حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نا أَبُو عَوَانَةَ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ نَافِعٍ الْبَاهِلِيُّ , نا أَبُو بَكْرٍ الْكُلَيْبِيُّ ، نا الْحُسَيْنُ بْنُ ذَكْوَانَ , نا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : سَمِعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلا يَقُولُ : لَبَّيْكَ عَنْ شُبْرُمَةَ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " هَلْ حَجَجْتَ قَطُّ ؟ " ، قَالَ : لا , قَالَ : " هَذِهِ عَنْكَ , وَحُجَّ عَنْ شُبْرُمَةَ " . حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نا أَبُو عَوَانَةَ مَرَّةً أُخْرَى , نا أَبُو بَكْرٍ الْكُلَيْبِيُّ ، نا الْحَسَنُ بْنُ دِينَارٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , مِثْلَهُ سَوَاءً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ bir kishining: «Labbayka, Shubruma nomidan», deyayotganini eshitdilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sen hech haj qilganmisan?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Bu sen uchun boʻlsin, Shubruma nomidan haj qil», dedilar. Buni yana bir yoʻldan ham aynan shu tarzda rivoyat qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бир кишининг: «Лаббайка, Шубрума номидан», деяётганини эшитдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сен ҳеч ҳаж қилганмисан?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Бу сен учун бўлсин, Шубрума номидан ҳаж қил», дедилар. Буни яна бир йўлдан ҳам айнан шу тарзда ривоят қилдилар.
نا الْحَسَنُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ يُوسُفَ الْمَرْوَزِيُّ , نا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ زَنْجُوَيْهِ , نا الْفِرْيَابِيُّ مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ , نا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ ، عَنِ ابْنِ عَطَاءٍ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : سَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلا , يَقُولُ : لَبَّيْكَ عَنْ شُبْرُمَةَ , فَقَالَ : " حَجَجْتَ عَنْ نَفْسِكَ ؟ " ، قَالَ : لا , قَالَ : " عَنْ نَفْسِكَ فَلَبِّ " . نا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ , وَأَبُو عَلِيًّ الصَّفَّارُ ، وَابْنُ مَخْلَدٍ , قَالُوا : حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ التَّرْقُفِيُّ , نا الْفِرْيَابِيُّ , نَحْوَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ bir kishining: «Labbayka, Shubruma nomidan», deyayotganini eshitdilar va: «Oʻzing uchun haj qilganmisan?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Oʻzing uchun talbiya ayt», dedilar. Buni Firyobiydan yana bir necha kishi shunga oʻxshash rivoyat qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ бир кишининг: «Лаббайка, Шубрума номидан», деяётганини эшитдилар ва: «Ўзинг учун ҳаж қилганмисан?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Ўзинг учун талбия айт», дедилар. Буни Фирёбийдан яна бир неча киши шунга ўхшаш ривоят қилди.
نا ابْنُ مُبَشِّرٍ , نا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَيَانٍ , نا إِسْحَاقُ الأَزْرَقُ , عَنْ شَرِيكٍ , عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى . ح وَنا أَبُو بَكْرٍ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْوَكِيلُ , نا أَبُو بَدْرٍ عَبَّادُ بْنُ الْوَلِيدِ , نا مُعَاذُ بْنُ هَانِئٍ , نا إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى رَجُلٍ يُلَبِّي عَنْ رَجُلٍ , فَقَالَ : " أَيُّهَا الْمُلَبِّي عَنْ فُلانٍ , إِنْ كُنْتَ لَمْ تَحُجَّ حَجَّةَ الإِسْلامِ فَلَبِّ عَنْ نَفْسِكَ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ boshqa bir kishi nomidan talbiya aytayotgan kishining yonidan oʻtdilar va: «Ey falonchi nomidan talbiya aytayotgan kishi! Agar islom hajini qilmagan boʻlsang, oʻzing uchun talbiya ayt», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бошқа бир киши номидан талбия айтаётган кишининг ёнидан ўтдилар ва: «Эй фалончи номидан талбия айтаётган киши! Агар ислом ҳажини қилмаган бўлсанг, ўзинг учун талбия айт», дедилар.
ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نا عَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نا سُورَةُ بْنُ الْحَكَمِ , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سَمِعَ رَجُلا يُلَبِّي عَنْ آخَرَ , فَقَالَ لَهُ : " إِنْ كُنْتَ حَجَجْتَ عَنْ نَفْسِكَ فَلَبِّ عَنْهُ , وَإِلا فَاحْجُجْ عَنْ نَفْسِكَ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot bir kishining boshqa birov nomidan talbiya aytayotganini eshitib, unga: «Agar oʻzing uchun haj qilgan boʻlsang, uning nomidan talbiya ayt; boʻlmasa, oʻzing uchun haj qil», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зот бир кишининг бошқа биров номидан талбия айтаётганини эшитиб, унга: «Агар ўзинг учун ҳаж қилган бўлсанг, унинг номидан талбия айт; бўлмаса, ўзинг учун ҳаж қил», дедилар.
نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ , نا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ , عَنْ عَزْرَةَ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَ رَجُلا يَقُولُ : لَبَّيْكَ عَنْ شُبْرُمَةَ , قَالَ : " مَنْ شُبْرُمَةَ ؟ " ، قَالَ : أَخٌ لِي أَوْ قَرَابَةٌ لِي , قَالَ : " هَلْ حَجَجْتَ قَطُّ ؟ " ، قَالَ : لا , قَالَ : " فَاجْعَلْ هَذِهِ عَنْكَ , ثُمَّ لَبِّ عَنْ شُبْرُمَةَ " . ثنا ابْنُ مُبَشِّرٍ , نا أحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ , نا علِيُّ بْنُ بَحْرٍ , نا عبْدَةُ بِهَذَا , وَقَالَ : " فَاجْعَلْ هَذِهِ عَنْكَ , ثُمَّ احْجُجْ عَنْ شُبْرُمَةَ " . نا علِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدٍ , نا ابْنُ أَبِي خَيْثَمَةَ , نا ابْنُ نُمَيْرٍ , وَيُوسُفُ بْنُ بُهْلُولٍ , قَالا : نا عبْدَةُ , بِهَذَا , وَقَالَ لِي يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ : سَمِعْتُهُ مِنْ عَبْدَةَ مَرْفُوعًا . ثنا ابْنُ مَخْلَدٍ , نا إبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْعَتِيقُ , نا الأَنْصَارِيُّ , نا سعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ عَزْرَةَ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : سَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلا , يَقُولُ : لَبَّيْكَ عَنْ شُبْرُمَةَ , نَحْوَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kishining: «Labbayka, Shubruma nomidan», deyayotganini eshitdilar. U zot: «Shubruma kim?» dedilar. U: «Akam yoki bir qarindoshim», dedi. U zot: «Sen hech haj qilganmisan?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Unda buni oʻzing uchun qil, soʻng Shubruma nomidan talbiya ayt», dedilar. Yana bir yoʻldan shu rivoyat keltirilib, unda: «Buni oʻzing uchun qil, soʻng Shubruma nomidan haj qil», deyilgan. Yahyo ibn Maʼin menga: «Men buni Abdadan marfuʼ holda eshitdim», dedi. Yana bir yoʻldan Saʼid ibn Abu Aruba Qatodadan, u Azradan, u Saʼid ibn Jubayrdan, u Ibn Abbosdan: Nabiy ﷺ bir kishining «Labbayka, Shubruma nomidan», deyayotganini eshitdilar, deb shunga oʻxshash rivoyat qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир кишининг: «Лаббайка, Шубрума номидан», деяётганини эшитдилар. У зот: «Шубрума ким?» дедилар. У: «Акам ёки бир қариндошим», деди. У зот: «Сен ҳеч ҳаж қилганмисан?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Унда буни ўзинг учун қил, сўнг Шубрума номидан талбия айт», дедилар. Яна бир йўлдан шу ривоят келтирилиб, унда: «Буни ўзинг учун қил, сўнг Шубрума номидан ҳаж қил», дейилган. Яҳё ибн Маъин менга: «Мен буни Абдадан марфуъ ҳолда эшитдим», деди. Яна бир йўлдан Саъид ибн Абу Аруба Қатодадан, у Азрадан, у Саъид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббосдан: Набий ﷺ бир кишининг «Лаббайка, Шубрума номидан», деяётганини эшитдилар, деб шунга ўхшаш ривоят қилди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّفَّارُ , نا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ الدَّقِيقِيُّ , نا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ , أنا أَبُو يُوسُفَ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ عَزْرَةَ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَ رَجُلا يُلَبِّي عَنْ شُبْرُمَةَ , فَقَالَ : " مَنْ شُبْرُمَةَ ؟ " ، فَقَالَ : أَخِي أَوْ ذُو قَرَابَةٍ لِي , قَالَ : " حَجَجْتَ ؟ " ، فَقَالَ : قَالَ : لا , قَالَ : " فَاجْعَلْ هَذِهِ عَنْكَ ثُمَّ حُجَّ عَنْهُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kishining Shubruma nomidan talbiya aytayotganini eshitdilar va: «Shubruma kim?» dedilar. U: «Akam yoki bir qarindoshim», dedi. U zot: «Haj qilganmisan?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Unda buni oʻzing uchun qil, soʻng uning nomidan haj qil», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир кишининг Шубрума номидан талбия айтаётганини эшитдилар ва: «Шубрума ким?» дедилар. У: «Акам ёки бир қариндошим», деди. У зот: «Ҳаж қилганмисан?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Унда буни ўзинг учун қил, сўнг унинг номидан ҳаж қил», дедилар.
ثنا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَحْمَدَ الْمُذَكِّرُ أَبُو يُوسُفَ , نا حُمَيْدُ بْنُ الرَّبِيعِ , نا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ عَزْرَةَ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : سَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلا يُلَبِّي عَنْ شُبْرُمَةَ , فَقَالَ : " أَحَجَجْتَ ؟ " ، قَالَ : لا , قَالَ : " لَبِّ عَنْ نَفْسِكَ ثُمَّ لَبِّ عَنْ شُبْرُمَةَ " . حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدَةَ ، نا ابْنُ أَبِي خَيْثَمَةَ , نا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ , نا غُنْدَرٌ , عَنِ ابْنِ أَبِي عَرُوبَةَ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ عَزْرَةَ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أنَّهُ سَمِعَ رَجُلا يُلَبِّي عَنْ شُبْرُمَةَ مَوْقُوفًا . ثنا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَطِيرِيُّ , نا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ عَفَّانَ , نا يَحْيَى بْنُ فُضَيْلٍ , نا حسَنُ بْنُ صَالِحٍ , نا سعِيدٌ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ عَزْرَةَ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , مَوْقُوفًا نَحْوَ لَفْظِ أَبِي يُوسُفَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ bir kishining Shubruma nomidan talbiya aytayotganini eshitdilar va: «Haj qilganmisan?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Oʻzing uchun talbiya ayt, soʻng Shubruma nomidan talbiya ayt», dedilar. Yahyo ibn Maʼin Gʻundardan, u Ibn Abu Arubadan, u Qatodadan, u Azradan, u Saʼid ibn Jubayrdan, u Ibn Abbosdan mavquf holda: u bir kishining Shubruma nomidan talbiya aytayotganini eshitgani (haqida) rivoyat qildi. Yana bir yoʻldan ham Ibn Abbosdan mavquf holda, Abu Yusufning lafziga yaqin rivoyat qilindi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ бир кишининг Шубрума номидан талбия айтаётганини эшитдилар ва: «Ҳаж қилганмисан?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Ўзинг учун талбия айт, сўнг Шубрума номидан талбия айт», дедилар. Яҳё ибн Маъин Ғундардан, у Ибн Абу Арубадан, у Қатодадан, у Азрадан, у Саъид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббосдан мавқуф ҳолда: у бир кишининг Шубрума номидан талбия айтаётганини эшитгани (ҳақида) ривоят қилди. Яна бир йўлдан ҳам Ибн Аббосдан мавқуф ҳолда, Абу Юсуфнинг лафзига яқин ривоят қилинди.
ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، إِمْلاءً , نا إِسْحَاقُ بْنُ أَبِي إِسْرَائِيلَ , نا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جُبَيْرٍ , عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ , قَالَتْ : أَخْبَرَتْنِي أُمُّ عُثْمَانَ بِنْتُ أَبِي سُفْيَانَ , أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ ، قَالَ : إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " لَيْسَ عَلَى النِّسَاءِ حَلْقٌ , إِنَّمَا عَلَى النِّسَاءِ التَّقْصِيرُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ayollarga soch qirdirish (vojib) emas, ayollarga faqat (sochni) qisqartirish (lozim)», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Аёлларга соч қирдириш (вожиб) эмас, аёлларга фақат (сочни) қисқартириш (лозим)», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ ، نا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ الصَّيْرَفِيُّ , نا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ ، عَنِ ابْنِ عَطَاءٍ يَعْنِي يَعْقُوبَ , عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ أَبِي شَيْبَةَ , عَنْ أُمِّ عُثْمَانَ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَيْسَ عَلَى النِّسَاءِ حَلْقٌ , إِنَّمَا عَلَى النِّسَاءِ التَّقْصِيرُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Ayollarga soch qirdirish (vojib) emas, ayollarga faqat (sochni) qisqartirish (lozim)», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аёлларга соч қирдириш (вожиб) эмас, аёлларга фақат (сочни) қисқартириш (лозим)», дедилар.
ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ , نا عُبَيْدَةُ , نا الْعَلاءُ بْنُ الْمُسَيَّبِ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنَّ رَجُلا أَصَابَ مِنْ أَهْلِهِ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بِالْبَيْتِ يَوْمَ النَّحْرِ , فَقَالَ : " يَنْحَرَانِ جَزُورًا بَيْنَهُمَا وَلَيْسَ عَلَيْهِمَا الْحَجُّ مِنْ قَابِلٍ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi nahr kuni Baytni tavof qilishdan oldin ahliga yaqinlik qildi. Shunda u: «Ikkovi birgalikda bir tuya soʻyadilar, ularga keyingi yili haj (qaytadan) lozim emas», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши наҳр куни Байтни тавоф қилишдан олдин аҳлига яқинлик қилди. Шунда у: «Иккови биргаликда бир туя сўядилар, уларга кейинги йили ҳаж (қайтадан) лозим эмас», деди.
ثنا أَبُو سَعِيدٍ الإِصْطَخْرِيُّ الْفَقِيهُ , نا أَحْمَدُ بْنُ سَعْدٍ الزُّهْرِيُّ , نا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَرْعَرَةَ , نا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ , قَالَ : سَمِعْتُ سُفْيَانَ ذَكَرَ الْحَجَّاجَ بْنَ أَرْطَأَةَ , فَقَالَ : قَدْ كَانَ يُطْلَبُ وَلَكِنْ عَطَاءٌ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " لا تَرْمُوا الْجَمْرَةَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ "
Abdurrahmon ibn Mahdiy aytdi: Men Sufyonning Hajjoj ibn Artaʼni zikr qilganini eshitdim. U: «U (hadis) talab qilar edi; lekin Ato Ibn Abbosdan, u Nabiy ﷺdan: ‹Quyosh chiqmagunicha jamraga tosh otmanglar›, deganlarini (rivoyat qiladi)», dedi.Абдурраҳмон ибн Маҳдий айтди: Мен Суфённинг Ҳажжож ибн Артаъни зикр қилганини эшитдим. У: «У (ҳадис) талаб қилар эди; лекин Ато Ибн Аббосдан, у Набий ﷺдан: ‹Қуёш чиқмагунича жамрага тош отманглар›, деганларини (ривоят қилади)», деди.
ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَيَّاشٍ ، نا عَلِيُّ بْنُ إِشْكَابَ , نا رَوْحٌ . ح وَحَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّفَّارُ , نا الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ , نا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي حَفْصَةَ , نا ابْنُ شِهَابٍ , عَنْ أَبِي سِنَانٍ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنَّ الأَقْرَعَ بْنَ حَابِسٍ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : الْحَجُّ لِكُلِّ عَامٍ ؟ قَالَ : " لا , بَلْ حَجَّةٌ وَاحِدَةٌ , فَمَنْ حَجَّ بَعْدَ ذَلِكَ فَهُوَ تَطَوُّعٌ , وَلَوْ قُلْتُ : نَعَمْ لَوَجَبَتْ , وَلَوْ وَجَبَتْ لَمْ تَسْمَعُوا وَلَمْ تُطِيعُوا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Aqraʼ ibn Hobis Rasululloh ﷺdan: «Haj har yilimi?» deb soʻradi. U zot: «Yoʻq, balki bir marta hajdir. Kim undan keyin haj qilsa, u nafl boʻladi. Agar men ha desam, vojib boʻlib qolardi; vojib boʻlsa, eshitmas va itoat qilmas edingiz», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Ақраъ ибн Ҳобис Расулуллоҳ ﷺдан: «Ҳаж ҳар йилими?» деб сўради. У зот: «Йўқ, балки бир марта ҳаждир. Ким ундан кейин ҳаж қилса, у нафл бўлади. Агар мен ҳа десам, вожиб бўлиб қоларди; вожиб бўлса, эшитмас ва итоат қилмас эдингиз», дедилар.
ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ , حَدَّثَنِي اللَّيْثُ , حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدِ بْنِ مُسَافِرٍ , عَنِ ابْنِ شِهَابٍ , عَنْ أَبِي سِنَانٍ الدُّؤَلِيِّ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " يَا قَوْمُ , كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْحَجُّ " , فَقَالَ الأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ : أَكُلُّ عَامٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ , فَصَمَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ , ثُمَّ قَالَ : " لا , بَلْ هِيَ حَجَّةٌ وَاحِدَةٌ , ثُمَّ مَنْ حَجَّ بَعْدَ ذَلِكَ فَهُوَ تَطَوُّعٌ , وَلَوْ قُلْتُ : نَعَمْ لَوَجَبَتْ عَلَيْكُمْ , وَإِذًا لا تَسْمَعُونَ وَلا تُطِيعُونَ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey qavm, sizlarga haj farz qilindi», dedilar. Shunda Aqraʼ ibn Hobis: «Har yilimi, yo Rasululloh?» dedi. Rasululloh ﷺ shunda sukut qildilar, soʻng: «Yoʻq, balki u bir marta hajdir. Soʻng kim undan keyin haj qilsa, u nafl boʻladi. Agar men ha desam, sizlarga vojib boʻlib qolardi; u holda eshitmas va itoat qilmas edingiz», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй қавм, сизларга ҳаж фарз қилинди», дедилар. Шунда Ақраъ ибн Ҳобис: «Ҳар йилими, ё Расулуллоҳ?» деди. Расулуллоҳ ﷺ шунда сукут қилдилар, сўнг: «Йўқ, балки у бир марта ҳаждир. Сўнг ким ундан кейин ҳаж қилса, у нафл бўлади. Агар мен ҳа десам, сизларга вожиб бўлиб қоларди; у ҳолда эшитмас ва итоат қилмас эдингиз», дедилар.
ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , نا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ , أنا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ أَبِي سِنَانٍ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنَّ الأَقْرَعَ بْنَ حَابِسٍ سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : الْحَجُّ كُلُّ عَامٍ ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الْحَجُّ مَرَّةٌ , فَمَنْ زَادَ فَتَطَوُّعٌ " . ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , نا أحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , نا هشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ , نا سُلَيْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ , عَنْ أَبِي سِنَانٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , نَحْوَهُ . ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , نا أبُو الأَحْوَصِ الْقَاضِي , نا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ , حَدَّثَنِي خَالِي مُوسَى بْنُ سَلَمَةَ , حَدَّثَنِي عَبْدُ الْجَلِيلِ بْنُ حُمَيْدٍ الْيَحْصِبِيُّ , عَنِ ابْنِ شِهَابٍ , عَنْ أَبِي سِنَانٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , نَحْوَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Aqraʼ ibn Hobis Nabiy ﷺdan: «Haj har yilimi?» deb soʻradi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Haj bir martadir; kim ziyoda qilsa, u nafldir», dedilar. Yana ikki yoʻldan ham Ibn Abbosdan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilindi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Ақраъ ибн Ҳобис Набий ﷺдан: «Ҳаж ҳар йилими?» деб сўради. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳаж бир мартадир; ким зиёда қилса, у нафлдир», дедилар. Яна икки йўлдан ҳам Ибн Аббосдан, у Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилинди.
حَدَّثَنَا أَبُو مُحَمَّدٍ جَعْفَرُ بْنُ هَارُونَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الدَّيْنَوَرِيُّ الْمُكْتِبُ , نا إِسْحَاقُ بْنُ صَدَقَةَ بْنِ صُبَيْحٍ , نا الْقَاسِمُ بْنُ أَبِي يُوسُفَ , عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : لَمَّا أَذَّنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَجِّ قَالَ الأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ : أَكُلَّ عَامٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ ؟ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَوْ قُلْتُ : نَعَمْ لَوَجَبَتْ , إِنَّمَا هِيَ حَجَّةٌ وَاحِدَةٌ , فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَإِنَّ اللَّهَ شَاكِرٌ عَلِيمٌ " . قَوْلُهُ : عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ , وَهْمٌ وَالصَّوَابُ : عَنْ أَبِي سِنَانٍ , وَيَحْيَى بْنُ أَبِي أُنَيْسَةَ مَتْرُوكٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ hajga (chaqirib) eʼlon qilganlarida, Aqraʼ ibn Hobis: «Har yilimi, yo Rasululloh?» dedi. Nabiy ﷺ: «Agar ha desam, vojib boʻlib qolardi. U faqat bir marta hajdir. Kim yaxshilikni nafl qilsa, albatta Alloh shukr qiluvchi, biluvchidir», dedilar. Uning «Ubaydulloh ibn Abdullohdan» degani vahmdir; toʻgʻrisi «Abu Sinondan» (deyilishidir). Yahyo ibn Abu Unaysa esa matrukdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳажга (чақириб) эълон қилганларида, Ақраъ ибн Ҳобис: «Ҳар йилими, ё Расулуллоҳ?» деди. Набий ﷺ: «Агар ҳа десам, вожиб бўлиб қоларди. У фақат бир марта ҳаждир. Ким яхшиликни нафл қилса, албатта Аллоҳ шукр қилувчи, билувчидир», дедилар. Унинг «Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳдан» дегани ваҳмдир; тўғриси «Абу Синондан» (дейилишидир). Яҳё ибн Абу Унайса эса матрукдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ زَكَرِيَّا , بِالْكُوفَةِ ، نا عَبَّادُ بْنُ يَعْقُوبَ , نا الْوَلِيدُ بْنُ أَبِي ثَوْرٍ , عَنْ سِمَاكٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : نَادَى رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : الْحَجُّ كُلُّ عَامٍ ؟ فَسَكَتَ عَنْهُ سَاعَةً , ثُمَّ قَالَ : " لا , بَلْ حَجَّةٌ وَاحِدَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ , وَلَوْ قُلْتُ : كُلُّ عَامٍ لَكَانَتْ كُلَّ عَامٍ " , فَقَامَ آخَرُ , فَقَالَ : أَحُجُّ مَكَانَ أَبِي فَإِنَّهُ شَيْخٌ كَبِيرٌ , فَقَالَ : " حُجَّ مَكَانَ أَبِيكَ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Bir kishi Rasululloh ﷺga nido qilib: «Haj har yilimi?» dedi. U zot bir muddat undan sukut qildilar, soʻng: «Yoʻq, balki har bir musulmonga bir marta hajdir. Agar men ‹har yili› desam, har yili boʻlib qolardi», dedilar. Soʻng boshqa bir kishi turib: «Otam oʻrniga haj qilaymi? U keksa chol», dedi. U zot: «Otang oʻrniga haj qil», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бир киши Расулуллоҳ ﷺга нидо қилиб: «Ҳаж ҳар йилими?» деди. У зот бир муддат ундан сукут қилдилар, сўнг: «Йўқ, балки ҳар бир мусулмонга бир марта ҳаждир. Агар мен ‹ҳар йили› десам, ҳар йили бўлиб қоларди», дедилар. Сўнг бошқа бир киши туриб: «Отам ўрнига ҳаж қилайми? У кекса чол», деди. У зот: «Отанг ўрнига ҳаж қил», дедилар.
ثنا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْجَرَّاحِ الضَّرَّابُ , نا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ غَالِبٍ , نا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ , نا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ , عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " الْحَجُّ وَالْعُمْرَةُ فَرِيضَتَانِ عَلَى النَّاسِ كُلُّهُمْ إِلا أَهْلَ مَكَّةَ فَإِنَّ عُمْرَتَهُمْ طَوَافُهُمْ , فَإِنْ أَبَوْا فَلْيَخْرُجُوا إِلَى التَّنْعِيمِ , ثُمَّ يَدْخُلُونَهَا مُحْرِمِينَ , وَاللَّهِ مَا دَخَلَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطُّ إِلا حَاجًّا أَوْ مُعْتَمِرًا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Haj va umra hamma odamlarga farzdir; faqat Makka ahli mustasno — ularning umrasi tavoflaridir. Agar (buni) qabul qilmasalar, Tanʼimga chiqsinlar, soʻng unga ehromli holda kirsinlar. Allohga qasamki, Rasululloh ﷺ unga hech qachon hoji yoki umra qiluvchi boʻlmagan holda kirmaganlar.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Ҳаж ва умра ҳамма одамларга фарздир; фақат Макка аҳли мустасно — уларнинг умраси тавофларидир. Агар (буни) қабул қилмасалар, Танъимга чиқсинлар, сўнг унга эҳромли ҳолда кирсинлар. Аллоҳга қасамки, Расулуллоҳ ﷺ унга ҳеч қачон ҳожи ёки умра қилувчи бўлмаган ҳолда кирмаганлар.»
قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ : وَأُخْبِرْتُ عَنْ عِكْرِمَةَ , أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ , قَالَ : " الْعُمْرَةُ وَاجِبَةٌ كَوُجُوبِ الْحَجِّ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلا "
Ibn Jurayj aytdi: Menga Ikrimadan xabar berildiki, Ibn Abbos: «Umra hajning vojibligi kabi vojibdir — yoʻlga qodir boʻlgan kishiga», degan.Ибн Журайж айтди: Менга Икримадан хабар берилдики, Ибн Аббос: «Умра ҳажнинг вожиблиги каби вожибдир — йўлга қодир бўлган кишига», деган.
ثنا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ زَكَرِيَّا ، نا عَبَّادُ بْنُ يَعْقُوبَ , نا إِبْرَاهِيمُ بْنُ أَبِي يَحْيَى , عَنْ دَاوُدَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " الْعُمْرَةُ وَاجِبَةٌ كَوُجُوبِ الْحَجِّ , وَهُوَ الْحَجُّ الأَصْغَرُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Umra hajning vojibligi kabi vojibdir; u kichik hajdir.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Умра ҳажнинг вожиблиги каби вожибдир; у кичик ҳаждир.»
ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مَحْمُودٍ الْوَاسِطِيُّ , نا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَرْوَانَ , نا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ , نا وَرْقَاءُ , عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " الْحَجَّ الأَكْبَرُ يَوْمُ النَّحْرِ , وَالْحَجُّ الأَصْغَرُ الْعُمْرَةُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Katta haj — nahr kunidir, kichik haj esa umradir.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Катта ҳаж — наҳр кунидир, кичик ҳаж эса умрадир.»
ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ , نا هَمَّامٌ , قَالَ : سَمِعْتُ عَطَاءً , يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " لا يُمْسِكُ الْمُعْتَمِرُ عَنِ التَّلْبِيَةِ حَتَّى يَفْتَتِحَ الطَّوَافَ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Umra qiluvchi tavofni boshlagunicha talbiyani toʻxtatmaydi.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Умра қилувчи тавофни бошлагунича талбияни тўхтатмайди.»
ثنا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَلِيٍّ ، نا أَبُو إِسْمَاعِيلَ التِّرْمِذِيُّ ، نا الْحَسَنُ بْنُ سَوَّارٍ , نا عُمَرُ بْنُ قَيْسٍ , عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ , قَالَ : " يَطُوفُ بِالْبَيْتِ سَبْعًا , وَيَسْعَى بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ , فَإِذَا كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ طَافَ بِالْبَيْتِ وَحْدَهُ , وَلا يَسْعَى بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan — umra bilan hajga tamattuʼ qilgan kishi haqida — rivoyat qilinadi. U zot: «Baytni yetti marta tavof qiladi va Safo bilan Marva orasida saʼy qiladi. Nahr kuni boʻlganda esa yolgʻiz Baytni tavof qiladi va Safo bilan Marva orasida saʼy qilmaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан — умра билан ҳажга таматтуъ қилган киши ҳақида — ривоят қилинади. У зот: «Байтни етти марта тавоф қилади ва Сафо билан Марва орасида саъй қилади. Наҳр куни бўлганда эса ёлғиз Байтни тавоф қилади ва Сафо билан Марва орасида саъй қилмайди», дедилар.
ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارِ بْنِ الرَّيَّانِ , نا إِسْمَاعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّا أَبُو زِيَادٍ , عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الأَسْوَدِ , حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ , قَالَ : جَاءَ رَجُلٌ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ , فَقَالَ لَهُ : مِنْ أَيْنَ جِئْتَ ؟ فَقَالَ شَرِبْتُ : مِنْ زَمْزَمَ , فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ : أَشَرِبْتَ مِنْهَا كَمَا يَنْبَغِي ؟ قَالَ : وَكَيْفَ ذَاكَ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ ؟ قَالَ : إِذَا شَرِبْتَ مِنْهَا فَاسْتَقْبِلِ الْقِبْلَةَ وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ , وَتَنَفَّسَ ثَلاثًا وَتَضَلَّعْ مِنْهَا , فَإِذَا فَرَغْتَ فَاحْمَدِ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ , فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " آيَةٌ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْمُنَافِقِينَ أَنَّهُمْ لا يَتَضَلَّعُونَ مِنْ زَمْزَمَ " . ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , نا أحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ الرَّمَادِيُّ , نا محَمَّدٌ , نا إسْمَاعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّا , عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الأَسْوَدِ , حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , نَحْوَهُ . عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Abdulloh ibn Abu Mulayka aytdi: Bir kishi Ibn Abbosning oldiga keldi. U unga: «Qayerdan kelding?» dedi. U: «Zamzamdan ichdim», dedi. Ibn Abbos unga: «Undan kerakli tarzda ichdingmi?» dedi. U: «Bu qanday boʻladi, ey Ibn Abbos?» dedi. U shunday dedi: «Undan ichganingda qiblaga yuzlangin, Allohning ismini zikr qilgin, uch marta nafas olib ichgin va undan toʻyib ichgin. Boʻshaganingda Alloh azza va jallaga hamd aytgin. Zero, Rasululloh ﷺ: ‹Bizlar bilan munofiqlar oʻrtasidagi belgi shuki, ular Zamzamdan toʻyib ichmaydilar›, dedilar». Buni Ismoil ibn Zakariyo Usmon ibn al-Asvaddan, unga Abdulloh ibn Abu Mulayka Ibn Abbosdan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilib bergani bilan ham keltirdi.Абдуллоҳ ибн Абу Мулайка айтди: Бир киши Ибн Аббоснинг олдига келди. У унга: «Қаердан келдинг?» деди. У: «Замзамдан ичдим», деди. Ибн Аббос унга: «Ундан керакли тарзда ичдингми?» деди. У: «Бу қандай бўлади, эй Ибн Аббос?» деди. У шундай деди: «Ундан ичганингда қиблага юзлангин, Аллоҳнинг исмини зикр қилгин, уч марта нафас олиб ичгин ва ундан тўйиб ичгин. Бўшаганингда Аллоҳ азза ва жаллага ҳамд айтгин. Зеро, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бизлар билан мунофиқлар ўртасидаги белги шуки, улар Замзамдан тўйиб ичмайдилар›, дедилар». Буни Исмоил ибн Закариё Усмон ибн ал-Асваддан, унга Абдуллоҳ ибн Абу Мулайка Ибн Аббосдан, у Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилиб бергани билан ҳам келтирди.
نا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نا عَبَّاسٌ التَّرْقُفِيُّ , نا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ الْعَدَنِيُّ , حَدَّثَنِي الْحَكَمُ , عَنْ عِكْرِمَةَ , قَالَ : كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِذَا شَرِبَ مِنْ زَمْزَمَ , قَالَ : " اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا وَرِزْقًا وَاسِعًا وَشِفَاءً مِنْ كُلِّ دَاءٍ "
Ikrima aytdi: Ibn Abbos Zamzamdan ichganida shunday derdi: «Allohim, men Sendan foydali ilm, keng rizq va har bir dardga shifo soʻrayman».Икрима айтди: Ибн Аббос Замзамдан ичганида шундай дерди: «Аллоҳим, мен Сендан фойдали илм, кенг ризқ ва ҳар бир дардга шифо сўрайман».
ثنا عُمَرُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ هِشَامِ بْنِ عِيسَى الْمَرْوَزِيُّ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ حَبِيبٍ الْجَارُودِيُّ , نا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ , عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَاءُ زَمْزَمَ لِمَا شَرِبَ لَهُ , إِنْ شَرِبْتَهُ تَسْتَشْفِي بِهِ شَفَاكَ اللَّهُ , وَإِنْ شَرِبْتَهُ لِشِبَعِكَ أَشْبَعَكَ اللَّهُ بِهِ , وَإِنْ شَرِبْتَهُ لِيَقْطَعَ ظَمَأَكَ قَطَعَهُ اللَّهُ , وَهِيَ هَزَمَةُ جِبْرِيلَ وَسُقْيَا اللَّهِ إِسْمَاعِيلَ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Zamzam suvi nima uchun ichilsa, oʻsha narsa uchundir. Agar undan shifo tilab ichsang, Alloh senga shifo beradi; agar toʻyish uchun ichsang, Alloh seni u bilan toʻydiradi; agar chanqogʻingni bosish uchun ichsang, Alloh uni bosadi. U Jibrilning tepib chiqargani va Allohning Ismoilga bergan suvidir».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Замзам суви нима учун ичилса, ўша нарса учундир. Агар ундан шифо тилаб ичсанг, Аллоҳ сенга шифо беради; агар тўйиш учун ичсанг, Аллоҳ сени у билан тўйдиради; агар чанқоғингни босиш учун ичсанг, Аллоҳ уни босади. У Жибрилнинг тепиб чиқаргани ва Аллоҳнинг Исмоилга берган сувидир».
ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، وَآخَرُونَ قَالُوا : نا أَبُو الأَحْوَصِ الْقَاضِي ، نا أَبُو سَعِيدٍ الْجُعْفِيُّ ، ثنا ابْنُ يَمَانٍ , عَنْ سُفْيَانَ , عَنِ ابْنِ أَبِي حُسَيْنٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَجَدَ عَلَى الْحَجَرِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Hajarul asvadga sajda qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Ҳажарул асвадга сажда қилдилар.
ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نا الرَّمَادِيُّ ، نا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ , أنا إِسْرَائِيلُ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْلِمِ بْنِ هُرْمُزَ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُ الرُّكْنَ الْيَمَانِي وَيَضَعُ خَدَّهُ عَلَيْهِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Rukni yamoniyni oʻpar va yuzlarini unga qoʻyar edilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Рукни ямонийни ўпар ва юзларини унга қўяр эдилар», деди.
نا أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ ، نا مَحْمُودُ بْنُ خِرَاشٍ ، وَيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، قَالا نا هشَيْمٌ , نا مَنْصُورٌ يَعْنِي ابْنَ زَاذَانَ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْ مَنْ حَلَقَ قَبْلَ أَنْ يَذْبَحَ أَوْ ذَبَحَ قَبْلَ أَنْ يَرْمِيَ , فَجَعَلَ يَقُولُ : " لا حَرَجَ لا حَرَجَ " . ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمَّادٍ , نا أبُو مُوسَى , نا عبْدُ الرَّحْمَنِ , نا سفْيَانُ , عَنِ الْعَلاءِ بْنِ الْمُسَيَّبِ , عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي تَيْمِ اللَّهِ , قَالَ : قُلْتُ لابْنِ عُمَرَ , فَذَكَرَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ الْحَدِيثِ الأَوَّلِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺdan soʻyishdan oldin sochini qirgan yoki tosh otishdan oldin soʻygan kishi haqida soʻralganda, u zot: «Zarari yoʻq, zarari yoʻq», deb turdilar. Sufyon Aloʼ ibn al-Musayyabdan, u Bani Taymullohdan boʻlgan bir kishidan rivoyat qildi, u: Men Ibn Umarga (savol berdim), dedi va Nabiy ﷺdan birinchi hadisga oʻxshashini zikr qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺдан сўйишдан олдин сочини қирган ёки тош отишдан олдин сўйган киши ҳақида сўралганда, у зот: «Зарари йўқ, зарари йўқ», деб турдилар. Суфён Алў ибн ал-Мусайябдан, у Бани Таймуллоҳдан бўлган бир кишидан ривоят қилди, у: Мен Ибн Умарга (савол бердим), деди ва Набий ﷺдан биринчи ҳадисга ўхшашини зикр қилди.
ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، وَآخَرُونَ قَالُوا : نا شُعَيْبُ بْنُ أَيُّوبَ , نا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ , نا سُفْيَانُ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَرَاهُ رَفَعَهُ , قَالَ : " لا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ : إِنِّي صَرُورَةٌ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi — roviy uni marfuʼ qilgan deb oʻylayman —: «Sizlardan hech biringiz: ‹Men saruraman›, demasin».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади — ровий уни марфуъ қилган деб ўйлайман —: «Сизлардан ҳеч бирингиз: ‹Мен сарураман›, демасин».
ثنا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَزَّارُ , نا طَاهِرُ بْنُ خَالِدِ بْنِ نِزَارٍ , نا أَبِي , نا عُمَرُ بْنُ قَيْسٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يُقَالَ لِلْمُسْلِمِ : صَرُورَةٌ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ musulmonga: «Sarura», deyilishidan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ мусулмонга: «Сарура», дейилишидан қайтардилар.
ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، وَمُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، وَجَمَاعَةٌ قَالُوا : نا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نا عُبَيْدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ , حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ , عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " وَقَصَتْ بِرَجُلٍ نَاقَتُهُ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَمَاتَ , فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُكَفَّنَ فِي ثَوْبَيْهِ , وَيُغَسَّلَ وَلا يُغَطِّي وَجْهُهُ , وَلا يَمَسَّ طِيبًا , فَإِنَّهُ يُبْعَثُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُلَبِّيًا " . لَفْظُ ابْنِ مَخْلَدٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishini ehromda ekan tuyasi yiqitib boʻynini sindirdi va u vafot etdi. Shunda Rasululloh ﷺ uni ikki matosiga kafanlashga, yuvishga, yuzini yopmaslikka va xushboʻylik tegizmaslikka buyurib: «Zero u qiyomat kuni talbiya aytgan holda tiriltiriladi», dedilar. Lafz Ibn Maxlodniki.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир кишини эҳромда экан туяси йиқитиб бўйнини синдирди ва у вафот этди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уни икки матосига кафанлашга, ювишга, юзини ёпмасликка ва хушбўйлик тегизмасликка буюриб: «Зеро у қиёмат куни талбия айтган ҳолда тирилтирилади», дедилар. Лафз Ибн Махлодники.
ثنا إِسْمَاعِيلُ بْنُ الْعَبَّاسِ الْوَرَّاقُ , نا عُمَرُ بْنُ شَبَّةَ , حَدَّثَنَا سَالِمُ بْنُ نُوحٍ , نا عُمَرُ بْنُ عَامِرٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنَّ رَجُلا خَرَّ عَنْ رَاحِلَتِهِ غَدَاةَ عَرَفَةَ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَمَاتَ , فَذُكِرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : " اغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ , وَكَفِّنُوهُ فِي ثَوْبَيْهِ , وَلا تُغَطُّوا وَجْهَهُ , فَإِنَّهُ يُبْعَثُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُلَبِّيًا " . ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , نا يَحْيَى بْنُ مُسْلِمِ بْنِ عَبْدِ رَبِّهِ , نا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ , نا أبِي , قَالَ , : سَمِعْتُ قَيْسَ بْنَ سَعْدٍ , يُحَدِّثُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , بِإِسْنَادِهِ نَحْوَهُ ، وَقَالَ : " وَلا تُخَمِّرُوا رَأْسَهُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Arafa kuni ertalab ehromda ekan ulovidan yiqilib vafot etdi. Bu Nabiy ﷺga zikr qilinganda, u zot: «Uni suv va sidr bilan yuvinglar, ikki matosiga kafanlanglar va yuzini yopmanglar, zero u qiyomat kuni talbiya aytgan holda tiriltiriladi», dedilar. Buni Qays ibn Saʼd ham Amr ibn Dinordan, uning isnodi bilan shunga oʻxshash rivoyat qildi va: «boshini yopmanglar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Арафа куни эрталаб эҳромда экан уловидан йиқилиб вафот этди. Бу Набий ﷺга зикр қилинганда, у зот: «Уни сув ва сидр билан ювинглар, икки матосига кафанланглар ва юзини ёпманглар, зеро у қиёмат куни талбия айтган ҳолда тирилтирилади», дедилар. Буни Қайс ибн Саъд ҳам Амр ибн Динордан, унинг исноди билан шунга ўхшаш ривоят қилди ва: «бошини ёпманглар», деди.
ثنا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى , قَالَ : سَمِعْتُ سُفْيَانَ , يَقُولُ : سَمِعَ عَمْرٌو , سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُخْبِرُ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ، سَمِعَهُ يَقُولُ : كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَخَرَّ رَجُلٌ عَنْ بَعِيرِهِ فَمَاتَ وَهُوَ مُحْرِمٌ , فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " اغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ , وَادْفِنُوهُ فِي ثَوْبَيْهِ , وَلا تُخَمِّرُوا رَأْسَهُ , فَإِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُلَبِّيًا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ bilan safarda edik. Bir kishi tuyasidan yiqilib vafot etdi, u ehromda edi. Shunda Nabiy ﷺ: «Uni suv va sidr bilan yuvinglar, ikki matosida dafn qilinglar va boshini yopmanglar, zero Alloh uni qiyomat kuni talbiya aytgan holda tiriltiradi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ билан сафарда эдик. Бир киши туясидан йиқилиб вафот этди, у эҳромда эди. Шунда Набий ﷺ: «Уни сув ва сидр билан ювинглар, икки матосида дафн қилинглар ва бошини ёпманглар, зеро Аллоҳ уни қиёмат куни талбия айтган ҳолда тирилтиради», дедилар.
ثنا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ السَّرَخْسِيُّ , نا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمُحْرِمِ يَمُوتُ , قَالَ : " خَمِّرُوهُمْ وَلا تَشَبَّهُوا بِالْيَهُودِ " . ثنا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ السُّيُوطِيُّ , نا محَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ السَّرَخْسِيُّ , مِثْلَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan vafot etgan ehromdagi kishi haqida rivoyat qildi: «Ularning (yuzlarini) yopinglar va yahudiylarga oʻxshab qolmanglar», dedilar. Buni Muhammad ibn Ali as-Saraxsiy shu kabi rivoyat qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан вафот этган эҳромдаги киши ҳақида ривоят қилди: «Уларнинг (юзларини) ёпинглар ва яҳудийларга ўхшаб қолманглар», дедилар. Буни Муҳаммад ибн Али ас-Сарахсий шу каби ривоят қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ , نا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ صَالِحٍ الأَزْدِيُّ , نا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " خَمِّرُوا وُجُوهَ مَوْتَاكُمْ , وَلا تَشَبَّهُوا بِالْيَهُودِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻliklaringizning yuzlarini yopinglar va yahudiylarga oʻxshab qolmanglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўликларингизнинг юзларини ёпинглар ва яҳудийларга ўхшаб қолманглар», дедилар.
قُرِئَ عَلَى ابْنِ أَبِي مُحَمَّدِ بْنِ صَاعِدٍ وَأَنَا أَسْمَعُ : حَدَّثَكُمْ أَبُو عُبَيْدِ اللَّهِ الْمَخْزُومِيُّ سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , نا عَبْدُ الْمَجِيدِ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي رَوَّادٍ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , قَالَ : وَأَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ , أَنَّ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ أَخْبَرَهُ , أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ , قَالَ : أَقْبَلَ رَجُلٌ حَرَامٌ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَرَّ مِنْ فَوْقِ بَعِيرِهِ , فَوُقِصَ وَقْصًا فَمَاتَ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " اغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ , وَأَلْبِسُوهُ ثَوْبَيْهِ , وَلا تُخَمِّرُوا رَأْسَهُ , فَإِنَّهُ يَأْتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُلَبِّي " . قَالَ : وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَجِيدِ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , قَالَ : سَأَلْتُ عُمَرَ , هَلْ أَخْبَرَكُمْ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ أَيْنَ خَرَّ الرَّجُلُ ؟ قَالَ : لا . قُرِئَ عَلَى أَبِي مُحَمَّدِ بْنِ صَاعِدٍ , وَأَنَا أَسْمَعُ : حَدَّثَكُمْ أَبُو عُبَيْدِ اللَّهِ الْمَخْزُومِيُّ سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , ثنا عَبْدُ الْمَجِيدِ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , قَالَ : وَأَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , مثل حَدِيثِ عَمْرٍو إِيَّايَ عَنْهُ . قَالَ ابْنُ صَاعِدٍ : وَكَذَلِكَ رَوَاهُ الْبُرْسَانِيُّ ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ بِالإِسْنَادَيْنِ جَمِيعًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ehromdagi bir kishi Rasululloh ﷺ bilan kelayotgan edi, tuyasi ustidan yiqilib, boʻyni sinib vafot etdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni suv va sidr bargi bilan yuvinglar, ikki matosini kiydiringlar va boshini yopmanglar. Chunki u qiyomat kuni talbiya aytgan holda keladi», dedilar. Ibn Jurayj aytdi: Men Amrdan: «Saʼid ibn Jubayr sizlarga u kishi qayerda yiqilganini xabar berganmi?» deb soʻradim. U: «Yoʻq», dedi. Abdulmajid Ibn Jurayjdan rivoyat qilib aytdi: Menga Abuz-Zubayr ham Saʼid ibn Jubayrdan, Amr menga rivoyat qilgan hadis kabi xabar berdi. Ibn Soid aytdi: Buni Bursoniy ham Ibn Jurayjdan ikkala isnod bilan shunday rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Эҳромдаги бир киши Расулуллоҳ ﷺ билан келаётган эди, туяси устидан йиқилиб, бўйни синиб вафот этди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни сув ва сидр барги билан ювинглар, икки матосини кийдиринглар ва бошини ёпманглар. Чунки у қиёмат куни талбия айтган ҳолда келади», дедилар. Ибн Журайж айтди: Мен Амрдан: «Саъид ибн Жубайр сизларга у киши қаерда йиқилганини хабар берганми?» деб сўрадим. У: «Йўқ», деди. Абдулмажид Ибн Журайждан ривоят қилиб айтди: Менга Абуз-Зубайр ҳам Саъид ибн Жубайрдан, Амр менга ривоят қилган ҳадис каби хабар берди. Ибн Соид айтди: Буни Бурсоний ҳам Ибн Журайждан иккала иснод билан шундай ривоят қилган.
ثنا أَبُو حَامِدٍ مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ ، نا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ , نا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , قَالَ : قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ : أَقْبَلَ رَجُلٌ حَرَامٌ يَتْبَعُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَرَّ عَنْ بَعِيرِهِ , فَوَقَصَتْهُ وَقْصًا فَمَاتَ , فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " اغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ , وَأَلْبِسُوهُ ثَوْبَيْنِ , وَلا تُخَمِّرُوا رَأْسَهُ , فَإِنَّهُ يَأْتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُلَبِّيًا " . ثنا أَبُو حَامِدٍ , نا عمْرُو بْنُ عَلِيٍّ , نا أبُو عَاصِمٍ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , مثل حَدِيثِ عَمْرٍو إِيَّايَ
Saʼid ibn Jubayr aytdi: Ibn Abbos shunday dedi: Ehromdagi bir kishi Rasululloh ﷺga ergashib kelayotgan edi, tuyasidan yiqildi va boʻyni sinib vafot etdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Uni suv va sidr bilan yuvinglar, ikki mato kiydiringlar va boshini yopmanglar, zero u qiyomat kuni talbiya aytgan holda keladi», dedilar. Abu Osim Ibn Jurayjdan (yana) rivoyat qildi: Menga Abuz-Zubayr Saʼid ibn Jubayrdan, Amr menga rivoyat qilgan hadis kabi xabar berdi.Саъид ибн Жубайр айтди: Ибн Аббос шундай деди: Эҳромдаги бир киши Расулуллоҳ ﷺга эргашиб келаётган эди, туясидан йиқилди ва бўйни синиб вафот этди. Шунда Набий ﷺ: «Уни сув ва сидр билан ювинглар, икки мато кийдиринглар ва бошини ёпманглар, зеро у қиёмат куни талбия айтган ҳолда келади», дедилар. Абу Осим Ибн Журайждан (яна) ривоят қилди: Менга Абуз-Зубайр Саъид ибн Жубайрдан, Амр менга ривоят қилган ҳадис каби хабар берди.
ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمَّادٍ ، وَمُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ قَالُوا : نا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْحَسَّانِيُّ , نا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ الْمُزَنِيُّ , نا الْمُغِيرَةُ بْنُ الأَشْعَثِ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , فِي الْمُحْرِمِ يُقَلِّمُ أَظْفَارَهُ , قَالَ : " يُطْعِمُ عَنْ كُلِّ كَفٍّ صَاعًا مِنْ طَعَامٍ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan ehromdagi kishi tirnoqlarini olishi haqida rivoyat qilinadi: «Har bir qoʻl uchun bir soʼ taom yedirsin», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан эҳромдаги киши тирноқларини олиши ҳақида ривоят қилинади: «Ҳар бир қўл учун бир сў таом едирсин», деди.
ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا أَبُو بَكْرِ بْنُ زَنْجُوَيْهِ ، نا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , نا زَكَرِيَّا بْنُ إِسْحَاقَ , عَنْ سُلَيْمَانَ الأَحْوَلِ , أنَّهُ سَمِعَ طَاوُسًا , يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ النَّاسُ يَنْفِرُونَ مِنْ مِنًى إِلَى وُجُوهِهِمْ , فَأَمَرَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَكُونَ آخِرُ عَهْدِهِمْ بِالْبَيْتِ , وَرَخَّصَ لِلْحَائِضِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Odamlar Minodan oʻz yoʻllariga tarqab ketar edilar. Shunda Rasululloh ﷺ ularga oxirgi ishlari Bayt (bilan vidolashuv) boʻlishini buyurdilar va hayzli ayolga ruxsat berdilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Одамлар Минодан ўз йўлларига тарқаб кетар эдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларга охирги ишлари Байт (билан видолашув) бўлишини буюрдилар ва ҳайзли аёлга рухсат бердилар», деди.
ثنا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ الزَّيَّاتِ ، نَا حَفْصُ بْنُ عَمْرٍو نَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ , عَنْ سُفْيَانَ . ح وَنا أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ النُّعْمَانِيُّ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ , نَا الْقَاسِمُ بْنُ يَزِيدَ , عَنْ سُفْيَانَ , عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " قَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ وَهُمْ يُسْلِمُونَ فِي الثِّمَارِ , فَقَالَ : " أَسْلَمُوا فِي الثِّمَارِ فِي كَيْلٍ مَعْلُومٍ إِلَى أَجَلٍ مَعْلُومٍ " ، وَقَالَ ابْنُ مَهْدِيٍّ : السَّنَتَيْنِ وَالثَّلاثِ ، فَقَالَ : سَلِّفُوا فِي كَيْلٍ مَعْلُومٍ وَوَزْنٍ مَعْلُومٍ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ Madinaga keldilar, ular esa mevalarga salaf qilar edilar. Shunda u zot: ‹Mevalarga maʼlum oʻlchovda, maʼlum muddatga salaf qilinglar›, dedilar», dedi. Ibn Mahdiy (rivoyatida): «ikki yil va uch yilga», dedi va: «Maʼlum oʻlchovda va maʼlum vaznda salaf qilinglar», deb keltirdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ Мадинага келдилар, улар эса меваларга салаф қилар эдилар. Шунда у зот: ‹Меваларга маълум ўлчовда, маълум муддатга салаф қилинглар›, дедилар», деди. Ибн Маҳдий (ривоятида): «икки йил ва уч йилга», деди ва: «Маълум ўлчовда ва маълум вазнда салаф қилинглар», деб келтирди.