ثنا أَبُو سَهْلِ بْنُ زِيَادٍ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ غَالِبٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ عُقْبَةَ السَّدُوسِيُّ , نَا يُونُسُ بْنُ أَرْقَمَ أَبُو أَرْقَمَ الْكِنْدِيُّ , نَا أَبُو الْجَارُودِ ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ يَسَارٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : كَانَ الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ " إِذَا دَفَعَ مَالا مُضَارَبَةً اشْتَرَطَ عَلَى صَاحِبِهِ ، أَنْ لا يَسْلُكَ بِهِ بَحْرًا , وَلا يَنْزِلَ بِهِ وَادِيًا , وَلا يَشْتَرِيَ بِهِ ذَا كَبِدٍ رَطْبَةٍ , فَإِنْ فَعَلَهُ فَهُوَ ضَامِنٌ , فَرَفَعَ شَرْطَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَجَازَهُ " ، أَبُو الْجَارُودِ ، ضَعِيفٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abbos ibn Abdulmuttalib mudoraba uchun mol berganida sherigiga shart qoʻyar edi: u bilan dengizga chiqmasin, u bilan vodiyga tushmasin va u bilan hoʻl jigarli jonivor sotib olmasin; agar shunday qilsa, zomin boʻladi. U oʻz shartini Rasululloh ﷺga koʻtardi, u zot uni joiz qildilar. Abul-Jorud zaifdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аббос ибн Абдулмутталиб мудораба учун мол берганида шеригига шарт қўяр эди: у билан денгизга чиқмасин, у билан водийга тушмасин ва у билан ҳўл жигарли жонивор сотиб олмасин; агар шундай қилса, зомин бўлади. У ўз шартини Расулуллоҳ ﷺга кўтарди, у зот уни жоиз қилдилар. Абул-Жоруд заифдир.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , نَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنْ مَعْمَرٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ ، أَوِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ , أَوْ كِلاهُمَا , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ الْقِصَاصُ ، وَلَمْ يَكُنْ فِيهِمُ الدِّيَةُ , فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِهَذِهِ الأُمَّةِ : كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِي الْقَتْلَى ، فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَيْءٌ , قَالَ : وَالْعَفْوُ أَنْ يَقْبَلَ فِي الْعَمْدِ الدِّيَةَ , فَاتِّبَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ يُتْبَعُ الطَّالِبُ بِالْمَعْرُوفِ , وَيُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَطْلُوبُ بِإِحْسَانٍ ذَلِكَ تَخْفِيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَرَحْمَةٌ مِمَّا كُتِبَ عَلَى مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ " ، قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ : وأنا بِهِ ابْنُ عُيَيْنَةَ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Bani Isroilda qasos bor edi, ularda diyat yoʻq edi. Alloh azza va jalla bu ummatga: «Sizlarga oʻldirilganlar haqida qasos farz qilindi», «Bas, kimga oʻz birodari tomonidan bir narsa afv etilsa», dedi. U aytdi: Afv — qasddan oʻldirishda diyatni qabul qilishdir. «Bas, yaxshilik bilan ergashmoq» — talab qiluvchi yaxshilik bilan talab qiladi, «va unga chiroyli suratda ado etmoq» — zimmasida haq boʻlgan kishi unga chiroyli tarzda ado etadi. «Bu Rabbingiz tomonidan boʻlgan yengillik va rahmatdir» — sizlardan oldin oʻtganlarga yozib qoʻyilgan narsadan. Abdurrazzoq aytdi: Buni menga Ibn Uyayna ham Amr ibn Dinordan, u Mujohiddan, u Ibn Abbosdan xabar berdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бани Исроилда қасос бор эди, уларда дият йўқ эди. Аллоҳ азза ва жалла бу умматга: «Сизларга ўлдирилганлар ҳақида қасос фарз қилинди», «Бас, кимга ўз биродари томонидан бир нарса афв этилса», деди. У айтди: Афв — қасддан ўлдиришда диятни қабул қилишдир. «Бас, яхшилик билан эргашмоқ» — талаб қилувчи яхшилик билан талаб қилади, «ва унга чиройли суратда адо этмоқ» — зиммасида ҳақ бўлган киши унга чиройли тарзда адо этади. «Бу Раббингиз томонидан бўлган енгиллик ва раҳматдир» — сизлардан олдин ўтганларга ёзиб қўйилган нарсадан. Абдурраззоқ айтди: Буни менга Ибн Уяйна ҳам Амр ибн Динордан, у Мужоҳиддан, у Ибн Аббосдан хабар берди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ جَعْفَرِ بْنِ قَرِينٍ ، نَا فَهْدُ بْنُ سُلَيْمَانَ , نَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ , نَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَيْسَ عَلَى الْعَبْدِ الآبِقِ إِذَا سَرَقَ قَطْعٌ , وَلا عَلَى الذِّمِّيِّ " ، لَمْ يَرْفَعْهُ غَيْرُ فَهْدٍ , وَالصَّوَابُ مَوْقُوفٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qochoq qul oʻgʻirlik qilsa, unga qoʻl kesish yoʻq, zimmiyga ham yoʻq», dedilar. Uni Fahddan boshqa hech kim marfuʼ qilmadi, toʻgʻrisi esa mavqufdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қочоқ қул ўғирлик қилса, унга қўл кесиш йўқ, зиммийга ҳам йўқ», дедилар. Уни Фаҳддан бошқа ҳеч ким марфуъ қилмади, тўғриси эса мавқуфдир.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , أنا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنِ الثَّوْرِيِّ ، وَمَعْمَرٍ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ : " لا نَرَى عَلَى عَبْدٍ آبِقٍ يَسْرِقُ قَطْعًا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) shunday der edi: Oʻgʻirlik qilgan qochoq qulga qoʻl kesish bor deb koʻrmaymiz.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) шундай дер эди: Ўғирлик қилган қочоқ қулга қўл кесиш бор деб кўрмаймиз.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ زَاجٌ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَاضِي خُوَارَزْمَ , نَا ابْنُ جُرَيْجٍ , أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنَّهُ " كَانَ لا يَرَى عَلَى الْعَبْدِ حَدًّا , وَلا عَلَى أَهْلِ الأَرْضِ الْيَهُودِيِّ وَالنَّصَارَى حَدًّا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) qulga had bor deb ham, yer ahli boʻlgan yahudiy va nasoroga had bor deb ham koʻrmas edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) қулга ҳад бор деб ҳам, ер аҳли бўлган яҳудий ва насорога ҳад бор деб ҳам кўрмас эди.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَطِيرِيُّ ، مِنْ كِتَابِهِ , نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ النُّعْمَانِ , نَا عَاصِمٌ , أنا ابْنُ جُرَيْجٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَيْسَ عَلَى الْعَبْدِ وَلا عَلَى أَهْلِ الْكِتَابِ حُدُودٌ " ، الَّذِي قَبْلَهُ مَوْقُوفٌ أَصَحُّ مِنْ هَذَا , وَاللَّهُ أَعْلَمُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qulga ham, kitob ahliga ham hadlar yoʻq», dedilar. Bundan oldingi mavquf rivoyat bundan sahihroqdir, Alloh bilguvchiroqdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қулга ҳам, китоб аҳлига ҳам ҳадлар йўқ», дедилар. Бундан олдинги мавқуф ривоят бундан саҳиҳроқдир, Аллоҳ билгувчироқдир.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ ، نَا خَالِدُ بْنُ يُوسُفَ , نَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ , عَنْ عَمْرٍو , عَنْ طَاوُسٍ , أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَنْ قَتَلَ " . ح وَنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْوَاسِطِيُّ , نَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ , نَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ قُتِلَ فِي عِمِّيَّا أَوْ رِمِّيَّا فَهُوَ خَطَأٌ وَدِيَتُهُ دِيَةُ خَطَإٍ , وَمَنْ قَتَلَ عَمْدًا فَهُوَ قَوَدُ يَدِهِ , مَنْ حَالَ دُونَهُ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ "
Tovusdan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻldirsa», dedilar. Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim koʻr janjalda yoki otishmada oʻldirilsa, u xatodir va uning diyati xato diyatidir. Kim qasddan oʻldirsa, u oʻz qoʻlining qasosidir. Kim unga toʻsiq boʻlsa, unga Allohning, farishtalarning va barcha odamlarning laʼnati boʻlsin», dedilar.Товусдан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўлдирса», дедилар. Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким кўр жанжалда ёки отишмада ўлдирилса, у хатодир ва унинг дияти хато диятидир. Ким қасддан ўлдирса, у ўз қўлининг қасосидир. Ким унга тўсиқ бўлса, унга Аллоҳнинг, фаришталарнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлсин», дедилар.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبَّادٍ , نَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُمَارَةَ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ قُتِلَ فِي عِمِّيَّا رِمِّيَّا بِحَجَرٍ ، أَوْ ضَرْبًا بِعَصًا ، أَوْ سَوْطٍ فَعَقْلُهُ عَقْلُ الْخَطَأِ , وَمَنْ قَتَلَ اعْتِبَاطًا فَهُوَ قَوَدٌ لا يُحَالُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ قَاتِلِهِ , فَمَنْ حَالَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ قَاتِلِهِ ، فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ ، وَالْمَلائِكَةِ ، وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ , لا يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ وَلا عَدْلٌ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim koʻr janjalda, otishmada tosh bilan yoki tayoq yoxud qamchi bilan urilib oʻldirilsa, uning diyati xato diyatidir. Kim sababsiz oʻldirsa, u qasosdir; u bilan qotili oʻrtasiga toʻsiq qoʻyilmaydi. Kim u bilan qotili oʻrtasiga toʻsiq boʻlsa, unga Allohning, farishtalarning va barcha odamlarning laʼnati boʻlsin; undan na fidya, na tovon qabul qilinadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким кўр жанжалда, отишмада тош билан ёки таёқ ёхуд қамчи билан урилиб ўлдирилса, унинг дияти хато диятидир. Ким сабабсиз ўлдирса, у қасосдир; у билан қотили ўртасига тўсиқ қўйилмайди. Ким у билан қотили ўртасига тўсиқ бўлса, унга Аллоҳнинг, фаришталарнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлсин; ундан на фидя, на товон қабул қилинади», дедилар.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا مُوسَى بْنُ إِسْحَاقَ , نَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ ، نَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ , عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الْعَمْدُ قَوَدٌ إِلا أَنْ يَعْفُوَ وَلِي الْمَقْتُولِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qasddan oʻldirish qasosdir, magar oʻldirilganning valiysi avf qilsa, bundan mustasno», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қасддан ўлдириш қасосдир, магар ўлдирилганнинг валийси авф қилса, бундан мустасно», дедилар.
نَا عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ حَمَّادٍ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ يَحْيَى الْحُلْوَانِيُّ , نَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ , نَا سُلَيْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ قُتِلَ فِي عِمِّيَّا ، أَوْ رِمِّيَّا بِحَجَرٍ ، أَوْ عَصًا ، أَوْ بِسَوْطٍ عَقْلُهُ عَقْلُ خَطَإٍ " ، مثل قَوْلِ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim koʻr janjalda yoki otishmada tosh, tayoq yoxud qamchi bilan oʻldirilsa, uning diyati xato diyatidir», dedilar. Bu Hammod ibn Zaydning soʻzi kabidir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким кўр жанжалда ёки отишмада тош, таёқ ёхуд қамчи билан ўлдирилса, унинг дияти хато диятидир», дедилар. Бу Ҳаммод ибн Зайднинг сўзи кабидир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا كُرْدُوسُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الْعَمْدُ قَوَدُ الْيَدِ , وَالْخَطَأُ عَقْلٌ لا قَوَدَ فِيهِ , وَمَنْ قُتِلَ فِي عِمِّيَّةٍ بِحَجَرٍ ، أَوْ عَصًا ، أَوْ سَوْطٍ فَهُوَ دِيَةٌ مُغَلَّظَةٌ فِي أَسْنَانِ الإِبِلِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qasddan oʻldirish qoʻl qasosidir, xato esa diyatdir, unda qasos yoʻq. Kim koʻr janjalda tosh, tayoq yoxud qamchi bilan oʻldirilsa, unda tuyalarning yoshlari boʻyicha ogʻirlashtirilgan diyat bor», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қасддан ўлдириш қўл қасосидир, хато эса диятдир, унда қасос йўқ. Ким кўр жанжалда тош, таёқ ёхуд қамчи билан ўлдирилса, унда туяларнинг ёшлари бўйича оғирлаштирилган дият бор», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمِصْرِيُّ , نَا أَحْمَدُ بْنُ دَاوُدَ الْمَكِّيُّ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ , نَا سُلَيْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , يَرْفَعْهُ ، قَالَ : " مَنْ قُتِلَ فِي عِمِّيَّةٍ ، أَوْ رِمِّيَةٍ بِحَجَرٍ ، أَوْ بِسَوْطٍ ، أَوْ عَصًا فَعَقْلُهُ عَقْلُ الْخَطَأِ , وَمَنْ قَتَلَ عَمْدًا فَهُوَ قَوَدٌ , مَنْ حَالَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ ، وَالْمَلائِكَةِ ، وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ , لا يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ وَلا عَدْلٌ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan marfuʼ tarzda rivoyat qilinadi: «Kim koʻr janjalda yoki koʻrʼ-koʻrona otishmada tosh, qamchi yoxud tayoq bilan oʻldirilsa, uning diyati xato diyatidir. Kim qasddan oʻldirsa, unda qasos boʻladi. Kim u bilan uning oʻrtasiga toʻsqinlik qilsa, unga Allohning, farishtalarning va barcha odamlarning laʼnati boʻlsin; undan na fidya, na tovon qabul qilinadi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан марфуъ тарзда ривоят қилинади: «Ким кўр жанжалда ёки кўръ-кўрона отишмада тош, қамчи ёхуд таёқ билан ўлдирилса, унинг дияти хато диятидир. Ким қасддан ўлдирса, унда қасос бўлади. Ким у билан унинг ўртасига тўсқинлик қилса, унга Аллоҳнинг, фаришталарнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлсин; ундан на фидя, на товон қабул қилинади».
نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عُلَيَّةَ , نَا أَيُّوبُ , عَنْ عِكْرِمَةَ , أَنَّ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ " حَرَّقَ نَاسًا ارْتَدُّوا عَنِ الإِسْلامِ , فَبَلَغَ ذَلِكَ ابْنَ عَبَّاسٍ , فَقَالَ : لَمْ أَكُنْ لأُحَرِّقَهُمْ بِالنَّارِ , إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : لا تُعَذِّبُوا بِعَذَابِ اللَّهِ ، وَكُنْتُ أقْتُلُهُمْ ، لِقَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوهُ " , قَالَ : فَبَلَغَ ذَلِكَ عَلِيًّا , فَقَالَ : وَيْحَ ابْنِ عَبَّاسٍ . هَذَا ثَابِتٌ صَحِيحٌ
Ikrimadan rivoyat qilinadiki, Ali (roziyallohu anhu) Islomdan qaytgan bir necha kishini olovda yoqib yubordi. Bu xabar Ibn Abbosga yetib bordi va u: «Men boʻlganimda ularni olov bilan yoqmagan boʻlardim, chunki Rasululloh ﷺ: ‹Allohning azobi bilan azoblamanglar›, deganlar. Lekin men ularni Rasululloh ﷺning: ‹Kim oʻz dinini oʻzgartirsa, uni oʻldiringlar›, degan soʻzlari sababli oʻldirgan boʻlardim», dedi. Rovyi aytdi: Bu xabar Aliga yetib borgach, u: «Ibn Abbosga rahmat!» dedi. Bu sobit, sahihdir.Икримадан ривоят қилинадики, Али (розияллоҳу анҳу) Исломдан қайтган бир неча кишини оловда ёқиб юборди. Бу хабар Ибн Аббосга етиб борди ва у: «Мен бўлганимда уларни олов билан ёқмаган бўлардим, чунки Расулуллоҳ ﷺ: ‹Аллоҳнинг азоби билан азобламанглар›, деганлар. Лекин мен уларни Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ким ўз динини ўзгартирса, уни ўлдиринглар›, деган сўзлари сабабли ўлдирган бўлардим», деди. Ровйи айтди: Бу хабар Алига етиб боргач, у: «Ибн Аббосга раҳмат!» деди. Бу собит, саҳиҳдир.
نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نَا أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي سَمِينَةَ . ح وَنا عُمَرُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَلِيٍّ الْقَطَّانُ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ كَرَامَةَ , قَالا : نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى , نَا إِسْرَائِيلُ , عَنْ عُثْمَانَ الشَّحَّامِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , نَا ابْنُ عَبَّاسٍ , " أَنَّ رَجُلا كَانَتْ لَهُ أُمُّ وَلَدٍ لَهُ مِنْهَا ابْنَانِ مثل اللُّؤْلُؤَتَيْنِ , فَكَانَتْ تَشْتُمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَيَنْهَاهَا فَلا تَنْتَهِي ، وَيَزْجُرُهَا فَلا تَنْزَجِرُ , فَلَمَّا كَانَ ذَاتَ لَيْلَةٍ ذَكَرَتِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَمَا صَبَرَ أَنْ قَامَ إِلَى مِعْوَلٍ فَوَضَعَهُ ، ثُمَّ اتَّكَأَ عَلَيْهَا حَتَّى أَنْفَذَهُ , فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : أَلا اشْهَدُوا أَنَّ دَمَهَا هَدَرٌ " ، لَفْظُ ابْنِ كَرَامَةَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishining ummu valadi boʻlib, undan ikkita marvariddek ikki oʻgʻli bor edi. U (ayol) Nabiy ﷺni soʻkar edi, (kishi) uni qaytarar, lekin u toʻxtamas, uni jerkir, lekin u qaytmas edi. Bir kechasi u Nabiy ﷺni (yomonlab) tilga oldi. Shunda u sabr qila olmay, ketmonni olib keldi-da, uni qoʻydi, soʻng ustiga bosib, uni teshib oʻtdi. Nabiy ﷺ: «Ogoh boʻlinglar, uning qoni behuda ketdi, deb guvoh boʻlinglar», dedilar. Bu Ibn Karomaning lafzi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир кишининг умму валади бўлиб, ундан иккита марвариддек икки ўғли бор эди. У (аёл) Набий ﷺни сўкар эди, (киши) уни қайтарар, лекин у тўхтамас, уни жеркир, лекин у қайтмас эди. Бир кечаси у Набий ﷺни (ёмонлаб) тилга олди. Шунда у сабр қила олмай, кетмонни олиб келди-да, уни қўйди, сўнг устига босиб, уни тешиб ўтди. Набий ﷺ: «Огоҳ бўлинглар, унинг қони беҳуда кетди, деб гувоҳ бўлинглар», дедилар. Бу Ибн Кароманинг лафзи.
نَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ الْعَبْدِ ، وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ مِرْدَاسٍ ، قَالا : نَا أَبُو دَاوُدَ السِّجِسْتَانِيُّ ، نَا عَبَّادُ بْنُ مُوسَى , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَدَنِيُّ , عَنْ إِسْرَائِيلَ , عَنْ عُثْمَانَ الشَّحَّامِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , نَا ابْنُ عَبَّاسٍ ، أَنَّ أَعْمَى كَانَتْ لَهُ أُمُّ وَلَدٍ تَشْتُمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَتَقَعُ فِيهِ ، فَيَنْهَاهَا فَلا تَنْتَهِي ، وَيَزْجُرُهَا فَلا تَنْزَجِرُ , فَلَمَّا كَانَ ذَاتَ لَيْلَةٍ جَعَلَتْ تَقَعُ فِي النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَشْتُمُهُ ، فَقَتَلَهَا , فَلَمَّا أَصْبَحَ ذَكَرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَامَ الأَعْمَى , فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، " أَنَا صَاحِبُهَا , كَانَتْ تَشْتُمُكَ وَتَقَعُ فِيكَ ، فَأَنْهَاهَا فَلا تَنْتَهِي ، وَأَزْجُرُهَا فَلا تَنْزَجِرُ , وَلِيَ مِنْهَا ابْنَانِ مثل اللُّؤْلُؤَتَيْنِ , وَكَانَتْ بِي رَفِيقَةً , فَلَمَّا كَانَ الْبَارِحَةُ جَعَلَتْ تَشْتُمُكَ وَتَقَعُ فِيكَ فَقَتَلْتُهَا , فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : اشْهَدُوا أَنَّ دَمَهَا هَدَرٌ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir koʻr kishining ummu valadi boʻlib, u Nabiy ﷺni soʻkar va u zotning haqlarida yomon gaplar aytar edi. (Koʻr kishi) uni qaytarar, lekin u toʻxtamas, uni jerkir, lekin u qaytmas edi. Bir kechasi u Nabiy ﷺning haqlarida yomon gap aytib, u zotni soʻka boshladi, shunda (koʻr kishi) uni oʻldirdi. Tong otgach, buni Nabiy ﷺga aytdi. Koʻr kishi turib: «Ey Allohning Rasuli, men oʻshaning egasiman. U Sizni soʻkar va Sizning haqingizda yomon gaplar aytar edi. Men uni qaytarardim, lekin u toʻxtamasdi, uni jerkirdim, lekin u qaytmasdi. Undan menda ikkita marvariddek ikki oʻgʻlim bor, oʻzi menga mehribon edi. Kechagi kun u Sizni soʻkib, Sizning haqingizda yomon gap ayta boshladi, shunda men uni oʻldirdim», dedi. Nabiy ﷺ: «Uning qoni behuda ketdi, deb guvoh boʻlinglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир кўр кишининг умму валади бўлиб, у Набий ﷺни сўкар ва у зотнинг ҳақларида ёмон гаплар айтар эди. (Кўр киши) уни қайтарар, лекин у тўхтамас, уни жеркир, лекин у қайтмас эди. Бир кечаси у Набий ﷺнинг ҳақларида ёмон гап айтиб, у зотни сўка бошлади, шунда (кўр киши) уни ўлдирди. Тонг отгач, буни Набий ﷺга айтди. Кўр киши туриб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен ўшанинг эгасиман. У Сизни сўкар ва Сизнинг ҳақингизда ёмон гаплар айтар эди. Мен уни қайтарардим, лекин у тўхтамасди, уни жеркирдим, лекин у қайтмасди. Ундан менда иккита марвариддек икки ўғлим бор, ўзи менга меҳрибон эди. Кечаги кун у Сизни сўкиб, Сизнинг ҳақингизда ёмон гап айта бошлади, шунда мен уни ўлдирдим», деди. Набий ﷺ: «Унинг қони беҳуда кетди, деб гувоҳ бўлинглар», дедилар.
نَا أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ بُهْلُولٍ ، نَا أَبِي , نَا يَزِيدُ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ , عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوهُ " ، قَالَ يَزِيدُ : تُقْتَلُ الْمُرْتَدَّةُ . نَا الْمَحَامِلِيُّ نَا الْحَسَّانِيُّ , نَا يَزِيدُ , أنا سَعِيدٌ , قَالَ : وَنا يُوسُفُ , نَا شِهَابُ بْنُ عَبَّادٍ , نَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ , جَمِيعًا عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، مِثْلَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim dinini oʻzgartirsa, uni oʻldiringlar», dedilar. Yazid aytdi: Murtad ayol ham oʻldiriladi. Bu (hadis) Ayyubdan, u Ikrimadan, u Ibn Abbosdan, u Nabiy ﷺdan boshqa yoʻllar bilan ham shu kabi rivoyat qilindi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким динини ўзгартирса, уни ўлдиринглар», дедилар. Язид айтди: Муртад аёл ҳам ўлдирилади. Бу (ҳадис) Айюбдан, у Икримадан, у Ибн Аббосдан, у Набий ﷺдан бошқа йўллар билан ҳам шу каби ривоят қилинди.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ أَبُو حَامِدٍ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ الْجُنَيْدِ , نَا أَبُو عَاصِمٍ ، ح وَنا الْقَاضِي أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ الْبُهْلُولِ , نَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ أَبِي السَّفَرِ , نَا أَبُو عَاصِمٍ . ح وَنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , نَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ رَاشِدٍ , نَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , نَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ , حَدَّثَنِي طَاوُسٌ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ نَشَدَ النَّاسَ : قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْجَنِينِ , فَقَامَ حَمَلُ بْنُ مَالِكِ بْنِ النَّابِغَةِ الأَنْصَارِيُّ ، فَقَالَ : كُنْتُ بَيْنَ امْرَأَتَيْنِ لِي فَأَخَذَتْ إِحْدَاهُمَا الأُخْرَى مِسْطَحًا فَضَرَبَتْ بِهِ رَأْسَهَا فَقَتَلَتْهَا وَقَتَلَتْ جَنِينَهَا ، فَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْجَنِينِ بِغُرَّةٍ , عَبْدٍ أَوْ أَمَةٍ , وَأَنْ تُقْتَلَ بِهَا " ، وَقَالَ ابْنُ بُهْلُولٍ : أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ نَشَدَ النَّاسَ : مَا تَعْلَمُونَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى فِي الْجَنِينِ ؟ فَقَامَ حَمَلُ بْنُ مَالِكِ بْنِ النَّابِغَةِ ، قَالَ : كُنْتُ بَيْنَ امْرَأَتَيْنِ فَرَمَتْ إِحْدَاهُمَا الأُخْرَى بِمِسْطَحٍ ، فَقَتَلَتْهَا وَقَتَلَتْ جَنِينَهَا , فَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْجَنِينِ بِغُرَّةٍ , وَأَمَرَ أَنْ تُقْتَلَ بِهَا " ، وَقَالَ ابْنُ الْجُنَيْدِ : فَقَامَ حَمَلُ أَوْ حَمَلَةُ بْنُ مَالِكٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinishicha, Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) odamlarga qasam berib soʻradi: Rasululloh ﷺ homila haqida hukm qilganlar (buni kim biladi)? Shunda Hamal ibn Molik ibn an-Nobigʻa al-Ansoriy turib: «Men oʻzimning ikki xotinim orasida edim. Ulardan biri ikkinchisiga xodadek bir yogʻoch bilan urib, uning boshiga tushirdi va uni ham, qornidagi homilasini ham oʻldirdi. Shunda Rasululloh ﷺ homila toʻgʻrisida gʻurra — qul yoki choʻri (berish) bilan va (qotil ayol) uning evaziga oʻldirilishi bilan hukm qildilar», dedi. Ibn Buhlul (rivoyatida) shunday dedi: Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) odamlarga qasam berib soʻradi: «Rasululloh ﷺning homila haqida hukm qilganlarini bilasizlarmi?» Shunda Hamal ibn Molik ibn an-Nobigʻa turib: «Men ikki xotin orasida edim. Ulardan biri ikkinchisiga yogʻoch otib, uni ham, homilasini ham oʻldirdi. Shunda Rasululloh ﷺ homila toʻgʻrisida gʻurra bilan hukm qildilar va (ayol) uning evaziga oʻldirilishiga buyurdilar», dedi. Ibn al-Junayd esa: «Hamal yoki Hamala ibn Molik turdi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинишича, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) одамларга қасам бериб сўради: Расулуллоҳ ﷺ ҳомила ҳақида ҳукм қилганлар (буни ким билади)? Шунда Ҳамал ибн Молик ибн ан-Нобиға ал-Ансорий туриб: «Мен ўзимнинг икки хотиним орасида эдим. Улардан бири иккинчисига ходадек бир ёғоч билан уриб, унинг бошига туширди ва уни ҳам, қорнидаги ҳомиласини ҳам ўлдирди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ҳомила тўғрисида ғурра — қул ёки чўри (бериш) билан ва (қотил аёл) унинг эвазига ўлдирилиши билан ҳукм қилдилар», деди. Ибн Буҳлул (ривоятида) шундай деди: Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) одамларга қасам бериб сўради: «Расулуллоҳ ﷺнинг ҳомила ҳақида ҳукм қилганларини биласизларми?» Шунда Ҳамал ибн Молик ибн ан-Нобиға туриб: «Мен икки хотин орасида эдим. Улардан бири иккинчисига ёғоч отиб, уни ҳам, ҳомиласини ҳам ўлдирди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ҳомила тўғрисида ғурра билан ҳукм қилдилар ва (аёл) унинг эвазига ўлдирилишига буюрдилар», деди. Ибн ал-Жунайд эса: «Ҳамал ёки Ҳамала ибн Молик турди», деди.
نَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ عِيسَى الْبَزَّارُ , نَا عَلِيُّ بْنُ مُسْلِمٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ الْبُرْسَانِيُّ , أنا ابْنُ جُرَيْجٍ , أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ , أَنَّهُ سَمِعَ طَاوُسًا , يُخْبِرُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنَّهُ شَهِدَ قَضَاءَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ , فَجَاءَ حَمَلُ بْنُ مَالِكِ بْنِ النَّابِغَةِ , فَقَالَ : " كَانَ شَيْءٌ بَيْنَ امْرَأَتَيْنِ فَضَرَبَتْ إِحْدَاهُمَا الأُخْرَى بِمِسْطَحٍ فَقَتَلَتْهَا وَجَنِينَهَا , فَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي جَنِينِهَا بِغُرَّةٍ , وَأَنْ تُقْتَلَ بِهَا " . فَقُلْتُ لِعَمْرٍو : لا , أَخْبَرَنِي ابْنُ طَاوُسٍ , عَنْ أَبِيهِ : كَذَا وَكَذَا , فَقَالَ : شَكَّكْتَنِي
Tovus Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan xabar berishicha, u shu (masala)da Rasululloh ﷺning hukmlarida hozir boʻlgan: Hamal ibn Molik ibn an-Nobigʻa kelib: «Ikki ayol orasida bir narsa boʻlib qoldi, ulardan biri ikkinchisiga yogʻoch bilan urib, uni ham, homilasini ham oʻldirdi. Shunda Rasululloh ﷺ uning homilasi toʻgʻrisida gʻurra bilan va (qotil ayol) uning evaziga oʻldirilishi bilan hukm qildilar», dedi. Men Amrga: «Yoʻq, menga Ibn Tovus otasidan shunday-shunday deb xabar bergan edi», dedim. U: «Sen meni shubhaga solding», dedi.Товус Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан хабар беришича, у шу (масала)да Расулуллоҳ ﷺнинг ҳукмларида ҳозир бўлган: Ҳамал ибн Молик ибн ан-Нобиға келиб: «Икки аёл орасида бир нарса бўлиб қолди, улардан бири иккинчисига ёғоч билан уриб, уни ҳам, ҳомиласини ҳам ўлдирди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг ҳомиласи тўғрисида ғурра билан ва (қотил аёл) унинг эвазига ўлдирилиши билан ҳукм қилдилар», деди. Мен Амрга: «Йўқ, менга Ибн Товус отасидан шундай-шундай деб хабар берган эди», дедим. У: «Сен мени шубҳага солдинг», деди.
أنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبَّادٍ , نَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ طَاوُس عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " قَامَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِ ، فَقَالَ : أُذَكِّرُ اللَّهَ امْرَءًا سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى فِي الْجَنِينِ , فَقَامَ حَمَلُ بْنُ مَالِكِ بْنِ النَّابِغَةِ الْهُذَلِيُّ , فَقَالَ : يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ , كُنْتُ بَيْنَ جَارِيَتَيْنِ , يَعْنِي ضَرَّتَيْنِ , فَجَرَحَتْ ، أَوْ ضَرَبَتْ إِحْدَاهُمَا الأُخْرَى بِمِسْطَحِ عَمُودٍ ظَلَّتْهَا , فَقَتَلَتْهَا وَقَتَلَتْ مَا فِي بَطْنِهَا , فَقَضَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْجَنِينِ بِغُرَّةٍ عَبْدٍ أَوْ أَمَةٍ , فَقَالَ عُمَرُ : اللَّهُ أَكْبَرُ لَوْ لَمْ نَسْمَعْ هَذِهِ الْقَضِيَّةَ لَقَضَيْنَا بِغَيْرِهِ . قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ : وَأَخْبَرَنِي ابْنُ طَاوُسٍ , عَنْ أَبِيهِ , أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَضَى فِيهِ بِغُرَّةٍ عَبْدٍ ، أَوْ أَمَةٍ ، أَوْ فَرَسٍ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) minbarda turib: «Rasululloh ﷺning homila haqida hukm qilganlarini eshitgan kishiga Allohni eslataman», dedi. Shunda Hamal ibn Molik ibn an-Nobigʻa al-Huzaliy turib: «Ey moʻminlar amiri, men ikki choʻri, yaʼni ikki kundosh orasida edim. Ulardan biri ikkinchisini oʻzi soyalanib turgan ustunning yogʻochi bilan yaralantirdi yoki urdi va uni ham, qornidagini ham oʻldirdi. Shunda Nabiy ﷺ homila toʻgʻrisida gʻurra — qul yoki choʻri bilan hukm qildilar», dedi. Umar: «Allohu akbar! Agar bu hukmni eshitmaganimizda, boshqacha hukm qilgan boʻlardik», dedi. Ibn Uyayna aytdi: Menga Ibn Tovus otasidan xabar berishicha, Nabiy ﷺ u toʻgʻrida gʻurra — qul yoki choʻri, yoki ot bilan hukm qilganlar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) минбарда туриб: «Расулуллоҳ ﷺнинг ҳомила ҳақида ҳукм қилганларини эшитган кишига Аллоҳни эслатаман», деди. Шунда Ҳамал ибн Молик ибн ан-Нобиға ал-Ҳузалий туриб: «Эй мўминлар амири, мен икки чўри, яъни икки кундош орасида эдим. Улардан бири иккинчисини ўзи сояланиб турган устуннинг ёғочи билан яралантирди ёки урди ва уни ҳам, қорнидагини ҳам ўлдирди. Шунда Набий ﷺ ҳомила тўғрисида ғурра — қул ёки чўри билан ҳукм қилдилар», деди. Умар: «Аллоҳу акбар! Агар бу ҳукмни эшитмаганимизда, бошқача ҳукм қилган бўлардик», деди. Ибн Уяйна айтди: Менга Ибн Товус отасидан хабар беришича, Набий ﷺ у тўғрида ғурра — қул ёки чўри, ёки от билан ҳукм қилганлар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَلِيٍّ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِيسَى الْجَزَرِيُّ , نَا عَفَّانُ , نَا شُعْبَةُ , عَنْ عَاصِمٍ , عَنْ أَبِي رَزِينٍ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا تُقْتَلُ الْمَرْأَةُ إِذَا ارْتَدَّتْ " ، عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِيسَى كَذَّابٌ , يَضَعُ الْحَدِيثَ عَلَى عَفَّانَ وَغَيْرِهِ , وَهَذَا لا يَصِحُّ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , وَلا رَوَاهُ شُعْبَةُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Ayol murtad boʻlsa, oʻldirilmaydi», dedilar. Abdulloh ibn Iso kazzobdir, u Affon va boshqalar nomidan hadis toʻqiydi. Bu (hadis) Nabiy ﷺdan sahih emas, uni Shuʼba ham rivoyat qilmagan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аёл муртад бўлса, ўлдирилмайди», дедилар. Абдуллоҳ ибн Исо каззобдир, у Аффон ва бошқалар номидан ҳадис тўқийди. Бу (ҳадис) Набий ﷺдан саҳиҳ эмас, уни Шуъба ҳам ривоят қилмаган.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , نَا أَبُو يُوسُفَ مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ الْعَطَّارُ الْفَقِيهُ , نَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنْ سُفْيَانَ , عَنْ أَبِي حَنِيفَةَ ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ , عَنْ أَبِي رَزِينٍ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ " فِي الْمَرْأَةِ تَرْتَدُّ , قَالَ : تُجْبَرُ وَلا تُقْتَلُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan murtad boʻlgan ayol haqida rivoyat qilinadi: U: «(Islomga qaytishga) majbur qilinadi, oʻldirilmaydi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан муртад бўлган аёл ҳақида ривоят қилинади: У: «(Исломга қайтишга) мажбур қилинади, ўлдирилмайди», деди.
نَا أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ بُهْلُولٍ ، نَا أَبِي , نَا طَلْقُ بْنُ غَنَّامٍ , عَنْ أَبِي مَالِكٍ النَّخَعِيِّ ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ , عَنْ أَبِي رَزِينٍ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " الْمُرْتَدَّةُ عَنِ الإِسْلامِ , تُحْبَسُ وَلا تُقْتَلُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Islomdan qaytgan ayol hibsga olinadi, oʻldirilmaydi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Исломдан қайтган аёл ҳибсга олинади, ўлдирилмайди».
نَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمَّادٍ ، نَا زَيْدُ بْنُ أَخْزَمَ , نَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ , نَا أَبِي , سَمِعْتُ يَعْلَى بْنَ حَكِيمٍ , يُحَدِّثُ عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ لِمَاعِزٍ : " لَعَلَّكَ قَبَّلْتَ , لَعَلَّكَ لَمَسْتَ , قَالَ : لا , قَالَ : فَلَعَلَّكَ , قَالَ : نَعَمْ , قَالَ بَعْدَ ذَلِكَ : أَمَرَ بِرَجْمِهِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ Moizga: «Ehtimol sen oʻpgandirsan, ehtimol qoʻl tekkizgandirsan», dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Balki sen (falon ish qilgandirsan)?» dedilar. U: «Ha», dedi. Shundan keyin u zot uni toshboʻron qilishga buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ Моизга: «Эҳтимол сен ўпгандирсан, эҳтимол қўл теккизгандирсан», дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Балки сен (фалон иш қилгандирсан)?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Шундан кейин у зот уни тошбўрон қилишга буюрдилар.
نَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُبَشِّرٍ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ , نَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ , أنا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ , أنا يَعْلَى بْنُ حَكِيمٍ . ح وَنا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ نَا أَبُو السَّائِبِ ، نَا يَزِيدُ , أنا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ , عَنْ يَعْلَى بْنِ حَكِيمٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ لِمَاعِزِ بْنِ مَالِكٍ حِينَ أَتَاهُ فَأَقَرَّ عِنْدَهُ بِالزِّنَا : " لَعَلَّكَ قَبَّلْتَ أَوْ لَمَسْتَ " , فَقَالَ : لا , قَالَ : " فَكَذَا ؟ " ، قَالَ : نَعَمْ , قَالَ : " فَأَمَرَ بِهِ فَرُجِمَ " . وَقَالَ ابْنُ سِنَانٍ : " لَعَلَّكَ قَبَّلْتَ أَوْ غَمَزْتَ أَوْ نَظَرْتَ " , قَالَ : لا , فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَفَعَلْتَ كَذَا ؟ " ، لا يُكَنِّي , قَالَ : نَعَمْ , فَعِنْدَ ذَلِكَ أَمَرَ بِرَجْمِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ Moiz ibn Molik u zotning huzurlariga kelib zino qilganini iqror boʻlganida, unga: «Ehtimol sen oʻpgandirsan yoki qoʻl tekkizgandirsan», dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Bunday (qilganmisan)?» dedilar. U: «Ha», dedi. Shunda u zot uning haqida buyurdilar va u toshboʻron qilindi. Ibn Sinon esa (rivoyatida) shunday dedi: «Ehtimol sen oʻpgandirsan yoki qoʻl bilan siqqandirsan yoki qaragandirsan», dedilar. U: «Yoʻq», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga kinoya qilmasdan: «Falon ishni qildingmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. Ana shunda u zot uni toshboʻron qilishga buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ Моиз ибн Молик у зотнинг ҳузурларига келиб зино қилганини иқрор бўлганида, унга: «Эҳтимол сен ўпгандирсан ёки қўл теккизгандирсан», дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Бундай (қилганмисан)?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Шунда у зот унинг ҳақида буюрдилар ва у тошбўрон қилинди. Ибн Синон эса (ривоятида) шундай деди: «Эҳтимол сен ўпгандирсан ёки қўл билан сиққандирсан ёки қарагандирсан», дедилар. У: «Йўқ», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга киноя қилмасдан: «Фалон ишни қилдингми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Ана шунда у зот уни тошбўрон қилишга буюрдилар.
نَا ابْنُ مُبَشِّرٍ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ , نَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْحُبُلِيُّ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ , عَنْ مَعْمَرٍ , عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ لِلأَسْلَمِيِّ الَّذِي أَتَاهُ وَقَدْ زَنَى : " لَعَلَّكَ قَبَّلْتَ ، أَوْ لَمَسْتَ ، أَوْ نَظَرْتَ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinishicha, Nabiy ﷺ zino qilib huzurlariga kelgan aslamlik kishiga: «Ehtimol sen oʻpgandirsan yoki qoʻl tekkizgandirsan yoki qaragandirsan», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинишича, Набий ﷺ зино қилиб ҳузурларига келган асламлик кишига: «Эҳтимол сен ўпгандирсан ёки қўл теккизгандирсан ёки қарагандирсан», дедилар.
نَا أَبُو الْقَاسِمِ بْنُ مَنِيعٍ ، نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْخَطَّابِيُّ , نَا الدَّرَاوَرْدِيُّ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَنْ وَجَدْتُمُوهُ يَعْمَلُ عَمَلَ قَوْمِ لُوطٍ ، فَاقْتُلُوا الْفَاعِلَ ، وَالْمَفْعُولَ بِهِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimni Lut qavmining amalini qilayotganini topsangiz, qiluvchini ham, unga qilinayotganni ham oʻldiringlar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимни Лут қавмининг амалини қилаётганини топсангиз, қилувчини ҳам, унга қилинаётганни ҳам ўлдиринглар», дедилар.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَغَوِيُّ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنِ ابْنِ خُثَيْمٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , وَسَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ، " فِي الْبِكْرِ يُوجَدُ عَلَى اللُّوطِيَّةِ ، قَالَ : يُرْجَمُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan luʼtiylik ustida topilgan boʻydoq haqida rivoyat qilinadi: U: «Toshboʻron qilinadi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан луътийлик устида топилган бўйдоқ ҳақида ривоят қилинади: У: «Тошбўрон қилинади», деди.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ نَيْرُوزَ ، نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ , نَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ , نَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي حَبِيبَةَ , عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " إِذَا قَالَ الرَّجُلُ لِلرَّجُلِ : يَا مُخَنَّثُ ، فَاجْلِدُوهُ عِشْرِينَ سَوْطًا , وَإِذَا قَالَ الرَّجُلُ لِلرَّجُلِ : يَا يَهُودِيُّ ، فَاجْلِدُوهُ عِشْرِينَ , وَمَنْ وَقَعَ عَلَى ذَاتِ مَحْرَمٍ فَاقْتُلُوهُ , وَمَنْ وَقَعَ عَلَى بَهِيمَةٍ فَاقْتُلُوهُ وَاقْتُلُوا الْبَهِيمَةَ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ: «Bir kishi boshqa kishiga: ‹Ey muxannas!› desa, unga yigirma darra uringlar. Bir kishi boshqa kishiga: ‹Ey yahudiy!› desa, unga yigirma (darra) uringlar. Kim mahrami boʻlgan ayol bilan qoʻshilsa, uni oʻldiringlar. Kim hayvon bilan qoʻshilsa, uni ham oʻldiringlar, hayvonni ham oʻldiringlar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ: «Бир киши бошқа кишига: ‹Эй муханнас!› деса, унга йигирма дарра уринглар. Бир киши бошқа кишига: ‹Эй яҳудий!› деса, унга йигирма (дарра) уринглар. Ким маҳрами бўлган аёл билан қўшилса, уни ўлдиринглар. Ким ҳайвон билан қўшилса, уни ҳам ўлдиринглар, ҳайвонни ҳам ўлдиринглар», дедилар.
نَا أَبُو الْقَاسِمِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْخَطَّابِيُّ , نَا الدَّرَاوَرْدِيُّ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ وَقَعَ عَلَى بَهِيمَةٍ فَاقْتُلُوهُ وَاقْتُلُوا الْبَهِيمَةَ مَعَهُ ، فَقُلْنَا لابْنِ عَبَّاسٍ : مَا شَأْنُ الْبَهِيمَةِ ؟ ، قَالَ : مَا سَمِعْتُ عَنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا , وَلَكِنْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، كَرِهَ أَنْ يُؤْكَلَ مِنْ لَحْمِهَا شَيْءٌ ، أَوْ يُنْتَفَعُ بِهَا ، وَقَدْ عُمِلَ بِهَا ذَلِكَ الْعَمَلُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim hayvon bilan qoʻshilsa, uni oʻldiringlar, hayvonni ham u bilan birga oʻldiringlar», dedilar. Biz Ibn Abbosga: «Hayvonning nima gunohi bor?» dedik. U: «Men bu haqda Rasululloh ﷺdan biror narsa eshitmadim, lekin Rasululloh ﷺ ustida oʻsha ish qilingan hayvonning goʻshtidan biror narsa yeyilishini yoki undan foydalanilishini yoqtirmadilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ҳайвон билан қўшилса, уни ўлдиринглар, ҳайвонни ҳам у билан бирга ўлдиринглар», дедилар. Биз Ибн Аббосга: «Ҳайвоннинг нима гуноҳи бор?» дедик. У: «Мен бу ҳақда Расулуллоҳ ﷺдан бирор нарса эшитмадим, лекин Расулуллоҳ ﷺ устида ўша иш қилинган ҳайвоннинг гўштидан бирор нарса ейилишини ёки ундан фойдаланилишини ёқтирмадилар», деди.
نَا أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَيْمُونٍ الْخَيَّاطُ الْمَكِّيُّ , نَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " قَضَى بِاثْنَيْ عَشَرَ أَلْفًا فِي الدِّيَةِ " ، قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ مَيْمُونٍ : وَإِنَّمَا قَالَ لَنَا فِيهِ : عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ مَرَّةً وَاحِدَةً , وَأَكْثَرُ مِنْ ذَلِكَ كَانَ يَقُولُ : عَنْ عِكْرِمَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinishicha, Nabiy ﷺ diya toʻgʻrisida oʻn ikki ming (dirham) bilan hukm qilganlar. Muhammad ibn Maymun aytdi: U bizga bu haqda faqat bir marta: «Ibn Abbosdan», dedi, bundan koʻproq marta esa: «Ikrimadan, u Nabiy ﷺdan», der edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинишича, Набий ﷺ дия тўғрисида ўн икки минг (дирҳам) билан ҳукм қилганлар. Муҳаммад ибн Маймун айтди: У бизга бу ҳақда фақат бир марта: «Ибн Аббосдан», деди, бундан кўпроқ марта эса: «Икримадан, у Набий ﷺдан», дер эди.
نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ مَثْنَى ، نَا مُعَاذُ بْنُ هَانِئٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ , حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " أَنَّ رَجُلا قَتَلَ رَجُلا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَجَعَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دِيَتَهُ اثْنَا عَشَرَ أَلْفًا , وَذَلِكَ قَوْلُهُ : إِلا أَنْ أَغْنَاهُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ مِنْ فَضْلِهِ بِأَخْذِهِمُ الدِّيَةَ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ davrida bir kishi boshqa bir kishini oʻldirdi. Nabiy ﷺ uning diyatini oʻn ikki ming (dirham) qilib belgiladilar. Bu Allohning: {Alloh va Uning Rasuli Oʻz fazlidan ularni boy qilib qoʻygani uchungina} degan soʻzidir, yaʼni ularning diyat olishlari bilan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ даврида бир киши бошқа бир кишини ўлдирди. Набий ﷺ унинг диятини ўн икки минг (дирҳам) қилиб белгиладилар. Бу Аллоҳнинг: {Аллоҳ ва Унинг Расули Ўз фазлидан уларни бой қилиб қўйгани учунгина} деган сўзидир, яъни уларнинг дият олишлари билан.
نَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَلِيٍّ ، نَا السَّرِيُّ بْنُ سَهْلٍ ، نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رُشَيْدٍ , نَا عُثْمَانُ الْبُرِّيُّ , عَنْ جُوَيْبِرٍ , عَنِ الضَّحَّاكِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " لا يُقْتَلُ حُرٌّ بِعَبْدٍ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinishicha, Nabiy ﷺ: «Ozod kishi qul uchun oʻldirilmaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинишича, Набий ﷺ: «Озод киши қул учун ўлдирилмайди», дедилар.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , نَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنْ إِبْرَاهِيمَ , عَنْ دَاوُدَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " نزلت هَذِهِ الآيَةُ فِي الْمُحَارِبِ إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِذَا عَدَا فَقَطَعَ الطَّرِيقَ فَقَتَلَ وَأَخَذَ الْمَالَ صُلِبَ , فَإِنْ قَتَلَ وَلَمْ يَأْخُذْ مَالا قُتِلَ , فَإِنْ أَخَذَ الْمَالَ وَلَمْ يَقْتُلْ ، قُطِعَ مِنْ خِلافٍ , فَإِنْ هَرَبَ وَأَعْجَزَهُمْ ، فَذَلِكَ نَفْيُهُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Bu oyat — {Alloh va Uning Rasuliga qarshi urush qiladiganlarning jazosi shudir} — muhorib haqida nozil boʻldi: agar u tajovuz qilib, yoʻlni toʻsib, odam oʻldirsa va mol olsa, dorga osiladi; agar oʻldirsa-yu, mol olmasa, oʻldiriladi; agar mol olsa-yu, oʻldirmasa, (qoʻl-oyogʻi) qarama-qarshisidan kesiladi; agar qochib, ularni ojiz qoldirsa, ana shu uning surgun (qilinishi)dir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бу оят — {Аллоҳ ва Унинг Расулига қарши уруш қиладиганларнинг жазоси шудир} — муҳориб ҳақида нозил бўлди: агар у тажовуз қилиб, йўлни тўсиб, одам ўлдирса ва мол олса, дорга осилади; агар ўлдирса-ю, мол олмаса, ўлдирилади; агар мол олса-ю, ўлдирмаса, (қўл-оёғи) қарама-қаршисидан кесилади; агар қочиб, уларни ожиз қолдирса, ана шу унинг сургун (қилиниши)дир.
نَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ , أَخْبَرَنِي جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ , عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مِهْرَانَ , عَنْ أَبِي ظَبْيَانَ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : مَرَّ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ بِمَجْنُونَةِ بَنِي فُلانٍ قَدْ زَنَتْ , فَأَمَرَ عُمَرُ بِرَجْمِهَا , فَرَدَّهَا عَلِيُّ , وَقَالَ لِعُمَرَ : أَمَا تَذْكُرُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلاثَةٍ , عَنِ الْمَجْنُونِ الْمَغْلُوبِ عَلَى عَقْلِهِ , وَعَنِ النَّائِمِ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ , وَعَنِ الصَّبِيِّ حَتَّى يَحْتَلِمَ ، قَالَ : صَدَقْتَ , فَخَلَّى عَنْهَا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Ali ibn Abu Tolib zino qilgan, falon (qabila)ning bir majnuna ayoli yonidan oʻtdi. Umar uni toshboʻron qilishga buyurgan edi, Ali uni qaytardi va Umarga: «Rasululloh ﷺning: ‹Uch (kishi)dan qalam koʻtarilgan: aqli butunlay yoʻqolgan majnundan, uygʻonguniga qadar uxlab yotgandan va balogʻatga yetguniga qadar boladan›, deganlarini eslamaysanmi?» dedi. (Umar): «Rost aytding», dedi va uning yoʻlini boʻsh qoʻydi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Али ибн Абу Толиб зино қилган, фалон (қабила)нинг бир мажнуна аёли ёнидан ўтди. Умар уни тошбўрон қилишга буюрган эди, Али уни қайтарди ва Умарга: «Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Уч (киши)дан қалам кўтарилган: ақли бутунлай йўқолган мажнундан, уйғонгунига қадар ухлаб ётгандан ва балоғатга етгунига қадар боладан›, деганларини эсламайсанми?» деди. (Умар): «Рост айтдинг», деди ва унинг йўлини бўш қўйди.
نَا يُوسُفُ بْنُ يَعْقُوبَ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ بُهْلُولٍ ، نَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ , نَا أَبُو حَفْصٍ الأَبَّارُ ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " لا تُقَامُ الْحُدُودُ فِي الْمَسَاجِدِ , وَلا يُقْتَلُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ: «Masjidlarda hadlar barpo qilinmaydi va ota bolasi uchun oʻldirilmaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ: «Масжидларда ҳадлар барпо қилинмайди ва ота боласи учун ўлдирилмайди», дедилар.
نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، وَابْنُ مَخْلَدٍ ، قَالا : نَا مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ , نَا أَبُو الْمُغِيرَةِ ، نَا سَعِيدُ بْنُ بَشِيرٍ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ . ح وَنا عَبْدُ الْبَاقِي بْنُ قَانِعٍ , نَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْمَعْمَرِيُّ , نَا عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ الْعَمِّيُّ , نَا تُمَارٌ عُمَرُ بْنُ عَامِرٍ أَبُو حَفْصٍ السَّعْدِيُّ ، وَكَانَ يَنْزِلُ فِي بَنِي رِفَاعَةَ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ الْعَنْبَرِيِّ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَن النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " لا تُقَامُ الْحُدُودُ فِي الْمَسَاجِدِ , وَلا يُقَادُ الْوَالِدُ بِوَلَدِهِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Masjidlarda hadlar barpo qilinmaydi va ota bolasi uchun qasosga tortilmaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Масжидларда ҳадлар барпо қилинмайди ва ота боласи учун қасосга тортилмайди», дедилар.
نَا أَبُو الْحَسَنِ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمِصْرِيُّ , نَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ الْعَلافُ , حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ , حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ فُلَيْحِ بْنِ سُلَيْمَانَ , حَدَّثَنِي ثَوْرُ بْنُ زَيْدٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ، " أَنَّ الشُّرَّابَ كَانُوا يُضْرَبُونَ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالأَيْدِي وَالنِّعَالِ وَبِالْعُصِيِّ , ثُمَّ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَكَانَ فِي خِلافَةِ أَبِي بَكْرٍ أَكْثَرُ مِنْهُمْ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يَجْلِدُهُمْ أَرْبَعِينَ حَتَّى تُوُفِّيَ , فَكَانَ عُمَرُ مِنْ بَعْدِهِ فَجَلَدَهُمْ أَرْبَعِينَ كَذَلِكَ , حَتَّى أُتِيَ بِرَجُلٍ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ الأَوَّلِينَ وَقَدْ شَرِبَ , فَأَمَرَ بِهِ أَنْ يُجْلَدَ , فَقَالَ : لِمَ تَجْلِدُنِي ؟ بَيْنِي وَبَيْنَكَ كِتَابُ اللَّهِ , فَقَالَ عُمَرُ : وَأَيُّ كِتَابِ اللَّهِ تَجِدُ أَنْ لا أَجْلِدَكَ , فَقَالَ لَهُ : إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ فِي كِتَابِهِ : لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِيمَا طَعِمُوا , فَأَنَا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ ، ثُمَّ اتَّقَوْا وَآمَنُوا ثُمَّ اتَّقَوْا وَأَحْسَنُوا , وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ , شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَدْرًا , وَأُحُدًا , وَالْخَنْدَقَ , وَالْمَشَاهِدَ , فَقَالَ عُمَرُ : أَلا تَرُدُّونَ عَلَيْهِ مَا يَقُولُ ؟ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ : " إِنَّ هَؤُلاءِ الآيَاتِ أنزلت عُذْرًا لِلْمَاضِينَ وَحَجَّةً عَلَى الْمُنَافِقِينَ ، لأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ : يَأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ الآيَةَ , ثُمَّ قَرَأَ حَتَّى أَنْفَذَ الآيَةَ الأُخْرَى , فَإِنْ كَانَ مِنَ : الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ الآيَةَ , فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ نَهَاهُ أَنْ يَشْرَبَ الْخَمْرَ , فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ : صَدَقْتَ , مَاذَا تَرَوْنَ ؟ قَالَ عَلِيُّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ : إِنَّهُ إِذَا شَرِبَ سَكِرَ , وَإِذَا سَكِرَ هَذِيَ , وَإِذَا هَذِيَ افْتَرَى , وَعَلَى الْمُفْتَرِي ثَمَانُونَ جَلْدَةً , فَأَمَرَ بِهِ عُمَرُ فَجُلِدَ ثَمَانِينَ
Ibn Abbosdan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ zamonlarida ichkilik ichuvchilar qoʻllar, poyabzallar va tayoqlar bilan urilar edi. Soʻng Rasululloh ﷺ vafot etdilar. Abu Bakrning xalifaligida ular Rasululloh ﷺ zamonlaridagidan koʻpaydi va Abu Bakr vafotigacha ularga qirq (darra)dan urdi. Undan keyin Umar boʻldi va u ham ularga xuddi shunday qirq (darra)dan urdi. Nihoyat uning oldiga muhojirlarning avvalgilaridan boʻlgan, ichkilik ichgan bir kishi keltirildi va u unga darra urishga buyurdi. U: «Nega meni urasan? Sen bilan mening oramizda Allohning Kitobi (hakam boʻlsin)», dedi. Umar: «Allohning Kitobining qaysi joyida meni seni urmasligimga (buyurilganini) topasan?» dedi. U unga: «Alloh azza va jalla oʻz Kitobida: iymon keltirgan va yaxshi amallar qilganlarga tanovul qilgan narsalarida gunoh yoʻq, deydi. Men esa iymon keltirib, yaxshi amallar qilganlardanman; soʻng taqvo qilib, iymon keltirdim, soʻng taqvo qilib, yaxshilik qildim; Alloh esa yaxshilik qiluvchilarni sevadi. Men Rasululloh ﷺ bilan birga Badrda, Uhudda, Xandaqda va (boshqa) jangchilarda hozir boʻlganman», dedi. Umar: «Uning aytayotganiga javob qaytarmaysizlarmi?» dedi. Ibn Abbos: «Bu oyatlar oʻtganlar uchun uzr, munofiqlarga esa hujjat qilib nozil qilingan. Chunki Alloh azza va jalla: ey iymon keltirganlar, albatta xamr va qimor... — deydi», dedi va oyatni oxirigacha oʻqidi. Soʻng: «Agar u iymon keltirib, yaxshi amallar qilganlardan boʻlsa, Alloh unga xamr ichishni man qilgan-ku», dedi. Umar (roziyallohu anhu): «Rost aytding. Endi qanday deb bilasizlar?» dedi. Ali (roziyallohu anhu): «U ichsa mast boʻladi, mast boʻlsa alahsiraydi, alahsirasa boʻhton qiladi; boʻhtonchiga esa sakson darra (bor)», dedi. Shunda Umar buyurdi va unga sakson (darra) urildi.Ибн Аббосдан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ замонларида ичкилик ичувчилар қўллар, поябзаллар ва таёқлар билан урилар эди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ вафот этдилар. Абу Бакрнинг халифалигида улар Расулуллоҳ ﷺ замонларидагидан кўпайди ва Абу Бакр вафотигача уларга қирқ (дарра)дан урди. Ундан кейин Умар бўлди ва у ҳам уларга худди шундай қирқ (дарра)дан урди. Ниҳоят унинг олдига муҳожирларнинг аввалгиларидан бўлган, ичкилик ичган бир киши келтирилди ва у унга дарра уришга буюрди. У: «Нега мени урасан? Сен билан менинг орамизда Аллоҳнинг Китоби (ҳакам бўлсин)», деди. Умар: «Аллоҳнинг Китобининг қайси жойида мени сени урмаслигимга (буюрилганини) топасан?» деди. У унга: «Аллоҳ азза ва жалла ўз Китобида: иймон келтирган ва яхши амаллар қилганларга тановул қилган нарсаларида гуноҳ йўқ, дейди. Мен эса иймон келтириб, яхши амаллар қилганларданман; сўнг тақво қилиб, иймон келтирдим, сўнг тақво қилиб, яхшилик қилдим; Аллоҳ эса яхшилик қилувчиларни севади. Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Бадрда, Уҳудда, Хандақда ва (бошқа) жангчиларда ҳозир бўлганман», деди. Умар: «Унинг айтаётганига жавоб қайтармайсизларми?» деди. Ибн Аббос: «Бу оятлар ўтганлар учун узр, мунофиқларга эса ҳужжат қилиб нозил қилинган. Чунки Аллоҳ азза ва жалла: эй иймон келтирганлар, албатта хамр ва қимор... — дейди», деди ва оятни охиригача ўқиди. Сўнг: «Агар у иймон келтириб, яхши амаллар қилганлардан бўлса, Аллоҳ унга хамр ичишни ман қилган-ку», деди. Умар (розияллоҳу анҳу): «Рост айтдинг. Энди қандай деб биласизлар?» деди. Али (розияллоҳу анҳу): «У ичса маст бўлади, маст бўлса алаҳсирайди, алаҳсираса бўҳтон қилади; бўҳтончига эса саксон дарра (бор)», деди. Шунда Умар буюрди ва унга саксон (дарра) урилди.
نَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا صَالِحُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ , نَا عَلِيُّ بْنُ الْمَدَنِيِّ , نَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ , أَخْبَرَنِي الْقَاسِمُ بْنُ فَيَّاضِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَيْدَةَ , حَدَّثَنِي خَلادُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ , أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ , يَقُولُ : " بَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ النَّاسَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ ، إِذْ أَتَاهُ رَجُلٌ مِنْ بَنِي لَيْثِ بْنِ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ مَنَاةَ بْنِ كِنَانَةَ , فَتَخَطَّى النَّاسَ حَتَّى اقْتَرَبَ إِلَيْهِ , فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، أَقِمْ عَلَيَّ الْحَدَّ , قَالَ : فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : اجْلِسْ ، فَانْتَهَرَهُ , فَجَلَسَ ، ثُمَّ قَامَ الثَّانِيَةَ , فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، أَقِمْ عَلَيَّ الْحَدَّ , فَقَالَ : اجْلِسْ , فَجَلَسَ ثُمَّ قَامَ الثَّالِثَةَ ، فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، أَقِمْ عَلَيَّ الْحَدَّ , قَالَ : وَمَا حَدُّكَ ؟ ، قَالَ : أَتَيْتُ امْرَأَةً حَرَامًا , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِرِجَالٍ مِنْ أَصْحَابِهِ , فَمِنْهُمْ عَلِيٌّ , وَعَبَّاسٌ , وَزَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ , وَعُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ : انْطَلِقُوا بِهِ فَاجْلِدُوهُ , وَلَمْ يَكُنِ اللَّيْثِيُّ تَزَوَّجَ , فَقِيلَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، أَلا تُجْلَدُ الَّتِي خَبَثَ بِهَا , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : ائْتُونِي بِهِ مَجْلُودًا , فَلَمَّا أُتِيَ بِهِ ، قَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : مَنْ صَاحِبَتُكَ ؟ ، قَالَ : فُلانَةُ , لامْرَأَةٍ مِنْ بَنِي بَكْرٍ , فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيْهَا فَدَعَاهَا , فَسَأَلَهَا عَنْ ذَلِكَ , فَقَالَتْ : كَذَبَ وَاللَّهِ مَا أَعْرِفُهُ , وَإِنِّي مِمَّا قَالَ لَبَرِيَّةٌ , اللَّهُ عَلَى مَا أَقُولُ مِنَ الشَّاهِدِينَ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : مَنْ شُهَدَاؤُكِ عَلَى أَنَّكَ خَبَثْتَ بِهَا , فَإِنَّهَا تُنْكِرُ أَنْ تَكُونَ خَابَثْتَهَا , فَإِنْ كَانَ لَكَ شُهَدَاءُ جَلَدْتُهَا , وَإِلا جَلَدْتُكَ حَدَّ الْفِرْيَةِ , فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، مَا لِي شُهُودٌ , فَأَمَرَ بِهِ فَجُلِدَ حَدَّ الْفِرْيَةِ ثَمَانِينَ جَلْدَةً "
Saʼid ibn Musayyab Ibn Abbosning shunday deganini eshitdi: Rasululloh ﷺ juma kuni odamlarga xutba qilib turganlarida, Bani Lays ibn Bakr ibn Abdi Manot ibn Kinonadan bir kishi keldi va odamlarni yorib oʻtib, u zotga yaqinlashdi-da: «Ey Allohning Rasuli, menga had (jazosi)ni oʻtkazing», dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Oʻtir», deb tanbeh berdilar, u ham oʻtirdi. Soʻng ikkinchi marta turdi va: «Ey Allohning Rasuli, menga hadni oʻtkazing», dedi. U zot: «Oʻtir», dedilar, u oʻtirdi. Soʻng uchinchi marta turdi va: «Ey Allohning Rasuli, menga hadni oʻtkazing», dedi. U zot: «Hadding nima?» dedilar. U: «Bir ayolga harom (yoʻl bilan) yaqinlik qildim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ sahobalaridan bir necha kishiga — ular orasida Ali, Abbos, Zayd ibn Horisa va Usmon ibn Affon bor edi — «Uni olib boringlar va qamchilanglar», dedilar. Laysiy uylanmagan edi. «Ey Allohning Rasuli, u bilan zino qilgan (ayol)ni qamchilamaysizmi?» deyildi. Rasululloh ﷺ: «Uni qamchilangan holda oldimga keltiringlar», dedilar. U keltirilganda, Nabiy ﷺ unga: «Sherigin kim edi?» dedilar. U: «Falonchi», deb Bani Bakrdan boʻlgan bir ayolni (aytdi). Rasululloh ﷺ unga odam yuborib, uni chaqirtirdilar va bu haqda soʻradilar. U: «Vallohi, yolgʻon aytibdi, men uni tanimayman ham; men u aytgan narsadan pokman; aytayotganimga Alloh guvohdir», dedi. Rasululloh ﷺ: «Sen u bilan zino qilganingga guvohlaring kimlar? U sen bilan zino qilganini inkor qilmoqda. Agar guvohlaring boʻlsa, uni qamchilayman; boʻlmasa, senga boʻhton hadini uraman», dedilar. U: «Ey Allohning Rasuli, mening guvohlarim yoʻq», dedi. Shunda u zot buyurdilar va unga boʻhton hadi — sakson darra urildi.Саъид ибн Мусайяб Ибн Аббоснинг шундай деганини эшитди: Расулуллоҳ ﷺ жума куни одамларга хутба қилиб турганларида, Бани Лайс ибн Бакр ибн Абди Манот ибн Кинонадан бир киши келди ва одамларни ёриб ўтиб, у зотга яқинлашди-да: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга ҳад (жазоси)ни ўтказинг», деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Ўтир», деб танбеҳ бердилар, у ҳам ўтирди. Сўнг иккинчи марта турди ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга ҳадни ўтказинг», деди. У зот: «Ўтир», дедилар, у ўтирди. Сўнг учинчи марта турди ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга ҳадни ўтказинг», деди. У зот: «Ҳаддинг нима?» дедилар. У: «Бир аёлга ҳаром (йўл билан) яқинлик қилдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ саҳобаларидан бир неча кишига — улар орасида Али, Аббос, Зайд ибн Ҳориса ва Усмон ибн Аффон бор эди — «Уни олиб боринглар ва қамчиланглар», дедилар. Лайсий уйланмаган эди. «Эй Аллоҳнинг Расули, у билан зино қилган (аёл)ни қамчиламайсизми?» дейилди. Расулуллоҳ ﷺ: «Уни қамчиланган ҳолда олдимга келтиринглар», дедилар. У келтирилганда, Набий ﷺ унга: «Шеригин ким эди?» дедилар. У: «Фалончи», деб Бани Бакрдан бўлган бир аёлни (айтди). Расулуллоҳ ﷺ унга одам юбориб, уни чақиртирдилар ва бу ҳақда сўрадилар. У: «Валлоҳи, ёлғон айтибди, мен уни танимайман ҳам; мен у айтган нарсадан покман; айтаётганимга Аллоҳ гувоҳдир», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Сен у билан зино қилганингга гувоҳларинг кимлар? У сен билан зино қилганини инкор қилмоқда. Агар гувоҳларинг бўлса, уни қамчилайман; бўлмаса, сенга бўҳтон ҳадини ураман», дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, менинг гувоҳларим йўқ», деди. Шунда у зот буюрдилар ва унга бўҳтон ҳади — саксон дарра урилди.
نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّفَّارُ , نَا الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ الدُّورِيُّ , نَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ , نَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ ، عَنْ أَبِي سَعْدٍ ، عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " جَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دِيَةَ الْعَامِرِيَّيْنِ دِيَةَ الْمُسْلِمِ " ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ : كَأَنَّ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا دِيَةُ الْمُسْلِمِ , كَانَ لَهُمَا عَهْدٌ
Ibn Abbos aytdi: Rasululloh ﷺ ikki omiriylikning diyatini musulmonning diyati qilib belgiladilar. Abu Bakr dedi: Goʻyoki ularning har biriga musulmonning diyati (belgilangan); ularning ahdi bor edi.Ибн Аббос айтди: Расулуллоҳ ﷺ икки омирийликнинг диятини мусулмоннинг дияти қилиб белгиладилар. Абу Бакр деди: Гўёки уларнинг ҳар бирига мусулмоннинг дияти (белгиланган); уларнинг аҳди бор эди.
نَا عُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , نَا يَحْيَى بْنُ أَبِي طَالِبٍ , أنا عَبْدُ الْوَهَّابِ , أنا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : شَهِدْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ، " قَطَعَ بَعْدَ يَدٍ وَرَجُلٍ يَدًا "
Ibn Abbos aytdi: Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu)ning qoʻl va oyoqdan keyin (yana) bir qoʻlni kesganida hozir boʻldim.Ибн Аббос айтди: Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу)нинг қўл ва оёқдан кейин (яна) бир қўлни кесганида ҳозир бўлдим.