Abdulloh ibn Umar ibn al-Xattob

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى , نَا ابْنُ وَهْبٍ , أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " كَانَ يُسْهِمُ لِلْخَيْلِ لِلْفَارِسِ سَهْمَيْنِ , وَلِلرَّاجِلِ سَهْمًا " ، أَنَّ تَابَعَهُ ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ , وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , عَنِ الْعُمَرِيِّ بِالشَّكِّ فِي الْفَارِسِ وَالْفَرَسِ . ثنا أَبُو بَكْرٍ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ الْوَرَّاقُ عَنْهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ otlar uchun ulush ajratar edilar: otliqqa ikki ulush, piyodaga bir ulush. Unga Ibn Abu Maryam va Xolid ibn Abdurrahmon al-Umariydan (rivoyat qilishda) mutobaat qildilar, «otliq» va «ot» (soʻzlarida) shubha bilan. Abu Bakr bizga rivoyat qildi: Muhammad ibn Ali al-Varroq undan (rivoyat qildi).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ отлар учун улуш ажратар эдилар: отлиққа икки улуш, пиёдага бир улуш. Унга Ибн Абу Марям ва Холид ибн Абдурраҳмон ал-Умарийдан (ривоят қилишда) мутобаат қилдилар, «отлиқ» ва «от» (сўзларида) шубҳа билан. Абу Бакр бизга ривоят қилди: Муҳаммад ибн Али ал-Варроқ ундан (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ مُلاعِبٍ , نَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ , نَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ , أنا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " قَسَمَ لِلْفَارِسِ سَهْمَيْنِ , وَلِلرَّاجِلِ سَهْمًا " ، كَذَا قَالَ , وَخَالَفَهُ النَّضْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ , عَنْ حَمَّادٍ , وَقَدْ تَقَدَّمَ ذِكْرُهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ otliqqa ikki ulush, piyodaga bir ulush taqsimladilar. U shunday dedi. An-Nazr ibn Muhammad unga Hammoddan (rivoyat qilishda) xilof qildi, buning zikri yuqorida oʻtdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ отлиққа икки улуш, пиёдага бир улуш тақсимладилар. У шундай деди. Ан-Назр ибн Муҳаммад унга Ҳаммоддан (ривоят қилишда) хилоф қилди, бунинг зикри юқорида ўтди.

حَدَّثَنَا ابْنُ صَاعِدٍ , نَا أَبُو سَلَمَةَ يَحْيَى بْنُ الْمُغِيرَةِ ، نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَافِعٍ الصَّائِغُ , عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " لَمَّا افْتَتَحَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْبَرَ كَانَتْ سُهْمَانُهُمْ ثَمَانِيَةَ عَشَرَ سَهْمًا , جَمَعَ كُلُّ رَجُلٍ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ مَعَهُ مِائَةَ رَجُلٍ يَضُمُّ إِلَيْهِ ، فَكَانُوا أَلْفًا وَثَمَانَمِائَةِ رَجُلٍ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: Nabiy ﷺ Xaybarni fath qilganlarida, ularning ulushlari oʻn sakkiz ulush edi. Muhojirlardan har bir kishi oʻz atrofiga yuz kishini jamlagan edi, shunday qilib ular bir ming sakkiz yuz kishi edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: Набий ﷺ Хайбарни фатҳ қилганларида, уларнинг улушлари ўн саккиз улуш эди. Муҳожирлардан ҳар бир киши ўз атрофига юз кишини жамлаган эди, шундай қилиб улар бир минг саккиз юз киши эдилар.

حَدَّثَنَا رُزَيْقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمَخْرَمِيُّ , نَا أَحْمَدُ بْنُ الْفَرَجِ الْجُشَمِيُّ , نَا عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ شِهَابٍ , عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , يَقُولُ : " مَنْ وَجَدَ مَالَهُ فِي الْفَيْءِ قَبْلَ أَنْ يُقْسَمَ فَهُوَ لَهُ , وَمَنْ وَجَدَهُ بَعْدَمَا قُسِمَ فَلَيْسَ لَهُ شَيْءٌ " ، إِسْحَاقُ هُوَ ابْنُ أَبِي فَرْوَةَ مَتْرُوكٌ

Solim otasidan rivoyat qiladi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim oʻz molini fayʼda taqsimlanishidan oldin topsa, u oʻziniki; kim uni taqsimlangandan keyin topsa, unga hech narsa yoʻq», deganlarini eshitdim. Ishoq — bu Ibn Abu Farvadir, matrukdir.Солим отасидан ривоят қилади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким ўз молини файъда тақсимланишидан олдин топса, у ўзиники; ким уни тақсимлангандан кейин топса, унга ҳеч нарса йўқ», деганларини эшитдим. Ишоқ — бу Ибн Абу Фарвадир, матрукдир.

نَا أَبُو عُبَيْدٍ الْقَاسِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ عَلِيٍّ الْكَلْوَذَانِيُّ , نَا أَبُو السَّكَنِ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ السَّكَنِ الْبَصْرِيُّ , نَا رِشْدِينُ , عَنْ يُونُسَ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ سَالِمٍ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " وَمَا أَحْرَزَهُ الْعَدُوُّ ، وَوَجَدَهُ صَاحِبُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْسَمَ فَهُوَ لَهُ " ، رِشْدِينُ ، ضَعِيفٌ

Solim otasidan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ: «Dushman qoʻlga kiritgan (mol)ni egasi taqsimlanishidan oldin topsa, u oʻziniki», dedilar. Rishdin zaifdir.Солим отасидан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ: «Душман қўлга киритган (мол)ни эгаси тақсимланишидан олдин топса, у ўзиники», дедилар. Ришдин заифдир.

نَا أَحْمَدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْعَلاءِ الْجَوْزَجَانِيُّ , نَا عَلِيُّ بْنُ مُسْلِمٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ , نَا ابْنُ جُرَيْجٍ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " عُرِضْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ أُحُدٍ ، وَأَنَا ابْنُ أَرْبَعَ عَشْرَةَ فَلَمْ يُجِزْنِي وَلَمْ يَرَنِي بَلَغْتُ , ثُمَّ عُرِضَتْ عَلَيْهِ يَوْمَ الْخَنْدَقِ وَأَنَا ابْنُ خَمْسَ عَشْرَةَ فَأَجَازَنِي " ، فَأَخْبَرْتُ بِهَذَا الْخَبَرَ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ فَكَتَبَ إِلَى عُمَّالِهِ أَنْ لا تَفْرِضُوا إِلا لِمَنْ بَلَغَ خَمْسَ عَشْرَةَ , وَكَانَ عُمَرُ لا يَفْرِضُ لأَحَدٍ إِلا مِائَةَ دِرْهَمٍ حَتَّى يَبْلُغَ خَمْسَ عَشْرَةَ . قَالَ : تَابَعَهُ عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ ، وَهُوَ صَحِيحٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: Uhud kuni men oʻn toʻrt yoshda ekanimda Rasululloh ﷺ huzurlariga koʻrsatildim, u zot menga ruxsat bermadilar va meni balogʻatga yetgan deb koʻrmadilar. Soʻng Xandaq kuni oʻn besh yoshda ekanimda u zotning huzurlariga koʻrsatildim, u zot menga ruxsat berdilar. Men bu xabarni Umar ibn Abdulazizga aytdim, u esa oʻz amaldorlariga: «Oʻn beshga yetgan kishidangina boshqasiga (maosh) belgilamanglar», deb yozdi. Umar hech kimga oʻn beshga yetmagunicha yuz dirhamdan boshqasini belgilamas edi. Unga Abdurrazzoq Ibn Jurayjdan (rivoyat qilishda) mutobaat qildi, u sahihdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: Уҳуд куни мен ўн тўрт ёшда эканимда Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига кўрсатилдим, у зот менга рухсат бермадилар ва мени балоғатга етган деб кўрмадилар. Сўнг Хандақ куни ўн беш ёшда эканимда у зотнинг ҳузурларига кўрсатилдим, у зот менга рухсат бердилар. Мен бу хабарни Умар ибн Абдулазизга айтдим, у эса ўз амалдорларига: «Ўн бешга етган кишидангина бошқасига (маош) белгиламанглар», деб ёзди. Умар ҳеч кимга ўн бешга етмагунича юз дирҳамдан бошқасини белгиламас эди. Унга Абдурраззоқ Ибн Журайждан (ривоят қилишда) мутобаат қилди, у саҳиҳдир.

نَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ أَبُو نَشِيطٍ , نَا أَبُو الْمُغِيرَةِ ، نَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ يَزِيدَ بْنِ تَمِيمٍ , نَا الزُّهْرِيُّ ، عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ كَانَ لَهُ شَرِيكٌ فِي عَبْدٍ أَوْ أَمَةٍ فَأَعْتَقَ نَصِيبَهُ ، فَإِنَّ عَلَيْهِ عِتْقَ مَا بَقِيَ فِي الْعَبْدِ وَالأَمَةِ مِنْ حِصَصِ شُرَكَائِهِ , يُقَامُ قِيمَةُ عَدْلٍ , وَيُودِي إِلَى شُرَكَائِهِ قِيمَةَ حِصَصِهِمْ , وَيَعْتِقُ الْعَبْدَ وَالأَمَةَ إِنْ كَانَ فِي مَالِ الْمُعْتَقِ بِقِيمَةِ حِصَصِ شُرَكَائِهِ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning qul yoki choʻrida sherigi boʻlsa-yu, oʻz ulushini ozod qilsa, oʻsha qul va choʻrida sheriklarining ulushlaridan qolganini ham ozod qilish uning zimmasidadir: adolatli baho belgilanadi, u sheriklariga ularning ulushlari bahosini toʻlab beradi va agar ozod qiluvchining molida sheriklarining ulushlari bahosicha (mol) boʻlsa, qul ham, choʻri ham ozod boʻladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг қул ёки чўрида шериги бўлса-ю, ўз улушини озод қилса, ўша қул ва чўрида шерикларининг улушларидан қолганини ҳам озод қилиш унинг зиммасидадир: адолатли баҳо белгиланади, у шерикларига уларнинг улушлари баҳосини тўлаб беради ва агар озод қилувчининг молида шерикларининг улушлари баҳосича (мол) бўлса, қул ҳам, чўри ҳам озод бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَرْزُوقٍ الْكَعْبِيُّ , نَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ , وَيَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَنْ أَعْتَقَ شِرْكًا لَهُ فِي عَبْدٍ أُقِيمَ عَلَيْهِ قِيمَةُ عَدْلٍ فَأَعْطَى شُرَكَاءَهُ , وَعَتَقَ عَلَيْهِ الْعَبْدُ ، إِنْ كَانَ مُوسِرًا ، وَإِلا عَتَقَ مِنْهُ مَا عَتَقَ ، وَرَقَّ مَا بَقِيَ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim quldagi oʻz ulushini ozod qilsa, unga adolatli baho belgilanadi, u sheriklariga (ulushlari bahosini) beradi va agar boy boʻlsa, qul u tomonidan ozod boʻladi. Aks holda, undan ozod boʻlgani ozod boʻladi, qolgani esa qullikda qoladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қулдаги ўз улушини озод қилса, унга адолатли баҳо белгиланади, у шерикларига (улушлари баҳосини) беради ва агар бой бўлса, қул у томонидан озод бўлади. Акс ҳолда, ундан озод бўлгани озод бўлади, қолгани эса қулликда қолади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادِ بْنِ الرَّبِيعِ الزِّيَادِيُّ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الطُّفَاوِيُّ , عَنْ صَخْرِ بْنِ جُوَيْرِيَةَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، أَنَّهُ قَالَ " فِي الْعَبْدِ وَالأَمَةِ : إِذَا كَانَا بَيْنَ شُرَكَاءَ فَأَعْتَقَ أَحَدُهُمْ نَصِيبَهُ مِنْهُ ، فَإِنَّهُ يَجِبُ عَلَى الَّذِي أَعْتَقَهُ عِتْقُ نَصِيبَهُ مِنْهُ , إِذَا كَانَ لَهُ مِنَ الْمَالِ مَا يَبْلُغُ ثَمَنَهُ دَفَعَ بَقِيَّةَ ثَمَنِهِ إِلَى شُرَكَائِهِ ، وَيُخَلَّى سَبِيلُ الْمُعْتَقِ " ، قَالَ ابْنُ صَاعِدٍ : هَذَا فِي هَذَا الْحَدِيثِ , وَالأَمَةُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qul va choʻri haqida shunday dedilar: «Agar ular sheriklar oʻrtasida (umumiy) boʻlsa-yu, ulardan biri undagi oʻz ulushini ozod qilsa, ozod qilgan kishiga undagi ulushini ozod qilish vojib boʻladi. Agar uning molidan (qulning) bahosiga yetadigani boʻlsa, qolgan bahoni sheriklariga toʻlab beradi va ozod qilingan (qul)ning yoʻli boʻsh qoʻyiladi». Ibn Soid aytdi: Bu hadisda «va choʻri» (soʻzi) shu tarzda keladi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қул ва чўри ҳақида шундай дедилар: «Агар улар шериклар ўртасида (умумий) бўлса-ю, улардан бири ундаги ўз улушини озод қилса, озод қилган кишига ундаги улушини озод қилиш вожиб бўлади. Агар унинг молидан (қулнинг) баҳосига етадигани бўлса, қолган баҳони шерикларига тўлаб беради ва озод қилинган (қул)нинг йўли бўш қўйилади». Ибн Соид айтди: Бу ҳадисда «ва чўри» (сўзи) шу тарзда келади.

نَا ابْنُ صَاعِدٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ الزُّبَيْرِيُّ , أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ , عَنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ , وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ لَهِيعَةَ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ , عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ أَعْتَقَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُهُ لَهُ إِلا أَنْ يَسْتَثْنِيَهُ السَّيِّدُ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim moli boʻlgan qulni ozod qilsa, uning moli oʻzinikidir, magar xoʻjayin uni istisno qilib olgan boʻlsa», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким моли бўлган қулни озод қилса, унинг моли ўзиникидир, магар хўжайин уни истисно қилиб олган бўлса», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ الْمُهْتَدِي بِاللَّهِ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ خَالِدٍ , ثنا أَبِي , نَا ابْنُ لَهِيعَةَ , عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " إِذَا أَعْتَقَ الرَّجُلُ الْعَبْدَ تَبِعَهُ مَالُهُ ، إِلا يَكُونَ شَرَطَهُ الْمُعْتِقُ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kishi qulni ozod qilsa, uning moli unga ergashadi, magar ozod qiluvchi uni shart qilib olgan boʻlsa», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Киши қулни озод қилса, унинг моли унга эргашади, магар озод қилувчи уни шарт қилиб олган бўлса», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الشَّافِعِيُّ ، نَا قَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا الْمُقْرِئُ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمَخْرَمِيُّ الْقَاضِي , نَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ مِنْ أَصْلِ كِتَابِهِ , نَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُسْلِمٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، " نَهَى عَنْ بَيْعِ أُمَّهَاتِ الأَوْلادِ , وَقَالَ : لا يُبَعْنَ ، وَلا يُوهَبْنَ ، وَلا يُورَثْنَ , يَسْتَمْتِعُ بِهَا سَيِّدُهَا مَا دَامَ حَيًّا ، فَإِذَا مَاتَ فَهِيَ حُرَّةٌ " ، قَالَ : وَنا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ , نَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُسْلِمٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ عُمَرَ نَحْوَهُ غَيْرَ مَرْفُوعٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ummahotul avlodni sotishdan qaytardilar va: «Ular sotilmaydi, hadya qilinmaydi va meros qilinmaydi; xoʻjayini tirik ekan, undan bahramand boʻladi; vafot etsa, u ozod boʻladi», dedilar. U aytdi: Yahyo ibn Ishoq bizga aytdi: Abdulaziz ibn Muslim bizga Abdulloh ibn Dinordan, u Abdulloh ibn Umardan, u Umardan shunga oʻxshashini marfuʼ boʻlmagan holda (rivoyat qildi).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ уммаҳотул авлодни сотишдан қайтардилар ва: «Улар сотилмайди, ҳадя қилинмайди ва мерос қилинмайди; хўжайини тирик экан, ундан баҳраманд бўлади; вафот этса, у озод бўлади», дедилар. У айтди: Яҳё ибн Ишоқ бизга айтди: Абдулазиз ибн Муслим бизга Абдуллоҳ ибн Динордан, у Абдуллоҳ ибн Умардан, у Умардан шунга ўхшашини марфуъ бўлмаган ҳолда (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الشَّافِعِيُّ ، نَا الْهَيْثَمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ خَلَفٍ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُطِيعٍ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ هُوَ الْمُخَرِّمِيُّ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ بَيْعِ أُمَّهَاتِ الأَوْلادِ , لا يُبَعْنَ ، وَلا يُوهَبْنَ ، وَلا يُورَثْنَ , يَسْتَمْتِعُ بِهَا سَيِّدُهَا مَا بَدَا لَهُ ، فَإِذَا مَاتَ فَهِيَ حُرَّةٌ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ ummahotul avlodni sotishdan qaytardilar: ular sotilmaydi, hadya qilinmaydi va meros qilinmaydi; xoʻjayini xohlaganicha undan bahramand boʻladi; vafot etsa, u ozod boʻladi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ уммаҳотул авлодни сотишдан қайтардилар: улар сотилмайди, ҳадя қилинмайди ва мерос қилинмайди; хўжайини хоҳлаганича ундан баҳраманд бўлади; вафот этса, у озод бўлади.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا عَلِيُّ بْنُ حَرْبٍ , وَالْمَيْمُونِيُّ , قَالا : نَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ , نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " وَلَدُ الْمُدَبَّرَةِ يُعْتَقُونَ بِعِتْقِهَا , وَيُرَقُّونَ بِرِقِّهَا "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: «Mudabbaraning bolalari u ozod boʻlishi bilan ozod boʻladilar va u qullikda qolishi bilan qul boʻlib qoladilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Мудаббаранинг болалари у озод бўлиши билан озод бўладилар ва у қулликда қолиши билан қул бўлиб қоладилар».

نَا أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ ، وَيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَزَّازُ ، قَالا : نَا عَلِيُّ بْنُ مُسْلِمٍ , نَا عَلِيُّ بْنُ ظَبْيَانَ , نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الْمُدَبَّرُ مِنَ الثُّلُثِ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mudabbar (molning) uchdan biridandir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мудаббар (молнинг) учдан биридандир», дедилар.

نَا أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْعَلاءِ الْكَاتِبُ , وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ , وَجَمَاعَةٌ ، قَالُوا : نَا عَلِيُّ بْنُ حَرْبٍ , نَا عَمْرُو بْنُ عَبْدِ الْجَبَّارِ أَبُو مُعَاوِيَةَ الْجَزَرِيُّ , عَنْ عَمِّهِ عُبَيْدَةَ بْنِ حَسَّانَ , عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " الْمُدَبَّرُ لا يُبَاعُ ، وَلا يُوهَبُ ، وَهُوَ حُرٌّ مِنَ الثُّلُثِ " ، لَمْ يُسْنِدْهُ غَيْرُ عُبَيْدَةَ بْنِ حَسَّانَ ، وَهُوَ ضَعِيفٌ , وَإِنَّمَا هُوَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ، مَوْقُوفٌ مِنْ قَوْلِهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Mudabbar sotilmaydi ham, hadya qilinmaydi ham; u (molning) uchdan biridan ozoddir», dedilar. Buni Ubayda ibn Hassondan boshqa hech kim musnad qilmagan, u esa zaifdir; aslida bu Ibn Umardan uning oʻz soʻzi sifatida mavqufdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мудаббар сотилмайди ҳам, ҳадя қилинмайди ҳам; у (молнинг) учдан биридан озоддир», дедилар. Буни Убайда ибн Ҳассондан бошқа ҳеч ким муснад қилмаган, у эса заифдир; аслида бу Ибн Умардан унинг ўз сўзи сифатида мавқуфдир.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى , نَا أَبُو النُّعْمَانِ ، نَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ , عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ ، " أَنَّهُ كَرِهَ بَيْعَ الْمُدَبَّرِ " ، هَذَا هُوَ الصَّحِيحُ مَوْقُوفٌ , وَمَا قَبْلَهُ لا يُثْبَتُ مَرْفُوعًا , وَرُوَاتُهُ ضُعَفَاءُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u mudabbarni sotishni yoqtirmasdi. Toʻgʻrisi shu — mavquf (rivoyat)dir; undan oldingisi esa marfuʼ sifatida sobit boʻlmaydi, uning roviylari zaiflardir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у мудаббарни сотишни ёқтирмасди. Тўғриси шу — мавқуф (ривоят)дир; ундан олдингиси эса марфуъ сифатида собит бўлмайди, унинг ровийлари заифлардир.

نَا الْحَسَنُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ الرَّبِيعِ الأَنْمَاطِيُّ , نَا عُمَرُ بْنُ شَبَّةَ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَارِثِ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْبَيْلَمَانِيِّ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ أَحَادِيثَنَا ينسخ بَعْضُهَا بَعْضًا كَنَسْخِ الْقُرْآنِ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, bizning hadislarimizning bir qismi boshqa qismini xuddi Qurʼon nasx boʻlgani kabi nasx qiladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, бизнинг ҳадисларимизнинг бир қисми бошқа қисмини худди Қуръон насх бўлгани каби насх қилади», дедилар.

نَا أَبُو بَكْرٍ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْمُقْرِئُ , نَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ أَبِي الْعَنْبَسِ , نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى , أنا الْمُبَارَكُ بْنُ حَسَّانَ , عَنْ نَافِعٍ , قَالَ : قَالَ ابْنُ عُمَرَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ ، يَقُولُ : يَا ابْنَ آدَمَ اثْنَتَانِ لَمْ تَكُنْ لَكَ , وَاحِدَةٌ مِنْهُمَا جَعَلْتُ لَكَ نَصِيبًا مِنْ مَالِكَ حِينَ أَخَذْتُ بِكَظَمِكَ لأُطَهِّرَكَ بِهِ وَلأُزَكِّيَكَ , وَصَلاةُ عِبَادِي عَلَيْكَ بَعْدَ انْقِضَاءِ أَجَلِكَ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh azza va jalla shunday deydi: Ey Odam farzandi, senda boʻlmagan ikki narsa bor: ulardan biri — seni u bilan poklashim va tozalashim uchun jon halqumingga kelganida molingdan senga bir ulush ajratdim; (ikkinchisi esa) — ajaling tugagandan keyin bandalarimning senga (aytadigan) duosidir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла шундай дейди: Эй Одам фарзанди, сенда бўлмаган икки нарса бор: улардан бири — сени у билан поклашим ва тозалашим учун жон ҳалқумингга келганида молингдан сенга бир улуш ажратдим; (иккинчиси эса) — ажалинг тугагандан кейин бандаларимнинг сенга (айтадиган) дуосидир», дедилар.

نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عُلَيَّةَ . ح وَنا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُعَلَّى الشُّونِيزِيُّ , نَا مَحْمُودُ بْنُ خِدَاشٍ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , نَا أَيُّوبُ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَا حَقُّ امْرِئٍ يَبِيتُ لَيْلَتَيْنِ وَلَهُ مَالٌ يُرِيدُ أَنْ يُوصِيَ فِيهِ ، إِلا وَوَصِيَّتُهُ مَكْتُوبَةٌ عِنْدَهُ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Vasiyat qilmoqchi boʻlgan moli bor kishiga vasiyati huzurida yozib qoʻyilmagan holda ikki kecha tunash haqqi emas», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Васият қилмоқчи бўлган моли бор кишига васияти ҳузурида ёзиб қўйилмаган ҳолда икки кеча тунаш ҳаққи эмас», дедилар.

نَا عُمَرُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَلِيٍّ الدَّرَنِيُّ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ الْقُرَشِيُّ , نَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ , نَا أَيُّوبُ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَا حَقُّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ لَهُ مَالٌ يُرِيدُ أَنْ يُوصِيَ فِيهِ ، وَيَبِيتُ لَيْلَتَيْنِ ، إِلا وَوَصِيَّتُهُ مَكْتُوبَةٌ عِنْدَهُ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Vasiyat qilmoqchi boʻlgan moli bor musulmon kishiga vasiyati huzurida yozib qoʻyilmagan holda ikki kecha tunash haqqi emas», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Васият қилмоқчи бўлган моли бор мусулмон кишига васияти ҳузурида ёзиб қўйилмаган ҳолда икки кеча тунаш ҳаққи эмас», дедилар.

نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ لَقْلُوقٌ , نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ تَمَامٍ , عَنْ يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ , عَنِ الْحَسَنِ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَا يَنْبَغِي لِرَجُلٍ أَتَى عَلَيْهِ ثَلاثَةٌ ، وَلَهُ مَالٌ يُرِيدُ أَنْ يُوصِيَ فِيهِ ، إِلا أَوْصَى فِيهِ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Vasiyat qilmoqchi boʻlgan moli bor kishiga uch (kecha) oʻtsa-yu, unda vasiyat qilib qoʻymasligi loyiq emas», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Васият қилмоқчи бўлган моли бор кишига уч (кеча) ўтса-ю, унда васият қилиб қўймаслиги лойиқ эмас», дедилар.

نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّفَّارُ , نَا عُمَرُ بْنُ مُدْرِكٍ , نَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ , نَا ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ سَالِمٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " كُلُّ اسْتِثْنَاءٍ غَيْرِ مَوْصُولٍ فَصَاحِبُهُ حَانِثٌ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: «(Soʻzga) ulanmagan har qanday istisnoning sohibi qasamini buzgan boʻladi».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: «(Сўзга) уланмаган ҳар қандай истиснонинг соҳиби қасамини бузган бўлади».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرِ بْنِ الْحَكَمِ , نَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " كَفَّارَةُ الْيَمِينِ مُدُّ حِنْطَةٍ لِكُلِّ مِسْكِينٍ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: «Qasam kafforati har bir miskinga bir mudd bugʻdoydir».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: «Қасам каффорати ҳар бир мискинга бир мудд буғдойдир».

نَا أَبُو حَامِدٍ ، نَا خَالِدُ بْنُ يُوسُفَ , نَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , أَنَّ ابْنَ عُمَرَ " سُئِلَ عَنْ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الرَّضَاعَةِ , فَقَالَ : لا أَعْلَمُ إِلا أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَدْ حَرَّمَ الأُخْتَ مِنَ الرَّضَاعَةِ فَقِيلَ لَهُ : فَإِنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ , يَقُولُ لا تُحَرِّمُ الرَّضْعَةُ وَلا الرَّضْعَتَانِ , فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ : قَضَاءُ اللَّهِ تَعَالَى خَيْرٌ مِنْ قَضَائِكَ ، وَقَضَاءِ ابْنِ الزُّبَيْرِ "

Amr ibn Dinordan rivoyat qilinadi: Ibn Umardan emizish ishidan bir narsa soʻraldi. U: «Men faqat Alloh taolo emishdan boʻlgan singilni harom qilganini bilaman», dedi. Unga: «Abdulloh ibn Zubayr: bir marta emizish ham, ikki marta emizish ham harom qilmaydi, deydi-ku», deyildi. Shunda Ibn Umar: «Alloh taoloning hukmi sening hukmingdan ham, Ibn Zubayrning hukmidan ham yaxshiroqdir», dedi.Амр ибн Динордан ривоят қилинади: Ибн Умардан эмизиш ишидан бир нарса сўралди. У: «Мен фақат Аллоҳ таоло эмишдан бўлган сингилни ҳаром қилганини биламан», деди. Унга: «Абдуллоҳ ибн Зубайр: бир марта эмизиш ҳам, икки марта эмизиш ҳам ҳаром қилмайди, дейди-ку», дейилди. Шунда Ибн Умар: «Аллоҳ таолонинг ҳукми сенинг ҳукмингдан ҳам, Ибн Зубайрнинг ҳукмидан ҳам яхшироқдир», деди.

قَالَ : وَقَالَ ابْنُ عُمَرَ لَمَّا بَلَغَهُ ، عَنِ ابْنِ الزُّبَيْرِ ، أَنَّهُ يَأْثُرُ ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا ، " فِي الرَّضَاعِ أَنَّهُ لا يُحَرِّمُ مِنْهُ دُونَ سَبْعِ رَضَعَاتٍ , قَالَ : قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ، خَيْرٌ مِنْ قَوْلِ عَائِشَةَ , إِنَّمَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى : ‏ وَأَخَوَاتُكُمْ مِنَ الرَّضَاعَةِ ، وَلَمْ يَقُلْ : رَضْعَةً وَلا رَضْعَتَيْنِ "

(Rovi) aytadi: Ibn Umarga Ibn Zubayrdan — u Oisha (roziyallohu anho)dan emizish haqida: yetti marta emizishdan kami harom qilmaydi, deb rivoyat qilayotgani — yetib kelganida, u: «Alloh azza va jallaning soʻzi Oishaning soʻzidan yaxshiroqdir. Alloh taolo faqat: {emishdan boʻlgan singillaringiz}, degan; bir marta emizish ham, ikki marta emizish ham demagan», dedi.(Рови) айтади: Ибн Умарга Ибн Зубайрдан — у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан эмизиш ҳақида: етти марта эмизишдан ками ҳаром қилмайди, деб ривоят қилаётгани — етиб келганида, у: «Аллоҳ азза ва жалланинг сўзи Оишанинг сўзидан яхшироқдир. Аллоҳ таоло фақат: {эмишдан бўлган сингилларингиз}, деган; бир марта эмизиш ҳам, икки марта эмизиш ҳам демаган», деди.

نَا مُحَمَّدٌ , نَا إِسْحَاقُ , نَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , أنا ابْنُ جُرَيْجٍ , أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ , أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ , وَسَأَلَهُ رَجُلٌ : " أَتُحَرِّمُ رَضْعَةٌ أَوْ رَضْعَتَانِ ؟ ، فَقَالَ : مَا أَعْلَمُ الأُخْتَ مِنَ الرَّضَاعَةِ إِلا حَرَامًا , فَقَالَ الرَّجُلُ : إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ يُرِيدُ ابْنَ الزُّبَيْرِ ، زَعَمَ أَنَّهُ لا تُحَرِّمُ رَضْعَةٌ , فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ : قَضَاءُ اللَّهِ خَيْرٌ مِنْ قَضَائِكَ ، وَقَضَاءِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ " ، نَا مُحَمَّدٌ , نَا إِسْحَاقُ , نَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ , عَنْ عَمْرٍو , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , وَابْنِ الزُّبَيْرِ , مِثْلَهُ

Amr ibn Dinor Ibn Umarni eshitgan: bir kishi undan: «Bir marta emizish yoki ikki marta emizish harom qiladimi?» deb soʻradi. U: «Men emishdan boʻlgan singilni faqat harom deb bilaman», dedi. U kishi: «Amirul-moʻminin — u Ibn Zubayrni nazarda tutardi — bir marta emizish harom qilmaydi, deb aytadi», dedi. Shunda Ibn Umar: «Allohning hukmi sening hukmingdan ham, amirul-moʻmininning hukmidan ham yaxshiroqdir», dedi. Buni Abdurrazzoq Ibn Uyaynadan, u Amrdan, u Ibn Umar bilan Ibn Zubayrdan shunday rivoyat qildi.Амр ибн Динор Ибн Умарни эшитган: бир киши ундан: «Бир марта эмизиш ёки икки марта эмизиш ҳаром қиладими?» деб сўради. У: «Мен эмишдан бўлган сингилни фақат ҳаром деб биламан», деди. У киши: «Амирул-мўминин — у Ибн Зубайрни назарда тутарди — бир марта эмизиш ҳаром қилмайди, деб айтади», деди. Шунда Ибн Умар: «Аллоҳнинг ҳукми сенинг ҳукмингдан ҳам, амирул-мўмининнинг ҳукмидан ҳам яхшироқдир», деди. Буни Абдурраззоқ Ибн Уяйнадан, у Амрдан, у Ибн Умар билан Ибн Зубайрдан шундай ривоят қилди.

نَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمَّادٍ ، نَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نَا مُطَرِّفٌ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , " أَنَّ أَوَّلَ صَدَقَةٍ تُصُدِّقَ بِهَا فِي الإِسْلامِ صَدَقَةُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ , وَأَنَّ عُمَرَ , قَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، " أَشِرْ كَيْفَ أَصْنَعُ ؟ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : احْبِسْ أَصْلَهَا وَسَبِّلْ ثَمَرَهَا "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Islomda birinchi qilingan sadaqa Umar ibn al-Xattobning sadaqasi edi. Umar: «Yo Rasululloh, qanday qilishimni koʻrsating», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Uning aslini ushlab qolib, mevasini sadaqaga chiqargin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Исломда биринчи қилинган садақа Умар ибн ал-Хаттобнинг садақаси эди. Умар: «Ё Расулуллоҳ, қандай қилишимни кўрсатинг», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Унинг аслини ушлаб қолиб, мевасини садақага чиқаргин», дедилар.

نَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ الأَزْدِيُّ الْمَعْرُوفُ بِابْنِ ابْنَةِ كَعْبٍ ، نَا الْهَيْثَمُ بْنُ سَهْلٍ , نَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ , نَا أَيُّوبُ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ . ح وَنا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ , نَا الْهَيْثَمُ بْنُ سَهْلٍ , نَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ , نَا ابْنُ عَوْنٍ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، " إِنِّي أَصَبْتُ مَالا بِخَيْبَرَ لَمْ أُصِبْ مَالا أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْهُ , فَقَالَ لَهُ : إِنْ شِئْتَ تَصَدَّقْتَ بِهِ وَأَمْسَكْتَ أَصْلَهُ , قَالَ : فَتَصَدَّقَ بِهِ عُمَرُ عَلَى الْقُرْبَى ، وَالْمَسَاكِينِ ، وَابْنِ السَّبِيلِ , لا جُنَاحَ عَلَى مَنْ وَلِيَهَا أَنْ يَأْكُلَ أَوْ يُطْعِمَ صَدِيقًا غَيْرَ مُتَمَوِّلٍ مِنْهُ مَالا , أَوْ مُتَأَثِّلٍ مِنْهُ مَالا "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: Umar (roziyallohu anhu): «Yo Rasululloh, men Xaybarda bir molga ega boʻldim, undan koʻra menga sevimliroq molga hech qachon ega boʻlmaganman», dedi. U zot unga: «Istasang, uni sadaqa qilib, aslini ushlab qol», dedilar. Shunda Umar uni qarindoshlarga, miskinlarga va yoʻlovchiga sadaqa qildi. Uni boshqargan kishi undan yesa yoki doʻstini ovqatlantirsa, gunoh emas — undan mol orttirmagan va undan boylik toʻplamagan holda.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: Умар (розияллоҳу анҳу): «Ё Расулуллоҳ, мен Хайбарда бир молга эга бўлдим, ундан кўра менга севимлироқ молга ҳеч қачон эга бўлмаганман», деди. У зот унга: «Истасанг, уни садақа қилиб, аслини ушлаб қол», дедилар. Шунда Умар уни қариндошларга, мискинларга ва йўловчига садақа қилди. Уни бошқарган киши ундан еса ёки дўстини овқатлантирса, гуноҳ эмас — ундан мол орттирмаган ва ундан бойлик тўпламаган ҳолда.

نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَبِيبٍ , حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ , حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْمُطَّلِبِ , حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ " اسْتَأْذَنَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، أَنْ يَتَصَدَّقَ بِمَالِهِ بِثَمْغٍ , فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : تَصَدَّقْ بِهِ تَقْسِمُ ثَمَرَهُ ، وَتَحْبِسُ أَصْلَهُ لا يُبَاعُ ، وَلا يُورَثُ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob Rasululloh ﷺdan Samgʻdagi molini sadaqa qilishga izn soʻradi. Rasululloh ﷺ unga: «Uni sadaqa qil: mevasini taqsimlaysan, aslini esa ushlab qolasan; u sotilmaydi va meros qilinmaydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб Расулуллоҳ ﷺдан Самғдаги молини садақа қилишга изн сўради. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Уни садақа қил: мевасини тақсимлайсан, аслини эса ушлаб қоласан; у сотилмайди ва мерос қилинмайди», дедилар.

نَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمِصْرِيُّ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ الرَّبِيعِ بْنِ بِلالٍ , نَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى , وَأَحْمَدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ , قَالا : نَا ابْنُ وَهْبٍ . ح وثنا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زِيَادٍ , نَا الْحُسَيْنُ بْنُ الْهَيْثَمِ أَبُو الرَّبِيعِ الرَّازِيُّ , نَا حَرْمَلَةُ , أنا ابْنُ وَهْبٍ , أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ , عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ الْمُطَّلِبِ , عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنَّ عُمَرَ " اسْتَشَارَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي أَنْ يَتَصَدَّقَ بِمَالِهِ الَّذِي بِثَمْغٍ , فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : تَصَدَّقْ بِثَمَرِهِ ، وَاحْبِسْ أَصْلَهُ لا يُبَاعُ ، وَلا يُورَثُ " ، وَقَالَ أَبُو الرَّبِيعِ : " تَصَدَّقْ بِهِ تَقْسِمُ ثَمَرَهُ ، وَتَحْبِسُ أَصْلَهُ ، لا يُبَاعُ ، وَلا يُورَثُ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar Samgʻdagi molini sadaqa qilish haqida Rasululloh ﷺ bilan maslahatlashdi. Nabiy ﷺ unga: «Mevasini sadaqa qil, aslini ushlab qol; u sotilmaydi va meros qilinmaydi», dedilar. Abur-Rabiʼ esa: «Uni sadaqa qil: mevasini taqsimlaysan, aslini ushlab qolasan; u sotilmaydi va meros qilinmaydi», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар Самғдаги молини садақа қилиш ҳақида Расулуллоҳ ﷺ билан маслаҳатлашди. Набий ﷺ унга: «Мевасини садақа қил, аслини ушлаб қол; у сотилмайди ва мерос қилинмайди», дедилар. Абур-Рабиъ эса: «Уни садақа қил: мевасини тақсимлайсан, аслини ушлаб қоласан; у сотилмайди ва мерос қилинмайди», деди.

نَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ الْوَاسِطِيُّ , نَا مُوسَى بْنُ هَارُونَ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى النَّيْسَابُورِيُّ , نَا أَبُو غَسَّانَ الْكِنَانِيُّ ، نَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ الدَّرَاوَرْدِيُّ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ " اسْتَأْمَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي صَدَقَتِهِ بِثَمْغٍ , فَقَالَ : احْبِسْ أَصْلَهَا ، وَسَبِّلْ ثَمَرَتَهَا "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar (roziyallohu anhu) Samgʻdagi sadaqasi haqida Rasululloh ﷺdan izn soʻradi. U zot: «Uning aslini ushlab qolib, mevasini sadaqaga chiqargin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар (розияллоҳу анҳу) Самғдаги садақаси ҳақида Расулуллоҳ ﷺдан изн сўради. У зот: «Унинг аслини ушлаб қолиб, мевасини садақага чиқаргин», дедилар.

نَا مُحَمَّدُ بْنُ نُوحٍ الْجُنْدِيسَابُورِيُّ , نَا أَحْمَدُ بْنُ الْعَلاءِ بْنِ هِلالٍ , نَا عُمَرُ بْنُ يَزِيدَ , نَا مُسْلِمُ بْنُ خَالِدٍ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , قَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، " إِنِّي نَذَرْتُ أَنْ أَتَصَدَّقَ بِمَالِي , قَالَ : احْبِسْ أَصْلَهَا ، وَتَصَدَّقْ بِثَمَرَتِهَا "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar (roziyallohu anhu): «Yo Rasululloh, men molimni sadaqa qilishni nazr qilgandim», dedi. U zot: «Uning aslini ushlab qol, mevasini sadaqa qil», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар (розияллоҳу анҳу): «Ё Расулуллоҳ, мен молимни садақа қилишни назр қилгандим», деди. У зот: «Унинг аслини ушлаб қол, мевасини садақа қил», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمَّادٍ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ الْعَنْبَرِيُّ , نَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ , عَنِ ابْنِ عَوْنٍ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : أَصَابَ عُمَرُ أَرْضًا بِخَيْبَرَ , فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : " أَصَبْتُ أَرْضًا لَمْ أُصِبْ مَالا قَطُّ هُوَ أَنْفَسُ عِنْدِي مِنْهُ فَكَيْفَ تَأْمُرُنِي فِيهِ ؟ قَالَ : إِنْ شِئْتَ حَبَسْتَ أَصْلَهَا ، وَتَصَدَّقْتَ بِهَا , قَالَ : فَتَصَدَّقَ بِهَا عُمَرُ , أَنَّهَا لا تُبَاعُ ، وَلا تُوهَبُ ، وَلا تُورَثُ لِلْفُقَرَاءِ ، وَالْقُرْبَى وَالرِّقَابِ ، وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ ، وَابْنِ السَّبِيلِ , لا جُنَاحَ عَلَى مَنْ وَلِيَهَا أَنْ يَأْكُلَ مِنْهَا بِالْمَعْرُوفِ , أَوْ يُطْعِمَ صَدِيقًا غَيْرَ مُتَمَوِّلٍ فِيهِ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: Umar Xaybarda bir yerga ega boʻldi. U Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Men shunday yerga ega boʻldimki, undan koʻra qadrliroq molga hech qachon ega boʻlmaganman; bu haqda menga nima buyurasiz?» dedi. U zot: «Istasang, uning aslini ushlab qolib, uni sadaqa qil», dedilar. Shunda Umar uni sadaqa qildi: u sotilmaydi, hadya qilinmaydi va meros qilinmaydi — faqirlarga, qarindoshlarga, qul ozod qilishga, Alloh yoʻlida va yoʻlovchiga (boʻlsin, deb). Uni boshqargan kishi undan maʼrufga muvofiq yesa yoki mol orttirmagan holda doʻstini ovqatlantirsa, gunoh emas.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: Умар Хайбарда бир ерга эга бўлди. У Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Мен шундай ерга эга бўлдимки, ундан кўра қадрлироқ молга ҳеч қачон эга бўлмаганман; бу ҳақда менга нима буюрасиз?» деди. У зот: «Истасанг, унинг аслини ушлаб қолиб, уни садақа қил», дедилар. Шунда Умар уни садақа қилди: у сотилмайди, ҳадя қилинмайди ва мерос қилинмайди — фақирларга, қариндошларга, қул озод қилишга, Аллоҳ йўлида ва йўловчига (бўлсин, деб). Уни бошқарган киши ундан маъруфга мувофиқ еса ёки мол орттирмаган ҳолда дўстини овқатлантирса, гуноҳ эмас.

نَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ رُمَيْسٍ ، نَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ , نَا ابْنُ عَوْنٍ . ح وَنا عُمَرُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَلِيٍّ الْقَطَّانُ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ كَرَامَةَ , نَا أَبُو أُسَامَةَ ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : أَصَابَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَرْضًا بِخَيْبَرَ فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، " مَا أَصَبْتُ مَالا قَطُّ هُوَ أَنْفَسُ عِنْدِي مِنْهُ فَمَا تَأْمُرُنِي ؟ ، فَقَالَ : إِنْ شِئْتَ جَعَلْتَهَا لِلَّهِ ، حَبَسْتَ أَصْلَهَا وَتَصَدَّقْتَ بِهَا , فَجَعَلَهَا عُمَرُ صَدَقَةً عَلَى الْفُقَرَاءِ ، وَفِي الْقُرْبَى ، وَفِي الرِّقَابِ ، وَابْنِ السَّبِيلِ وَالضَّيْفِ لا جُنَاحَ عَلَى مَنْ وَلِيَهَا أَنْ يَأْكُلَ مِنْهَا بِالْمَعْرُوفِ ، أَوْ يُطْعِمَ صَدِيقًا غَيْرَ مُتَمَوِّلٍ فِيهِ " ، قَالَ أَبُو أُسَامَةَ : قَالَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا : عَنِ ابْنِ عَوْنٍ : ذَكَرْتُ حَدِيثَ نَافِعٍ لِمُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ , فَقَالَ : غَيْرَ مُتَأَثِّلٍ مَالا . وَقَالَ : حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ , حَدَّثَنِي رَجُلُ ، أَنَّهُ قَرَأَ تِلْكَ الرُّقْعَةَ فَكَانَ فِيهَا : غَيْرَ مُتَأَثِّلٍ مَالا ، هَذَا حَدِيثُ أَبِي أُسَامَةَ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ الصَّوَّافِ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ , نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ أَبُو سَعِيدٍ , نَا سُلَيْمُ بْنُ أَخْضَرَ , وَيَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ , قَالا : نَا ابْنُ عَوْنٍ , بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ ، قَالَ : فَتَصَدَّقَ بِهَا عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ لا تُبَاعُ أَصْلُهَا , وَلا تُوهَبُ ، وَلا تُورَثُ , وَفِي آخِرِهِ قَالَ ابْنُ عَوْنٍ : فَذَكَرْتُ هَذَا لِمُحَمَّدٍ , فَقَالَ : غَيْرَ مُتَأَثِّلٍ مَالا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: Umar (roziyallohu anhu) Xaybarda bir yerga ega boʻldi va Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, men undan koʻra qadrliroq molga hech qachon ega boʻlmaganman; menga nima buyurasiz?» dedi. U zot: «Istasang, uni Alloh uchun qilasan: aslini ushlab qolib, uni sadaqa qilasan», dedilar. Shunda Umar uni faqirlarga, qarindoshlarga, qul ozod qilishga, yoʻlovchiga va mehmonga sadaqa qildi. Uni boshqargan kishi undan maʼrufga muvofiq yesa yoki mol orttirmagan holda doʻstini ovqatlantirsa, gunoh emas. Abu Usoma aytdi: Baʼzi ashoblarimiz Ibn Avndan (shuni) aytdilar: Men Nofeʼning hadisini Muhammad ibn Siringa aytdim, u: «mol toʻplamagan holda», dedi. Yana u aytdi: Bizga Abu Usoma Ibn Avndan aytib berdi: Menga bir kishi aytib berdiki, u oʻsha varaqni oʻqigan va unda: «mol toʻplamagan holda», deb (bitilgan) ekan. Bu Abu Usomaning hadisidir. Buni Sulaym ibn Axzar va Yazid ibn Zurayʼ ham Ibn Avndan shu isnod bilan shunga oʻxshash rivoyat qildilar. (Rovi) aytdi: Umar (roziyallohu anhu) uni sadaqa qildi — uning asli sotilmaydi, hadya qilinmaydi va meros qilinmaydi. Oxirida Ibn Avn: «Men buni Muhammadga aytdim, u: mol toʻplamagan holda, dedi», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: Умар (розияллоҳу анҳу) Хайбарда бир ерга эга бўлди ва Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен ундан кўра қадрлироқ молга ҳеч қачон эга бўлмаганман; менга нима буюрасиз?» деди. У зот: «Истасанг, уни Аллоҳ учун қиласан: аслини ушлаб қолиб, уни садақа қиласан», дедилар. Шунда Умар уни фақирларга, қариндошларга, қул озод қилишга, йўловчига ва меҳмонга садақа қилди. Уни бошқарган киши ундан маъруфга мувофиқ еса ёки мол орттирмаган ҳолда дўстини овқатлантирса, гуноҳ эмас. Абу Усома айтди: Баъзи ашобларимиз Ибн Авндан (шуни) айтдилар: Мен Нофеънинг ҳадисини Муҳаммад ибн Сиринга айтдим, у: «мол тўпламаган ҳолда», деди. Яна у айтди: Бизга Абу Усома Ибн Авндан айтиб берди: Менга бир киши айтиб бердики, у ўша варақни ўқиган ва унда: «мол тўпламаган ҳолда», деб (битилган) экан. Бу Абу Усоманинг ҳадисидир. Буни Сулайм ибн Ахзар ва Язид ибн Зурайъ ҳам Ибн Авндан шу иснод билан шунга ўхшаш ривоят қилдилар. (Рови) айтди: Умар (розияллоҳу анҳу) уни садақа қилди — унинг асли сотилмайди, ҳадя қилинмайди ва мерос қилинмайди. Охирида Ибн Авн: «Мен буни Муҳаммадга айтдим, у: мол тўпламаган ҳолда, деди», деди.

نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ زَاجٌ ، نَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَوْنٍ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ، " أَصَابَ أَرْضًا بِخَيْبَرَ ، فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَأْمِرُهُ فِيهَا , فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، " إِنِّي أَصَبْتُ أَرْضًا بِخَيْبَرَ مَا أَصَبْتُ مَالا قَطُّ أَنْفَسَ عِنْدِي مِنْهُ فَمَا تَأْمُرُنِي بِهَا ؟ ، قَالَ : إِنْ شِئْتَ حَبَسْتَ أَصْلَهَا وَتَصَدَّقْتَ بِهَا , قَالَ : فَتَصَدَّقَ بِهَا أَنَّهَا لا تُبَاعُ أَصْلُهَا ، وَلا تُوهَبُ ، وَلا تُورَثُ , فَتَصَدَّقَ بِهَا عَلَى الْفُقَرَاءِ ، وَالْقُرْبَى وَفِي الرِّقَابِ ، وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ ، وَابْنِ السَّبِيلِ ، وَالضَّيْفِ , لا جُنَاحَ عَلَى مَنْ وَلِيَهَا أَنْ يَأْكُلَ بِالْمَعْرُوفِ ، أَوْ يُطْعِمَ صَدِيقًا غَيْرَ مُتَمَوِّلٍ مِنْهَا "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) Xaybarda bir yerga ega boʻldi va bu haqda maslahat soʻrab Nabiy ﷺ huzurlariga keldi. U: «Yo Rasululloh, men Xaybarda bir yerga ega boʻldim, undan koʻra qadrliroq molga hech qachon ega boʻlmaganman; u haqda menga nima buyurasiz?» dedi. U zot: «Istasang, uning aslini ushlab qolib, uni sadaqa qil», dedilar. Shunda u uni sadaqa qildi: uning asli sotilmaydi, hadya qilinmaydi va meros qilinmaydi. U uni faqirlarga, qarindoshlarga, qul ozod qilishga, Alloh yoʻlida, yoʻlovchiga va mehmonga sadaqa qildi. Uni boshqargan kishi maʼrufga muvofiq yesa yoki undan mol orttirmagan holda doʻstini ovqatlantirsa, gunoh emas.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) Хайбарда бир ерга эга бўлди ва бу ҳақда маслаҳат сўраб Набий ﷺ ҳузурларига келди. У: «Ё Расулуллоҳ, мен Хайбарда бир ерга эга бўлдим, ундан кўра қадрлироқ молга ҳеч қачон эга бўлмаганман; у ҳақда менга нима буюрасиз?» деди. У зот: «Истасанг, унинг аслини ушлаб қолиб, уни садақа қил», дедилар. Шунда у уни садақа қилди: унинг асли сотилмайди, ҳадя қилинмайди ва мерос қилинмайди. У уни фақирларга, қариндошларга, қул озод қилишга, Аллоҳ йўлида, йўловчига ва меҳмонга садақа қилди. Уни бошқарган киши маъруфга мувофиқ еса ёки ундан мол орттирмаган ҳолда дўстини овқатлантирса, гуноҳ эмас.

قُرِئَ عَلَى مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ , قِيلَ لَهُ : سَمِعْتَ الْعَبَّاسَ بْنَ يَزِيدَ , نَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ وَ الأَنْصَارِي ُّ , قَالا : نَا ابْنُ عَوْنٍ ، ح وَنا أَبُو صَالِحٍ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَعِيدِ بْنِ هَارُونَ الأَصْبَهَانِيُّ , نَا أَبُو مَسْعُودٍ أَحْمَدُ بْنُ الْفُرَاتِ ، أنا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ , أنا ابْنُ عَوْنٍ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , قَالَ : أَصَبْتُ أَرْضًا بِخَيْبَرَ , فَقُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، " إِنِّي أَصَبْتُ أَرْضًا مَا أَصَبْتُ مَالا قَطُّ هُوَ أَنْفَسُ عِنْدِي مِنْهُ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : إِنْ شِئْتَ تَصَدَّقْتَ بِهَا وَحَبَسْتَ أَصْلَهَا ، قَالَ : فَجَعَلَهَا عُمَرُ لا تُبَاعُ وَلا تُوهَبُ وَلا تُورَثُ , وَتَصَدَّقَ بِهَا عَلَى الْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ ، وَابْنِ السَّبِيلِ ، وَالْغُزَاةِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ، وَفِي الرِّقَابِ ، وَالضَّيْفِ , لا جُنَاحَ عَلَى مَنْ وَلِيَهَا أَنْ يَأْكُلَ مِنْهَا وَيُطْعِمَ صَدِيقًا غَيْرَ مُتَمَوِّلٍ فِيهِ , وَأَوْصَى بِهَا إِلَى حَفْصَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا ، ثُمَّ إِلَى الأَكَابِرِ مِنْ آلِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ " ، هَذَا لَفْظُ أَبِي مَسْعُودٍ , قَالَ أَبُو مَسْعُودٍ : هَذَا أَجْوَدُ حَدِيثٍ رَوَاهُ ابْنُ عَوْنٍ , زَادَ مُعَاذٌ وَأَوْصَى بِهَا إِلَى حَفْصَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ ، ثُمَّ إِلَى الأَكَابِرِ مِنْ آلِ عُمَرَ . قَالَ ابْنُ عَوْنٍ : فَحَدَّثْتُ بِهِ ابْنَ سِيرِينَ , فَقَالَ : غَيْرَ مُتَأَثِّلٍ مَالا ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَكَرِيَّا , نَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ النَّسَائِيُّ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ , أنا بِشْرٌ , عَنِ ابْنِ عَوْنٍ , قَالَ : وَنا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ , أنا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ , نَا ابْنُ عَوْنٍ , بِهَذَا نَحْوَهُ . وَقَالَ : أَنْ لا يُبَاعَ أَصْلُهَا وَلا يُوهَبُ وَلا يُورَثُ , نَحْوَ حَدِيثِ النَّضْرِ . نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ , نَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، نَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , أنا أَزْهَرُ بْنُ سَعْدٍ السَّمَّانُ , عَنِ ابْنِ عَوْنٍ بِهَذَا , وَقَالَ : فَحَبَسَ أَصْلَهَا لا يُبَاعُ وَلا يُوهَبُ ، وَلا يُورَثُ ، فَتَصَدَّقَ بِهَا عَلَى الْفُقَرَاءِ ، وَالْقُرْبَى ، وَالرِّقَابِ ، وَفِي الْمَسَاكِينِ ، وَابْنِ السَّبِيلِ ، وَالضَّيْفِ . وَرَوَاهُ دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدَ , عَنِ ابْنِ عَوْنٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar (roziyallohu anhu) aytdi: Men Xaybarda bir yerga ega boʻldim va: «Yo Rasululloh, men shunday yerga ega boʻldimki, undan koʻra qadrliroq molga hech qachon ega boʻlmaganman», dedim. Rasululloh ﷺ: «Istasang, uni sadaqa qilib, aslini ushlab qol», dedilar. Shunda Umar uni sotilmaydigan, hadya qilinmaydigan va meros qilinmaydigan qilib qoʻydi hamda uni faqirlarga, miskinlarga, yoʻlovchiga, Alloh yoʻlidagi gʻoziylarga, qul ozod qilishga va mehmonga sadaqa qildi. Uni boshqargan kishi undan yesa va mol orttirmagan holda doʻstini ovqatlantirsa, gunoh emas. U buni Hafsa (roziyallohu anho)ga, soʻngra Umar (roziyallohu anhu) oilasining kattalariga vasiyat qildi. Bu Abu Masʼudning lafzidir. Abu Masʼud aytdi: Bu Ibn Avn rivoyat qilgan hadislarning eng yaxshisidir. Muoz esa: «U buni moʻminlar onasi Hafsaga, soʻngra Umar oilasining kattalariga vasiyat qildi», deb ziyoda qildi. Ibn Avn aytdi: Men buni Ibn Siringa aytib berdim, u: «mol toʻplamagan holda», dedi. Bishr ibn al-Mufazzal ham Ibn Avndan shunga oʻxshash rivoyat qildi va: «uning asli sotilmasin, hadya qilinmasin va meros qilinmasin», dedi — Nazrning hadisi kabi. Azhar ibn Saʼd as-Sammon ham Ibn Avndan shuni rivoyat qilib: «U uning aslini ushlab qoldi — sotilmaydi, hadya qilinmaydi va meros qilinmaydi — va uni faqirlarga, qarindoshlarga, qul ozod qilishga, miskinlarga, yoʻlovchiga va mehmonga sadaqa qildi», dedi. Buni Dovud ibn Abu Hind ham Ibn Avndan rivoyat qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Хайбарда бир ерга эга бўлдим ва: «Ё Расулуллоҳ, мен шундай ерга эга бўлдимки, ундан кўра қадрлироқ молга ҳеч қачон эга бўлмаганман», дедим. Расулуллоҳ ﷺ: «Истасанг, уни садақа қилиб, аслини ушлаб қол», дедилар. Шунда Умар уни сотилмайдиган, ҳадя қилинмайдиган ва мерос қилинмайдиган қилиб қўйди ҳамда уни фақирларга, мискинларга, йўловчига, Аллоҳ йўлидаги ғозийларга, қул озод қилишга ва меҳмонга садақа қилди. Уни бошқарган киши ундан еса ва мол орттирмаган ҳолда дўстини овқатлантирса, гуноҳ эмас. У буни Ҳафса (розияллоҳу анҳо)га, сўнгра Умар (розияллоҳу анҳу) оиласининг катталарига васият қилди. Бу Абу Масъуднинг лафзидир. Абу Масъуд айтди: Бу Ибн Авн ривоят қилган ҳадисларнинг энг яхшисидир. Муоз эса: «У буни мўминлар онаси Ҳафсага, сўнгра Умар оиласининг катталарига васият қилди», деб зиёда қилди. Ибн Авн айтди: Мен буни Ибн Сиринга айтиб бердим, у: «мол тўпламаган ҳолда», деди. Бишр ибн ал-Муфаззал ҳам Ибн Авндан шунга ўхшаш ривоят қилди ва: «унинг асли сотилмасин, ҳадя қилинмасин ва мерос қилинмасин», деди — Назрнинг ҳадиси каби. Азҳар ибн Саъд ас-Саммон ҳам Ибн Авндан шуни ривоят қилиб: «У унинг аслини ушлаб қолди — сотилмайди, ҳадя қилинмайди ва мерос қилинмайди — ва уни фақирларга, қариндошларга, қул озод қилишга, мискинларга, йўловчига ва меҳмонга садақа қилди», деди. Буни Довуд ибн Абу Ҳинд ҳам Ибн Авндан ривоят қилди.

نَا أَبُو مُحَمَّدٍ يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ صَاعِدٍ ، نَا عِمْرَانُ بْنُ بَكَّارٍ الْكَلاعِيُّ بِحِمْصَ , نَا الرَّبِيعُ بْنُ رَوْحٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ , عَنِ الزُّبَيْدِيِّ ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَوْنٍ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : أَتَى عُمَرُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : " إِنِّي أَصَبْتُ أَرْضًا بِخَيْبَرَ مَا أَصَبْتُ مَالا قَطُّ هُوَ أَنْفَسُ عِنْدِي مِنْهُ فَمَا تَأْمُرُنِي ؟ ، قَالَ : إِنْ شِئْتَ حَبَسْتَ أَصْلَهَا وَتَصَدَّقْتَ بِهَا ، قَالَ : فَحَبَسَ عُمَرُ أَصْلَهَا وَتَصَدَّقَ بِهَا , لا يُبَاعُ ، وَلا يُوهَبُ ، وَلا يُورَثُ , فِي الْفُقَرَاءِ ، وَالْقُرْبَى ، وَالرِّقَابِ ، وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ ، وَابْنِ السَّبِيلِ ، وَالضَّيْفِ ، لا جُنَاحَ عَلَى مَنْ وَلِيَهَا أَنْ يَأْكُلَ بِالْمَعْرُوفِ ، وَأَنْ يُطْعِمَ صَدِيقًا غَيْرَ مُتَمَوِّلٍ فِيهِ " ، وَرَوَاهُ الثَّوْرِيُّ , عَنِ ابْنِ عَوْنٍ , عَنْ نَافِعِ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: Umar Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Men Xaybarda bir yerga ega boʻldim, undan koʻra qadrliroq molga hech qachon ega boʻlmaganman; menga nima buyurasiz?» dedi. U zot: «Istasang, uning aslini ushlab qolib, uni sadaqa qil», dedilar. Shunda Umar uning aslini ushlab qolib, uni sadaqa qildi: u sotilmaydi, hadya qilinmaydi va meros qilinmaydi — faqirlarga, qarindoshlarga, qul ozod qilishga, Alloh yoʻlida, yoʻlovchiga va mehmonga. Uni boshqargan kishi maʼrufga muvofiq yesa va mol orttirmagan holda doʻstini ovqatlantirsa, gunoh emas. Buni Savriy ham Ibn Avndan, u Nofeʼdan, u Ibn Umardan rivoyat qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: Умар Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Мен Хайбарда бир ерга эга бўлдим, ундан кўра қадрлироқ молга ҳеч қачон эга бўлмаганман; менга нима буюрасиз?» деди. У зот: «Истасанг, унинг аслини ушлаб қолиб, уни садақа қил», дедилар. Шунда Умар унинг аслини ушлаб қолиб, уни садақа қилди: у сотилмайди, ҳадя қилинмайди ва мерос қилинмайди — фақирларга, қариндошларга, қул озод қилишга, Аллоҳ йўлида, йўловчига ва меҳмонга. Уни бошқарган киши маъруфга мувофиқ еса ва мол орттирмаган ҳолда дўстини овқатлантирса, гуноҳ эмас. Буни Саврий ҳам Ибн Авндан, у Нофеъдан, у Ибн Умардан ривоят қилди.

قُرِئَ عَلَى أَبِي مُحَمَّدِ بْنُ يَحْيَى بْنِ صَاعِدٍ , قِيلَ لَهُ : وَفِي كِتَابِكَ عَنْ حَبِيبِ بْنِ بِشْرٍ الأَزْدِيِّ , نَا سَعِيدُ بْنُ سُفْيَانَ الْجَحْدَرِيُّ , نَا صَخْرُ بْنُ جُوَيْرِيَةَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , قَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، " إِنِّي اسْتَفَدْتُ مَالا وَهُوَ نَفِيسٌ فَأَرَدْتُ أَنْ أَتَصَدَّقَ بِهِ , قَالَ : تَصَدَّقْ بِأَصْلِهَا لا يُبَاعُ ، وَلا يُوهَبُ ، وَلا يُورَثُ ، وَلَكِنْ يُنْفَقُ ثَمَرَتُهُ ، قَالَ : فَتَصَدَّقَ بِهِ , فَصَدَقْتُهُ كُتِبَتْ عَلَى ذَلِكَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالضَّيْفِ ، وَابْنِ السَّبِيلِ ، وَالْمَسَاكِينِ ، وَذِي الْقُرْبَى , لا جُنَاحَ عَلَى مَنْ وَلِيَهُ أَنْ يَأْكُلَ بِالْمَعْرُوفِ وَيُطْعِمَ صَدِيقَهُ غَيْرَ مَأْثُومٍ فِيهِ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu): «Yo Rasululloh, men qadrli bir molga ega boʻldim va uni sadaqa qilmoqchiman», dedi. U zot: «Uning aslini sadaqa qil: u sotilmaydi, hadya qilinmaydi va meros qilinmaydi; lekin mevasi infoq qilinadi», dedilar. Shunda u uni sadaqa qildi va uning sadaqasi shu asosda — Alloh yoʻlida, mehmonga, yoʻlovchiga, miskinlarga va yaqin qarindoshlarga (sarflanishi uchun) yozildi. Uni boshqargan kishi maʼrufga muvofiq yesa va doʻstini ovqatlantirsa, unda gunohkor boʻlmaydi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу): «Ё Расулуллоҳ, мен қадрли бир молга эга бўлдим ва уни садақа қилмоқчиман», деди. У зот: «Унинг аслини садақа қил: у сотилмайди, ҳадя қилинмайди ва мерос қилинмайди; лекин меваси инфоқ қилинади», дедилар. Шунда у уни садақа қилди ва унинг садақаси шу асосда — Аллоҳ йўлида, меҳмонга, йўловчига, мискинларга ва яқин қариндошларга (сарфланиши учун) ёзилди. Уни бошқарган киши маъруфга мувофиқ еса ва дўстини овқатлантирса, унда гуноҳкор бўлмайди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَزَّازُ , نَا الزُّبَيْرُ بْنُ بَكَّارٍ , نَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ ، لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ الْمِائَةَ سَهْمٍ الَّتِي لِي بِخَيْبَرَ لَمْ أُصِبْ مَالا قَطُّ هُوَ أَعْجَبُ إِلَيَّ مِنْهَا ، وَقَدْ أَرَدْتُ أَنْ أَتَصَدَّقَ بِهَا , فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " احْبِسْ أَصْلَهَا ، وَسَبِّلْ ثَمَرَتَهَا "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar Nabiy ﷺga: «Xaybarda menga tegishli yuz ulush yer bor, undan koʻra menga yoqimliroq mol hech qachon nasib etmagan, uni sadaqa qilmoqchi boʻldim», dedi. Nabiy ﷺ: «Uning aslini ushlab qolib, mevasini sadaqaga chiqargin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар Набий ﷺга: «Хайбарда менга тегишли юз улуш ер бор, ундан кўра менга ёқимлироқ мол ҳеч қачон насиб этмаган, уни садақа қилмоқчи бўлдим», деди. Набий ﷺ: «Унинг аслини ушлаб қолиб, мевасини садақага чиқаргин», дедилар.