ثنا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، وَالْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، قَالا : نَا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورِ بْنِ رَاشِدٍ , نَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ , ثنا شُعْبَةُ , عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ وَهُمْ يُسْلِفُونَ فِي التَّمْرِ السَّنَةَ وَالسَّنَتَيْنِ , فَقَالَ : " مَنْ أَسْلَفَ فَلْيُسْلِفْ فِي كَيْلٍ مَعْلُومٍ , وَوَزْنٍ مَعْلُومٍ , وَأَجَلٍ مَعْلُومٍ " ، لَفْظُ النَّيْسَابُورِيِّ , فَقَالَ الْمَحَامِلِيُّ : فِي الطَّعَامِ وَالتَّمْرِ أَوِ النَّخْلِ ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى ، وَكَيْلٍ مَعْلُومٍ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Madinaga keldilar, ular esa xurmoga bir yil va ikki yilga salaf qilar edilar. Shunda u zot: ‹Kim salaf qilsa, maʼlum oʻlchovda, maʼlum vaznda va maʼlum muddatga salaf qilsin›, dedilar», dedi. Lafz Naysoburiyniki. Mahomiliy esa: «taom va xurmoda yoki xurmo daraxtida», dedi va Rasululloh ﷺ: «Belgilangan muddatga va maʼlum oʻlchovda», dedilar, deb keltirdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келдилар, улар эса хурмога бир йил ва икки йилга салаф қилар эдилар. Шунда у зот: ‹Ким салаф қилса, маълум ўлчовда, маълум вазнда ва маълум муддатга салаф қилсин›, дедилар», деди. Лафз Найсобурийники. Маҳомилий эса: «таом ва хурмода ёки хурмо дарахтида», деди ва Расулуллоҳ ﷺ: «Белгиланган муддатга ва маълум ўлчовда», дедилар, деб келтирди.
ثنا أَبُو رَوْقٍ الْهِزَّانِيُّ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بَكْرٍ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ رَوْحٍ الأَهْوَازِيُّ , نَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ , عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ , سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَثِيرٍ , يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ , قَالَ : سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ , يَقُولُ : " قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمْ يُسْلِفُونَ فِي التَّمْرِ السَّنَتَيْنِ وَالثَّلاثَ , فَقَالُ : مَنْ أَسْلَفَ فَلْيُسْلِفْ فِي كَيْلٍ مَعْلُومٍ ، أَوْ وَزْنٍ مَعْلُومٍ ، إِلَى أَجَلٍ مَعْلُومٍ "
Abul-Minhol aytdi: Ibn Abbosning shunday deganini eshitdim: «Rasululloh ﷺ (Madinaga) keldilar, ular esa xurmoga ikki yil va uch yilga salaf qilar edilar. Shunda u zot: ‹Kim salaf qilsa, maʼlum oʻlchovda yoki maʼlum vaznda, maʼlum muddatga salaf qilsin›, dedilar».Абул-Минҳол айтди: Ибн Аббоснинг шундай деганини эшитдим: «Расулуллоҳ ﷺ (Мадинага) келдилар, улар эса хурмога икки йил ва уч йилга салаф қилар эдилар. Шунда у зот: ‹Ким салаф қилса, маълум ўлчовда ёки маълум вазнда, маълум муддатга салаф қилсин›, дедилар».
ثنا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْكَرِيمِ الْفَزَارِيُّ أَبُو طَلْحَةَ , نَا مُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ أَبُو هِشَامٍ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ . ح وَنا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ثنا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُلَيَّةَ , عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ وَالنَّاسُ يُسْلِفُونَ فِي التَّمْرِ الْعَامَ وَالْعَامَيْنِ , فَقَالَ : " مَنْ أَسْلَفَ فِي تَمْرٍ فَلْيُسْلِفْ فِي كَيْلٍ مَعْلُومٍ ، وَوَزْنٍ مَعْلُومٍ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Madinaga keldilar, odamlar esa xurmoga bir yil va ikki yilga salaf qilar edilar. Shunda u zot: ‹Kim xurmoga salaf qilsa, maʼlum oʻlchovda va maʼlum vaznda salaf qilsin›, dedilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келдилар, одамлар эса хурмога бир йил ва икки йилга салаф қилар эдилар. Шунда у зот: ‹Ким хурмога салаф қилса, маълум ўлчовда ва маълум вазнда салаф қилсин›, дедилар», деди.
ثنا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ بْنُ الْمُهْتَدِي بِاللَّهِ نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْقُدُّوسِ , نَا سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , نَا سَعْدَانُ بْنُ يَحْيَى , نَا عُبَيْدَةُ بْنُ مُعَتِّبٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَجِيحٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ وَهُمْ يُسْلِفُونَ فِي الثِّمَارِ فِي السَّنَتَيْنِ وَالثَّلاثِ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : أَسْلِفُوا فِي كَيْلٍ مَعْلُومٍ ، وَوَزْنٍ مَعْلُومٍ ، وَأَجَلٍ مَعْلُومٍ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Madinaga keldilar, ular esa mevalarga ikki yil va uch yilga salaf qilar edilar. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Maʼlum oʻlchovda, maʼlum vaznda va maʼlum muddatga salaf qilinglar›, dedilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келдилар, улар эса меваларга икки йил ва уч йилга салаф қилар эдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Маълум ўлчовда, маълум вазнда ва маълум муддатга салаф қилинглар›, дедилар», деди.
ثنا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي الرِّجَالِ , نَا أَبُو فَرْوَةَ يَزِيدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ يَزِيدَ , نَا أَبِي , نَا مَعْقِلُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ , عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ , عَنْ قَيْسِ بْنِ حَبْتَرٍ الرَّبَعِيِّ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " ثَمَنُ الْخَمْرِ حَرَامٌ , وَمَهْرُ الْبَغِيِّ حَرَامٌ , وَثَمَنُ الْكَلْبِ حَرَامٌ , وَإِنْ أَتَاكَ صَاحِبُ الْكَلْبِ يَلْتَمِسُ ثَمَنَهُ فَامْلأْ يَدَيْهِ تُرَابًا , وَالْكُوبَةُ حَرَامٌ , وَثَمَنُ الْكَلْبِ حَرَامٌ , وَالْخَمْرُ حَرَامٌ , وَالْمَيْسِرُ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Xamrning narxi harom, fohishaning haqi harom, itning narxi haromdir. Agar sening oldingga it egasi uning narxini soʻrab kelsa, ikki kaftini tuproqqa toʻldir. Koʻba (nogʻora) harom, itning narxi harom, xamr harom, qimor va har bir mast qiluvchi narsa haromdir».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ шундай дедилар: «Хамрнинг нархи ҳаром, фоҳишанинг ҳақи ҳаром, итнинг нархи ҳаромдир. Агар сенинг олдингга ит эгаси унинг нархини сўраб келса, икки кафтини тупроққа тўлдир. Кўба (ноғора) ҳаром, итнинг нархи ҳаром, хамр ҳаром, қимор ва ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир».
ثنا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُبَشِّرٍ ، نَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَيَانٍ , نَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ خَالِدٍ يَعْنِي الْحَذَّاءَ , عَنْ بَرَكَةَ أَبِي الْوَلِيدِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى إِذَا حَرَّمَ شَيْئًا حَرَّمَ ثَمَنَهُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Alloh taolo bir narsani harom qilsa, uning narxini ham harom qiladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Аллоҳ таоло бир нарсани ҳаром қилса, унинг нархини ҳам ҳаром қилади», дедилар.
ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا عَلِيُّ بْنُ شُعَيْبٍ , نَا يَعْقُوبُ الْحَضْرَمِيُّ , حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ فَرُّوخَ , عَنْ خُبَيْبِ بْنِ الزُّبَيْرِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ تُبَاعَ الثَّمَرَةُ حَتَّى تَبِينَ صَلاحُهَا , أَوْ يُبَاعَ صُوفٌ عَلَى ظَهْرٍ , أَوْ لَبَنٌ فِي ضَرْعٍ , أَوْ سَمْنٌ فِي لَبَنٍ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ meva yaxshi holati ayon boʻlmaguncha sotilishidan, hayvon ustidagi jun, yelindagi sut yoki sut ichidagi sarigʻ yogʻ sotilishidan qaytardilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ мева яхши ҳолати аён бўлмагунча сотилишидан, ҳайвон устидаги жун, елиндаги сут ёки сут ичидаги сариғ ёғ сотилишидан қайтардилар», деди.
ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ خَلَفٍ الْمُقْرِئُ , نَا يَعْقُوبُ الْحَضْرَمِيُّ , نَا عُمَرُ بْنُ فَرُّوخَ , نَا حبَيْبُ بْنُ الزُّبَيْرِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ بَيْعِ الثَّمَرَةِ حَتَّى تَبْدُوَ صَلاحُهَا وَتَبِينَ ، تَبْيَضَّ أَوْ تَحْمَرَّ , وَنَهَى عَنْ بَيْعِ اللَّبَنِ فِي ضُرُوعِهَا , وَالصُّوفِ عَلَى ظُهُورِهَا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ mevani yaxshi holati koʻrinib, ayon boʻlmaguncha — oqarmaguncha yoki qizarmaguncha — sotishdan qaytardilar; yelinlardagi sutni va yelkalardagi junni sotishdan ham qaytardilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ мевани яхши ҳолати кўриниб, аён бўлмагунча — оқармагунча ёки қизармагунча — сотишдан қайтардилар; елинлардаги сутни ва елкалардаги жунни сотишдан ҳам қайтардилар», деди.
ثنا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْوَكِيلِ ، أنا أَبُو حَفْصٍ عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ , ثنا قُرَّةُ بْنُ سُلَيْمَانَ الأَسَدِيُّ , نَا عُمَرُ بْنُ فَرُّوخَ , حَدَّثَنِي خُبَيْبُ بْنُ الزُّبَيْرِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ تُبَاعَ ثَمَرَةٌ حَتَّى يُطْعَمَ , أَوْ صُوفٌ عَلَى ظَهْرٍ , أَوْ لَبَنٌ فِي ضَرْعٍ , أَوْ سَمْنٌ فِي لَبَنٍ " ، أَرْسَلَهُ وَكِيعٌ , عَنْ عُمَرَ بْنِ فَرُّوخَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ meva yeyishga yaroqli boʻlmaguncha uni sotishdan, hayvon ustidagi jun, yelindagi sut yoki sut ichidagi sarigʻ yogʻ sotilishidan qaytardilar», dedi. Buni Vakiʼ Umar ibn Farruxdan mursal qilib rivoyat qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ мева ейишга яроқли бўлмагунча уни сотишдан, ҳайвон устидаги жун, елиндаги сут ёки сут ичидаги сариғ ёғ сотилишидан қайтардилар», деди. Буни Вакиъ Умар ибн Фаррухдан мурсал қилиб ривоят қилди.
ثنا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُبَشِّرٍ ، نَا عَمَّارُ بْنُ خَالِدٍ , نَا إِسْحَاقُ الأَزْرَقُ , عَنْ سُفْيَانَ , عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ، عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " لا تَشْتَرُوا اللَّبَنَ فِي ضُرُوعِهَا ، وَلا الصُّوفَ عَلَى ظُهُورِهَا " مَوْقُوفٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Yelinlardagi sutni ham, yelkalardagi junni ham sotib olmanglar», dedi. Bu mavqufdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Елинлардаги сутни ҳам, елкалардаги жунни ҳам сотиб олманглар», деди. Бу мавқуфдир.
ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ الأَعْرَابِيُّ أَبُو جَعْفَرٍ , نَا شَاذَانُ , نَا أَيُّوبُ بْنُ عُتْبَةَ , عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ بَيْعِ الْغَرَرِ " ، قَالَ أَيُّوبُ : فَسَّرَ يَحْيَى بَيْعَ الْغَرَرِ , قَالَ : إِنَّ مِنَ الْغَرَرِ حُصُولَ الْغَائِصِ , وَبَيْعُ الْغَرَرِ الْعَبْدُ الآبِقُ , وَبَيْعُ الْبَعِيرِ الشَّارِدِ , وَبَيْعُ مَا يَكُونُ فِي بُطُونِ الأَنْعَامِ , وَبَيْعُ تُرَابِ الْمَعَادِنِ , وَبَيْعُ مَا فِي ضُرُوعِ الأَنْعَامِ إِلا بِكَيْلٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ gʻarar savdosidan qaytardilar», dedi. Ayyub aytdi: Yahyo gʻarar savdosini shunday tafsir qildi: gʻarardan (biri) gʻavvosning shoʻngʻib chiqaradiganidir; gʻarar savdosi — qochgan qulni sotish, qochoq tuyani sotish, chorvaning qornidagini sotish, kon tuprogʻini sotish va oʻlchovsiz ravishda chorvaning yelinidagini sotishdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ғарар савдосидан қайтардилар», деди. Айюб айтди: Яҳё ғарар савдосини шундай тафсир қилди: ғарардан (бири) ғаввоснинг шўнғиб чиқарадиганидир; ғарар савдоси — қочган қулни сотиш, қочоқ туяни сотиш, чорванинг қорнидагини сотиш, кон тупроғини сотиш ва ўлчовсиз равишда чорванинг елинидагини сотишдир.
ثنا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ الْهَيْثَمِ الْعَكْبَرِيُّ , نَا عِيسَى بْنُ أَبِي حَرْبٍ الصَّفَّارُ , نَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ , نَا أَبُو يُوسُفَ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ , عَنِ الْحَكَمِ , عَنْ مِقْسَمٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ " فِي خُطْبَتِهِ فِي حَجَّتِهِ : أَلا وَإِنَّ الْمُسْلِمَ أَخُو الْمُسْلِمِ , لا يَحِلُّ لَهُ دَمُهُ وَلا شَيْءٌ مِنْ مَالِهِ إِلا بِطِيبِ نَفْسِهِ , أَلا هَلْ بَلَّغْتُ ؟ ، قَالُوا : نَعَمْ , قَالَ : اللَّهُمَّ اشْهَدْ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ hajlaridagi xutbalarida: «Ogoh boʻlinglar, musulmon musulmonning birodaridir. Uning qoni ham, molidan biror narsa ham — koʻngli rozi boʻlmasa — unga halol emas. Ogoh boʻlinglar, yetkazdimmi?» dedilar. Ular: «Ha», deyishdi. U zot: «Allohim, Oʻzing guvoh boʻl», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ҳажларидаги хутбаларида: «Огоҳ бўлинглар, мусулмон мусулмоннинг биродаридир. Унинг қони ҳам, молидан бирор нарса ҳам — кўнгли рози бўлмаса — унга ҳалол эмас. Огоҳ бўлинглар, етказдимми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дейишди. У зот: «Аллоҳим, Ўзинг гувоҳ бўл», дедилар.
ثنا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَزَّازُ , ثنا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ , نَا هُشَيْمٌ , عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى , عَنِ الْحَكَمِ , عَنْ مِقْسَمٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، " دَفَعَ خَيْبَرَ أَرْضَهَا وَنَخْلَهَا إِلَى الْيَهُودِ مُقَاسَمَةً عَلَى النِّصْفِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Xaybarning yerini va xurmozorini yahudiylarga yarmiga boʻlishish sharti bilan berdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Хайбарнинг ерини ва хурмозорини яҳудийларга ярмига бўлишиш шарти билан бердилар.
ثنا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَزَّازُ , حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ , نَا هُشَيْمٌ , ح وثنا ابْنُ صَاعِدٍ نَا عَلِيُّ بْنُ سَهْلِ بْنِ الْمُغِيرَةِ , نَا أَبِي سَهْلُ بْنُ الْمُغِيرَةِ , وَخَالِدُ بْنُ أَبِي يَزِيدَ الْقَرَنِيُّ ، قَالا : نَا هُشَيْمٌ , عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى , عَنِ الْحَكَمِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَفَعَ خَيْبَرَ أَرْضَهَا وَنَخْلَهَا مُقَاسَمَةً عَلَى النِّصْفِ " ، زَادَ ابْنُ عُمَرَ : " بِهِ أَعْطَى الْيَهُودَ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Xaybarning yerini va xurmozorini yarmiga boʻlishish sharti bilan berdilar. Ibn Umar (rivoyatida) shuni ziyoda qildi: «Buni yahudiylarga berdilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Хайбарнинг ерини ва хурмозорини ярмига бўлишиш шарти билан бердилар. Ибн Умар (ривоятида) шуни зиёда қилди: «Буни яҳудийларга бердилар».
ثنا أَحْمَدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ عِيسَى الْخَوَّاصُ , نَا صَالِحُ بْنُ الْعَلاءِ بْنِ بُكَيْرٍ الْعَبْدِيُّ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ , نَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " اسْتَعَارَ مِنْ صَفْوَانَ بْنِ أُمَيَّةَ أَدْرَاعًا وَسِلاحًا فِي غَزْوَةِ حُنَيْنٍ , فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، أَعَارِيَةٌ مُؤَدَّاةٌ ؟ ، قَالَ : عَارِيَةٌ مُؤَدَّاةٌ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Hunayn gʻazotida Safvon ibn Umayyadan sovutlar va qurollarni ariyatga oldilar. U: «Yo Rasululloh, bu qaytariladigan ariyatmi?» dedi. U zot: «Qaytariladigan ariyat», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Ҳунайн ғазотида Сафвон ибн Умайядан совутлар ва қуролларни ариятга олдилар. У: «Ё Расулуллоҳ, бу қайтариладиган ариятми?» деди. У зот: «Қайтариладиган арият», дедилар.
ثنا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَلِيٍّ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ نُوحِ بْنِ حَرْبٍ الْعَسْكَرِيُّ , نَا يَحْيَى بْنُ غَيْلانَ , نَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ أَبِي يَحْيَى , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَنْ وَهَبَ هِبَةً فَارْتَجَعَ بِهَا فَهُوَ أَحَقُّ بِهَا مَا لَمْ يُثَبْ مِنْهَا , وَلَكِنَّهُ كَالْكَلْبِ يَعُودُ فِي قَيْئِهِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «Kim bir hadya qilib, soʻng uni qaytarib olsa, undan evaz olinmagan ekan, unga haqliroqdir; lekin u qusgan narsasiga qaytadigan itga oʻxshaydi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: «Ким бир ҳадя қилиб, сўнг уни қайтариб олса, ундан эваз олинмаган экан, унга ҳақлироқдир; лекин у қусган нарсасига қайтадиган итга ўхшайди».
قُرِئَ عَلَى أَبِي الْقَاسِمِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مَنِيعٍ ، وَأَنَا أَسْمَعُ , حَدَّثَكُمْ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ , نَا مُسْلِمُ بْنُ خَالِدٍ , قَالَ : سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ مُحَمَّدٍ , يَذْكُرُهُ عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " حِينَ أَمَرَ بِإِخْرَاجِ بَنِي النَّضِيرِ مِنَ الْمَدِينَةِ جَاءَهُ أُنَاسٌ مِنْهُمْ , فَقَالُوا : إِنَّ لَنَا دُيُونًا لَمْ تُحَلَّ , فَقَالَ : ضَعُوا وَتَعَجَّلُوا " ، ثنا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ , نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ , نَا مُسْلِمُ بْنُ خَالِدٍ بِهَذَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Bani Nazirni Madinadan chiqarishga buyurganlarida, ulardan bir qancha odam u zotning oldilariga kelib: «Bizning muddati kelmagan qarzlarimiz bor», dedilar. U zot: «Kamaytiringlar va tezroq olinglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Бани Назирни Мадинадан чиқаришга буюрганларида, улардан бир қанча одам у зотнинг олдиларига келиб: «Бизнинг муддати келмаган қарзларимиз бор», дедилар. У зот: «Камайтиринглар ва тезроқ олинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، وَأَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، وَآخَرُونَ ، قَالُوا : حَدَّثَنَا سَعْدَانُ بْنُ نَصْرٍ , نَا عَفِيفُ بْنُ سَالِمٍ , عَنِ الزَّنْجِيِّ بْنِ خَالِدٍ , عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : لَمَّا أَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِإِجْلاءِ بَنِي النَّضِيرِ , قَالُوا : يَا مُحَمَّدُ ، " إِنَّ لَنَا دُيُونًا عَلَى النَّاسِ , قَالَ : ضَعُوا وَتَعَجَّلُوا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) dedi: Nabiy ﷺ Bani Nazirni surgun qilishga buyurganlarida, ular: «Ey Muhammad, bizning odamlar zimmasida qarzlarimiz bor», dedilar. U zot: «Kamaytiringlar va tezroq olinglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) деди: Набий ﷺ Бани Назирни сургун қилишга буюрганларида, улар: «Эй Муҳаммад, бизнинг одамлар зиммасида қарзларимиз бор», дедилар. У зот: «Камайтиринглар ва тезроқ олинглар», дедилар.
ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الْعَلاءِ ، نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ الدَّوْرَقِيُّ , نَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ يَحْيَى , نَا الزَّنْجِيُّ بْنُ خَالِدٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ بْنِ رُكَانَةَ , عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " لَمَّا أَرَادَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُخْرِجَ بَنِي النَّضِيرِ , قَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، " إِنَّكَ أَمَرْتَ بِإِخْرَاجِنَا وَلَنَا عَلَى النَّاسِ دُيُونٌ لَمْ تُحَلَّ , قَالَ : ضَعُوا وَتَعَجَّلُوا " ، اضْطَرَبَ فِي إِسْنَادِهِ مُسْلِمُ بْنُ خَالِدٍ ، وَهُوَ سَيِّئُ الْحِفْظِ ، ضَعِيفٌ , مُسْلِمُ بْنُ خَالِدٍ ثِقَةٌ إِلا أَنَّهُ سَيِّئُ الْحِفْظِ , وَقَدِ اضْطَرَبَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) dedi: Rasululloh ﷺ Bani Nazirni chiqarmoqchi boʻlganlarida, ular: «Ey Rasululloh, siz bizni chiqarishga buyurdingiz, holbuki odamlar zimmasida muddati kelmagan qarzlarimiz bor», dedilar. U zot: «Kamaytiringlar va tezroq olinglar», dedilar. Muslim ibn Xolid uning isnodida chalkashgan; u hifzi yomon, zaifdir. Muslim ibn Xolid ishonchlidir, faqat hifzi yomon va bu hadisda chalkashgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) деди: Расулуллоҳ ﷺ Бани Назирни чиқармоқчи бўлганларида, улар: «Эй Расулуллоҳ, сиз бизни чиқаришга буюрдингиз, ҳолбуки одамлар зиммасида муддати келмаган қарзларимиз бор», дедилар. У зот: «Камайтиринглар ва тезроқ олинглар», дедилар. Муслим ибн Холид унинг иснодида чалкашган; у ҳифзи ёмон, заифдир. Муслим ибн Холид ишончлидир, фақат ҳифзи ёмон ва бу ҳадисда чалкашган.
ثنا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُبَشِّرٍ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ , نَا الْقَاسِمُ بْنُ عِيسَى الطَّائِيُّ , نَا هَارُونُ بْنُ مُسْلِمٍ أَبُو الْحُسَيْنِ الْعِجْلِيُّ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الأَخْنَسِ , عَنِ ابْنِ مُلَيْكَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , ثُمّ قَالَ : " بَيْنَمَا رَكْبٌ فِيهِمْ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ عَرَضَ لَهُمْ رَجُلٌ , فَقَالَ : إِنَّ زَعِيمَ الْحَيِّ لَسَلِيمٌ يَعْنِي لَدِيغًا , فَهَلْ فِيكُمْ مِنْ رَاقٍ ؟ فَانْطَلَقَ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَرَقَاهُ عَلَى شَاءٍ , ثُمَّ جَاءَ بِهَا إِلَى أَصْحَابِهِ ، فَقَالُوا : بِمَ رَقَيْتَهُ ؟ قَالَ : رَقَيْتُهُ بِأُمِّ الْكِتَابِ , فَقَالُوا : أَخَذْتَ عَلَى كِتَابِ اللَّهِ أَجْرًا ؟ فَلَمْ يَقْرَبُوا شَيْئًا مِمَّا أَصَابَ , فَلَمَّا قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، أَخَذَ عَلَى كِتَابِ اللَّهِ أَجْرًا , فَحَدَّثَهُ الرَّجُلُ بِمَا صَنَعَ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : وَمَا يُدْرِيكَ أَنَّهَا رُقْيَةٌ ؟ ، يَعْنِي أُمَّ الْكِتَابِ , ثُمَّ قَالَ : إِنَّ أَحَقَّ مَا أَخَذْتُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا كِتَابُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ " ، أُخْرِجَ فِي الصَّحِيحِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) dedi: Ichida Rasululloh ﷺning sahobalaridan bir necha kishi boʻlgan karvon ketayotgan edi. Shunda ularning yoʻliga bir kishi chiqib: «Qabilaning boshligʻini chayon chaqib oldi. Sizlarning ichingizda afsun qiluvchi bormi?» dedi. Ulardan bir kishi borib, unga qoʻylar evaziga afsun qildi, soʻng ularni sheriklarining oldiga olib keldi. Ular: «Unga nima bilan afsun qilding?» dedilar. U: «Unga Ummul-kitob bilan afsun qildim», dedi. Ular: «Alloh kitobiga haq olding-a?» dedilar va unga tekkan narsadan hech nimaga yaqinlashmadilar. Rasululloh ﷺ huzurlariga kelganlarida: «Ey Rasululloh, u Alloh kitobiga haq oldi», dedilar. Kishi esa u zotga qilgan ishini aytib berdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uning — yaʼni Ummul-kitobning afsun ekanini qayerdan bilding?» dedilar, soʻng: «Albatta, haq olishingizga eng haqli boʻlgan narsa Alloh azza va jallaning Kitobidir», dedilar. Bu Sahihda chiqarilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) деди: Ичида Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан бир неча киши бўлган карвон кетаётган эди. Шунда уларнинг йўлига бир киши чиқиб: «Қабиланинг бошлиғини чаён чақиб олди. Сизларнинг ичингизда афсун қилувчи борми?» деди. Улардан бир киши бориб, унга қўйлар эвазига афсун қилди, сўнг уларни шерикларининг олдига олиб келди. Улар: «Унга нима билан афсун қилдинг?» дедилар. У: «Унга Уммул-китоб билан афсун қилдим», деди. Улар: «Аллоҳ китобига ҳақ олдинг-а?» дедилар ва унга теккан нарсадан ҳеч нимага яқинлашмадилар. Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келганларида: «Эй Расулуллоҳ, у Аллоҳ китобига ҳақ олди», дедилар. Киши эса у зотга қилган ишини айтиб берди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг — яъни Уммул-китобнинг афсун эканини қаердан билдинг?» дедилар, сўнг: «Албатта, ҳақ олишингизга энг ҳақли бўлган нарса Аллоҳ азза ва жалланинг Китобидир», дедилар. Бу Саҳиҳда чиқарилган.
ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، ثنا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدٍ الأَحْوَلُ , نَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْقَوَارِيرِيُّ , نَا يُوسُفُ بْنُ يَزِيدَ أَبُو مَعْشَرٍ الْبَرَاءُ , نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ الأَخْنَسِ , عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " أَنَّ نَفَرًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، مَرُّوا بِحَيٍّ مِنْ أَحْيَاءِ الْعَرَبِ وَفِيهِمْ لَدِيغٌ أَوْ سَلِيمٌ , فَقَالُوا : هَلْ فِيكُمْ مِنْ رَاقٍ ؟ فَانْطَلَقَ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَرَقَاهُ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ عَلَى شَاءٍ فَبَرَأَ , فَجَاءَ إِلَى أَصْحَابِهِ بِالشَّاءِ ، فَقَالُوا : أَخَذْتَ عَلَى كِتَابِ اللَّهِ أَجْرًا , فَلَمَّا قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، أَخَذَ عَلَى كِتَابِ اللَّهِ أَجْرًا , قَالَ الرَّجُلُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، إِنَّا مَرَرْنَا بِحَيٍّ مِنْ أَحْيَاءِ الْعَرَبِ فِيهِمْ لَدِيغٌ أَوْ سَلِيمٌ فَانْطَلَقْتُ فَرَقَيْتُهُ بِكِتَابِ اللَّهِ عَلَى شَاءٍ فَبَرَأَ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : إِنَّ أَحَقَّ مَا أَخَذْتُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا كِتَابُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ " ، هَذَا صَحِيحٌ , أَخْرَجَهُ الْبُخَارِيُّ , عَنْ سِيدَانَ بْنِ مُضَارِبٍ , عَنْ أَبِي مَعْشَرٍ الْبَرَاءِ , بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺning sahobalaridan bir necha kishi arab qabilalaridan birining yonidan oʻtdilar; ularning ichida chayon chaqqan bir kishi bor edi. Ular: «Sizlarning ichingizda afsun qiluvchi bormi?» dedilar. Ulardan bir kishi borib, qoʻylar evaziga unga Fotihatul-kitob bilan afsun qildi, u ham sogʻaydi. U qoʻylar bilan sheriklarining oldiga keldi. Ular: «Alloh kitobiga haq olding-a?» dedilar. Rasululloh ﷺ huzurlariga kelganlarida: «Ey Rasululloh, u Alloh kitobiga haq oldi», dedilar. Kishi: «Ey Rasululloh, biz arab qabilalaridan birining yonidan oʻtdik, ularning ichida chayon chaqqan bir kishi bor edi. Men borib, unga Alloh kitobi bilan qoʻylar evaziga afsun qildim, u sogʻaydi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, haq olishingizga eng haqli boʻlgan narsa Alloh azza va jallaning Kitobidir», dedilar. Bu sahihdir; uni Buxoriy Siydon ibn Muzoribdan, u Abu Maʼshar al-Barodan shu isnod bilan shunga oʻxshash qilib chiqargan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан бир неча киши араб қабилаларидан бирининг ёнидан ўтдилар; уларнинг ичида чаён чаққан бир киши бор эди. Улар: «Сизларнинг ичингизда афсун қилувчи борми?» дедилар. Улардан бир киши бориб, қўйлар эвазига унга Фотиҳатул-китоб билан афсун қилди, у ҳам соғайди. У қўйлар билан шерикларининг олдига келди. Улар: «Аллоҳ китобига ҳақ олдинг-а?» дедилар. Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келганларида: «Эй Расулуллоҳ, у Аллоҳ китобига ҳақ олди», дедилар. Киши: «Эй Расулуллоҳ, биз араб қабилаларидан бирининг ёнидан ўтдик, уларнинг ичида чаён чаққан бир киши бор эди. Мен бориб, унга Аллоҳ китоби билан қўйлар эвазига афсун қилдим, у соғайди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, ҳақ олишингизга энг ҳақли бўлган нарса Аллоҳ азза ва жалланинг Китобидир», дедилар. Бу саҳиҳдир; уни Бухорий Сийдон ибн Музорибдан, у Абу Маъшар ал-Бародан шу иснод билан шунга ўхшаш қилиб чиқарган.
ثنا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ حَفْصِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ , عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَجِيحٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ خَيْبَرَ عَنْ بَيْعِ الْمَغَانِمِ حَتَّى تُقْسَمَ , وَعَنِ الْحَبَالَى أَنْ يُوطَأْنَ حَتَّى يَضَعْنَ مَا فِي بُطُونِهِنَّ , وَقَالَ : أَتَسْقِي زَرْعَ غَيْرِكَ , وَعَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ الأَهْلِيَّةِ , وَعَنْ لَحْمِ كُلِّ ذِي نَابٍ مِنَ السِّبَاعِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) dedi: Rasululloh ﷺ Xaybar kuni oʻljalarni taqsimlanmasidan turib sotishdan va homilador ayollarga qorinlaridagini tugʻib olmagunlaricha yaqinlik qilishdan qaytardilar va: «Boshqaning ekiniga suv berasanmi?» dedilar. Yana xonaki eshaklarning goʻshtidan va yirtqichlardan boʻlgan har qanday qoziq tishli hayvonning goʻshtidan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) деди: Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни ўлжаларни тақсимланмасидан туриб сотишдан ва ҳомиладор аёлларга қоринларидагини туғиб олмагунларича яқинлик қилишдан қайтардилар ва: «Бошқанинг экинига сув берасанми?» дедилар. Яна хонаки эшакларнинг гўштидан ва йиртқичлардан бўлган ҳар қандай қозиқ тишли ҳайвоннинг гўштидан қайтардилар.
ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ , نَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ ، نَا سُفْيَانُ , عَنْ مَعْمَرٍ , عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، نَهَى عَنْ بَيْعِ الْحَيَوَانِ بِالْحَيَوَانِ نَسِيئَةً "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ hayvonni hayvonga nasiyaga sotishdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ҳайвонни ҳайвонга насияга сотишдан қайтардилар.
ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الأُبُلِّيُّ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَحْمَدَ الصَّنْعَانِيُّ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ جُوتِيٍّ , نَا عَبْدُ الْمَلِكِ الذِّمَارِيُّ , نَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ , حَدَّثَنِي مَعْمَرٌ , عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، نَهَى عَنِ السَّلَفِ فِي الْحَيَوَانِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ hayvonda salaf qilishdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ҳайвонда салаф қилишдан қайтардилар.
ثنا أَبُو سَهْلِ بْنُ زِيَادٍ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ غَالِبٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ عُقْبَةَ السَّدُوسِيُّ , نَا يُونُسُ بْنُ أَرْقَمَ أَبُو أَرْقَمَ الْكِنْدِيُّ , نَا أَبُو الْجَارُودِ ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ يَسَارٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : كَانَ الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ " إِذَا دَفَعَ مَالا مُضَارَبَةً اشْتَرَطَ عَلَى صَاحِبِهِ ، أَنْ لا يَسْلُكَ بِهِ بَحْرًا , وَلا يَنْزِلَ بِهِ وَادِيًا , وَلا يَشْتَرِيَ بِهِ ذَا كَبِدٍ رَطْبَةٍ , فَإِنْ فَعَلَهُ فَهُوَ ضَامِنٌ , فَرَفَعَ شَرْطَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَجَازَهُ " ، أَبُو الْجَارُودِ ، ضَعِيفٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abbos ibn Abdulmuttalib mudoraba uchun mol berganida sherigiga shart qoʻyar edi: u bilan dengizga chiqmasin, u bilan vodiyga tushmasin va u bilan hoʻl jigarli jonivor sotib olmasin; agar shunday qilsa, zomin boʻladi. U oʻz shartini Rasululloh ﷺga koʻtardi, u zot uni joiz qildilar. Abul-Jorud zaifdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аббос ибн Абдулмутталиб мудораба учун мол берганида шеригига шарт қўяр эди: у билан денгизга чиқмасин, у билан водийга тушмасин ва у билан ҳўл жигарли жонивор сотиб олмасин; агар шундай қилса, зомин бўлади. У ўз шартини Расулуллоҳ ﷺга кўтарди, у зот уни жоиз қилдилар. Абул-Жоруд заифдир.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , نَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنْ مَعْمَرٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ ، أَوِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ , أَوْ كِلاهُمَا , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ الْقِصَاصُ ، وَلَمْ يَكُنْ فِيهِمُ الدِّيَةُ , فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِهَذِهِ الأُمَّةِ : كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِي الْقَتْلَى ، فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَيْءٌ , قَالَ : وَالْعَفْوُ أَنْ يَقْبَلَ فِي الْعَمْدِ الدِّيَةَ , فَاتِّبَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ يُتْبَعُ الطَّالِبُ بِالْمَعْرُوفِ , وَيُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَطْلُوبُ بِإِحْسَانٍ ذَلِكَ تَخْفِيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَرَحْمَةٌ مِمَّا كُتِبَ عَلَى مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ " ، قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ : وأنا بِهِ ابْنُ عُيَيْنَةَ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Bani Isroilda qasos bor edi, ularda diyat yoʻq edi. Alloh azza va jalla bu ummatga: «Sizlarga oʻldirilganlar haqida qasos farz qilindi», «Bas, kimga oʻz birodari tomonidan bir narsa afv etilsa», dedi. U aytdi: Afv — qasddan oʻldirishda diyatni qabul qilishdir. «Bas, yaxshilik bilan ergashmoq» — talab qiluvchi yaxshilik bilan talab qiladi, «va unga chiroyli suratda ado etmoq» — zimmasida haq boʻlgan kishi unga chiroyli tarzda ado etadi. «Bu Rabbingiz tomonidan boʻlgan yengillik va rahmatdir» — sizlardan oldin oʻtganlarga yozib qoʻyilgan narsadan. Abdurrazzoq aytdi: Buni menga Ibn Uyayna ham Amr ibn Dinordan, u Mujohiddan, u Ibn Abbosdan xabar berdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бани Исроилда қасос бор эди, уларда дият йўқ эди. Аллоҳ азза ва жалла бу умматга: «Сизларга ўлдирилганлар ҳақида қасос фарз қилинди», «Бас, кимга ўз биродари томонидан бир нарса афв этилса», деди. У айтди: Афв — қасддан ўлдиришда диятни қабул қилишдир. «Бас, яхшилик билан эргашмоқ» — талаб қилувчи яхшилик билан талаб қилади, «ва унга чиройли суратда адо этмоқ» — зиммасида ҳақ бўлган киши унга чиройли тарзда адо этади. «Бу Раббингиз томонидан бўлган енгиллик ва раҳматдир» — сизлардан олдин ўтганларга ёзиб қўйилган нарсадан. Абдурраззоқ айтди: Буни менга Ибн Уяйна ҳам Амр ибн Динордан, у Мужоҳиддан, у Ибн Аббосдан хабар берди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ جَعْفَرِ بْنِ قَرِينٍ ، نَا فَهْدُ بْنُ سُلَيْمَانَ , نَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ , نَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَيْسَ عَلَى الْعَبْدِ الآبِقِ إِذَا سَرَقَ قَطْعٌ , وَلا عَلَى الذِّمِّيِّ " ، لَمْ يَرْفَعْهُ غَيْرُ فَهْدٍ , وَالصَّوَابُ مَوْقُوفٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qochoq qul oʻgʻirlik qilsa, unga qoʻl kesish yoʻq, zimmiyga ham yoʻq», dedilar. Uni Fahddan boshqa hech kim marfuʼ qilmadi, toʻgʻrisi esa mavqufdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қочоқ қул ўғирлик қилса, унга қўл кесиш йўқ, зиммийга ҳам йўқ», дедилар. Уни Фаҳддан бошқа ҳеч ким марфуъ қилмади, тўғриси эса мавқуфдир.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , أنا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنِ الثَّوْرِيِّ ، وَمَعْمَرٍ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ : " لا نَرَى عَلَى عَبْدٍ آبِقٍ يَسْرِقُ قَطْعًا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) shunday der edi: Oʻgʻirlik qilgan qochoq qulga qoʻl kesish bor deb koʻrmaymiz.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) шундай дер эди: Ўғирлик қилган қочоқ қулга қўл кесиш бор деб кўрмаймиз.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ زَاجٌ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَاضِي خُوَارَزْمَ , نَا ابْنُ جُرَيْجٍ , أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنَّهُ " كَانَ لا يَرَى عَلَى الْعَبْدِ حَدًّا , وَلا عَلَى أَهْلِ الأَرْضِ الْيَهُودِيِّ وَالنَّصَارَى حَدًّا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) qulga had bor deb ham, yer ahli boʻlgan yahudiy va nasoroga had bor deb ham koʻrmas edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) қулга ҳад бор деб ҳам, ер аҳли бўлган яҳудий ва насорога ҳад бор деб ҳам кўрмас эди.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَطِيرِيُّ ، مِنْ كِتَابِهِ , نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ النُّعْمَانِ , نَا عَاصِمٌ , أنا ابْنُ جُرَيْجٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَيْسَ عَلَى الْعَبْدِ وَلا عَلَى أَهْلِ الْكِتَابِ حُدُودٌ " ، الَّذِي قَبْلَهُ مَوْقُوفٌ أَصَحُّ مِنْ هَذَا , وَاللَّهُ أَعْلَمُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qulga ham, kitob ahliga ham hadlar yoʻq», dedilar. Bundan oldingi mavquf rivoyat bundan sahihroqdir, Alloh bilguvchiroqdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қулга ҳам, китоб аҳлига ҳам ҳадлар йўқ», дедилар. Бундан олдинги мавқуф ривоят бундан саҳиҳроқдир, Аллоҳ билгувчироқдир.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ ، نَا خَالِدُ بْنُ يُوسُفَ , نَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ , عَنْ عَمْرٍو , عَنْ طَاوُسٍ , أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَنْ قَتَلَ " . ح وَنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْوَاسِطِيُّ , نَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ , نَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ قُتِلَ فِي عِمِّيَّا أَوْ رِمِّيَّا فَهُوَ خَطَأٌ وَدِيَتُهُ دِيَةُ خَطَإٍ , وَمَنْ قَتَلَ عَمْدًا فَهُوَ قَوَدُ يَدِهِ , مَنْ حَالَ دُونَهُ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ "
Tovusdan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻldirsa», dedilar. Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim koʻr janjalda yoki otishmada oʻldirilsa, u xatodir va uning diyati xato diyatidir. Kim qasddan oʻldirsa, u oʻz qoʻlining qasosidir. Kim unga toʻsiq boʻlsa, unga Allohning, farishtalarning va barcha odamlarning laʼnati boʻlsin», dedilar.Товусдан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўлдирса», дедилар. Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким кўр жанжалда ёки отишмада ўлдирилса, у хатодир ва унинг дияти хато диятидир. Ким қасддан ўлдирса, у ўз қўлининг қасосидир. Ким унга тўсиқ бўлса, унга Аллоҳнинг, фаришталарнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлсин», дедилар.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبَّادٍ , نَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُمَارَةَ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ قُتِلَ فِي عِمِّيَّا رِمِّيَّا بِحَجَرٍ ، أَوْ ضَرْبًا بِعَصًا ، أَوْ سَوْطٍ فَعَقْلُهُ عَقْلُ الْخَطَأِ , وَمَنْ قَتَلَ اعْتِبَاطًا فَهُوَ قَوَدٌ لا يُحَالُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ قَاتِلِهِ , فَمَنْ حَالَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ قَاتِلِهِ ، فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ ، وَالْمَلائِكَةِ ، وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ , لا يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ وَلا عَدْلٌ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim koʻr janjalda, otishmada tosh bilan yoki tayoq yoxud qamchi bilan urilib oʻldirilsa, uning diyati xato diyatidir. Kim sababsiz oʻldirsa, u qasosdir; u bilan qotili oʻrtasiga toʻsiq qoʻyilmaydi. Kim u bilan qotili oʻrtasiga toʻsiq boʻlsa, unga Allohning, farishtalarning va barcha odamlarning laʼnati boʻlsin; undan na fidya, na tovon qabul qilinadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким кўр жанжалда, отишмада тош билан ёки таёқ ёхуд қамчи билан урилиб ўлдирилса, унинг дияти хато диятидир. Ким сабабсиз ўлдирса, у қасосдир; у билан қотили ўртасига тўсиқ қўйилмайди. Ким у билан қотили ўртасига тўсиқ бўлса, унга Аллоҳнинг, фаришталарнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлсин; ундан на фидя, на товон қабул қилинади», дедилар.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا مُوسَى بْنُ إِسْحَاقَ , نَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ ، نَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ , عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الْعَمْدُ قَوَدٌ إِلا أَنْ يَعْفُوَ وَلِي الْمَقْتُولِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qasddan oʻldirish qasosdir, magar oʻldirilganning valiysi avf qilsa, bundan mustasno», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қасддан ўлдириш қасосдир, магар ўлдирилганнинг валийси авф қилса, бундан мустасно», дедилар.
نَا عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ حَمَّادٍ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ يَحْيَى الْحُلْوَانِيُّ , نَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ , نَا سُلَيْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ قُتِلَ فِي عِمِّيَّا ، أَوْ رِمِّيَّا بِحَجَرٍ ، أَوْ عَصًا ، أَوْ بِسَوْطٍ عَقْلُهُ عَقْلُ خَطَإٍ " ، مثل قَوْلِ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim koʻr janjalda yoki otishmada tosh, tayoq yoxud qamchi bilan oʻldirilsa, uning diyati xato diyatidir», dedilar. Bu Hammod ibn Zaydning soʻzi kabidir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким кўр жанжалда ёки отишмада тош, таёқ ёхуд қамчи билан ўлдирилса, унинг дияти хато диятидир», дедилар. Бу Ҳаммод ибн Зайднинг сўзи кабидир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا كُرْدُوسُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الْعَمْدُ قَوَدُ الْيَدِ , وَالْخَطَأُ عَقْلٌ لا قَوَدَ فِيهِ , وَمَنْ قُتِلَ فِي عِمِّيَّةٍ بِحَجَرٍ ، أَوْ عَصًا ، أَوْ سَوْطٍ فَهُوَ دِيَةٌ مُغَلَّظَةٌ فِي أَسْنَانِ الإِبِلِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qasddan oʻldirish qoʻl qasosidir, xato esa diyatdir, unda qasos yoʻq. Kim koʻr janjalda tosh, tayoq yoxud qamchi bilan oʻldirilsa, unda tuyalarning yoshlari boʻyicha ogʻirlashtirilgan diyat bor», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қасддан ўлдириш қўл қасосидир, хато эса диятдир, унда қасос йўқ. Ким кўр жанжалда тош, таёқ ёхуд қамчи билан ўлдирилса, унда туяларнинг ёшлари бўйича оғирлаштирилган дият бор», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمِصْرِيُّ , نَا أَحْمَدُ بْنُ دَاوُدَ الْمَكِّيُّ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ , نَا سُلَيْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , يَرْفَعْهُ ، قَالَ : " مَنْ قُتِلَ فِي عِمِّيَّةٍ ، أَوْ رِمِّيَةٍ بِحَجَرٍ ، أَوْ بِسَوْطٍ ، أَوْ عَصًا فَعَقْلُهُ عَقْلُ الْخَطَأِ , وَمَنْ قَتَلَ عَمْدًا فَهُوَ قَوَدٌ , مَنْ حَالَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ ، وَالْمَلائِكَةِ ، وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ , لا يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ وَلا عَدْلٌ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan marfuʼ tarzda rivoyat qilinadi: «Kim koʻr janjalda yoki koʻrʼ-koʻrona otishmada tosh, qamchi yoxud tayoq bilan oʻldirilsa, uning diyati xato diyatidir. Kim qasddan oʻldirsa, unda qasos boʻladi. Kim u bilan uning oʻrtasiga toʻsqinlik qilsa, unga Allohning, farishtalarning va barcha odamlarning laʼnati boʻlsin; undan na fidya, na tovon qabul qilinadi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан марфуъ тарзда ривоят қилинади: «Ким кўр жанжалда ёки кўръ-кўрона отишмада тош, қамчи ёхуд таёқ билан ўлдирилса, унинг дияти хато диятидир. Ким қасддан ўлдирса, унда қасос бўлади. Ким у билан унинг ўртасига тўсқинлик қилса, унга Аллоҳнинг, фаришталарнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлсин; ундан на фидя, на товон қабул қилинади».
نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عُلَيَّةَ , نَا أَيُّوبُ , عَنْ عِكْرِمَةَ , أَنَّ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ " حَرَّقَ نَاسًا ارْتَدُّوا عَنِ الإِسْلامِ , فَبَلَغَ ذَلِكَ ابْنَ عَبَّاسٍ , فَقَالَ : لَمْ أَكُنْ لأُحَرِّقَهُمْ بِالنَّارِ , إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : لا تُعَذِّبُوا بِعَذَابِ اللَّهِ ، وَكُنْتُ أقْتُلُهُمْ ، لِقَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوهُ " , قَالَ : فَبَلَغَ ذَلِكَ عَلِيًّا , فَقَالَ : وَيْحَ ابْنِ عَبَّاسٍ . هَذَا ثَابِتٌ صَحِيحٌ
Ikrimadan rivoyat qilinadiki, Ali (roziyallohu anhu) Islomdan qaytgan bir necha kishini olovda yoqib yubordi. Bu xabar Ibn Abbosga yetib bordi va u: «Men boʻlganimda ularni olov bilan yoqmagan boʻlardim, chunki Rasululloh ﷺ: ‹Allohning azobi bilan azoblamanglar›, deganlar. Lekin men ularni Rasululloh ﷺning: ‹Kim oʻz dinini oʻzgartirsa, uni oʻldiringlar›, degan soʻzlari sababli oʻldirgan boʻlardim», dedi. Rovyi aytdi: Bu xabar Aliga yetib borgach, u: «Ibn Abbosga rahmat!» dedi. Bu sobit, sahihdir.Икримадан ривоят қилинадики, Али (розияллоҳу анҳу) Исломдан қайтган бир неча кишини оловда ёқиб юборди. Бу хабар Ибн Аббосга етиб борди ва у: «Мен бўлганимда уларни олов билан ёқмаган бўлардим, чунки Расулуллоҳ ﷺ: ‹Аллоҳнинг азоби билан азобламанглар›, деганлар. Лекин мен уларни Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ким ўз динини ўзгартирса, уни ўлдиринглар›, деган сўзлари сабабли ўлдирган бўлардим», деди. Ровйи айтди: Бу хабар Алига етиб боргач, у: «Ибн Аббосга раҳмат!» деди. Бу собит, саҳиҳдир.
نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نَا أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي سَمِينَةَ . ح وَنا عُمَرُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَلِيٍّ الْقَطَّانُ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ كَرَامَةَ , قَالا : نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى , نَا إِسْرَائِيلُ , عَنْ عُثْمَانَ الشَّحَّامِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , نَا ابْنُ عَبَّاسٍ , " أَنَّ رَجُلا كَانَتْ لَهُ أُمُّ وَلَدٍ لَهُ مِنْهَا ابْنَانِ مثل اللُّؤْلُؤَتَيْنِ , فَكَانَتْ تَشْتُمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَيَنْهَاهَا فَلا تَنْتَهِي ، وَيَزْجُرُهَا فَلا تَنْزَجِرُ , فَلَمَّا كَانَ ذَاتَ لَيْلَةٍ ذَكَرَتِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَمَا صَبَرَ أَنْ قَامَ إِلَى مِعْوَلٍ فَوَضَعَهُ ، ثُمَّ اتَّكَأَ عَلَيْهَا حَتَّى أَنْفَذَهُ , فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : أَلا اشْهَدُوا أَنَّ دَمَهَا هَدَرٌ " ، لَفْظُ ابْنِ كَرَامَةَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishining ummu valadi boʻlib, undan ikkita marvariddek ikki oʻgʻli bor edi. U (ayol) Nabiy ﷺni soʻkar edi, (kishi) uni qaytarar, lekin u toʻxtamas, uni jerkir, lekin u qaytmas edi. Bir kechasi u Nabiy ﷺni (yomonlab) tilga oldi. Shunda u sabr qila olmay, ketmonni olib keldi-da, uni qoʻydi, soʻng ustiga bosib, uni teshib oʻtdi. Nabiy ﷺ: «Ogoh boʻlinglar, uning qoni behuda ketdi, deb guvoh boʻlinglar», dedilar. Bu Ibn Karomaning lafzi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир кишининг умму валади бўлиб, ундан иккита марвариддек икки ўғли бор эди. У (аёл) Набий ﷺни сўкар эди, (киши) уни қайтарар, лекин у тўхтамас, уни жеркир, лекин у қайтмас эди. Бир кечаси у Набий ﷺни (ёмонлаб) тилга олди. Шунда у сабр қила олмай, кетмонни олиб келди-да, уни қўйди, сўнг устига босиб, уни тешиб ўтди. Набий ﷺ: «Огоҳ бўлинглар, унинг қони беҳуда кетди, деб гувоҳ бўлинглар», дедилар. Бу Ибн Кароманинг лафзи.
نَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ الْعَبْدِ ، وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ مِرْدَاسٍ ، قَالا : نَا أَبُو دَاوُدَ السِّجِسْتَانِيُّ ، نَا عَبَّادُ بْنُ مُوسَى , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَدَنِيُّ , عَنْ إِسْرَائِيلَ , عَنْ عُثْمَانَ الشَّحَّامِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , نَا ابْنُ عَبَّاسٍ ، أَنَّ أَعْمَى كَانَتْ لَهُ أُمُّ وَلَدٍ تَشْتُمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَتَقَعُ فِيهِ ، فَيَنْهَاهَا فَلا تَنْتَهِي ، وَيَزْجُرُهَا فَلا تَنْزَجِرُ , فَلَمَّا كَانَ ذَاتَ لَيْلَةٍ جَعَلَتْ تَقَعُ فِي النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَشْتُمُهُ ، فَقَتَلَهَا , فَلَمَّا أَصْبَحَ ذَكَرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَامَ الأَعْمَى , فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، " أَنَا صَاحِبُهَا , كَانَتْ تَشْتُمُكَ وَتَقَعُ فِيكَ ، فَأَنْهَاهَا فَلا تَنْتَهِي ، وَأَزْجُرُهَا فَلا تَنْزَجِرُ , وَلِيَ مِنْهَا ابْنَانِ مثل اللُّؤْلُؤَتَيْنِ , وَكَانَتْ بِي رَفِيقَةً , فَلَمَّا كَانَ الْبَارِحَةُ جَعَلَتْ تَشْتُمُكَ وَتَقَعُ فِيكَ فَقَتَلْتُهَا , فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : اشْهَدُوا أَنَّ دَمَهَا هَدَرٌ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir koʻr kishining ummu valadi boʻlib, u Nabiy ﷺni soʻkar va u zotning haqlarida yomon gaplar aytar edi. (Koʻr kishi) uni qaytarar, lekin u toʻxtamas, uni jerkir, lekin u qaytmas edi. Bir kechasi u Nabiy ﷺning haqlarida yomon gap aytib, u zotni soʻka boshladi, shunda (koʻr kishi) uni oʻldirdi. Tong otgach, buni Nabiy ﷺga aytdi. Koʻr kishi turib: «Ey Allohning Rasuli, men oʻshaning egasiman. U Sizni soʻkar va Sizning haqingizda yomon gaplar aytar edi. Men uni qaytarardim, lekin u toʻxtamasdi, uni jerkirdim, lekin u qaytmasdi. Undan menda ikkita marvariddek ikki oʻgʻlim bor, oʻzi menga mehribon edi. Kechagi kun u Sizni soʻkib, Sizning haqingizda yomon gap ayta boshladi, shunda men uni oʻldirdim», dedi. Nabiy ﷺ: «Uning qoni behuda ketdi, deb guvoh boʻlinglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир кўр кишининг умму валади бўлиб, у Набий ﷺни сўкар ва у зотнинг ҳақларида ёмон гаплар айтар эди. (Кўр киши) уни қайтарар, лекин у тўхтамас, уни жеркир, лекин у қайтмас эди. Бир кечаси у Набий ﷺнинг ҳақларида ёмон гап айтиб, у зотни сўка бошлади, шунда (кўр киши) уни ўлдирди. Тонг отгач, буни Набий ﷺга айтди. Кўр киши туриб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен ўшанинг эгасиман. У Сизни сўкар ва Сизнинг ҳақингизда ёмон гаплар айтар эди. Мен уни қайтарардим, лекин у тўхтамасди, уни жеркирдим, лекин у қайтмасди. Ундан менда иккита марвариддек икки ўғлим бор, ўзи менга меҳрибон эди. Кечаги кун у Сизни сўкиб, Сизнинг ҳақингизда ёмон гап айта бошлади, шунда мен уни ўлдирдим», деди. Набий ﷺ: «Унинг қони беҳуда кетди, деб гувоҳ бўлинглар», дедилар.
نَا أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ بُهْلُولٍ ، نَا أَبِي , نَا يَزِيدُ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ , عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوهُ " ، قَالَ يَزِيدُ : تُقْتَلُ الْمُرْتَدَّةُ . نَا الْمَحَامِلِيُّ نَا الْحَسَّانِيُّ , نَا يَزِيدُ , أنا سَعِيدٌ , قَالَ : وَنا يُوسُفُ , نَا شِهَابُ بْنُ عَبَّادٍ , نَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ , جَمِيعًا عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، مِثْلَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim dinini oʻzgartirsa, uni oʻldiringlar», dedilar. Yazid aytdi: Murtad ayol ham oʻldiriladi. Bu (hadis) Ayyubdan, u Ikrimadan, u Ibn Abbosdan, u Nabiy ﷺdan boshqa yoʻllar bilan ham shu kabi rivoyat qilindi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким динини ўзгартирса, уни ўлдиринглар», дедилар. Язид айтди: Муртад аёл ҳам ўлдирилади. Бу (ҳадис) Айюбдан, у Икримадан, у Ибн Аббосдан, у Набий ﷺдан бошқа йўллар билан ҳам шу каби ривоят қилинди.