وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ , ثنا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى , ثنا ابْنُ لَهِيعَةَ , ثنا خَالِدُ بْنُ يَزِيدَ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكَبِّرُ فِي الْعِيدَيْنِ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ تَكْبِيرَةً سِوَى تَكْبِيرَةِ الاسْتِفْتَاحِ , يَقْرَأُ بِ ق وَالْقُرْآنِ الْمَجِيدِ , وَ اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ "
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ ikki hayitda iftitoh takbiridan tashqari oʻn ikki takbir aytar, {Qof, val-Qurʼonil-majid} va {Iqtarabatis-soatu}ni oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ икки ҳайитда ифтитоҳ такбиридан ташқари ўн икки такбир айтар, {Қоф, вал-Қуръонил-мажид} ва {Иқтарабатис-соату}ни ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ ثَابِتٍ ، ثنا عُبَيْدُ بْنُ شَرِيكٍ , ثنا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ , ثنا ابْنُ لَهِيعَةَ , عَنْ عَقِيلٍ , عَنِ ابْنِ شِهَابٍ , عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكَبِّرُ فِي الْعِيدَيْنِ فِي الأُولَى سَبْعَ تَكْبِيرَاتٍ , وَفِي الثَّانِيَةِ بِخَمْسِ تَكْبِيرَاتٍ قَبْلَ الْقِرَاءَةِ "
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Nabiy ﷺ ikki hayitda birinchisida yetti takbir, ikkinchisida esa qiroatdan oldin besh takbir aytar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Набий ﷺ икки ҳайитда биринчисида етти такбир, иккинчисида эса қироатдан олдин беш такбир айтар эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي دَاوُدَ ، ثنا أَبُو الطَّاهِرِ ، وَقُرِئَ عَلَى الْحَارِثِ بْنِ مِسْكِينٍ , وَأَنَا أَسْمَعُ ، قَالا : حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ , أَخْبَرَنِي ابْنُ لَهِيعَةَ , عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ , عَنِ ابْنِ شِهَابٍ , عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَبَّرَ فِي الْفِطْرِ وَالأَضْحَى سَبْعًا , وَخَمْسًا سِوَى تَكْبِيرَتَيِ الرُّكُوعِ " . لَفْظُ أَبِي الطَّاهِرِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Fitr va Azhoda rukuʼning ikki takbiridan tashqari yetti va besh takbir aytdilar. Bu Abu Tohirning lafzidir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Фитр ва Азҳода рукуънинг икки такбиридан ташқари етти ва беш такбир айтдилар. Бу Абу Тоҳирнинг лафзидир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي دَاوُدَ , ثنا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ , ثنا الْوَلِيدُ , نا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ نَمِرٍ الْيَحْصِبِيُّ أَنَّهُ سَأَلَ الزُّهْرِيَّ , فَقَالَ الزُّهْرِيُّ : أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : كَسَفَتِ الشَّمْسُ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلا فَنَادَى : " إِنَّ الصَّلاةَ جَامِعَةٌ " . قَالَ لَنَا ابْنُ أَبِي دَاوُدَ : هَذِهِ سُنَّةٌ تَفَرَّدَ بِهَا أَهْلُ الْمَدِينَةِ , وَلَمْ يَرْوِهِ إِلا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ نَمِرٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ النِّدَاءُ بِصَلاةِ الْكُسُوفِ . قَالَ الشَّيْخُ : تَابَعَهُ الأَوْزَاعِيُّ , عَنِ الزُّهْرِيِّ . حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي دَاوُدَ , حَدَّثَنَا عَمْرٌو , قَالَ : ثنا الْوَلِيدُ , نا الأَوْزَاعِيُّ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ , مِثْلَهُ سَوَاءً
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Quyosh tutildi va Rasululloh ﷺ bir kishiga buyurdilar, u: «Namoz jamoat bilan (oʻqiladi)», deb nido qildi. Ibn Abu Dovud bizga aytdi: Bu — Madina ahli yolgʻiz oʻzi rivoyat qilgan sunnatdir; kusuf namoziga nido qilishni az-Zuhriydan Abdurrahmon ibn Namirdan boshqa hech kim rivoyat qilmagan. Shayx (ad-Doraqutniy) aytdi: Unga al-Avzoiy az-Zuhriydan (rivoyat qilib) mutobaat qilgan; al-Valid al-Avzoiydan, u az-Zuhriydan xuddi shuning oʻzini rivoyat qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Қуёш тутилди ва Расулуллоҳ ﷺ бир кишига буюрдилар, у: «Намоз жамоат билан (ўқилади)», деб нидо қилди. Ибн Абу Довуд бизга айтди: Бу — Мадина аҳли ёлғиз ўзи ривоят қилган суннатдир; кусуф намозига нидо қилишни аз-Зуҳрийдан Абдурраҳмон ибн Намирдан бошқа ҳеч ким ривоят қилмаган. Шайх (ад-Дорақутний) айтди: Унга ал-Авзоий аз-Зуҳрийдан (ривоят қилиб) мутобаат қилган; ал-Валид ал-Авзоийдан, у аз-Зуҳрийдан худди шунинг ўзини ривоят қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ الأَشْعَثِ , ثنا أَبُو الْحَارِثِ مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ , عَنْ يُونُسَ , عَنِ ابْنِ شِهَابٍ , أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ , عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَتْ : كَسَفَتِ الشَّمْسُ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَسْجِدِ , فَقَامَ فَكَبَّرَ وَصَفَّ النَّاسَ وَرَاءَهُ , فَاقْتَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً , ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلا , ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ , فَقَالَ : " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ , رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ " , ثُمَّ قَامَ فَاقْتَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً هِيَ أَدْنَى مِنَ الْقِرَاءَةِ الأُولَى , ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلا وَهُوَ أَدْنَى مِنَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ , وَقَالَ : " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ , رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ " , ثُمَّ فَعَلَ فِي الرَّكْعَةِ الأُخْرَى مثل ذَلِكَ فَاسْتَكْمَلَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ , وَانْجَلَتِ الشَّمْسُ قَبْلَ أَنْ يَنْصَرِفَ . حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ , حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ , ثنا عَنْبَسَةُ , ثنا يُونُسُ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، قَالَ : وَكَانَ كَثِيرُ بْنُ الْعَبَّاسِ , يُحَدِّثُ , أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ , كَانَ يُحَدِّثُ , أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى فِي كُسُوفِ الشَّمْسِ , مثل حَدِيثِ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " أَنَّهُ صَلَّى فِي كُلِّ رَكْعَةٍ رَكْعَتَيْنِ "
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ hayotliklarida quyosh tutildi. Shunda Rasululloh ﷺ masjidga chiqdilar-da, turib takbir aytdilar va odamlar u zotning ortida saf tortdi. Rasululloh ﷺ uzoq qiroat qildilar, soʻng takbir aytib, uzoq rukuga bordilar; soʻng boshlarini koʻtarib: «Samiallohu liman hamidah, Rabbano va lakal-hamd», dedilar. Soʻng turib, birinchi qiroatdan kamroq uzun qiroat qildilar, soʻng takbir aytib, birinchi rukudan qisqaroq uzun rukuga bordilar va: «Samiallohu liman hamidah, Rabbano va lakal-hamd», dedilar. Soʻng keyingi rakaatda ham shunga oʻxshash qildilar. Shu tariqa toʻrt ruku va toʻrt sajdani toʻliq qildilar va (u zot namozdan) chiqishdan oldin quyosh ochildi. Az-Zuhriy aytdi: Kasir ibn al-Abbos, Abdulloh ibn Abbos Rasululloh ﷺ quyosh tutilishida — Urvaning Oishadan, u Nabiy ﷺdan (qilgan) rivoyatiga oʻxshash — namoz oʻqiganlarini, har bir rakaatda ikki ruku qilganlarini soʻzlab berardi, deb rivoyat qilar edi.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳаётликларида қуёш тутилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ масжидга чиқдилар-да, туриб такбир айтдилар ва одамлар у зотнинг ортида саф тортди. Расулуллоҳ ﷺ узоқ қироат қилдилар, сўнг такбир айтиб, узоқ рукуга бордилар; сўнг бошларини кўтариб: «Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Раббано ва лакал-ҳамд», дедилар. Сўнг туриб, биринчи қироатдан камроқ узун қироат қилдилар, сўнг такбир айтиб, биринчи рукудан қисқароқ узун рукуга бордилар ва: «Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Раббано ва лакал-ҳамд», дедилар. Сўнг кейинги ракаатда ҳам шунга ўхшаш қилдилар. Шу тариқа тўрт руку ва тўрт саждани тўлиқ қилдилар ва (у зот намоздан) чиқишдан олдин қуёш очилди. Аз-Зуҳрий айтди: Касир ибн ал-Аббос, Абдуллоҳ ибн Аббос Расулуллоҳ ﷺ қуёш тутилишида — Урванинг Оишадан, у Набий ﷺдан (қилган) ривоятига ўхшаш — намоз ўқиганларини, ҳар бир ракаатда икки руку қилганларини сўзлаб берарди, деб ривоят қилар эди.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي دَاوُدَ , ثنا عَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ مَزْيَدٍ , أَخْبَرَنِي أبِي , ثنا الأَوْزَاعِيُّ ، أَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ ، أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ , عَنْ عَائِشَةَ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً يَجْهَرُ بِهَا " , يَعْنِي فِي صَلاةِ الْكُسُوفِ . قَالَ ابْنُ أَبِي دَاوُدَ : هَذِهِ سُنَّةٌ تَفَرَّدَ بِهَا أَهْلُ الْمَدِينَةِ الْجَهْرُ
Urva ibn az-Zubayr Oisha (roziyallohu anho)dan xabar berdiki, Nabiy ﷺ uzun qiroat qilib, uni ovoz chiqarib oʻqidilar — yaʼni kusuf namozida. Ibn Abu Dovud aytdi: Bu — ovoz chiqarib oʻqish — Madina ahli yolgʻiz oʻzi rivoyat qilgan sunnatdir.Урва ибн аз-Зубайр Оиша (розияллоҳу анҳо)дан хабар бердики, Набий ﷺ узун қироат қилиб, уни овоз чиқариб ўқидилар — яъни кусуф намозида. Ибн Абу Довуд айтди: Бу — овоз чиқариб ўқиш — Мадина аҳли ёлғиз ўзи ривоят қилган суннатдир.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الزُّهْرِيُّ , ثنا سَعِيدُ بْنُ حَفْصٍ خَالُ النُّفَيْلِيِّ , ثنا مُوسَى بْنُ أَعْيَنَ , عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ رَاشِدٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي فِي كُسُوفِ الشَّمْسِ وَالْقَمَرِ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ وَقَرَأَ فِي الرَّكْعَةِ الأُولَى بِ الْعَنْكَبُوتِ , أَوِ الرُّومِ , وَفِي الثَّانِيَةِ بِ يَاسِينَ "
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ quyosh va oy tutilganda toʻrt ruku va toʻrt sajda bilan namoz oʻqir edilar; birinchi rakaatda Ankabut yoki Rum (surasi)ni, ikkinchisida Yosinni oʻqidilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ қуёш ва ой тутилганда тўрт руку ва тўрт сажда билан намоз ўқир эдилар; биринчи ракаатда Анкабут ёки Рум (сураси)ни, иккинчисида Ёсинни ўқидилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ , حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ , عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ عُتْبَةَ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ مِنْ جِنَازَةٍ بِالْبَقِيعِ , وَأَنَا أَجِدُ صُدَاعًا فِي رَأْسِي وَأَنَا أَقُولُ : وَارَأْسَاهُ , فَقَالَ : " بَلْ أَنَا وَارَأْسَاهُ " , ثُمَّ قَالَ : " مَا ضَرَّكِ لَوْ مِتِّ قَبْلِي فَكَفَّنْتُكِ ثُمَّ صَلَّيْتُ عَلَيْكِ وَدَفَنْتُكِ " , قَالَتْ : كَأَنِّي بِكَ وَاللَّهِ لَوْ قَدْ فَعَلْتَ ذَلِكَ , رَجَعْتَ إِلَى بَيْتِي فَعَرَّسْتَ فِيهِ بِبَعْضِ نِسَائِكَ , فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ بَدَى فِي وَجَعِهِ الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ . حَدَّثَنَا ابْنُ الصَّوَّافِ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ , نا أَبِي زَادَ , وَقَالَ فِيهِ " فَغَسَّلْتُكِ وَكَفَّنْتُكِ " . حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ يَحْيَى الآدَمِيُّ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ الْحُنَيْنِيُّ , نا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ وَاقِدٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ , عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ بِهَا , وَقَالَ فِيهِ " فَغَسَّلْتُكِ "
Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Rasululloh ﷺ bir kuni Baqiʼdagi bir janozadan qaytdilar, men esa boshimda ogʻriq sezib: «Voy boshim!», deb turgan edim. Shunda u zot: «Balki men — voy boshim!», dedilar. Soʻng: «Mendan oldin oʻlib qolsang, senga nima ziyon boʻlardi? Men seni kafanlab, senga namoz oʻqib, seni dafn qilardim», dedilar. Men: «Allohga qasamki, sen shunday qilsang, uyimga qaytib, unda xotinlaringdan biri bilan kechani oʻtkazayotganingni koʻrib turgandekman», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ tabassum qildilar. Soʻng u zot vafot etgan ogʻriqlari boshlandi. Abdulloh ibn Ahmad otasidan ziyoda qilib rivoyat qildi va unda: «Seni yuvib, kafanlardim», deyilgan. Ahmad ibn Abdulmalik ibn Voqid ham Muhammad ibn Salamadan, u Ibn Ishoqdan shuni rivoyat qildi va unda: «Seni yuvardim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ бир куни Бақиъдаги бир жанозадан қайтдилар, мен эса бошимда оғриқ сезиб: «Вой бошим!», деб турган эдим. Шунда у зот: «Балки мен — вой бошим!», дедилар. Сўнг: «Мендан олдин ўлиб қолсанг, сенга нима зиён бўларди? Мен сени кафанлаб, сенга намоз ўқиб, сени дафн қилардим», дедилар. Мен: «Аллоҳга қасамки, сен шундай қилсанг, уйимга қайтиб, унда хотинларингдан бири билан кечани ўтказаётганингни кўриб тургандекман», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ табассум қилдилар. Сўнг у зот вафот этган оғриқлари бошланди. Абдуллоҳ ибн Аҳмад отасидан зиёда қилиб ривоят қилди ва унда: «Сени ювиб, кафанлардим», дейилган. Аҳмад ибн Абдулмалик ибн Воқид ҳам Муҳаммад ибн Саламадан, у Ибн Ишоқдан шуни ривоят қилди ва унда: «Сени ювардим», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ , ثنا حَكَّامُ بْنُ سَلْمٍ , عَنْ عَنْبَسَةَ , عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي , فَإِذَا اسْتَفْتَحَ إِنْسَانٌ الْبَابَ فَتَحَ لَهُ مَا كَانَ فِي قِبْلَتِهِ , أَوْ عَنْ يَمِينِهِ أَوْ عَنْ يَسَارِهِ , وَلا يَسْتَدْبِرُ الْقِبْلَةَ "
Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Rasululloh ﷺ namoz oʻqir edilar. Biror kishi eshikni ochishni soʻrasa, u zot — qiblalarida yoki oʻng tomonlarida, yoki chap tomonlarida boʻlsa — unga ochib berar va qiblaga orqa oʻgirmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқир эдилар. Бирор киши эшикни очишни сўраса, у зот — қиблаларида ёки ўнг томонларида, ёки чап томонларида бўлса — унга очиб берар ва қиблага орқа ўгирмас эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ الأَشْعَثِ ، ثنا عَمِّي , ثنا مُسَدَّدٌ , ثنا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ , عَنْ بُرْدٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي وَالْبَابُ عَلَيْهِ مُغْلَقٌ فَجِئْتُ فَاسْتَفْتَحْتُ , فَمَشَى فَفَتَحَ لِي , ثُمَّ رَجَعَ إِلَى مُصَلاهُ " , وَذَكَرَتْ أَنَّ الْبَابَ كَانَ فِي الْقِبْلَةِ
Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Rasululloh ﷺ eshik yopiq holda namoz oʻqiyotgan edilar. Men kelib, (eshikni ochishni) soʻradim. U zot yurib borib, menga ochdilar, soʻng namozgohlariga qaytdilar. (Oisha) eshik qibla tomonda edi, deb zikr qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ эшик ёпиқ ҳолда намоз ўқиётган эдилар. Мен келиб, (эшикни очишни) сўрадим. У зот юриб бориб, менга очдилар, сўнг намозгоҳларига қайтдилар. (Оиша) эшик қибла томонда эди, деб зикр қилди.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي دَاوُدَ , ثنا عَمِّي , وَشَاذَانُ , قَالا : نا حَجَّاجٌ , ثنا حَمَّادٌ , عَنْ بُرْدٍ أَبِي الْعَلاءِ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " اسْتَفْتَحْتُ الْبَابَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمٌ يُصَلِّي , فَمَشَى عَنْ يَمِينِهِ أَوْ عَنْ شِمَالِهِ فَفَتَحَ لِي , ثُمَّ عَادَ إِلَى مَقَامِهِ "
Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Men eshikni ochishni soʻradim, Rasululloh ﷺ esa turib namoz oʻqiyotgan edilar. U zot oʻng tomonlariga yoki chap tomonlariga yurib, menga ochdilar, soʻng turgan joylariga qaytdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Мен эшикни очишни сўрадим, Расулуллоҳ ﷺ эса туриб намоз ўқиётган эдилар. У зот ўнг томонларига ёки чап томонларига юриб, менга очдилар, сўнг турган жойларига қайтдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , ثنا مُوسَى بْنُ عِيسَى بْنِ الْمُنْذِرِ , ثنا أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ , ثنا خَارِجَةُ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُسَيْنٍ , عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ . ح وَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , ثنا أَبُو عُمَرَ مُحَمَّدُ بْنُ الْفَضْلِ بْنِ سَلَمَةَ ، ثنا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ , حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ دَاوُدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مِخْرَاقٍ , عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلالٍ , عَنْ أَبِي حُسَيْنٍ , عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ الأَيْلِيِّ , أَنَّ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقَ ، حَدَّثَهُ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , سَأَلَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الرَّجُلِ يُغْمَى عَلَيْهِ فَيَتْرُكَ الصَّلاةَ , فَقَالَتْ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَيْسَ بِشَيْءٍ مِنْ ذَلِكَ قَضَاءٌ , إِلا أَنْ يُغْمَى عَلَيْهِ فِي وَقْتِ صَلاةٍ , فَيَفِيقُ وَهُوَ فِي وَقْتِهَا فَيُصَلِّيهَا " . لَفْظُهُمَا وَاحِدٌ إِلا أَنَّ خَارِجَةَ , قَالَ : عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُسَيْنٍ , عَنِ الْحَكَمِ
Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) Rasululloh ﷺdan behush boʻlib qolib, namozni tark etgan kishi haqida soʻradi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Bulardan hech birining qazosi yoʻq, magar bir namoz vaqtida behush boʻlsa-yu, oʻsha namoz vaqti ichida oʻziga kelsa, uni oʻqiydi», dedilar. Ikkisining lafzi bir xil, faqat Xorija: Abdulloh ibn Husayndan, u Hakamdan, dedi.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) Расулуллоҳ ﷺдан беҳуш бўлиб қолиб, намозни тарк этган киши ҳақида сўради. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Булардан ҳеч бирининг қазоси йўқ, магар бир намоз вақтида беҳуш бўлса-ю, ўша намоз вақти ичида ўзига келса, уни ўқийди», дедилар. Иккисининг лафзи бир хил, фақат Хорижа: Абдуллоҳ ибн Ҳусайндан, у Ҳакамдан, деди.
حَدَّثَنَا أَبُو طَلْحَةَ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْكَرِيمِ ، ثنا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ , ثنا شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ , عَنْ حَارِثَةَ بْنِ مُحَمَّدٍ . ح وَحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ دُبَيْسِ بْنِ أَحْمَدَ الْحَدَّادُ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُنَادِي , ثنا أَبُو بَدْرٍ ، ثنا حَارِثَةُ . ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ كَامِلٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ سَعْدٍ الْعَوْفِيُّ , ثنا أَبُو بَدْرٍ ، نا حَارِثَةُ . ح وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُبَشِّرٍ , ثنا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ الْجَوَارِبِيُّ , ثنا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ , حَدَّثَنَا هُرَيْمٌ , عَنْ حَارِثَةَ , عَنْ عَمْرَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَيْسَ فِي الْمَالِ زَكَاةٌ , حَتَّى يَحُولَ عَلَيْهِ الْحَوْلُ " . قَالَ نَصْرٌ : لا زَكَاةَ فِي مَالٍ , وَقَالَ الْبَاقُونَ : لَيْسَ فِي الْمَالِ زَكَاةٌ . حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ الْحُنَيْنِيُّ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ , ثنا أَبُو كُدَيْنَةَ ، ثنا حَارِثَةُ , مِثْلَهُ سَوَاءً
Oisha (roziyallohu anho) aytdilar: Rasululloh ﷺ: «Molda, unga bir yil oʻtmaguncha, zakot yoʻq», dedilar. Nasr: «Molda zakot yoʻq», dedi; qolganlari esa: «Molda zakot boʻlmaydi», dedilar. Abu Kudayna ham Horisadan xuddi shunday rivoyat qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ: «Молда, унга бир йил ўтмагунча, закот йўқ», дедилар. Наср: «Молда закот йўқ», деди; қолганлари эса: «Молда закот бўлмайди», дедилар. Абу Кудайна ҳам Ҳорисадан худди шундай ривоят қилди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ وَهْبٍ الْبُنْدَارُ , نا مُوسَى بْنُ إِسْحَاقَ , نا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ , ثنا صَالِحُ بْنُ مُوسَى , عَنْ مَنْصُورٍ , عَنْ إِبْرَاهِيمَ , عَنِ الأَسْوَدِ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَيْسَ فِيمَا أَنْبَتَتِ الأَرْضُ مِنَ الْخَضِرِ زَكَاةٌ "
Oisha (roziyallohu anho) aytdilar: Rasululloh ﷺ: «Yer undirgan koʻkatlarda zakot yoʻq», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ: «Ер ундирган кўкатларда закот йўқ», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ أَبُو نَشِيطٍ , ثنا عَمْرُو بْنُ الرَّبِيعِ بْنِ طَارِقٍ , ثنا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ , أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ عَطَاءٍ أَخْبَرَهُ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادِ بْنِ الْهَادِ , أَنَّهُ قَالَ : دَخَلْنَا عَلَى عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَتْ : دَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَأَى فِي يَدَيَّ فَتَخَاتٍ مِنْ وَرِقٍ , فَقَالَ : " مَا هَذَا يَا عَائِشَةُ ؟ " ، فَقُلْتُ : صَنَعْتُهُنَّ أَتَزَيَّنُ لَكَ فِيهِنَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : " أَتُؤَدِّينَ زَكَاتَهُنَّ ؟ " ، فَقُلْتُ : لا أَوْ مَا شَاءَ اللَّهُ مِنْ ذَلِكَ , قَالَ : " هُنَّ حَسْبُكِ مِنَ النَّارِ " . مُحَمَّدُ بْنُ عَطَاءٍ هَذَا مَجْهُولٌ
Abdulloh ibn Shaddod ibn al-Hod shunday dedi: Biz Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga kirdik. U: «Rasululloh ﷺ mening huzurimga kirib, qoʻlimda kumushdan uzuklar koʻrdilaru: ‹Bu nima, ey Oisha?› dedilar. Men: ‹Bularni sizga ziynatlanish uchun oʻzim yasadim, yo Rasululloh›, dedim. U zot: ‹Bularning zakotini berasanmi?› dedilar. Men: ‹Yoʻq› yoki ‹Alloh xohlagancha (beraman)›, dedim. U zot: ‹U seni doʻzaxga (yetkazishga) kifoya qiladi›, dedilar», dedi. Bu Muhammad ibn Ato majhuldir.Абдуллоҳ ибн Шаддод ибн ал-Ҳод шундай деди: Биз Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига кирдик. У: «Расулуллоҳ ﷺ менинг ҳузуримга кириб, қўлимда кумушдан узуклар кўрдилару: ‹Бу нима, эй Оиша?› дедилар. Мен: ‹Буларни сизга зийнатланиш учун ўзим ясадим, ё Расулуллоҳ›, дедим. У зот: ‹Буларнинг закотини берасанми?› дедилар. Мен: ‹Йўқ› ёки ‹Аллоҳ хоҳлаганча (бераман)›, дедим. У зот: ‹У сени дўзахга (етказишга) кифоя қилади›, дедилар», деди. Бу Муҳаммад ибн Ато мажҳулдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , ثنا يَحْيَى بْنُ أَبِي طَالِبٍ , ثنا عَبْدُ الْوَهَّابِ , أنا الْحُسَيْنُ الْمُعَلِّمُ , عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ , عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " لا بَأْسَ بِلُبْسِ الْحُلِيِّ إِذَا أُعْطِيَ زَكَاتُهُ "
Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: «Zakoti berilgan boʻlsa, taqinchoq taqishda zarar yoʻq».Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: «Закоти берилган бўлса, тақинчоқ тақишда зарар йўқ».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ النَّقَّاشُ الْمُقْرِئُ , ثنا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَجَّاجِ بْنِ رِشْدِينَ , ثنا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ الْجُعْفِيُّ , ثنا صَالِحُ بْنُ مُوسَى الطَّلْحِيُّ , ثنا مَنْصُورٌ , عَنْ إِبْرَاهِيمَ , عَنِ الأَسْوَدِ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " جَرَتِ السُّنَّةُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي صَدَاقِ النِّسَاءِ اثْنَا عَشَرَ أُوقِيَّةً , الأُوقِيَّةُ أَرْبَعُونَ دِرْهَمًا فَذَلِكَ ثَمَانُونَ وَأَرْبَعُمِائَةِ دِرْهَمٍ , وَجَرَتِ السُّنَّةُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْغُسْلِ مِنَ الْجَنَابَةِ صَاعٌ , وَالْوُضُوءُ رَطْلَيْنِ , وَالصَّاعُ ثَمَانِيَةُ أَرْطَالٍ , وَجَرَتِ السُّنَّةُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا أَخْرَجَتِ الأَرْضُ : الْحِنْطَةَ وَالشَّعِيرَ , وَالزَّبِيبَ وَالتَّمْرَ , إِذَا بَلَغَ خَمْسَةَ أَوْسُقٍ , الْوَسْقُ سِتُّونَ صَاعًا , فَذَلِكَ ثَلاثُمِائَةِ صَاعٍ بِهَذَا الصَّاعِ الَّذِي جَرَتْ بِهِ السُّنَّةُ " . لَمْ يَرْوِهِ عَنْ مَنْصُورِ بِهَذَا الإِسْنَادِ , غَيْرُ صَالِحِ بْنِ مُوسَى وَهُوَ ضَعِيفُ الْحَدِيثِ
Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: «Rasululloh ﷺdan ayollarning mahri toʻgʻrisida sunnat oʻn ikki uqiya boʻlib joriy boʻldi; uqiya qirq dirham boʻlib, bu — toʻrt yuz sakson dirhamdir. Rasululloh ﷺdan janobat gʻusli toʻgʻrisida bir soʼ, tahorat uchun ikki ratl boʻlib sunnat joriy boʻldi; soʼ sakkiz ratldir. Rasululloh ﷺdan yer chiqargan narsa — bugʻdoy, arpa, mayiz va xurmo toʻgʻrisida ular besh vasqqa yetganida (zakot) sunnat boʻlib joriy boʻldi; vasq oltmish soʼ boʻlib, bu — sunnat joriy boʻlgan shu soʼ bilan uch yuz soʼdir». Buni Mansurdan bu isnod bilan Solih ibn Musodan boshqa hech kim rivoyat qilmagan, u esa hadisi zaifdir.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺдан аёлларнинг маҳри тўғрисида суннат ўн икки уқия бўлиб жорий бўлди; уқия қирқ дирҳам бўлиб, бу — тўрт юз саксон дирҳамдир. Расулуллоҳ ﷺдан жанобат ғусли тўғрисида бир сў, таҳорат учун икки ратл бўлиб суннат жорий бўлди; сў саккиз ратлдир. Расулуллоҳ ﷺдан ер чиқарган нарса — буғдой, арпа, майиз ва хурмо тўғрисида улар беш васққа етганида (закот) суннат бўлиб жорий бўлди; васқ олтмиш сў бўлиб, бу — суннат жорий бўлган шу сў билан уч юз сўдир». Буни Мансурдан бу иснод билан Солиҳ ибн Мусодан бошқа ҳеч ким ривоят қилмаган, у эса ҳадиси заифдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ وَهْبٍ الْبُنْدَارُ , ثنا مُوسَى بْنُ إِسْحَاقَ الأَنْصَارِيُّ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ , ثنا صَالِحُ بْنُ مُوسَى , عَنْ مَنْصُورٍ , عَنْ إِبْرَاهِيمَ , عَنِ الأَسْوَدِ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " جَرَتِ السُّنَّةُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ لَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ أَوْسَاقٍ زَكَاةٌ , وَالْوَسْقُ سِتُّونَ صَاعًا , فَذَلِكَ ثَلاثُمِائَةِ صَاعٍ مِنَ الْحِنْطَةِ وَالشَّعِيرِ , وَالتَّمْرِ وَالزَّبِيبِ , وَلَيْسَ فِيمَا أَنْبَتَتِ الأَرْضُ مِنَ الْخَضِرِ زَكَاةٌ "
Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: «Rasululloh ﷺdan sunnat shunday joriy boʻldiki, besh vasqdan kam (hosil)da zakot yoʻqdir. Vasq oltmish soʼ boʻlib, bu — bugʻdoy, arpa, xurmo va mayizdan uch yuz soʼdir. Yer undirgan koʻkatlarda esa zakot yoʻq».Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺдан суннат шундай жорий бўлдики, беш васқдан кам (ҳосил)да закот йўқдир. Васқ олтмиш сў бўлиб, бу — буғдой, арпа, хурмо ва майиздан уч юз сўдир. Ер ундирган кўкатларда эса закот йўқ».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى . ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ صَاعِدٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ زَنْجُوَيْهِ , ثنا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , ثنا ابْنُ جُرَيْجٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , أَنَّهَا قَالَتْ وَهِيَ تَذْكُرُ شَأْنَ خَيْبَرَ , وَقَالَتْ : " كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبْعَثُ بِابْنِ رَوَاحَةَ إِلَى الْيَهُودِ فَيَخْرُصُ النَّخْلَ حِينَ تَطِيبُ أَوَّلَ التَّمْرَةِ قَبْلَ أَنْ يُؤْكَلَ مِنْهَا , ثُمَّ يُخْبِرُ يَهُودَ يَأْخُذُونَهَا بِذَلِكَ الْخَرْصِ أَوْ يَدْفَعُونَهُ إِلَيْهِمْ بِذَلِكَ الْخَرْصِ , وَإِنَّمَا كَانَ أَمْرُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْخَرْصِ لِكَيْ تُحْصَى الزَّكَاةُ قَبْلَ أَنْ تُؤْكَلَ الثِّمَارُ وَتَفَرَّقَ " . رَوَاهُ صَالِحُ بْنُ أَبِي الأَخْضَرِ , عَنِ الزُّهْرِيِّ , عَنِ ابْنِ الْمُسَيِّبِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ . وَأَرْسَلَهُ مَالِكٌ , وَمَعْمَرٌ , وَعَقِيلٌ ، وأَرْسَلَهُ مَالِكٌ , وَمَعْمَرٌ , وَعَقِيلٌ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ سَعِيدٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، مُرْسَلا . حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا إبْرَاهِيمُ بْنُ هَانِئٍ , نا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ , ثنا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , قَالَ : أُخْبِرْتُ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ , عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , نَحْوَهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u Xaybar ishini eslab shunday dedi: Nabiy ﷺ Ibn Ravohani yahudiylar oldiga yuborar edilar. U esa dastlabki xurmo pisha boshlaganda, undan yeyilishidan oldin xurmoni chamalab oʻlchab chiqar edi. Soʻng yahudiylarga xabar berar edi: ular xurmoni oʻsha chama bilan oʻzlarida olib qolar yoki oʻsha chama bilan ularga topshirar edilar. Rasululloh ﷺning chamalashga buyurishlari faqat mevalar yeyilib, boʻlinib ketishidan oldin zakot hisoblab chiqilishi uchun edi. Buni Solih ibn Abul-Axzar Zuhriydan, u Ibn Musayyabdan, u Abu Hurayradan rivoyat qilgan. Molik, Maʼmar va Uqayl esa uni Zuhriydan, u Saʼiddan, u Nabiy ﷺdan mursal qilib rivoyat qildilar. Ibn Jurayj aytdi: Menga Ibn Shihobdan, u Urvadan, u Oishadan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash xabar berildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у Хайбар ишини эслаб шундай деди: Набий ﷺ Ибн Равоҳани яҳудийлар олдига юборар эдилар. У эса дастлабки хурмо пиша бошлаганда, ундан ейилишидан олдин хурмони чамалаб ўлчаб чиқар эди. Сўнг яҳудийларга хабар берар эди: улар хурмони ўша чама билан ўзларида олиб қолар ёки ўша чама билан уларга топширар эдилар. Расулуллоҳ ﷺнинг чамалашга буюришлари фақат мевалар ейилиб, бўлиниб кетишидан олдин закот ҳисоблаб чиқилиши учун эди. Буни Солиҳ ибн Абул-Ахзар Зуҳрийдан, у Ибн Мусайябдан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилган. Молик, Маъмар ва Уқайл эса уни Зуҳрийдан, у Саъиддан, у Набий ﷺдан мурсал қилиб ривоят қилдилар. Ибн Журайж айтди: Менга Ибн Шиҳобдан, у Урвадан, у Оишадан, у Набий ﷺдан шунга ўхшаш хабар берилди.
ثنا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ النَّقَّاشُ , ثنا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَجَّاجِ بْنِ رِشْدِينَ , ثنا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ الْجُعْفِيُّ , ثنا صَالِحُ بْنُ مُوسَى الطَّلْحِيُّ , ثنا مَنْصُورٌ , عَنْ إِبْرَاهِيمَ , عَنِ الأَسْوَدِ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " جَرَتِ السُّنَّةُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْغُسْلِ مِنَ الْجَنَابَةِ صَاعٌ , وَالْوُضُوءُ رَطْلَيْنِ , وَالصَّاعُ ثَمَانِيَةُ أَرْطَالٍ " . لَمْ يَرْوِهِ عَنْ صَالِحِ , غَيْرُ مَنْصُورٍ وَهُوَ ضَعِيفُ الْحَدِيثِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Rasululloh ﷺdan sunnat shu boʻldiki, janobatdan gʻusl bir soʻ bilan, tahorat esa ikki ratl bilan boʻladi; soʻ esa sakkiz ratldir». Buni Solihdan Mansurdan boshqa hech kim rivoyat qilmagan, u esa zaif ul-hadisdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺдан суннат шу бўлдики, жанобатдан ғусл бир сў билан, таҳорат эса икки ратл билан бўлади; сў эса саккиз ратлдир». Буни Солиҳдан Мансурдан бошқа ҳеч ким ривоят қилмаган, у эса заиф ул-ҳадисдир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ ، ثنا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرِ بْنِ الْحَكَمِ , ثنا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ , عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَيْسٍ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَحَفَّظُ مِنْ هِلالِ شَعْبَانَ مَا لا يَتَحَفَّظُ مِنْ غَيْرِهِ , ثُمَّ يَصُومُ رَمَضَانَ لِرُؤْيَتِهِ , فَإِنْ غُمَّ عَلَيْهِ عَدَّ ثَلاثِينَ يَوْمًا ثُمَّ صَامَ " . هَذَا إِسْنَادٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ Shaʼbon hilolini boshqa hech bir oyni kuzatmagan darajada kuzatar edilar, soʻng Ramazonni uni koʻrishlari bilan roʻza tutar edilar. Agar bulut toʻsib qolsa, oʻttiz kun sanab, soʻng roʻza tutar edilar. Bu isnod hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ Шаъбон ҳилолини бошқа ҳеч бир ойни кузатмаган даражада кузатар эдилар, сўнг Рамазонни уни кўришлари билан рўза тутар эдилар. Агар булут тўсиб қолса, ўттиз кун санаб, сўнг рўза тутар эдилар. Бу иснод ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى بْنِ أَبِي حَامِدٍ ، ثنا رَوْحُ بْنُ الْفَرَجِ أَبُو الزِّنْبَاعِ الْمِصْرِيُّ بِمَكَّةَ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّادٍ أَبُو عَبَّادٍ , ثنا الْمُفَضَّلُ بْنُ فَضَالَةَ , حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ , عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ , عَنْ عَمْرَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَنْ لَمْ يُبَيِّتِ الصِّيَامَ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ فَلا صِيَامَ لَهُ " . تَفَرَّدَ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّادٍ , عَنِ الْمُفَضَّلِ بِهَذَا الإِسْنَادِ , وَكُلُّهُمْ ثِقَاتٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim tong otishidan avval roʻzani kechadan niyat qilib olmasa, uning roʻzasi yoʻqdir», dedilar. Buni ushbu isnod bilan Abdulloh ibn Abbod al-Mufazzaldan yakka oʻzi rivoyat qilgan; ularning hammasi ishonchlidir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким тонг отишидан аввал рўзани кечадан ният қилиб олмаса, унинг рўзаси йўқдир», дедилар. Буни ушбу иснод билан Абдуллоҳ ибн Аббод ал-Муфаззалдан якка ўзи ривоят қилган; уларнинг ҳаммаси ишончлидир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْبَخْتَرِيِّ ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ الْخَلِيلِ , ثنا الْوَاقِدِيُّ ، ثنا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ اللَّخْمِيِّ , قَالَ : سَمِعْتُ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , تَقُولُ : " أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَائِمًا صُبْحَ ثَلاثِينَ يَوْمًا , فَرَأَى هِلالَ شَوَّالٍ نَهَارًا فَلَمْ يُفْطِرْ حَتَّى أَمْسَى "
Abdulloh ibn Qays al-Laxmiy aytdi: Men Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)ning shunday deganlarini eshitdim: Allohning Rasuli ﷺ oʻttizinchi kun tongida roʻzador holda turdilar, soʻng Shavvol hilolini kunduzi koʻrdilar-u, oqshom kirmaguncha iftor qilmadilar.Абдуллоҳ ибн Қайс ал-Лахмий айтди: Мен Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг шундай деганларини эшитдим: Аллоҳнинг Расули ﷺ ўттизинчи кун тонгида рўзадор ҳолда турдилар, сўнг Шаввол ҳилолини кундузи кўрдилар-у, оқшом кирмагунча ифтор қилмадилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ النَّيْسَابُورِيُّ , ثنا الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ ، وأَبُو أُمَيَّةَ ، قَالا : نا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ , حَدَّثَنَا شُعْبَةُ , عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى , عَنْ عَائِشَةَ بِنْتِ طَلْحَةَ , عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ , قَالَتْ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحِبُّ طَعَامًا فَجَاءَ يَوْمًا , فَقَالَ : " هَلْ عِنْدَكُمْ مِنْ ذَلِكَ الطَّعَامِ " , قُلْتُ : لا , قَالَ : " إِنِّي صَائِمٌ "
Muʼminlarning onasi Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Allohning Rasuli ﷺ bir taomni yaxshi koʻrar edilar. Bir kuni kelib: «Sizlarda oʻsha taomdan bormi?» dedilar. Men: «Yoʻq», dedim. U zot: «Men roʻzadorman», dedilar.Муъминларнинг онаси Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Аллоҳнинг Расули ﷺ бир таомни яхши кўрар эдилар. Бир куни келиб: «Сизларда ўша таомдан борми?» дедилар. Мен: «Йўқ», дедим. У зот: «Мен рўзадорман», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بَطْحَاءَ ، وَآخَرُونَ قَالُوا : نا حَمَّادُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ عَنْبَسَةَ , ثنا أَبُو دَاوُدَ ، ثنا سُلَيْمَانُ بْنُ مُعَاذٍ الضَّبِّيُّ , عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , قَالَ : قَالَتْ عَائِشَةُ : دَخَلَ عَلَيَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : " عِنْدَكِ شَيْءٌ ؟ " ، قُلْتُ : لا , قَالَ : " إِذًا أَصُومُ " , وَدَخَلَ عَلَيَّ يَوْمًا آخَرَ , فَقَالَ : " أَعِنْدَكِ شَيْءٌ ؟ " ، قُلْتُ : نَعَمْ , قَالَ : " إِذًا أُطْعِمُ , وَإِنْ كُنْتُ قَدْ فَرَضْتُ الصَّوْمَ " . هَذَا إِسْنَادٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Ikrima aytdi: Oisha (roziyallohu anho) dedi: Nabiy ﷺ huzurimga kirib: «Senda biror narsa bormi?» dedilar. Men: «Yoʻq», dedim. U zot: «Unday boʻlsa, roʻza tutaman», dedilar. Boshqa bir kuni huzurimga kirib: «Senda biror narsa bormi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Unday boʻlsa, yeyman, garchi roʻzani (oʻzimga) lozim qilgan boʻlsam ham», dedilar. Bu — hasan sahih isnoddir.Икрима айтди: Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: Набий ﷺ ҳузуримга кириб: «Сенда бирор нарса борми?» дедилар. Мен: «Йўқ», дедим. У зот: «Ундай бўлса, рўза тутаман», дедилар. Бошқа бир куни ҳузуримга кириб: «Сенда бирор нарса борми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Ундай бўлса, ейман, гарчи рўзани (ўзимга) лозим қилган бўлсам ҳам», дедилар. Бу — ҳасан саҳиҳ исноддир.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ حَسَّانَ الأَزْرَقُ , ثنا يَحْيَى بْنُ أَبِي الْحَجَّاجِ الْمِنْقَرِيُّ , ثنا سُفْيَانُ , عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى , عَنْ عَائِشَةَ بِنْتِ طَلْحَةَ , عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ , قَالَتْ : كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْتِينَا , فَيَقُولُ : " هَلْ عِنْدَكُمْ مِنْ غَدَاءٍ ؟ " ، فَإِنْ قُلْنَا : نَعَمْ , تَغَدَّى , وَإِنْ قُلْنَا : لا , قَالَ : " إِنِّي صَائِمٌ " , وَإِنَّهُ أَتَانَا ذَاتَ يَوْمٍ وَقَدْ أُهْدِيَ لَنَا حَيْسٌ , فَقُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ , قَدْ أُهْدِيَ لَنَا حَيْسٌ وَقَدْ خَبَّأْنَا لَكَ , فَقَالَ : " أَمَا إِنِّي أَصْبَحْتُ صَائِمًا فَأَكَلَ " . وَهَذَا إِسْنَادٌ صَحِيحٌ
Muʼminlarning onasi Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Nabiy ﷺ huzurimizga kelib: «Sizlarda tushlik bormi?» der edilar. Agar biz: «Ha», desak, tushlik qilar edilar; agar: «Yoʻq», desak: «Men roʻzadorman», der edilar. Bir kuni u zot huzurimizga keldilar, bizga esa hays hadya qilingan edi. Men: «Ey Allohning Rasuli, bizga hays hadya qilindi va biz uni siz uchun saqlab qoʻydik», dedim. U zot: «Bilingki, men roʻzador holda tongni qarshilagan edim», dedilar-da, yedilar. Bu — sahih isnoddir.Муъминларнинг онаси Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Набий ﷺ ҳузуримизга келиб: «Сизларда тушлик борми?» дер эдилар. Агар биз: «Ҳа», десак, тушлик қилар эдилар; агар: «Йўқ», десак: «Мен рўзадорман», дер эдилар. Бир куни у зот ҳузуримизга келдилар, бизга эса ҳайс ҳадя қилинган эди. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, бизга ҳайс ҳадя қилинди ва биз уни сиз учун сақлаб қўйдик», дедим. У зот: «Билингки, мен рўзадор ҳолда тонгни қаршилаган эдим», дедилар-да, едилар. Бу — саҳиҳ исноддир.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْعَبَّاسِ الْبَاهِلِيُّ , ثنا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ , حَدَّثَنِيهِ طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى , عَنْ عَمَّتِهِ عَائِشَةَ , عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ , قَالَتْ : دَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : " إِنِّي أُرِيدُ الصَّوْمَ " , وَأُهْدِيَ لَهُ حَيْسٌ , فَقَالَ : " إِنِّي آكُلُ وَأَصُومُ يَوْمًا مَكَانَهُ " . لَمْ يَرْوِهِ بِهَذَا اللَّفْظِ عَنِ ابْنِ عُنَيْنَةَ غَيْرُ الْبَاهِلِيِّ , وَلَمْ يُتَابَعْ عَلَى قَوْلِهِ : " وَأَصُومُ يَوْمًا مَكَانَهُ " , وَلَعَلَّهُ شُبِّهَ عَلَيْهِ . وَاللَّهُ أَعْلَمُ , لِكَثْرَةِ مَنْ خَالَفَهُ عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ
Muʼminlarning onasi Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Allohning Rasuli ﷺ huzurimga kirib: «Men roʻza tutmoqchiman», dedilar. Soʻng u zotga hays hadya qilindi. Shunda u zot: «Men yeyman va uning oʻrniga bir kun roʻza tutaman», dedilar. Buni ushbu lafz bilan Ibn Uyaynadan al-Bohiliydan boshqa hech kim rivoyat qilmagan va uning: uning oʻrniga bir kun roʻza tutaman, degan soʻzida unga mutobaat qilinmagan. Ehtimol, bu unga shubhali koʻringandir — Ibn Uyaynadan (rivoyat qilishda) unga muxolif boʻlganlarning koʻpligi sababli. Vallohu aʼlam.Муъминларнинг онаси Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳузуримга кириб: «Мен рўза тутмоқчиман», дедилар. Сўнг у зотга ҳайс ҳадя қилинди. Шунда у зот: «Мен ейман ва унинг ўрнига бир кун рўза тутаман», дедилар. Буни ушбу лафз билан Ибн Уяйнадан ал-Боҳилийдан бошқа ҳеч ким ривоят қилмаган ва унинг: унинг ўрнига бир кун рўза тутаман, деган сўзида унга мутобаат қилинмаган. Эҳтимол, бу унга шубҳали кўрингандир — Ибн Уяйнадан (ривоят қилишда) унга мухолиф бўлганларнинг кўплиги сабабли. Валлоҳу аълам.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، ثنا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ , عَنْ لَيْثٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " رُبَّمَا دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِغَدَائِهِ , فَلا يَجِدُهُ فَيُفْرَضُ عَلَيْهِ صَوْمُ ذَلِكَ الْيَوْمِ " . عَبْدُ اللَّهِ هَذَا لَيْسَ بِالْمَعْرُوفِ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Baʼzan Allohning Rasuli ﷺ tushliklarini soʻrar, uni topmasalar, oʻsha kunning roʻzasi u zotga lozim boʻlar edi. Bu Abdulloh maʼruf (roviy) emas.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Баъзан Аллоҳнинг Расули ﷺ тушликларини сўрар, уни топмасалар, ўша куннинг рўзаси у зотга лозим бўлар эди. Бу Абдуллоҳ маъруф (ровий) эмас.
ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، ثنا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ , ثنا أَبُو الأَحْوَصِ ، عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلاقَةَ , عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ " . هَذَا إِسْنَادٌ صَحِيحٌ . وَتَابَعَهُ أَبُو بَكْرٍ النَّهْشَلِيُّ , عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلاقَةَ , مثل لَفْظِهِ وَهُوَ مِنَ الثِّقَاتِ
Amr ibn Maymun Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qiladi: U kishi aytdilar: Rasululloh ﷺ roʻza oyida (meni) oʻpar edilar. Bu — sahih isnoddir. Unga Abu Bakr an-Nahshaliy Ziyod ibn Iloqadan xuddi shu lafz bilan mutobaat qilgan, u esa ishonchlilardandir.Амр ибн Маймун Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилади: У киши айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ рўза ойида (мени) ўпар эдилар. Бу — саҳиҳ исноддир. Унга Абу Бакр ан-Наҳшалий Зиёд ибн Илоқадан худди шу лафз билан мутобаат қилган, у эса ишончлилардандир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ يَزِيدَ الزَّعْفَرَانِيُّ , نا مُحَمَّدُ بْنُ إِشْكَابَ , نا أَبُو عَاصِمٍ ، نا أَبُو بَكْرٍ النَّهْشَلِيُّ ، عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلاقَةَ , عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ , عَنْ عَائِشَةَ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُقَبِّلُ فِي رَمَضَانَ " . قَالَ أَبُو عَاصِمٍ : وَلَمْ يَقُلْ : يُقَبِّلُهَا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Rasuli ﷺ Ramazonda oʻpar edilar. Abu Osim aytdi: U: uni oʻpar edilar, demadi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Расули ﷺ Рамазонда ўпар эдилар. Абу Осим айтди: У: уни ўпар эдилар, демади.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى الأُمَوِيُّ , حَدَّثَنِي أَبِي , حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ , عَنْ إِبْرَاهِيمَ , عَنْ عَلْقَمَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُ وَهُوَ صَائِمٌ فِي رَمَضَانَ , وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْلَكَكُمْ لأَرَبِهِ "
Oisha (roziyallohu anho) aytdilar: Allohning Rasuli ﷺ Ramazonda roʻzador holda oʻpar edilar; va Allohning Rasuli ﷺ sizlarning oranglizda oʻz nafsiga eng koʻp egalik qila oladigan zot edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар: Аллоҳнинг Расули ﷺ Рамазонда рўзадор ҳолда ўпар эдилар; ва Аллоҳнинг Расули ﷺ сизларнинг оранглизда ўз нафсига энг кўп эгалик қила оладиган зот эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا حَاجِبُ بْنُ سُلَيْمَانَ , ثنا مُؤَمَّلٌ , ثنا سُفْيَانُ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عِيسَى , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " لَمْ يُرَخَّصْ فِي صَوْمِ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ إِلا لِمُتَمَتِّعٍ لَمْ يَجِدِ الْهَدْيَ " . إِسْنَادٌ صَحِيحٌ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Tashriq kunlarida roʻza tutishga faqat hadyni topa olmagan mutamattiʼgagina ruxsat berildi». Isnodi sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Ташриқ кунларида рўза тутишга фақат ҳадйни топа олмаган мутаматтиъгагина рухсат берилди». Исноди саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ الأَزْرَقِ الْمُعَدَّلُ بِمِصْرَ , ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الضَّحَّاكِ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ سَنْجَرٍ , ثنا يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ , عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , يَقُولُ : " مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَصُمْ ثَلاثَةَ أَيَّامٍ قَبْلَ يَوْمِ النَّحْرِ , وَمَنْ لَمْ يَكُنْ صَامَ تِلْكَ الثَّلاثَةَ الأَيَّامَ فَلْيَصُمْ أَيَّامَ التَّشْرِيقِ , أَيَّامَ مِنًى " . يَحْيَى بْنُ أَبِي أُنَيْسَةَ ضَعِيفٌ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Kimning yonida hadyi boʻlmasa, nahr kunidan oldin uch kun roʻza tutsin; kim oʻsha uch kunni tutmagan boʻlsa, tashriq kunlarida — Mino kunlarida tutsin». Yahyo ibn Abu Unaysa zaifdir.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Кимнинг ёнида ҳадйи бўлмаса, наҳр кунидан олдин уч кун рўза тутсин; ким ўша уч кунни тутмаган бўлса, ташриқ кунларида — Мино кунларида тутсин». Яҳё ибн Абу Унайса заифдир.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ ، وعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ الْمَرْوَزِيُّ ، قَالا : نا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ كَثِيرٍ الصُّورِيُّ . ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو الْغَزِّيُّ , قَالا : نا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ الْفِرْيَابِيُّ , ثنا الْعَلاءُ بْنُ زُهَيْرٍ , عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَسْوَدِ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : خَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي عُمْرَةِ رَمَضَانَ , فَأَفْطَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصُمْتُ , وَقَصَرَ , وَأَتْمَمْتُ , فَقُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ , بِأَبِي وَأُمِّي أَفْطَرْتَ وَصُمْتُ , وَقَصَرْتَ , وَأَتْمَمْتُ , فَقَالَ : " أَحْسَنْتِ يَا عَائِشَةُ "
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ bilan birga Ramazon umrasiga chiqdim. Rasululloh ﷺ roʻzasiz boʻldilar, men roʻza tutdim; u zot namozni qisqartirdilar, men toʻliq oʻqidim. Men: Yo Rasululloh, otam va onam sizga fido boʻlsin, siz roʻzasiz boʻldingiz, men roʻza tutdim; siz qisqartirdingiz, men toʻliq oʻqidim, dedim. Shunda u zot: «Yaxshi qilding, ey Oisha», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Рамазон умрасига чиқдим. Расулуллоҳ ﷺ рўзасиз бўлдилар, мен рўза тутдим; у зот намозни қисқартирдилар, мен тўлиқ ўқидим. Мен: Ё Расулуллоҳ, отам ва онам сизга фидо бўлсин, сиз рўзасиз бўлдингиз, мен рўза тутдим; сиз қисқартирдингиз, мен тўлиқ ўқидим, дедим. Шунда у зот: «Яхши қилдинг, эй Оиша», дедилар.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ التُّبَّعِيُّ , حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ الْحَكَمِ , ثنا الْعَلاءُ بْنُ زُهَيْرٍ , عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَسْوَدِ , قَالَ : قَالَتْ عَائِشَةُ : اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ , فَقَصَرَ , وَأَتْمَمْتُ الصَّلاةَ , وَأَفْطَرَ وَصُمْتُ , فَلَمَّا دَنَوْتُ إِلَى مَكَّةَ , قُلْتُ : بِأَبِي أَنْتَ , وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ , قَصَرْتَ وَأَتْمَمْتُ , وَأَفْطَرْتَ وَصُمْتُ , فَقَالَ : " أَحْسَنْتِ يَا عَائِشَةُ " , وَمَا عَابَهُ عَلَيَّ . قَالَ الشَّيْخُ : الأَوَّلُ مُتَّصِلٌ وَهُوَ إِسْنَادٌ حَسَنٌ , وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ قَدْ أَدْرَكَ عَائِشَةَ , وَدَخَلَ عَلَيْهَا وَهُوَ مُرَاهِقٌ , وَهُوَ مَعَ أَبِيهِ , وَقَدْ سَمِعَ مِنْهَا
Abdurrahmon ibn al-Asvad aytdi: Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ umra qildilar, men ham u zot bilan birga edim. U zot namozni qisqartirdilar, men toʻliq oʻqidim; u zot roʻzasiz boʻldilar, men roʻza tutdim. Makkaga yaqinlashganimda: Otam va onam sizga fido boʻlsin, yo Rasululloh, siz qisqartirdingiz, men toʻliq oʻqidim; siz roʻzasiz boʻldingiz, men roʻza tutdim, dedim. U zot: «Yaxshi qilding, ey Oisha», dedilar va buning uchun meni ayblamadilar. Shayx aytdi: Birinchisi muttasil boʻlib, hasan isnoddir; Abdurrahmon Oishaga yetishgan, u balogʻatga yaqin yoshda otasi bilan birga uning huzuriga kirgan va undan eshitgan.Абдурраҳмон ибн ал-Асвад айтди: Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ умра қилдилар, мен ҳам у зот билан бирга эдим. У зот намозни қисқартирдилар, мен тўлиқ ўқидим; у зот рўзасиз бўлдилар, мен рўза тутдим. Маккага яқинлашганимда: Отам ва онам сизга фидо бўлсин, ё Расулуллоҳ, сиз қисқартирдингиз, мен тўлиқ ўқидим; сиз рўзасиз бўлдингиз, мен рўза тутдим, дедим. У зот: «Яхши қилдинг, эй Оиша», дедилар ва бунинг учун мени айбламадилар. Шайх айтди: Биринчиси муттасил бўлиб, ҳасан исноддир; Абдурраҳмон Оишага етишган, у балоғатга яқин ёшда отаси билан бирга унинг ҳузурига кирган ва ундан эшитган.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ الْوَرَّاقُ , ثنا أَبُو نُعَيْمٍ ، ثنا الْعَلاءُ بْنُ زُهَيْرٍ , عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَسْوَدِ , قَالَ : دَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ وَعِنْدَهَا رَجُلٌ , فَقَالَ : يَا أُمَّتَاهُ مَا يُوجِبُ الْغُسْلَ ؟ قَالَتْ : " إِذَا الْتَقَتِ الْمَوَاسِي فَقَدْ وَجَبَ الْغُسْلُ "
Abdurrahmon ibn al-Asvad aytdi: Oishaning huzuriga kirdim, uning yonida bir kishi bor edi. U: «Ey ona, gʻuslni nima vojib qiladi?» dedi. U: «Ikki xatna joyi uchrashsa, gʻusl vojib boʻladi», dedi.Абдурраҳмон ибн ал-Асвад айтди: Оишанинг ҳузурига кирдим, унинг ёнида бир киши бор эди. У: «Эй она, ғуслни нима вожиб қилади?» деди. У: «Икки хатна жойи учрашса, ғусл вожиб бўлади», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى , ثنا أَبُو النُّعْمَانِ ، ثنا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ , عَنِ الصَّقْعَبِ بْنِ زُهَيْرٍ , عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَسْوَدِ , قَالَ : كَانَ أَبِي يَبْعَثُ بِي إِلَى عَائِشَةَ فَأَسْأَلُهَا , فَلَمَّا كَانَ عَامُ احْتَلَمْتُ جِئْتُ إِلَيْهَا فَدَخَلْتُ , فَقَالَتْ : " أَيْ لَكَاعِ فَعَلْتَهَا " , وَأَلْقَتْ بَيْنِي وَبَيْنَهَا الْحِجَابَ
Abdurrahmon ibn al-Asvad aytdi: Otam meni Oishaning oldiga yuborar, men undan (masalalarni) soʻrar edim. Ehtilom boʻlgan yilim uning oldiga kelib, huzuriga kirdim. Shunda u: «Ey nodon, sen buni qilibsan-ku!» dedi va men bilan oʻzining orasiga parda tortdi.Абдурраҳмон ибн ал-Асвад айтди: Отам мени Оишанинг олдига юборар, мен ундан (масалаларни) сўрар эдим. Эҳтилом бўлган йилим унинг олдига келиб, ҳузурига кирдим. Шунда у: «Эй нодон, сен буни қилибсан-ку!» деди ва мен билан ўзининг орасига парда тортди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى , ثنا يَعْلَى بْنُ عَبِيدٍ , وَأَبُو نُعَيْمٍ ، قَالا : نا طَلْحَةُ بْنُ عَمْرٍو , عَنْ عَطَاءٍ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " كُلُّ ذَلِكَ قَدْ فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَدْ أَتَمَّ وَقَصَرَ , وَصَامَ وَأَفْطَرَ فِي السَّفَرِ " . طَلْحَةُ ضَعِيفٌ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Bularning barchasini Rasululloh ﷺ qilganlar: safarda namozni toʻliq ham oʻqiganlar, qisqartirganlar ham; roʻza ham tutganlar, roʻzasiz ham boʻlganlar». Talha zaifdir.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Буларнинг барчасини Расулуллоҳ ﷺ қилганлар: сафарда намозни тўлиқ ҳам ўқиганлар, қисқартирганлар ҳам; рўза ҳам тутганлар, рўзасиз ҳам бўлганлар». Талҳа заифдир.
ثنا الْمَحَامِلِيُّ ، ثنا سَعِيدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ ثَوَابٍ , ثنا أَبُو عَاصِمٍ ، ثنا عَمْرُو بْنُ سَعِيدٍ , عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ , عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " كَانَ يَقْصُرُ فِي السَّفَرِ وَيُتِمُّ , وَيُفْطِرُ وَيَصُومُ " . قَالَ : وَهَذَا إِسْنَادٌ صَحِيحٌ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ safarda namozni qisqartirar ham, toʻliq oʻqir ham, roʻza tutar ham, roʻzasiz ham boʻlar edilar. U aytdi: Bu isnod sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ сафарда намозни қисқартирар ҳам, тўлиқ ўқир ҳам, рўза тутар ҳам, рўзасиз ҳам бўлар эдилар. У айтди: Бу иснод саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورِ بْنِ أَبِي الْجَهْمِ , ثنا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دَاوُدَ , عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ زِيَادٍ الْمَوْصِلِيِّ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنْ عَائِشَةَ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " كَانَ يُتِمُّ الصَّلاةَ فِي السَّفَرِ وَيَقْصُرُ " . الْمُغِيرَةُ بْنُ زِيَادٍ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safarda namozni toʻliq ham oʻqir, qisqartirar ham edilar. Mugʻiyra ibn Ziyod kuchli emas.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафарда намозни тўлиқ ҳам ўқир, қисқартирар ҳам эдилар. Муғийра ибн Зиёд кучли эмас.