حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَوْهَبٍ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْأَيِّمُ أَوْلَى بِنَفْسِهَا مِنْ وَلِيِّهَا وَالْبِكْرُ تُسْتَأْمَرُ فِي نَفْسِهَا وَصَمْتُهَا إِقْرَارُهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Eri yoʻq ayol oʻzi haqida valiysidan koʻra haqliroqdir, bokira qizdan esa oʻzi haqida izn soʻraladi; uning jim turishi — uning rozilikidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Эри йўқ аёл ўзи ҳақида валийсидан кўра ҳақлироқдир, бокира қиздан эса ўзи ҳақида изн сўралади; унинг жим туриши — унинг розиликидир», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ قَيْسِ بْنِ حَبْتَرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مَهْرِ الْبَغِيِّ وَثَمَنِ الْكَلْبِ وَثَمَنِ الْخَمْرِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ fohisha ayolning haqidan, itning narxidan va xamrning narxidan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ фоҳиша аёлнинг ҳақидан, итнинг нархидан ва хамрнинг нархидан қайтардилар.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ قَيْسِ بْنِ حَبْتَرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍرَفَعَ الْحَدِيثَ قَالَ ثَمَنُ الْكَلْبِ وَمَهْرُ الْبَغِيِّ وَثَمَنُ الْخَمْرِ حَرَامٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) hadisni marfuʼ qilib aytdi: «Itning narxi, fohisha ayolning haqi va xamrning narxi haromdir».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) ҳадисни марфуъ қилиб айтди: «Итнинг нархи, фоҳиша аёлнинг ҳақи ва хамрнинг нархи ҳаромдир».
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ ابْتَاعَ طَعَامًا فَلَا يَبِعْهُ حَتَّى يَقْبِضَهُ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ لِمَ قَالَ أَلَا تَرَى أَنَّهُمْ يَبْتَاعُونَ بِالذَّهَبِ وَالطَّعَامُ مُرْجَأٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim taom sotib olsa, uni qoʻliga olmaguncha sotmasin», dedilar. Men Ibn Abbosga: «Nega?» dedim. U: «Ular (taomni) oltinga sotayotganliklarini, holbuki taom hali (topshirilmay) toʻxtab turganini koʻrmaysanmi?» dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таом сотиб олса, уни қўлига олмагунча сотмасин», дедилар. Мен Ибн Аббосга: «Нега?» дедим. У: «Улар (таомни) олтинга сотаётганликларини, ҳолбуки таом ҳали (топширилмай) тўхтаб турганини кўрмайсанми?» деди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَّةَ عَامَ الْحُدَيْبِيَةِ مَرَّ بِقُرَيْشٍ وَهُمْ جُلُوسٌ فِي دَارِ النَّدْوَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ هَؤُلَاءِ قَدْ تَحَدَّثُوا أَنَّكُمْ هَزْلَى فَارْمُلُوا إِذَا قَدِمْتُمْ ثَلَاثًا قَالَ فَلَمَّا قَدِمُوا رَمَلُوا ثَلَاثًا قَالَ فَقَالَ الْمُشْرِكُونَ أَهَؤُلَاءِ الَّذِينَ نَتَحَدَّثُ أَنَّ بِهِمْ هَزْلًا مَا رَضِيَ هَؤُلَاءِ بِالْمَشْيِ حَتَّى سَعَوْا سَعْيًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Hudaybiya yili Makkaga kelganlarida, Doru Nadvada oʻtirgan Quraysh yonidan oʻtdilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bular sizlarni holdan toygan deb gapirishibdi. Bas, kelganingizda uch (aylanish)da yelka qoqib, tez yuringlar», dedilar. Ular kelganlarida, uch (aylanish)da tez yurdilar. Shunda mushriklar: «Biz ularni holdan toygan deb gapirayotgan kishilar shularmi? Bular yurishga rozi boʻlmay, yugurib ketishdi-ku», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Ҳудайбия йили Маккага келганларида, Дору Надвада ўтирган Қурайш ёнидан ўтдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Булар сизларни ҳолдан тойган деб гапиришибди. Бас, келганингизда уч (айланиш)да елка қоқиб, тез юринглар», дедилар. Улар келганларида, уч (айланиш)да тез юрдилар. Шунда мушриклар: «Биз уларни ҳолдан тойган деб гапираётган кишилар шуларми? Булар юришга рози бўлмай, югуриб кетишди-ку», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَأَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ كَتَبَ إِلَيْهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُدَّعَى عَلَيْهِ أَوْلَى بِالْيَمِينِ
Ibn Abu Mulayka aytdi: Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) unga yozdiki, Rasululloh ﷺ: «Daʼvo qilingan (javobgar) qasam ichishga haqliroqdir», dedilar.Ибн Абу Мулайка айтди: Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) унга ёздики, Расулуллоҳ ﷺ: «Даъво қилинган (жавобгар) қасам ичишга ҳақлироқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ شُفَيٍّ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ مُسَافِرًا صَلَّى رَكْعَتَيْنِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ musofir boʻlganlarida ikki rakat namoz oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ мусофир бўлганларида икки ракат намоз ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُكَيْنِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى الْفَضْلَ بْنَ عَبَّاسٍ يُلَاحِظُ امْرَأَةً عَشِيَّةَ عَرَفَةَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا بِيَدِهِ عَلَى عَيْنِ الْغُلَامِ قَالَ إِنَّ هَذَا يَوْمٌ مَنْ حَفِظَ فِيهِ بَصَرَهُ وَلِسَانَهُ غُفِرَ لَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Arafa kuni kechqurun Fazl ibn Abbos bir ayolga qarab turganini koʻrdilar. Shunda Nabiy ﷺ qoʻllari bilan yigitning koʻziga mana bunday (toʻsib) qildilar va: «Bu shunday kunki, kim unda koʻzini va tilini saqlasa, magʻfirat qilinadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Арафа куни кечқурун Фазл ибн Аббос бир аёлга қараб турганини кўрдилар. Шунда Набий ﷺ қўллари билан йигитнинг кўзига мана бундай (тўсиб) қилдилар ва: «Бу шундай кунки, ким унда кўзини ва тилини сақласа, мағфират қилинади», дедилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ عَبْدِ الْجَبَّارِ بْنِ الْوَرْدِ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لِعُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ يَا عُرْوَةُ سَلْ أُمَّكَ أَلَيْسَ قَدْ جَاءَ أَبُوكَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَحَلَّ
Ibn Abu Mulayka aytdi: Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Urva ibn Zubayrga: «Ey Urva, onangdan soʻra: otang Rasululloh ﷺ bilan birga kelib, soʻng ehromdan chiqmaganmidi?» dedi.Ибн Абу Мулайка айтди: Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Урва ибн Зубайрга: «Эй Урва, онангдан сўра: отанг Расулуллоҳ ﷺ билан бирга келиб, сўнг эҳромдан чиқмаганмиди?» деди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ زَيْدٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكَلَ عَرْقًا ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ suyakdagi goʻshtni yedilar, soʻng namozga chiqdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ суякдаги гўштни едилар, сўнг намозга чиқдилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي رَزِينٍأَنَّ عُمَرَ سَأَلَ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ {إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ} قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ نُعِيَتْ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَفْسُهُ
Abu Razin aytdi: Umar Ibn Abbosdan ushbu oyat — {Allohning yordami va fath kelganda} — haqida soʻradi. U: «U nozil boʻlganida, Nabiy ﷺga oʻzlarining ajallari xabar qilingan edi», dedi.Абу Разин айтди: Умар Ибн Аббосдан ушбу оят — {Аллоҳнинг ёрдами ва фатҳ келганда} — ҳақида сўради. У: «У нозил бўлганида, Набий ﷺга ўзларининг ажаллари хабар қилинган эди», деди.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ عِنْدَ الْكَرْبِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْحَلِيمُ الْكَرِيمُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ kulfat paytida shunday der edilar: «La ilaha illallohul-Aliyyul-Aziym, la ilaha illallohul-Haliymul-Kariym, la ilaha illallohu Robbul-Arshil-Aziym, la ilaha illallohu Robbus-samavati val-arzi Robbul-Arshil-Aziym» (Oliy, Ulugʻ Allohdan oʻzga iloh yoʻq; Halim, Karim Allohdan oʻzga iloh yoʻq; ulugʻ Arshning Robbi Allohdan oʻzga iloh yoʻq; osmonlar va yerning Robbi, ulugʻ Arshning Robbi Allohdan oʻzga iloh yoʻq).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ кулфат пайтида шундай дер эдилар: «Ла илаҳа иллаллоҳул-Алийюл-Азийм, ла илаҳа иллаллоҳул-Ҳалиймул-Карийм, ла илаҳа иллаллоҳу Роббул-Аршил-Азийм, ла илаҳа иллаллоҳу Роббус-самавати вал-арзи Роббул-Аршил-Азийм» (Олий, Улуғ Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ; Ҳалим, Карим Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ; улуғ Аршнинг Робби Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ; осмонлар ва ернинг Робби, улуғ Аршнинг Робби Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ).
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَرْقَمَ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا مَرِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَضَهُ الَّذِي مَاتَ فِيهِ كَانَ فِي بَيْتِ عَائِشَةَ فَقَالَ ادْعُوا لِي عَلِيًّا قَالَتْ عَائِشَةُ نَدْعُو لَكَ أَبَا بَكْرٍ قَالَ ادْعُوهُ قَالَتْ حَفْصَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَدْعُو لَكَ عُمَرَ قَالَ ادْعُوهُ قَالَتْ أُمُّ الْفَضْلِ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَدْعُو لَكَ الْعَبَّاسَ قَالَ ادْعُوهُ فَلَمَّا اجْتَمَعُوا رَفَعَ رَأْسَهُ فَلَمْ يَرَ عَلِيًّا فَسَكَتَ فَقَالَ عُمَرُ قُومُوا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ بِلَالٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلَاةِ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَقَالَتْ عَائِشَةُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ حَصِرٌ وَمَتَى مَا لَا يَرَاكَ النَّاسُ يَبْكُونَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَخَرَج أَبُو بَكْرٍ فَصَلَّى بِالنَّاسِ وَوَجَدَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَخَرَجَ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ وَرِجْلَاهُ تَخُطَّانِ فِي الْأَرْضِ فَلَمَّا رَآهُ النَّاسُ سَبَّحُوا أَبَا بَكْرٍ فَذَهَبَ يَتَأَخَّرُ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ أَيْ مَكَانَكَ فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى جَلَسَ قَالَ وَقَامَ أَبُو بَكْرٍ عَنْ يَمِينِهِ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يَأْتَمُّ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسُ يَأْتَمُّونَ بِأَبِي بَكْرٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَأَخَذَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْقِرَاءَةِ مِنْ حَيْثُ بَلَغَ أَبُو بَكْرٍ وَمَاتَ فِي مَرَضِهِ ذَاكَ عَلَيْهِ السَّلَام وَقَالَ وَكِيعٌ مَرَّةً فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ oʻzlari vafot etgan kasallikka chalinganlarida, Oishaning uyida edilar. U zot: «Menga Alini chaqiringlar», dedilar. Oisha: «Sizga Abu Bakrni chaqiraylikmi?» dedi. U zot: «Uni chaqiringlar», dedilar. Hafsa: «Yo Rasululloh, sizga Umarni chaqiraylikmi?» dedi. U zot: «Uni chaqiringlar», dedilar. Ummul-Fazl: «Yo Rasululloh, sizga Abbosni chaqiraylikmi?» dedi. U zot: «Uni chaqiringlar», dedilar. Ular yigʻilishgach, u zot boshlarini koʻtardilar-da, Alini koʻrmagach, jim boʻldilar. Shunda Umar: «Rasululloh ﷺning oldilaridan turinglar», dedi. Soʻng Bilol u zotni namozga chorlagani keldi. U zot: «Abu Bakrga ayting, odamlarga imom boʻlib namoz oʻqisin», dedilar. Oisha: «Abu Bakr taʼsirchan kishi, odamlar sizni koʻrmagan paytlarida yigʻlab yuborishadi. Umarga buyursangiz, u odamlarga imom boʻlib namoz oʻqisa edi», dedi. Bas, Abu Bakr chiqib, odamlarga imom boʻlib namoz oʻqidi. Soʻng Nabiy ﷺ oʻzlarida bir yengillik sezib, ikki kishining orasida suyanib chiqdilar, oyoqlari yerda sudralar edi. Odamlar u zotni koʻrishgach, Abu Bakrga tasbeh aytib ishora qilishdi. U orqaga chekinmoqchi boʻldi. U zot unga: «Oʻrningda tur», deb ishora qildilar. Nabiy ﷺ kelib oʻtirdilar, Abu Bakr esa u zotning oʻng tomonlarida turdi. Abu Bakr Nabiy ﷺga iqtido qilar, odamlar esa Abu Bakrga iqtido qilar edilar. Ibn Abbos aytdi: Nabiy ﷺ qiroatni Abu Bakr yetgan joydan boshladilar. U zot (alayhis-salom) oʻsha kasalliklarida vafot etdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ўзлари вафот этган касалликка чалинганларида, Оишанинг уйида эдилар. У зот: «Менга Алини чақиринглар», дедилар. Оиша: «Сизга Абу Бакрни чақирайликми?» деди. У зот: «Уни чақиринглар», дедилар. Ҳафса: «Ё Расулуллоҳ, сизга Умарни чақирайликми?» деди. У зот: «Уни чақиринглар», дедилар. Уммул-Фазл: «Ё Расулуллоҳ, сизга Аббосни чақирайликми?» деди. У зот: «Уни чақиринглар», дедилар. Улар йиғилишгач, у зот бошларини кўтардилар-да, Алини кўрмагач, жим бўлдилар. Шунда Умар: «Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларидан туринглар», деди. Сўнг Билол у зотни намозга чорлагани келди. У зот: «Абу Бакрга айтинг, одамларга имом бўлиб намоз ўқисин», дедилар. Оиша: «Абу Бакр таъсирчан киши, одамлар сизни кўрмаган пайтларида йиғлаб юборишади. Умарга буюрсангиз, у одамларга имом бўлиб намоз ўқиса эди», деди. Бас, Абу Бакр чиқиб, одамларга имом бўлиб намоз ўқиди. Сўнг Набий ﷺ ўзларида бир енгиллик сезиб, икки кишининг орасида суяниб чиқдилар, оёқлари ерда судралар эди. Одамлар у зотни кўришгач, Абу Бакрга тасбеҳ айтиб ишора қилишди. У орқага чекинмоқчи бўлди. У зот унга: «Ўрнингда тур», деб ишора қилдилар. Набий ﷺ келиб ўтирдилар, Абу Бакр эса у зотнинг ўнг томонларида турди. Абу Бакр Набий ﷺга иқтидо қилар, одамлар эса Абу Бакрга иқтидо қилар эдилар. Ибн Аббос айтди: Набий ﷺ қироатни Абу Бакр етган жойдан бошладилар. У зот (алайҳис-салом) ўша касалликларида вафот этдилар.
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا ابْنُ عَشْرِ سِنِينَ مَخْتُونٌ وَقَدْ قَرَأْتُ مُحْكَمَ الْقُرْآنِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ vafot etganlarida men oʻn yoshda, xatna qilingan edim va Qurʼonning muhkamini oʻqigan edim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ вафот этганларида мен ўн ёшда, хатна қилинган эдим ва Қуръоннинг муҳкамини ўқиган эдим.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَابِسٍ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُخَرَجْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ فِطْرٍ أَوْ أَضْحًى فَصَلَّى ثُمَّ خَطَبَ ثُمَّ أَتَى النِّسَاءَ فَوَعَظَهُنَّ وَذَكَّرَهُنَّ وَأَمَرَهُنَّ بِالصَّدَقَةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men (bolaligimda) Paygʻambar ﷺ bilan Iyd-ul-fitr yoki Iyd-ul-azha kuni chiqdim. Paygʻambar ﷺ namoz oʻqidilar, soʻng xutba qildilar, soʻng ayollar tomonga borib, ularga vaʼz va nasihat qildilar va ularni sadaqa berishga buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен (болалигимда) Пайғамбар ﷺ билан Ийд-ул-фитр ёки Ийд-ул-азҳа куни чиқдим. Пайғамбар ﷺ намоз ўқидилар, сўнг хутба қилдилар, сўнг аёллар томонга бориб, уларга ваъз ва насиҳат қилдилар ва уларни садақа беришга буюрдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنِ الْأَعْمَشِ قَالَ سَأَلْتُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الرَّجُلِ يُصَلِّي مَعَ الْإِمَامِ فَقَالَ يَقُومُ عَنْ يَسَارِهِ فَقُلْتُ حَدَّثَنِي سُمَيْعٌ الزَّيَّاتُ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَدِّثُأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقَامَهُ عَنْ يَمِينِهِ فَأَخَذَ بِهِ
Aʼmash aytdi: Men Ibrohimdan imom bilan (yolgʻiz) namoz oʻqiydigan kishi haqida soʻradim. U: «Imomning chap tomonida turadi», dedi. Men: «Menga Sumayʼ az-Zayyot aytdi: Men Ibn Abbosning — Nabiy ﷺ uni oʻng tomonlariga turgʻizdilar, deb — hadis aytganini eshitdim», dedim. Bas, u shuni (qabul qilib) oldi.Аъмаш айтди: Мен Иброҳимдан имом билан (ёлғиз) намоз ўқийдиган киши ҳақида сўрадим. У: «Имомнинг чап томонида туради», деди. Мен: «Менга Сумайъ аз-Зайёт айтди: Мен Ибн Аббоснинг — Набий ﷺ уни ўнг томонларига турғиздилар, деб — ҳадис айтганини эшитдим», дедим. Бас, у шуни (қабул қилиб) олди.
حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَجُلًا جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لِي عَهْدٌ بِأَهْلِي مُنْذُ عَفَارِ النَّخْلِ قَالَ وَعَفَارُ النَّخْلِ أَنَّهَا إِذَا كَانَتْ تُؤْبَرُ تُعْفَرُ أَرْبَعِينَ يَوْمًا لَا تُسْقَى بَعْدَ الْإِبَارِ فَوَجَدْتُ مَعَ امْرَأَتِي رَجُلًا وَكَانَ زَوْجُهَا مُصْفَرًّا حَمْشًا سَبْطَ الشَّعْرِ وَالَّذِي رُمِيَتْ بِهِ خَدْلٌ إِلَى السَّوَادِ جَعْدٌ قَطَطٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ بَيِّنْ ثُمَّ لَاعَنَ بَيْنَهُمَا فَجَاءَتْ بِرَجُلٍ يُشْبِهُ الَّذِي رُمِيَتْ بِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, men xurmo changlatilganidan beri ahlimga yaqinlashganim yoʻq», dedi. — (Roviy aytdi: xurmoning ifori shuki, u changlatilganda, changlatilgandan soʻng qirq kun sugʻorilmay, changga belangan holda qoldiriladi.) — «Ammo ayolim bilan bir erkakni topdim», dedi. Ayolning eri sargʻish, ozgʻin, sochi tekis kishi edi; u tuhmat qilingan kishi esa baquvvat, qorachadan kelgan, sochi juda jingalak edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Allohim, (haqiqatni) ayon qil», dedilar. Soʻng u ikkovining orasida liʼon qildirdilar. Bas, ayol oʻzi tuhmat qilingan kishiga oʻxshagan bola tugʻdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен хурмо чанглатилганидан бери аҳлимга яқинлашганим йўқ», деди. — (Ровий айтди: хурмонинг ифори шуки, у чанглатилганда, чанглатилгандан сўнг қирқ кун суғорилмай, чангга беланган ҳолда қолдирилади.) — «Аммо аёлим билан бир эркакни топдим», деди. Аёлнинг эри сарғиш, озғин, сочи текис киши эди; у туҳмат қилинган киши эса бақувват, қорачадан келган, сочи жуда жингалак эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, (ҳақиқатни) аён қил», дедилар. Сўнг у икковининг орасида лиъон қилдирдилар. Бас, аёл ўзи туҳмат қилинган кишига ўхшаган бола туғди.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍكَانَ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُبَاعُ التَّمْرُ حَتَّى يُطْعَمَ
Amr ibn Dinor aytdi: Ibn Abbos (roziyallohu anhumo): «Rasululloh ﷺ: ‹Xurmo yeydigan holga kelmaguncha sotilmaydi›, dedilar», derdi.Амр ибн Динор айтди: Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо): «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Хурмо ейдиган ҳолга келмагунча сотилмайди›, дедилар», дерди.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ وحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ وَهْبِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ سَكَنَ الْبَادِيَةَ جَفَا وَمَنْ اتَّبَعَ الصَّيْدَ غَفَلَ وَمَنْ أَتَى السُّلْطَانَ افْتَتَنَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim sahroda yashasa, qoʻpol boʻlib qoladi; kim ov ortidan ergashsa, gʻofil boʻlib qoladi; kim sultonning huzuriga kelsa, fitnaga giriftor boʻladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким саҳрода яшаса, қўпол бўлиб қолади; ким ов ортидан эргашса, ғофил бўлиб қолади; ким султоннинг ҳузурига келса, фитнага гирифтор бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ زَائِدَةَ وَعَبْدُ الصَّمَدِ قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَصَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ قَالَ عَبْدُ الصَّمَدِ وَمَنْ مَعَهُ سِتَّةَ عَشَرَ شَهْرًا ثُمَّ حُوِّلَتْ الْقِبْلَةُ بَعْدُ قَالَ عَبْدُ الصَّمَدِ ثُمَّ جُعِلَتْ الْقِبْلَةُ نَحْوَ الْبَيْتِو قَالَ مُعَاوِيَةُ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو ثُمَّ حُوِّلَتْ الْقِبْلَةُ بَعْدُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ — Abdussamad: «va u zot bilan birga boʻlganlar», dedi — Baytul-Maqdis tomon oʻn olti oy namoz oʻqidilar, soʻng qibla oʻzgartirildi. Abdussamad: «soʻng qibla Bayt (Kaʼba) tomon qilindi», dedi. Muoviya — yaʼni Ibn Amr — esa: «soʻng qibla keyin oʻzgartirildi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ — Абдуссамад: «ва у зот билан бирга бўлганлар», деди — Байтул-Мақдис томон ўн олти ой намоз ўқидилар, сўнг қибла ўзгартирилди. Абдуссамад: «сўнг қибла Байт (Каъба) томон қилинди», деди. Муовия — яъни Ибн Амр — эса: «сўнг қибла кейин ўзгартирилди», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ أَبِي بَكْرٍ يَعْنِي ابْنَ أَبِي الْجَهْمِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الْخَوْفِ بِذِي قَرَدٍ صَفًّا خَلْفَهُ وَصَفًّا مُوَازِيَ الْعَدُوِّ وَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً ثُمَّ سَلَّمَ فَكَانَتْ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَتَيْنِ وَلِكُلِّ طَائِفَةٍ رَكْعَةً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Zu Qaradda xavf namozini oʻqidilar: bir saf u zotning orqalarida, bir saf esa dushmanga roʻpara edi. U zot ular bilan bir rakat oʻqib, soʻng salom berdilar. Shunday qilib, Nabiy ﷺga ikki rakat, har bir toifaga esa bir rakatdan boʻldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Зу Қарадда хавф намозини ўқидилар: бир саф у зотнинг орқаларида, бир саф эса душманга рўпара эди. У зот улар билан бир ракат ўқиб, сўнг салом бердилар. Шундай қилиб, Набий ﷺга икки ракат, ҳар бир тоифага эса бир ракатдан бўлди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ ابْنِ ذَرٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِجِبْرِيلَ مَا يَمْنَعُكَ أَنْ تَزُورَنَا أَكْثَرَ مِمَّا تَزُورُنَا قَالَ فَنَزَلَتْ {وَمَا نَتَنَزَّلُ إِلَّا بِأَمْرِ رَبِّكَ لَهُ مَا بَيْنَ أَيْدِينَا وَمَا خَلْفَنَا وَمَا بَيْنَ ذَلِكَ وَمَا كَانَ رَبُّكَ نَسِيًّا} قَالَ وَكَانَ ذَلِكَ الْجَوَابَ لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ Jibrilga: «Bizni ziyorat qilayotganingdan koʻra koʻproq ziyorat qilishingga nima toʻsqinlik qiladi?» dedilar. Shunda: {Biz faqat Robbingning amri bilan tushamiz; oldimizdagi, ortimizdagi va shu ikkisi orasidagi (narsalar) Uniki; Robbing unutuvchi emas} (Maryam, 64) oyati nozil boʻldi. (Ibn Abbos) aytdi: Bu — Muhammad ﷺga (berilgan) javob edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ Жибрилга: «Бизни зиёрат қилаётганингдан кўра кўпроқ зиёрат қилишингга нима тўсқинлик қилади?» дедилар. Шунда: {Биз фақат Роббингнинг амри билан тушамиз; олдимиздаги, ортимиздаги ва шу иккиси орасидаги (нарсалар) Уники; Роббинг унутувчи эмас} (Марям, 64) ояти нозил бўлди. (Ибн Аббос) айтди: Бу — Муҳаммад ﷺга (берилган) жавоб эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ الْجَزَرِيِّ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ النَّفْخِ فِي الطَّعَامِ وَالشَّرَابِو حَدَّثَنَاه أَبُو نُعَيْمٍ عَنْ عِكْرِمَةَ مُرْسَلًا و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَابِقٍ أَسْنَدَهُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ taomga va ichimlikka puflashdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ таомга ва ичимликка пуфлашдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَوْلَادِ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ خَلَقَهُمْ اللَّهُ حِينَ خَلَقَهُمْ وَهُوَ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan mushriklarning bolalari toʻgʻrisida soʻralganda, u zot: «Alloh ularni yaratganida yaratgan va U ularning nima amal qilishlarini biladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан мушрикларнинг болалари тўғрисида сўралганда, у зот: «Аллоҳ уларни яратганида яратган ва У уларнинг нима амал қилишларини билади», дедилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي مُسْلِمٍ سَمِعَهُ مِنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ يَتَهَجَّدُ مِنْ اللَّيْلِ قَالَ لَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ نُورُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ قَيِّمُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ مَلِكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ الْحَقُّ وَوَعْدُكَ حَقٌّ وَلِقَاؤُكَ حَقٌّ وَالْجَنَّةُ حَقٌّ وَالنَّارُ حَقٌّ وَالسَّاعَةُ حَقٌّ وَمُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَقٌّ وَالنَّبِيُّونَ حَقٌّ اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ وَبِكَ آمَنْتُ وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ وَبِكَ خَاصَمْتُ وَإِلَيْكَ حَاكَمْتُ فَاغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ وَمَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ أَنْتَ الْمُقَدِّمُ وَأَنْتَ الْمُؤَخِّرُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ أَوْ لَا إِلَهَ غَيْرُكَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kechasi tahajjudga turganlarida: «Lakal-hamd, anta nuurus-samavaati val-arzi va man fiyhinna. Va lakal-hamd, anta qoyyimus-samavaati val-arzi va man fiyhinna. Va lakal-hamd, anta malikus-samavaati val-arzi va man fiyhinna. Va lakal-hamd, antal-haqq, va vaʼdukal-haqq, va liqoouka haqq, val-jannatu haqq, van-naaru haqq, vas-saaʼatu haqq, va Muhammadun sallallohu alayhi va sallama haqq, van-nabiyyuuna haqq. Allohumma laka aslamtu, va bika aamantu, va alayka tavakkaltu, va ilayka anabtu, va bika xoosamtu, va ilayka haakamtu, fagʻfir lii maa qoddamtu va maa axxortu, va maa asrortu va maa aʼlantu. Antal-muqoddim va antal-muaxxir, laa ilaaha illaa anta — yoki: laa ilaaha gʻayruka» (Barcha hamd Senga xosdir; Sen — osmonlar va yer hamda ulardagilarning nurisan. Barcha hamd Senga xosdir; Sen — osmonlar va yer hamda ulardagilarni tutib turuvchisan. Barcha hamd Senga xosdir; Sen — osmonlar va yer hamda ulardagilarning podshohisan. Barcha hamd Senga xosdir; Sen — Haqsan, vaʼdang — haq, Senga roʻbaroʻ kelish — haq, jannat — haq, doʻzax — haq, Soat (Qiyomat) — haq, Muhammad ﷺ — haq va paygʻambarlar — haq. Allohim, Senga taslim boʻldim, Senga iymon keltirdim, Senga tavakkal qildim, Senga (tavba bilan) qaytdim, Sen (yordaming) bilan bahslashdim, Seni hakam qildim. Bas, mening avval qilgan va keyin qiladigan, yashirin va oshkora (gunoh)larimni magʻfirat qil. Sen — oldinga oʻtkazuvchi va Sen — orqaga suruvchisan; Sendan boshqa iloh yoʻq), — der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кечаси таҳажжудга турганларида: «Лакал-ҳамд, анта нуурус-самаваати вал-арзи ва ман фийҳинна. Ва лакал-ҳамд, анта қоййимус-самаваати вал-арзи ва ман фийҳинна. Ва лакал-ҳамд, анта маликус-самаваати вал-арзи ва ман фийҳинна. Ва лакал-ҳамд, антал-ҳаққ, ва ваъдукал-ҳаққ, ва лиқооука ҳаққ, вал-жаннату ҳаққ, ван-наару ҳаққ, вас-сааъату ҳаққ, ва Муҳаммадун саллаллоҳу алайҳи ва саллама ҳаққ, ван-набийюуна ҳаққ. Аллоҳумма лака асламту, ва бика ааманту, ва алайка таваккалту, ва илайка анабту, ва бика хоосамту, ва илайка ҳаакамту, фағфир лии маа қоддамту ва маа аххорту, ва маа асрорту ва маа аъланту. Антал-муқоддим ва антал-муаххир, лаа илааҳа иллаа анта — ёки: лаа илааҳа ғайрука» (Барча ҳамд Сенга хосдир; Сен — осмонлар ва ер ҳамда улардагиларнинг нурисан. Барча ҳамд Сенга хосдир; Сен — осмонлар ва ер ҳамда улардагиларни тутиб турувчисан. Барча ҳамд Сенга хосдир; Сен — осмонлар ва ер ҳамда улардагиларнинг подшоҳисан. Барча ҳамд Сенга хосдир; Сен — Ҳақсан, ваъданг — ҳақ, Сенга рўбарў келиш — ҳақ, жаннат — ҳақ, дўзах — ҳақ, Соат (Қиёмат) — ҳақ, Муҳаммад ﷺ — ҳақ ва пайғамбарлар — ҳақ. Аллоҳим, Сенга таслим бўлдим, Сенга иймон келтирдим, Сенга таваккал қилдим, Сенга (тавба билан) қайтдим, Сен (ёрдаминг) билан баҳслашдим, Сени ҳакам қилдим. Бас, менинг аввал қилган ва кейин қиладиган, яширин ва ошкора (гуноҳ)ларимни мағфират қил. Сен — олдинга ўтказувчи ва Сен — орқага сурувчисан; Сендан бошқа илоҳ йўқ), — дер эдилар.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ أَنَّ عَوْسَجَةَ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أخْبَرَهُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَجُلًا مَاتَ وَلَمْ يَدَعْ أَحَدًا يَرِثُهُ فَرَفَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِيرَاثَهُ إِلَى مَوْلًى لَهُ أَعْتَقَهُ الْمَيِّتُ هُوَ الَّذِي لَهُ وَلَاؤُهُ وَالَّذِي أَعْتَقَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi vafot etdi va oʻziga meros oladigan hech kimni qoldirmadi. Shunda Nabiy ﷺ uning merosini oʻzi ozod qilgan mavlosiga berdilar: valo huquqi ham, uni ozod qilgan ham oʻsha edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши вафот этди ва ўзига мерос оладиган ҳеч кимни қолдирмади. Шунда Набий ﷺ унинг меросини ўзи озод қилган мавлосига бердилар: вало ҳуқуқи ҳам, уни озод қилган ҳам ўша эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمْ يُسْلِفُونَ فِي الثِّمَارِ السَّنَةَ وَالسَّنَتَيْنِ أَوْ السَّنَتَيْنِ وَالثَّلَاثَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَلِّفُوا فِي الثِّمَارِ فِي كَيْلٍ مَعْلُومٍ وَوَزْنٍ مَعْلُومٍ وَوَقْتٍ مَعْلُومٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ (Madinaga) kelganlarida, ular mevalarga bir yil va ikki yil — yoki ikki yil va uch yil — muddatga oldindan (haq toʻlab) savdo qilar edilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Mevalarga maʼlum oʻlchovda, maʼlum vaznda va maʼlum muddatga (haq toʻlab) savdo qilinglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ (Мадинага) келганларида, улар меваларга бир йил ва икки йил — ёки икки йил ва уч йил — муддатга олдиндан (ҳақ тўлаб) савдо қилар эдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Меваларга маълум ўлчовда, маълум вазнда ва маълум муддатга (ҳақ тўлаб) савдо қилинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ يَعْنِي ابْنَ قُدَامَةَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي عَلَى الْخُمْرَةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xumra (kichik boʻyra) ustida namoz oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хумра (кичик бўйра) устида намоз ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ مَخْرَمَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ كُرَيْبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ فَقُلْتُ لَأَنْظُرَنَّ إِلَى صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطُرِحَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وِسَادَةٌ فَنَامَ فِي طُولِهَا وَنَامَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَامَ نِصْفَ اللَّيْلِ أَوْ قَبْلَهُ أَوْ بَعْدَهُ فَجَعَلَ يَمْسَحُ النَّوْمَ عَنْ نَفْسِهِ ثُمَّ قَرَأَ الْآيَاتِ الْعَشْرَ الْأَوَاخِرَ مِنْ آلِ عِمْرَانَ حَتَّى خَتَمَ ثُمَّ قَامَ فَأَتَى شَنًّا مُعَلَّقًا فَأَخَذَ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي فَقُمْتُ فَصَنَعْتُ مِثْلَ مَا صَنَعَ ثُمَّ جِئْتُ فَقُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِي ثُمَّ أَخَذَ بِأُذُنِي فَجَعَلَ يَفْتِلُهَا ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ أَوْتَرَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men xolam Maymunaning oldida tunadim va: «Albatta, Rasululloh ﷺning namozlariga qarayman», dedim. Rasululloh ﷺga bir yostiq tashlandi; u zot uning uzunasiga yotib uxladilar, ahllari ham uxladi. Soʻng yarim kechada — yoki undan sal oldin, yoki sal keyin — turdilar va yuzlaridan uyquni arta boshladilar. Soʻng Ol-i Imronning oxirgi oʻn oyatini — to xatm qilgunlariga qadar — oʻqidilar. Soʻng turib, osilgan bir meshga kelib, uni olib tahorat qildilar, soʻng turib namoz oʻqiy boshladilar. Men (ham) turib, u zot qilgan kabi qildim, soʻng kelib u zotning yonlarida turdim. U zot qoʻllarini boshimga qoʻydilar, soʻng qulogʻimdan tutib, uni (sekin) bura boshladilar. Soʻng ikki rakat, soʻng ikki rakat, soʻng ikki rakat, soʻng ikki rakat, soʻng ikki rakat, soʻng ikki rakat oʻqidilar, soʻng vitr oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен холам Маймунанинг олдида тунадим ва: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺнинг намозларига қарайман», дедим. Расулуллоҳ ﷺга бир ёстиқ ташланди; у зот унинг узунасига ётиб ухладилар, аҳллари ҳам ухлади. Сўнг ярим кечада — ёки ундан сал олдин, ёки сал кейин — турдилар ва юзларидан уйқуни арта бошладилар. Сўнг Ол-и Имроннинг охирги ўн оятини — то хатм қилгунларига қадар — ўқидилар. Сўнг туриб, осилган бир мешга келиб, уни олиб таҳорат қилдилар, сўнг туриб намоз ўқий бошладилар. Мен (ҳам) туриб, у зот қилган каби қилдим, сўнг келиб у зотнинг ёнларида турдим. У зот қўлларини бошимга қўйдилар, сўнг қулоғимдан тутиб, уни (секин) бура бошладилар. Сўнг икки ракат, сўнг икки ракат, сўнг икки ракат, сўнг икки ракат, сўнг икки ракат, сўнг икки ракат ўқидилар, сўнг витр ўқидилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنِ ابْنِ وَعْلَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَجُلًا أَهْدَى إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَاوِيَةَ خَمْرٍ وَقَالَ إِنَّ الْخَمْرَ قَدْ حُرِّمَتْ فَدَعَا رَجُلًا فَسَارَّهُ فَقَالَ مَا أَمَرْتَهُ قَالَ أَمَرْتُهُ بِبَيْعِهَا قَالَ فَإِنَّ الَّذِي حَرَّمَ شُرْبَهَا حَرَّمَ بَيْعَهَا قَالَ فَصُبَّتْ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺga bir mesh xamr hadya qildi. U zot: «Albatta, xamr harom qilingan», dedilar. Shunda u kishi bir odamni chaqirib, unga pichirlab (nimadir) dedi. U zot: «Unga nimani buyurding?» dedilar. U: «Uni sotishni buyurdim», dedi. U zot: «Uni ichishni harom qilgan Zot uni sotishni ham harom qilgan», dedilar. Bas, u (xamr) toʻkib tashlandi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺга бир меш хамр ҳадя қилди. У зот: «Албатта, хамр ҳаром қилинган», дедилар. Шунда у киши бир одамни чақириб, унга пичирлаб (нимадир) деди. У зот: «Унга нимани буюрдинг?» дедилар. У: «Уни сотишни буюрдим», деди. У зот: «Уни ичишни ҳаром қилган Зот уни сотишни ҳам ҳаром қилган», дедилар. Бас, у (хамр) тўкиб ташланди.
قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ قَالَخَسَفَتْ الشَّمْسُ فَصَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسُ مَعَهُ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا قَالَ نَحْوًا مِنْ سُورَةِ الْبَقَرَةِ قَالَ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ قَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ قَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ انْصَرَفَ وَقَدْ تَجَلَّتْ الشَّمْسُ فَقَالَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَا يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْنَاكَ تَنَاوَلْتَ شَيْئًا فِي مَقَامِكَ هَذَا ثُمَّ رَأَيْنَاكَ تَكَعْكَعْتَ قَالَ إِنِّي رَأَيْتُ الْجَنَّةَ أَوْ أُرِيتُ الْجَنَّةَ وَلَمْ يَشُكَّ إِسْحَاقُ قَالَ رَأَيْتُ الْجَنَّةَ فَتَنَاوَلْتُ مِنْهَا عُنْقُودًا وَلَوْ أَخَذْتُهُ لَأَكَلْتُمْ مِنْهُ مَا بَقِيَتْ الدُّنْيَا وَرَأَيْتُ النَّارَ فَلَمْ أَرَ كَالْيَوْمِ مَنْظَرًا أَفْظَعَ وَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا النِّسَاءَ قَالُوا لِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ بِكُفْرِهِنَّ قَالَ أَيَكْفُرْنَ بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ لَا وَلَكِنْ يَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ وَيَكْفُرْنَ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadilar: Quyosh tutildi. Shunda Nabiy ﷺ va u zot bilan birga odamlar namoz oʻqidilar. U zot uzoq qiyomda turdilar — Baqara surasiga yaqin miqdorda. Soʻng uzoq ruku qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib, birinchi qiyomdan kamroq boʻlgan uzoq qiyomda turdilar, soʻng birinchi rukudan kamroq boʻlgan uzoq ruku qildilar, soʻng sajda qildilar. Soʻng birinchi qiyomdan kamroq uzoq qiyomda turdilar, soʻng birinchi rukudan kamroq uzoq ruku qildilar, soʻng birinchi qiyomdan kamroq uzoq qiyomda turdilar, soʻng birinchi rukudan kamroq uzoq ruku qildilar, soʻng sajda qildilar. Soʻng quyosh ochilgan holda namozdan chiqdilar va: «Albatta, quyosh va oy Allohning oyatlaridan ikki oyatdir. Ular biror kishining oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Bas, buni koʻrsanglar, Allohni zikr qilinglar», dedilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, biz sizni mana shu maqomingizda bir narsani olishga urinayotganingizni, soʻng orqaga chekinganingizni koʻrdik», dedilar. U zot: «Men jannatni koʻrdim — yoki: menga jannat koʻrsatildi — va undan bir shingil (uzum) olishga urindim. Agar uni olganimda, dunyo turgunicha undan yer edingiz. Yana men doʻzaxni koʻrdim; bugungiday dahshatli manzarani hech koʻrmagan edim. Uning ahlining koʻpchiligini ayollar deb koʻrdim», dedilar. Ular: «Nima uchun, yo Rasululloh?» dedilar. U zot: «Kufrlari sababli», dedilar. «Ular Alloh azza va jallaga kufr keltiradilarmi?» deyildi. U zot: «Yoʻq, lekin ular erga noshukrlik qiladilar va (yaxshilikka) noshukrlik qiladilar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Қуёш тутилди. Шунда Набий ﷺ ва у зот билан бирга одамлар намоз ўқидилар. У зот узоқ қиёмда турдилар — Бақара сурасига яқин миқдорда. Сўнг узоқ руку қилдилар, сўнг бошларини кўтариб, биринчи қиёмдан камроқ бўлган узоқ қиёмда турдилар, сўнг биринчи рукудан камроқ бўлган узоқ руку қилдилар, сўнг сажда қилдилар. Сўнг биринчи қиёмдан камроқ узоқ қиёмда турдилар, сўнг биринчи рукудан камроқ узоқ руку қилдилар, сўнг биринчи қиёмдан камроқ узоқ қиёмда турдилар, сўнг биринчи рукудан камроқ узоқ руку қилдилар, сўнг сажда қилдилар. Сўнг қуёш очилган ҳолда намоздан чиқдилар ва: «Албатта, қуёш ва ой Аллоҳнинг оятларидан икки оятдир. Улар бирор кишининг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Бас, буни кўрсанглар, Аллоҳни зикр қилинглар», дедилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, биз сизни мана шу мақомингизда бир нарсани олишга уринаётганингизни, сўнг орқага чекинганингизни кўрдик», дедилар. У зот: «Мен жаннатни кўрдим — ёки: менга жаннат кўрсатилди — ва ундан бир шингил (узум) олишга уриндим. Агар уни олганимда, дунё тургунича ундан ер эдингиз. Яна мен дўзахни кўрдим; бугунгидай даҳшатли манзарани ҳеч кўрмаган эдим. Унинг аҳлининг кўпчилигини аёллар деб кўрдим», дедилар. Улар: «Нима учун, ё Расулуллоҳ?» дедилар. У зот: «Куфрлари сабабли», дедилар. «Улар Аллоҳ азза ва жаллага куфр келтирадиларми?» дейилди. У зот: «Йўқ, лекин улар эрга ношукрлик қиладилар ва (яхшиликка) ношукрлик қиладилар», дедилар.
قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ: مَالِكٌ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ الْفَضْلُ رَدِيفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَتْ امْرَأَةٌ مِنْ خَثْعَمَ تَسْتَفْتِيهِ فَجَعَلَ الْفَضْلُ يَنْظُرُ إِلَيْهَا وَتَنْظُرُ إِلَيْهِ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْرِفُ وَجْهَ الْفَضْلِ إِلَى الشِّقِّ الْآخَرِ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ عَلَى عِبَادِهِ فِي الْحَجِّ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَثْبُتَ عَلَى الرَّاحِلَةِ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ نَعَمْ وَذَلِكَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdilar: Fazl ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Rasululloh ﷺ ning ortlaridan (ulovga) mingashib ketayotgan edi. Shunda Xasʼam qabilasidan boʻlgan bir ayol u zotdan (haj haqida) fatvo soʻrab keldi. Fazl unga, u esa Fazlga qaray boshladi. Rasululloh ﷺ Fazlning yuzini boshqa tomonga burar edilar. Ayol: «Yo Rasululloh, Allohning bandalariga farz qilgan haji otamga u keksayib qolgan, ulov ustida turishga qodir boʻlmagan paytida yetdi. Men uning oʻrniga haj qilsam boʻladimi?» dedi. U zot ﷺ: «Ha», dedilar. Bu Vidolashuv hajjida boʻlgan edi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтдилар: Фазл ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Расулуллоҳ ﷺ нинг ортларидан (уловга) мингашиб кетаётган эди. Шунда Хасъам қабиласидан бўлган бир аёл у зотдан (ҳаж ҳақида) фатво сўраб келди. Фазл унга, у эса Фазлга қарай бошлади. Расулуллоҳ ﷺ Фазлнинг юзини бошқа томонга бурар эдилар. Аёл: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳнинг бандаларига фарз қилган ҳажи отамга у кексайиб қолган, улов устида туришга қодир бўлмаган пайтида етди. Мен унинг ўрнига ҳаж қилсам бўладими?» деди. У зот ﷺ: «Ҳа», дедилар. Бу Видолашув ҳажжида бўлган эди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ قَالَ لَا أَدْرِي أَسَمِعْتُهُ مِنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ أَمْ نُبِّئْتُهُ عَنْهُ قَالَأَتَيْتُ عَلَى ابْنِ عَبَّاسٍ بِعَرَفَةَ وَهُوَ يَأْكُلُ رُمَّانًا وَقَالَ أَفْطَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَةَ وَبَعَثَتْ إِلَيْهِ أُمُّ الْفَضْلِ بِلَبَنٍ فَشَرِبَهُ
Said ibn Jubayr aytdi: Men Arafada Ibn Abbosning oldiga keldim, u anor yeb oʻtirgan edi. U: «Rasululloh ﷺ Arafada roʻza tutmadilar; Ummul-Fazl u zotga sut yubordi, u zot uni ichdilar», dedi.Саид ибн Жубайр айтди: Мен Арафада Ибн Аббоснинг олдига келдим, у анор еб ўтирган эди. У: «Расулуллоҳ ﷺ Арафада рўза тутмадилар; Уммул-Фазл у зотга сут юборди, у зот уни ичдилар», деди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي وَقَالَ مَرَّةً حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَحَدُ ابْنَيْ الْعَبَّاسِ إِمَّا الْفَضْلُ وَإِمَّا عَبْدُ اللَّهِ قَالَكُنْتُ رَدِيفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّ أَبِي أَوْ أُمِّي قَالَ يَحْيَى وَأَكْبَرُ ظَنِّي أَنَّهُ قَالَ أَبِي كَبِيرٌ وَلَمْ يَحُجَّ فَإِنْ أَنَا حَمَلْتُهُ عَلَى بَعِيرٍ لَمْ يَثْبُتْ عَلَيْهِ وَإِنْ شَدَدْتَهُ عَلَيْهِ لَمْ آمَنْ عَلَيْهِ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ أَكُنْتَ قَاضِيًا دَيْنًا لَوْ كَانَ عَلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَاحْجُجْ عَنْهُحَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ أَوْ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
Abbosning ikki oʻgʻlidan biri — yo Fazl, yo Abdulloh — aytdi: Men Nabiy ﷺning ortlaridan mingashib ketayotgan edim. Shunda bir kishi kelib: «Otam — yoki: onam; Yahyo aytdi: gumonimning kuchlirogʻi shuki, u ‹otam› dedi — keksayib qolgan va haj qilmagan. Agar men uni tuyaga mindirsam, ustida turolmaydi; agar uni bogʻlab qoʻysam, undan xotirjam boʻlolmayman. Uning oʻrniga haj qilaymi?» dedi. U zot: «Agar uning zimmasida qarz boʻlsa, uni toʻlarmiding?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Bas, uning oʻrniga haj qil», dedilar. Abdulloh ibn Abbos yoki Fazl ibn Abbosdan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺdan soʻradi; soʻng (roviy) shu maʼnodagini zikr qildi.Аббоснинг икки ўғлидан бири — ё Фазл, ё Абдуллоҳ — айтди: Мен Набий ﷺнинг ортларидан мингашиб кетаётган эдим. Шунда бир киши келиб: «Отам — ёки: онам; Яҳё айтди: гумонимнинг кучлироғи шуки, у ‹отам› деди — кексайиб қолган ва ҳаж қилмаган. Агар мен уни туяга миндирсам, устида туролмайди; агар уни боғлаб қўйсам, ундан хотиржам бўлолмайман. Унинг ўрнига ҳаж қилайми?» деди. У зот: «Агар унинг зиммасида қарз бўлса, уни тўлармидинг?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Бас, унинг ўрнига ҳаж қил», дедилар. Абдуллоҳ ибн Аббос ёки Фазл ибн Аббосдан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺдан сўради; сўнг (ровий) шу маънодагини зикр қилди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَنْبَأَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ عِكْرِمَةَ قَالَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ضَمَّنِي إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ اللَّهُمَّ عَلِّمْهُ الْكِتَابَ
Ikrima aytdi: Ibn Abbos (roziyallohu anhumo): «Rasululloh ﷺ meni oʻzlariga (bagʻirlariga) bosdilar va: ‹Allohim, unga Kitobni oʻrgatgin›, dedilar», dedi.Икрима айтди: Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо): «Расулуллоҳ ﷺ мени ўзларига (бағирларига) босдилар ва: ‹Аллоҳим, унга Китобни ўргатгин›, дедилар», деди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ قَالَ حَدَّثَنِي عَمَّارٌ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُتُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ ابْنُ خَمْسٍ وَسِتِّينَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺ oltmish besh yoshlarida vafot etdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ олтмиш беш ёшларида вафот этдилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَنْبَأَنَا أَيُّوبُ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ فَقُرِّبَ إِلَيْهِ طَعَامٌ فَعَرَضُوا عَلَيْهِ الْوَضُوءَ فَقَالَ إِنَّمَا أُمِرْتُ بِالْوُضُوءِ إِذَا قُمْتُ إِلَى الصَّلَاةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hojatxonadan chiqdilar va u zotga taom keltirildi. Ular u zotga tahoratni taklif qildilar. U zot: «Men faqat namozga turganimda tahorat qilishga buyurilganman», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳожатхонадан чиқдилар ва у зотга таом келтирилди. Улар у зотга таҳоратни таклиф қилдилар. У зот: «Мен фақат намозга турганимда таҳорат қилишга буюрилганман», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ فَقُرِّبَ إِلَيْهِ طَعَامٌ فَقَالُوا أَلَا نَأْتِيكَ بِوَضُوءٍ فَقَالَ أُصَلِّي فَأَتَوَضَّأُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hojatxonadan chiqdilar va u zotga taom taqdim qilindi. Ular: «Sizga tahorat (uchun suv) keltiraylikmi?» dedilar. U zot: «Men namoz oʻqiyapmanmi, tahorat qilsam?» dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳожатхонадан чиқдилар ва у зотга таом тақдим қилинди. Улар: «Сизга таҳорат (учун сув) келтирайликми?» дедилар. У зот: «Мен намоз ўқияпманми, таҳорат қилсам?» дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ صَوَّرَ صُورَةً كُلِّفَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَنْ يَنْفُخَ فِيهَا وَعُذِّبَ وَلَنْ يَنْفُخَ فِيهَا وَمَنْ تَحَلَّمَ كُلِّفَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَنْ يَعْقِدَ شَعِيرَتَيْنِ أَوْ قَالَ بَيْنَ شَعِيرَتَيْنِ وَعُذِّبَ وَلَنْ يَعْقِدَ بَيْنَهُمَا وَمَنْ اسْتَمَعَ إِلَى حَدِيثِ قَوْمٍ يَكْرَهُونَهُ صُبَّ فِي أُذُنَيْهِ الْآنُكُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي الرَّصَاصَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim bir surat yasasa, qiyomat kunida unga jon puflash yuklanadi va azoblanadi, holbuki u unga hech qachon jon pufla olmaydi. Kim koʻrmagan tushni koʻrdim desa, qiyomat kunida ikkita arpa donasini — yoki: ikkita arpa donasining orasini — bogʻlash yuklanadi va azoblanadi, holbuki u ikkovini hech bogʻlay olmaydi. Kim bir qavmning oʻzlari yoqtirmaydigan gapiga quloq solsa, qiyomat kunida uning quloqlariga onuk quyiladi», dedilar. Ismoil: «Yaʼni qoʻrgʻoshin», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким бир сурат ясаса, қиёмат кунида унга жон пуфлаш юкланади ва азобланади, ҳолбуки у унга ҳеч қачон жон пуфла олмайди. Ким кўрмаган тушни кўрдим деса, қиёмат кунида иккита арпа донасини — ёки: иккита арпа донасининг орасини — боғлаш юкланади ва азобланади, ҳолбуки у икковини ҳеч боғлай олмайди. Ким бир қавмнинг ўзлари ёқтирмайдиган гапига қулоқ солса, қиёмат кунида унинг қулоқларига онук қуйилади», дедилар. Исмоил: «Яъни қўрғошин», деди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَنْبَأَنَا أَيُّوبُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَكَحَ مَيْمُونَةَ وَهُوَ مُحْرِمٌ وَبَنَى بِهَا حَلَالًا بِسَرِفَ وَمَاتَتْ بِسَرِفَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Maymunaga oʻzlari ehromda boʻla turib uylandilar va u bilan Sarifda ehromdan chiqqan holda qovushdilar; u (Maymuna) Sarifda vafot etdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Маймунага ўзлари эҳромда бўла туриб уйландилар ва у билан Сарифда эҳромдан чиққан ҳолда қовушдилар; у (Маймуна) Сарифда вафот этди.