Rivoyatlari 6 835 ta, 18 toʻplamda.Ривоятлари 6 835 та, 18 тўпламда.
Moʻminlar onasi, Rasululloh ﷺning xotinlari va u kishiga eng sevimlisi, yetti osmon uzridan pokligi eʼlon qilingan zot. Onasi Ummu Ruman bint Omir ibn Uvaymir al-Kinoniyya edi. Kunyasi Ummu Abdulloh boʻlib, bu kunyani Rasululloh ﷺ singlisining oʻgʻli Abdulloh ibn az-Zubayr bilan qoʻyganlar deyiladi; bir qavlda…Мўминлар онаси, Расулуллоҳ ﷺнинг хотинлари ва у кишига энг севимлиси, етти осмон узридан поклиги эълон қилинган зот. Онаси Умму Руман бинт Омир ибн Уваймир ал-Кинонийя эди. Куняси Умму Абдуллоҳ бўлиб, бу куняни Расулуллоҳ ﷺ синглисининг ўғли Абдуллоҳ ибн аз-Зубайр билан қўйганлар дейилади; бир қавлда…
UlamolarУламолар · Oisha bint Abu Bakr as-Siddiq · Оиша бинт Абу Бакр ас-Сиддиқحَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ قَالَ حَدَّثَنِي خَمْسُ نِسْوَةٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ sopol xumchada (tayyorlangan) nabizdan qaytardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ сопол хумчада (тайёрланган) набиздан қайтардилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُحِرَ لَهُ حَتَّى كَانَ يُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهُ يَصْنَعُ الشَّيْءَ وَلَمْ يَصْنَعْ حَتَّى إِذَا كَانَ ذَاتَ يَوْمٍ رَأَيْتُهُ يَدْعُو فَقَالَ شَعَرْتُ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ أَفْتَانِي فِيمَا اسْتَفْتَيْتُهُ فِيهِ فَقَالَ أَتَانِي رَجُلَانِ فَقَعَدَ أَحَدُهُمَا عِنْدَ رَأْسِي وَالْآخَرُ عِنْدَ رِجْلِي فَقَالَ أَحَدُهُمَا مَا وَجَعُ الرَّجُلِ قَالَ الْآخَرُ مَطْبُوبٌ قَالَ مَنْ طَبَّهُ قَالَ لَبِيدُ بْنُ الْأَعْصَمِ قَالَ فِي مَاذَا قَالَ فِي مُشْطٍ وَمُشَاطَةٍ وَجُبِّ أَوْ جُفِّ طَلْعَةِ ذَكَرٍ قَالَ فَأَيْنَ هُوَ قَالَ فِي ذِي أَرْوَانَ قَالَ فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَ عَائِشَةَ قَالَ وَكَأَنَّ نَخْلَهَا رُءُوسُ الشَّيَاطِينِ وَكَأَنَّ مَاءَهَا نُقَاعَةُ الْحِنَّاءِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَخْرَجْتَهُ لِلنَّاسِ فَقَالَ أَمَّا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَقَدْ شَفَانِي وَخَشِيتُ أَنْ أُثَوِّرَ عَلَى النَّاسِ مِنْهُ شَرًّا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺga sehr qilindi, hatto u zotga bir ishni qilgandek xayol qilinar, holbuki qilmagan boʻlar edilar. Nihoyat bir kuni men u zotning duo qilayotganlarini koʻrdim. Soʻng u zot: «Bilib qoldimki, Alloh azza va jalla men Undan soʻragan narsada menga javob berdi», dedilar. Keyin: «Yonimga ikki kishi keldi; biri boshim tomonda, ikkinchisi oyogʻim tomonda oʻtirdi. Biri: ‹Bu kishining ogʻrigʻi nima?› dedi. Boshqasi: ‹Sehrlangan›, dedi. U: ‹Kim sehrlagan?› dedi. U: ‹Labid ibn al-Aʼsam›, dedi. U: ‹Nimada?› dedi. U: ‹Taroqda, taralgan sochda va erkak xurmoning changlagich qobigʻida›, dedi. U: ‹U qayerda?› dedi. U: ‹Zu Arvonda›, dedi», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ (u yerga) bordilar. Rasululloh ﷺ qaytib kelganlarida Oishaga xabar berib: «Uning xurmolari goʻyo shaytonlarning boshlaridek, suvi esa goʻyo xina ivitilgan suvdek edi», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, uni odamlarga chiqarsangiz edi», dedim. U zot: «Alloh azza va jalla menga shifo berdi; men odamlar ustiga undan bir yomonlik qoʻzgʻab yuborishdan qoʻrqdim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺга сеҳр қилинди, ҳатто у зотга бир ишни қилгандек хаёл қилинар, ҳолбуки қилмаган бўлар эдилар. Ниҳоят бир куни мен у зотнинг дуо қилаётганларини кўрдим. Сўнг у зот: «Билиб қолдимки, Аллоҳ азза ва жалла мен Ундан сўраган нарсада менга жавоб берди», дедилар. Кейин: «Ёнимга икки киши келди; бири бошим томонда, иккинчиси оёғим томонда ўтирди. Бири: ‹Бу кишининг оғриғи нима?› деди. Бошқаси: ‹Сеҳрланган›, деди. У: ‹Ким сеҳрлаган?› деди. У: ‹Лабид ибн ал-Аъсам›, деди. У: ‹Нимада?› деди. У: ‹Тароқда, таралган сочда ва эркак хурмонинг чанглагич қобиғида›, деди. У: ‹У қаерда?› деди. У: ‹Зу Арвонда›, деди», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ (у ерга) бордилар. Расулуллоҳ ﷺ қайтиб келганларида Оишага хабар бериб: «Унинг хурмолари гўё шайтонларнинг бошларидек, суви эса гўё хина ивитилган сувдек эди», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, уни одамларга чиқарсангиз эди», дедим. У зот: «Аллоҳ азза ва жалла менга шифо берди; мен одамлар устига ундан бир ёмонлик қўзғаб юборишдан қўрқдим», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أُمِّ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِي رَجُلٍ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ ثَلَاثًا ثُمَّ تَزَوَّجَهَا آخَرُ ثُمَّ طَلَّقَهَا مِنْ قَبْلِ أَنْ يَمَسَّهَا قَالَ لَا يَنْكِحُهَا الْأَوَّلُ حَتَّى تَذُوقَ مِنْ عُسَيْلَتِهِ وَيَذُوقَ مِنْ عُسَيْلَتِهَا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ xotinini uch taloq qilgan, soʻng uni boshqa bir kishi nikohlab, unga yaqinlik qilmasdan taloq qilgan (ayol) haqida: «Uni birinchisi nikohlay olmaydi, toki (ayol) uning asalidan tatib, u ham (ayolning) asalidan tatimaguncha», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ хотинини уч талоқ қилган, сўнг уни бошқа бир киши никоҳлаб, унга яқинлик қилмасдан талоқ қилган (аёл) ҳақида: «Уни биринчиси никоҳлай олмайди, токи (аёл) унинг асалидан татиб, у ҳам (аёлнинг) асалидан татимагунча», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْبِتْعِ وَالْبِتْعُ نَبِيذُ الْعَسَلِ وَكَانَ أَهْلُ الْيَمَنِ يَشْرَبُونَهُ فَقَالَ كُلُّ شَرَابٍ أَسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺdan bitʼ — u asal nabizi boʻlib, Yaman ahli uni ichar edi — haqida soʻralganda, u zot: «Mast qiladigan har qanday ichimlik — u haromdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺдан битъ — у асал набизи бўлиб, Яман аҳли уни ичар эди — ҳақида сўралганда, у зот: «Маст қиладиган ҳар қандай ичимлик — у ҳаромдир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْقَدْ خَيَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِسَاءَهُ أَفَكَانَ طَلَاقًا
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Rasululloh ﷺ xotinlarini (oʻz ixtiyorlariga qoʻyib) tanlashga qoʻydilar; bas, bu taloq boʻldimi?»Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ хотинларини (ўз ихтиёрларига қўйиб) танлашга қўйдилар; бас, бу талоқ бўлдими?»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا أَتَتْ عَلَى الْحَوْأَبِ سَمِعَتْ نُبَاحَ الْكِلَابِ فَقَالَتْ مَا أَظُنُّنِي إِلَّا رَاجِعَةٌ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَنَا أَيَّتُكُنَّ تَنْبَحُ عَلَيْهَا كِلَابُ الْحَوْأَبِ فَقَالَ لَهَا الزُّبَيْرُ تَرْجِعِينَ عَسَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يُصْلِحَ بِكِ بَيْنَ النَّاسِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: U Havʼabga yetganida itlarning huriganini eshitdi va: «Men qaytsam kerak deb oʻylayman; chunki Rasululloh ﷺ bizga: ‹Sizlardan qay biringizga Havʼab itlari huriydi?› deganlar», dedi. Shunda Zubayr unga: «Qaytasanmi? Shoyad Alloh azza va jalla sen orqali odamlar orasini isloh qilsa», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: У Ҳавъабга етганида итларнинг ҳуриганини эшитди ва: «Мен қайтсам керак деб ўйлайман; чунки Расулуллоҳ ﷺ бизга: ‹Сизлардан қай бирингизга Ҳавъаб итлари ҳурийди?› деганлар», деди. Шунда Зубайр унга: «Қайтасанми? Шояд Аллоҳ азза ва жалла сен орқали одамлар орасини ислоҳ қилса», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِأَنَّ أَبَا مُوسَى قَالَ لِعَائِشَةَ إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أَسْأَلَكِ عَنْ شَيْءٍ وَأَنَا أَسْتَحْيِي مِنْكِ فَقَالَتْ سَلْ وَلَا تَسْتَحْيِ فَإِنَّمَا أَنَا أُمُّكَ فَسَأَلَهَا عَنْ الرَّجُلِ يَغْشَى وَلَا يُنْزِلُ فَقَالَتْ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَصَابَ الْخِتَانُ الْخِتَانَ فَقَدْ وَجَبَ الْغُسْلُ
Saʼid ibn al-Musayyibdan rivoyat qilinadiki, Abu Muso Oisha (roziyallohu anho)ga: «Men sizdan bir narsa soʻramoqchi edim, ammo sizdan uyalaman», dedi. U: «Soʻra, uyalma; men sening onangman», dedi. Shunda u undan yaqinlik qilib, (maniysi) chiqmagan kishi haqida soʻradi. U Nabiy ﷺdan (rivoyat qilib): «Xatna joyi xatna joyiga tekkanda gʻusl vojib boʻladi», dedi.Саъид ибн ал-Мусаййибдан ривоят қилинадики, Абу Мусо Оиша (розияллоҳу анҳо)га: «Мен сиздан бир нарса сўрамоқчи эдим, аммо сиздан уяламан», деди. У: «Сўра, уялма; мен сенинг онангман», деди. Шунда у ундан яқинлик қилиб, (манийси) чиқмаган киши ҳақида сўради. У Набий ﷺдан (ривоят қилиб): «Хатна жойи хатна жойига текканда ғусл вожиб бўлади», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عِمْرَانَ يَعْنِي الْقَرِيعِيَّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَمَّاسٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَائِشَةَ تُحَدِّثُتَقُولُ نَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْحَنْتَمِ وَهُوَ الْجَرُّ وَالدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَعَنْ الْمُزَفَّتِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni hantam — u sopol xumdir — hamda dubbo (qovoq idish), naqir (oʻyilgan yogʻoch) va muzaffat (smola surtilgan idish)dan qaytardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни ҳантам — у сопол хумдир — ҳамда дуббо (қовоқ идиш), нақир (ўйилган ёғоч) ва музаффат (смола суртилган идиш)дан қайтардилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ خَالِدًا يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ رَضِيعِ عَائِشَةَ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَا مِنْ رَجُلٍ مُسْلِمٍ يُصَلِّي عَلَيْهِ أُمَّةٌ مِنْ النَّاسِ كُلُّهُمْ يَشْفَعُ لَهُ إِلَّا شُفِّعُوا فِيهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Qaysi bir musulmon kishiga odamlardan bir jamoa (janoza) namozini oʻqib, ularning hammasi unga shafoat soʻrasa, albatta, ular haqida shafoatlari qabul qilinadi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Қайси бир мусулмон кишига одамлардан бир жамоа (жаноза) намозини ўқиб, уларнинг ҳаммаси унга шафоат сўраса, албатта, улар ҳақида шафоатлари қабул қилинади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا حُصَيْنُ بْنُ نَافِعٍ الْمَازِنِيُّ قَالَ أَبِي حُصَيْنٌ هَذَا صَالِحُ الْحَدِيثِ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ أَنَّهُدَخَلَ عَلَى أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ عَائِشَةَ فَسَأَلَهَا عَنْ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ كَانَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ وَيُوتِرُ بِالتَّاسِعَةِ وَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ وَذَكَرَتْ الْوُضُوءَ أَنَّهُ كَانَ يَقُومُ إِلَى صَلَاتِهِ فَيَأْمُرُ بِطَهُورِهِ وَسِوَاكِهِ فَلَمَّا بَدَّنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى سِتَّ رَكَعَاتٍ وَأَوْتَرَ بِالسَّابِعَةِ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ قَالَتْ فَلَمْ يَزَلْ عَلَى ذَلِكَ حَتَّى قُبِضَ قُلْتُ إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أَسْأَلَكِ عَنْ التَّبَتُّلِ فَمَا تَرَيْنَ فِيهِ قَالَتْ فَلَا تَفْعَلْ أَمَا سَمِعْتَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ {وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَجَعَلْنَا لَهُمْ أَزْوَاجًا وَذُرِّيَّةً} فَلَا تَبَتَّلْفَخَرَجَ وَقَدْ فَقُهَ فَقَدِمَ الْبَصْرَةَ فَلَمْ يَلْبَثْ إِلَّا يَسِيرًا حَتَّى خَرَجَ إِلَى أَرْضِ مُكْرَانَ فَقُتِلَ هُنَاكَ عَلَى أَفْضَلِ عَمَلِهِ
Saʼd ibn Hishom moʻminlar onasi Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga kirib, undan Rasululloh ﷺning namozlari haqida soʻradi. U: «U zot kechasi sakkiz rakaat oʻqib, toʻqqizinchisi bilan vitr qilar, soʻng oʻtirgan holda ikki rakaat oʻqir edilar», dedi. U tahoratni ham zikr qilib, u zot namozga turganlarida tahorat suvlari va misvoklariga buyurishlarini (aytdi). Rasululloh ﷺning badanlari ogʻirlashganda esa olti rakaat oʻqib, yettinchisi bilan vitr qilar, soʻng oʻtirgan holda ikki rakaat oʻqir edilar. U: «U zot vafot etgunlariga qadar shu (holatda) davom etdilar», dedi. Men: «Men sizdan tabattul (turmush qurmaslik) haqida soʻramoqchi edim, bu haqda nima deysiz?» dedim. U: «Bunday qilma! Alloh azza va jalla: {Batahqiq, Biz sendan oldin ham paygʻambarlar yubordik va ularga xotinlar hamda zurriyot ato etdik} deganini eshitmadingmi? Bas, tabattul qilma», dedi. Soʻng u fiqhni (ilmni) egallagan holda chiqdi va Basraga keldi. Koʻp oʻtmay Makron yeriga chiqib ketdi va oʻsha yerda eng afzal ameli ustida qatl qilindi.Саъд ибн Ҳишом мўминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига кириб, ундан Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари ҳақида сўради. У: «У зот кечаси саккиз ракаат ўқиб, тўққизинчиси билан витр қилар, сўнг ўтирган ҳолда икки ракаат ўқир эдилар», деди. У таҳоратни ҳам зикр қилиб, у зот намозга турганларида таҳорат сувлари ва мисвокларига буюришларини (айтди). Расулуллоҳ ﷺнинг баданлари оғирлашганда эса олти ракаат ўқиб, еттинчиси билан витр қилар, сўнг ўтирган ҳолда икки ракаат ўқир эдилар. У: «У зот вафот этгунларига қадар шу (ҳолатда) давом этдилар», деди. Мен: «Мен сиздан табаттул (турмуш қурмаслик) ҳақида сўрамоқчи эдим, бу ҳақда нима дейсиз?» дедим. У: «Бундай қилма! Аллоҳ азза ва жалла: {Батаҳқиқ, Биз сендан олдин ҳам пайғамбарлар юбордик ва уларга хотинлар ҳамда зурриёт ато этдик} деганини эшитмадингми? Бас, табаттул қилма», деди. Сўнг у фиқҳни (илмни) эгаллаган ҳолда чиқди ва Басрага келди. Кўп ўтмай Макрон ерига чиқиб кетди ва ўша ерда энг афзал амели устида қатл қилинди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ أَبِي مَعْشَرٍ عَنْ النَّخَعِيِّ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْكُنْتُ أَفْرُكُهُ مِنْ ثَوْبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِي فَإِذَا رَأَيْتَهُ فَاغْسِلْهُ فَإِنْ خَفِيَ عَلَيْكَ فَارْشُشْهُ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Men uni Rasululloh ﷺning kiyimlaridan qoʻlim bilan ishqalab tashlar edim. Agar uni koʻrsang, yuv; agar senga koʻrinmasa, ustiga suv sep».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Мен уни Расулуллоҳ ﷺнинг кийимларидан қўлим билан ишқалаб ташлар эдим. Агар уни кўрсанг, юв; агар сенга кўринмаса, устига сув сеп».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ سُئِلَ عَنْ الْمَرْأَةِ تَقْضِي الصَّلَاةَ أَيَّامَ مَحِيضِهَا قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَأَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْ عَنْ ذَلِكَ عَائِشَةَ فَقَالَتْ أَحَرُورِيَّةٌ أَنْتِ لَقَدْ كُنَّا نَحِيضُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا نَقْضِي شَيْئًا مِنْ الصَّلَاةِ
Muoza (rahimahalloh)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Oisha (roziyallohu anho)dan ayol hayz kunlaridagi namozini qazo qilishi haqida soʻradi. U: «Sen haruriyamisan? Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida hayz koʻrar edik, ammo namozdan hech narsani qazo qilmas edik», dedi.Муоза (раҳимаҳаллоҳ)дан ривоят қилинади: Бир аёл Оиша (розияллоҳу анҳо)дан аёл ҳайз кунларидаги намозини қазо қилиши ҳақида сўради. У: «Сен ҳаруриямисан? Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида ҳайз кўрар эдик, аммо намоздан ҳеч нарсани қазо қилмас эдик», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ يُحَدِّثُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ خَمْسٌ فَوَاسِقُ يُقْتَلْنَ فِي الْحِلِّ وَالْحَرَمِ الْحَيَّةُ وَالْغُرَابُ الْأَبْقَعُ وَالْفَأْرَةُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ وَالْحِدَأَةُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Beshtasi fosiq (zararkunanda)dir, ular haram ichida ham, tashqarisida ham oʻldiriladi: ilon, oq-qora chipor qargʻa, sichqon, talovchi (quturgan) it va kalxat», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Бештаси фосиқ (зараркунанда)дир, улар ҳарам ичида ҳам, ташқарисида ҳам ўлдирилади: илон, оқ-қора чипор қарға, сичқон, таловчи (қутурган) ит ва калхат», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ امْرَأَةِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فِي الَّذِي يَشْرَبُ فِي إِنَاءِ فِضَّةٍ كَأَنَّمَا يُجَرْجِرُ فِي بَطْنِهِ نَارًا
Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot kumush idishda ichadigan kishi haqida: «U goʻyo qorniga doʻzax oʻtini quyayotgan boʻladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот кумуш идишда ичадиган киши ҳақида: «У гўё қорнига дўзах ўтини қуяётган бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ إِنْسَانٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لِلْقَبْرِ ضَغْطَةً لَوْ كَانَ أَحَدٌ نَاجِيًا مِنْهَا نَجَا سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, qabrning siqishi bordir; agar biror kishi undan najot topadigan boʻlsa, Saʼd ibn Muoz najot topgan boʻlar edi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, қабрнинг сиқиши бордир; агар бирор киши ундан нажот топадиган бўлса, Саъд ибн Муоз нажот топган бўлар эди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ وَحَجَّاجٌ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ سَمِعْتُ عُرْوَةَ يُحَدِّثُ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَقَدْ رَأَيْتُنِي بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ وَهُوَ يُصَلِّي قَالَ سَعْدٌ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَهِيَ حَائِضٌقَالَ حَجَّاجٌ قَالَ شُعْبَةُ سَعْدٌ الَّذِي يَشُكُّ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Men oʻzimni Rasululloh ﷺning oldilarida — u zot bilan qibla orasida — u zot namoz oʻqiyotgan holda koʻrar edim». Saʼd aytdi: Menimcha, u: «U hayzli edi», dedi. Hajjoj aytdi: Shuʼba: «Shubha qiluvchi — Saʼddir», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Мен ўзимни Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларида — у зот билан қибла орасида — у зот намоз ўқиётган ҳолда кўрар эдим». Саъд айтди: Менимча, у: «У ҳайзли эди», деди. Ҳажжож айтди: Шуъба: «Шубҳа қилувчи — Саъддир», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ يَزِيدَ يُحَدِّثُ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْمَا شَبِعَ آلُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ خُبْزِ شَعِيرٍ يَوْمَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ حَتَّى قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Muhammad ﷺ ning ahli (oilasi) Rasululloh ﷺ vafot etgunlariga qadar ketma-ket ikki kun arpa nonidan toʻyib yemaganlar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Муҳаммад ﷺ нинг аҳли (оиласи) Расулуллоҳ ﷺ вафот этгунларига қадар кетма-кет икки кун арпа нонидан тўйиб емаганлар».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ أَوْفَى بْنِ دَلْهَمٍ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَنَالُ شَيْئًا مِنْ وُجُوهِنَا وَهُوَ صَائِمٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ roʻzador holda bizning yuzimizdan biror narsa olar (oʻpar) edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолда бизнинг юзимиздан бирор нарса олар (ўпар) эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ إِمْلَاءً عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ الْمَاهِرُ بِالْقُرْآنِ مَعَ السَّفَرَةِ الْكِرَامِ الْبَرَرَةِ وَهَذَا الَّذِي يَقْرَؤُهُ وَهُوَ عَلَيْهِ شَاقٌّ يَتَتَعْتَعُ فِيهِ لَهُ أَجْرَانِ اثْنَانِ
Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Qurʼonni mohirona oʻqiydigan kishi sharafli, taqvodor (farishta) elchilar bilan birga boʻladi. Uni oʻqiyotganda qiynalib, duduqlanadigan kishiga esa ikki ajr bordir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Қуръонни моҳирона ўқийдиган киши шарафли, тақводор (фаришта) элчилар билан бирга бўлади. Уни ўқиётганда қийналиб, дудуқланадиган кишига эса икки ажр бордир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ بَكْرٍ قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُ وَهُوَ صَائِمٌ وَأَيُّكُمْ أَمْلَكُ لِإِرْبِهِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Rasululloh ﷺ roʻzador holda (xotinlarini) oʻpar edilar. Sizlarning qaysingiz Rasululloh ﷺdan koʻra oʻz nafsiga egaroq edi?»Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолда (хотинларини) ўпар эдилар. Сизларнинг қайсингиз Расулуллоҳ ﷺдан кўра ўз нафсига эгароқ эди?»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَ سَأَلْتُ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَعَنْ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ اللَّيْلِ فَقَالَتْ كَانَ يُصَلِّي لَيْلًا طَوِيلًا قَائِمًا وَلَيْلًا طَوِيلًا قَاعِدًا فَإِذَا قَرَأَ قَائِمًا رَكَعَ قَائِمًا وَإِذَا قَرَأَ قَاعِدًا رَكَعَ قَاعِدًا
Abdulloh ibn Shaqiq aytdi: Men moʻminlar onasidan Rasululloh ﷺning tundagi namozlari haqida soʻradim. U: «U zot tunda uzoq vaqt tik turib, uzoq vaqt oʻtirib namoz oʻqir edilar. Tik turib qiroat qilsalar, tik turib rukuʼ qilar, oʻtirib qiroat qilsalar, oʻtirib rukuʼ qilar edilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Шақиқ айтди: Мен мўминлар онасидан Расулуллоҳ ﷺнинг тундаги намозлари ҳақида сўрадим. У: «У зот тунда узоқ вақт тик туриб, узоқ вақт ўтириб намоз ўқир эдилар. Тик туриб қироат қилсалар, тик туриб рукуъ қилар, ўтириб қироат қилсалар, ўтириб рукуъ қилар эдилар», деди.
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي حَفْصَةَ مَوْلَى عَائِشَةَ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهُلَمَّا كَسَفَتْ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَوَضَّأَ وَأَمَرَ فَنُودِيَ إِنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ فَقَامَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ فِي صَلَاتِهِ قَالَتْ فَأَحْسِبُهُ قَرَأَ سُورَةَ الْبَقَرَةِ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ ثُمَّ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ثُمَّ قَامَ مِثْلَ مَا قَامَ وَلَمْ يَسْجُدْ ثُمَّ رَكَعَ فَسَجَدَ ثُمَّ قَامَ فَصَنَعَ مِثْلَ مَا صَنَعَ ثُمَّ رَكَعَ رَكْعَتَيْنِ فِي سَجْدَةٍ ثُمَّ جَلَسَ وَجُلِّيَ عَنْ الشَّمْسِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh tutilganda, u zot taharat olib buyurdilar va: «Namozga toʻplaning!» deb nido qilindi. Soʻng u zot namozda uzoq qiyomda turdilar. Oisha aytadi: Menimcha, u zot Baqara surasini oʻqidilar. Soʻng uzoq rukuʼ qildilar, soʻng: «Samiallohu liman hamidah», dedilar. Soʻng turgan qiyomlaricha turdilar-da, sajda qilmadilar, soʻng rukuʼ qilib sajda qildilar, soʻng turib ikki rakaat va bir sajdada qilgan ishlarini takrorladilar. Soʻng oʻtirdilar va quyosh yorishdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш тутилганда, у зот таҳарат олиб буюрдилар ва: «Намозга тўпланинг!» деб нидо қилинди. Сўнг у зот намозда узоқ қиёмда турдилар. Оиша айтади: Менимча, у зот Бақара сурасини ўқидилар. Сўнг узоқ рукуъ қилдилар, сўнг: «Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ», дедилар. Сўнг турган қиёмларича турдилар-да, сажда қилмадилар, сўнг рукуъ қилиб сажда қилдилар, сўнг туриб икки ракаат ва бир саждада қилган ишларини такрорладилар. Сўнг ўтирдилар ва қуёш ёришди.
حَدَّثَنَا حَسَنٌ قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ الْأَشْعَثِ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَعْقِلٍ الْمُحَارِبِيُّ قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُنْتَبَذَ فِي الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dubbo (qovoq idish), hantam (sopol xum) va muzaffat (smola surtilgan idish)da nabiz tayyorlashdan qaytardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дуббо (қовоқ идиш), ҳантам (сопол хум) ва музаффат (смола суртилган идиш)да набиз тайёрлашдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْطَيَّبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِإِحْرَامِهِ حِينَ أَحْرَمَ وَلِحِلِّهِ حِينَ أَحَلَّ بِمِنًى قَبْلَ أَنْ يُفِيضَ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Men Rasululloh ﷺga ehromga kirganlarida ehromlari uchun, ehromdan chiqqanlarida — Minoda, ifoza (tavofi)dan oldin — chiqishlari uchun xushboʻylik surtdim».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺга эҳромга кирганларида эҳромлари учун, эҳромдан чиққанларида — Минода, ифоза (тавофи)дан олдин — чиқишлари учун хушбўйлик суртдим».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْوَدِدْتُ أَنِّي كُنْتُ اسْتَأْذَنْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا اسْتَأْذَنَتْهُ سَوْدَةُ فَأُصَلِّي الصُّبْحَ بِمِنًى وَأُوَافِي قَبْلَ أَنْ يَجِيءَ النَّاسُ فَقَالُوا لِعَائِشَةَ وَاسْتَأْذَنَتْهُ سَوْدَةُ قَالَتْ إِنَّهَا كَانَتْ امْرَأَةً ثَقِيلَةً ثَبِطَةً فَأَذِنَ لَهَا
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Qaniydi, men ham Savda izn soʻraganidek Rasululloh ﷺdan izn soʻraganimda, Minoda subh namozini oʻqib, odamlar kelishidan oldin yetib borar edim». Oishaga: «Savda u zotdan izn soʻraganmidi?» deyildi. U: «U ogʻir-vazmin, sekin yuradigan ayol edi, shuning uchun u zot unga izn berdilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Қанийди, мен ҳам Савда изн сўраганидек Расулуллоҳ ﷺдан изн сўраганимда, Минода субҳ намозини ўқиб, одамлар келишидан олдин етиб борар эдим». Оишага: «Савда у зотдан изн сўраганмиди?» дейилди. У: «У оғир-вазмин, секин юрадиган аёл эди, шунинг учун у зот унга изн бердилар», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ صَفِيَّةَ حَاضَتْ بِمِنًى وَقَدْ أَفَاضَتْ فَقَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أُرَى صَفِيَّةَ إِلَّا حَابِسَتَنَا قَالَ لِمَ قُلْتُ حَاضَتْ قَالَ أَوَلَمْ تَكُنْ قَدْ أَفَاضَتْ قُلْتُ قَالَ أَظُنُّهُ قَالَتْ بَلَى شَكَّ مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ قَالَ فَلَا حَبْسَ عَلَيْكِ فَارْتَحِلِي
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Safiyya Minoda hayz koʻrdi, holbuki u ifoza (tavofini) qilgan edi. Oisha: «Ey Allohning Rasuli, Safiyya bizni ushlab qoladiganga oʻxshaydi», dedi. U zot: «Nega?» dedilar. Men: «Hayz koʻrdi», dedim. U zot: «U ifoza (tavofini) qilmaganmidi?» dedilar. Men (javob berdim). (Roviy) aytdi: Menimcha, u: «Ha, (qilgan edi)», dedi — bu Muhammad ibn Ubaydning shubhasidir. U zot: «Unday boʻlsa, senga ushlanish yoʻq, joʻnayver», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Сафийя Минода ҳайз кўрди, ҳолбуки у ифоза (тавофини) қилган эди. Оиша: «Эй Аллоҳнинг Расули, Сафийя бизни ушлаб қоладиганга ўхшайди», деди. У зот: «Нега?» дедилар. Мен: «Ҳайз кўрди», дедим. У зот: «У ифоза (тавофини) қилмаганмиди?» дедилар. Мен (жавоб бердим). (Ровий) айтди: Менимча, у: «Ҳа, (қилган эди)», деди — бу Муҳаммад ибн Убайднинг шубҳасидир. У зот: «Ундай бўлса, сенга ушланиш йўқ, жўнайвер», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّازِقِ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي وَعَلَيْهِ مِرْطٌ مِنْ هَذِهِ الْمُرَحَّلَاتِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي وَعَلَيْهِ بَعْضُهُ وَعَلَيَّ بَعْضُهُ وَالْمِرْطُ مِنْ أَكْسِيَةٍ سُودٍ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ustlarida mana shu naqshli mirtlardan (choyshab) bor holda namoz oʻqir edilar. Rasululloh ﷺ namoz oʻqir, uning bir qismi u zotning ustlarida, bir qismi mening ustimda boʻlar edi. Mirt esa qora kiyimlardan (toʻqilgan)dir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ устларида мана шу нақшли миртлардан (чойшаб) бор ҳолда намоз ўқир эдилар. Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқир, унинг бир қисми у зотнинг устларида, бир қисми менинг устимда бўлар эди. Мирт эса қора кийимлардан (тўқилган)дир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الْخَفَّافُ قَالَ أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ قَالَ حَدَّثَتْنِي أُمَيْنَةُ عَنْ عَائِشَةَأَنَّهَا سُئِلَتْ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ فَقَالَتْ تَعْجِزُ إِحْدَاكُنَّ أَنْ تَتَّخِذَ مِنْ أُضْحِيَّتِهَا سِقَاءً ثُمَّ قَالَتْ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ وَكَذَا وَكَذَا نَسِيَهُ سُلَيْمَانُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, undan sopol xumdagi nabiz haqida soʻralganda, u: «Sizlardan biringiz qurbonligidan bir mesh (tayyorlash)ga ojizmi?» dedi. Soʻng: «Rasululloh ﷺ sopol xumdagi nabizdan va ancha-muncha (idish)lardan qaytardilar — yoki man qildilar», dedi. Sulaymon uni unutdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, ундан сопол хумдаги набиз ҳақида сўралганда, у: «Сизлардан бирингиз қурбонлигидан бир меш (тайёрлаш)га ожизми?» деди. Сўнг: «Расулуллоҳ ﷺ сопол хумдаги набиздан ва анча-мунча (идиш)лардан қайтардилар — ёки ман қилдилар», деди. Сулаймон уни унутди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الْخَفَّافُ قَالَ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَكْمَلَ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا وَأَلْطَفُهُمْ بِأَهْلِهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Albatta, moʻminlarning imoni eng mukammali — axloqi eng goʻzali va ahliga eng mehribonidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Албатта, мўминларнинг имони энг мукаммали — ахлоқи энг гўзали ва аҳлига энг меҳрибонидир», дедилар.
حَدَّثَنَا حَسَنٌ قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ سَالِمٍ مَوْلَى دَوْسٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَائِشَةَ تَقُولُ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍأَسْبِغْ الْوُضُوءَ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِ
Oisha (roziyallohu anho) Abdurahmon ibn Abu Bakrga: «Tahoratni mukammal (asbagʻ) qil; chunki men Rasululloh ﷺning: ‹Doʻzaxdan (boʻladigan azob) tovonlar uchun voy boʻlsin!› deyayotganlarini eshitganman», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) Абдураҳмон ибн Абу Бакрга: «Таҳоратни мукаммал (асбағ) қил; чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Дўзахдан (бўладиган азоб) товонлар учун вой бўлсин!› деяётганларини эшитганман», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ الْفَضْلِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ أَبِي جَعْفَرٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَاكَانَتْ تَدَّانُ فَقِيلَ لَهَا مَا لَكِ وَلِلدَّيْنِ فَقَالَتْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ عَبْدٍ كَانَتْ لَهُ نِيَّةٌ فِي أَدَاءِ دَيْنِهِ إِلَّا كَانَ لَهُ مِنْ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ عَوْنٌ فَأَنَا أَلْتَمِسُ ذَلِكَ الْعَوْنَ
Oisha (roziyallohu anho) qarz olar edi. Unga: «Sizga nima boʻldi, nega qarz olasiz?» deyildi. U: «Rasululloh ﷺ: ‹Qaysi bir bandaning qarzini ado etish niyati boʻlsa, albatta unga aziz va ulugʻ Allohdan yordam boʻladi›, dedilar. Men ana shu yordamni talab qilaman», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) қарз олар эди. Унга: «Сизга нима бўлди, нега қарз оласиз?» дейилди. У: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Қайси бир банданинг қарзини адо этиш нияти бўлса, албатта унга азиз ва улуғ Аллоҳдан ёрдам бўлади›, дедилар. Мен ана шу ёрдамни талаб қиламан», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ يُحَدِّثُ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَصَدَّقَتْ الْمَرْأَةُ مِنْ بَيْتِ زَوْجِهَا كَانَ لَهَا بِهِ أَجْرٌ وَلِلزَّوْجِ مِثْلُ ذَلِكَ وَلِلْخَازِنِ مِثْلُ ذَلِكَ وَلَا يَنْقُصُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا مِنْ أَجْرِ صَاحِبِهِ شَيْئًا لِلزَّوْجِ بِمَا اكْتَسَبَ وَلَهَا بِمَا أَنْفَقَتْ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ayol eri uyidan sadaqa qilsa, unga ajr boʻladi, eriga ham xuddi shundayin ajr boʻladi, xazinabonga ham xuddi shundayin ajr boʻladi. Ularning hech biri boshqasining ajridan biror narsani kamaytirmaydi. Erga topgani uchun, ayolga esa sarflagani uchun ajr boʻladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аёл эри уйидан садақа қилса, унга ажр бўлади, эрига ҳам худди шундайин ажр бўлади, хазинабонга ҳам худди шундайин ажр бўлади. Уларнинг ҳеч бири бошқасининг ажридан бирор нарсани камайтирмайди. Эрга топгани учун, аёлга эса сарфлагани учун ажр бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصْبِحُ جُنُبًا ثُمَّ يَغْتَسِلُ ثُمَّ يَغْدُو إِلَى الْمَسْجِدِ وَرَأْسُهُ يَقْطُرُ ثُمَّ يَصُومُ ذَلِكَ الْيَوْمَفَأَخْبَرْتُ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ بِقَوْلِهَا فَقَالَ لِي أَخْبِرْ أَبَا هُرَيْرَةَ بِقَوْلِ عَائِشَةَ فَقُلْتُ إِنَّهُ لِي صَدِيقٌ فَأُحِبُّ أَنْ تُعْفِيَنِي فَقَالَ عَزَمْتُ عَلَيْكَ لَمَا انْطَلَقْتَ إِلَيْهِ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَهُوَ إِلَى أَبِي هُرَيْرَةَ فَأَخْبَرْتُهُ بِقَوْلِهَا فَقَالَ عَائِشَةُ إِذَنْ أَعْلَمُ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Abu Bakr ibn Abdurrahmon otasidan rivoyat qiladi: U aytdi: Men Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga kirdim. U: «Rasululloh ﷺ junub holda tongni qarshilar, soʻng gʻusl qilar, soʻng boshlaridan suv tomib turgan holda masjidga chiqar va oʻsha kuni roʻza tutar edilar», dedi. Men Marvon ibn Hakamga uning gapini xabar berdim. U menga: «Abu Hurayraga Oishaning gapini yetkaz», dedi. Men: «U menga doʻst, meni bundan afv etsangiz», dedim. U: «Uning oldiga borishingni qatʼiy talab qilaman», dedi. Bas, men va u Abu Hurayraning oldiga bordik va men unga uning gapini yetkazdim. U: «Unday boʻlsa, Oisha Rasululloh ﷺ haqida bilimliroqdir», dedi.Абу Бакр ибн Абдурраҳмон отасидан ривоят қилади: У айтди: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига кирдим. У: «Расулуллоҳ ﷺ жунуб ҳолда тонгни қаршилар, сўнг ғусл қилар, сўнг бошларидан сув томиб турган ҳолда масжидга чиқар ва ўша куни рўза тутар эдилар», деди. Мен Марвон ибн Ҳакамга унинг гапини хабар бердим. У менга: «Абу Ҳурайрага Оишанинг гапини етказ», деди. Мен: «У менга дўст, мени бундан афв этсангиз», дедим. У: «Унинг олдига боришингни қатъий талаб қиламан», деди. Бас, мен ва у Абу Ҳурайранинг олдига бордик ва мен унга унинг гапини етказдим. У: «Ундай бўлса, Оиша Расулуллоҳ ﷺ ҳақида билимлироқдир», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ دَخَلَ عَلَيْهَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَهَا يَوْمَ فِطْرٍ أَوْ أَضْحًى وَعِنْدَهَا جَارِيَتَانِ تَضْرِبَانِ بِدُفَّيْنِ فَانْتَهَرَهُمَا أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعْنَا يَا أَبَا بَكْرٍ إِنَّ لِكُلِّ قَوْمٍ عِيدًا وَإِنَّ عِيدَنَا هَذَا الْيَوْمَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr uning huzuriga kirdi, Rasululloh ﷺ esa uning yonlarida edilar — fitr yoki azho (hayit) kuni edi. Uning yonida ikki joriya ikkita childirma chalayotgan edi. Abu Bakr ularni jerkib berdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bizni qoʻyib ber, ey Abu Bakr, albatta har bir qavmning bayrami bordir va albatta bizning bayramimiz mana shu kundir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абу Бакр унинг ҳузурига кирди, Расулуллоҳ ﷺ эса унинг ёнларида эдилар — фитр ёки азҳо (ҳайит) куни эди. Унинг ёнида икки жория иккита чилдирма чалаётган эди. Абу Бакр уларни жеркиб берди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бизни қўйиб бер, эй Абу Бакр, албатта ҳар бир қавмнинг байрами бордир ва албатта бизнинг байрамимиз мана шу кундир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ مُعْتَكِفًا فِي الْمَسْجِدِ فَتَجِيءُ عَائِشَةُ فَيُخْرِجُ رَأْسَهُ فَتُرَجِّلُهُ وَهِيَ حَائِضٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot masjidda iʼtikofda boʻlar, Oisha kelar, u zot boshlarini chiqarar, u esa hayzli holida uni tarar edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зот масжидда иътикофда бўлар, Оиша келар, у зот бошларини чиқарар, у эса ҳайзли ҳолида уни тарар эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ فَرْوَةَ بْنِ نَوْفَلٍ قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَأَخْبِرِينِي بِدُعَاءٍ كَانَ يَدْعُو بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ كَانَ يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا عَمِلْتُ وَمَنْ شَرِّ مَا لَمْ أَعْمَلْ
Farva ibn Navfal aytdi: Men Oisha (roziyallohu anho)ga: «Menga Rasululloh ﷺ aytadigan bir duoni aytib bering», dedim. U: «U zot: ‹Allohumma, men qilgan ishlarimning yomonligidan va qilmagan ishlarimning yomonligidan Sendan panoh soʻrayman›, deb koʻp aytar edilar», dedi.Фарва ибн Навфал айтди: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)га: «Менга Расулуллоҳ ﷺ айтадиган бир дуони айтиб беринг», дедим. У: «У зот: ‹Аллоҳумма, мен қилган ишларимнинг ёмонлигидан ва қилмаган ишларимнинг ёмонлигидан Сендан паноҳ сўрайман›, деб кўп айтар эдилар», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي الضُّحَى عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ فِي رُكُوعِهِ وَسُجُودِهِ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَبِحَمْدِكَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ rukuʼ va sajdalarida: «Subhonaka-llohumma robbano va bihamdik, allohummagʻfir liy (Pokim Sen, ey Allohim, Robbimiz, va Senga hamd bilan; Allohim, meni magʻfirat qil)», deb koʻp aytar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рукуъ ва саждаларида: «Субҳонака-ллоҳумма роббано ва биҳамдик, аллоҳуммағфир лий (Поким Сен, эй Аллоҳим, Роббимиз, ва Сенга ҳамд билан; Аллоҳим, мени мағфират қил)», деб кўп айтар эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَتْ لِي عَمْرَةُ أَعْطِنِي قِطْعَةً مِنْ أَرْضِكَ أُدْفَنْ فِيهَا فَإِنِّي سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُ كَسْرُ عَظْمِ الْمَيِّتِ مِثْلُ كَسْرِ عَظْمِ الْحَيِّقَالَ مُحَمَّدٌ وَكَانَ مَوْلًى مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ يُحَدِّثُهُ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Muhammad ibn Abdurrahmon Ansoriy aytdi: Amra menga: «Menga yeringdan bir boʻlak ber, unga dafn etilay. Chunki men Oisha (roziyallohu anho)ning: ‹Mayyitning suyagini sindirish tirikning suyagini sindirish kabidir›, deganini eshitganman», dedi. Muhammad aytdi: Madina ahlidan boʻlgan bir mavlo buni Oishadan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilib aytar edi.Муҳаммад ибн Абдурраҳмон Ансорий айтди: Амра менга: «Менга ерингдан бир бўлак бер, унга дафн этилай. Чунки мен Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг: ‹Маййитнинг суягини синдириш тирикнинг суягини синдириш кабидир›, деганини эшитганман», деди. Муҳаммад айтди: Мадина аҳлидан бўлган бир мавло буни Оишадан, у Набий ﷺдан ривоят қилиб айтар эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَمَّتِهِ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ أَوْ لَمْ يُصَلِّ إِلَّا رَكْعَتَيْنِ أَقُولُ يَقْرَأُ فِيهِمَا بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Tong otganida Rasululloh ﷺ ikki rakaat oʻqir edilar» — yoki: «ikki rakaatdan boshqasini oʻqimas edilar. Men: ‹Ularda Kitobning Fotihasini oʻqisalar kerak›, der edim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Тонг отганида Расулуллоҳ ﷺ икки ракаат ўқир эдилар» — ёки: «икки ракаатдан бошқасини ўқимас эдилар. Мен: ‹Уларда Китобнинг Фотиҳасини ўқисалар керак›, дер эдим», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ بُدَيْلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَ كُنْتُ شَاكِيًا بِفَارِسَ فَكُنْتُ أُصَلِّي قَاعِدًا فَسَأَلْتُ عَنْ ذَلِكَ عَائِشَةَ فَقَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي لَيْلًا طَوِيلًا قَائِمًا وَلَيْلًا طَوِيلًا قَاعِدًا فَإِذَا قَرَأَ قَائِمًا رَكَعَ أَوْ خَشَعَ قَائِمًا وَإِذَا قَرَأَ قَاعِدًا رَكَعَ قَاعِدًا
Abdulloh ibn Shaqiq aytdi: Men Forsda kasal boʻldim va oʻtirgan holda namoz oʻqir edim. Bu haqda Oisha (roziyallohu anho)dan soʻradim. U: «Rasululloh ﷺ uzoq kechani tik turib, uzoq kechani oʻtirib namoz oʻqir edilar. Tik turib qiroat qilsalar, tik turgan holda rukuʼ qilardilar, oʻtirib qiroat qilsalar, oʻtirgan holda rukuʼ qilardilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Шақиқ айтди: Мен Форсда касал бўлдим ва ўтирган ҳолда намоз ўқир эдим. Бу ҳақда Оиша (розияллоҳу анҳо)дан сўрадим. У: «Расулуллоҳ ﷺ узоқ кечани тик туриб, узоқ кечани ўтириб намоз ўқир эдилар. Тик туриб қироат қилсалар, тик турган ҳолда рукуъ қилардилар, ўтириб қироат қилсалар, ўтирган ҳолда рукуъ қилардилар», деди.