mahsilariga mash tortdilar.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен сафарда Набий ﷺ билан бирга эдим. У зот: «Ортда қол, эй Муғийра! Сизлар эса юринглар, эй одамлар!» дедилар. Мен ортда қолдим, ёнимда бир идиш сув бор эди, одамлар эса юриб кетишди. Расулуллоҳ ﷺ ҳожатларини чиқариш учун кетдилар. Қайтиб келганларида мен у зотнинг устларига сув қуя бошладим. У зотнинг устларида енги тор румий жубба бор эди. У зот қўлларини ундан чиқармоқчи бўлдилар, аммо енг тор келиб қолди, шунда қўлларини жуббанинг тагидан чиқардилар. Сўнг юзлари ва икки қўлларини ювдилар, бошларига маш тортдилар ва икки маҳсиларига маш тортдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي قَيْسٍ، عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَالنَّعْلَيْنِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَا نَعْلَمُ أَحَدًا تَابَعَ أَبَا قَيْسٍ عَلَى هَذِهِ الرِّوَايَةِ وَالصَّحِيحُ عَنِ الْمُغِيرَةِ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ ‏.‏

Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ paypoqlar va kavushlar ustiga mash tortdilar. Abu Abdurrahmon aytdi: Bu rivoyatda Abu Qaysga birov ergashganini bilmaymiz; Mugʻiyradan sahihi shuki, Nabiy ﷺ mahsilar (xuflar) ustiga mash tortganlar.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ пайпоқлар ва кавушлар устига маш тортдилар. Абу Абдурраҳмон айтди: Бу ривоятда Абу Қайсга биров эргашганини билмаймиз; Муғийрадан саҳиҳи шуки, Набий ﷺ маҳсилар (хуфлар) устига маш тортганлар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ زِرٍّ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ، قَالَ رَخَّصَ لَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا كُنَّا مُسَافِرِينَ أَنْ لاَ نَنْزِعَ خِفَافَنَا ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيَهُنَّ ‏.‏

Safvon ibn Assol (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bizga safarda boʻlganimizda mahsilarimizni uch kun va uch kecha yechmaslikka ruxsat berdilar.Сафвон ибн Ассол (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бизга сафарда бўлганимизда маҳсиларимизни уч кун ва уч кеча ечмасликка рухсат бердилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الرُّهَاوِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، وَمَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ، وَزُهَيْرٌ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ وَسُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ زِرٍّ، قَالَ سَأَلْتُ صَفْوَانَ بْنَ عَسَّالٍ عَنِ الْمَسْحِ، عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُنَا إِذَا كُنَّا مُسَافِرِينَ أَنْ نَمْسَحَ عَلَى خِفَافِنَا وَلاَ نَنْزِعَهَا ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ مِنْ غَائِطٍ وَبَوْلٍ وَنَوْمٍ إِلاَّ مِنْ جَنَابَةٍ ‏.‏

Safvon ibn Assol (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga safarda boʻlganimizda mahsilarimiz ustiga mash tortishni va katta hojat, kichik hojat va uyqu sabab ularni uch kun yechmaslikni buyurar edilar; faqat janobat sabablilar bundan mustasno.Сафвон ибн Ассол (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга сафарда бўлганимизда маҳсиларимиз устига маш тортишни ва катта ҳожат, кичик ҳожат ва уйқу сабаб уларни уч кун ечмасликни буюрар эдилар; фақат жанобат сабаблилар бундан мустасно.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا الثَّوْرِيُّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ قَيْسٍ الْمُلاَئِيِّ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُخَيْمِرَةَ، عَنْ شُرَيْحِ بْنِ هَانِئٍ، عَنْ عَلِيٍّ، - رضى الله عنه - قَالَ جَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِلْمُسَافِرِ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيَهُنَّ وَيَوْمًا وَلَيْلَةً لِلْمُقِيمِ يَعْنِي فِي الْمَسْحِ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mash borasida musofir uchun uch kun va uch kecha, muqim uchun bir kun va bir kecha muddat belgiladilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ маш борасида мусофир учун уч кун ва уч кеча, муқим учун бир кун ва бир кеча муддат белгиладилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُخَيْمِرَةَ، عَنْ شُرَيْحِ بْنِ هَانِئٍ، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ - رضى الله عنها - عَنِ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَتِ ائْتِ عَلِيًّا فَإِنَّهُ أَعْلَمُ بِذَلِكَ مِنِّي ‏.‏ فَأَتَيْتُ عَلِيًّا فَسَأَلْتُهُ عَنِ الْمَسْحِ فَقَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُنَا أَنْ يَمْسَحَ الْمُقِيمُ يَوْمًا وَلَيْلَةً وَالْمُسَافِرُ ثَلاَثًا ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga muqim bir kun va bir kecha, musofir esa uch kun mash tortishini buyurar edilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга муқим бир кун ва бир кеча, мусофир эса уч кун маш тортишини буюрар эдилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَيْسَرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ النَّزَّالَ بْنَ سَبْرَةَ، قَالَ رَأَيْتُ عَلِيًّا - رضى الله عنه - صَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ قَعَدَ لِحَوَائِجِ النَّاسِ فَلَمَّا حَضَرَتِ الْعَصْرُ أُتِيَ بِتَوْرٍ مِنْ مَاءٍ فَأَخَذَ مِنْهُ كَفًّا فَمَسَحَ بِهِ وَجْهَهُ وَذِرَاعَيْهِ وَرَأْسَهُ وَرِجْلَيْهِ ثُمَّ أَخَذَ فَضْلَهُ فَشَرِبَ قَائِمًا وَقَالَ إِنَّ نَاسًا يَكْرَهُونَ هَذَا وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَفْعَلُهُ وَهَذَا وُضُوءُ مَنْ لَمْ يُحْدِثْ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: An-Nazzol ibn Sabra aytadi: Alini peshin namozini oʻqib, soʻng odamlarning hojatlari uchun oʻtirganini koʻrdim. Asr vaqti kirganda unga bir idish suv keltirildi. U undan bir hovuch olib, yuzi, ikki bilagi, boshi va oyoqlariga mash tortdi, soʻng qolganini olib, tik turgan holda ichdi va: «Odamlar buni yoqtirmaydilar, holbuki men Rasululloh ﷺ shunday qilganlarini koʻrganman. Bu hadas qilmagan kishining taharatidir», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ан-Наззол ибн Сабра айтади: Алини пешин намозини ўқиб, сўнг одамларнинг ҳожатлари учун ўтирганини кўрдим. Аср вақти кирганда унга бир идиш сув келтирилди. У ундан бир ҳовуч олиб, юзи, икки билаги, боши ва оёқларига маш тортди, сўнг қолганини олиб, тик турган ҳолда ичди ва: «Одамлар буни ёқтирмайдилар, ҳолбуки мен Расулуллоҳ ﷺ шундай қилганларини кўрганман. Бу ҳадас қилмаган кишининг таҳаратидир», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ عَامِرٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بِإِنَاءٍ صَغِيرٍ فَتَوَضَّأَ ‏.‏ قُلْتُ أَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَتَوَضَّأُ لِكُلِّ صَلاَةٍ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ فَأَنْتُمْ قَالَ كُنَّا نُصَلِّي الصَّلَوَاتِ مَا لَمْ نُحْدِثْ قَالَ وَقَدْ كُنَّا نُصَلِّي الصَّلَوَاتِ بِوُضُوءٍ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U zikr qildilarki, Nabiy ﷺ ga kichik bir idish keltirildi va u zot taharat qildilar. Men: «Nabiy ﷺ har namoz uchun taharat qilarmidilar?» dedim. U: «Ha», dedi. «Sizlarchi?» dedim. U: «Biz hadas qilmagunimizcha namozlarni bir taharat bilan oʻqiyverar edik», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У зикр қилдиларки, Набий ﷺ га кичик бир идиш келтирилди ва у зот таҳарат қилдилар. Мен: «Набий ﷺ ҳар намоз учун таҳарат қилармидилар?» дедим. У: «Ҳа», деди. «Сизларчи?» дедим. У: «Биз ҳадас қилмагунимизча намозларни бир таҳарат билан ўқийверар эдик», деди.

أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ مِنَ الْخَلاَءِ فَقُرِّبَ إِلَيْهِ طَعَامٌ فَقَالُوا أَلاَ نَأْتِيكَ بِوَضُوءٍ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا أُمِرْتُ بِالْوُضُوءِ إِذَا قُمْتُ إِلَى الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hojatxonadan chiqdilar va u zotga taom keltirildi. Ular: «Sizga taharat suvi keltiraylikmi?» dedilar. U zot: «Men faqat namozga turganimda taharat qilishga buyurilganman», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳожатхонадан чиқдилар ва у зотга таом келтирилди. Улар: «Сизга таҳарат суви келтирайликми?» дедилар. У зот: «Мен фақат намозга турганимда таҳарат қилишга буюрилганман», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلْقَمَةُ بْنُ مَرْثَدٍ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَوَضَّأُ لِكُلِّ صَلاَةٍ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ الْفَتْحِ صَلَّى الصَّلَوَاتِ بِوُضُوءٍ وَاحِدٍ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ فَعَلْتَ شَيْئًا لَمْ تَكُنْ تَفْعَلُهُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ عَمْدًا فَعَلْتُهُ يَا عُمَرُ ‏"‏ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ har namoz uchun taharat qilar edilar. Makka fathi kuni boʻlganda esa namozlarni bitta taharat bilan oʻqidilar. Shunda Umar u zotga: «Siz ilgari qilmagan ishni qildingiz», dedi. U zot: «Ey Umar, buni ataylab qildim», dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳар намоз учун таҳарат қилар эдилар. Макка фатҳи куни бўлганда эса намозларни битта таҳарат билан ўқидилар. Шунда Умар у зотга: «Сиз илгари қилмаган ишни қилдингиз», деди. У зот: «Эй Умар, буни атайлаб қилдим», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا تَوَضَّأَ أَخَذَ حَفْنَةً مِنْ مَاءٍ فَقَالَ بِهَا هَكَذَا - وَوَصَفَ شُعْبَةُ - نَضَحَ بِهِ فَرْجَهُ فَذَكَرْتُهُ لإِبْرَاهِيمَ فَأَعْجَبَهُ قَالَ الشَّيْخُ ابْنُ السُّنِّيِّ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحَكَمُ هُوَ ابْنُ سُفْيَانَ الثَّقَفِيُّ رضى الله عنه ‏.‏

Hakam ibn Sufyon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ taharat qilganlarida bir hovuch suv olib, u bilan mana shunday qilar edilar — Shuʼba tasvirlab koʻrsatdi — avrat qismlariga separ edilar.Ҳакам ибн Суфён (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ таҳарат қилганларида бир ҳовуч сув олиб, у билан мана шундай қилар эдилар — Шуъба тасвирлаб кўрсатди — аврат қисмларига сепар эдилар.

أَخْبَرَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ الدُّورِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَحْوَصُ بْنُ جَوَّابٍ، حَدَّثَنَا عَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ، عَنْ مَنْصُورٍ، ح وَأَنْبَأَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا قَاسِمٌ، - وَهُوَ ابْنُ يَزِيدَ الْجَرْمِيُّ - قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ سُفْيَانَ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ وَنَضَحَ فَرْجَهُ ‏.‏ قَالَ أَحْمَدُ فَنَضَحَ فَرْجَهُ ‏.‏

Hakam ibn Sufyon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ni taharat qilib, avrat qismlariga suv sepganlarini koʻrdim.Ҳакам ибн Суфён (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ни таҳарат қилиб, аврат қисмларига сув сепганларини кўрдим.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، سُلَيْمَانُ بْنُ سَيْفٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَتَّابٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي حَيَّةَ، قَالَ رَأَيْتُ عَلِيًّا - رضى الله عنه - تَوَضَّأَ ثَلاَثًا ثَلاَثًا ثُمَّ قَامَ فَشَرِبَ فَضْلَ وَضُوئِهِ وَقَالَ صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَمَا صَنَعْتُ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Hayya aytadi: Alini har aʼzosini uch marta yuvib taharat qilganini koʻrdim. Soʻng u turib, taharatidan ortgan suvni ichdi va: «Rasululloh ﷺ men qilganimdek qilgan edilar», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Ҳайя айтади: Алини ҳар аъзосини уч марта ювиб таҳарат қилганини кўрдим. Сўнг у туриб, таҳаратидан ортган сувни ичди ва: «Расулуллоҳ ﷺ мен қилганимдек қилган эдилар», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ، عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ شَهِدْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِالْبَطْحَاءِ وَأَخْرَجَ بِلاَلٌ فَضْلَ وَضُوئِهِ فَابْتَدَرَهُ النَّاسُ فَنِلْتُ مِنْهُ شَيْئًا وَرَكَزْتُ لَهُ الْعَنَزَةَ فَصَلَّى بِالنَّاسِ وَالْحُمُرُ وَالْكِلاَبُ وَالْمَرْأَةُ يَمُرُّونَ بَيْنَ يَدَيْهِ ‏.‏

Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ni Bathoda koʻrdim. Bilol u zotning taharatidan ortgan suvni chiqardi va odamlar unga talpindilar; men ham undan sal-pal oldim. Soʻng u zot uchun nayza (aneza) tikib qoʻyildi va u zot odamlarga imom boʻlib namoz oʻqidilar, oldilaridan eshaklar, itlar va ayol oʻtib turardi.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ ни Батҳода кўрдим. Билол у зотнинг таҳаратидан ортган сувни чиқарди ва одамлар унга талпиндилар; мен ҳам ундан сал-пал олдим. Сўнг у зот учун найза (анеза) тикиб қўйилди ва у зот одамларга имом бўлиб намоз ўқидилар, олдиларидан эшаклар, итлар ва аёл ўтиб турарди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ الْمُنْكَدِرِ، يَقُولُ سَمِعْتُ جَابِرًا، يَقُولُ مَرِضْتُ فَأَتَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ يَعُودَانِّي فَوَجَدَانِي قَدْ أُغْمِيَ عَلَىَّ فَتَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَبَّ عَلَىَّ وَضُوءَهُ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men kasal boʻlib qoldim, shunda Rasululloh ﷺ va Abu Bakr meni koʻrgani keldilar. Ular meni hushimdan ketgan holda topdilar. Rasululloh ﷺ taharat qildilar va taharat suvini menga quydilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен касал бўлиб қолдим, шунда Расулуллоҳ ﷺ ва Абу Бакр мени кўргани келдилар. Улар мени ҳушимдан кетган ҳолда топдилар. Расулуллоҳ ﷺ таҳарат қилдилар ва таҳарат сувини менга қуйдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَقْبَلُ اللَّهُ صَلاَةً بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلاَ صَدَقَةً مِنْ غُلُولٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu al-Malihning otasi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh taharatsiz namozni ham, xiyonat qilib olingan moldan berilgan sadaqani ham qabul qilmaydi», dedilar.Абу ал-Малиҳнинг отаси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ таҳаратсиз намозни ҳам, хиёнат қилиб олинган молдан берилган садақани ҳам қабул қилмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَسْأَلُهُ عَنِ الْوُضُوءِ فَأَرَاهُ الْوُضُوءَ ثَلاَثًا ثَلاَثًا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ هَكَذَا الْوُضُوءُ فَمَنْ زَادَ عَلَى هَذَا فَقَدْ أَسَاءَ وَتَعَدَّى وَظَلَمَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Nabiy ﷺ huzurlariga kelib, taharat haqida soʻradi. U zot unga taharatni har aʼzoni uch marta-uch martadan yuvib koʻrsatdilar, soʻng: «Taharat mana shunday. Kim bundan oshirsa, yomon ish qildi, hadni buzdi va zulm qildi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Набий ﷺ ҳузурларига келиб, таҳарат ҳақида сўради. У зот унга таҳаратни ҳар аъзони уч марта-уч мартадан ювиб кўрсатдилар, сўнг: «Таҳарат мана шундай. Ким бундан оширса, ёмон иш қилди, ҳадни бузди ва зулм қилди», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو جَهْضَمٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كُنَّا جُلُوسًا إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ فَقَالَ وَاللَّهِ مَا خَصَّنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِشَىْءٍ دُونَ النَّاسِ إِلاَّ بِثَلاَثَةِ أَشْيَاءَ فَإِنَّهُ أَمَرَنَا أَنْ نُسْبِغَ الْوُضُوءَ وَلاَ نَأْكُلَ الصَّدَقَةَ وَلاَ نُنْزِيَ الْحُمُرَ عَلَى الْخَيْلِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Allohga qasamki, Rasululloh ﷺ bizni boshqa odamlardan farqli oʻlaroq faqat uch narsa bilan xoslamadilar: bizga taharatni mukammal bajarishni, sadaqani yemaslikni va eshaklarni otlarga qoʻshmaslikni buyurdilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Аллоҳга қасамки, Расулуллоҳ ﷺ бизни бошқа одамлардан фарқли ўлароқ фақат уч нарса билан хосламадилар: бизга таҳаратни мукаммал бажаришни, садақани емасликни ва эшакларни отларга қўшмасликни буюрдилар», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ، عَنْ أَبِي يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَسْبِغُوا الْوُضُوءَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Taharatni mukammal bajaringlar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Таҳаратни мукаммал бажаринглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِمَا يَمْحُو اللَّهُ بِهِ الْخَطَايَا وَيَرْفَعُ بِهِ الدَّرَجَاتِ إِسْبَاغُ الْوُضُوءِ عَلَى الْمَكَارِهِ وَكَثْرَةُ الْخُطَا إِلَى الْمَسَاجِدِ وَانْتِظَارُ الصَّلاَةِ بَعْدَ الصَّلاَةِ فَذَلِكُمُ الرِّبَاطُ فَذَلِكُمُ الرِّبَاطُ فَذَلِكُمُ الرِّبَاطُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh u bilan xatolarni oʻchiradigan va darajalarni koʻtaradigan narsani sizlarga aytib bermaymi? Nomaqbul holatlarda ham taharatni mukammal bajarish, masjidlarga qadamni koʻp bosish va namozdan keyin yana namozni kutish. Ana shu ribotdir, ana shu ribotdir, ana shu ribotdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ у билан хатоларни ўчирадиган ва даражаларни кўтарадиган нарсани сизларга айтиб бермайми? Номақбул ҳолатларда ҳам таҳаратни мукаммал бажариш, масжидларга қадамни кўп босиш ва намоздан кейин яна намозни кутиш. Ана шу риботдир, ана шу риботдир, ана шу риботдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ سُفْيَانَ الثَّقَفِيِّ، أَنَّهُمْ غَزَوْا غَزْوَةَ السَّلاَسِلِ فَفَاتَهُمُ الْغَزْوُ فَرَابَطُوا ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى مُعَاوِيَةَ وَعِنْدَهُ أَبُو أَيُّوبَ وَعُقْبَةُ بْنُ عَامِرٍ فَقَالَ عَاصِمٌ يَا أَبَا أَيُّوبَ فَاتَنَا الْغَزْوُ الْعَامَ وَقَدْ أُخْبِرْنَا أَنَّهُ مَنْ صَلَّى فِي الْمَسَاجِدِ الأَرْبَعَةِ غُفِرَ لَهُ ذَنْبُهُ ‏.‏ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي أَدُلُّكَ عَلَى أَيْسَرَ مِنْ ذَلِكَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ تَوَضَّأَ كَمَا أُمِرَ وَصَلَّى كَمَا أُمِرَ غُفِرَ لَهُ مَا قَدَّمَ مِنْ عَمَلٍ ‏"‏ ‏.‏ أَكَذَلِكَ يَا عُقْبَةُ قَالَ نَعَمْ ‏.‏

Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Osim unga: «Ey Abu Ayyub, bu yil gʻazotdan quruq qoldik. Bizga toʻrt masjidda namoz oʻqigan kishining gunohi kechirilishi haqida xabar berildi», dedi. Shunda u: «Ey birodarimning oʻgʻli, senga bundan yengilrogʻini koʻrsataymi? Men Rasululloh ﷺ: ‹Kim buyurilganidek taharat qilib, buyurilganidek namoz oʻqisa, avval qilgan amallari kechiriladi›, deganlarini eshitganman», dedi.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Осим унга: «Эй Абу Айюб, бу йил ғазотдан қуруқ қолдик. Бизга тўрт масжидда намоз ўқиган кишининг гуноҳи кечирилиши ҳақида хабар берилди», деди. Шунда у: «Эй биродаримнинг ўғли, сенга бундан енгилроғини кўрсатайми? Мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким буюрилганидек таҳарат қилиб, буюрилганидек намоз ўқиса, аввал қилган амаллари кечирилади›, деганларини эшитганман», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ جَامِعِ بْنِ شَدَّادٍ، قَالَ سَمِعْتُ حُمْرَانَ بْنَ أَبَانَ، أَخْبَرَ أَبَا بُرْدَةَ، فِي الْمَسْجِدِ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ، يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ أَتَمَّ الْوُضُوءَ كَمَا أَمَرَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَالصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ كَفَّارَاتٌ لِمَا بَيْنَهُنَّ ‏"‏ ‏.‏

Usmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh azza va jalla buyurganidek taharatni toʻliq bajarsa, besh mahal namoz ular orasidagi gunohlarga kafforat boʻladi», dedilar.Усмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ азза ва жалла буюрганидек таҳаратни тўлиқ бажарса, беш маҳал намоз улар орасидаги гуноҳларга каффорат бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حُمْرَانَ، مَوْلَى عُثْمَانَ أَنَّ عُثْمَانَ، - رضى الله عنه - قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَا مِنِ امْرِئٍ يَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ وُضُوءَهُ ثُمَّ يُصَلِّي الصَّلاَةَ إِلاَّ غُفِرَ لَهُ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الصَّلاَةِ الأُخْرَى حَتَّى يُصَلِّيَهَا ‏"‏ ‏.‏

Usmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har qanday kishi taharat qilib, uni chiroyli bajarsa, soʻng namoz oʻqisa, u bilan keyingi namoz orasidagi gunohlari, u namozni oʻqiguncha, albatta kechiriladi», deganlarini eshitdim.Усмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар қандай киши таҳарат қилиб, уни чиройли бажарса, сўнг намоз ўқиса, у билан кейинги намоз орасидаги гуноҳлари, у намозни ўқигунча, албатта кечирилади», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، - هُوَ ابْنُ سَعْدٍ - قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو يَحْيَى، سُلَيْمُ بْنُ عَامِرٍ وَضَمْرَةُ بْنُ حَبِيبٍ وَأَبُو طَلْحَةَ نُعَيْمُ بْنُ زِيَادٍ قَالُوا سَمِعْنَا أَبَا أُمَامَةَ الْبَاهِلِيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ عَبَسَةَ، يَقُولُ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الْوُضُوءُ قَالَ ‏"‏ أَمَّا الْوُضُوءُ فَإِنَّكَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَغَسَلْتَ كَفَّيْكَ فَأَنْقَيْتَهُمَا خَرَجَتْ خَطَايَاكَ مِنْ بَيْنِ أَظْفَارِكَ وَأَنَامِلِكَ فَإِذَا مَضْمَضْتَ وَاسْتَنْشَقْتَ مَنْخِرَيْكَ وَغَسَلْتَ وَجْهَكَ وَيَدَيْكَ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ وَمَسَحْتَ رَأْسَكَ وَغَسَلْتَ رِجْلَيْكَ إِلَى الْكَعْبَيْنِ اغْتَسَلْتَ مِنْ عَامَّةِ خَطَايَاكَ فَإِنْ أَنْتَ وَضَعْتَ وَجْهَكَ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ خَرَجْتَ مِنْ خَطَايَاكَ كَيَوْمَ وَلَدَتْكَ أُمُّكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو أُمَامَةَ فَقُلْتُ يَا عَمْرُو بْنَ عَبَسَةَ انْظُرْ مَا تَقُولُ أَكُلُّ هَذَا يُعْطَى فِي مَجْلِسٍ وَاحِدٍ فَقَالَ أَمَا وَاللَّهِ لَقَدْ كَبِرَتْ سِنِّي وَدَنَا أَجَلِي وَمَا بِي مِنْ فَقْرٍ فَأَكْذِبَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَقَدْ سَمِعَتْهُ أُذُنَاىَ وَوَعَاهُ قَلْبِي مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Amr ibn Abasa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ey Allohning Rasuli, taharat qanday boʻladi?» dedim. U zot: «Taharatga kelsak, sen taharat qilib, ikki kaftingni yuvib tozalaganingda, gunohlaring tirnoqlaring va barmoq uchlaring orasidan chiqib ketadi. Ogʻzingni chayib, burun teshiklaringga suv tortib, yuzingni va qoʻllaringni tirsaklargacha yuvib, boshingga mash tortib, oyoqlaringni toʻpiqlargacha yuvsang, umumiy gunohlaringdan poklanasan. Agar sen yuzingni Alloh azza va jalla uchun qoʻysang, onang seni tuqqan kunidek gunohlaringdan chiqasan», dedilar.Амр ибн Абаса (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Эй Аллоҳнинг Расули, таҳарат қандай бўлади?» дедим. У зот: «Таҳаратга келсак, сен таҳарат қилиб, икки кафтингни ювиб тозалаганингда, гуноҳларинг тирноқларинг ва бармоқ учларинг орасидан чиқиб кетади. Оғзингни чайиб, бурун тешикларингга сув тортиб, юзингни ва қўлларингни тирсакларгача ювиб, бошингга маш тортиб, оёқларингни тўпиқларгача ювсанг, умумий гуноҳларингдан покланасан. Агар сен юзингни Аллоҳ азза ва жалла учун қўйсанг, онанг сени туққан кунидек гуноҳларингдан чиқасан», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حَرْبٍ الْمَرْوَزِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، وَأَبِي، عُثْمَانَ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ الْجُهَنِيِّ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، - رضى الله عنه - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏ مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ثُمَّ قَالَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ فُتِّحَتْ لَهُ ثَمَانِيَةُ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ يَدْخُلُ مِنْ أَيِّهَا شَاءَ ‏"‏ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim taharat qilib, uni chiroyli bajarsa, soʻng: ‹Ashhadu an lo ilaha illalloh va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluh› desa, unga jannatning sakkiz eshigi ochiladi, qaysi biridan xohlasa, oʻshandan kiradi», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таҳарат қилиб, уни чиройли бажарса, сўнг: ‹Ашҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ› деса, унга жаннатнинг саккиз эшиги очилади, қайси биридан хоҳласа, ўшандан киради», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ خَلَفٍ، - وَهُوَ ابْنُ خَلِيفَةَ - عَنْ أَبِي مَالِكٍ الأَشْجَعِيِّ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، قَالَ كُنْتُ خَلْفَ أَبِي هُرَيْرَةَ وَهُوَ يَتَوَضَّأُ لِلصَّلاَةِ وَكَانَ يَغْسِلُ يَدَيْهِ حَتَّى يَبْلُغَ إِبْطَيْهِ فَقُلْتُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ مَا هَذَا الْوُضُوءُ فَقَالَ لِي يَا بَنِي فَرُّوخَ أَنْتُمْ هَا هُنَا لَوْ عَلِمْتُ أَنَّكُمْ هَا هُنَا مَا تَوَضَّأْتُ هَذَا الْوُضُوءَ سَمِعْتُ خَلِيلِي صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ تَبْلُغُ حِلْيَةُ الْمُؤْمِنِ حَيْثُ يَبْلُغُ الْوُضُوءُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U namoz uchun taharat qilar, qoʻllarini qoʻltiqlarigacha yuvardi. «Ey Abu Hurayra, bu qanday taharat?» deyilganda, u: «Men doʻstim ﷺ: ‹Moʻminning ziynati taharat yetgan joyigacha yetadi›, deganlarini eshitganman», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У намоз учун таҳарат қилар, қўлларини қўлтиқларигача юварди. «Эй Абу Ҳурайра, бу қандай таҳарат?» дейилганда, у: «Мен дўстим ﷺ: ‹Мўминнинг зийнати таҳарат етган жойигача етади›, деганларини эшитганман», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ إِلَى الْمَقْبُرَةِ فَقَالَ ‏"‏ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ دَارَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِكُمْ لاَحِقُونَ وَدِدْتُ أَنِّي قَدْ رَأَيْتُ إِخْوَانَنَا ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَسْنَا إِخْوَانَكَ قَالَ ‏"‏ بَلْ أَنْتُمْ أَصْحَابِي وَإِخْوَانِي الَّذِينَ لَمْ يَأْتُوا بَعْدُ وَأَنَا فَرَطُهُمْ عَلَى الْحَوْضِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ تَعْرِفُ مَنْ يَأْتِي بَعْدَكَ مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ ‏"‏ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ لِرَجُلٍ خَيْلٌ غُرٌّ مُحَجَّلَةٌ فِي خَيْلٍ بُهْمٍ دُهْمٍ أَلاَ يَعْرِفُ خَيْلَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا بَلَى ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّهُمْ يَأْتُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ غُرًّا مُحَجَّلِينَ مِنَ الْوُضُوءِ وَأَنَا فَرَطُهُمْ عَلَى الْحَوْضِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qabristonga chiqib: «Assalomu alaykum, ey moʻmin qavmning maskani. Biz ham, Alloh xohlasa, sizlarga qoʻshilamiz. Birodarlarimizni koʻrishni istardim», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, biz birodarlaringiz emasmizmi?» dedilar. U zot: «Sizlar sahobalarimsiz, birodarlarim esa hali kelmaganlardir, men Havzda ularning oldinlariga oʻtaman», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, ummatingizdan keyin keladiganlarni qanday tanijsiz?» dedilar. U zot: «Aytingchi, bir kishining qora otlar orasida peshonasi va oyoqlari oq boʻlgan otlari boʻlsa, u oʻz otlarini tanimaydimi?» dedilar. Ular: «Ha, tanijdi», dedilar. U zot: «Ular Qiyomat kuni taharat sababli peshonalari va aʼzolari nurli holda keladilar, men Havzda ularning oldinlariga oʻtaman», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қабристонга чиқиб: «Ассалому алайкум, эй мўмин қавмнинг маскани. Биз ҳам, Аллоҳ хоҳласа, сизларга қўшиламиз. Биродарларимизни кўришни истардим», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз биродарларингиз эмасмизми?» дедилар. У зот: «Сизлар саҳобаларимсиз, биродарларим эса ҳали келмаганлардир, мен Ҳавзда уларнинг олдинларига ўтаман», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, умматингиздан кейин келадиганларни қандай танижсиз?» дедилар. У зот: «Айтингчи, бир кишининг қора отлар орасида пешонаси ва оёқлари оқ бўлган отлари бўлса, у ўз отларини танимайдими?» дедилар. Улар: «Ҳа, танижди», дедилар. У зот: «Улар Қиёмат куни таҳарат сабабли пешоналари ва аъзолари нурли ҳолда келадилар, мен Ҳавзда уларнинг олдинларига ўтаман», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَسْرُوقِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، قَالَ حَدَّثَنَا رَبِيعَةُ بْنُ يَزِيدَ الدِّمَشْقِيُّ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، وَأَبِي، عُثْمَانَ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ الْحَضْرَمِيِّ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ الْجُهَنِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ يُقْبِلُ عَلَيْهِمَا بِقَلْبِهِ وَوَجْهِهِ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ ‏"‏ ‏.‏

Uqba ibn Amir al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim taharat qilib, uni chiroyli bajarsa, soʻng qalbi va yuzi bilan yuzlanib ikki rakaat namoz oʻqisa, unga jannat vojib boʻladi», dedilar.Уқба ибн Амир ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таҳарат қилиб, уни чиройли бажарса, сўнг қалби ва юзи билан юзланиб икки ракаат намоз ўқиса, унга жаннат вожиб бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ قَالَ عَلِيٌّ كُنْتُ رَجُلاً مَذَّاءً وَكَانَتِ ابْنَةُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَحْتِي فَاسْتَحْيَيْتُ أَنْ أَسْأَلَهُ فَقُلْتُ لِرَجُلٍ جَالِسٍ إِلَى جَنْبِي سَلْهُ ‏.‏ فَسَأَلَهُ فَقَالَ ‏"‏ فِيهِ الْوُضُوءُ ‏"‏ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men maziy koʻp keladigan kishi edim, Nabiy ﷺning qizlari mening nikohimda edi. Shuning uchun u zotdan soʻrashdan uyaldim va yonimda oʻtirgan bir kishiga: ‹Undan soʻra›, dedim. U soʻradi, u zot: ‹Bunda taharat bordir›, dedilar», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен мазий кўп келадиган киши эдим, Набий ﷺнинг қизлари менинг никоҳимда эди. Шунинг учун у зотдан сўрашдан уялдим ва ёнимда ўтирган бир кишига: ‹Ундан сўра›, дедим. У сўради, у зот: ‹Бунда таҳарат бордир›, дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَلِيٍّ، - رضى الله عنه - قَالَ قُلْتُ لِلْمِقْدَادِ إِذَا بَنَى الرَّجُلُ بِأَهْلِهِ فَأَمْذَى وَلَمْ يُجَامِعْ فَسَلِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ فَإِنِّي أَسْتَحِي أَنْ أَسْأَلَهُ عَنْ ذَلِكَ وَابْنَتُهُ تَحْتِي ‏.‏ فَسَأَلَهُ فَقَالَ ‏"‏ يَغْسِلُ مَذَاكِيرَهُ وَيَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Miqdodga: «Kishi ayoli bilan yaqinlik qilib, jimo qilmasa-da, mazi (chiqsa, hukmi nima ekanini) Nabiy ﷺdan soʻrab qoʻysang. Chunki men bu haqda Uʼ zotdan soʻrashdan uyalaman, zero U zotning qizlari mening nikohimdadir», dedim. Bas, u soʻradi. U zot: «U kishi zakarini yuvsin va namoz uchun taharat qilganidek taharat qilsin», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Миқдодга: «Киши аёли билан яқинлик қилиб, жимо қилмаса-да, мази (чиқса, ҳукми нима эканини) Набий ﷺдан сўраб қўйсанг. Чунки мен бу ҳақда Уъ зотдан сўрашдан уяламан, зеро У зотнинг қизлари менинг никоҳимдадир», дедим. Бас, у сўради. У зот: «У киши закарини ювсин ва намоз учун таҳарат қилганидек таҳарат қилсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ عَائِشِ بْنِ أَنَسٍ، أَنَّ عَلِيًّا، قَالَ كُنْتُ رَجُلاً مَذَّاءً فَأَمَرْتُ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ يَسْأَلُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَجْلِ ابْنَتِهِ عِنْدِي فَقَالَ ‏"‏ يَكْفِي مِنْ ذَلِكَ الْوُضُوءُ ‏"‏ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men koʻp mazi keladigan kishi edim. Shu bois Ammor ibn Yosirga aytib, Rasululloh ﷺdan (bu haqda) soʻrashni buyurdim, chunki U zotning qizlari mening nikohimda edi. U zot: ‹Bunga taharat kifoya qiladi›, dedilar», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен кўп мази келадиган киши эдим. Шу боис Аммор ибн Ёсирга айтиб, Расулуллоҳ ﷺдан (бу ҳақда) сўрашни буюрдим, чунки У зотнинг қизлари менинг никоҳимда эди. У зот: ‹Бунга таҳарат кифоя қилади›, дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَنْبَأَنَا أُمَيَّةُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، أَنَّ رَوْحَ بْنَ الْقَاسِمِ، حَدَّثَهُ عَنِ ابْنِ أَبِي نُجَيْحٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ إِيَاسِ بْنِ خَلِيفَةَ، عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، أَنَّ عَلِيًّا، أَمَرَ عَمَّارًا أَنْ يَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمَذْىِ فَقَالَ ‏"‏ يَغْسِلُ مَذَاكِيرَهُ وَيَتَوَضَّأُ ‏"‏ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Ammorga Rasululloh ﷺdan mazi haqida soʻrashni buyurdi. U zot: «U kishi zakarini yuvsin va taharat qilsin», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Амморга Расулуллоҳ ﷺдан мази ҳақида сўрашни буюрди. У зот: «У киши закарини ювсин ва таҳарат қилсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُتْبَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمَرْوَزِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، - وَهُوَ ابْنُ أَنَسٍ - عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنِ الْمِقْدَادِ بْنِ الأَسْوَدِ، أَنَّ عَلِيًّا، أَمَرَهُ أَنْ يَسْأَلَ، رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الرَّجُلِ إِذَا دَنَا مِنْ أَهْلِهِ فَخَرَجَ مِنْهُ الْمَذْىُ مَاذَا عَلَيْهِ فَإِنَّ عِنْدِي ابْنَتَهُ وَأَنَا أَسْتَحِي أَنْ أَسَأَلَهُ فَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ ‏"‏ إِذَا وَجَدَ أَحَدُكُمْ ذَلِكَ فَلْيَنْضَحْ فَرْجَهُ وَيَتَوَضَّأْ وُضُوءَهُ لِلصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U menga (Miqdodga) Rasululloh ﷺdan soʻrashni buyurib: «Kishi ayoliga yaqinlashib, undan mazi chiqsa, unga nima (vojib) boʻladi? Chunki uning qizi mening nikohimda, men esa Undan soʻrashdan uyalaman», dedi. Bas, men Rasululloh ﷺdan bu haqda soʻradim. U zot: «Biringiz buni sezsa, avratini suv bilan yuvsin va namoz uchun taharat qilganidek taharat qilsin», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У менга (Миқдодга) Расулуллоҳ ﷺдан сўрашни буюриб: «Киши аёлига яқинлашиб, ундан мази чиқса, унга нима (вожиб) бўлади? Чунки унинг қизи менинг никоҳимда, мен эса Ундан сўрашдан уяламан», деди. Бас, мен Расулуллоҳ ﷺдан бу ҳақда сўрадим. У зот: «Бирингиз буни сезса, авратини сув билан ювсин ва намоз учун таҳарат қилганидек таҳарат қилсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ، قَالَ سَمِعْتُ مُنْذِرًا، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ اسْتَحْيَيْتُ أَنْ أَسْأَلَ النَّبِيَّ، صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمَذْىِ مِنْ أَجْلِ فَاطِمَةَ فَأَمَرْتُ الْمِقْدَادَ بْنَ الأَسْوَدِ فَسَأَلَهُ فَقَالَ ‏"‏ فِيهِ الْوُضُوءُ ‏"‏ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Fotima sababli men Nabiy ﷺdan mazi haqida soʻrashdan uyaldim. Shu bois Miqdod ibn al-Asvadga buyurdim, u soʻradi. U zot: ‹Bunda taharat (vojib) boʻladi›, dedilar», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Фотима сабабли мен Набий ﷺдан мази ҳақида сўрашдан уялдим. Шу боис Миқдод ибн ал-Асвадга буюрдим, у сўради. У зот: ‹Бунда таҳарат (вожиб) бўлади›, дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَاصِمٍ، أَنَّهُ سَمِعَ زِرَّ بْنَ حُبَيْشٍ، يُحَدِّثُ قَالَ أَتَيْتُ رَجُلاً يُدْعَى صَفْوَانَ بْنَ عَسَّالٍ فَقَعَدْتُ عَلَى بَابِهِ فَخَرَجَ فَقَالَ مَا شَأْنُكَ قُلْتُ أَطْلُبُ الْعِلْمَ ‏.‏ قَالَ إِنَّ الْمَلاَئِكَةَ تَضَعُ أَجْنِحَتَهَا لِطَالِبِ الْعِلْمِ رِضًا بِمَا يَطْلُبُ ‏.‏ فَقَالَ عَنْ أَىِّ شَىْءٍ تَسْأَلُ قُلْتُ عَنِ الْخُفَّيْنِ ‏.‏ قَالَ كُنَّا إِذَا كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ أَمَرَنَا أَنْ لاَ نَنْزِعَهُ ثَلاَثًا إِلاَّ مِنْ جَنَابَةٍ وَلَكِنْ مِنْ غَائِطٍ وَبَوْلٍ وَنَوْمٍ ‏.‏

Safvon ibn Assol (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan safarda boʻlganimizda, U zot bizga (mahsilarni) uch kungacha yechmaslikni buyurar edilar, faqat janobatdan boʻlsa (yechardik), ammo katta hojat, kichik hojat va uyqudan (buzilmasdi)», dedi.Сафвон ибн Ассол (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан сафарда бўлганимизда, У зот бизга (маҳсиларни) уч кунгача ечмасликни буюрар эдилар, фақат жанобатдан бўлса (ечардик), аммо катта ҳожат, кичик ҳожат ва уйқудан (бузилмасди)», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ زِرٍّ، قَالَ قَالَ صَفْوَانُ بْنُ عَسَّالٍ كُنَّا إِذَا كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ أَمَرَنَا أَنْ لاَ نَنْزِعَهُ ثَلاَثًا إِلاَّ مِنْ جَنَابَةٍ وَلَكِنْ مِنْ غَائِطٍ وَبَوْلٍ وَنَوْمٍ ‏.‏

Safvon ibn Assol (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan safarda boʻlganimizda, U zot bizga (mahsilarni) uch kungacha yechmaslikni buyurar edilar, faqat janobatdan boʻlsa (yechardik), ammo katta hojat, kichik hojat va uyqudan (buzilmasdi)», dedi.Сафвон ибн Ассол (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан сафарда бўлганимизда, У зот бизга (маҳсиларни) уч кунгача ечмасликни буюрар эдилар, фақат жанобатдан бўлса (ечардик), аммо катта ҳожат, кичик ҳожат ва уйқудан (бузилмасди)», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، ح وَأَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُسَيَّبِ - وَعَبَّادُ بْنُ تَمِيمٍ عَنْ عَمِّهِ، - وَهُوَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ - قَالَ شُكِيَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الرَّجُلُ يَجِدُ الشَّىْءَ فِي الصَّلاَةِ قَالَ ‏"‏ لاَ يَنْصَرِفْ حَتَّى يَجِدَ رِيحًا أَوْ يَسْمَعَ صَوْتًا ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga namozda (shamol chiqishi kabi) bir narsani sezadigan kishi haqida shikoyat qilindi. U zot: «Hid sezmaguncha yoki tovush eshitmaguncha (namozdan) chiqmasin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга намозда (шамол чиқиши каби) бир нарсани сезадиган киши ҳақида шикоят қилинди. У зот: «Ҳид сезмагунча ёки товуш эшитмагунча (намоздан) чиқмасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، وَحُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ مَنَامِهِ فَلاَ يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الإِنَاءِ حَتَّى يُفْرِغَ عَلَيْهَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ فَإِنَّهُ لاَ يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz uyqudan uygʻonsa, qoʻlini uch marta yuvmaguncha idishga (suvga) botirmasin, chunki u qoʻli tunda qayerda boʻlganini bilmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз уйқудан уйғонса, қўлини уч марта ювмагунча идишга (сувга) ботирмасин, чунки у қўли тунда қаерда бўлганини билмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا نَعَسَ الرَّجُلُ وَهُوَ فِي الصَّلاَةِ فَلْيَنْصَرِفْ لَعَلَّهُ يَدْعُو عَلَى نَفْسِهِ وَهُوَ لاَ يَدْرِي ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kishi namozda boʻlaturib mudrasa, (namozdan) chiqsin. Boʻlmasa, oʻzi bilmagan holda oʻziga qargʻish qilib qolishi mumkin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Киши намозда бўлатуриб мудраса, (намоздан) чиқсин. Бўлмаса, ўзи билмаган ҳолда ўзига қарғиш қилиб қолиши мумкин», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا مَعْنٌ، أَنْبَأَنَا مَالِكٌ، ح وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، يَقُولُ دَخَلْتُ عَلَى مَرْوَانَ بْنِ الْحَكَمِ فَذَكَرْنَا مَا يَكُونُ مِنْهُ الْوُضُوءُ فَقَالَ مَرْوَانُ مِنْ مَسِّ الذَّكَرِ الْوُضُوءُ ‏.‏ فَقَالَ عُرْوَةُ مَا عَلِمْتُ ذَلِكَ ‏.‏ فَقَالَ مَرْوَانُ أَخْبَرَتْنِي بُسْرَةُ بِنْتُ صَفْوَانَ أَنَّهَا سَمِعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِذَا مَسَّ أَحَدُكُمْ ذَكَرَهُ فَلْيَتَوَضَّأْ ‏"‏ ‏.‏

Busra bint Safvon (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ: «Biringiz zakarini ushlasa, taharat qilsin», deganlarini eshitgan.Бусра бинт Сафвон (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз закарини ушласа, таҳарат қилсин», деганларини эшитган.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُغِيرَةِ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، يَقُولُ ذَكَرَ مَرْوَانُ فِي إِمَارَتِهِ عَلَى الْمَدِينَةِ أَنَّهُ يُتَوَضَّأُ مِنْ مَسِّ الذَّكَرِ إِذَا أَفْضَى إِلَيْهِ الرَّجُلُ بِيَدِهِ فَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ وَقُلْتُ لاَ وُضُوءَ عَلَى مَنْ مَسَّهُ ‏.‏ فَقَالَ مَرْوَانُ أَخْبَرَتْنِي بُسْرَةُ بِنْتُ صَفْوَانَ أَنَّهَا سَمِعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَكَرَ مَا يُتَوَضَّأُ مِنْهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَيُتَوَضَّأُ مِنْ مَسِّ الذَّكَرِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عُرْوَةُ فَلَمْ أَزَلْ أُمَارِي مَرْوَانَ حَتَّى دَعَا رَجُلاً مِنْ حَرَسِهِ فَأَرْسَلَهُ إِلَى بُسْرَةَ فَسَأَلَهَا عَمَّا حَدَّثَتْ مَرْوَانَ فَأَرْسَلَتْ إِلَيْهِ بُسْرَةُ بِمِثْلِ الَّذِي حَدَّثَنِي عَنْهَا مَرْوَانُ ‏.‏

Busra bint Safvon (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ nimalardan taharat qilinishini zikr etganlarini eshitgan. Rasululloh ﷺ: «Zakarni ushlaganidan soʻng taharat qilinadi», dedilar.Бусра бинт Сафвон (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ нималардан таҳарат қилинишини зикр этганларини эшитган. Расулуллоҳ ﷺ: «Закарни ушлаганидан сўнг таҳарат қилинади», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادٌ، عَنْ مُلاَزِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَدْرٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ طَلْقِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ خَرَجْنَا وَفْدًا حَتَّى قَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَبَايَعْنَاهُ وَصَلَّيْنَا مَعَهُ فَلَمَّا قَضَى الصَّلاَةَ جَاءَ رَجُلٌ كَأَنَّهُ بَدَوِيٌّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا تَرَى فِي رَجُلٍ مَسَّ ذَكَرَهُ فِي الصَّلاَةِ قَالَ ‏"‏ وَهَلْ هُوَ إِلاَّ مُضْغَةٌ مِنْكَ أَوْ بَضْعَةٌ مِنْكَ ‏"‏ ‏.‏

Talq ibn Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz vakil boʻlib chiqdik va Rasululloh ﷺ huzurlariga keldik. U zotga bayʼat berib, U zot bilan namoz oʻqidik. U zot namozni tugatganlarida, badaviyga oʻxshagan bir kishi kelib: ‹Yo Rasululloh, namozda zakarini ushlagan kishi haqida nima deysiz?› dedi. U zot: ‹U sendan bir parcha yoki sendan bir boʻlak emasmi?› dedilar», dedi.Талқ ибн Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз вакил бўлиб чиқдик ва Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдик. У зотга байъат бериб, У зот билан намоз ўқидик. У зот намозни тугатганларида, бадавийга ўхшаган бир киши келиб: ‹Ё Расулуллоҳ, намозда закарини ушлаган киши ҳақида нима дейсиз?› деди. У зот: ‹У сендан бир парча ёки сендан бир бўлак эмасми?› дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ اللَّيْثِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ الْهَادِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ إِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيُصَلِّي وَإِنِّي لَمُعْتَرِضَةٌ بَيْنَ يَدَيْهِ اعْتِرَاضَ الْجَنَازَةِ حَتَّى إِذَا أَرَادَ أَنْ يُوتِرَ مَسَّنِي بِرِجْلِهِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ namoz oʻqir edilar, men esa U zotning oldilarida janoza qoʻyilganidek koʻndalang yotardim. Vitr oʻqimoqchi boʻlganlarida, oyoqlari bilan menga tegib (imo qilar) edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқир эдилар, мен эса У зотнинг олдиларида жаноза қўйилганидек кўндаланг ётардим. Витр ўқимоқчи бўлганларида, оёқлари билан менга тегиб (имо қилар) эдилар», деди.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ سَمِعْتُ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ، يُحَدِّثُ عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَقَدْ رَأَيْتُمُونِي مُعْتَرِضَةً بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَسْجُدَ غَمَزَ رِجْلِي فَضَمَمْتُهَا إِلَىَّ ثُمَّ يَسْجُدُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Meni Rasululloh ﷺning oldilarida yotgan holimda koʻrgansiz, Rasululloh ﷺ esa namoz oʻqiyotgan boʻlardilar. Sajda qilmoqchi boʻlganlarida oyogʻimni ohista turtardilar, men ham uni oʻzimga tortib olardim, soʻng sajda qilardilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мени Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларида ётган ҳолимда кўргансиз, Расулуллоҳ ﷺ эса намоз ўқиётган бўлардилар. Сажда қилмоқчи бўлганларида оёғимни оҳиста туртардилар, мен ҳам уни ўзимга тортиб олардим, сўнг сажда қилардилар», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنْتُ أَنَامُ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرِجْلاَىَ فِي قِبْلَتِهِ فَإِذَا سَجَدَ غَمَزَنِي فَقَبَضْتُ رِجْلَىَّ فَإِذَا قَامَ بَسَطْتُهُمَا وَالْبُيُوتُ يَوْمَئِذٍ لَيْسَ فِيهَا مَصَابِيحُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺning oldilarida uxlar edim, oyoqlarim esa qiblalari tomonda boʻlardi. Sajda qilganlarida meni ohista turtardilar, men ham oyoqlarimni yigʻib olardim. Turganlarida esa ularni yana yozardim. Oʻsha kunlarda uylarda chiroqlar yoʻq edi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларида ухлар эдим, оёқларим эса қиблалари томонда бўларди. Сажда қилганларида мени оҳиста туртардилар, мен ҳам оёқларимни йиғиб олардим. Турганларида эса уларни яна ёзардим. Ўша кунларда уйларда чироқлар йўқ эди», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، وَنُصَيْرُ بْنُ الْفَرَجِ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ فَقَدْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ فَجَعَلْتُ أَطْلُبُهُ بِيَدِي فَوَقَعَتْ يَدِي عَلَى قَدَمَيْهِ وَهُمَا مَنْصُوبَتَانِ وَهُوَ سَاجِدٌ يَقُولُ ‏"‏ أَعُوذُ بِرِضَاكَ مِنْ سَخَطِكَ وَبِمُعَافَاتِكَ مِنْ عُقُوبَتِكَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْكَ لاَ أُحْصِي ثَنَاءً عَلَيْكَ أَنْتَ كَمَا أَثْنَيْتَ عَلَى نَفْسِكَ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Bir kechasi Paygʻambar ﷺni topa olmay qoldim va qoʻlim bilan izlay boshladim. Qoʻlim ularning tik turgan qadamlariga tegdi, ular sajda holatida edilar va: ‹Gʻazabingdan rozoligʻing bilan panoh soʻrayman, jazoyingdan afvyu marhamating bilan panoh soʻrayman va Sendan Senga panoh soʻrayman. Men Senga sano aytishga qodir emasman, Sen Oʻzingni qanday maqtagan boʻlsang, shundaysan›, deyayotgan edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Бир кечаси Пайғамбар ﷺни топа олмай қолдим ва қўлим билан излай бошладим. Қўлим уларнинг тик турган қадамларига тегди, улар сажда ҳолатида эдилар ва: ‹Ғазабингдан розолиғинг билан паноҳ сўрайман, жазойингдан афвю марҳаматинг билан паноҳ сўрайман ва Сендан Сенга паноҳ сўрайман. Мен Сенга сано айтишга қодир эмасман, Сен Ўзингни қандай мақтаган бўлсанг, шундайсан›, деяётган эдилар», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو رَوْقٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُقَبِّلُ بَعْضَ أَزْوَاجِهِ ثُمَّ يُصَلِّي وَلاَ يَتَوَضَّأُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ لَيْسَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ أَحْسَنُ مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ وَإِنَ كَانَ مُرْسَلاً وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ الأَعْمَشُ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ ‏.‏ قَالَ يَحْيَى الْقَطَّانُ حَدِيثُ حَبِيبٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ هَذَا وَحَدِيثُ حَبِيبٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ تُصَلِّي وَإِنْ قَطَرَ الدَّمُ عَلَى الْحَصِيرِ لاَ شَىْءَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ ayrim ayollarini oʻpar, soʻng taharat qilmasdan namoz oʻqir edilar. Abu Abdurrahmon aytdi: «Bu bob boʻyicha ushbu hadisdan koʻra chiroylirogʻi yoʻq, garchi u mursal boʻlsa ham.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ айрим аёлларини ўпар, сўнг таҳарат қилмасдан намоз ўқир эдилар. Абу Абдурраҳмон айтди: «Бу боб бўйича ушбу ҳадисдан кўра чиройлироғи йўқ, гарчи у мурсал бўлса ҳам.»

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيِلُ، وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالاَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَارِظٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ تَوَضَّئُوا مِمَّا مَسَّتِ النَّارُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning: «Olov tekkan narsadan taharat qilinglar», deyayotganlarini eshitdim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Олов теккан нарсадан таҳарат қилинглар», деяётганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - يَعْنِي ابْنَ حَرْبٍ - قَالَ حَدَّثَنِي الزُّبَيْدِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَارِظٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ تَوَضَّئُوا مِمَّا مَسَّتِ النَّارُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning: «Olov tekkan narsadan taharat qilinglar», deyayotganlarini eshitdim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Олов теккан нарсадан таҳарат қилинглар», деяётганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ بَكْرٍ، - وَهُوَ ابْنُ مُضَرَ - قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ بَكْرِ بْنِ سَوَادَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ قَارِظٍ، قَالَ رَأَيْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَتَوَضَّأُ عَلَى ظَهْرِ الْمَسْجِدِ فَقَالَ أَكَلْتُ أَثْوَارَ أَقِطٍ فَتَوَضَّأْتُ مِنْهَا إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُ بِالْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتِ النَّارُ ‏.‏

Abdulloh ibn Ibrohim ibn Qoriz (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Abu Hurayra (roziyallohu anhu)ni masjid tomida taharat qilayotgan holda koʻrdim. U: «Men bir necha boʻlak qurut yedim, shu sababdan taharat qildim. Chunki men Rasululloh ﷺning olov tekkan narsadan taharat qilishga buyurayotganlarini eshitganman», dedi.Абдуллоҳ ибн Иброҳим ибн Қориз (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)ни масжид томида таҳарат қилаётган ҳолда кўрдим. У: «Мен бир неча бўлак қурут едим, шу сабабдан таҳарат қилдим. Чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг олов теккан нарсадан таҳарат қилишга буюраётганларини эшитганман», деди.

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو الأَوْزَاعِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ الْمُطَّلِبَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْطَبٍ، يَقُولُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَتَوَضَّأُ مِنْ طَعَامٍ أَجِدُهُ فِي كِتَابِ اللَّهِ حَلاَلاً لأَنَّ النَّارَ مَسَّتْهُ فَجَمَعَ أَبُو هُرَيْرَةَ حَصًى فَقَالَ أَشْهَدُ عَدَدَ هَذَا الْحَصَى أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ تَوَضَّئُوا مِمَّا مَسَّتِ النَّارُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Allohning Kitobida halol deb topgan taomimdan, unga olov tekkani uchun taharat qilaymi?», dedi. Shunda Abu Hurayra (roziyallohu anhu) mayda toshlarni yigʻib: «Ushbu toshlarning soni qadar guvohlik beramanki, Rasululloh ﷺ: ‹Olov tekkan narsadan taharat qilinglar›, dedilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Аллоҳнинг Китобида ҳалол деб топган таомимдан, унга олов теккани учун таҳарат қилайми?», деди. Шунда Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) майда тошларни йиғиб: «Ушбу тошларнинг сони қадар гувоҳлик бераманки, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Олов теккан нарсадан таҳарат қилинглар›, дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ جَعْدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ تَوَضَّئُوا مِمَّا مَسَّتِ النَّارُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Olov tekkan narsadan taharat qilinglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Олов теккан нарсадан таҳарат қилинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالاَ أَنْبَأَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ جَعْدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، - قَالَ مُحَمَّدٌ الْقَارِيُّ - عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَوَضَّئُوا مِمَّا غَيَّرَتِ النَّارُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Ayyub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Olov oʻzgartirgan narsadan taharat qilinglar», dedilar.Абу Айюб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Олов ўзгартирган нарсадан таҳарат қилинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَرَمِيٌّ، - وَهُوَ ابْنُ عُمَارَةَ بْنِ أَبِي حَفْصَةَ - قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ جَعْدَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو الْقَارِيِّ، عَنْ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ تَوَضَّئُوا مِمَّا غَيَّرَتِ النَّارُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Talha (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Olov oʻzgartirgan narsadan taharat qilinglar», dedilar.Абу Талҳа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Олов ўзгартирган нарсадан таҳарат қилинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَرَمِيُّ بْنُ عُمَارَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حَفْصٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ تَوَضَّئُوا مِمَّا أَنْضَجَتِ النَّارُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Talha (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Olov pishirgan narsadan taharat qilinglar», dedilar.Абу Талҳа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Олов пиширган нарсадан таҳарат қилинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا الزُّبَيْدِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ، أَنَّ عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ خَارِجَةَ بْنَ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ تَوَضَّئُوا مِمَّا مَسَّتِ النَّارُ ‏"‏ ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning: «Olov tekkan narsadan taharat qilinglar», deyayotganlarini eshitdim.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Олов теккан нарсадан таҳарат қилинглар», деяётганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الزُّبَيْدِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَنَّ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ الأَخْنَسِ بْنِ شَرِيقٍ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، دَخَلَ عَلَى أُمِّ حَبِيبَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهِيَ خَالَتُهُ فَسَقَتْهُ سَوِيقًا ثُمَّ قَالَتْ لَهُ تَوَضَّأْ يَا ابْنَ أُخْتِي فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ تَوَضَّئُوا مِمَّا مَسَّتِ النَّارُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Sufyon ibn Said ibn al-Axnas ibn Shariq (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U Paygʻambar ﷺning ayollari, oʻzining xolasi boʻlmish Umm Habiba (roziyallohu anho)ning huzuriga kirdi. U kishi unga saviq ichirdi, soʻng unga: «Ey jiyanim, taharat qil! Chunki Rasululloh ﷺ: ‹Olov tekkan narsadan taharat qilinglar›, deganlar», dedi.Абу Суфён ибн Саид ибн ал-Ахнас ибн Шариқ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У Пайғамбар ﷺнинг аёллари, ўзининг холаси бўлмиш Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига кирди. У киши унга савиқ ичирди, сўнг унга: «Эй жияним, таҳарат қил! Чунки Расулуллоҳ ﷺ: ‹Олов теккан нарсадан таҳарат қилинглар›, деганлар», деди.

أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ بَكْرِ بْنِ مُضَرَ، قَالَ حَدَّثَنِي بَكْرُ بْنُ مُضَرَ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ بَكْرِ بْنِ سَوَادَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمِ بْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ الأَخْنَسِ، أَنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ لَهُ وَشَرِبَ سَوِيقًا يَا ابْنَ أُخْتِي تَوَضَّأْ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ تَوَضَّئُوا مِمَّا مَسَّتِ النَّارُ ‏"‏ ‏.‏

Ummu Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U kishi saviq ichgan bir jiyaniga: «Ey jiyanim, taharat qil, chunki men Rasululloh ﷺning: ‹Olovda pishgan narsadan taharat qilinglar›, deganlarini eshitganman», dedilar.Умму Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У киши савиқ ичган бир жиянига: «Эй жияним, таҳарат қил, чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Оловда пишган нарсадан таҳарат қилинглар›, деганларини эшитганман», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَكَلَ كَتِفًا فَجَاءَهُ بِلاَلٌ فَخَرَجَ إِلَى الصَّلاَةِ وَلَمْ يَمَسَّ مَاءً ‏.‏

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kurak goʻshtidan yedilar, soʻng Bilol keldi va u zot suvga tegmagan holda namozga chiqdilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ курак гўштидан едилар, сўнг Билол келди ва у зот сувга тегмаган ҳолда намозга чиқдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَحَدَّثَتْنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصْبِحُ جُنُبًا مِنْ غَيْرِ احْتِلاَمٍ ثُمَّ يَصُومُ ‏.‏ وَحَدَّثَنَا مَعَ هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهَا حَدَّثَتْهُ أَنَّهَا قَرَّبَتْ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم جَنْبًا مَشْوِيًّا فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ قَامَ إِلَى الصَّلاَةِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ ‏.‏

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U kishi Rasululloh ﷺga pishirilgan qovurgʻa goʻshti taqdim etdilar, u zot undan yeb, soʻng taharat qilmasdan namozga turdilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У киши Расулуллоҳ ﷺга пиширилган қовурға гўшти тақдим этдилар, у зот ундан еб, сўнг таҳарат қилмасдан намозга турдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، عَنِ ابْنِ يَسَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ شَهِدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَكَلَ خُبْزًا وَلَحْمًا ثُمَّ قَامَ إِلَى الصَّلاَةِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U kishi aytdilar: «Men Rasululloh ﷺning non va goʻsht yeganlarini, soʻng taharat qilmasdan namozga turganlarini koʻrdim».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У киши айтдилар: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг нон ва гўшт еганларини, сўнг таҳарат қилмасдан намозга турганларини кўрдим».