نا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدَانَ الصَّيْدَلانِيُّ , نا شُعَيْبُ بْنُ أَيُّوبَ , نا أَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُمَارَةَ , عَنِ الْحَكَمِ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " مِنَ السُّنَّةِ أَنْ لا يُصَلَّى بِالتَّيَمُّمِ أَكْثَرَ مِنْ صَلاةٍ وَاحِدَةٍ "
Mujohid Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladi: U dedi: «Sunnatdan shuki, bir tayammum bilan bitta namozdan ortiq oʻqilmasin».Мужоҳид Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилади: У деди: «Суннатдан шуки, бир таяммум билан битта намоздан ортиқ ўқилмасин».
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَلِيٍّ ، نا إِبْرَاهِيمُ الْحَرْبِيُّ , نا ابْنُ زَنْجُوَيْهِ , نا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُمَارَةَ , عَنِ الْحَكَمِ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " لا يُصَلَّى بِالتَّيَمُّمِ إِلا صَلاةً وَاحِدَةً "
Mujohid Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladi: U dedi: «Bir tayammum bilan faqat bitta namoz oʻqiladi».Мужоҳид Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилади: У деди: «Бир таяммум билан фақат битта намоз ўқилади».
قُرِئَ عَلَى أَبِي الْقَاسِمِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الَّعَزِيزِ ، وَأَنَا أَسْمَعُ حَدَّثَكُمُ الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى , نا هِقْلُ بْنُ زِيَادٍ , عَنِ الأَوْزَاعِيِّ ، قَالَ : قَالَ عَطَاءٌ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ : إِنَّ رَجُلا أَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ عَلَى عَهْدِ ِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَصَابَتْهُ جَنَابَةٌ فَاسْتَفْتَى , فَأُفْتِيَ بِالْغُسْلِ , فَاغْتَسَلَ فَمَاتَ , فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : " قَتَلُوهُ قَتَلَهُمُ اللَّهُ , أَلَمْ يَكُنْ شِفَاءُ الْعِيِّ السُّؤَالُ ؟ " . قَالَ عَطَاءٌ : فَبَلَغَنِي أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْ ذَلِكَ بَعْدُ , فَقَالَ : " لَوْ غَسَلَ جَسَدَهُ وَتَرَكَ رَأْسَهُ حَيْثُ أَصَابَتْهُ الْجِرَاحُ أَجْزَاءَهُ " . حَدَّثَنَا الْمَحَامِلِيُّ ، نا الزَّعْفَرَانِيُّ ، نا الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى , بِإِسْنَادِهِ مِثْلَهُ . حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نا أَبُو عُتْبَةَ ، نا أَيُّوبُ بْنُ سُوَيْدٍ , عَنِ الأَوْزَاعِيِّ ، عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , بِنَحْوِهِ إِلَى آخِرِهِ مثل قَوْلِ هِقْلٍ
Al-Avzoiy dedi: Ato Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan aytdi: Rasululloh ﷺ zamonlarida bir kishiga jarohat yetdi, soʻng unga janobat yetdi. U fatvo soʻradi va unga gʻusl qilish fatvosi berildi; u gʻusl qildi va vafot etdi. Bu Nabiy ﷺga yetganda, u zot: «Uni oʻldiribdilar, Alloh ularni oʻldirsin! Jaholatning shifosi soʻrash emasmidi?» dedilar. Ato aytdi: Menga yetishicha, shundan keyin Nabiy ﷺdan bu haqda soʻralganida, u zot: «Agar u badanini yuvib, jarohat tekkan boshini qoldirganida, unga kifoya qilardi», dedilar. Al-Muhomiliy ham az-Zaʼfaroniydan, u al-Hakam ibn Musodan uning isnodi bilan xuddi shunday rivoyat qildi. Ayyub ibn Suvayd ham al-Avzoiydan, u Atodan, u Ibn Abbosdan, u Nabiy ﷺdan Hiqlning soʻzi kabi oxirigacha shunga oʻxshashini rivoyat qildi.Ал-Авзоий деди: Ато Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан айтди: Расулуллоҳ ﷺ замонларида бир кишига жароҳат етди, сўнг унга жанобат етди. У фатво сўради ва унга ғусл қилиш фатвоси берилди; у ғусл қилди ва вафот этди. Бу Набий ﷺга етганда, у зот: «Уни ўлдирибдилар, Аллоҳ уларни ўлдирсин! Жаҳолатнинг шифоси сўраш эмасмиди?» дедилар. Ато айтди: Менга етишича, шундан кейин Набий ﷺдан бу ҳақда сўралганида, у зот: «Агар у баданини ювиб, жароҳат теккан бошини қолдирганида, унга кифоя қиларди», дедилар. Ал-Муҳомилий ҳам аз-Заъфаронийдан, у ал-Ҳакам ибн Мусодан унинг исноди билан худди шундай ривоят қилди. Айюб ибн Сувайд ҳам ал-Авзоийдан, у Атодан, у Ибн Аббосдан, у Набий ﷺдан Ҳиқлнинг сўзи каби охиригача шунга ўхшашини ривоят қилди.
حَدَّثَنَا أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ ، وَأَبُو بَكْرِ النَّيْسَابُورِيُّ ، قَالا : نا الْعَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ مَزْيَدٍ , أَخْبَرَنِي أبِي , قَالَ : سَمِعْتُ الأَوْزَاعِيَّ , قَالَ : بَلَغَنِي عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ , أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ , يُخْبِرُ أَنَّ رَجُلا أَصَابَهُ جَرْحٌ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , ثُمَّ أَصَابَهُ احْتِلامٌ فَأُمِرَ بِالاغْتِسَالِ فَاغْتَسَلَ فَكُزَّ فَمَاتَ , فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : " قَتَلُوهُ قَتَلَهُمُ اللَّهُ , أَلَمْ يَكُنْ شِفَاءُ الْعِيِّ السُّؤَالُ " . قَالَ عَطَاءٌ : فَبَلَغَنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْ ذَلِكَ , فَقَالَ : " لَوْ غَسَلَ جَسَدَهُ وَتَرَكَ رَأْسَهُ حَيْثُ أَصَابَهُ الْجَرْحُ " . حَدَّثَنَا الْفَارِسِيُّ ، نا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , نا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , نا الأَوْزَاعِيُّ ، عَنْ رَجُلٍ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , نَحْوَهُ . نا أحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ , نا أبُو الْمُغِيرَةِ ، نا الأَوْزَاعِيُّ , قَالَ : بَلَغَنِي عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , مثل حَدِيثِ الْوَلِيدِ بْنِ مَزْيَدٍ . حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُسْلِمٍ , نا يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ , نا الأَوْزَاعِيُّ ، قَالَ : بَلَغَنِي أَنَّ عَطَاءَ بْنَ أَبِي رَبَاحٍ ، سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ , يُخْبِرُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , نَحْوَ قَوْلِ الْوَلِيدِ بْنِ مَزْيَدٍ . وَتَابَعَهُمَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ يَزِيدَ بْنِ سَمَاعَةَ , وَمُحَمَّدُ بْنُ شُعَيْبٍ
Al-Avzoiy dedi: Menga xabar yetishicha, Ato ibn Abu Raboh Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning shunday xabar berganini eshitgan: Rasululloh ﷺ zamonlarida bir kishiga jarohat yetdi, soʻng u ehtilom boʻldi. Unga gʻusl qilish buyurildi, u gʻusl qildi va titroq bosib, vafot etdi. Bu Nabiy ﷺga yetganda, u zot: «Uni oʻldiribdilar, Alloh ularni oʻldirsin! Jaholatning shifosi soʻrash emasmidi?» dedilar. Ato aytdi: Bizga yetishicha, Rasululloh ﷺdan bu haqda soʻralganida, u zot: «Agar u badanini yuvib, jarohat tekkan boshini qoldirganida edi», dedilar. Abdurrazzoq al-Avzoiydan, u bir kishidan, u Atodan, u Ibn Abbosdan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshashini rivoyat qildi. Abul-Mugʻira ham al-Avzoiydan rivoyat qildi: U: «Menga Atodan, u Ibn Abbosdan yetdi», dedi — al-Valid ibn Mazyadning hadisi kabi. Yahyo ibn Abdulloh ham al-Avzoiydan rivoyat qildi: U: «Menga yetishicha, Ato ibn Abu Raboh Ibn Abbosning Nabiy ﷺdan xabar berayotganini eshitgan», dedi — al-Valid ibn Mazyadning soʻzi kabi. Ismoil ibn Yazid ibn Samoʼa va Muhammad ibn Shuayb ham ularga mutobaat qildilar.Ал-Авзоий деди: Менга хабар етишича, Ато ибн Абу Рабоҳ Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай хабар берганини эшитган: Расулуллоҳ ﷺ замонларида бир кишига жароҳат етди, сўнг у эҳтилом бўлди. Унга ғусл қилиш буюрилди, у ғусл қилди ва титроқ босиб, вафот этди. Бу Набий ﷺга етганда, у зот: «Уни ўлдирибдилар, Аллоҳ уларни ўлдирсин! Жаҳолатнинг шифоси сўраш эмасмиди?» дедилар. Ато айтди: Бизга етишича, Расулуллоҳ ﷺдан бу ҳақда сўралганида, у зот: «Агар у баданини ювиб, жароҳат теккан бошини қолдирганида эди», дедилар. Абдурраззоқ ал-Авзоийдан, у бир кишидан, у Атодан, у Ибн Аббосдан, у Набий ﷺдан шунга ўхшашини ривоят қилди. Абул-Муғира ҳам ал-Авзоийдан ривоят қилди: У: «Менга Атодан, у Ибн Аббосдан етди», деди — ал-Валид ибн Мазяднинг ҳадиси каби. Яҳё ибн Абдуллоҳ ҳам ал-Авзоийдан ривоят қилди: У: «Менга етишича, Ато ибн Абу Рабоҳ Ибн Аббоснинг Набий ﷺдан хабар бераётганини эшитган», деди — ал-Валид ибн Мазяднинг сўзи каби. Исмоил ибн Язид ибн Самўа ва Муҳаммад ибн Шуайб ҳам уларга мутобаат қилдилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمِصْرِيُّ , نا مِقْدَامُ بْنُ دَاوُدَ , ثنا عَلِيُّ بْنُ مَعْبَدٍ , ثنا إِسْحَاقُ بْنُ أَبِي يَحْيَى الْكَعْبِيُّ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : كَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُؤَذِّنٌ يُطْرِبُ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الأَذَانُ سَمْحٌ سَهْلٌ فَإِنْ كَانَ أَذَانُكَ سَهْلا سَمْحًا وَإِلا فَلا تُؤَذِّنْ "
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning kuylab azon aytadigan bir muazzinlari bor edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Azon oson va yengildir. Agar azoning yengil va oson boʻlsa (ayt); boʻlmasa, azon aytma», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг куйлаб азон айтадиган бир муаззинлари бор эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Азон осон ва енгилдир. Агар азонинг енгил ва осон бўлса (айт); бўлмаса, азон айтма», дедилар.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْمَدَنِيُّ , ثنا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ الدَّرَاوَرْدِيُّ , عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ . ح وَحَدَّثَنَا أَبُو حَامِدٍ مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ , ثنا بُنْدَارٌ , ثنا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ ، ومُؤَمَّلُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، قَالا : نا سُفْيَانُ , عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ , عَنْ حَكِيمِ بْنِ حَكِيمٍ , عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَمَّنِي جَبْرَائِيلُ عَلَيْهِ السَّلامُ مَرَّتَيْنِ عِنْدَ الْبَيْتِ " , وَذَكَرَ الْحَدِيثَ , وَقَالَ فِيهِ فِي الْيَوْمِ الثَّانِي : " وَصَلَّى بِي الْمَغْرِبَ حِينَ أَفْطَرَ الصَّائِمُ وَقْتًا وَاحِدًا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Jabroil alayhissalom menga Baytning oldida ikki marta imomlik qildi», dedilar, — va (roviy) hadisni zikr qildi hamda unda ikkinchi kun haqida: «U menga shomni roʻzador iftor qilganda, bitta vaqtda oʻqib berdi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаброил алайҳиссалом менга Байтнинг олдида икки марта имомлик қилди», дедилар, — ва (ровий) ҳадисни зикр қилди ҳамда унда иккинчи кун ҳақида: «У менга шомни рўзадор ифтор қилганда, битта вақтда ўқиб берди», деди.
ثنا أَبُو حَامِدٍ مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ الْحَضْرَمِيُّ , وَالْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , قَالا : نا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْبُخَارِيُّ , ثنا أَيُّوبُ بْنُ سُلَيْمَانَ , حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلالٍ , عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ , وَمُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو , عَنْ حَكِيمِ بْنِ حَكِيمٍ , عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ " أَنَّ جَبْرَائِيلَ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِهِ الصَّلَوَاتِ وَقْتَيْنِ إِلا الْمَغْرِبَ " . حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْهَيْثَمِ بْنِ خَالِدٍ ، ثنا أَبُو عُتْبَةَ أَحْمَدُ بْنُ الْفَرَجِ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ حِمْيَرٍ , عَنْ إِسْمَاعِيلَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي زِيَادٍ , عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا بِطُولِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Jabroil Nabiy ﷺning huzurlariga keldi va u zotga namozlarni ikki vaqtda oʻqib berdi, shomdan boshqasini. (Boshqa isnod bilan) Ibn Abbosdan, u Nabiy ﷺdan buni toʻliq holida (rivoyat qildi).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Жаброил Набий ﷺнинг ҳузурларига келди ва у зотга намозларни икки вақтда ўқиб берди, шомдан бошқасини. (Бошқа иснод билан) Ибн Аббосдан, у Набий ﷺдан буни тўлиқ ҳолида (ривоят қилди).
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ يَعْقُوبَ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ بُهْلُولٍ ، ثنا جَدِّي , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ الْوَاقِدِيُّ , ثنا إِسْحَاقُ بْنُ حَازِمٍ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مِقْسَمٍ , عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَمَّنِي جَبْرَائِيلُ عَلَيْهِ السَّلامُ بِمَكَّةَ مَرَّتَيْنِ , فَجَاءَنِي فِي أَوَّلِ مَرَّةٍ فَذَكَرَ الْمَوَاقِيتَ " , وَقَالَ : " ثُمَّ جَاءَنِي حِينَ غَرَبَتِ الشَّمْسُ فَصَلَّى بِي الْمَغْرِبَ , وَكَذَلِكَ فِي الْيَوْمِ الثَّانِي وَقْتًا وَاحِدًا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: U zot ﷺ: «Jabroil alayhissalom menga Makkada ikki marta imomlik qildi; birinchi marta menga keldi», dedilar, — soʻng (roviy) vaqtlarni zikr qildi va: «Soʻng menga quyosh botganida keldi va menga shomni oʻqib berdi; ikkinchi kuni ham shunday — bitta vaqtda», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: У зот ﷺ: «Жаброил алайҳиссалом менга Маккада икки марта имомлик қилди; биринчи марта менга келди», дедилар, — сўнг (ровий) вақтларни зикр қилди ва: «Сўнг менга қуёш ботганида келди ва менга шомни ўқиб берди; иккинчи куни ҳам шундай — битта вақтда», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ الْجُوزِيُّ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ غَالِبٍ , ثنا الْعَبَّاسُ بْنُ سُلَيْمٍ , ثنا عُبَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ , عَنِ اللَّيْثِ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا يَتَقَدَّمِ الصَّفَّ الأَوَّلَ أَعْرَابِيٌّ وَلا أَعْجَمِيٌّ وَلا غُلامٌ لَمْ يَحْتَلِمْ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Birinchi safga aʼrobiy ham, ajam ham, balogʻatga yetmagan bola ham oʻtmasin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Биринчи сафга аъробий ҳам, ажам ҳам, балоғатга етмаган бола ҳам ўтмасин», дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ السُّكَيْنِ ، نا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ مُحَمَّدٍ , نا مَخْلَدُ بْنُ يَزِيدَ , نا طَلْحَةُ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " إِنَّا مَعَاشِرَ الأَنْبِيَاءِ أُمِرْنَا أَنْ نُؤَخِّرَ السَّحُورَ وَنُعَجِّلَ الإِفْطَارَ وَأَنْ نُمْسِكَ بِأَيْمَانِنَا عَلَى شَمَائِلِنَا فِي الصَّلاةِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta, biz — anbiyolar jamoasi saharlikni kechiktirishga, iftorni tezlatishga va namozda oʻng qoʻllarimizni chap qoʻllarimiz ustiga ushlashga buyurilganmiz», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта, биз — анбиёлар жамоаси саҳарликни кечиктиришга, ифторни тезлатишга ва намозда ўнг қўлларимизни чап қўлларимиз устига ушлашга буюрилганмиз», дедилар.
وَحَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ الْحُلْوَانِيُّ , ثنا أَبُو الصَّلْتِ الْهَرَوِيُّ ، ثنا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ , ثنا شَرِيكٌ , عَنْ سَالِمٍ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْهَرُ فِي الصَّلاةِ بِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ namozda {Bismillahir-Rohmanir-Rohiym}ni ovoz chiqarib oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ намозда {Бисмиллаҳир-Роҳманир-Роҳийм}ни овоз чиқариб ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ الْمُهْتَدِي بِاللَّهِ , وَأَبُو هُرَيْرَةَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حَمْزَةَ الأَنْطَاكِيُّ , وَأَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ الْهَمْدَانِيُّ , وَأَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الأُبُلِّيُّ ، قَالُوا : حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَمْزَةَ , ثنا أبِي , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : صَلَّى بِنَا أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ الْمَهْدِيُّ الْمَغْرِبَ فَجَهَرَ بِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ , قَالَ : فَقُلْتُ : يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ , مَا هَذَا ؟ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبِي , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ جَدِّهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " جَهَرَ بِبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ " . قَالَ : قُلْتُ : نُؤْثِرُهُ عَنْكَ ؟ قَالَ : نَعَمْ
(Yahyo ibn Hamzaning bobosi) aytdi: Amirul-moʻminin al-Mahdiy bizga shom namozini oʻqib berdi va {Bismillahir-Rohmanir-Rohiym}ni ovoz chiqarib oʻqidi. Men: «Ey amirul-moʻminin, bu nima?» dedim. U: «Menga otam, unga otasi, unga bobosi Ibn Abbosdan rivoyat qildi: Nabiy ﷺ {Bismillahir-Rohmanir-Rohiym}ni ovoz chiqarib oʻqiganlar», dedi. Men: «Buni sizdan rivoyat qilaylikmi?» dedim. U: «Ha», dedi.(Яҳё ибн Ҳамзанинг бобоси) айтди: Амирул-мўминин ал-Маҳдий бизга шом намозини ўқиб берди ва {Бисмиллаҳир-Роҳманир-Роҳийм}ни овоз чиқариб ўқиди. Мен: «Эй амирул-мўминин, бу нима?» дедим. У: «Менга отам, унга отаси, унга бобоси Ибн Аббосдан ривоят қилди: Набий ﷺ {Бисмиллаҳир-Роҳманир-Роҳийм}ни овоз чиқариб ўқиганлар», деди. Мен: «Буни сиздан ривоят қилайликми?» дедим. У: «Ҳа», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو الْحَسَنِ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُبَشِّرٍ ، ثنا أَبُو الأَشْعَثِ أَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ ، ثنا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ , ثنا إِسْمَاعِيلُ بْنُ حَمَّادِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ , عَنْ أَبِي خَالِدٍ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْتَتِحُ الصَّلاةَ بِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ namozni {Bismillahir-Rohmanir-Rohiym} bilan boshlar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ намозни {Бисмиллаҳир-Роҳманир-Роҳийм} билан бошлар эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْبَزَّازُ , ثنا جَعْفَرُ بْنُ عَنْبَسَةَ بْنِ عَمْرٍو الْكُوفِيُّ , ثنا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ الْمَكِّيُّ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَزَلْ يَجْهَرُ فِي السُّورَتَيْنِ بِ : بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ , حَتَّى قُبِضَ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ vafot etgunlaricha ikkala surada {Bismillahir-Rohmanir-Rohiym}ni ovoz chiqarib oʻqishda davom etdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ вафот этгунларича иккала сурада {Бисмиллаҳир-Роҳманир-Роҳийм}ни овоз чиқариб ўқишда давом этдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، ثنا عَلِيُّ بْنُ زَكَرِيَّا التَّمَّارُ , ثنا أَبُو مُوسَى الأَنْصَارِيُّ ، ثنا عَاصِمُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ , عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ ، عَنْ عَوْنٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " تَكْفِيكَ قِرَاءَةُ الإِمَامِ خَافَتَ أَوْ جَهَرَ " . عَاصِمٌ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ , وَرَفْعُهُ وَهْمٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Imomning qiroati senga kifoya qiladi — u past ovozda oʻqidimi yoki ovoz chiqarib oʻqidimi», dedilar. Osim kuchli emas; uni marfuʼ qilish esa vahmdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Имомнинг қироати сенга кифоя қилади — у паст овозда ўқидими ёки овоз чиқариб ўқидими», дедилар. Осим кучли эмас; уни марфуъ қилиш эса ваҳмдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نا أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ صَالِحٍ الْوَزَّانُ , ثنا إِسْحَاقُ بْنُ مُوسَى الأَنْصَارِيُّ , ثنا عَاصِمُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ , عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ ، عَنْ عَوْنٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " يَكْفِيكَ قِرَاءَةُ الإِمَامِ خَافَتَ أَوْ قَرَأَ " . قَالَ أَبُو مُوسَى : قُلْتُ : لأَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ : فِي حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ هَذَا فِي الْقِرَاءَةِ ؟ فَقَالَ : هَكَذَا مُنْكَرٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Imomning qiroati senga kifoya qiladi — u past ovozda oʻqidimi yoki (ovoz chiqarib) oʻqidimi», dedilar. Abu Muso aytdi: Men Ahmad ibn Hanbalga: «Ibn Abbosning qiroat haqidagi mana shu hadisi (qanday)?» dedim. U: «Bu shu tarzda munkardir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Имомнинг қироати сенга кифоя қилади — у паст овозда ўқидими ёки (овоз чиқариб) ўқидими», дедилар. Абу Мусо айтди: Мен Аҳмад ибн Ҳанбалга: «Ибн Аббоснинг қироат ҳақидаги мана шу ҳадиси (қандай)?» дедим. У: «Бу шу тарзда мункардир», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ الْبَجَلِيُّ , حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ الأَوْدِيُّ , نا سَهْلُ بْنُ عَامِرٍ الْبَجَلِيُّ , ثنا هُرَيْمُ بْنُ سُفْيَانَ , عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ , عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ , قَالَ : " صَلَّيْتُ خَلْفَ ابْنِ عَبَّاسٍ بِالْبَصْرَةِ , فَقَرَأَ فِي أَوَّلِ رَكْعَةٍ بِ الْحَمْدِ , وَأَوَّلِ آيَةٍ مِنَ الْبَقَرَةِ , ثُمَّ قَامَ فِي الثَّانِيَةِ فَقَرَأَ الْحَمْدَ , وَالآيَةَ الثَّانِيَةَ مِنَ الْبَقَرَةِ , ثُمَّ رَكَعَ فَلَمَّا انْصَرَفَ أَقْبَلَ عَلَيْنَا , فَقَالَ : وإِنَّ اللَّهَ يَقُولُ : فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ " . هَذَا إِسْنَادٌ حَسَنٌ , وَفِيهِ حُجَّةٌ لِمَنْ يَقُولُ : إِنَّ مَعْنَى قَوْلِهِ : فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ , إِنَّمَا هُوَ بَعْدَ قِرَاءَةِ فَاتِحَةِ الْكِتَابِ . وَاللَّهُ أَعْلَمُ
Qays ibn Abu Hozim aytdi: Basrada Ibn Abbos ortida namoz oʻqidim. U birinchi rakatda Hamd va Baqaraning birinchi oyatini oʻqidi, soʻng ikkinchi rakatga turib, Hamd va Baqaraning ikkinchi oyatini oʻqidi, keyin rukuʼ qildi. Namozdan chiqqach, bizga yuzlanib: Alloh: «Bas, undan muyassar boʻlganini oʻqinglar», deydi, dedi. Bu — hasan isnod boʻlib, unda: «Bas, undan muyassar boʻlganini oʻqinglar» degan soʻzning maʼnosi faqat Fotihat ul-Kitob qiroatidan keyindir, deydiganlar uchun hujjat bordir. Alloh biladi.Қайс ибн Абу Ҳозим айтди: Басрада Ибн Аббос ортида намоз ўқидим. У биринчи ракатда Ҳамд ва Бақаранинг биринчи оятини ўқиди, сўнг иккинчи ракатга туриб, Ҳамд ва Бақаранинг иккинчи оятини ўқиди, кейин рукуъ қилди. Намоздан чиққач, бизга юзланиб: Аллоҳ: «Бас, ундан муяссар бўлганини ўқинглар», дейди, деди. Бу — ҳасан иснод бўлиб, унда: «Бас, ундан муяссар бўлганини ўқинглар» деган сўзнинг маъноси фақат Фотиҳат ул-Китоб қироатидан кейиндир, дейдиганлар учун ҳужжат бордир. Аллоҳ билади.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ الأَشْعَثِ ، ثنا الْجَرَّاحُ بْنُ مَخْلَدٍ , حَدَّثَنَا أَبُو قُتَيْبَةَ ، ثنا شُعْبَةُ , عَنْ عَاصِمٍ الأَحْوَلِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " لا صَلاةَ لِمَنْ لَمْ يَضَعْ أَنْفَهُ عَلِي الأَرْضِ " . وَرَوَاهُ غَيْرُهُ عَنْ شُعْبَةَ , عَنْ عَاصِمٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ ، مُرْسَلا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Burnini yerga qoʻymagan kishining namozi yoʻqdir», dedilar. Buni boshqalar Shuʼbadan, u Osimdan, u Ikrimadan mursal qilib rivoyat qilishgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бурнини ерга қўймаган кишининг намози йўқдир», дедилар. Буни бошқалар Шуъбадан, у Осимдан, у Икримадан мурсал қилиб ривоят қилишган.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ , ثنا الْجَرَّاحُ بْنُ مَخْلَدٍ , ثنا أَبُو قُتَيْبَةَ ، ثنا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ , ثنا عَاصِمٌ الأَحْوَلُ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : وَرَأَى رَجُلا يُصَلِّي مَا يُصِيبُ أَنْفُهُ مِنَ الأَرْضِ , فَقَالَ : " لا صَلاةَ لِمَنْ لا يُصِيبُ أَنْفُهُ مِنَ الأَرْضِ مَا يُصِيبُ الْجَبِينُ " . قَالَ لَنَا أَبُو بَكْرٍ : لَمْ يُسْنِدْهُ عَنْ سُفْيَانَ , وَشُعْبَةَ إِلا أَبُو قُتَيْبَةَ , وَالصَّوَابُ عَنْ عَاصِمٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ ، مُرْسَلا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ burni yerga tegmay namoz oʻqiyotgan bir kishini koʻrib: «Peshona tegadigan joyga burni tegmagan kishining namozi yoʻqdir», dedilar. Abu Bakr bizga aytdi: Buni Sufyon va Shuʼbadan Abu Qutaybadan boshqa hech kim musnad qilmagan; toʻgʻrisi esa Osimdan, u Ikrimadan mursal qilib rivoyat qilinganidir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бурни ерга тегмай намоз ўқиётган бир кишини кўриб: «Пешона тегадиган жойга бурни тегмаган кишининг намози йўқдир», дедилар. Абу Бакр бизга айтди: Буни Суфён ва Шуъбадан Абу Қутайбадан бошқа ҳеч ким муснад қилмаган; тўғриси эса Осимдан, у Икримадан мурсал қилиб ривоят қилинганидир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ الأَشْعَثِ ، ثنا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ , ثنا اللَّيْثُ , عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , وَطَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنَّهُ قَالَ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَلِّمُنَا التَّشَهُّدَ كَمَا يُعَلِّمُنَا الْقُرْآنَ , وَكَانَ يَقُولُ : " التَّحِيَّاتُ الْمُبَارَكَاتُ الصَّلَوَاتُ الطَّيِّبَاتُ لِلَّهِ , سَلامٌ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ , سَلامٌ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ , أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ " . هَذَا إِسْنَادٌ صَحِيحٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga tashahhudni xuddi Qurʼonni oʻrgatganlaridek oʻrgatardilar va: «Attahiyyatul-mubarakatus-salavatut-tayyibatu lillahi, salomun alayka ayyuhan-nabiyyu va rahmatullohi va barakatuh, salomun alayna va ala ibadillahis-solihiyn, ashhadu an la ilaha illalloh va ashhadu anna Muhammadan Rasululloh», deb aytar edilar. Bu — sahih isnoddir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга ташаҳҳудни худди Қуръонни ўргатганларидек ўргатардилар ва: «Аттаҳийятул-мубаракатус-салаватут-таййибату лиллаҳи, саломун алайка айюҳан-набийю ва раҳматуллоҳи ва баракатуҳ, саломун алайна ва ала ибадиллаҳис-солиҳийн, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ ва ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ», деб айтар эдилар. Бу — саҳиҳ исноддир.
حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ الْمُهْتَدِي بِاللَّهِ ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَجَّاجِ بْنِ رِشْدِينَ بْنِ سَعْدٍ , حَدَّثَنِي أَبِي , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ جَدِّهِ , حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ , أَنَّ أَبَا الزُّبَيْرِ ، حَدَّثَهُ , عَنْ عَطَاءٍ , وَطَاوُسٍ , وَسَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَلِّمُنَا التَّشَهُّدَ : التَّحِيَّاتُ الْمُبَارَكَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ لِلَّهِ , السَّلامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ , السَّلامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ , أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ bizga tashahhudni oʻrgatar edilar: «Attahiyyatul-muborakotu vat-toyyibatu lillah, assalomu alayka ayyuhan-Nabiyyu va rahmatullohi va barakotuh, assalomu alayno va alo ibodillahis-solihiyn, ashhadu an la ilaha illalloh va ashhadu anna Muhammadan Rasululloh».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга ташаҳҳудни ўргатар эдилар: «Аттаҳийятул-муборакоту ват-тоййибату лиллаҳ, ассалому алайка айюҳан-Набийю ва раҳматуллоҳи ва баракотуҳ, ассалому алайно ва ало ибодиллаҳис-солиҳийн, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ ва ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ».
ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ الأَشْعَثِ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ وَزِيرٍ الدِّمَشْقِيُّ , ثنا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ , أَخْبَرَنِي ابْنُ لَهِيعَةَ , أَخْبَرَنِي جَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ , عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ الأَشَجِّ , أَنَّ عَوْنَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ كَتَبَ لِي فِي التَّشَهُّدِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , وَأَخَذَ بِيَدِي فَزَعَمَ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ أَخَذَ بِيَدِهِ , فَزَعَمَ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ بِيَدِهِ فَعَلَّمَهُ التَّشَهُّدَ : " التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ الطَّيِّبَاتُ الْمُبَارَكَاتُ لِلَّهِ " . هَذَا إِسْنَادٌ حَسَنٌ , وَابْنُ لَهِيعَةَ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ
Yaʼqub ibn al-Ashajdan rivoyat qilinadiki, Avn ibn Abdulloh ibn Utba menga Ibn Abbosdan tashahhud haqida yozib berdi va qoʻlimdan ushladi hamda Umar ibn Xattob uning qoʻlidan ushlaganini, Rasululloh ﷺ esa uning qoʻlidan ushlab, unga tashahhudni oʻrgatganlarini zikr qildi: «Attahiyyatu lillahi vas-salavatut-toyyibatul-muborakatu lillah». Bu — hasan isnod, Ibn Lahiʼa esa kuchli emas.Яъқуб ибн ал-Ашаждан ривоят қилинадики, Авн ибн Абдуллоҳ ибн Утба менга Ибн Аббосдан ташаҳҳуд ҳақида ёзиб берди ва қўлимдан ушлади ҳамда Умар ибн Хаттоб унинг қўлидан ушлаганини, Расулуллоҳ ﷺ эса унинг қўлидан ушлаб, унга ташаҳҳудни ўргатганларини зикр қилди: «Аттаҳийяту лиллаҳи вас-салаватут-тоййибатул-муборакату лиллаҳ». Бу — ҳасан иснод, Ибн Лаҳиъа эса кучли эмас.
حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ إِسْمَاعِيلُ بْنُ يُونُسَ بْنِ يَاسِينَ ، ثنا إِسْحَاقُ بْنُ أَبِي إِسْرَائِيلَ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ , عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ , عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا شَكَّ أَحَدُكُمْ فِي صَلاتِهِ فَإِنِ اسْتَيْقَنَ أَنَّهُ قَدْ صَلَّى ثَلاثًا فَلْيُصَلِّ وَاحِدَةً بِرَكْعَتِهَا وَسَجْدَتَيْهَا , ثُمَّ لِيَتَشَهَّدْ فَإِذَا فَرَغَ فَلَمْ يَبْقَ إِلا أَنْ يُسَلِّمَ فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ ثُمَّ يُسَلِّمُ , فَإِنْ كَانَ صَلَّى ثَلاثًا وَكَانَتِ الرَّكْعَةُ الَّتِي صَلَّى رَابِعَةً كَانَتِ السَّجْدَتَانِ تَرْغِيمًا لِلشَّيْطَانِ , وَإِنْ كَانَ صَلَّى أَرْبَعًا وَكَانَتِ الرَّكْعَةُ الَّتِي صَلَّى خَامِسَةً شَفَعَهَا بِسَجْدَتَيْنِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz namozida shubhalansa-yu, uch rakat oʻqiganini aniq bilsa, bir (rakat)ni rukuʼi va ikki sajdasi bilan oʻqisin, soʻng tashahhud aytsin. Tugatib, faqat salom berish qolganda, oʻtirgan holida ikki sajda qilsin, keyin salom bersin. Agar uch rakat oʻqigan boʻlib, oʻqigan rakati toʻrtinchi boʻlsa, ikki sajda shaytonni xor qilish boʻladi; agar toʻrt rakat oʻqigan boʻlib, oʻqigan rakati beshinchi boʻlsa, uni ikki sajda bilan juft qilgan boʻladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз намозида шубҳаланса-ю, уч ракат ўқиганини аниқ билса, бир (ракат)ни рукуъи ва икки саждаси билан ўқисин, сўнг ташаҳҳуд айтсин. Тугатиб, фақат салом бериш қолганда, ўтирган ҳолида икки сажда қилсин, кейин салом берсин. Агар уч ракат ўқиган бўлиб, ўқиган ракати тўртинчи бўлса, икки сажда шайтонни хор қилиш бўлади; агар тўрт ракат ўқиган бўлиб, ўқиган ракати бешинчи бўлса, уни икки сажда билан жуфт қилган бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ ، ثنا إِسْمَاعِيلُ التِّرْمِذِيُّ , ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْعَلاءِ , ثنا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ , عَنْ عَبْدِ الْوَهَّابِ بْنِ مُجَاهِدٍ , عَنْ أَبِيهِ , وَعَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " يَا أَهْلَ مَكَّةَ , لا تَقْصُرُوا الصَّلاةَ فِي أَدْنَى مِنْ أَرْبَعَةِ بُرُدٍ مِنْ مَكَّةَ إِلَى عُسْفَانَ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ey Makka ahli, Makkadan Usfongacha boʻlgan toʻrt buruddan kamroq (masofada) namozni qasr qilmanglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Макка аҳли, Маккадан Усфонгача бўлган тўрт буруддан камроқ (масофада) намозни қаср қилманглар», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ صَاعِدٍ ، وَأَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ قِرَاءَةً عَلَيْهِ , قَالا : ثنا لُوَيْنٌ , ثنا أَبُو عَوَانَةَ ، عَنْ عَاصِمٍ , وَحُصَيْنٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " سَافَرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَقَامَ سَبْعَ عَشْرَةَ يَقْصُرُ الصَّلاةَ " . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ : وَنَحْنُ إِذَا سَافَرْنَا فَأَقَمْنَا سَبْعَ عَشْرَةَ قَصَرْنَا , وَإِذَا زِدْنَا أَتْمَمْنَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan safar qildik, u zot oʻn yetti (kun) turdilar va namozni qasr qildilar». Ibn Abbos aytdi: Biz ham safar qilib oʻn yetti (kun) tursak, qasr qilamiz; agar oshirsak, toʻla oʻqiymiz.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан сафар қилдик, у зот ўн етти (кун) турдилар ва намозни қаср қилдилар». Ибн Аббос айтди: Биз ҳам сафар қилиб ўн етти (кун) турсак, қаср қиламиз; агар оширсак, тўла ўқиймиз.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ , ثنا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ , حَدَّثَنَا أَبُو شِهَابٍ ، عَنْ عَاصِمٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " أَقَمْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ سَبْعَ عَشْرَةَ نَقْصُرُ الصَّلاةَ " . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ : وَنَحْنُ نَقْصُرُ سَبْعَ عَشْرَةَ , فَإِنْ زِدْنَا أَتْمَمْنَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan bir safarda oʻn yetti (kun) turdik, namozni qasr qilib». Ibn Abbos aytdi: Biz oʻn yetti (kun)gacha qasr qilamiz; agar oshirsak, toʻla oʻqiymiz.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир сафарда ўн етти (кун) турдик, намозни қаср қилиб». Ибн Аббос айтди: Биз ўн етти (кун)гача қаср қиламиз; агар оширсак, тўла ўқиймиз.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا الْحَسَنُ بْنُ يَحْيَى الْجُرْجَانِيُّ , ثنا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , حَدَّثَنِي حُسَيْنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , وَعَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ , قَالَ : أَلا أُخْبِرُكُمْ عَنْ صَلاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي السَّفَرِ ؟ قُلْنَا : بَلَى , قَالَ : " كَانَ إِذَا زَاغَتْ لَهُ الشَّمْسُ فِي مَنْزِلِهِ جَمَعَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ قَبْلَ أَنْ يَرْكَبَ , وَإِذَا لَمْ تَزِغْ لَهُ فِي مَنْزِلِهِ سَارَ حَتَّى إِذَا حَانَتِ الْعَصْرُ نزل , فَجَمَعَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ , وَإِذَا حَانَتْ لَهُ الْمَغْرِبُ فِي مَنْزِلِهِ جَمَعَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ الْعِشَاءِ , وَإِذَا لَمْ تَحِنْ فِي مَنْزِلِهِ رَكِبَ حَتَّى إِذَا حَانَتِ الْعِشَاءُ نزل , فَجَمَعَ بَيْنَهُمَا " . قَالَ الشَّيْخُ : رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ حَجَّاجٌ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , قَالَ : أَخْبَرَنِي حُسَيْنٌ , عَنْ كُرَيْبٍ وَحْدَهُ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ . وَرَوَاهُ عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ حُسَيْنٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , وَرَوَاهُ عَبْدُ الْمَجِيدِ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ , عَنْ حُسَيْنٍ , عَنْ كُرَيْبِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسِ , وَكُلُّهُمْ ثِقَاتٌ , فَاحْتَمَلَ أَنْ يَكُونَ ابْنُ جُرَيْجٍ سَمِعَهُ أَوَّلا مِنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ , عَنْ حُسَيْنٍ , كَقَوْلِ عَبْدِ الْمَجِيدِ عَنْهُ , ثُمَّ لَقِيَ ابْنُ جُرَيْجٍ حُسَيْنًا فَسَمِعَهُ مِنْهُ كَقَوْلِ عَبْدِ الرَّزَّاقِ , وَحَجَّاجٍ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , حَدَّثَنِي حُسَيْنٌ , وَاحْتَمَلَ أَنْ يَكُونَ حُسَيْنٌ سَمِعَهُ مِنْ عِكْرِمَةَ , وَمِنْ كُرَيْبٍ جَمِيعًا , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , وَكَانَ يُحَدِّثُ بِهِ مَرَّةً عَنْهُمَا جَمِيعًا كَرِوَايَةِ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْهُ , وَمَرَّةً عَنْ كُرَيْبٍ وَحْدَهُ كَقَوْلِ حَجَّاجٍ , وَابْنِ أَبِي رَوَّادٍ , وَمَرَّةً عَنْ عِكْرِمَةَ وَحْدَهُ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسِ كَقَوْلِ عُثْمَانَ بْنِ عُمَرَ , وَتَصِحُّ الأَقَاوِيلُ كُلُّهَا . وَاللَّهُ أَعْلَمُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Sizlarga Rasululloh ﷺning safardagi namozlari haqida xabar beraymi?» dedi. Biz: «Albatta», dedik. U dedi: «U zot manzillarida turganlarida quyosh ogʻsa, ulovga minishdan oldin peshin bilan asrni jamlar edilar; agar manzillarida (quyosh) ogʻmagan boʻlsa, yurar edilar, asr vaqti kirganda tushib, peshin bilan asrni jamlar edilar. Manzillarida shom (vaqti) kirsa, uni xufton bilan jamlar edilar; agar manzillarida (uning vaqti) kirmagan boʻlsa, ulovga minar, xufton (vaqti) kirganda tushib, ikkovini jamlar edilar». Shayx aytdi: Bu hadisni Hajjoj Ibn Jurayjdan rivoyat qilib: ‹Menga Husayn faqat Kuraybdan, u Ibn Abbosdan (deb) xabar berdi›, dedi. Uni Usmon ibn Umar Ibn Jurayjdan, u Husayndan, u Ikrimadan, u Ibn Abbosdan (deb) rivoyat qildi. Abdulmajid esa uni Ibn Jurayjdan, u Hishom ibn Urvadan, u Husayndan, u Kuraybdan, u Ibn Abbosdan (deb) rivoyat qildi. Ularning hammasi ishonchli kishilardir. Shunday boʻlishi mumkinki, Ibn Jurayj uni avval Hishom ibn Urvadan, u Husayndan (deb) eshitgan — Abdulmajidning undan aytganidek; soʻng Ibn Jurayj Husaynni uchratib, undan bevosita eshitgan — Abdurazzoq va Hajjojning Ibn Jurayjdan: ‹Menga Husayn aytib berdi› deganidek. Yana shunday boʻlishi ham mumkinki, Husayn uni Ikrimadan ham, Kuraybdan ham — ikkovi Ibn Abbosdan (deb) eshitgan va uni goh ikkovidan birga — Abdurazzoqning undan qilgan rivoyatidek, goh yolgʻiz Kuraybdan — Hajjoj va Ibn Abu Ravvodning aytganidek, goh yolgʻiz Ikrimadan, u Ibn Abbosdan — Usmon ibn Umarning aytganidek soʻzlagan. Bu soʻzlarning barchasi toʻgʻri boʻladi. Alloh bilguvchiroqdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Сизларга Расулуллоҳ ﷺнинг сафардаги намозлари ҳақида хабар берайми?» деди. Биз: «Албатта», дедик. У деди: «У зот манзилларида турганларида қуёш оғса, уловга минишдан олдин пешин билан асрни жамлар эдилар; агар манзилларида (қуёш) оғмаган бўлса, юрар эдилар, аср вақти кирганда тушиб, пешин билан асрни жамлар эдилар. Манзилларида шом (вақти) кирса, уни хуфтон билан жамлар эдилар; агар манзилларида (унинг вақти) кирмаган бўлса, уловга минар, хуфтон (вақти) кирганда тушиб, икковини жамлар эдилар». Шайх айтди: Бу ҳадисни Ҳажжож Ибн Журайждан ривоят қилиб: ‹Менга Ҳусайн фақат Курайбдан, у Ибн Аббосдан (деб) хабар берди›, деди. Уни Усмон ибн Умар Ибн Журайждан, у Ҳусайндан, у Икримадан, у Ибн Аббосдан (деб) ривоят қилди. Абдулмажид эса уни Ибн Журайждан, у Ҳишом ибн Урвадан, у Ҳусайндан, у Курайбдан, у Ибн Аббосдан (деб) ривоят қилди. Уларнинг ҳаммаси ишончли кишилардир. Шундай бўлиши мумкинки, Ибн Журайж уни аввал Ҳишом ибн Урвадан, у Ҳусайндан (деб) эшитган — Абдулмажиднинг ундан айтганидек; сўнг Ибн Журайж Ҳусайнни учратиб, ундан бевосита эшитган — Абдураззоқ ва Ҳажжожнинг Ибн Журайждан: ‹Менга Ҳусайн айтиб берди› деганидек. Яна шундай бўлиши ҳам мумкинки, Ҳусайн уни Икримадан ҳам, Курайбдан ҳам — иккови Ибн Аббосдан (деб) эшитган ва уни гоҳ икковидан бирга — Абдураззоқнинг ундан қилган ривоятидек, гоҳ ёлғиз Курайбдан — Ҳажжож ва Ибн Абу Равводнинг айтганидек, гоҳ ёлғиз Икримадан, у Ибн Аббосдан — Усмон ибн Умарнинг айтганидек сўзлаган. Бу сўзларнинг барчаси тўғри бўлади. Аллоҳ билгувчироқдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ زَكَرِيَّا الْمُحَارِبِيُّ , ثنا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ ، ثنا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ ، عَنِ ابْنِ عَجْلانَ , عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا زَاغَتِ الشَّمْسُ صَلَّى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ جَمِيعًا , وَإِذَا ارْتَحَلَ قَبْلَ أَنْ تَزِيغَ أَخَّرَهُمَا حَتَّى يُصَلِّيَهُمَا فِي وَقْتِ الْعَصْرِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ quyosh ogʻsa, peshin bilan asrni birga oʻqir edilar; agar (quyosh) ogʻishidan oldin yoʻlga chiqsalar, ikkovini asr vaqtida oʻqiguncha kechiktirar edilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ қуёш оғса, пешин билан асрни бирга ўқир эдилар; агар (қуёш) оғишидан олдин йўлга чиқсалар, икковини аср вақтида ўқигунча кечиктирар эдилар».
حَدَّثَنَا أَبُو عَلِيٍّ إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّفَّارُ , ثنا عَبَّاسٌ الدُّورِيُّ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَدْرٍ الدُّورِيُّ , ثنا يَحْيَى بْنُ الْيَمَانِ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلانَ , عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا نزل مَنْزِلا فَزَالَتِ الشَّمْسُ لَمْ يَرْتَحِلْ حَتَّى يُصَلِّي الْعَصْرَ , وَإِذَا ارْتَحَلَ قَبْلَ الزَّوَالِ صَلَّى كُلَّ وَاحِدَةٍ لِوَقْتِهَا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ bir manzilga tushganlarida quyosh ogʻsa, asrni oʻqimagunlaricha koʻchmas edilar; agar zavoldan oldin koʻchsalar, har birini oʻz vaqtida oʻqir edilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ бир манзилга тушганларида қуёш оғса, асрни ўқимагунларича кўчмас эдилар; агар заволдан олдин кўчсалар, ҳар бирини ўз вақтида ўқир эдилар».
حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ السَّمِيعِ الْهَاشِمِيُّ , ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ الْهَيْثَمِ بْنِ مَاهَانَ أَبُو الرَّبِيعِ , ثنا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ السَّلامِ , ثنا مُوسَى بْنُ رَبِيعَةَ , عَنِ ابْنِ الْهَادِ , عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا ارْتَحَلَ حِينَ تَزِيغُ الشَّمْسُ يَجْمَعُ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ , وَإِذَا ارْتَحَلَ قَبْلَ ذَلِكَ أَخَّرَ ذَلِكَ إِلَى وَقْتِ الْعَصْرِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ quyosh ogʻgan paytda yoʻlga chiqsalar, peshin bilan asrni jamlar edilar; agar undan oldin yoʻlga chiqsalar, buni asr vaqtigacha kechiktirar edilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ қуёш оғган пайтда йўлга чиқсалар, пешин билан асрни жамлар эдилар; агар ундан олдин йўлга чиқсалар, буни аср вақтигача кечиктирар эдилар».
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُبَشِّرٍ ، ثنا جَابِرٌ , ثنا حُسَيْنُ بْنُ عُلْوَانَ الْكَلْبِيُّ , ثنا جَعْفَرُ بْنُ بُرْقَانَ , عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : لَمَّا بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَعْفَرَ بْنَ أَبِي طَالِبٍ إِلَى الْحَبَشَةِ , قَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ , كَيْفَ أُصَلِّي ؟ قَالَ : " صَلِّ فِيهَا قَائِمًا إِلا أَنْ تَخَافَ الْغَرَقَ " . حُسَيْنُ بْنُ عُلْوَانَ مَتْرُوكٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Jaʼfar ibn Abu Tolibni Habashistonga joʻnatganlarida, u: «Ey Allohning Rasuli, qanday namoz oʻqiyman?» dedi. U zot: «Unda tik turib oʻqi, faqat choʻkib ketishdan qoʻrqsang (boshqacha qil)», dedilar. Husayn ibn Ulvon matrukdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Жаъфар ибн Абу Толибни Ҳабашистонга жўнатганларида, у: «Эй Аллоҳнинг Расули, қандай намоз ўқийман?» деди. У зот: «Унда тик туриб ўқи, фақат чўкиб кетишдан қўрқсанг (бошқача қил)», дедилар. Ҳусайн ибн Улвон матрукдир.
ثنا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عِيسَى بْنِ أَبِي حَيَّةَ , وَأَحْمَدُ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ الْجُنَيْدِ ، قَالا : نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , ثنا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ حَنَشٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَنْ جَمَعَ بَيْنَ صَلاتَيْنِ مِنْ غَيْرِ عُذْرٍ فَقَدْ أَتَى بَابًا مِنْ أَبْوَابِ الْكَبَائِرِ " . حَنَشٌ هَذَا أَبُو عَلِيٍّ الرَّحَبِيُّ مَتْرُوكٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim uzrsiz ikki namozni jamlab oʻqisa, kabira gunohlar eshiklaridan bir eshikka kelibdi», dedilar. Bu Hanash — Abu Ali ar-Rahabiy — matrukdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким узрсиз икки намозни жамлаб ўқиса, кабира гуноҳлар эшикларидан бир эшикка келибди», дедилар. Бу Ҳанаш — Абу Али ар-Раҳабий — матрукдир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، ثنا أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي سَمِينَةَ , ثنا صَالِحُ بْنُ بَيَانٍ , ثنا فُرَاتُ بْنُ السَّائِبِ , عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ , قَالَ : الصَّلاةُ فِي النَّعْلَيْنِ , وَقَدْ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي نَعْلَيْهِ فَخَلَعَهُمَا فَخَلَعَ النَّاسُ , فَلَمَّا قَضَى الصَّلاةَ , قَالَ : " لِمَ خَلَعْتُمْ نِعَالَكُمْ ؟ " ، قَالُوا : رَأَيْنَاكَ خَلَعْتَ فَخَلَعْنَا , قَالَ : " إِنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلامُ أَتَانِي , فَقَالَ : إِنَّ فِيهِمَا دَمُ حَلَمَةٍ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan «Har bir masjid huzurida ziynatingizni olinglar» (oyati haqida) rivoyat qilinadi. U: Bu oyoq kiyimda namoz oʻqishdir, dedi. Rasululloh ﷺ oyoq kiyimlarida namoz oʻqidilar, soʻng ularni yechdilar, odamlar ham yechishdi. Namozni tugatganlarida: «Nega oyoq kiyimlaringizni yechdingiz?» dedilar. Ular: «Sizning yechganingizni koʻrib, biz ham yechdik», dedilar. U zot: «Menga Jibril alayhissalom kelib: ‹Ularda kana qoni bor›, dedi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан «Ҳар бир масжид ҳузурида зийнатингизни олинглар» (ояти ҳақида) ривоят қилинади. У: Бу оёқ кийимда намоз ўқишдир, деди. Расулуллоҳ ﷺ оёқ кийимларида намоз ўқидилар, сўнг уларни ечдилар, одамлар ҳам ечишди. Намозни тугатганларида: «Нега оёқ кийимларингизни ечдингиз?» дедилар. Улар: «Сизнинг ечганингизни кўриб, биз ҳам ечдик», дедилар. У зот: «Менга Жибрил алайҳиссалом келиб: ‹Уларда кана қони бор›, деди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ نُوحٍ الْجُنْدِيسَابُورِيُّ , نا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَبِيبٍ , أنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رُشَيْدٍ , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَزِيعٍ , عَنْ عُمَرَ بْنِ ذَرٍّ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " سَجَدَهَا نَبِيُّ اللَّهِ دَاوُدُ تَوْبَةً , وَسَجَدْنَاهَا شُكْرًا " ، يَعْنِي ص
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Uni Allohning nabiysi Dovud tavba qilib sajda qilgan, biz esa uni shukr qilib sajda qildik», dedilar, yaʼni «Sod»(dagi sajdani).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Уни Аллоҳнинг набийси Довуд тавба қилиб сажда қилган, биз эса уни шукр қилиб сажда қилдик», дедилар, яъни «Сод»(даги саждани).
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نا يُوسُفُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ , نا حَجَّاجٌ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , أَخْبَرَنِي عِكْرِمَةُ بْنُ خَالِدٍ , أَنَّ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ أَخْبَرَهُ , أنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ , يَقُولُ : " رَأَيْتُ عُمَرَ قَرَأَ عَلَى الْمِنْبَرِ ص , فَنَزَلَ فَسَجَدَ , ثُمَّ رَقَى عَلَى الْمِنْبَرِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning shunday deganini eshitdi: «Men Umarni minbarda ‹Sod›ni oʻqiganini koʻrdim; u (minbardan) tushib sajda qildi, soʻng minbarga koʻtarildi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай деганини эшитди: «Мен Умарни минбарда ‹Сод›ни ўқиганини кўрдим; у (минбардан) тушиб сажда қилди, сўнг минбарга кўтарилди».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ الأَشْعَثِ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ , حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ , حَدَّثَنِي أَبِي , عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " سَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي وَالنَّجْمِ , وَسَجَدَ الْمُسْلِمُونَ وَالْمُشْرِكُونَ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Rasululloh ﷺ ‹Van-najm›da sajda qildilar; musulmonlar ham, mushriklar ham sajda qilishdi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ ‹Ван-нажм›да сажда қилдилар; мусулмонлар ҳам, мушриклар ҳам сажда қилишди».
ثنا الْقَاسِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ أَبُو عُبَيْدٍ ، ثنا الْحَسَنُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي شُعَيْبٍ , ثنا مِسْكِينُ بْنُ بُكَيْرٍ , عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بُرْقَانَ , عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّجْمِ , فَسَجَدَ فِيهَا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Rasululloh ﷺ ‹Van-najm›ni oʻqidilar va unda sajda qildilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ ‹Ван-нажм›ни ўқидилар ва унда сажда қилдилар».
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُبَشِّرٍ ، ثنا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَيَانٍ , ثنا هُشَيْمٌ , عَنْ شُعْبَةَ , ثنا عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ , ثنا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَنْ سَمِعَ النِّدَاءَ فَلَمْ يُجِبْهُ فَلا صَلاةَ لَهُ إِلا مِنْ عُذْرٍ " . حَدَّثَنَا ابْنُ مُبَشِّرٍ ، وَآخَرُونَ ، قَالُوا : نا عَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ الدُّورِيُّ , ثنا قُرَادٌ , عَنْ شُعْبَةَ , بِإِسْنَادِهِ نَحْوَهُ . قَالَ الشَّيْخُ : رَفَعَهُ هُشَيْمٌ , وَقُرَادٌ شَيْخٌ مِنَ الْبَصْرِيِّينَ مَجْهُولٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi, u zot: «Kim azonni eshitib, unga javob bermasa, uzri boʻlmasa, uning namozi yoʻq», dedilar. Shayx aytdi: Uni Hushaym marfuʼ qilgan; Qurod esa basraliklardan boʻlgan majhul shayxdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади, у зот: «Ким азонни эшитиб, унга жавоб бермаса, узри бўлмаса, унинг намози йўқ», дедилар. Шайх айтди: Уни Ҳушайм марфуъ қилган; Қурод эса басраликлардан бўлган мажҳул шайхдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ مِرْدَاسٍ , ثنا أَبُو دَاوُدَ ، ثنا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ , ثنا جَرِيرٌ , عَنْ أَبِي جَنَابٍ ، عَنْ مَغْرَاءَ الْعَبْدِيِّ , عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ سَمِعَ الْمُنَادِيَ فَلَمْ يَمْنَعْهُ مِنِ اتِّبَاعِهِ عُذْرٌ " , قَالُوا : وَمَا الْعُذْرُ ؟ قَالَ : " خَوْفٌ أَوْ مَرَضٌ لَمْ يَقْبَلِ اللَّهُ مِنْهُ الصَّلاةَ الَّتِي صَلَّى "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadilar: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim azon aytuvchini eshitsa-yu, unga ergashishdan biror uzr toʻsmasa, (lekin u jamoatga kelmasa), oʻqigan namozi undan qabul qilinmaydi». Ular: «Uzr nima?» dedilar. U zot: «Qoʻrquv yoki kasallik», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким азон айтувчини эшитса-ю, унга эргашишдан бирор узр тўсмаса, (лекин у жамоатга келмаса), ўқиган намози ундан қабул қилинмайди». Улар: «Узр нима?» дедилар. У зот: «Қўрқув ёки касаллик», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الشَّافِعِيُّ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ خُزَيْمَةَ , ثنا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ , نا بَقِيَّةُ , حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ أَبِي عُمَرَ , عَنْ مَكْحُولٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا نَسِيَ أَحَدُكُمُ الصَّلاةَ فَذَكَرَهَا وَهُوَ فِي صَلاةٍ مَكْتُوبَةٍ فَلْيَبْدَأْ وَهُوَ فِيهَا , فَإِذَا فَرَغَ مِنْهَا صَلَّى الَّتِي نَسِيَ " . عُمَرُ بْنُ أَبِي عُمَرَ مَجْهُولٌ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz bir namozni unutsa-yu, uni farz namozda turganida eslasa, oʻzi turgan (namoz)dan boshlasin; undan boʻshagach, unutgan namozini oʻqisin», dedilar. Umar ibn Abu Umar majhuldir.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз бир намозни унутса-ю, уни фарз намозда турганида эсласа, ўзи турган (намоз)дан бошласин; ундан бўшагач, унутган намозини ўқисин», дедилар. Умар ибн Абу Умар мажҳулдир.