حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ نِزَارٍ، حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ مَبْرُورٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ شَكَى النَّاسُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُحُوطَ الْمَطَرِ فَأَمَرَ بِمِنْبَرٍ فَوُضِعَ لَهُ فِي الْمُصَلَّى وَوَعَدَ النَّاسَ يَوْمًا يَخْرُجُونَ فِيهِ قَالَتْ عَائِشَةُ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ بَدَا حَاجِبُ الشَّمْسِ فَقَعَدَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَكَبَّرَ صلى الله عليه وسلم وَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ ثُمَّ قَالَ " إِنَّكُمْ شَكَوْتُمْ جَدْبَ دِيَارِكُمْ وَاسْتِئْخَارَ الْمَطَرِ عَنْ إِبَّانِ زَمَانِهِ عَنْكُمْ وَقَدْ أَمَرَكُمُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ تَدْعُوهُ وَوَعَدَكُمْ أَنْ يَسْتَجِيبَ لَكُمْ " . ثُمَّ قَالَ " { الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ * الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ * مَلِكِ يَوْمِ الدِّينِ } لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ يَفْعَلُ مَا يُرِيدُ اللَّهُمَّ أَنْتَ اللَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ الْغَنِيُّ وَنَحْنُ الْفُقَرَاءُ أَنْزِلْ عَلَيْنَا الْغَيْثَ وَاجْعَلْ مَا أَنْزَلْتَ لَنَا قُوَّةً وَبَلاَغًا إِلَى حِينٍ " . ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ فَلَمْ يَزَلْ فِي الرَّفْعِ حَتَّى بَدَا بَيَاضُ إِبْطَيْهِ ثُمَّ حَوَّلَ عَلَى النَّاسِ ظَهْرَهُ وَقَلَّبَ أَوْ حَوَّلَ رِدَاءَهُ وَهُوَ رَافِعٌ يَدَيْهِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ وَنَزَلَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ فَأَنْشَأَ اللَّهُ سَحَابَةً فَرَعَدَتْ وَبَرَقَتْ ثُمَّ أَمْطَرَتْ بِإِذْنِ اللَّهِ فَلَمْ يَأْتِ مَسْجِدَهُ حَتَّى سَالَتِ السُّيُولُ فَلَمَّا رَأَى سُرْعَتَهُمْ إِلَى الْكِنِّ ضَحِكَ صلى الله عليه وسلم حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ فَقَالَ " أَشْهَدُ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ وَأَنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ إِسْنَادُهُ جَيِّدٌ أَهْلُ الْمَدِينَةِ يَقْرَءُونَ { مَلِكِ يَوْمِ الدِّينِ } وَإِنَّ هَذَا الْحَدِيثَ حُجَّةٌ لَهُمْ .
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Odamlar Rasululloh ﷺga yomgʻir kamayganidan shikoyat qilishdi. Shunda u zot minbarga buyruq berdilar va musallada u zot uchun minbar qoʻyildi. Hamda odamlarga, (musallaga) chiqadigan kunlarini vada qildilar. Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Quyoshning chekkasi koʻringan paytda Rasululloh ﷺ chiqdilar va minbarga oʻtirdilar. U zot ﷺ takbir aytdilar, Aziz va Jalil boʻlmish Allohga hamd aytdilar, soʻngra: «Sizlar diyorlaringizning qurgʻoqchiligidan va yomgʻir oʻz vaqtida yogʻmay, kechikkanidan shikoyat qildingiz. Holbuki, Aziz va Jalil boʻlmish Alloh sizlarni Oʻziga duo qilishga buyurgan va sizlarga duongizni ijobat qilishni vada qilgan», dedilar. Soʻngra: «{Hamd olamlarning Robbi boʻlmish Allohga xosdir. U Rahmon va Rahimdir. Jazo (qiyomat) kunining Egasidir} (Fotiha 2-4). Allohdan oʻzga iloh yoʻq, U xohlaganini qiladi. Allohim, Sen Allohsan, Sendan oʻzga iloh yoʻq, Sen Behojatsan, biz esa muhtojlarmiz. Bizga yomgʻir yogʻdirgin va yogʻdirganingni biz uchun bir muddat quvvat va yetarli rizq qilgin», dedilar. Soʻngra ikki qoʻllarini koʻtardilar va qoʻltiqlarining oqi koʻringunicha koʻtarishda davom etdilar. Keyin orqalarini odamlarga oʻgirdilar va qoʻllarini koʻtargan holatda ridolarini agʻdardilar yoki burab oʻzgartirdilar. Soʻngra odamlarga yuzlandilar va (minbardan) tushib, ikki rakat namoz oʻqidilar. Shunda Alloh bulutni paydo qildi, u momaqaldiroq gumburlab, chaqmoq chaqdi, soʻngra Allohning izni bilan yomgʻir yogʻdi. U zot masjidlariga yetib bormaslaridanoq suvlar oqib ketdi. Odamlarning panaga shoshilishlarini koʻrgach, u zot ﷺ tishlari koʻringunicha kulib: «Guvohlik beramanki, Alloh har bir narsaga Qodirdir va men Allohning bandasi hamda elchisiman», dedilar. Abu Dovud aytdi: Bu hadis gʻarib hadis boʻlib, isnodi yaxshidir. Madina ahli {Maliki yavmiddin} deb oʻqishadi va bu hadis ular uchun hujjatdir.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Одамлар Расулуллоҳ ﷺга ёмғир камайганидан шикоят қилишди. Шунда у зот минбарга буйруқ бердилар ва мусаллада у зот учун минбар қўйилди. Ҳамда одамларга, (мусаллага) чиқадиган кунларини вада қилдилар. Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Қуёшнинг чеккаси кўринган пайтда Расулуллоҳ ﷺ чиқдилар ва минбарга ўтирдилар. У зот ﷺ такбир айтдилар, Азиз ва Жалил бўлмиш Аллоҳга ҳамд айтдилар, сўнгра: «Сизлар диёрларингизнинг қурғоқчилигидан ва ёмғир ўз вақтида ёғмай, кечикканидан шикоят қилдингиз. Ҳолбуки, Азиз ва Жалил бўлмиш Аллоҳ сизларни Ўзига дуо қилишга буюрган ва сизларга дуонгизни ижобат қилишни вада қилган», дедилар. Сўнгра: «{Ҳамд оламларнинг Робби бўлмиш Аллоҳга хосдир. У Раҳмон ва Раҳимдир. Жазо (қиёмат) кунининг Эгасидир} (Фотиҳа 2-4). Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, У хоҳлаганини қилади. Аллоҳим, Сен Аллоҳсан, Сендан ўзга илоҳ йўқ, Сен Беҳожатсан, биз эса муҳтожлармиз. Бизга ёмғир ёғдиргин ва ёғдирганингни биз учун бир муддат қувват ва етарли ризқ қилгин», дедилар. Сўнгра икки қўлларини кўтардилар ва қўлтиқларининг оқи кўрингунича кўтаришда давом этдилар. Кейин орқаларини одамларга ўгирдилар ва қўлларини кўтарган ҳолатда ридоларини ағдардилар ёки бураб ўзгартирдилар. Сўнгра одамларга юзландилар ва (минбардан) тушиб, икки ракат намоз ўқидилар. Шунда Аллоҳ булутни пайдо қилди, у момақалдироқ гумбурлаб, чақмоқ чақди, сўнгра Аллоҳнинг изни билан ёмғир ёғди. У зот масжидларига етиб бормаслариданоқ сувлар оқиб кетди. Одамларнинг панага шошилишларини кўргач, у зот ﷺ тишлари кўрингунича кулиб: «Гувоҳлик бераманки, Аллоҳ ҳар бир нарсага Қодирдир ва мен Аллоҳнинг бандаси ҳамда элчисиман», дедилар. Абу Довуд айтди: Бу ҳадис ғариб ҳадис бўлиб, исноди яхшидир. Мадина аҳли {Малики явмиддин} деб ўқишади ва бу ҳадис улар учун ҳужжатдир.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ، أَخْبَرَنِي مَنْ، أُصَدِّقُ وَظَنَنْتُ أَنَّهُ يُرِيدُ عَائِشَةَ قَالَ كُسِفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قِيَامًا شَدِيدًا يَقُومُ بِالنَّاسِ ثُمَّ يَرْكَعُ ثُمَّ يَقُومُ ثُمَّ يَرْكَعُ ثُمَّ يَقُومُ ثُمَّ يَرْكَعُ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ ثَلاَثُ رَكَعَاتٍ يَرْكَعُ الثَّالِثَةَ ثُمَّ يَسْجُدُ حَتَّى إِنَّ رِجَالاً يَوْمَئِذٍ لَيُغْشَى عَلَيْهِمْ مِمَّا قَامَ بِهِمْ حَتَّى إِنَّ سِجَالَ الْمَاءِ لَتُصَبُّ عَلَيْهِمْ يَقُولُ إِذَا رَكَعَ " اللَّهُ أَكْبَرُ " . وَإِذَا رَفَعَ " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ " . حَتَّى تَجَلَّتِ الشَّمْسُ ثُمَّ قَالَ " إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ وَلَكِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ يُخَوِّفُ بِهِمَا عِبَادَهُ فَإِذَا كُسِفَا فَافْزَعُوا إِلَى الصَّلاَةِ " .
Usmon ibn Abu Shayba bizga shunday dedi: Ismoil ibn Ulayya bizga Ibn Jurayjdan, u Atodan, u Ubayd ibn Umayrdan rivoyat qildi. (Ubayd) aytdi: Men ishonadigan bir kishi menga xabar berdi — men uning Oisha (roziyallohu anho)ni nazarda tutganini oʻyladim. U aytdi: Nabiy ﷺ zamonida quyosh tutildi. Shunda Nabiy ﷺ odamlar bilan birga juda uzoq qiyomda turdilar, soʻng rukuga bordilar, soʻng turdilar, soʻng rukuga bordilar, soʻng turdilar, soʻng rukuga bordilar. Shu tariqa har rakaatda uch rukudan qilib, ikki rakaat namoz oʻqidilar — uchinchi (rukuni) qilganlaridan soʻng sajdaga bordilar. Hatto oʻsha kuni baʼzi kishilar uzoq qiyomdan hushidan ketib, ustlariga chelaklab suv quyilar edi. (U zot) rukuga borganlarida «Allohu akbar», boshlarini koʻtarganlarida «Samiallohu liman hamidah» der edilar, toki quyosh ochilgunga qadar. Soʻng (u zot) shunday dedilar: «Albatta, quyosh va oy biron kishining oʻlimi yoki tirikligi uchun tutilmaydi, balki ular Alloh azza va jallaning oyatlaridan ikki oyatdir; (Alloh) ular bilan bandalarini ogohlantiradi. Bas, ular tutilsa, namozga shoshilinglar!»Усмон ибн Абу Шайба бизга шундай деди: Исмоил ибн Улайя бизга Ибн Журайждан, у Атодан, у Убайд ибн Умайрдан ривоят қилди. (Убайд) айтди: Мен ишонадиган бир киши менга хабар берди — мен унинг Оиша (розияллоҳу анҳо)ни назарда тутганини ўйладим. У айтди: Набий ﷺ замонида қуёш тутилди. Шунда Набий ﷺ одамлар билан бирга жуда узоқ қиёмда турдилар, сўнг рукуга бордилар, сўнг турдилар, сўнг рукуга бордилар, сўнг турдилар, сўнг рукуга бордилар. Шу тариқа ҳар ракаатда уч рукудан қилиб, икки ракаат намоз ўқидилар — учинчи (рукуни) қилганларидан сўнг саждага бордилар. Ҳатто ўша куни баъзи кишилар узоқ қиёмдан ҳушидан кетиб, устларига челаклаб сув қуйилар эди. (У зот) рукуга борганларида «Аллоҳу акбар», бошларини кўтарганларида «Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ» дер эдилар, токи қуёш очилгунга қадар. Сўнг (у зот) шундай дедилар: «Албатта, қуёш ва ой бирон кишининг ўлими ёки тириклиги учун тутилмайди, балки улар Аллоҳ азза ва жалланинг оятларидан икки оятдир; (Аллоҳ) улар билан бандаларини огоҳлантиради. Бас, улар тутилса, намозга шошилинглар!»
حَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ خُسِفَتِ الشَّمْسُ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَسْجِدِ فَقَامَ فَكَبَّرَ وَصَفَّ النَّاسُ وَرَاءَهُ فَاقْتَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قِرَاءَةً طَوِيلَةً ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ " . ثُمَّ قَامَ فَاقْتَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً هِيَ أَدْنَى مِنَ الْقِرَاءَةِ الأُولَى ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً هُوَ أَدْنَى مِنَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ قَالَ " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ " . ثُمَّ فَعَلَ فِي الرَّكْعَةِ الأُخْرَى مِثْلَ ذَلِكَ فَاسْتَكْمَلَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ وَانْجَلَتِ الشَّمْسُ قَبْلَ أَنْ يَنْصَرِفَ .
Ibn as-Sarh bizga shunday dedi: Ibn Vahb bizga xabar berdi. (Boshqa sanad bilan) Muhammad ibn Salama al-Murodiy bizga shunday dedi: Ibn Vahb bizga Yunusdan, u Ibn Shihobdan rivoyat qildi: Urva ibn az-Zubayr menga Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan xabar berdi. (Oisha) aytdi: Rasululloh ﷺ hayotliklarida quyosh tutildi. Shunda Rasululloh ﷺ masjidga chiqdilar-da, turib takbir aytdilar va odamlar u zotning ortida saf tortdi. Rasululloh ﷺ uzoq qiroat qildilar, soʻng takbir aytib, uzoq rukuga bordilar; soʻng boshlarini koʻtarib: «Samiallohu liman hamidah, Rabbano va lakal-hamd», dedilar. Soʻng turib, birinchi qiroatdan kamroq uzun qiroat qildilar, soʻng takbir aytib, birinchi rukudan qisqaroq uzun rukuga bordilar; soʻng: «Samiallohu liman hamidah, Rabbano va lakal-hamd», dedilar. Soʻng keyingi rakaatda ham shunga oʻxshash qildilar. Shu tariqa toʻrt ruku va toʻrt sajdani toʻliq qildilar va (u zot namozdan) chiqishdan oldin quyosh ochildi.Ибн ас-Сарҳ бизга шундай деди: Ибн Ваҳб бизга хабар берди. (Бошқа санад билан) Муҳаммад ибн Салама ал-Муродий бизга шундай деди: Ибн Ваҳб бизга Юнусдан, у Ибн Шиҳобдан ривоят қилди: Урва ибн аз-Зубайр менга Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан хабар берди. (Оиша) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳаётликларида қуёш тутилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ масжидга чиқдилар-да, туриб такбир айтдилар ва одамлар у зотнинг ортида саф тортди. Расулуллоҳ ﷺ узоқ қироат қилдилар, сўнг такбир айтиб, узоқ рукуга бордилар; сўнг бошларини кўтариб: «Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Раббано ва лакал-ҳамд», дедилар. Сўнг туриб, биринчи қироатдан камроқ узун қироат қилдилар, сўнг такбир айтиб, биринчи рукудан қисқароқ узун рукуга бордилар; сўнг: «Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Раббано ва лакал-ҳамд», дедилар. Сўнг кейинги ракаатда ҳам шунга ўхшаш қилдилар. Шу тариқа тўрт руку ва тўрт саждани тўлиқ қилдилар ва (у зот намоздан) чиқишдан олдин қуёш очилди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدٍ، حَدَّثَنَا عَمِّي، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ، وَسُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ، كُلُّهُمْ قَدْ حَدَّثَنِي عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُسِفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِالنَّاسِ فَقَامَ فَحَزَرْتُ قِرَاءَتَهُ فَرَأَيْتُ أَنَّهُ قَرَأَ بِسُورَةِ الْبَقَرَةِ - وَسَاقَ الْحَدِيثَ - ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَأَطَالَ الْقِرَاءَةَ فَحَزَرْتُ قِرَاءَتَهُ فَرَأَيْتُ أَنَّهُ قَرَأَ بِسُورَةِ آلِ عِمْرَانَ .
Ubaydulloh ibn Saʼd bizga shunday dedi: Ammim (amakim) bizga shunday dedi: Otam bizga Muhammad ibn Ishoqdan rivoyat qildi: Hishom ibn Urva, Abdulloh ibn Abu Salama va Sulaymon ibn Yasor — barchasi menga Urvadan, u Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qildi. (Oisha) aytdi: Rasululloh ﷺ zamonida quyosh tutildi. Shunda Rasululloh ﷺ chiqib, odamlarga namoz oʻqib berdilar. (U zot) qiyomga turdilar, men u zotning qiroatlarini chamaladim va u zot Baqara surasini oʻqiganlarini bildim — va rovi hadisni (davom ettirib) keltirdi — soʻng ikki sajda qildilar, soʻng turib, qiroatni choʻzdilar. Men u zotning qiroatlarini chamaladim va u zot Oli Imron surasini oʻqiganlarini bildim.Убайдуллоҳ ибн Саъд бизга шундай деди: Аммим (амаким) бизга шундай деди: Отам бизга Муҳаммад ибн Ишоқдан ривоят қилди: Ҳишом ибн Урва, Абдуллоҳ ибн Абу Салама ва Сулаймон ибн Ясор — барчаси менга Урвадан, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилди. (Оиша) айтди: Расулуллоҳ ﷺ замонида қуёш тутилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ чиқиб, одамларга намоз ўқиб бердилар. (У зот) қиёмга турдилар, мен у зотнинг қироатларини чамаладим ва у зот Бақара сурасини ўқиганларини билдим — ва рови ҳадисни (давом эттириб) келтирди — сўнг икки сажда қилдилар, сўнг туриб, қироатни чўздилар. Мен у зотнинг қироатларини чамаладим ва у зот Оли Имрон сурасини ўқиганларини билдим.
حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ مَزْيَدٍ، أَخْبَرَنِي أَبِي، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، أَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ، أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً فَجَهَرَ بِهَا يَعْنِي فِي صَلاَةِ الْكُسُوفِ .
Abbos ibn al-Valid ibn Mazyad bizga shunday dedi: Otam menga xabar berdi: al-Avzoiy bizga shunday dedi: az-Zuhriy menga xabar berdi: Urva ibn az-Zubayr menga Oisha (roziyallohu anho)dan xabar berdiki, Rasululloh ﷺ uzun qiroat qilib, uni — yaʼni kusuf namozida — ovoz chiqarib (jahriy) oʻqidilar.Аббос ибн ал-Валид ибн Мазяд бизга шундай деди: Отам менга хабар берди: ал-Авзоий бизга шундай деди: аз-Зуҳрий менга хабар берди: Урва ибн аз-Зубайр менга Оиша (розияллоҳу анҳо)дан хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ узун қироат қилиб, уни — яъни кусуф намозида — овоз чиқариб (жаҳрий) ўқидилар.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ نَمِرٍ، أَنَّهُ سَأَلَ الزُّهْرِيَّ فَقَالَ الزُّهْرِيُّ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُسِفَتِ الشَّمْسُ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً فَنَادَى أَنَّ الصَّلاَةَ جَامِعَةٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Quyosh tutildi. Bas, Rasululloh ﷺ bir kishiga buyurdilar va u: «Namoz jamoat boʻlib (oʻqiladi)!» — deb nido qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Қуёш тутилди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ бир кишига буюрдилар ва у: «Намоз жамоат бўлиб (ўқилади)!» — деб нидо қилди.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ لاَ يُخْسَفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَادْعُوا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَكَبِّرُوا وَتَصَدَّقُوا " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Quyosh va oy birovning oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Bas, qachon buni koʻrsangiz, Alloh azza va jallaga duo qilinglar, takbir aytinglar va sadaqa beringlar», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Қуёш ва ой бировнинг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Бас, қачон буни кўрсангиз, Аллоҳ азза ва жаллага дуо қилинглар, такбир айтинглар ва садақа беринглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ جَاءَتْ بَرِيرَةُ لِتَسْتَعِينَ فِي كِتَابَتِهَا فَقَالَتْ إِنِّي كَاتَبْتُ أَهْلِي عَلَى تِسْعِ أَوَاقٍ فِي كُلِّ عَامٍ أُوقِيَّةٌ فَأَعِينِينِي . فَقَالَتْ إِنْ أَحَبَّ أَهْلُكِ أَنْ أَعُدَّهَا عَدَّةً وَاحِدَةً وَأُعْتِقَكِ وَيَكُونَ وَلاَؤُكِ لِي فَعَلْتُ . فَذَهَبَتْ إِلَى أَهْلِهَا وَسَاقَ الْحَدِيثَ نَحْوَ الزُّهْرِيِّ زَادَ فِي كَلاَمِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي آخِرِهِ " مَا بَالُ رِجَالٍ يَقُولُ أَحَدُهُمْ أَعْتِقْ يَا فُلاَنُ وَالْوَلاَءُ لِي إِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ " .
Muso ibn Ismoil bizga rivoyat qilib dedi: Vuhayb bizga rivoyat qilib dedi: U Hishom ibn Urvadan, u otasidan, u Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qildi. U dedi: Barira ozodlik shartnomasida yordam soʻrab keldi va: «Men ahlim bilan har yili bir uqiyadan toʻqqiz uqiyaga ozodlik shartnomasi tuzganman, menga yordam ber», dedi. Men: «Agar ahling uni bir yoʻla sanab berishim, seni ozod qilishim va merosxoʻrlik haqqing (valo) menga boʻlishini yoqtirsalar, men shuni qilaman», dedim. Soʻng u ahlining oldiga ketdi. Shundan keyin rovi hadisni az-Zuhriynikiga oʻxshatib davom ettirdi va Nabiy ﷺ ning soʻzlarining oxirida shuni qoʻshdi: «Baʼzi kishilarga nima boʻldiki, ulardan biri: ‹Ey falonchi, ozod qil, valo esa menga boʻlsin›, deydi? Aslida merosxoʻrlik haqqi (valo) ozod qilgan kishigagina boʻladi».Мусо ибн Исмоил бизга ривоят қилиб деди: Вуҳайб бизга ривоят қилиб деди: У Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилди. У деди: Барира озодлик шартномасида ёрдам сўраб келди ва: «Мен аҳлим билан ҳар йили бир уқиядан тўққиз уқияга озодлик шартномаси тузганман, менга ёрдам бер», деди. Мен: «Агар аҳлинг уни бир йўла санаб беришим, сени озод қилишим ва меросхўрлик ҳаққинг (вало) менга бўлишини ёқтирсалар, мен шуни қиламан», дедим. Сўнг у аҳлининг олдига кетди. Шундан кейин рови ҳадисни аз-Зуҳрийникига ўхшатиб давом эттирди ва Набий ﷺ нинг сўзларининг охирида шуни қўшди: «Баъзи кишиларга нима бўлдики, улардан бири: ‹Эй фалончи, озод қил, вало эса менга бўлсин›, дейди? Аслида меросхўрлик ҳаққи (вало) озод қилган кишигагина бўлади».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ يَحْيَى أَبُو الأَصْبَغِ الْحَرَّانِيُّ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ، - يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ - عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ وَقَعَتْ جُوَيْرِيَةُ بِنْتُ الْحَارِثِ بْنِ الْمُصْطَلِقِ فِي سَهْمِ ثَابِتِ بْنِ قَيْسِ بْنِ شَمَّاسٍ أَوِ ابْنِ عَمٍّ لَهُ فَكَاتَبَتْ عَلَى نَفْسِهَا وَكَانَتِ امْرَأَةً مَلاَّحَةً تَأْخُذُهَا الْعَيْنُ - قَالَتْ عَائِشَةُ رضى الله عنها - فَجَاءَتْ تَسْأَلُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي كِتَابَتِهَا فَلَمَّا قَامَتْ عَلَى الْبَابِ فَرَأَيْتُهَا كَرِهْتُ مَكَانَهَا وَعَرَفْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَيَرَى مِنْهَا مِثْلَ الَّذِي رَأَيْتُ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا جُوَيْرِيَةُ بِنْتُ الْحَارِثِ وَإِنَّمَا كَانَ مِنْ أَمْرِي مَا لاَ يَخْفَى عَلَيْكَ وَإِنِّي وَقَعْتُ فِي سَهْمِ ثَابِتِ بْنِ قَيْسِ بْنِ شَمَّاسٍ وَإِنِّي كَاتَبْتُ عَلَى نَفْسِي فَجِئْتُكَ أَسْأَلُكَ فِي كِتَابَتِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَهَلْ لَكِ إِلَى مَا هُوَ خَيْرٌ مِنْهُ " . قَالَتْ وَمَا هُوَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " أُؤَدِّي عَنْكِ كِتَابَتَكِ وَأَتَزَوَّجُكِ " . قَالَتْ قَدْ فَعَلْتُ قَالَتْ فَتَسَامَعَ - تَعْنِي النَّاسَ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ تَزَوَّجَ جُوَيْرِيَةَ فَأَرْسَلُوا مَا فِي أَيْدِيهِمْ مِنَ السَّبْىِ فَأَعْتَقُوهُمْ وَقَالُوا أَصْهَارُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَا رَأَيْنَا امْرَأَةً كَانَتْ أَعْظَمَ بَرَكَةً عَلَى قَوْمِهَا مِنْهَا أُعْتِقَ فِي سَبَبِهَا مِائَةُ أَهْلِ بَيْتٍ مِنْ بَنِي الْمُصْطَلِقِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا حُجَّةٌ فِي أَنَّ الْوَلِيَّ هُوَ يُزَوِّجُ نَفْسَهُ .
Abdulaziz ibn Yahyo Abul-Asbagʻ al-Harroniy bizga rivoyat qilib dedi: Muhammad, yaʼni Ibn Salama menga rivoyat qildi: U Ibn Ishoqdan, u Muhammad ibn Jaʼfar ibn az-Zubayrdan, u Urva ibn az-Zubayrdan, u Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qildi. U dedi: Juvayriya binti al-Horis ibn al-Mustaliq Sobit ibn Qays ibn Shammosning yoki uning amakivachchasining ulushiga tushdi va u oʻzini ozod qilish uchun ozodlik shartnomasi tuzdi. U koʻzni oʻziga tortadigan goʻzal ayol edi. Oisha (roziyallohu anho) dedi: U ozodlik shartnomasi haqida soʻrab Rasululloh ﷺ ning oldilariga keldi. U eshik oldida turganida men uni koʻrib, uning bu yerda turishini yoqtirmadim va Rasululloh ﷺ undan men koʻrgan narsani koʻrishlarini bildim. U: «Ey Allohning Rasuli, men Juvayriya binti al-Horisman, ahvolim sizga maxfiy emas. Men Sobit ibn Qays ibn Shammosning ulushiga tushdim va oʻzimni ozod qilish uchun ozodlik shartnomasi tuzdim. Endi sizdan ozodlik shartnomam haqida soʻragani keldim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bundan ham yaxshiroq narsaga rogʻbating bormi?» dedilar. U: «U nima, ey Allohning Rasuli?» dedi. U zot: «Ozodlik pulingni men oʻzim toʻlab beraman va senga uylanaman», dedilar. U: «Roziman», dedi. Oisha dedi: Soʻng odamlar Rasululloh ﷺ Juvayriyaga uylanganlarini eshitishib, qoʻllaridagi asirlarni qoʻyib yuborib, ozod qildilar va: «Bular Rasululloh ﷺ ning quda-andalaridir», dedilar. Biz oʻz qavmiga undan koʻra koʻproq baraka keltirgan bironta ayolni koʻrmadik: uning sababidan Banul-Mustaliqdan yuz xonadon ahli ozod qilindi. Abu Dovud dedi: Bu valiy (ayol) oʻzini oʻzi (Paygʻambarga) nikohlab berishi mumkinligiga dalildir.Абдулазиз ибн Яҳё Абул-Асбағ ал-Ҳарроний бизга ривоят қилиб деди: Муҳаммад, яъни Ибн Салама менга ривоят қилди: У Ибн Ишоқдан, у Муҳаммад ибн Жаъфар ибн аз-Зубайрдан, у Урва ибн аз-Зубайрдан, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилди. У деди: Жувайрия бинти ал-Ҳорис ибн ал-Мусталиқ Собит ибн Қайс ибн Шаммоснинг ёки унинг амакиваччасининг улушига тушди ва у ўзини озод қилиш учун озодлик шартномаси тузди. У кўзни ўзига тортадиган гўзал аёл эди. Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: У озодлик шартномаси ҳақида сўраб Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига келди. У эшик олдида турганида мен уни кўриб, унинг бу ерда туришини ёқтирмадим ва Расулуллоҳ ﷺ ундан мен кўрган нарсани кўришларини билдим. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен Жувайрия бинти ал-Ҳорисман, аҳволим сизга махфий эмас. Мен Собит ибн Қайс ибн Шаммоснинг улушига тушдим ва ўзимни озод қилиш учун озодлик шартномаси туздим. Энди сиздан озодлик шартномам ҳақида сўрагани келдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бундан ҳам яхшироқ нарсага роғбатинг борми?» дедилар. У: «У нима, эй Аллоҳнинг Расули?» деди. У зот: «Озодлик пулингни мен ўзим тўлаб бераман ва сенга уйланаман», дедилар. У: «Розиман», деди. Оиша деди: Сўнг одамлар Расулуллоҳ ﷺ Жувайрияга уйланганларини эшитишиб, қўлларидаги асирларни қўйиб юбориб, озод қилдилар ва: «Булар Расулуллоҳ ﷺ нинг қуда-андаларидир», дедилар. Биз ўз қавмига ундан кўра кўпроқ барака келтирган биронта аёлни кўрмадик: унинг сабабидан Банул-Мусталиқдан юз хонадон аҳли озод қилинди. Абу Довуд деди: Бу валий (аёл) ўзини ўзи (Пайғамбарга) никоҳлаб бериши мумкинлигига далилдир.
حَدَّثَنَا مُوسَى، - يَعْنِي ابْنَ إِسْمَاعِيلَ - حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ رَجُلاً، قَامَ مِنَ اللَّيْلِ فَقَرَأَ فَرَفَعَ صَوْتَهُ بِالْقُرْآنِ فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَرْحَمُ اللَّهُ فُلاَنًا كَائِنٌ مِنْ آيَةٍ أَذْكَرَنِيهَا اللَّيْلَةَ كُنْتُ قَدْ أَسْقَطْتُهَا " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi kechasi (namozga) turib, Qurʼon oʻqidi va ovozini koʻtarib qiroat qildi. Tong otganda Rasululloh ﷺ: «Alloh falonchiga rahm qilsin! Bu kecha u menga unutib qoʻyishimga sal qolgan necha oyatni eslatib qoʻydi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, бир киши кечаси (намозга) туриб, Қуръон ўқиди ва овозини кўтариб қироат қилди. Тонг отганда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ фалончига раҳм қилсин! Бу кеча у менга унутиб қўйишимга сал қолган неча оятни эслатиб қўйди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مُوسَى النَّحْوِيُّ، عَنْ بُدَيْلِ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله تعالى عنها - قَالَتْ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَؤُهَا { فَرُوحٌ وَرَيْحَانٌ } .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Men Nabiy ﷺning buni {(unga) rohat va rayhon (bordir)} deb qiroat qilganlarini eshitdim», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Мен Набий ﷺнинг буни {(унга) роҳат ва райҳон (бордир)} деб қироат қилганларини эшитдим», — деди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ نَزَلَ الْوَحْىُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَرَأَ عَلَيْنَا { سُورَةٌ أَنْزَلْنَاهَا وَفَرَضْنَاهَا } . قَالَ أَبُو دَاوُدَ يَعْنِي مُخَفَّفَةً حَتَّى أَتَى عَلَى هَذِهِ الآيَاتِ .
Muso ibn Ismoil bizga hadis aytib, Hammod bizga aytib, Hishom ibn Urva bizga Urvadan rivoyat qildiki, Oisha (roziyallohu anho) dedi: Rasululloh ﷺ ga vahiy nozil boʻldi va u zot bizga {suratun anzalnoha va faradnoha} (Bu bir suradirki, Biz uni nozil qildik va uni farz qildik) deb oʻqib berdilar. Abu Dovud dedi: Yaʼni «faradnoha»dagi «ro» harfini shaddasiz, yengil qilib (oʻqidilar), toki shu ayatlarga yetib keldilar.Мусо ибн Исмоил бизга ҳадис айтиб, Ҳаммод бизга айтиб, Ҳишом ибн Урва бизга Урвадан ривоят қилдики, Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: Расулуллоҳ ﷺ га ваҳий нозил бўлди ва у зот бизга {суратун анзалноҳа ва фарадноҳа} (Бу бир сурадирки, Биз уни нозил қилдик ва уни фарз қилдик) деб ўқиб бердилар. Абу Довуд деди: Яъни «фарадноҳа»даги «ро» ҳарфини шаддасиз, енгил қилиб (ўқидилар), токи шу аятларга етиб келдилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ، عَنْ أَبِي عُذْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ دُخُولِ الْحَمَّامَاتِ ثُمَّ رَخَّصَ لِلرِّجَالِ أَنْ يَدْخُلُوهَا فِي الْمَيَازِرِ .
Muso ibn Ismoil bizga Hammoddan, u Abdulloh ibn Shaddoddan, u Abu Uzradan, u Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qildi: Rasululloh ﷺ hammomlarga kirishdan qaytardilar, soʻngra erkaklarga belbogʻ (izor) bilan kirishga ruxsat berdilar.Мусо ибн Исмоил бизга Ҳаммоддан, у Абдуллоҳ ибн Шаддоддан, у Абу Узрадан, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилди: Расулуллоҳ ﷺ ҳаммомларга киришдан қайтардилар, сўнгра эркакларга белбоғ (изор) билан киришга рухсат бердилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، - جَمِيعًا - عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، - قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى - عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ، قَالَ دَخَلَ نِسْوَةٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ عَلَى عَائِشَةَ - رضى الله عنها - فَقَالَتْ مِمَّنْ أَنْتُنَّ قُلْنَ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ . قَالَتْ لَعَلَّكُنَّ مِنَ الْكُورَةِ الَّتِي تَدْخُلُ نِسَاؤُهَا الْحَمَّامَاتِ قُلْنَ نَعَمْ . قَالَتْ أَمَا إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا مِنِ امْرَأَةٍ تَخْلَعُ ثِيَابَهَا فِي غَيْرِ بَيْتِهَا إِلاَّ هَتَكَتْ مَا بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ تَعَالَى " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا حَدِيثُ جَرِيرٍ وَهُوَ أَتَمُّ وَلَمْ يَذْكُرْ جَرِيرٌ أَبَا الْمَلِيحِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Abul Malih aytadi: Shom ahlidan boʻlgan bir necha ayol Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga kirishdi. (Oisha) ularga: «Sizlar kimlardansizlar?» dedi. Ular: «Shom ahlidanmiz», dedilar. (Oisha): «Ehtimol sizlar ayollari hammomlarga kiradigan shahardandirsizlar?» dedi. Ular: «Ha», dedilar. (Oisha) dedi: «Ogʻoh boʻlinglar, men Rasululloh ﷺning: ‹Qaysi bir ayol oʻz uyidan boshqa joyda kiyimini yechsa, u albatta oʻzi bilan Alloh taolo oʻrtasidagi pardani yirtgan boʻladi›, deganlarini eshitganman.» Abu Dovud aytadi: Bu Jarirning hadisi boʻlib, u toʻliqroqdir. Jarir Abul Malihni zikr qilmadi, (balki) u: «Rasululloh ﷺ aytdilar», dedi.Абул Малиҳ айтади: Шом аҳлидан бўлган бир неча аёл Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига киришди. (Оиша) уларга: «Сизлар кимлардансизлар?» деди. Улар: «Шом аҳлиданмиз», дедилар. (Оиша): «Эҳтимол сизлар аёллари ҳаммомларга кирадиган шаҳардандирсизлар?» деди. Улар: «Ҳа», дедилар. (Оиша) деди: «Оғоҳ бўлинглар, мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Қайси бир аёл ўз уйидан бошқа жойда кийимини ечса, у албатта ўзи билан Аллоҳ таоло ўртасидаги пардани йиртган бўлади›, деганларини эшитганман.» Абу Довуд айтади: Бу Жарирнинг ҳадиси бўлиб, у тўлиқроқдир. Жарир Абул Малиҳни зикр қилмади, (балки) у: «Расулуллоҳ ﷺ айтдилар», деди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ الرَّمْلِيُّ، وَحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ شَيْبَةَ، عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها قَالَتْ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَلَيْهِ مِرْطٌ مُرَحَّلٌ مِنْ شَعْرٍ أَسْوَدَ . وَقَالَ حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا . - حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْعَلاَءِ الزُّبَيْدِيُّ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ عَقِيلِ بْنِ مُدْرِكٍ عَنْ لُقْمَانَ بْنِ عَامِرٍ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ السُّلَمِيِّ قَالَ اسْتَكْسَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَسَانِي خَيْشَتَيْنِ فَلَقَدْ رَأَيْتُنِي وَأَنَا أَكْسَى أَصْحَابِي .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kuni ertalab egnilarida qora junli, naqshli choponcha (mirt) bilan chiqdilar. Husayn aytdi: Bizga Yahyo ibn Zakariyo soʻzlab berdi. Bizga Ibrohim ibn al-Aʼlo az-Zubaydiy soʻzlab berdi, bizga Ismoil ibn Ayyosh Aqil ibn Mudrikdan, u Luqmon ibn Omirdan, u Utba ibn Abd as-Sulamiydan rivoyat qilib soʻzlab berdi. (Utba) aytdi: Men Rasululloh ﷺdan kiyim soʻragan edim, u zot menga dagʻal zigʻir matodan ikkita kiyim kiydirdilar. Bas, men oʻzimni shu holda koʻrdimki, men oʻz hamrohlarimga kiyim kiydirar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир куни эрталаб эгниларида қора жунли, нақшли чопонча (мирт) билан чиқдилар. Ҳусайн айтди: Бизга Яҳё ибн Закариё сўзлаб берди. Бизга Иброҳим ибн ал-Аъло аз-Зубайдий сўзлаб берди, бизга Исмоил ибн Айёш Ақил ибн Мудрикдан, у Луқмон ибн Омирдан, у Утба ибн Абд ас-Суламийдан ривоят қилиб сўзлаб берди. (Утба) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺдан кийим сўраган эдим, у зот менга дағал зиғир матодан иккита кийим кийдирдилар. Бас, мен ўзимни шу ҳолда кўрдимки, мен ўз ҳамроҳларимга кийим кийдирар эдим.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى فِي خَمِيصَةٍ لَهَا أَعْلاَمٌ فَنَظَرَ إِلَى أَعْلاَمِهَا فَلَمَّا سَلَّمَ قَالَ " اذْهَبُوا بِخَمِيصَتِي هَذِهِ إِلَى أَبِي جَهْمٍ فَإِنَّهَا أَلْهَتْنِي آنِفًا فِي صَلاَتِي وَأْتُونِي بِأَنْبِجَانِيَّتِهِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ أَبُو جَهْمِ بْنُ حُذَيْفَةَ مِنْ بَنِي عَدِيِّ بْنِ كَعْبِ بْنِ غَانِمٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ uning naqshli bir xamisa (jun matosi)da namoz oʻqidilar va uning naqshlariga qarab qoʻydilar. Salom berib boʻlgach, shunday dedilar: «Mening bu xamisamni Abu Jahmga olib boringlar, chunki u hozirgina namozimda meni chalgʻitdi va menga uning naqshsiz oddiy matosini (anbijoniyya) keltiringlar». Abu Dovud aytdi: Abu Jahm ibn Huzayfa — Banu Adiy ibn Kaʼb ibn Gʻonimdandir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ унинг нақшли бир хамиса (жун матоси)да намоз ўқидилар ва унинг нақшларига қараб қўйдилар. Салом бериб бўлгач, шундай дедилар: «Менинг бу хамисамни Абу Жаҳмга олиб боринглар, чунки у ҳозиргина намозимда мени чалғитди ва менга унинг нақшсиз оддий матосини (анбижонийя) келтиринглар». Абу Довуд айтди: Абу Жаҳм ибн Ҳузайфа — Бану Адий ибн Каъб ибн Ғонимдандир.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، - فِي آخَرِينَ - قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، نَحْوَهُ وَالأَوَّلُ أَشْبَعُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan boshqa bir sanad orqali ham shunga oʻxshash rivoyat keltirilgan. Ammo birinchisi (avvalgi rivoyat) toʻliqroqdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан бошқа бир санад орқали ҳам шунга ўхшаш ривоят келтирилган. Аммо биринчиси (аввалги ривоят) тўлиқроқдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ صَنَعْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بُرْدَةً سَوْدَاءَ فَلَبِسَهَا فَلَمَّا عَرَقَ فِيهَا وَجَدَ رِيحَ الصُّوفِ فَقَذَفَهَا . قَالَ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَكَانَ تُعْجِبُهُ الرِّيحُ الطَّيِّبَةُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men Rasululloh ﷺ uchun qora rido tikdim. U zot uni kiydilar. Unda terlaganlarida jun hidini sezdilar va uni tashlab yubordilar. (Roviy:) Menimcha, u: «U zot xushboʻy hidni yoqtirar edilar» dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ учун қора ридо тикдим. У зот уни кийдилар. Унда терлаганларида жун ҳидини сездилар ва уни ташлаб юбордилар. (Ровий:) Менимча, у: «У зот хушбўй ҳидни ёқтирар эдилар» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ دَاوُدَ بْنِ سُفْيَانَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ رضى الله عنها بَيْنَا نَحْنُ جُلُوسٌ فِي بَيْتِنَا فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ قَالَ قَائِلٌ لأَبِي بَكْرٍ رضى الله عنه هَذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُقْبِلاً مُتَقَنِّعًا فِي سَاعَةٍ لَمْ يَكُنْ يَأْتِينَا فِيهَا فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَأْذَنَ فَأُذِنَ لَهُ فَدَخَلَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni biz peshin chogʻining jaziramasida uyimizda oʻtirgan edik. Bir kishi Abu Bakr (roziyallohu anhu)ga: «Mana, Rasululloh ﷺ boshlarini oʻrab olgan holda, oʻzlari odatda kelmaydigan vaqtda bizning tomonga kelyaptilar», dedi. Soʻng Rasululloh ﷺ keldilar va izn soʻradilar, u zotga izn berildi va u zot kirdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир куни биз пешин чоғининг жазирамасида уйимизда ўтирган эдик. Бир киши Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)га: «Мана, Расулуллоҳ ﷺ бошларини ўраб олган ҳолда, ўзлари одатда келмайдиган вақтда бизнинг томонга келяптилар», деди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ келдилар ва изн сўрадилар, у зотга изн берилди ва у зот кирдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، ح وَحَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ، وَابْنُ السَّرْحِ، وَأَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الْهَمْدَانِيُّ، قَالُوا أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي قُرَّةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَعَافِرِيُّ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - أَنَّهَا قَالَتْ يَرْحَمُ اللَّهُ نِسَاءَ الْمُهَاجِرَاتِ الأُوَلَ لَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ { وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ } شَقَقْنَ أَكْنَفَ - قَالَ ابْنُ صَالِحٍ أَكْثَفَ - مُرُوطِهِنَّ فَاخْتَمَرْنَ بِهَا .
Oisha (roziyallohu anho) — moʼminlar onasi — shunday dedi: «Alloh dastlabki muhojir ayollarga rahm qilsin! Alloh {Roʻmollarini koʻkraklari uzra tashlab (yopib) olsinlar} (oyatini) nozil qilganda, ular eng qalin matolarini yirtib, undan roʻmol (yopinchiq) qildilar».Оиша (розияллоҳу анҳо) — мўминлар онаси — шундай деди: «Аллоҳ дастлабки муҳожир аёлларга раҳм қилсин! Аллоҳ {Рўмолларини кўкраклари узра ташлаб (ёпиб) олсинлар} (оятини) нозил қилганда, улар энг қалин матоларини йиртиб, ундан рўмол (ёпинчиқ) қилдилар».
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ كَعْبٍ الأَنْطَاكِيُّ، وَمُؤَمَّلُ بْنُ الْفَضْلِ الْحَرَّانِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ بَشِيرٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ خَالِدٍ، - قَالَ يَعْقُوبُ ابْنُ دُرَيْكٍ - عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ أَسْمَاءَ بِنْتَ أَبِي بَكْرٍ، دَخَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَلَيْهَا ثِيَابٌ رِقَاقٌ فَأَعْرَضَ عَنْهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ " يَا أَسْمَاءُ إِنَّ الْمَرْأَةَ إِذَا بَلَغَتِ الْمَحِيضَ لَمْ تَصْلُحْ أَنْ يُرَى مِنْهَا إِلاَّ هَذَا وَهَذَا " . وَأَشَارَ إِلَى وَجْهِهِ وَكَفَّيْهِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا مُرْسَلٌ خَالِدُ بْنُ دُرَيْكٍ لَمْ يُدْرِكْ عَائِشَةَ رضى الله عنها .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Abu Bakrning qizi Asmo Rasululloh ﷺ huzurlariga ustida yupqa kiyimlar bilan kirdi. Shunda Rasululloh ﷺ undan yuzlarini burdilar va: «Ey Asmo, ayol kishi hayz koʻradigan yoshga yetganidan keyin, undan mana bu va mana budan boshqasi koʻrinishi joiz emas», dedilar va yuzlari hamda kaftlariga ishora qildilar. Abu Dovud aytdi: Bu hadis mursaldir, Xolid ibn Durayk Oisha (roziyallohu anho)ga yetishmagan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Абу Бакрнинг қизи Асмо Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига устида юпқа кийимлар билан кирди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ундан юзларини бурдилар ва: «Эй Асмо, аёл киши ҳайз кўрадиган ёшга етганидан кейин, ундан мана бу ва мана будан бошқаси кўриниши жоиз эмас», дедилар ва юзлари ҳамда кафтларига ишора қилдилар. Абу Довуд айтди: Бу ҳадис мурсалдир, Холид ибн Дурайк Оиша (розияллоҳу анҳо)га етишмаган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ ثَوْرٍ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، وَهِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها قَالَتْ كَانَ يَدْخُلُ عَلَى أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُخَنَّثٌ فَكَانُوا يَعُدُّونَهُ مِنْ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ فَدَخَلَ عَلَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا وَهُوَ عِنْدَ بَعْضِ نِسَائِهِ وَهُوَ يَنْعَتُ امْرَأَةً فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا أَقْبَلَتْ أَقْبَلَتْ بِأَرْبَعٍ وَإِذَا أَدْبَرَتْ أَدْبَرَتْ بِثَمَانٍ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَلاَ أَرَى هَذَا يَعْلَمُ مَا هَا هُنَا لاَ يَدْخُلَنَّ عَلَيْكُنَّ هَذَا " . فَحَجَبُوهُ .
Oisha (roziyallohu anho) aytdilar: Nabiy ﷺning ayollari huzuriga bir muxannas (xotinsifat erkak) kirib turardi. Ular uni ayollarga ehtiyoji yoʻq kishilardan deb hisoblar edilar. Bir kuni Nabiy ﷺ biz huzurimizga kirdilar, u (muxannas) esa u zotning ayollaridan birining huzurida bir ayolni taʼriflab: «U (ayol) yuzlanib kelganda toʻrt (qatlam qorin) bilan keladi, orqasini oʻgirib ketganda esa sakkiz (qatlam) bilan ketadi», deb turardi. Shunda Nabiy ﷺ: «Men koʻryapmanki, bu (kishi) bu yerda nima borligini biladi. Bu sizlarning huzuringizga aslo kirmasin», dedilar. Soʻng ular undan parda tutdilar (hijoblanadigan boʻldilar).Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар: Набий ﷺнинг аёллари ҳузурига бир муханнас (хотинсифат эркак) кириб турарди. Улар уни аёлларга эҳтиёжи йўқ кишилардан деб ҳисоблар эдилар. Бир куни Набий ﷺ биз ҳузуримизга кирдилар, у (муханнас) эса у зотнинг аёлларидан бирининг ҳузурида бир аёлни таърифлаб: «У (аёл) юзланиб келганда тўрт (қатлам қорин) билан келади, орқасини ўгириб кетганда эса саккиз (қатлам) билан кетади», деб турарди. Шунда Набий ﷺ: «Мен кўряпманки, бу (киши) бу ерда нима борлигини билади. Бу сизларнинг ҳузурингизга асло кирмасин», дедилар. Сўнг улар ундан парда тутдилар (ҳижобланадиган бўлдилар).
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قُسَيْطٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ ثَوْبَانَ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ أَنْ يُسْتَمْتَعَ بِجُلُودِ الْمَيْتَةِ إِذَا دُبِغَتْ .
Nabiy ﷺning rafiqalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ oʻlimtikning terilarini, agar oshlangan boʼlsa, ulardan foydalanishga buyurdilar.Набий ﷺнинг рафиқалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ўлимтикнинг териларини, агар ошланган бўлса, улардан фойдаланишга буюрдилар.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، وَمُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَشْعَثِ بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحِبُّ التَّيَمُّنَ مَا اسْتَطَاعَ فِي شَأْنِهِ كُلِّهِ فِي طُهُورِهِ وَتَرَجُّلِهِ وَنَعْلِهِ . قَالَ مُسْلِمٌ وَسِوَاكِهِ وَلَمْ يَذْكُرْ فِي شَأْنِهِ كُلِّهِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ عَنْ شُعْبَةَ مُعَاذٌ وَلَمْ يَذْكُرْ سِوَاكَهُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ imkon qadar barcha ishlarida — taharatlarida, sochlarini taraganlarida va oyoq kiyim kiyganlarida oʻngdan boshlashni yaxshi koʻrar edilar. Muslim (ibn Ibrohim) rivoyatida: «Va misvok ishlatganlarida», deb qoʻshib, «barcha ishlarida» degan soʻzni zikr qilmadi. Abu Dovud aytdi: Uni Shuʼbadan Muoz ham rivoyat qilgan, lekin misvokni zikr qilmagan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ имкон қадар барча ишларида — таҳаратларида, сочларини тараганларида ва оёқ кийим кийганларида ўнгдан бошлашни яхши кўрар эдилар. Муслим (ибн Иброҳим) ривоятида: «Ва мисвок ишлатганларида», деб қўшиб, «барча ишларида» деган сўзни зикр қилмади. Абу Довуд айтди: Уни Шуъбадан Муоз ҳам ривоят қилган, лекин мисвокни зикр қилмаган.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها قَالَتْ كَانَ وِسَادَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ ابْنُ مَنِيعٍ - الَّتِي يَنَامُ عَلَيْهَا بِاللَّيْلِ - ثُمَّ اتَّفَقَا - مِنْ أَدَمٍ حَشْوُهَا لِيفٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U kishi: «Rasululloh ﷺning kechasi yotadigan boliplari teridan boʻlib, ichi xurmo tolasi bilan toʻldirilgan edi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У киши: «Расулуллоҳ ﷺнинг кечаси ётадиган болиплари теридан бўлиб, ичи хурмо толаси билан тўлдирилган эди», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ حَيَّانَ - عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ كَانَتْ ضِجْعَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَدَمٍ حَشْوُهَا لِيفٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U kishi: «Rasululloh ﷺning toʻshaklari teridan boʻlib, ichi xurmo tolasi bilan toʻldirilgan edi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У киши: «Расулуллоҳ ﷺнинг тўшаклари теридан бўлиб, ичи хурмо толаси билан тўлдирилган эди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبَانُ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ حِطَّانَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ لاَ يَتْرُكُ فِي بَيْتِهِ شَيْئًا فِيهِ تَصْلِيبٌ إِلاَّ قَضَبَهُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ uylarida xoch shakli boʻlgan biror narsani sindirmasdan, kesib tashlamasdan qoldirmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ уйларида хоч шакли бўлган бирор нарсани синдирмасдан, кесиб ташламасдан қолдирмас эдилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَتْنِي كَرِيمَةُ بِنْتُ هَمَّامٍ، أَنَّ امْرَأَةً، أَتَتْ عَائِشَةَ - رضى الله عنها - فَسَأَلَتْهَا عَنْ خِضَابِ الْحِنَّاءِ فَقَالَتْ لاَ بَأْسَ بِهِ وَلَكِنِّي أَكْرَهُهُ كَانَ حَبِيبِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَكْرَهُ رِيحَهُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ تَعْنِي خِضَابَ شَعْرِ الرَّأْسِ .
Karima binti Hammomdan rivoyat qilinishicha, bir ayol Oisha (roziyallohu anho)ning oldiga kelib, undan xina bilan boʻyash haqida soʻradi. Shunda u: «Unda zarar yoʻq, lekin men uni yoqtirmayman. Habibim Rasululloh ﷺ uning hidini yoqtirmas edilar», dedi. Abu Dovud aytadi: U bosh sochini boʻyashni koʻzda tutyapti.Карима бинти Ҳаммомдан ривоят қилинишича, бир аёл Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг олдига келиб, ундан хина билан бўяш ҳақида сўради. Шунда у: «Унда зарар йўқ, лекин мен уни ёқтирмайман. Ҳабибим Расулуллоҳ ﷺ унинг ҳидини ёқтирмас эдилар», деди. Абу Довуд айтади: У бош сочини бўяшни кўзда тутяпти.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَتْنِي غِبْطَةُ بِنْتُ عَمْرٍو الْمُجَاشِعِيَّةُ، قَالَتْ حَدَّثَتْنِي عَمَّتِي أُمُّ الْحَسَنِ، عَنْ جَدَّتِهَا، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ هِنْدًا بِنْتَ عُتْبَةَ، قَالَتْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ بَايِعْنِي . قَالَ " لاَ أُبَايِعُكِ حَتَّى تُغَيِّرِي كَفَّيْكِ كَأَنَّهُمَا كَفَّا سَبُعٍ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Hind binti Utba: «Ey Allohning Nabiysi, mendan bayʼat oling», dedi. (Nabiy ﷺ): «Sen ikki kafgingni — goʻyo ular yirtqich hayvonning ikki panjasidek — oʻzgartirmaguningcha, sendan bayʼat olmayman», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Ҳинд бинти Утба: «Эй Аллоҳнинг Набийси, мендан байъат олинг», деди. (Набий ﷺ): «Сен икки кафгингни — гўё улар йиртқич ҳайвоннинг икки панжасидек — ўзгартирмагунингча, сендан байъат олмайман», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصُّورِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا مُطِيعُ بْنُ مَيْمُونٍ، عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ عِصْمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ أَوْمَتِ امْرَأَةٌ مِنْ وَرَاءِ سِتْرٍ بِيَدِهَا كِتَابٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَبَضَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ فَقَالَ " مَا أَدْرِي أَيَدُ رَجُلٍ أَمْ يَدُ امْرَأَةٍ " . قَالَتْ بَلِ امْرَأَةٌ . قَالَ " لَوْ كُنْتِ امْرَأَةً لَغَيَّرْتِ أَظْفَارَكِ " . يَعْنِي بِالْحِنَّاءِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol parda ortidan qoʻlida xat bilan Rasululloh ﷺ ga (ishora qilib) imladi. Nabiy ﷺ qoʻllarini tortib olib: «Bilmadim, bu erkak kishining qoʻlimi yoki ayol kishining qoʻlimi?» dedilar. (Ayol): «Yoʻq, ayol (qoʻlidir)», dedi. (Nabiy ﷺ): «Agar ayol boʻlganingda, tirnoqlaringni oʻzgartirgan boʻlar eding», dedilar — yaʼni xina bilan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир аёл парда ортидан қўлида хат билан Расулуллоҳ ﷺ га (ишора қилиб) имлади. Набий ﷺ қўлларини тортиб олиб: «Билмадим, бу эркак кишининг қўлими ёки аёл кишининг қўлими?» дедилар. (Аёл): «Йўқ, аёл (қўлидир)», деди. (Набий ﷺ): «Агар аёл бўлганингда, тирноқларингни ўзгартирган бўлар эдинг», дедилар — яъни хина билан.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُفَيْلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ شَعْرُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَوْقَ الْوَفْرَةِ وَدُونَ الْجُمَّةِ .
Ibn Nufayl bizga Abdurahmon ibn Abu Zinoddan, u Hishom ibn Urvadan, u otasidan, u Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilib aytdi: Rasululloh ﷺning sochlari «vafra»dan uzunroq va «jumma»dan kaltaroq edi (yaʼni quloq yumshogʻidan oshib, yelkaga yetmas edi).Ибн Нуфайл бизга Абдураҳмон ибн Абу Зиноддан, у Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилиб айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг сочлари «вафра»дан узунроқ ва «жумма»дан калтароқ эди (яъни қулоқ юмшоғидан ошиб, елкага етмас эди).
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ مُحَمَّدٍ، - يَعْنِي ابْنَ إِسْحَاقَ - قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها قَالَتْ كُنْتُ إِذَا أَرَدْتُ أَنْ أَفْرِقَ رَأْسَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَدَعْتُ الْفَرْقَ مِنْ يَافُوخِهِ وَأُرْسِلُ نَاصِيَتَهُ بَيْنَ عَيْنَيْهِ .
Yahyo ibn Xalaf bizga Abdulaʼlodan, u Muhammaddan — yaʼni Ibn Ishoqdan — rivoyat qildi. U: Menga Muhammad ibn Jaʼfar ibn Zubayr Urvadan, u Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilib aytdi, dedi: Men Rasululloh ﷺning boshlaridagi sochni ajratib taramoqchi boʻlsam, taramni boshlarining tepasidan ochar va peshana sochlarini ikki koʻzlarining oraligʻiga tushirib qoʻyardim.Яҳё ибн Халаф бизга Абдулаълодан, у Муҳаммаддан — яъни Ибн Ишоқдан — ривоят қилди. У: Менга Муҳаммад ибн Жаъфар ибн Зубайр Урвадан, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилиб айтди, деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг бошларидаги сочни ажратиб тарамоқчи бўлсам, тарамни бошларининг тепасидан очар ва пешана сочларини икки кўзларининг оралиғига тушириб қўярдим.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُفَيْلٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبَّادٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها قَالَتْ قَدِمَتْ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِلْيَةٌ مِنْ عِنْدِ النَّجَاشِيِّ أَهْدَاهَا لَهُ فِيهَا خَاتَمٌ مِنْ ذَهَبٍ فِيهِ فَصٌّ حَبَشِيٌّ - قَالَتْ - فَأَخَذَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِعُودٍ مُعْرِضًا عَنْهُ أَوْ بِبَعْضِ أَصَابِعِهِ ثُمَّ دَعَى أُمَامَةَ ابْنَةَ أَبِي الْعَاصِ ابْنَةَ ابْنَتِهِ زَيْنَبَ فَقَالَ " تَحَلَّىْ بِهَذَا يَا بُنَيَّةُ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi, u dedilar: «Nabiy ﷺga Najoshiy tomonidan hadya qilingan, ichida koʻzi habashiy boʻlgan oltin uzuk bor zeb-ziynat keldi». (Oisha) dedilar: «Rasululloh ﷺ undan yuz oʻgirgan holda uni bir tayoqcha bilan yoki barmoqlarining biri bilan oldilar, soʻng qizlari Zaynabning qizi Umoma binti Abul-Osni chaqirdilar va: ‹Buni taqib ol, ey qizginam›, — dedilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади, у дедилар: «Набий ﷺга Нажоший томонидан ҳадя қилинган, ичида кўзи ҳабаший бўлган олтин узук бор зеб-зийнат келди». (Оиша) дедилар: «Расулуллоҳ ﷺ ундан юз ўгирган ҳолда уни бир таёқча билан ёки бармоқларининг бири билан олдилар, сўнг қизлари Зайнабнинг қизи Умома бинти Абул-Осни чақирдилар ва: ‹Буни тақиб ол, эй қизгинам›, — дедилар».
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ فُرِضَتِ الصَّلاَةُ رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ فِي الْحَضَرِ وَالسَّفَرِ فَأُقِرَّتْ صَلاَةُ السَّفَرِ وَزِيدَ فِي صَلاَةِ الْحَضَرِ .
Oisha (roziyallohu anho) shunday dedilar: Namoz hazarda (vatanda) ham, safarda ham ikki rakaat ikki rakaatdan farz qilingan edi. Soʻng safar namozi (oʻz holicha) qoldirildi, hazar namoziga esa (rakaatlar) ziyoda qilindi.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай дедилар: Намоз ҳазарда (ватанда) ҳам, сафарда ҳам икки ракаат икки ракаатдан фарз қилинган эди. Сўнг сафар намози (ўз ҳолича) қолдирилди, ҳазар намозига эса (ракаатлар) зиёда қилинди.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ شُعَيْبٍ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ الْمُنْذِرِ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ - رضى الله عنها - هَلْ رُخِّصَ لِلنِّسَاءِ أَنْ يُصَلِّينَ عَلَى الدَّوَابِّ قَالَتْ لَمْ يُرَخَّصْ لَهُنَّ فِي ذَلِكَ فِي شِدَّةٍ وَلاَ رَخَاءٍ . قَالَ مُحَمَّدٌ هَذَا فِي الْمَكْتُوبَةِ .
Ato ibn Abu Roboh (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Oisha (roziyallohu anho)dan: «Ayollarga ulov ustida namoz oʻqishga ruxsat berilganmi?» — deb soʻradi. U: «Ularga bunga na qiyinchilikda, na osoyishtalikda ruxsat berilgan emas», — dedi. Muhammad (ibn Shuʼayb): «Bu (taqiq) farz namozga taalluqlidir», — dedi.Ато ибн Абу Робоҳ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан: «Аёлларга улов устида намоз ўқишга рухсат берилганми?» — деб сўради. У: «Уларга бунга на қийинчиликда, на осойишталикда рухсат берилган эмас», — деди. Муҳаммад (ибн Шуъайб): «Бу (тақиқ) фарз намозга тааллуқлидир», — деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ الْبَاهِلِيُّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ إِلاَّ بِإِحْدَى ثَلاَثٍ رَجُلٌ زَنَى بَعْدَ إِحْصَانٍ فَإِنَّهُ يُرْجَمُ وَرَجُلٌ خَرَجَ مُحَارِبًا لِلَّهِ وَرَسُولِهِ فَإِنَّهُ يُقْتَلُ أَوْ يُصْلَبُ أَوْ يُنْفَى مِنَ الأَرْضِ أَوْ يَقْتُلُ نَفْسًا فَيُقْتَلُ بِهَا " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Allohdan oʻzga iloh yoʻq va Muhammad Allohning Rasuli ekanligiga guvohlik beradigan musulmon kishining qoni faqat uch narsadan biri bilangina halol boʻladi: uylangandan keyin zino qilgan kishi — u toshboʻron qilinadi; Alloh va Uning Rasuliga qarshi urush qilib chiqqan kishi — u oʻldiriladi yoki dorga osiladi yoxud yerdan badarga qilinadi; yoki bir jonni oʻldirgan kishi — uning evaziga oʻzi oʻldiriladi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг Расули эканлигига гувоҳлик берадиган мусулмон кишининг қони фақат уч нарсадан бири билангина ҳалол бўлади: уйлангандан кейин зино қилган киши — у тошбўрон қилинади; Аллоҳ ва Унинг Расулига қарши уруш қилиб чиққан киши — у ўлдирилади ёки дорга осилади ёхуд ердан бадарга қилинади; ёки бир жонни ўлдирган киши — унинг эвазига ўзи ўлдирилади».
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ الْهَمْدَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي ح، وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ قُرَيْشًا، أَهَمَّهُمْ شَأْنُ الْمَرْأَةِ الْمَخْزُومِيَّةِ الَّتِي سَرَقَتْ فَقَالُوا مَنْ يُكَلِّمُ فِيهَا تَعْنِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالُوا وَمَنْ يَجْتَرِئُ إِلاَّ أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ حِبُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَلَّمَهُ أُسَامَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا أُسَامَةُ أَتَشْفَعُ فِي حَدٍّ مِنْ حُدُودِ اللَّهِ " . ثُمَّ قَامَ فَاخْتَطَبَ فَقَالَ " إِنَّمَا هَلَكَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ أَنَّهُمْ كَانُوا إِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الشَّرِيفُ تَرَكُوهُ وَإِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الضَّعِيفُ أَقَامُوا عَلَيْهِ الْحَدَّ وَايْمُ اللَّهِ لَوْ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ مُحَمَّدٍ سَرَقَتْ لَقَطَعْتُ يَدَهَا " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, oʻgʻirlik qilgan maxzumiy ayolning ishi Qurayshni tashvishga soldi. Ular: «Bu haqida (Rasululloh ﷺga) kim soʻzlaydi?» — deyishdi. Soʻng: «Rasululloh ﷺning suyukli (sahobasi) Usoma ibn Zayddan boshqa kim bunga jurʼat eta oladi!» — deyishdi. Bas, Usoma u zotga soʻz qotdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ey Usoma, sen Allohning hadlaridan bir had haqida shafoat qilyapsanmi?» — dedilar. Soʻng oʻrinlaridan turib, xutba qildilar va: «Sizlardan oldingilarni faqat shu narsa halok qildi: ularning orasida obroʻli kishi oʻgʻrilik qilsa, uni qoʻyib yuborar edilar, oʻrtalaridagi zaif kishi oʻgʻrilik qilsa, unga had joriy qilar edilar. Allohga qasamki, agar Muhammadning qizi Fotima oʻgʻrilik qilganida ham, albatta uning qoʻlini kesgan boʻlardim», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, ўғирлик қилган махзумий аёлнинг иши Қурайшни ташвишга солди. Улар: «Бу ҳақида (Расулуллоҳ ﷺга) ким сўзлайди?» — дейишди. Сўнг: «Расулуллоҳ ﷺнинг суюкли (саҳобаси) Усома ибн Зайддан бошқа ким бунга журъат эта олади!» — дейишди. Бас, Усома у зотга сўз қотди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Усома, сен Аллоҳнинг ҳадларидан бир ҳад ҳақида шафоат қиляпсанми?» — дедилар. Сўнг ўринларидан туриб, хутба қилдилар ва: «Сизлардан олдингиларни фақат шу нарса ҳалок қилди: уларнинг орасида обрўли киши ўғрилик қилса, уни қўйиб юборар эдилар, ўрталаридаги заиф киши ўғрилик қилса, унга ҳад жорий қилар эдилар. Аллоҳга қасамки, агар Муҳаммаднинг қизи Фотима ўғрилик қилганида ҳам, албатта унинг қўлини кесган бўлардим», — дедилар.
حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُسَافِرٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الأَنْبَارِيُّ، قَالاَ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ زَيْدٍ، - نَسَبَهُ جَعْفَرٌ إِلَى سَعِيدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَقِيلُوا ذَوِي الْهَيْئَاتِ عَثَرَاتِهِمْ إِلاَّ الْحُدُودَ " .
Ummul moʻminin Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi, u dedi: Rasululloh ﷺ: «Yaxshi fazilat egalarining (gunoh boʻlmagan) xatolarini kechiringlar, hadlar bundan mustasno», — dedilar.Уммул мўминин Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади, у деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Яхши фазилат эгаларининг (гуноҳ бўлмаган) хатоларини кечиринглар, ҳадлар бундан мустасно», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ سَمِعْتُهُ مِنْهُ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقْطَعُ فِي رُبْعِ دِينَارٍ فَصَاعِدًا .
Ahmad ibn Muhammad ibn Hanbal bizga Sufyondan, u Zuhriydan — («Men uni undan eshitdim», dedi) — u Amradan, u Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qildiki, Paygʻambar ﷺ chorak dinor va undan yuqorisi uchun (qoʻlni) kesar edilar.Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Ҳанбал бизга Суфёндан, у Зуҳрийдан — («Мен уни ундан эшитдим», деди) — у Амрадан, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилдики, Пайғамбар ﷺ чорак динор ва ундан юқориси учун (қўлни) кесар эдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، وَوَهْبُ بْنُ بَيَانٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا ح، وَحَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ، قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، وَعَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " تُقْطَعُ يَدُ السَّارِقِ فِي رُبْعِ دِينَارٍ فَصَاعِدًا " . قَالَ أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ الْقَطْعُ فِي رُبْعِ دِينَارٍ فَصَاعِدًا .
Ahmad ibn Solih va Vahb ibn Bayon ikkalasi bizga rivoyat qildi (h). Yana bizga Ibn Sarh rivoyat qilib dedi: Bizga Ibn Vahb xabar berdi, menga Yunus Ibn Shihobdan, u Urva va Amradan, ular Oisha (roziyallohu anho)dan, u Paygʻambar ﷺdan xabar berdi. U zot: «Oʻgʻrining qoʻli chorak dinor va undan yuqorisi uchun kesiladi», dedilar. Ahmad ibn Solih: «(Qoʻlni) kesish chorak dinor va undan yuqorisi uchun (boʻladi)», dedi.Аҳмад ибн Солиҳ ва Ваҳб ибн Баён иккаласи бизга ривоят қилди (ҳ). Яна бизга Ибн Сарҳ ривоят қилиб деди: Бизга Ибн Ваҳб хабар берди, менга Юнус Ибн Шиҳобдан, у Урва ва Амрадан, улар Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, у Пайғамбар ﷺдан хабар берди. У зот: «Ўғрининг қўли чорак динор ва ундан юқориси учун кесилади», дедилар. Аҳмад ибн Солиҳ: «(Қўлни) кесиш чорак динор ва ундан юқориси учун (бўлади)», деди.