نَا ابْنُ مُبَشِّرٍ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ , ثنا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ , أنا شَرِيكٌ , عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَنْ وَلَدَتْ مِنْهُ أَمَةٌ فَهِيَ حُرَّةٌ مِنْ بَعْدِ مَوْتِهِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kimdan choʻrisi farzand tugʻsa, u (choʻri) oʻsha kishining oʻlimidan keyin ozoddir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Кимдан чўриси фарзанд туғса, у (чўри) ўша кишининг ўлимидан кейин озоддир», дедилар.
نَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدَانَ الصَّيْدَلانِيُّ , نَا شُعَيْبٌ , نَا أَبُو نُعَيْمٍ الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ ، نَا شَرِيكٌ , عَنْ حُسَيْنٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا وَلَدَتْ أَمَةُ الرَّجُلِ مِنْهُ ، فَهِيَ مُعْتَقَةٌ عَنْ دُبُرٍ مِنْهُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kishining choʻrisi undan farzand tugʻsa, u (choʻri) oʻsha kishining vafotidan keyin ozod boʻluvchidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кишининг чўриси ундан фарзанд туғса, у (чўри) ўша кишининг вафотидан кейин озод бўлувчидир», дедилар.
نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الْبَغَوِيُّ , نَا أَبُو زَيْدِ بْنُ طَرِيفٍ ، نَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ الْحَضْرَمِيُّ , نَا الْحَسَنُ بْنُ عِيسَى الْحَنَفِيُّ , عَنِ الْحَكَمِ بْنِ أَبَانَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أُمُّ الْوَلَدِ حُرَّةٌ ، وَإِنْ كَانَ سَقْطًا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ummul valad ozoddir, agarchi (tugʻqani) chala tushgan homila boʻlsa ham», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уммул валад озоддир, агарчи (туғқани) чала тушган ҳомила бўлса ҳам», дедилар.
نَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ تَمِيمِ بْنِ عَبَّادٍ الْمَرْوَزِيُّ , نَا حَامِدُ بْنُ آدَمَ , نَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى , عَنْ سُفْيَانَ , عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَيُّمَا جَارِيَةٍ وَلَدَتْ لِسَيِّدِهَا ، فَهِيَ مُعْتَقَةٌ عَنْ دُبُرٍ مِنْهُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir joriya oʻz xoʻjayinidan farzand tugʻsa, u (xoʻjayinning) vafotidan keyin ozod boʻluvchidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир жория ўз хўжайинидан фарзанд туғса, у (хўжайиннинг) вафотидан кейин озод бўлувчидир», дедилар.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِدْرِيسَ الْقَافْلانِيُّ , نَا أَبُو يَحْيَى الْعَطَّارُ ، نَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ الْعَنْقَزِيُّ , نَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي سَبْرَةَ ، عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : لَمَّا وَلَدَتْ أُمُّ إِبْرَاهِيمَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَعْتَقَهَا وَلَدُهَا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Ummu Ibrohim tugʻqanida, Rasululloh ﷺ: «Uni oʻz farzandi ozod qildi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Умму Иброҳим туғқанида, Расулуллоҳ ﷺ: «Уни ўз фарзанди озод қилди», дедилар.
نَا عُمَرُ بْنُ أَحْمَدَ الْجَوْهَرِيُّ , نَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحُسَيْنِ الْهَمْدَانِيُّ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْجَعْفَرِيُّ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَمَةَ بْنِ أَسْلَمَ , عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أُمُّ إِبْرَاهِيمَ أَعْتَقَهَا وَلَدُهَا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ummu Ibrohimni oʻz farzandi ozod qildi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Умму Иброҳимни ўз фарзанди озод қилди», дедилар.
نَا أَبُو عُبَيْدٍ الْقَاسِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ , نَا سَعِيدُ بْنُ زَكَرِيَّا الْمَدَايِنِيُّ , عَنِ ابْنِ أَبِي سَارَةَ , عَنِ ابْنِ أَبِي الْحُسَيْنِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : لَمَّا وَلَدَتْ مَارِيَةُ ، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : أَعْتَقَهَا وَلَدُهَا " ، تَفَرَّدَ بِحَدِيثِ ابْنِ أَبِي حُسَيْنٍ زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ , وَزِيَادٌ ثِقَةٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Moriya tugʻqanida, Rasululloh ﷺ: «Uni oʻz farzandi ozod qildi», dedilar. Ibn Abu Husaynning hadisini rivoyat qilishda Ziyod ibn Ayyub yakka qolgan, Ziyod esa ishonchlidir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Мория туғқанида, Расулуллоҳ ﷺ: «Уни ўз фарзанди озод қилди», дедилар. Ибн Абу Ҳусайннинг ҳадисини ривоят қилишда Зиёд ибн Айюб якка қолган, Зиёд эса ишончлидир.
نَا أَحْمَدُ بْنُ عِيسَى بْنِ السُّكَيْنِ الْبَلَدِيُّ , نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ يَحْيَى الرَّهَاوِيُّ , وَأَبُو الْعَبَّاسِ الْمُخْتَارُ , نَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ , حَدَّثَنِي أَبِي أَبُو أُوَيْسٍ , عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " أَيُّمَا أَمَةٍ وَلَدَتْ مِنْ سَيِّدُهَا ، فَإِنَّهَا إِذَا مَاتَ حُرَّةٌ إِلا أَنْ يُعْتِقَهَا قَبْلَ مَوْتِهِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qaysi bir choʻri oʻz xoʻjayinidan farzand tugʻsa, u (xoʻjayin) vafot etganida u (choʻri) ozoddir, magar (xoʻjayin) uni oʻlimidan avval ozod qilgan boʻlsa», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қайси бир чўри ўз хўжайинидан фарзанд туғса, у (хўжайин) вафот этганида у (чўри) озоддир, магар (хўжайин) уни ўлимидан аввал озод қилган бўлса», дедилар.
قَالَ : وَنا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ ، حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَبْرَةَ الْقُرَشِيُّ ، عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسِ , قَالَ : لَمَّا وَلَدَتْ مَارِيَةُ الْقِبْطِيَّةُ إِبْرَاهِيمَ بْنَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَعْتَقَهَا وَلَدُهَا " ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدَانَ ، نَا شُعَيْبُ بْنُ أَيُّوبَ , نَا أَبُو عَاصِمٍ الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ , عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي سَبْرَةَ ثنا ابْنُ مُبَشِّرٍ , نَا أَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ , نَا شَبَابَةُ , نَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي سَبْرَةَ بِنَحْوِهِ . حَدَّثَنِي أَبِي , نَا أَحْمَدُ بْنُ زَنْجُوَيْهِ بْنِ مُوسَى , نَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ مَسْلَمَةَ الْقُرَشِيُّ , حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ ، حَدَّثَنِي أَبِي , عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , بِمِثْلِ حَدِيثِ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ أَبِي أُوَيْسٍ , عَنْ أَبِيهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Moriya al-Qibtiya Nabiy ﷺning oʻgʻillari Ibrohimni tugʻqanida, Rasululloh ﷺ: «Uni oʻz farzandi ozod qildi», dedilar. Buni Abu Osim ad-Dahhok ibn Maxlad ham Abu Bakr ibn Abu Sabradan rivoyat qildi. Shababa ham Abu Bakr ibn Abu Sabradan shunga oʻxshashini rivoyat qildi. Ibrohim ibn al-Valid ibn Maslama al-Qurashiy esa Abu Bakr ibn Abu Uvaysdan, u otasidan, u Husayn ibn Abdullohdan, u Ikrimadan, u Ibn Abbosdan rivoyat qildi: U dedi: Rasululloh ﷺ Abdulhamid ibn Abu Uvaysning otasidan (rivoyat qilgan) hadisi kabi (aytdilar).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Мория ал-Қибтия Набий ﷺнинг ўғиллари Иброҳимни туғқанида, Расулуллоҳ ﷺ: «Уни ўз фарзанди озод қилди», дедилар. Буни Абу Осим ад-Даҳҳок ибн Махлад ҳам Абу Бакр ибн Абу Сабрадан ривоят қилди. Шабаба ҳам Абу Бакр ибн Абу Сабрадан шунга ўхшашини ривоят қилди. Иброҳим ибн ал-Валид ибн Маслама ал-Қураший эса Абу Бакр ибн Абу Увайсдан, у отасидан, у Ҳусайн ибн Абдуллоҳдан, у Икримадан, у Ибн Аббосдан ривоят қилди: У деди: Расулуллоҳ ﷺ Абдулҳамид ибн Абу Увайснинг отасидан (ривоят қилган) ҳадиси каби (айтдилар).
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى , نَا جَرِيرٌ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَابِرٍ , عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَوِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " لا بَأْسَ تُفْطِرُ الْحُبْلَى وَالْمُرْضِعُ فِي رَمَضَانَ الْيَوْمَ بَيْنَ الأَيَّامِ ، وَلا قَضَاءَ عَلَيْهِمَا "
Ibn Abbos yoki Ibn Umar (roziyallohu anhum)dan rivoyat qilinadi: U dedi: «Bok yoʻq: homilador va emizikli ayol Ramazonda kunlar orasida bir kun (roʻzasini) ochadi va ularning zimmasida qazo yoʻq».Ибн Аббос ёки Ибн Умар (розияллоҳу анҳум)дан ривоят қилинади: У деди: «Бок йўқ: ҳомиладор ва эмизикли аёл Рамазонда кунлар орасида бир кун (рўзасини) очади ва уларнинг зиммасида қазо йўқ».
نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدِ بْنِ حَفْصٍ ، إِمْلاءً مِنْ كِتَابِهِ , نَا الْقَاسِمُ بْنُ الْفَضْلِ بْنِ بَزِيعٍ ، سَنَةَ تِسْعٍ وَخَمْسِينَ وَمِائَتَيْنِ , نَا زَكَرِيَّا بْنُ عَطِيَّةَ , نَا سَعِيدُ بْنُ خَالِدٍ , حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أُعْطِيتُ جَوَامِعَ الْكَلِمِ , وَاخْتُصِرَ لِي الْحَدِيثُ اخْتِصَارًا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga soʻzlarning jamlovchisi berildi va men uchun soʻz qisqartirib qoʻyildi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга сўзларнинг жамловчиси берилди ва мен учун сўз қисқартириб қўйилди», дедилар.
وَبِإِسْنَادِهِ قَالَ : قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الْقُرْآنُ ذَلُولٌ ذُو وُجُوهٍ فَاحْمِلُوهُ عَلَى أَحْسَنِ وُجُوهِهِ "
Va oʻsha isnod bilan: U dedi: Rasululloh ﷺ menga: «Qurʼon boʻysunuvchi va koʻp yuzlidir; bas, uni yuzlarining eng yaxshisiga yoʻyinglar», dedilar.Ва ўша иснод билан: У деди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Қуръон бўйсунувчи ва кўп юзлидир; бас, уни юзларининг энг яхшисига йўйинглар», дедилар.
نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ الْمُهْتَدِي بِاللَّهِ ، نَا بَكْرُ بْنُ سَهْلٍ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ , نَا عُمَرُ بْنُ الْمُغِيرَةِ , نَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " الإِضْرَارُ فِي الْوَصِيَّةِ مِنَ الْكَبَائِرِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Vasiyatda zarar yetkazish kabira gunohlardandir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Васиятда зарар етказиш кабира гуноҳлардандир», дедилар.
نَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا يُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ , نَا حَجَّاجٌ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا تَجُوزُ الْوَصِيَّةُ لِوَارِثٍ ، إِلا أَنْ يَشَاءَ الْوَرَثَةُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Vorisga vasiyat joiz emas, magar vorislar (rozi boʻlishni) xohlasalar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ворисга васият жоиз эмас, магар ворислар (рози бўлишни) хоҳласалар», дедилар.
نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ الْمُهْتَدِي ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ خَالِدٍ , نَا أَبِي , عَنْ يُونُسَ بْنِ رَاشِدٍ , عَنْ عَطَاءٍ الْخُرَاسَانِيِّ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا تَجُوزُ لِوَارِثٍ وَصِيَّةٌ ، إِلا أَنْ يَشَاءَ الْوَرَثَةُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Vorisga vasiyat joiz emas, magar vorislar (rozi boʻlishni) xohlasalar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ворисга васият жоиз эмас, магар ворислар (рози бўлишни) хоҳласалар», дедилар.
نَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدَانَ ، نَا شُعَيْبُ بْنُ أَيُّوبَ , نَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ , نَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ : " وَإِذْ أَسَرَّ النَّبِيُّ إِلَى بَعْضِ أَزْوَاجِهِ حَدِيثًا , قَالَ : اطَّلَعَتْ حَفْصَةُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، مَعَ أُمِّ إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلامُ , فَقَالَ : لا تُخْبِرِي عَائِشَةَ, وَقَالَ لَهَا : إِنَّ أَبَاكِ وَأَبَاهَا سَيَمْلُكَانِ ، أَوْ سَيَلِيَانِ بَعْدِي فَلا تُخْبِرِي عَائِشَةَ , فَانْطَلَقَتْ حَفْصَةُ فَأَخْبَرَتْ عَائِشَةَ فَأَظْهَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ فَعَرَّفَ بَعْضَهُ وَأَعْرَضَ عَنْ بَعْضٍ , قَالَ : أَعْرَضَ عَنْ قَوْلِهِ : إِنَّ أَبَاكِ وَأَبَاهَا يَكُونَانِ بَعْدِي , كَرِهَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَنْشُرَ ذَلِكَ فِي النَّاسِ فَأَعْرَضَ عَنْهُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan Alloh azza va jallaning: «Nabiy oʻz juftlaridan biriga bir soʻzni sir qilib aytgan edi» degan soʻzi haqida (rivoyat qilinadi): U dedi: Hafsa Nabiy ﷺni Ummu Ibrohim (alayhissalom) bilan (birga) koʻrib qoldi. Shunda u zot: «Oishaga aytma», dedilar va unga: «Sening otang bilan uning otasi mendan keyin (bu ishga) egalik qiladilar — yoki: valiylik qiladilar; bas, Oishaga aytma», dedilar. Hafsa borib, Oishaga aytdi. Alloh esa buni u zotga oshkor qildi: u zot (uning) baʼzisini bildirdilar va baʼzisidan yuz oʻgirdilar. U dedi: U zot: «Sening otang bilan uning otasi mendan keyin boʻladilar», degan soʻzlaridan yuz oʻgirdilar; Rasululloh ﷺ buning odamlar orasida yoyilishini yoqtirmadilar, shuning uchun undan yuz oʻgirdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан Аллоҳ азза ва жалланинг: «Набий ўз жуфтларидан бирига бир сўзни сир қилиб айтган эди» деган сўзи ҳақида (ривоят қилинади): У деди: Ҳафса Набий ﷺни Умму Иброҳим (алайҳиссалом) билан (бирга) кўриб қолди. Шунда у зот: «Оишага айтма», дедилар ва унга: «Сенинг отанг билан унинг отаси мендан кейин (бу ишга) эгалик қиладилар — ёки: валийлик қиладилар; бас, Оишага айтма», дедилар. Ҳафса бориб, Оишага айтди. Аллоҳ эса буни у зотга ошкор қилди: у зот (унинг) баъзисини билдирдилар ва баъзисидан юз ўгирдилар. У деди: У зот: «Сенинг отанг билан унинг отаси мендан кейин бўладилар», деган сўзларидан юз ўгирдилар; Расулуллоҳ ﷺ бунинг одамлар орасида ёйилишини ёқтирмадилар, шунинг учун ундан юз ўгирдилар.
نَا ابْنُ صَاعِدٍ , نَا يُوسُفُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَابِقٍ , نَا يَحْيَى بْنُ يَمَانٍ , عَنْ سُفْيَانَ , عَنْ قَابُوسَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ . ح نَا أَبُو بَكْرٍ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الآدَمِيُّ , نَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ آدَمَ , نَا جَعْفَرٌ الأَحْوَلُ , وَنا أَحْمَدُ , نَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ , نَا عَفَّانُ , نَا أَبُو كُدَيْنَةَ , جَمِيعًا عَنْ قَابُوسَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " لَيْسَ عَلَى مُسْلِمٍ جِزْيَةٌ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Musulmonning zimmasida jizya yoʻq», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мусулмоннинг зиммасида жизя йўқ», дедилар.
نَا ابْنُ صَاعِدٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ , نَا ابْنُ وَهْبٍ , أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ , عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ , عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " لَوْ يُعْطَى النَّاسُ بِدَعْوَاهُمْ ، لادَّعَى نَاسٌ دِمَاءَ رِجَالٍ ، وَأَمْوَالَهُمْ ، وَلَكِنِ الْيَمِينُ عَلَى الْمُدَّعَى عَلَيْهِ "
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar odamlarga (faqat) daʼvolari boʻyicha berilganida edi, baʼzi kishilar (boshqa) erkaklarning qonlari va mollarini daʼvo qilib olishardi. Lekin qasam daʼvo qilinayotgan kishining zimmasidadir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар одамларга (фақат) даъволари бўйича берилганида эди, баъзи кишилар (бошқа) эркакларнинг қонлари ва молларини даъво қилиб олишарди. Лекин қасам даъво қилинаётган кишининг зиммасидадир», дедилар.
نَا حَمْزَةُ بْنُ الْقَاسِمِ الإِمَامُ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْخَلِيلِ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عِمْرَانَ , نَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى , عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ . ح وَنا الْحَسَنُ بْنُ الْخَضِرِ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ يُونُسَ , نَا جَعْفَرُ بْنُ مُسَافِرٍ , نَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ , نَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدَ , عَنْ بُكَيْرٍ . ح وَنا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نَا حُمَيْدُ بْنُ زَنْجُوَيْهِ النَّسَائِيُّ , نَا ابْنُ أَبِي أُوَيْسٍ , حَدَّثَنِي أَبِي , عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ , عَنْ ثَوْرِ بْنِ خَالِدٍ الدِّيلِيِّ , أَوْ عَنْ خَالِهِ مُوسَى بْنِ مَيْسَرَةَ , عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ , عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَنْ نَذَرَ نَذْرًا لَمْ يُسَمِّهِ ، فَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ , وَمَنْ نَذَرَ نَذْرًا فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ ، فَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ , وَمَنْ نَذَرَ نَذْرًا لَمْ يُطِقْهُ ، فَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ , وَمَنْ نَذَرَ نَذْرًا لِلَّهِ يُطِيقُهُ فَلْيَفِ بِهِ " ، وَاللَّفْظُ لِلْمَحَامِلِيِّ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim nomini aytmasdan bir nazr qilsa, uning kafforati qasam kafforatidir. Kim Allohga maʼsiyat boʻlgan narsada nazr qilsa, uning kafforati qasam kafforatidir. Kim oʻzi uddasidan chiqolmaydigan narsani nazr qilsa, uning kafforati qasam kafforatidir. Kim Alloh uchun oʻzi uddasidan chiqadigan narsani nazr qilsa, uni bajo keltirsin», dedilar. Lafz al-Mahomiliyniki.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким номини айтмасдан бир назр қилса, унинг каффорати қасам каффоратидир. Ким Аллоҳга маъсият бўлган нарсада назр қилса, унинг каффорати қасам каффоратидир. Ким ўзи уддасидан чиқолмайдиган нарсани назр қилса, унинг каффорати қасам каффоратидир. Ким Аллоҳ учун ўзи уддасидан чиқадиган нарсани назр қилса, уни бажо келтирсин», дедилар. Лафз ал-Маҳомилийники.
نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ زَاجٌ , نَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ , نَا سُلَيْمَانُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ , عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا نَذْرَ إِلا فِيمَا أُطِيعُ اللَّهُ , وَلا يَمِينٌ فِي غَصْبٍ , وَلا طَلاقَ ، وَلا عَتَاقَ فِيمَا لا يَمْلِكُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Allohga itoat qilinadigan narsadagina nazr boʻladi; gʻasbda qasam yoʻq; oʻzi ega boʻlmagan narsada taloq ham, ozod qilish ham yoʻq», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳга итоат қилинадиган нарсадагина назр бўлади; ғасбда қасам йўқ; ўзи эга бўлмаган нарсада талоқ ҳам, озод қилиш ҳам йўқ», дедилар.
نَا حَمْزَةُ بْنُ الْقَاسِمِ الإِمَامُ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْخَلِيلِ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عِمْرَانَ الْبَيَاضِيُّ , نَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى , عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدَ , عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ , عَنْ كُرَيْبٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَنْ نَذَرَ نَذْرًا لَمْ يُسَمِّهِ ، فَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ , وَمَنْ نَذَرَ نَذْرًا لَمْ يُطِقْهُ ، فَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ , وَمَنْ نَذَرَ نَذْرًا فَأَطَاقَهُ فَلْيَفِ بِهِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim nomini aytmasdan bir nazr qilsa, uning kafforati qasam kafforatidir. Kim oʻzi uddasidan chiqolmaydigan narsani nazr qilsa, uning kafforati qasam kafforatidir. Kim bir nazr qilib, uning uddasidan chiqsa, uni bajo keltirsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким номини айтмасдан бир назр қилса, унинг каффорати қасам каффоратидир. Ким ўзи уддасидан чиқолмайдиган нарсани назр қилса, унинг каффорати қасам каффоратидир. Ким бир назр қилиб, унинг уддасидан чиқса, уни бажо келтирсин», дедилар.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ الْحَرَّانِيُّ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ قُتَيْبَةَ , نَا أَبِي , نَا أَيُّوبُ بْنُ سُوَيْدٍ الرَّمْلِيُّ , عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُمَارَةَ , عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " مَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أَبِي إِسْرَائِيلَ ، وَهُوَ قَائِمٌ فِي الشَّمْسِ , فَقَالَ : مَا بَالُ هَذَا ؟ ، فَقَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، نَذَرَ أَنْ لا يَتَكَلَّمَ ، وَلا يَسْتَظِلَّ ، وَلا يَقْعُدَ وَأَنْ يَصُومَ , فَقَالَ : مُرُوهُ فَلْيَتَكَلَّمْ وَلْيَسْتَظِلَّ وَلْيَقْعُدْ ، وَلْيَصُمْ " , وَلَمْ يَأْمُرْهُ بِالْكَفَّارَةِ . وَعَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُمَارَةَ , عَنِ الزُّهْرِيِّ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ ، نَا الْحَسَنُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ مِدْرَارٍ , حَدَّثَنِي عَمِّي طَاهِرُ بْنُ مِدْرَارٍ , نَا الْحَسَنُ بْنُ عُمَارَةَ , عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَ الزُّهْرِي عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : مَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أَبِي إِسْرَائِيلَ ، ثُمَّ ذَكَرَ مِثْلَهُ سَوَاءً , وَلَمْ يَذْكُرْ حَدِيثَ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ quyoshda tik turgan Abu Isroilning yonidan oʻtdilar va: «Bunga nima boʻlgan?», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, u gapirmaslikni, soyaga kirmaslikni, oʻtirmaslikni va roʻza tutishni nazr qilgan», dedilar. U zot: «Unga buyuringlar — gapirsin, soyaga kirsin, oʻtirsin va roʻzasini tutsin», dedilar. Va unga kafforatni buyurmadilar. Al-Hasan ibn Umoradan, u az-Zuhriydan, u Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Utbadan, u Ibn Abbosdan, u Nabiy ﷺdan shuning misli (rivoyat qilinadi). Ahmad ibn Muhammad ibn Said bizga aytdi: al-Hasan ibn Jaʼfar ibn Midror bizga aytdi: Amakim Tohir ibn Midror menga aytdi: al-Hasan ibn Umora bizga Habib ibn Abu Sobitdan, u Said ibn Jubayrdan, u Ibn Abbosdan; hamda az-Zuhriydan, u Ubaydulloh ibn Abdullohdan, u Ibn Abbosdan (rivoyat qildi): U dedi: Nabiy ﷺ Abu Isroilning yonidan oʻtdilar — soʻng aynan shuning mislini zikr qildi va Amr ibn Dinorning hadisini zikr qilmadi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ қуёшда тик турган Абу Исроилнинг ёнидан ўтдилар ва: «Бунга нима бўлган?», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, у гапирмасликни, сояга кирмасликни, ўтирмасликни ва рўза тутишни назр қилган», дедилар. У зот: «Унга буюринглар — гапирсин, сояга кирсин, ўтирсин ва рўзасини тутсин», дедилар. Ва унга каффоратни буюрмадилар. Ал-Ҳасан ибн Уморадан, у аз-Зуҳрийдан, у Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Утбадан, у Ибн Аббосдан, у Набий ﷺдан шунинг мисли (ривоят қилинади). Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Саид бизга айтди: ал-Ҳасан ибн Жаъфар ибн Мидрор бизга айтди: Амаким Тоҳир ибн Мидрор менга айтди: ал-Ҳасан ибн Умора бизга Ҳабиб ибн Абу Собитдан, у Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббосдан; ҳамда аз-Зуҳрийдан, у Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳдан, у Ибн Аббосдан (ривоят қилди): У деди: Набий ﷺ Абу Исроилнинг ёнидан ўтдилар — сўнг айнан шунинг мислини зикр қилди ва Амр ибн Динорнинг ҳадисини зикр қилмади.
نَا أَحْمَدُ بْنُ عِيسَى الْخَوَّاصُ , نَا سُفْيَانُ بْنُ زِيَادِ بْنِ آدَمَ , نَا حَبَّانُ بْنُ هِلالٍ , نَا وُهَيْبٌ , نَا أَيُّوبُ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " بَيْنَمَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ إِذْ رَأَى رَجُلا قَائِمًا فِي الشَّمْسِ فَسَأَلَ عَنْهُ , فَقَالُوا : هَذَا أَبُو إِسْرَائِيلَ نَذَرَ أَنْ يَقُومَ وَلا يَقْعُدَ ، وَلا يَسْتَظِلَّ وَيَصُومَ وَلا يَتَكَلَّمَ , فَقَالَ : مُرُوهُ فَلْيَقْعُدْ ، وَلْيَسْتَظِلَّ ، وَلْيَتَكَلَّمْ ، وَلْيَصُمْ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ xutba qilib turganlarida, quyoshda tik turgan bir kishini koʻrib qoldilar va u haqda soʻradilar. Ular: «Bu Abu Isroil boʻlib, u tik turishni, oʻtirmaslikni, soyaga kirmaslikni, roʻza tutishni va gapirmaslikni nazr qilgan», dedilar. U zot: «Unga buyuringlar — oʻtirsin, soyaga kirsin, gapirsin va roʻzasini tutsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ хутба қилиб турганларида, қуёшда тик турган бир кишини кўриб қолдилар ва у ҳақда сўрадилар. Улар: «Бу Абу Исроил бўлиб, у тик туришни, ўтирмасликни, сояга кирмасликни, рўза тутишни ва гапирмасликни назр қилган», дедилар. У зот: «Унга буюринглар — ўтирсин, сояга кирсин, гапирсин ва рўзасини тутсин», дедилар.
نَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَزَّازُ , نَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ , نَا عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَبَّارُ , عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيُّ , عَنِ الْقَاسِمِ , قَالَ : " جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ قَدْ نَذَرَتْ نَحْرَ ابْنِهَا , فَأَمَرَهَا بِالْكَفَّارَةِ , فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ : سُبْحَانَ اللَّهِ كَفَّارَةٌ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ تَعَالَى , فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ نَعَمْ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ الظِّهَارَ ، وَأَمَرَ بِالْكَفَّارَةِ "
al-Qosim aytadi: Bir ayol oʻgʻlini soʻyishni nazr qilgan holda Ibn Abbosning huzuriga keldi. U ayolga kafforat berishni buyurdi. Shunda qavmdan bir kishi: «Subhanalloh! Allohga maʼsiyat boʻlgan narsada kafforatmi?» dedi. Ibn Abbos: «Ha, Alloh taolo zihorni zikr qilib, unda kafforatga buyurgan», dedi.ал-Қосим айтади: Бир аёл ўғлини сўйишни назр қилган ҳолда Ибн Аббоснинг ҳузурига келди. У аёлга каффорат беришни буюрди. Шунда қавмдан бир киши: «Субҳаналлоҳ! Аллоҳга маъсият бўлган нарсада каффоратми?» деди. Ибн Аббос: «Ҳа, Аллоҳ таоло зиҳорни зикр қилиб, унда каффоратга буюрган», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا عَلِيُّ بْنُ حَرْبٍ , نَا ابْنُ إِدْرِيسَ , عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " لِكُلِّ مِسْكِينٍ مُدٌّ مِنْ حِنْطَةٍ رَيْعُهُ إِدَامُهُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: «Har bir miskinga bir mudd bugʻdoy; uning ortigʻi esa uning nonxoʻrishidir».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: «Ҳар бир мискинга бир мудд буғдой; унинг ортиғи эса унинг нонхўришидир».
نَا أَبُو شَيْبَةَ عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ جَعْفَرٍ ، نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ اللُّؤْلُئِيُّ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ , عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " لِكُلِّ مِسْكِينٍ مُدٌّ مِنْ حِنْطَةٍ فِيهِ إِدَامُهُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: «Har bir miskinga bir mudd bugʻdoy; unda uning nonxoʻrishi ham bor».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: «Ҳар бир мискинга бир мудд буғдой; унда унинг нонхўриши ҳам бор».
نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورِ بْنِ أَبِي الْجَهْمِ , نَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ , نَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ , نَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " إِذَا عَجَزَ الشَّيْخُ الْكَبِيرُ عَنِ الصِّيَامِ ، أَطْعَمَ عَنْ كُلِّ يَوْمٍ مُدًّا وَاحِدًا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: «Keksa chol roʻza tutishdan ojiz qolsa, har bir kun uchun bir mudd taom bersin».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: «Кекса чол рўза тутишдан ожиз қолса, ҳар бир кун учун бир мудд таом берсин».
نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ , حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ التِّرْمِذِيُّ , حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي الْقَاسِمِ , عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ تَمِيمٌ الدَّارِيُّ , وَعَدِيُّ بْنُ بَدَّاءٍ وَكَانَا يَخْتَلِفَانِ إِلَى مَكَّةَ بِالتِّجَارَةِ ، فَخَرَجَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَهْمٍ فَتُوُفِّيَ بِأَرْضٍ لَيْسَ بِهَا مُسْلِمٌ , فَأَوْصَى إِلَيْهِمَا فَدَفَعَا تَرِكَتَهُ إِلَى أَهْلِهِ وَحَبَسَا جَامًا مِنْ فِضَّةٍ مُخَوَّصًا بِالذَّهَبِ , فَاسْتَحْلَفَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا كَتَمْتُمَا وَلا اطَّلَعْتُمَا, ثُمَّ عُرِفَ الْجَامُ بِمَكَّةَ ، فَقَالُوا : اشْتَرَيْنَاهُ مِنْ عَدِيِّ بْنِ بَدَّاءٍ وَتَمِيمٍ , فَقَدِمَ رَجُلانِ مِنْ أَوْلِيَاءِ السَّهْمِيِّ فَحَلَفَا بِاللَّهِ أَنَّ هَذَا الْجَامَ لِلسَّهْمِيِّ وَلَشَهَادَتُهُمَا أَحَقُّ مِنْ شَهَادَتِهِمَا وَمَا اعْتَدَيْنَا إِنَّا إِذًا لَمِنَ الظَّالِمِينَ , فَأَخَذُوا الْجَامَ وَفِيهِمْ نزلت هَذِهِ الآيَةُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Tamim ad-Doriy va Adiy ibn Baddo savdo uchun Makkaga borib turishardi. Banu Sahmdan bir kishi chiqib, musulmon yoʻq bir yurtda vafot etdi va ikkoviga vasiyat qildi. Ular uning merosini ahliga topshirdilar, ammo oltin bilan naqshlangan kumush jomni olib qoldilar. Rasululloh ﷺ ikkoviga: «Yashirmadingizmi, (uni) olmadingizmi?» deb qasam ichirdilar. Soʻngra oʻsha jom Makkada tanildi va (uni olganlar): «Biz uni Adiy ibn Baddo bilan Tamimdan sotib olganmiz», dedilar. Shunda sahmiyning yaqinlaridan ikki kishi kelib: «Vallohi, bu jom sahmiyniki; bizning guvohligimiz ularning guvohligidan haqroqdir va biz haddan oshmadik; aks holda, biz zolimlardan boʻlamiz», deb qasam ichdilar va jomni olishdi. Mana shular haqida bu oyat nozil boʻldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Тамим ад-Дорий ва Адий ибн Баддо савдо учун Маккага бориб туришарди. Бану Саҳмдан бир киши чиқиб, мусулмон йўқ бир юртда вафот этди ва икковига васият қилди. Улар унинг меросини аҳлига топширдилар, аммо олтин билан нақшланган кумуш жомни олиб қолдилар. Расулуллоҳ ﷺ икковига: «Яширмадингизми, (уни) олмадингизми?» деб қасам ичирдилар. Сўнгра ўша жом Маккада танилди ва (уни олганлар): «Биз уни Адий ибн Баддо билан Тамимдан сотиб олганмиз», дедилар. Шунда саҳмийнинг яқинларидан икки киши келиб: «Валлоҳи, бу жом саҳмийники; бизнинг гувоҳлигимиз уларнинг гувоҳлигидан ҳақроқдир ва биз ҳаддан ошмадик; акс ҳолда, биз золимлардан бўламиз», деб қасам ичдилар ва жомни олишди. Мана шулар ҳақида бу оят нозил бўлди.
نَا أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ بُهْلُولٍ ، نَا الْحُسَيْنُ بْنُ الْحَكَمِ بْنِ مُسْلِمٍ الْوَشَّاءُ , نَا الْحَسَنُ بْنُ الْحُسَيْنِ الْعُرَنِيُّ , نَا أَبُو كُدَيْنَةَ يَحْيَى بْنُ الْمُهَلَّبِ , عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ تَمِيمٌ الدَّارِيُّ , وَعَدِيُّ يَخْتَلِفَانِ إِلَى مَكَّةَ ، فَخَرَجَ مَعَهُمَا فَتًى مِنْ بَنِي سَهْمٍ فَتُوُفِّيَ بِأَرْضٍ لَيْسَ بِهَا مُسْلِمٌ , فَأَوْصَى إِلَيْهِمَا فَدَفَعَا تَرِكَتَهُ إِلَى أَهْلِهِ وَحَبَسَا جَامًا مِنْ فِضَّةٍ مُخَوَّصًا بِالذَّهَبِ , فَاسْتَحْلَفَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِاللَّهِ مَا كَتَمْتُمَا وَلا اطَّلَعْتُمَا ، ثُمَّ وُجِدَ الْجَامُ بِمَكَّةَ , قَالُوا : اشْتَرَيْنَاهُ مِنْ عَدِيٍّ وَتَمِيمٍ , فَجَاءَ رَجُلانِ مِنْ وَرَثَةِ السَّهْمِيِّ فَحَلَفَا أَنَّ هَذَا الْجَامَ لِلسَّهْمِيِّ وَلَشَهَادَتُهُمَا أَحَقُّ مِنْ شَهَادَتِهِمَا وَمَا اعْتَدَيْنَا إِنَّا إِذًا لِمَنِ الظَّالِمِينَ , فَأَخَذُوا الْجَامَ وَفِيهِمْ نزلت هَذِهِ الآيَةُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Tamim ad-Doriy va Adiy Makkaga borib turishardi. Ular bilan birga Banu Sahmdan bir yigit chiqib, musulmon yoʻq bir yurtda vafot etdi va ikkoviga vasiyat qildi. Ular uning merosini ahliga topshirdilar, ammo oltin bilan naqshlangan kumush jomni olib qoldilar. Rasululloh ﷺ ikkoviga Alloh nomi bilan: «Yashirmadingizmi, (uni) olmadingizmi?» deb qasam ichirdilar. Soʻngra jom Makkada topildi va: «Biz uni Adiy bilan Tamimdan sotib olganmiz», dedilar. Shunda sahmiyning vorislaridan ikki kishi kelib: «Bu jom sahmiyniki; bizning guvohligimiz ularning guvohligidan haqroqdir va biz haddan oshmadik; aks holda, biz zolimlardan boʻlamiz», deb qasam ichdilar va jomni olishdi. Mana shular haqida bu oyat nozil boʻldi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Тамим ад-Дорий ва Адий Маккага бориб туришарди. Улар билан бирга Бану Саҳмдан бир йигит чиқиб, мусулмон йўқ бир юртда вафот этди ва икковига васият қилди. Улар унинг меросини аҳлига топширдилар, аммо олтин билан нақшланган кумуш жомни олиб қолдилар. Расулуллоҳ ﷺ икковига Аллоҳ номи билан: «Яширмадингизми, (уни) олмадингизми?» деб қасам ичирдилар. Сўнгра жом Маккада топилди ва: «Биз уни Адий билан Тамимдан сотиб олганмиз», дедилар. Шунда саҳмийнинг ворисларидан икки киши келиб: «Бу жом саҳмийники; бизнинг гувоҳлигимиз уларнинг гувоҳлигидан ҳақроқдир ва биз ҳаддан ошмадик; акс ҳолда, биз золимлардан бўламиз», деб қасам ичдилар ва жомни олишди. Мана шулар ҳақида бу оят нозил бўлди.
نَا أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ ، وَأَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، وَمُوسَى بْنُ جَعْفَرِ بْنِ قَرِينٍ ، وَأَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ حَبِيبٍ الزَّرَّادُ , وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ إِسْحَاقَ الْمِصْرِيُّ ، قَالُوا : نَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ , نَا بِشْرُ بْنُ بَكْرٍ , نَا الأَوْزَاعِيُّ ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ , عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُجَاوِزُ لأُمَّتِي عَنِ الْخَطَأِ ، وَالنِّسْيَانِ ، وَمَا اسْتُكْرِهُوا عَلَيْهِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh azza va jalla ummatimdan xato, unutish va majbur qilingan narsani kechib yuboradi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла умматимдан хато, унутиш ва мажбур қилинган нарсани кечиб юборади», дедилар.
نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ , نَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى , عَنْ يُونُسَ , عَنِ ابْنِ شِهَابٍ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : كَانَ يَقُولُ : " لا رَضَاعَ بَعْدَ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo): «Toʻliq ikki yildan keyin emizish (hukmi) yoʻq», der edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо): «Тўлиқ икки йилдан кейин эмизиш (ҳукми) йўқ», дер эди.
نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ دُبَيْسِ بْنِ أَحْمَدَ ، وَغَيْرُهُمَا ، قَالُوا : نَا أَبُو الْوَلِيدِ بْنُ بُرْدٍ الأَنْطَاكِيُّ , نَا الْهَيْثَمُ بْنُ جَمِيلٍ , نَا سُفْيَانُ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَال َرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا رَضَاعَ إِلا مَا كَانَ فِي الْحَوْلَيْنِ " ، لَمْ يُسْنِدْهُ عَنِ ابْنِ عُنَيْنَةَ ، غَيْرُ الْهَيْثَمِ بْنِ جَمِيلٍ ، وَهُوَ ثِقَةٌ حَافِظٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki yil ichida boʻlganidan boshqa emizish (hukmi) yoʻq», dedilar. Buni Ibn Uyaynadan Haysam ibn Jamildan boshqa hech kim musnad qilib rivoyat qilmagan, u esa ishonchli, hofiz (rovi)dir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки йил ичида бўлганидан бошқа эмизиш (ҳукми) йўқ», дедилар. Буни Ибн Уяйнадан Ҳайсам ибн Жамилдан бошқа ҳеч ким муснад қилиб ривоят қилмаган, у эса ишончли, ҳофиз (рови)дир.
نَا سَعِيدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ الْحَنَّاطُ , نَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ يُونُسَ السَّرَّاجُ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , وَمَالِكٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ , عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ , قَالَ : سُئِلَ ابْنُ عَبَّاسٍ " عَنْ رَجُلٍ لَهُ امْرَأَةٌ وَسَرِيَّةٌ , فَوَلَدَتْ إِحْدَاهُمَا غُلامًا وَأَرْضَعَتِ الأُخْرَى جَارِيَةً , هَلْ يَصِحُّ لِلْغُلامِ أَنْ يَنْكِحَ الْجَارِيَةَ , فَقَالَ : لا اللِّقَاحُ وَاحِدٌ "
Amr ibn ash-Sharid aytadi: Ibn Abbosdan xotini va choʻrisi boʻlgan bir kishi haqida soʻraldi: ulardan biri oʻgʻil tugʻdi, ikkinchisi esa bir qizni emizdi; oʻgʻil oʻsha qizga uylanishi durustmi? U: «Yoʻq, urugʻ bitta», dedi.Амр ибн аш-Шарид айтади: Ибн Аббосдан хотини ва чўриси бўлган бир киши ҳақида сўралди: улардан бири ўғил туғди, иккинчиси эса бир қизни эмизди; ўғил ўша қизга уйланиши дурустми? У: «Йўқ, уруғ битта», деди.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يُونُسَ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ رَبِيعَةَ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِ الْوَاحِدِ " ، خَالَفَهُ عَبْدُ الرَّزَّاقِ ، وَلَمْ يَذْكُرْ طَاوُسًا , وَكَذَلِكَ قَالَ سَيْفٌ , عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ
Ibn Abbosdan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bitta guvoh bilan birga qasam asosida hukm qildilar. Unga Abdurrazzoq muxolafat qilib, Tovusni zikr qilmagan. Sayf ham Qays ibn Saʼddan, u Amr ibn Dinordan, u Ibn Abbosdan shunday degan.Ибн Аббосдан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ битта гувоҳ билан бирга қасам асосида ҳукм қилдилар. Унга Абдурраззоқ мухолафат қилиб, Товусни зикр қилмаган. Сайф ҳам Қайс ибн Саъддан, у Амр ибн Динордан, у Ибн Аббосдан шундай деган.
حَدَّثَنَا أَبُو الْقَاسِمِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ ابْنِ ابْنَةِ مَنِيعٍ ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ , نَا أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي سَمِينَةَ , نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى , نَا إِسْرَائِيلُ , عَنْ عُثْمَانَ الشَّحَّامِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : كَانَ رَجُلٌ لَهُ امْرَأَةٌ وَلَدَتْ مِنْهُ وَلَدَيْنِ , قَالَ : " فَكَانَتْ تُؤْذِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَنْهَاهَا فَلا تَنْتَهِي وَيَزْجُرُهَا فَلا تَنْزَجِرُ , قَالَ : فَذَكَرَتْهُ ذَاتَ يَوْمٍ فَقَامَ إِلَيْهَا بِمِعْوَلٍ فَوَضَعَهُ فِي بَطْنِهَا ، ثُمَّ اتَّكَأَ عَلَيْهَا حَتَّى أَنْفَذَهُ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : أَلا اشْهَدُوا أَنَّ دَمَهَا هَدَرٌ " ، نَا عُمَرُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّرْبِيُّ , نَا ابْنُ كَرَامَةَ , نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى , بِإِسْنَادِهِ مِثْلَهُ
Ibn Abbosdan rivoyat qilinadi: Bir kishining xotini bor edi, u undan ikki farzand tuqqan edi. U ayol Rasululloh ﷺ ga ozor berar edi; u zot uni qaytarardilar, u qaytmas edi, koyirdilar, u tiyilmas edi. U aytdi: Bir kuni u yana u zotni (yomonlab) tilga oldi. Shunda u kishi ketmon bilan uning oldiga borib, uni ayolning qorniga qoʻydi, soʻng uning ustiga bosdi, hatto uni teshib oʻtdi. Rasululloh ﷺ: «Ogoh boʻlinglar, guvoh boʻlinglarki, uning qoni hadardir», dedilar. Yana shu sanad bilan shuning misli rivoyat qilingan.Ибн Аббосдан ривоят қилинади: Бир кишининг хотини бор эди, у ундан икки фарзанд туққан эди. У аёл Расулуллоҳ ﷺ га озор берар эди; у зот уни қайтарардилар, у қайтмас эди, койирдилар, у тийилмас эди. У айтди: Бир куни у яна у зотни (ёмонлаб) тилга олди. Шунда у киши кетмон билан унинг олдига бориб, уни аёлнинг қорнига қўйди, сўнг унинг устига босди, ҳатто уни тешиб ўтди. Расулуллоҳ ﷺ: «Огоҳ бўлинглар, гувоҳ бўлингларки, унинг қони ҳадардир», дедилар. Яна шу санад билан шунинг мисли ривоят қилинган.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ مِرْدَاسٍ ، نَا أَبُو دَاوُدَ ، نَا عَبَّادُ بْنُ مُوسَى , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ , نَا إِسْرَائِيلُ , عَنْ عُثْمَانَ الشَّحَّامِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ بِهَذَا وَقَالَ : " فَلَمَّا كَانَ الْبَارِحَةَ جَعَلَتْ تَشْتُمُكَ ، وَتَقَعُ فِيكَ فَقَتَلْتُهَا , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : أَلا اشْهَدُوا أَنَّ دَمَهَا هَدَرٌ " ، قَالَ الشَّيْخُ الدَّارَقُطْنِيُّ : فِيهِ سُنَّةٌ فِي الأَصْلِ فِي إِشْهَادِ الْحَاكِمِ عَلَى نَفْسِهِ بِإِنْفَاذِ الْقَضَاءِ
Ibn Abbosdan shu (hadis) rivoyat qilinib, unda u aytdi: «Kecha u seni soʻka boshladi va senga til tegizdi, shuning uchun men uni oʻldirdim». Shunda Rasululloh ﷺ: «Ogoh boʻlinglar, guvoh boʻlinglarki, uning qoni hadardir», dedilar. Shayx ad-Doraqutniy aytdi: Bunda hokimning hukmni ijro etishda oʻz zimmasiga guvoh keltirishi haqida asl sunnat bordir.Ибн Аббосдан шу (ҳадис) ривоят қилиниб, унда у айтди: «Кеча у сени сўка бошлади ва сенга тил тегизди, шунинг учун мен уни ўлдирдим». Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Огоҳ бўлинглар, гувоҳ бўлингларки, унинг қони ҳадардир», дедилар. Шайх ад-Дорақутний айтди: Бунда ҳокимнинг ҳукмни ижро этишда ўз зиммасига гувоҳ келтириши ҳақида асл суннат бордир.
نَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُبَشِّرٍ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ , نَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ , أنا أَبُو الأَحْوَصِ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " وُجِدَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ قَتِيلا فِي دَالِيَةِ نَاسٍ مِنَ الْيَهُودِ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , " فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ فَأَخَذَ مِنْهُمْ خَمْسِينَ رَجُلا مِنْ خِيَارِهِمْ فَاسْتَحْلَفَ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ بِاللَّهِ مَا قَتَلْتُ وَلا عَلِمْتُ قَاتِلا ، ثُمَّ جَعَلَ الدِّيَةَ عَلَيْهِمْ , قَالُوا : لَقَدْ قَضَى بِمَا فِي نَامُوسِ مُوسَى الْكَلْبِيُّ " مَتْرُوكٌ
Ibn Abbosdan rivoyat qilinadi: Ansorlardan bir kishi yahudiylardan boʻlgan bir qavmning suv chigʻirigʻi yonida oʻldirilgan holda topildi. Buni Nabiy ﷺ ga aytdilar. U zot ularga (odam) yubordilar va ulardan ellik kishini, ularning yaxshilaridan olib, har biriga: men oʻldirmadim va qotilni ham bilmayman, deb Alloh nomi bilan qasam ichirdilar. Soʻng diyatni ularning zimmasiga yukladilar. Ular: «U Musoning nomusidagi (shariatidagi) narsa bilan hukm qildi», dedilar. Al-Kalbiy matrukdir.Ибн Аббосдан ривоят қилинади: Ансорлардан бир киши яҳудийлардан бўлган бир қавмнинг сув чиғириғи ёнида ўлдирилган ҳолда топилди. Буни Набий ﷺ га айтдилар. У зот уларга (одам) юбордилар ва улардан эллик кишини, уларнинг яхшиларидан олиб, ҳар бирига: мен ўлдирмадим ва қотилни ҳам билмайман, деб Аллоҳ номи билан қасам ичирдилар. Сўнг диятни уларнинг зиммасига юкладилар. Улар: «У Мусонинг номусидаги (шариатидаги) нарса билан ҳукм қилди», дедилар. Ал-Калбий матрукдир.
نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ الْمَرْوَزِيُّ , نَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى , عَنْ أَبِي حَمْزَةَ ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ , عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الشَّرِيكُ شَفِيعٌ ، وَالشُّفْعَةُ فِي كُلِّ شَيْءٍ " ، خَالَفَهُ شُعْبَةُ , وَإِسْرَائِيلُ , وَعَمْرُو بْنُ أَبِي قَيْسٍ , وَأَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ فَرَوَوْهُ , عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ , عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ , مُرْسَلا وَهُوَ الصَّوَابُ , وَوَهِمَ أَبُو حَمْزَةَ فِي إِسْنَادِهِ
Ibn Abbosdan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sherik — shufʼador, shufʼa esa har bir narsada boʻladi», dedilar. Unga Shuʼba, Isroil, Amr ibn Abu Qays va Abu Bakr ibn Ayyosh muxolafat qilib, uni Abdulaziz ibn Rufaydan, u Ibn Abu Mulaykadan mursal holda rivoyat qildilar; toʻgʻrisi shudir. Abu Hamza esa uning sanadida vahm qilgan.Ибн Аббосдан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шерик — шуфъадор, шуфъа эса ҳар бир нарсада бўлади», дедилар. Унга Шуъба, Исроил, Амр ибн Абу Қайс ва Абу Бакр ибн Айёш мухолафат қилиб, уни Абдулазиз ибн Руфайдан, у Ибн Абу Мулайкадан мурсал ҳолда ривоят қилдилар; тўғриси шудир. Абу Ҳамза эса унинг санадида ваҳм қилган.
نَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ كَرَامَةَ , نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى , عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ , عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " لِلْجَارِ أَنْ يَضَعَ خَشَبَتَهُ عَلَى جِدَارِ جَارِهِ وَإِنْ كَرِهَ , وَالطَّرِيقُ الْمِيتَاءُ سَبْعُ أَذْرُعٍ , وَلا ضَرَرَ وَلا إِضْرَارَ "
Ibn Abbosdan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Qoʻshni oʻz yogʻochini qoʻshnisining devoriga qoʻyishi mumkin, garchi u yoqtirmasa ham. Yurib turiladigan yoʻl yetti ziroʻdir. Zarar (koʻrish) ham yoʻq, zarar yetkazish ham yoʻq».Ибн Аббосдан ривоят қилинадики, Набий ﷺ шундай дедилар: «Қўшни ўз ёғочини қўшнисининг деворига қўйиши мумкин, гарчи у ёқтирмаса ҳам. Юриб туриладиган йўл етти зирўдир. Зарар (кўриш) ҳам йўқ, зарар етказиш ҳам йўқ».
نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا أَبُو هِشَامٍ الرِّفَاعِيُّ ، نَا ابْنُ فُضَيْلٍ , نَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " هَذِهِ حَرَمُ اللَّهِ حَرَّمَهَا يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ وَوَضَعَ هَذَيْنِ الْجَبَلَيْنِ , لَمْ يَحِلَّ لأَحَدٍ قَبْلِي وَلا يَحِلُّ لأَحَدٍ بَعْدِي وَلَمْ يَحِلَّ لِي إِلا سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ ، أَنْ لا يُحْصَدُ شَوْكُهَا ، وَلا يُنَفَّرَ صَيْدُهَا ، وَلا يُخْتَلَى خَلاءُهَا , وَلا تُرْفَعُ لُقَطَتُهَا إِلا لِمُنْشِدٍ , فَقَالَ الْعَبَّاسُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، إِنَّ أَهْلَ مَكَّةَ لا صَبْرَ لَهُمْ عَنِ الإِذْخِرِ لِقَيْنِهِمْ وَأَبْيَاتِهِمْ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : إِلا الإِذْخِرَ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Bu — Allohning haramidir; Alloh uni osmonlar va yerni yaratgan kuni harom qilgan va bu ikki togʻni qoʻygan. U mendan oldin hech kimga halol boʻlmagan, mendan keyin ham hech kimga halol boʻlmaydi; menga esa kunning bir soatidagina halol boʻldi. Uning tikani oʻrilmaydi, ovi hurkitilmaydi, oʻti yulinmaydi va topilgan narsasi faqat (egasini) eʼlon qiluvchi uchungina olinadi». Shunda Abbos: «Yo Rasululloh, Makka ahli temirchilari va uylari uchun izxirsiz turolmaydilar», dedi. Rasululloh ﷺ: «Izxirdan boshqa», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Бу — Аллоҳнинг ҳарамидир; Аллоҳ уни осмонлар ва ерни яратган куни ҳаром қилган ва бу икки тоғни қўйган. У мендан олдин ҳеч кимга ҳалол бўлмаган, мендан кейин ҳам ҳеч кимга ҳалол бўлмайди; менга эса куннинг бир соатидагина ҳалол бўлди. Унинг тикани ўрилмайди, ови ҳуркитилмайди, ўти юлинмайди ва топилган нарсаси фақат (эгасини) эълон қилувчи учунгина олинади». Шунда Аббос: «Ё Расулуллоҳ, Макка аҳли темирчилари ва уйлари учун изхирсиз туролмайдилар», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Изхирдан бошқа», дедилар.