حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ عَنْ حَجَّاجٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَبَ كِتَابًا بَيْنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ أَنْ يَعْقِلُوا مَعَاقِلَهُمْ وَأَنْ يَفْدُوا عَانِيَهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَالْإِصْلَاحِ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَحَدَّثَنِي سُرَيْجٌ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ عَنْ حَجَّاجٍ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ مِثْلَهُ
Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosidan rivoyat qiladi: Nabiy ﷺ muhojirlar bilan ansorlar oʻrtasida bir bitim yozdilar — ular oʻz diyatlarini birga toʻlashlari, asirlarini yaxshilik bilan fidya berib qutqarishlari va musulmonlar orasini isloh qilishlari haqida. Boshqa sanad bilan Ibn Abbosdan ham shu misli rivoyat qilingan.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобосидан ривоят қилади: Набий ﷺ муҳожирлар билан ансорлар ўртасида бир битим ёздилар — улар ўз диятларини бирга тўлашлари, асирларини яхшилик билан фидя бериб қутқаришлари ва мусулмонлар орасини ислоҳ қилишлари ҳақида. Бошқа санад билан Ибн Аббосдан ҳам шу мисли ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الْأَعْمَى عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَتَنَفَّلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَيْفَهُ ذَا الْفَقَارِ يَوْمَ بَدْرٍ وَهُوَ الَّذِي رَأَى فِيهِ الرُّؤْيَا يَوْمَ أُحُدٍ فَقَالَ رَأَيْتُ فِي سَيْفِي ذِي الْفَقَارِ فَلًّا فَأَوَّلْتُهُ فَلًّا يَكُونُ فِيكُمْ وَرَأَيْتُ أَنِّي مُرْدِفٌ كَبْشًا فَأَوَّلْتُهُ كَبْشَ الْكَتِيبَةِ وَرَأَيْتُ أَنِّي فِي دِرْعٍ حَصِينَةٍ فَأَوَّلْتُهَا الْمَدِينَةَ وَرَأَيْتُ بَقَرًا تُذْبَحُ فَبَقَرٌ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَبَقَرٌ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَكَانَ الَّذِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Badr kuni oʻzlarining Zulfaqor qilichlarini nafl (qoʻshimcha ulush) qilib oldilar; bu — u zot Uhud kuni tushlarida koʻrgan qilich edi. U zot: «Men tushimda Zulfaqor qilichimda bir tishna koʻrdim va uni sizlarning oralaringizda boʻladigan bir shikast deb taʼbir qildim. Yana orqamga bir qoʻchqorni mindirib olganimni koʻrdim va uni (dushman) qoʻshinining qoʻchqori deb taʼbir qildim. Yana oʻzimni mustahkam sovut ichida koʻrdim va uni Madina deb taʼbir qildim. Yana soʻyilayotgan sigirlarni koʻrdim — vallohi, sigir yaxshilikdir, vallohi, sigir yaxshilikdir», dedilar. Bas, Rasululloh ﷺ aytganlaridek boʻldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Бадр куни ўзларининг Зулфақор қиличларини нафл (қўшимча улуш) қилиб олдилар; бу — у зот Уҳуд куни тушларида кўрган қилич эди. У зот: «Мен тушимда Зулфақор қиличимда бир тишна кўрдим ва уни сизларнинг ораларингизда бўладиган бир шикаст деб таъбир қилдим. Яна орқамга бир қўчқорни миндириб олганимни кўрдим ва уни (душман) қўшинининг қўчқори деб таъбир қилдим. Яна ўзимни мустаҳкам совут ичида кўрдим ва уни Мадина деб таъбир қилдим. Яна сўйилаётган сигирларни кўрдим — валлоҳи, сигир яхшиликдир, валлоҳи, сигир яхшиликдир», дедилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ айтганларидек бўлди.
حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَتْ قِرَاءَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِاللَّيْلِ قَدْرَ مَا يَسْمَعُهُ مَنْ فِي الْحُجْرَةِ وَهُوَ فِي الْبَيْتِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ uy ichida boʻlganlarida, kechasi qiroatlari hujrada boʻlgan kishi eshitadigan darajada boʻlar edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ уй ичида бўлганларида, кечаси қироатлари ҳужрада бўлган киши эшитадиган даражада бўлар эди.
حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ الْخَبَرُ كَالْمُعَايَنَةِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَخْبَرَ مُوسَى بِمَا صَنَعَ قَوْمُهُ فِي الْعِجْلِ فَلَمْ يُلْقِ الْأَلْوَاحَ فَلَمَّا عَايَنَ مَا صَنَعُوا أَلْقَى الْأَلْوَاحَ فَانْكَسَرَتْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Xabar berish koʻz bilan koʻrish kabi emas. Alloh azza va jalla Musoga qavmi buzoq bilan qilgan ishlari haqida xabar berdi, shunda u lavhalarni tashlamadi. Ular qilgan ishni oʻz koʻzi bilan koʻrgach esa, lavhalarni tashladi va ular sindi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Хабар бериш кўз билан кўриш каби эмас. Аллоҳ азза ва жалла Мусога қавми бузоқ билан қилган ишлари ҳақида хабар берди, шунда у лавҳаларни ташламади. Улар қилган ишни ўз кўзи билан кўргач эса, лавҳаларни ташлади ва улар синди», дедилар.
حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا حُصَيْنُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَكُنْتُ عِنْدَ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ أَيُّكُمْ رَأَى الْكَوْكَبَ الَّذِي انْقَضَّ الْبَارِحَةَ قُلْتُ أَنَا ثُمَّ قُلْتُ أَمَا إِنِّي لَمْ أَكُنْ فِي صَلَاةٍ وَلَكِنِّي لُدِغْتُ قَالَ وَكَيْفَ فَعَلْتَ قُلْتُ اسْتَرْقَيْتُ قَالَ وَمَا حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ قُلْتُ حَدِيثٌ حَدَّثَنَاهُ الشَّعْبِيُّ عَنْ بُرَيْدَةَ الْأَسْلَمِيِّ أَنَّهُ قَالَ لَا رُقْيَةَ إِلَّا مِنْ عَيْنٍ أَوْ حُمَةٍ فَقَالَ سَعِيدٌ يَعْنِي ابْنَ جُبَيْرٍ قَدْ أَحْسَنَ مَنْ انْتَهَى إِلَى مَا سَمِعَ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عُرِضَتْ عَلَيَّ الْأُمَمُ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ وَمَعَهُ الرَّهْطَ وَالنَّبِيَّ وَمَعَهُ الرَّجُلَ وَالنَّبِيَّ وَلَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ إِذْ رُفِعَ لِي سَوَادٌ عَظِيمٌ فَقُلْتُ هَذِهِ أُمَّتِي فَقِيلَ هَذَا مُوسَى وَقَوْمُهُ وَلَكِنْ انْظُرْ إِلَى الْأُفُقِ فَإِذَا سَوَادٌ عَظِيمٌ ثُمَّ قِيلَ انْظُرْ إِلَى هَذَا الْجَانِبِ الْآخَرِ فَإِذَا سَوَادٌ عَظِيمٌ فَقِيلَ هَذِهِ أُمَّتُكَ وَمَعَهُمْ سَبْعُونَ أَلْفًا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ وَلَا عَذَابٍ ثُمَّ نَهَضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَخَلَ فَخَاضَ الْقَوْمُ فِي ذَلِكَ فَقَالُوا مَنْ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ وَلَا عَذَابٍ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَعَلَّهُمْ الَّذِينَ صَحِبُوا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ بَعْضُهُمْ لَعَلَّهُمْ الَّذِينَ وُلِدُوا فِي الْإِسْلَامِ وَلَمْ يُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا قَطُّ وَذَكَرُوا أَشْيَاءَ فَخَرَجَ إِلَيْهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ
Husayn ibn Abdurahmon aytdi: Men Said ibn Jubayrning huzurida edim. U: «Qaysingiz kecha uchgan yulduzni koʻrdi?» dedi. Men: «Men», dedim; soʻng: «Lekin men namozda emas edim, meni (jonivor) chaqib olgan edi», dedim. U: «Nima qilding?» dedi. Men: «Ruqya qildirdim», dedim. U: «Seni bunga nima undadi?» dedi. Men: «Shaʼbiy bizga Burayda al-Aslamiydan rivoyat qilgan hadis: ‹Koʻz yoki zaharli chaqishdan boshqada ruqya yoʻq›», dedim. Said ibn Jubayr: «Eshitganiga amal qilib toʻxtagan kishi yaxshi qilibdi», dedi. Soʻng dedi: Bizga Ibn Abbos Nabiy ﷺdan rivoyat qildi. U zot: «Menga ummatlar koʻrsatildi. Bir paygʻambarni koʻrdim — u bilan birga kichik bir jamoa; bir paygʻambarni — u bilan birga bir kishi; bir paygʻambarni — u bilan birga hech kim yoʻq edi. Shu payt menga bir buyuk savod koʻtarildi; men: ‹Bu mening ummatim›, dedim. Shunda: ‹Bu — Muso va uning qavmi; lekin ufqqa qaragin›, deyildi. Bas, bir buyuk savod (koʻrindi). Soʻng: ‹Mana bu boshqa tomonga qaragin›, deyildi — yana bir buyuk savod (bor edi). Shunda: ‹Bu — sening ummating; ular bilan birga yetmish ming (kishi) hisob-kitobsiz va azobsiz jannatga kiradi›, deyildi», dedilar. Soʻng Nabiy ﷺ turib (uylariga) kirdilar, odamlar esa bu haqda (bahsga) kirishib: «Hisob-kitobsiz va azobsiz jannatga kiradiganlar kimlar ekan?» dedilar. Baʼzilari: «Ehtimol ular Nabiy ﷺga sahoba boʻlganlardir», dedi. Baʼzilari: «Ehtimol ular Islomda tugʻilgan va Allohga hech qachon hech narsani sherik qilmaganlardir», dedi. Va yana baʼzi narsalarni zikr qildilar. Shunda Nabiy ﷺ ularning oldiga chiqdilarҲусайн ибн Абдураҳмон айтди: Мен Саид ибн Жубайрнинг ҳузурида эдим. У: «Қайсингиз кеча учган юлдузни кўрди?» деди. Мен: «Мен», дедим; сўнг: «Лекин мен намозда эмас эдим, мени (жонивор) чақиб олган эди», дедим. У: «Нима қилдинг?» деди. Мен: «Руқя қилдирдим», дедим. У: «Сени бунга нима ундади?» деди. Мен: «Шаъбий бизга Бурайда ал-Асламийдан ривоят қилган ҳадис: ‹Кўз ёки заҳарли чақишдан бошқада руқя йўқ›», дедим. Саид ибн Жубайр: «Эшитганига амал қилиб тўхтаган киши яхши қилибди», деди. Сўнг деди: Бизга Ибн Аббос Набий ﷺдан ривоят қилди. У зот: «Менга умматлар кўрсатилди. Бир пайғамбарни кўрдим — у билан бирга кичик бир жамоа; бир пайғамбарни — у билан бирга бир киши; бир пайғамбарни — у билан бирга ҳеч ким йўқ эди. Шу пайт менга бир буюк савод кўтарилди; мен: ‹Бу менинг умматим›, дедим. Шунда: ‹Бу — Мусо ва унинг қавми; лекин уфққа қарагин›, дейилди. Бас, бир буюк савод (кўринди). Сўнг: ‹Мана бу бошқа томонга қарагин›, дейилди — яна бир буюк савод (бор эди). Шунда: ‹Бу — сенинг умматинг; улар билан бирга етмиш минг (киши) ҳисоб-китобсиз ва азобсиз жаннатга киради›, дейилди», дедилар. Сўнг Набий ﷺ туриб (уйларига) кирдилар, одамлар эса бу ҳақда (баҳсга) киришиб: «Ҳисоб-китобсиз ва азобсиз жаннатга кирадиганлар кимлар экан?» дедилар. Баъзилари: «Эҳтимол улар Набий ﷺга саҳоба бўлганлардир», деди. Баъзилари: «Эҳтимол улар Исломда туғилган ва Аллоҳга ҳеч қачон ҳеч нарсани шерик қилмаганлардир», деди. Ва яна баъзи нарсаларни зикр қилдилар. Шунда Набий ﷺ уларнинг олдига чиқдилар
حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَمَا صَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهْرًا كَامِلًا قَطُّ غَيْرَ رَمَضَانَ وَإِنْ كَانَ لَيَصُومُ إِذَا صَامَ حَتَّى يَقُولَ الْقَائِلُ وَاللَّهِ لَا يُفْطِرُ وَإِنْ كَانَ لَيُفْطِرُ إِذَا أَفْطَرَ حَتَّى يَقُولَ الْقَائِلُ وَاللَّهِ لَا يَصُومُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Ramazondan boshqa biror oyni hech qachon toʻla roʻza tutmaganlar. U zot roʻza tutsalar, shunday tutar edilarki, aytuvchi: «Vallohi, u zot roʻzani ochmaydilar», der edi; roʻza ochsalar, shunday ochar edilarki, aytuvchi: «Vallohi, u zot roʻza tutmaydilar», der edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Рамазондан бошқа бирор ойни ҳеч қачон тўла рўза тутмаганлар. У зот рўза тутсалар, шундай тутар эдиларки, айтувчи: «Валлоҳи, у зот рўзани очмайдилар», дер эди; рўза очсалар, шундай очар эдиларки, айтувчи: «Валлоҳи, у зот рўза тутмайдилар», дер эди.
حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُؤَمَّلِ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطَعَ الْأَوْدِيَةَ وَجَاءَ بِهَدْيٍ فَلَمْ يَكُنْ لَهُ بُدٌّ مِنْ أَنْ يَطُوفَ بِالْبَيْتِ وَيَسْعَى بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ قَبْلَ أَنْ يَقِفَ بِعَرَفَةَفَأَمَّا أَنْتُمْ يَا أَهْلَ مَكَّةَ فَأَخِّرُوا طَوَافَكُمْ حَتَّى تَرْجِعُوا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vodiylarni kesib oʻtdilar va hadiy olib keldilar; shu sababli u zot Arafotda vuquf qilishdan oldin Baytni tavof qilib, Safo bilan Marva orasida saʼy qilishdan boshqa chorasi boʻlmadi. «Ammo sizlar, ey Makka ahli, tavofingizni qaytib kelguningizgacha keyinga qoldiringlar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ водийларни кесиб ўтдилар ва ҳадий олиб келдилар; шу сабабли у зот Арафотда вуқуф қилишдан олдин Байтни тавоф қилиб, Сафо билан Марва орасида саъй қилишдан бошқа чораси бўлмади. «Аммо сизлар, эй Макка аҳли, тавофингизни қайтиб келгунингизгача кейинга қолдиринглар».
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ عَنِ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا حُرِّمَتْ الْخَمْرُ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصْحَابُنَا الَّذِينَ مَاتُوا وَهُمْ يَشْرَبُونَهَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِيمَا طَعِمُوا}
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Xamr harom qilinganida, (sahobalar): «Yo Rasululloh, xamr ichib turgan holda vafot etgan doʻstlarimiz-chi?» dedilar. Shunda Alloh azza va jalla: {Imon keltirib, yaxshi amallar qilganlar uchun (avval) yegan narsalarida gunoh yoʻqdir} (oyatini) nozil qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Хамр ҳаром қилинганида, (саҳобалар): «Ё Расулуллоҳ, хамр ичиб турган ҳолда вафот этган дўстларимиз-чи?» дедилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Имон келтириб, яхши амаллар қилганлар учун (аввал) еган нарсаларида гуноҳ йўқдир} (оятини) нозил қилди.
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ يَعْنِي ابْنَ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ قَالَ حُدِّثْتُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُدْمِنُ الْخَمْرِ إِنْ مَاتَ لَقِيَ اللَّهَ كَعَابِدِ وَثَنٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Xamrga berilib ketgan kishi shu holda oʻlsa, Allohga butga sigʻinuvchi kabi yoʻliqadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Хамрга берилиб кетган киши шу ҳолда ўлса, Аллоҳга бутга сиғинувчи каби йўлиқади», дедилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ عِيسَى بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ يُمْنَ الْخَيْلِ فِي شُقْرِهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Otlarning baraka-qutlugʻligi ularning saryagʻiz (ranglilari)dadir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Отларнинг барака-қутлуғлиги уларнинг саряғиз (ранглилари)дадир», дедилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ يَعْنِي ابْنَ حَازِمٍ عَنْ كُلْثُومِ بْنِ جَبْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَخَذَ اللَّهُ الْمِيثَاقَ مِنْ ظَهْرِ آدَمَ بِنَعْمَانَ يَعْنِي عَرَفَةَ فَأَخْرَجَ مِنْ صُلْبِهِ كُلَّ ذُرِّيَّةٍ ذَرَأَهَا فَنَثَرَهُمْ بَيْنَ يَدَيْهِ كَالذَّرِّ ثُمَّ كَلَّمَهُمْ قِبَلًا قَالَ {أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى شَهِدْنَا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَذَا غَافِلِينَ أَوْ تَقُولُوا إِنَّمَا أَشْرَكَ آبَاؤُنَا مِنْ قَبْلُ وَكُنَّا ذُرِّيَّةً مِنْ بَعْدِهِمْ أَفَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ الْمُبْطِلُونَ}
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Alloh Odamning belidan Naʼmonda — yaʼni Arafotda — ahd-paymon oldi: U yaratgan barcha zurriyotni uning sulbidan chiqardi va ularni Oʻz huzurida mayda chumolilar kabi sochdi, soʻng ularga roʻbaroʻ soʻzlab: {Men sizlarning Robbingiz emasmanmi? Ular: ‹Ha, guvohlik berdik›, dedilar. Bu — qiyomat kunida: ‹Biz bundan gʻofil edik› demasligingiz yoki: ‹Bizdan oldin otalarimiz shirk keltirgan, biz esa ulardan keyingi zurriyot edik; botil ish qilganlar qilgan ish sababli bizni halok qilasanmi?› demasligingiz uchundir} dedi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Аллоҳ Одамнинг белидан Наъмонда — яъни Арафотда — аҳд-паймон олди: У яратган барча зурриётни унинг сулбидан чиқарди ва уларни Ўз ҳузурида майда чумолилар каби сочди, сўнг уларга рўбарў сўзлаб: {Мен сизларнинг Роббингиз эмасманми? Улар: ‹Ҳа, гувоҳлик бердик›, дедилар. Бу — қиёмат кунида: ‹Биз бундан ғофил эдик› демаслигингиз ёки: ‹Биздан олдин оталаримиз ширк келтирган, биз эса улардан кейинги зурриёт эдик; ботил иш қилганлар қилган иш сабабли бизни ҳалок қиласанми?› демаслигингиз учундир} деди», дедилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ الم تَنْزِيلُ وَهَلْ أَتَى عَلَى الْإِنْسَانِ حِينٌ مِنْ الدَّهْرِحَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ مِثْلَهُ
Abu al-Ahvas aytdi: Rasululloh ﷺ juma kuni bomdod namozida {Alif Lom Mim. Tanzil} va {Hal ato alal-insoni hinum minad-dahr}ni oʻqir edilar. Boshqa sanad bilan Said ibn Jubayr Ibn Abbosdan shu misli rivoyat qildi.Абу ал-Аҳвас айтди: Расулуллоҳ ﷺ жума куни бомдод намозида {Алиф Лом Мим. Танзил} ва {Ҳал ато алал-инсони ҳинум минад-даҳр}ни ўқир эдилар. Бошқа санад билан Саид ибн Жубайр Ибн Аббосдан шу мисли ривоят қилди.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ خُصَيْفٍ عَنِ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الرَّجُلِ يَأْتِي امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ يَتَصَدَّقُ بِنِصْفِ دِينَارٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot xotini hayzli holida unga yaqinlik qilgan kishi haqida: «Yarim dinor sadaqa qilsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот хотини ҳайзли ҳолида унга яқинлик қилган киши ҳақида: «Ярим динор садақа қилсин», дедилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ لَيْثٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَعَجَّلَنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ عَجَّلَ أُمَّ سَلَمَةَ وَأَنَا مَعَهُمْ مِنْ الْمُزْدَلِفَةِ إِلَى جَمْرَةِ الْعَقَبَةِ فَأَمَرَنَا أَنْ نَرْمِيَهَا حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ bizni — yoki Ummu Salamani, men ular bilan birga edim — Muzdalifadan Jamratul-Aqabaga (erta) joʻnatdilar va bizga unga quyosh chiqqanda tosh otishimizni buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ бизни — ёки Умму Саламани, мен улар билан бирга эдим — Муздалифадан Жамратул-Ақабага (эрта) жўнатдилар ва бизга унга қуёш чиққанда тош отишимизни буюрдилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا دَاوُدُ يَعْنِي الْعَطَّارَ عَنْ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنِي عَطَاءٌ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُأَرْسَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَ ثَقَلَةِ وَضَعَفَةِ أَهْلِهِ لَيْلَةَ الْمُزْدَلِفَةِ فَصَلَّيْنَا الصُّبْحَ بِمِنًى وَرَمَيْنَا الْجَمْرَةَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytardi: Rasululloh ﷺ meni Muzdalifa kechasi oʻz ahllarining ogʻirlari va zaiflari bilan birga (Minoga) joʻnatdilar. Biz bomdodni Minoda oʻqidik va jamraga tosh otdik.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтарди: Расулуллоҳ ﷺ мени Муздалифа кечаси ўз аҳлларининг оғирлари ва заифлари билан бирга (Минога) жўнатдилар. Биз бомдодни Минода ўқидик ва жамрага тош отдик.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءِ بْنِ عَلْقَمَةَ الْقُرَشِيِّ قَالَدَخَلْنَا بَيْتَ مَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدْنَا فِيهِ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ فَذَكَرْنَا الْوُضُوءَ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْكُلُ مِمَّا مَسَّتْهُ النَّارُ ثُمَّ يُصَلِّي وَلَا يَتَوَضَّأُ فَقَالَ لَهُ بَعْضُنَا أَنْتَ رَأَيْتَهُ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ فَأَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى عَيْنَيْهِ فَقَالَ بَصُرَ عَيْنَيَّ
Muhammad ibn Amr ibn Ato ibn Alqama al-Qurashiy aytdi: Biz Nabiy ﷺning zavjalari Maymunaning uyiga kirdik va u yerda Abdulloh ibn Abbosni topdik. Soʻng olov tekkan narsadan (yegandan keyin) tahorat (qilish) haqida gapirdik. Shunda Abdulloh: «Men Rasululloh ﷺni olov tekkan narsadan yeb, soʻng tahorat qilmay namoz oʻqiganlarini koʻrganman», dedi. Baʼzilarimiz unga: «Ey Ibn Abbos, buni oʻzing koʻrdingmi?» dedi. (Roviy) aytdi: Shunda u qoʻli bilan ikki koʻziga ishora qildi-da: «Ikki koʻzim koʻrgan», dedi.Муҳаммад ибн Амр ибн Ато ибн Алқама ал-Қураший айтди: Биз Набий ﷺнинг завжалари Маймунанинг уйига кирдик ва у ерда Абдуллоҳ ибн Аббосни топдик. Сўнг олов теккан нарсадан (егандан кейин) таҳорат (қилиш) ҳақида гапирдик. Шунда Абдуллоҳ: «Мен Расулуллоҳ ﷺни олов теккан нарсадан еб, сўнг таҳорат қилмай намоз ўқиганларини кўрганман», деди. Баъзиларимиз унга: «Эй Ибн Аббос, буни ўзинг кўрдингми?» деди. (Ровий) айтди: Шунда у қўли билан икки кўзига ишора қилди-да: «Икки кўзим кўрган», деди.
حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَخَلَفُ بْنُ الْوَلِيدِ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَمَرَّ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سُلَيْمٍ عَلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَسُوقُ غَنَمًا لَهُ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ فَقَالُوا مَا سَلَّمَ عَلَيْكُمْ إِلَّا لِيَتَعَوَّذَ مِنْكُمْ فَعَمَدُوا إِلَيْهِ فَقَتَلُوهُ وَأَخَذُوا غَنَمَهُ فَأَتَوْا بِهَا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمْ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا} إِلَى آخِرِ الْآيَةَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Banu Sulaymdan bir kishi oʻz qoʻylarini haydab, Nabiy ﷺning ashoblaridan bir necha kishining yonidan oʻtdi va ularga salom berdi. Ular: «U sizlardan oʻzini saqlash uchungina salom berdi», deyishdi-da, unga qasd qilib, uni oʻldirishdi va qoʻylarini olib qoʻyishdi. Soʻng ularni Nabiy ﷺ huzuriga keltirishdi. Shunda Alloh azza va jalla: {Ey imon keltirganlar! Alloh yoʻlida (jangga) chiqsangiz, (haqiqatni) aniqlab oling va sizga salom bergan kishiga: ‹Sen moʻmin emassan›, demanglar} — oyatning oxirigacha — (oyatini) nozil qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бану Сулаймдан бир киши ўз қўйларини ҳайдаб, Набий ﷺнинг ашобларидан бир неча кишининг ёнидан ўтди ва уларга салом берди. Улар: «У сизлардан ўзини сақлаш учунгина салом берди», дейишди-да, унга қасд қилиб, уни ўлдиришди ва қўйларини олиб қўйишди. Сўнг уларни Набий ﷺ ҳузурига келтиришди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Эй имон келтирганлар! Аллоҳ йўлида (жангга) чиқсангиз, (ҳақиқатни) аниқлаб олинг ва сизга салом берган кишига: ‹Сен мўмин эмассан›, деманглар} — оятнинг охиригача — (оятини) нозил қилди.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ وَأَبُو نُعَيْمٍ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ {كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنْ الْمُنْكَرِ} قَالَ هُمْ الَّذِينَ هَاجَرُوا مَعَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَدِينَةِ قَالَ أَبُو نُعَيْمٍ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Alloh azza va jallaning: {Sizlar odamlar uchun chiqarilgan eng yaxshi ummat boʻldingiz: yaxshilikka buyurasiz va yomonlikdan qaytarasiz} degan soʻzi haqida aytdi: «Ular Muhammad ﷺ bilan birga Madinaga hijrat qilganlardir». Abu Nuaym: «Nabiy ﷺ bilan birga», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Аллоҳ азза ва жалланинг: {Сизлар одамлар учун чиқарилган энг яхши уммат бўлдингиз: яхшиликка буюрасиз ва ёмонликдан қайтарасиз} деган сўзи ҳақида айтди: «Улар Муҳаммад ﷺ билан бирга Мадинага ҳижрат қилганлардир». Абу Нуайм: «Набий ﷺ билан бирга», деди.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ وَأَبُو نُعَيْمٍ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُلَمْ يَنْزِلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ عَرَفَاتٍ وَجَمْعٍ إِلَّا لِيُهَرِيقَ الْمَاءَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytardi: Rasululloh ﷺ Arafot bilan Jamʼ (Muzdalifa) orasida faqat suv toʻkish (hojat) uchungina tushdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтарди: Расулуллоҳ ﷺ Арафот билан Жамъ (Муздалифа) орасида фақат сув тўкиш (ҳожат) учунгина тушдилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ زَيْدٍ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَمَانِيًا جَمِيعًا وَسَبْعًا جَمِيعًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytardi: Rasululloh ﷺ sakkiz (rakaat)ni birga va yetti (rakaat)ni birga oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтарди: Расулуллоҳ ﷺ саккиз (ракаат)ни бирга ва етти (ракаат)ни бирга ўқидилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْدَى فِي بُدْنِهِ بَعِيرًا كَانَ لِأَبِي جَهْلٍ فِي أَنْفِهِ بُرَةٌ مِنْ فِضَّةٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ oʻz qurbonlik tuyalari orasida Abu Jahlga tegishli boʻlgan, burnida kumushdan halqa bor bir tuyani hadya qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ўз қурбонлик туялари орасида Абу Жаҳлга тегишли бўлган, бурнида кумушдан ҳалқа бор бир туяни ҳадя қилдилар.
قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ انْتَهَسَ عَرْقًا ثُمَّ صَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ suyakdagi goʻshtni tishlab yedilar, soʻng tahorat qilmasdan namoz oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ суякдаги гўштни тишлаб едилар, сўнг таҳорат қилмасдан намоз ўқидилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا قَذَفَ هِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ امْرَأَتَهُ قِيلَ لَهُ وَاللَّهِ لَيَجْلِدَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَمَانِينَ جَلْدَةً قَالَ اللَّهُ أَعْدَلُ مِنْ ذَلِكَ أَنْ يَضْرِبَنِي ثَمَانِينَ ضَرْبَةً وَقَدْ عَلِمَ أَنِّي قَدْ رَأَيْتُ حَتَّى اسْتَيْقَنْتُ وَسَمِعْتُ حَتَّى اسْتَيْقَنْتُ لَا وَاللَّهِ لَا يَضْرِبُنِي أَبَدًا قَالَ فَنَزَلَتْ آيَةُ الْمُلَاعَنَةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Hilol ibn Umayya oʻz xotinini (zinoda) qoralaganida, unga: «Allohga qasamki, Rasululloh ﷺ seni albatta sakson darra uradilar», deyildi. U: «Alloh bundan adolatliroqdirki, meni sakson marta ursin; holbuki U mening koʻrganimni — toki ishonch hosil qilgunimcha koʻrganimni — va eshitganimni — toki ishonch hosil qilgunimcha eshitganimni — biladi. Yoʻq, Allohga qasamki, meni hech qachon urmaydilar», dedi. (Roviy) aytdi: Shunda liʼon oyati nozil boʻldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Ҳилол ибн Умайя ўз хотинини (зинода) қоралаганида, унга: «Аллоҳга қасамки, Расулуллоҳ ﷺ сени албатта саксон дарра урадилар», дейилди. У: «Аллоҳ бундан адолатлироқдирки, мени саксон марта урсин; ҳолбуки У менинг кўрганимни — токи ишонч ҳосил қилгунимча кўрганимни — ва эшитганимни — токи ишонч ҳосил қилгунимча эшитганимни — билади. Йўқ, Аллоҳга қасамки, мени ҳеч қачон урмайдилар», деди. (Ровий) айтди: Шунда лиъон ояти нозил бўлди.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ ابْنَةَ خِذَامٍ أَتَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَتْ أَنَّ أَبَاهَا زَوَّجَهَا وَهِيَ كَارِهَةٌ فَخَيَّرَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Xizomning qizi Paygʻambar ﷺ huzurlariga keldi va otasi uni oʻzi yoqtirmagani holda (zoʻrlik bilan) nikohlab berganini aytdi. Bas, Paygʻambar ﷺ unga (nikohni saqlash yoki bekor qilish) ixtiyorini berdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Хизомнинг қизи Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келди ва отаси уни ўзи ёқтирмагани ҳолда (зўрлик билан) никоҳлаб берганини айтди. Бас, Пайғамбар ﷺ унга (никоҳни сақлаш ёки бекор қилиш) ихтиёрини бердилар.
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ قَالَا حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنِ ابْنِ جُبَيْرٍ قَالَ أَحْمَدُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَكُونُ قَوْمٌ فِي آخِرِ الزَّمَانِ يَخْضِبُونَ بِهَذَا السَّوَادِ قَالَ حُسَيْنٌ كَحَوَاصِلِ الْحَمَامِ لَا يَرِيحُونَ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Oxirzamonda shunday qavm boʻladiki, ular shu qora (boʻyoq) bilan boʻyaydilar — Husayn: ‹kabutarlarning boʻqogʻi kabi›, dedi — ular jannat hidini topa olmaydilar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Охирзамонда шундай қавм бўладики, улар шу қора (бўёқ) билан бўяйдилар — Ҳусайн: ‹кабутарларнинг бўқоғи каби›, деди — улар жаннат ҳидини топа олмайдилар», дедилар.
قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَهْرَامَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍحَضَرَتْ عِصَابَةٌ مِنْ الْيَهُودِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا أَبَا الْقَاسِمِ حَدِّثْنَا عَنْ خِلَالٍ نَسْأَلُكَ عَنْهُنَّ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا نَبِيٌّ فَكَانَ فِيمَا سَأَلُوهُ أَيُّ الطَّعَامِ حَرَّمَ إِسْرَائِيلُ عَلَى نَفْسِهِ قَبْلَ أَنْ تُنَزَّلَ التَّوْرَاةُ قَالَ فَأَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ التَّوْرَاةَ عَلَى مُوسَى هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ إِسْرَائِيلَ يَعْقُوبَ عَلَيْهِ السَّلَام مَرِضَ مَرَضًا شَدِيدًا فَطَالَ سَقَمُهُ فَنَذَرَ لِلَّهِ نَذْرًا لَئِنْ شَفَاهُ اللَّهُ مِنْ سَقَمِهِ لَيُحَرِّمَنَّ أَحَبَّ الشَّرَابِ إِلَيْهِ وَأَحَبَّ الطَّعَامِ إِلَيْهِ فَكَانَ أَحَبَّ الطَّعَامِ إِلَيْهِ لُحْمَانُ الْإِبِلِ وَأَحَبَّ الشَّرَابِ إِلَيْهِ أَلْبَانُهَا فَقَالُوا اللَّهُمَّ نَعَمْ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Yahudiylardan bir jamoa Rasululloh ﷺ huzurlariga keldi va: «Ey Abul-Qosim, bizga bir necha narsa haqida gapirib bering; biz sizdan ular haqida soʻraymiz, ularni faqat paygʻambargina biladi», dedilar. Ular soʻragan narsalar orasida: «Tavrot nozil qilinishidan oldin Isroil oʻziga qaysi taomni harom qilgan edi?» (degani ham bor edi). U zot: «Musoga Tavrotni nozil qilgan Alloh bilan sizlardan soʻrayman: bilasizlarmi, Isroil — Yaʼqub alayhissalom — qattiq kasal boʻldi va kasalligi uzoq davom etdi. Shunda u Allohga: agar Alloh uni kasalligidan shifo bersa, oʻziga eng yoqadigan ichimlikni va eng yoqadigan taomni harom qilishga nazr qildi. Unga eng yoqadigan taom tuya goʻshti, eng yoqadigan ichimlik esa uning suti edi», dedilar. Ular: «Allohga qasam, ha», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Яҳудийлардан бир жамоа Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келди ва: «Эй Абул-Қосим, бизга бир неча нарса ҳақида гапириб беринг; биз сиздан улар ҳақида сўраймиз, уларни фақат пайғамбаргина билади», дедилар. Улар сўраган нарсалар орасида: «Таврот нозил қилинишидан олдин Исроил ўзига қайси таомни ҳаром қилган эди?» (дегани ҳам бор эди). У зот: «Мусога Тавротни нозил қилган Аллоҳ билан сизлардан сўрайман: биласизларми, Исроил — Яъқуб алайҳиссалом — қаттиқ касал бўлди ва касаллиги узоқ давом этди. Шунда у Аллоҳга: агар Аллоҳ уни касаллигидан шифо берса, ўзига энг ёқадиган ичимликни ва энг ёқадиган таомни ҳаром қилишга назр қилди. Унга энг ёқадиган таом туя гўшти, энг ёқадиган ичимлик эса унинг сути эди», дедилар. Улар: «Аллоҳга қасам, ҳа», дедилар.
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ حَدَّثَنَا زَمْعَةُ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ وَهْرَامَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عَلَى بِسَاطٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ gilam ustida namoz oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ гилам устида намоз ўқидилар.
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ الشِّعْرِ حُكْمًا وَإِنَّ مِنْ الْقَوْلِ سِحْرًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, baʼzi sheʼrda hikmat bor va albatta, baʼzi soʻzda sehr bor», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, баъзи шеърда ҳикмат бор ва албатта, баъзи сўзда сеҳр бор», дедилар.
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ قَالَمَرَّ ابْنُ عَبَّاسٍ عَلَى أُنَاسٍ قَدْ وَضَعُوا حَمَامَةً يَرْمُونَهَا فَقَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُتَّخَذَ الرُّوحُ غَرَضًا
Ikrima aytdi: Ibn Abbos bir kaptarni (nishon qilib) qoʻyib, unga tosh otayotgan odamlarning yonidan oʻtdi va: «Rasululloh ﷺ joni bor narsani nishon qilib olishdan qaytardilar», dedi.Икрима айтди: Ибн Аббос бир каптарни (нишон қилиб) қўйиб, унга тош отаётган одамларнинг ёнидан ўтди ва: «Расулуллоҳ ﷺ жони бор нарсани нишон қилиб олишдан қайтардилар», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَخَذَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ابْنَةً لَهُ تَقْضِي فَاحْتَضَنَهَا فَوَضَعَهَا بَيْنَ ثَدْيَيْهِ فَمَاتَتْ وَهِيَ بَيْنَ يَدَيْهِ فَصَاحَتْ أُمُّ أَيْمَنَ فَقِيلَ أَتَبْكِي عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ أَلَسْتُ أَرَاكَ تَبْكِي يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ لَسْتُ أَبْكِي إِنَّمَا هِيَ رَحْمَةٌ إِنَّ الْمُؤْمِنَ بِكُلِّ خَيْرٍ عَلَى كُلِّ حَالٍ إِنَّ نَفْسَهُ تَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ جَنْبَيْهِ وَهُوَ يَحْمَدُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ jon berayotgan qizlarini olib, bagʻirlariga bosdilar va koʻkraklari orasiga qoʻydilar. Bas, (qizlari) u zotning qoʻllarida vafot etdi. Shunda Ummu Ayman faryod qildi. Unga: «Rasululloh ﷺning huzurlarida yigʻlaysanmi?» deyildi. U: «Yo Rasululloh, sizni ham yigʻlayotganingizni koʻrmayapmanmi?» dedi. U zot: «Men yigʻlayotganim yoʻq; bu — rahmatdir. Albatta, moʻmin har holatda har qanday yaxshilikdadir: uning joni ikki yoni orasidan chiqadi, u esa Alloh azza va jallaga hamd aytayotgan boʻladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ жон бераётган қизларини олиб, бағирларига босдилар ва кўкраклари орасига қўйдилар. Бас, (қизлари) у зотнинг қўлларида вафот этди. Шунда Умму Айман фарёд қилди. Унга: «Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида йиғлайсанми?» дейилди. У: «Ё Расулуллоҳ, сизни ҳам йиғлаётганингизни кўрмаяпманми?» деди. У зот: «Мен йиғлаётганим йўқ; бу — раҳматдир. Албатта, мўмин ҳар ҳолатда ҳар қандай яхшиликдадир: унинг жони икки ёни орасидан чиқади, у эса Аллоҳ азза ва жаллага ҳамд айтаётган бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ بَذِيمَةَ حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ حَبْتَرٍ قَالَسَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ الْجَرِّ الْأَبْيَضِ وَالْجَرِّ الْأَخْضَرِ وَالْجَرِّ الْأَحْمَرِ فَقَالَ إِنَّ أَوَّلَ مَنْ سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ فَقَالُوا إِنَّا نُصِيبُ مِنْ الثُّفْلِ فَأَيُّ الْأَسْقِيَةِ فَقَالَ لَا تَشْرَبُوا فِي الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ وَالْحَنْتَمِ وَاشْرَبُوا فِي الْأَسْقِيَةِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ عَلَيَّ أَوْ حَرَّمَ الْخَمْرَ وَالْمَيْسِرَ وَالْكُوبَةَ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌقَالَ سُفْيَانُ قُلْتُ لِعَلِيِّ بْنِ بَذِيمَةَ مَا الْكُوبَةُ قَالَ الطَّبْلُ
Qays ibn Habtar aytdi: Men Ibn Abbosdan oq kuza, yashil kuza va qizil kuza haqida soʻradim. U dedi: «Nabiy ﷺdan birinchi boʻlib soʻragan Abdulqays elchilari edi. Ular: ‹Biz (xurmo) quyqasidan (nabiz) olamiz; qaysi idishlarda (tayyorlaylik)?› dedilar. U zot: ‹Dubbo (qovoq idish)da, muzaffat (smola surtilgan idish)da, naqir (oʻyilgan yogʻoch idish)da va hantam (loy kuza)da ichmanglar; teri meshlarda ichinglar›, dedilar. Soʻng: ‹Albatta, Alloh menga harom qildi — yoki: harom qildi — xamr (may)ni, maysir (qimor)ni va kubani; har bir mast qiluvchi narsa haromdir›, dedilar». Sufyon aytdi: Men Ali ibn Bazimaga: «Kuba nima?» dedim. U: «Nogʻora», dedi.Қайс ибн Ҳабтар айтди: Мен Ибн Аббосдан оқ куза, яшил куза ва қизил куза ҳақида сўрадим. У деди: «Набий ﷺдан биринчи бўлиб сўраган Абдулқайс элчилари эди. Улар: ‹Биз (хурмо) қуйқасидан (набиз) оламиз; қайси идишларда (тайёрлайлик)?› дедилар. У зот: ‹Дуббо (қовоқ идиш)да, музаффат (смола суртилган идиш)да, нақир (ўйилган ёғоч идиш)да ва ҳантам (лой куза)да ичманглар; тери мешларда ичинглар›, дедилар. Сўнг: ‹Албатта, Аллоҳ менга ҳаром қилди — ёки: ҳаром қилди — хамр (май)ни, майсир (қимор)ни ва кубани; ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир›, дедилар». Суфён айтди: Мен Али ибн Базимага: «Куба нима?» дедим. У: «Ноғора», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ رَجُلٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْعَيْنُ حَقٌّ تَسْتَنْزِلُ الْحَالِقَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ الْعَدَنِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ دُوَيْدٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ ثَوْبَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ مِثْلَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Koʻz (tegishi) haqdir; u baland (choʻqqi)ni ham (yerga) tushiradi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Кўз (тегиши) ҳақдир; у баланд (чўққи)ни ҳам (ерга) туширади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْرُ أَكْحَالِكُمُ الْإِثْمِدُ عِنْدَ النَّوْمِ يُنْبِتُ الشَّعْرَ وَيَجْلُو الْبَصَرَ وَخَيْرُ ثِيَابِكُمْ الْبَيَاضُ فَالْبَسُوهَا وَكَفِّنُوا فِيهَا مَوْتَاكُمْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Surmalaringizning eng yaxshisi uyqu oldidan (surtiladigan) ismiddir: u kiprik oʻstiradi va koʻzni tiniqlashtiradi. Kiyimlaringizning eng yaxshisi oq (kiyim)dir: uni kiyinglar va oʻlganlaringizni unda kafanlanglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сурмаларингизнинг энг яхшиси уйқу олдидан (суртиладиган) исмиддир: у киприк ўстиради ва кўзни тиниқлаштиради. Кийимларингизнинг энг яхшиси оқ (кийим)дир: уни кийинглар ва ўлганларингизни унда кафанланглар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا الْعَلَاءُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُتَّخَذَ شَيْءٌ فِيهِ الرُّوحُ غَرَضًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ joni bor biror narsani nishon qilib olishdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ жони бор бирор нарсани нишон қилиб олишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ الْأَيِّمُ أَمْلَكُ بِأَمْرِهَا مِنْ وَلِيِّهَا وَالْبِكْرُ تُسْتَأْمَرُ فِي نَفْسِهَا وَصُمَاتُهَا إِقْرَارُهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot: «Tul ayol oʻz ishiga valiysidan koʻra haqliroqdir; bokira qizdan esa oʻzi haqida izn soʻraladi va uning sukuti — uning roziligidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинадики, у зот: «Тул аёл ўз ишига валийсидан кўра ҳақлироқдир; бокира қиздан эса ўзи ҳақида изн сўралади ва унинг сукути — унинг розилигидир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ الْجِنُّ يَسْمَعُونَ الْوَحْيَ فَيَسْتَمِعُونَ الْكَلِمَةَ فَيَزِيدُونَ فِيهَا عَشْرًا فَيَكُونُ مَا سَمِعُوا حَقًّا وَمَا زَادُوهُ بَاطِلًا وَكَانَتْ النُّجُومُ لَا يُرْمَى بِهَا قَبْلَ ذَلِكَ فَلَمَّا بُعِثَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ أَحَدُهُمْ لَا يَأْتِي مَقْعَدَهُ إِلَّا رُمِيَ بِشِهَابٍ يُحْرِقُ مَا أَصَابَ فَشَكَوْا ذَلِكَ إِلَى إِبْلِيسَ فَقَالَ مَا هَذَا إِلَّا مِنْ أَمْرٍ قَدْ حَدَثَ فَبَثَّ جُنُودَهُ فَإِذَا هُمْ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بَيْنَ جَبَلَيْ نَخْلَةَ فَأَتَوْهُ فَأَخْبَرُوهُ فَقَالَ هَذَا الْحَدَثُ الَّذِي حَدَثَ فِي الْأَرْضِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Jinlar vahiyni eshitar edilar. Ular bir soʻzni eshitib, unga oʻn (soʻz) qoʻshar edilar; eshitganlari haq, qoʻshganlari esa botil boʻlardi. Bundan oldin yulduzlar bilan otilmas edi. Nabiy ﷺ (paygʻambar qilib) yuborilganlarida esa ulardan biri oʻz oʻrniga borishi bilan unga uchqun otilib, tekkan narsasini kuydiradigan boʻldi. Ular buni Ibliska shikoyat qildilar. U: «Bu — sodir boʻlgan bir ishdan boshqa narsa emas», dedi va lashkarlarini tarqatdi. Ular Naxlaning ikki togʻi orasida namoz oʻqiyotgan Nabiy ﷺning oldilariga duch keldilar. Soʻng uning oldiga kelib xabar berdilar. U: «Yerda sodir boʻlgan hodisa mana shudir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Жинлар ваҳийни эшитар эдилар. Улар бир сўзни эшитиб, унга ўн (сўз) қўшар эдилар; эшитганлари ҳақ, қўшганлари эса ботил бўларди. Бундан олдин юлдузлар билан отилмас эди. Набий ﷺ (пайғамбар қилиб) юборилганларида эса улардан бири ўз ўрнига бориши билан унга учқун отилиб, теккан нарсасини куйдирадиган бўлди. Улар буни Иблиска шикоят қилдилар. У: «Бу — содир бўлган бир ишдан бошқа нарса эмас», деди ва лашкарларини тарқатди. Улар Нахланинг икки тоғи орасида намоз ўқиётган Набий ﷺнинг олдиларига дуч келдилар. Сўнг унинг олдига келиб хабар бердилар. У: «Ерда содир бўлган ҳодиса мана шудир», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ الْعِجْلِيُّ وَكَانَتْ لَهُ هَيْئَةٌ رَأَيْنَاهُ عِنْدَ حَسَنٍ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَقْبَلَتْ يَهُودُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا أَبَا الْقَاسِمِ إِنَّا نَسْأَلُكَ عَنْ خَمْسَةِ أَشْيَاءَ فَإِنْ أَنْبَأْتَنَا بِهِنَّ عَرَفْنَا أَنَّكَ نَبِيٌّ وَاتَّبَعْنَاكَ فَأَخَذَ عَلَيْهِمْ مَا أَخَذَ إِسْرَائِيلُ عَلَى بَنِيهِ إِذْ قَالُوا {اللَّهُ عَلَى مَا نَقُولُ وَكِيلٌ} قَالَ هَاتُوا قَالُوا أَخْبِرْنَا عَنْ عَلَامَةِ النَّبِيِّ قَالَ تَنَامُ عَيْنَاهُ وَلَا يَنَامُ قَلْبُهُ قَالُوا أَخْبِرْنَا كَيْفَ تُؤَنِّثُ الْمَرْأَةُ وَكَيْفَ تُذْكِرُ قَالَ يَلْتَقِي الْمَاءَانِ فَإِذَا عَلَا مَاءُ الرَّجُلِ مَاءَ الْمَرْأَةِ أَذْكَرَتْ وَإِذَا عَلَا مَاءُ الْمَرْأَةِ آنَثَتْ قَالُوا أَخْبِرْنَا مَا حَرَّمَ إِسْرَائِيلُ عَلَى نَفْسِهِ قَالَ كَانَ يَشْتَكِي عِرْقَ النَّسَا فَلَمْ يَجِدْ شَيْئًا يُلَائِمُهُ إِلَّا أَلْبَانَ كَذَا وَكَذَا قَالَ عَبْد اللَّهِ بْن أَحْمَد قَالَ أَبِي قَالَ بَعْضُهُمْ يَعْنِي الْإِبِلَ فَحَرَّمَ لُحُومَهَا قَالُوا صَدَقْتَ قَالُوا أَخْبِرْنَا مَا هَذَا الرَّعْدُ قَالَ مَلَكٌ مِنْ مَلَائِكَةِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ مُوَكَّلٌ بِالسَّحَابِ بِيَدِهِ أَوْ فِي يَدِهِ مِخْرَاقٌ مِنْ نَارٍ يَزْجُرُ بِهِ السَّحَابَ يَسُوقُهُ حَيْثُ أَمَرَ اللَّهُ قَالُوا فَمَا هَذَا الصَّوْتُ الَّذِي يُسْمَعُ قَالَ صَوْتُهُ قَالُوا صَدَقْتَ إِنَّمَا بَقِيَتْ وَاحِدَةٌ وَهِيَ الَّتِي نُبَايِعُكَ إِنْ أَخْبَرْتَنَا بِهَا فَإِنَّهُ لَيْسَ مِنْ نَبِيٍّ إِلَّا لَهُ مَلَكٌ يَأْتِيهِ بِالْخَبَرِ فَأَخْبِرْنَا مَنْ صَاحِبكَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Yahudiylar Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Abul-Qosim, biz sizdan besh narsa haqida soʻraymiz; agar bizga ularni xabar bersangiz, sizning paygʻambar ekaningizni bilamiz va sizga ergashamiz», dedilar. Shunda u zot ulardan Isroil oʻz oʻgʻillaridan olgan (ahd)ni oldilar — oʻshanda ular: {Alloh biz aytayotgan narsaga vakildir}, degan edilar. U zot: «Keltiringlar», dedilar. Ular: «Bizga paygʻambarning belgisi haqida xabar bering», dedilar. U zot: «Uning ikki koʻzi uxlaydi, qalbi esa uxlamaydi», dedilar. Ular: «Bizga xabar bering: ayol qanday qiz tugʻadi va qanday oʻgʻil tugʻadi?» dedilar. U zot: «Ikki suv uchrashadi; erkakning suvi ayolning suvidan ustun kelsa, oʻgʻil boʻladi; ayolning suvi ustun kelsa, qiz boʻladi», dedilar. Ular: «Bizga xabar bering: Isroil oʻziga nimani harom qilgan edi?» dedilar. U zot: «U asov tomir ogʻrigʻidan shikoyat qilar edi va unga ana u (hayvon)larning sutidan boshqa hech narsa mos kelmasdi», dedilar. Abdulloh ibn Ahmad aytdi: Otam aytdi: baʼzilar: «Yaʼni tuyani (nazarda tutdilar); bas, u ularning goʻshtini harom qildi», dedilar. Ular: «Rost aytdingiz», dedilar. Ular: «Bizga xabar bering: bu momaqaldiroq nima?» dedilar. U zot: «(U) Alloh azza va jallaning farishtalaridan bir farishta boʻlib, bulutga vakil qilingan; qoʻlida — yoki: uning qoʻlida — olovdan qamchi bor, u bilan bulutni haydab, Alloh buyurgan tomonga suradi», dedilar. Ular: «Bas, eshitiladigan bu ovoz nima?» dedilar. U zot: «Uning ovozi», dedilar. Ular: «Rost aytdingiz. Endi bittasi qoldi; agar bizga uni xabar bersangiz, sizga bayʼat qilamiz: har bir paygʻambarning unga xabar keltiradigan farishtasi bordir; bas, bizga xabar bering: sizning sohibingiz kim?» dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Яҳудийлар Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Абул-Қосим, биз сиздан беш нарса ҳақида сўраймиз; агар бизга уларни хабар берсангиз, сизнинг пайғамбар эканингизни биламиз ва сизга эргашамиз», дедилар. Шунда у зот улардан Исроил ўз ўғилларидан олган (аҳд)ни олдилар — ўшанда улар: {Аллоҳ биз айтаётган нарсага вакилдир}, деган эдилар. У зот: «Келтиринглар», дедилар. Улар: «Бизга пайғамбарнинг белгиси ҳақида хабар беринг», дедилар. У зот: «Унинг икки кўзи ухлайди, қалби эса ухламайди», дедилар. Улар: «Бизга хабар беринг: аёл қандай қиз туғади ва қандай ўғил туғади?» дедилар. У зот: «Икки сув учрашади; эркакнинг суви аёлнинг сувидан устун келса, ўғил бўлади; аёлнинг суви устун келса, қиз бўлади», дедилар. Улар: «Бизга хабар беринг: Исроил ўзига нимани ҳаром қилган эди?» дедилар. У зот: «У асов томир оғриғидан шикоят қилар эди ва унга ана у (ҳайвон)ларнинг сутидан бошқа ҳеч нарса мос келмасди», дедилар. Абдуллоҳ ибн Аҳмад айтди: Отам айтди: баъзилар: «Яъни туяни (назарда тутдилар); бас, у уларнинг гўштини ҳаром қилди», дедилар. Улар: «Рост айтдингиз», дедилар. Улар: «Бизга хабар беринг: бу момақалдироқ нима?» дедилар. У зот: «(У) Аллоҳ азза ва жалланинг фаришталаридан бир фаришта бўлиб, булутга вакил қилинган; қўлида — ёки: унинг қўлида — оловдан қамчи бор, у билан булутни ҳайдаб, Аллоҳ буюрган томонга суради», дедилар. Улар: «Бас, эшитиладиган бу овоз нима?» дедилар. У зот: «Унинг овози», дедилар. Улар: «Рост айтдингиз. Энди биттаси қолди; агар бизга уни хабар берсангиз, сизга байъат қиламиз: ҳар бир пайғамбарнинг унга хабар келтирадиган фариштаси бордир; бас, бизга хабар беринг: сизнинг соҳибингиз ким?» дедилар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ حُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ عِلْبَاءَ بْنِ أَحْمَرَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَحَضَرَ النَّحْرُ فَذَبَحْنَا الْبَقَرَةَ عَنْ سَبْعَةٍ وَالْبَعِيرَ عَنْ عَشَرَةٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Nabiy ﷺ bilan birga safarda edik. Shunda qurbonlik (kuni) yetib keldi va biz bir sigirni yetti kishiga, bir tuyani oʻn kishiga (sherik boʻlib) soʻydik», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Набий ﷺ билан бирга сафарда эдик. Шунда қурбонлик (куни) етиб келди ва биз бир сигирни етти кишига, бир туяни ўн кишига (шерик бўлиб) сўйдик», деди.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ يَحْيَى وَالطَّالَقَانِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي يَلْتَفِتُ يَمِينًا وَشِمَالًا وَلَا يَلْوِي عُنُقَهُ خَلْفَ ظَهْرِهِقَالَ الطَّالَقَانِيُّ حَدَّثَنِي ثَوْرٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozlarida oʻngga va chapga oʻgirilar, ammo boʻynini orqasiga burmas edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозларида ўнгга ва чапга ўгирилар, аммо бўйнини орқасига бурмас эдилар.
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنِ الْجَعْدِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ رَأَى مِنْ أَمِيرِهِ شَيْئًا يَكْرَهُهُ فَلْيَصْبِرْ فَإِنَّهُ مَنْ خَالَفَ الْجَمَاعَةَ شِبْرًا فَمَاتَ فَمِيتَتُهُ جَاهِلِيَّةٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻz amiridan oʻziga yoqmaydigan bir narsani koʻrsa, sabr qilsin. Chunki kim jamoatdan bir qarich (bir enlik) ajralsa, soʻng oʻlsa, (uning oʻlimi) johiliyat oʻlimidir», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўз амиридан ўзига ёқмайдиган бир нарсани кўрса, сабр қилсин. Чунки ким жамоатдан бир қарич (бир энлик) ажралса, сўнг ўлса, (унинг ўлими) жоҳилият ўлимидир», — дедилар.