حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بُعِثْتُ مِنْ خَيْرِ قُرُونِ بَنِي آدَمَ قَرْنًا فَقَرْنًا، حَتَّى كُنْتُ مِنَ الْقَرْنِ الَّذِي كُنْتُ فِيهِ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Men — Odam avlodi yaratilgandan beri (oʻtgan) barcha avlodlarning eng yaxshisida (paygʻambar qilib) yuborildim», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Мен — Одам авлоди яратилгандан бери (ўтган) барча авлодларнинг энг яхшисида (пайғамбар қилиб) юборилдим», — деди.
حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ مَا عَابَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم طَعَامًا قَطُّ، إِنِ اشْتَهَاهُ أَكَلَهُ، وَإِلاَّ تَرَكَهُ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hech qachon (oldiga qoʻyilgan) biror taomni ayblamas (yomonlamas) edi; agar uni yoqtirsa, yer edi; aks holda, uni (yoqtirmasligini bildirmasdan) qoldirardi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳеч қачон (олдига қўйилган) бирор таомни айбламас (ёмонламас) эди; агар уни ёқтирса, ер эди; акс ҳолда, уни (ёқтирмаслигини билдирмасдан) қолдирарди.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تُقَاتِلُوا قَوْمًا نِعَالُهُمُ الشَّعَرُ، وَحَتَّى تُقَاتِلُوا التُّرْكَ، صِغَارَ الأَعْيُنِ، حُمْرَ الْوُجُوهِ، ذُلْفَ الأُنُوفِ كَأَنَّ وُجُوهَهُمُ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ ".
"«وَتَجِدُونَ مِنْ خَيْرِ النَّاسِ أَشَدَّهُمْ كَرَاهِيَةً لِهَذَا الأَمْرِ، حَتَّى يَقَعَ فِيهِ، وَالنَّاسُ مَعَادِنُ، خِيَارُهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ خِيَارُهُمْ فِي الإِسْلاَمِ."
"وَلَيَأْتِيَنَّ عَلَى أَحَدِكُمْ زَمَانٌ لأَنْ يَرَانِي أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يَكُونَ لَهُ مِثْلُ أَهْلِهِ وَمَالِهِ."
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Sizlar — tukli (junli) poyabzal kiyadigan bir qavm bilan jang qilmaguningizcha va — koʻzlari kichik, yuzlari qizil, burunlari yapaloq, yuzlari yapaloq qalqonga oʻxshagan — turklar bilan jang qilmaguningizcha, Qiyomat qoyim boʻlmaydi. Va sizlar koʻrasizki, eng yaxshi odamlar — (hukmronlik) masʼuliyatini eng koʻp yomon koʻradiganlardir — to ular hukmron qilib tanlanguncha. Odamlar har xil tabiatdadir: johiliyat davrida eng yaxshi boʻlganlar — Islomda (ham) eng yaxshidir. Shunday bir zamon keladiki, sizlardan biringiz — oilasi va mol-mulki ikki barobar koʻpaytirilishidan koʻra — meni koʻrishni (yaʼni men bilan birga boʻlishni) afzal koʻradi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Сизлар — тукли (жунли) поябзал киядиган бир қавм билан жанг қилмагунингизча ва — кўзлари кичик, юзлари қизил, бурунлари япалоқ, юзлари япалоқ қалқонга ўхшаган — турклар билан жанг қилмагунингизча, Қиёмат қойим бўлмайди. Ва сизлар кўрасизки, энг яхши одамлар — (ҳукмронлик) масъулиятини энг кўп ёмон кўрадиганлардир — то улар ҳукмрон қилиб танлангунча. Одамлар ҳар хил табиатдадир: жоҳилият даврида энг яхши бўлганлар — Исломда (ҳам) энг яхшидир. Шундай бир замон келадики, сизлардан бирингиз — оиласи ва мол-мулки икки баробар кўпайтирилишидан кўра — мени кўришни (яъни мен билан бирга бўлишни) афзал кўради», — деди.
حَدَّثَنِي يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تُقَاتِلُوا خُوزًا وَكَرْمَانَ مِنَ الأَعَاجِمِ، حُمْرَ الْوُجُوهِ، فُطْسَ الأُنُوفِ، صِغَارَ الأَعْيُنِ، وُجُوهُهُمُ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ، نِعَالُهُمُ الشَّعَرُ ". تَابَعَهُ غَيْرُهُ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Sizlar — ajamlar (yaʼni gʻayriarablar)dan boʻlgan Xuz va Kirmon (qavmlari) bilan jang qilmaguningizcha, Qiyomat qoyim boʻlmaydi. Ular — qizil yuzli, yapaloq burunli, kichik koʻzli boʻladi; ularning yuzlari — yapaloq qalqonga oʻxshaydi va poyabzallari — tukdan (junli) boʻladi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Сизлар — ажамлар (яъни ғайриараблар)дан бўлган Хуз ва Кирмон (қавмлари) билан жанг қилмагунингизча, Қиёмат қойим бўлмайди. Улар — қизил юзли, япалоқ бурунли, кичик кўзли бўлади; уларнинг юзлари — япалоқ қалқонга ўхшайди ва поябзаллари — тукдан (жунли) бўлади», — деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ قَالَ إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنِي قَيْسٌ، قَالَ أَتَيْنَا أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ فَقَالَ صَحِبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَلاَثَ سِنِينَ لَمْ أَكُنْ فِي سِنِيَّ أَحْرَصَ عَلَى أَنْ أَعِيَ الْحَدِيثَ مِنِّي فِيهِنَّ سَمِعْتُهُ يَقُولُ وَقَالَ هَكَذَا بِيَدِهِ " بَيْنَ يَدَىِ السَّاعَةِ تُقَاتِلُونَ قَوْمًا نِعَالُهُمُ الشَّعَرُ، وَهُوَ هَذَا الْبَارِزُ ". وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً وَهُمْ أَهْلُ الْبَازَرِ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Allohning Rasuli ﷺ ning suhbatidan uch yil bahramand boʻldim va umrimning boshqa yillarida — men oʻsha uch yildagidek — (Paygʻambarning) hadislarini tushunishga shu qadar berilgan emasdim. Men u zotning — qoʻli bilan mana shu tarzda ishora qilib — shunday deganini eshitdim: «Qiyomatdan oldin sizlar — tukli (junli) poyabzal kiyadigan va al-Bazirda yashaydigan — odamlar bilan jang qilasiz» (Rivoyatchi Sufyon bir marta: «Va ular — al-Bazir ahlidir», — dedi).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг суҳбатидан уч йил баҳраманд бўлдим ва умримнинг бошқа йилларида — мен ўша уч йилдагидек — (Пайғамбарнинг) ҳадисларини тушунишга шу қадар берилган эмасдим. Мен у зотнинг — қўли билан мана шу тарзда ишора қилиб — шундай деганини эшитдим: «Қиёматдан олдин сизлар — тукли (жунли) поябзал киядиган ва ал-Базирда яшайдиган — одамлар билан жанг қиласиз» (Ривоятчи Суфён бир марта: «Ва улар — ал-Базир аҳлидир», — деди).
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ الأُوَيْسِيُّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، وَأَبِي، سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سَتَكُونُ فِتَنٌ، الْقَاعِدُ فِيهَا خَيْرٌ مِنَ الْقَائِمِ، وَالْقَائِمُ فِيهَا خَيْرٌ مِنَ الْمَاشِي، وَالْمَاشِي فِيهَا خَيْرٌ مِنَ السَّاعِي، وَمَنْ يُشْرِفْ لَهَا تَسْتَشْرِفْهُ، وَمَنْ وَجَدَ مَلْجَأً أَوْ مَعَاذًا فَلْيَعُذْ بِهِ ". وَعَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مُطِيعِ بْنِ الأَسْوَدِ، عَنْ نَوْفَلِ بْنِ مُعَاوِيَةَ،، مِثْلَ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ هَذَا، إِلاَّ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ، يَزِيدُ " مِنَ الصَّلاَةِ صَلاَةٌ مَنْ فَاتَتْهُ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «(Shunday) fitnalar (boʻladi)ki, (oʻsha paytda) oʻtirgan kishi — turgandan yaxshiroq, turgan — yurgandan yaxshiroq va yurgan — yugurgandan yaxshiroq boʻladi. Kim oʻsha fitnalarga tomon qarasa (yaʼni unga aralashsa), ular uni egallaydi (qamrab oladi); va kim panoh yoki boshpana topsa, unga panoh tortsin», — dedi (Xuddi shu rivoyat Abu Bakrdan (ham) — quyidagi qoʻshimcha bilan — rivoyat qilingan: «(Paygʻambar ﷺ:) ‹Namozlar orasida shunday bir namoz borki, uni qoldirish — kishiga oilasi va mol-mulkini yoʻqotgandek (ogʻir) boʻladi›, — dedi»).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «(Шундай) фитналар (бўлади)ки, (ўша пайтда) ўтирган киши — тургандан яхшироқ, турган — юргандан яхшироқ ва юрган — югургандан яхшироқ бўлади. Ким ўша фитналарга томон қараса (яъни унга аралашса), улар уни эгаллайди (қамраб олади); ва ким паноҳ ёки бошпана топса, унга паноҳ торцин», — деди (Худди шу ривоят Абу Бакрдан (ҳам) — қуйидаги қўшимча билан — ривоят қилинган: «(Пайғамбар ﷺ:) ‹Намозлар орасида шундай бир намоз борки, уни қолдириш — кишига оиласи ва мол-мулкини йўқотгандек (оғир) бўлади›, — деди»).
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يُهْلِكُ النَّاسَ هَذَا الْحَىُّ مِنْ قُرَيْشٍ ". قَالُوا فَمَا تَأْمُرُنَا قَالَ " لَوْ أَنَّ النَّاسَ اعْتَزَلُوهُمْ ". قَالَ مَحْمُودٌ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ سَمِعْتُ أَبَا زُرْعَةَ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Qurayshning mana shu shoxchasi (urugʻi) odamlarni halok qiladi», — dedi. Paygʻambar ﷺ ning sahobalari: «Bunday (holatda) bizga nima qilishni buyurasiz?» — dedi. U: «Men — odamlar ulardan uzoq turishini — maslahat berardim», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Қурайшнинг мана шу шохчаси (уруғи) одамларни ҳалок қилади», — деди. Пайғамбар ﷺ нинг саҳобалари: «Бундай (ҳолатда) бизга нима қилишни буюрасиз?» — деди. У: «Мен — одамлар улардан узоқ туришини — маслаҳат берардим», — деди.
حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ، حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يَقْتَتِلَ فِئَتَانِ دَعْوَاهُمَا وَاحِدَةٌ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Daʼvolari (yoki dini) bir xil boʻlgan ikki guruh oʻrtasida urush boʻlmaguncha, Qiyomat qoyim boʻlmaydi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Даъволари (ёки дини) бир хил бўлган икки гуруҳ ўртасида уруш бўлмагунча, Қиёмат қойим бўлмайди», — деди.
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يَقْتَتِلَ فِئَتَانِ، فَيَكُونَ بَيْنَهُمَا مَقْتَلَةٌ عَظِيمَةٌ، دَعْوَاهُمَا وَاحِدَةٌ، وَلاَ تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يُبْعَثَ دَجَّالُونَ كَذَّابُونَ قَرِيبًا مِنْ ثَلاَثِينَ، كُلُّهُمْ يَزْعُمُ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Ikki guruh oʻrtasida — koʻp sonli talofat (boʻladigan) — bir urush boʻlmaguncha, Qiyomat qoyim boʻlmaydi; holbuki ikkalasining daʼvosi (yoki dini) bir xil boʻladi. Va — har biri oʻzini Allohning elchisi (deb) daʼvo qiladigan — qariyb oʻttiz yolgʻonchi paydo boʻlmaguncha, Qiyomat qoyim boʻlmaydi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Икки гуруҳ ўртасида — кўп сонли талофат (бўладиган) — бир уруш бўлмагунча, Қиёмат қойим бўлмайди; ҳолбуки иккаласининг даъвоси (ёки дини) бир хил бўлади. Ва — ҳар бири ўзини Аллоҳнинг элчиси (деб) даъво қиладиган — қарийб ўттиз ёлғончи пайдо бўлмагунча, Қиёмат қойим бўлмайди», — деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ وَأَخْبَرَنِي ابْنُ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا هَلَكَ كِسْرَى فَلاَ كِسْرَى بَعْدَهُ، وَإِذَا هَلَكَ قَيْصَرُ فَلاَ قَيْصَرَ بَعْدَهُ، وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَتُنْفِقُنَّ كُنُوزَهُمَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Kisro halok boʻlganda, undan keyin (boshqa) Kisro boʻlmaydi; va Qaysar halok boʻlganda, undan keyin (boshqa) Qaysar boʻlmaydi. Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, sizlar ikkovining xazinalarini Alloh yoʻlida sarflaysiz», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Кисро ҳалок бўлганда, ундан кейин (бошқа) Кисро бўлмайди; ва Қайсар ҳалок бўлганда, ундан кейин (бошқа) Қайсар бўлмайди. Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, сизлар икковининг хазиналарини Аллоҳ йўлида сарфлайсиз», — деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْخَيْلُ لِثَلاَثَةٍ لِرَجُلٍ أَجْرٌ، وَلِرَجُلٍ سِتْرٌ وَعَلَى رَجُلٍ وِزْرٌ. فَأَمَّا الَّذِي لَهُ أَجْرٌ، فَرَجُلٌ رَبَطَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ، فَأَطَالَ لَهَا فِي مَرْجٍ أَوْ رَوْضَةٍ، وَمَا أَصَابَتْ فِي طِيَلِهَا مِنَ الْمَرْجِ أَوِ الرَّوْضَةِ كَانَتْ لَهُ حَسَنَاتٍ، وَلَوْ أَنَّهَا قَطَعَتْ طِيَلَهَا، فَاسْتَنَّتْ شَرَفًا أَوْ شَرَفَيْنِ، كَانَتْ أَرْوَاثُهَا حَسَنَاتٍ لَهُ، وَلَوْ أَنَّهَا مَرَّتْ بِنَهْرٍ فَشَرِبَتْ، وَلَمْ يُرِدْ أَنْ يَسْقِيَهَا، كَانَ ذَلِكَ لَهُ حَسَنَاتٍ، وَرَجُلٌ رَبَطَهَا تَغَنِّيًا وَسِتْرًا وَتَعَفُّفًا، لَمْ يَنْسَ حَقَّ اللَّهِ فِي رِقَابِهَا وَظُهُورِهَا، فَهِيَ لَهُ كَذَلِكَ سِتْرٌ. وَرَجُلٌ رَبَطَهَا فَخْرًا وَرِيَاءً، وَنِوَاءً لأَهْلِ الإِسْلاَمِ فَهْىَ وِزْرٌ. وَسُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْحُمُرِ فَقَالَ " مَا أُنْزِلَ عَلَىَّ فِيهَا إِلاَّ هَذِهِ الآيَةُ الْجَامِعَةُ الْفَاذَّةُ [quran sura="99" aya_start="7" aya_end="8"]{فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ}
Paygʻambar ﷺ: «Ot uch (xil) kishi uchundir: bir kishi uchun ajr, bir kishi uchun parda (himoya), bir kishi uchun esa yukdir (gunoh). Unga ajr boʻladigan kishi — uni Alloh yoʻlida bogʻlab qoʻygan kishidir. U otni oʻtloq yoki bogʻda uzun arqonga bogʻlaydi. Ot arqoni yetgan joydagi oʻtloq yoki bogʻdan nima yesa, unga yaxshiliklar (savob) boʻladi. Agar ot arqonini uzib, bir-ikki tepalikni oshib oʻtsa, uning tezagi ham unga yaxshiliklar boʻladi. Agar ot bir daryodan oʻtib suv ichsa, u suvni ichirishni niyat qilmagan boʻlsa ham, bu unga yaxshiliklar boʻladi. Yana bir kishi — uni boylik (yetishmovchilikdan saqlanish), parda va iffat uchun bogʻlab, uning boʻyinlari va orqalaridagi Allohning haqqini unutmagan kishidir; bunda ot u uchun parda boʻladi. Yana bir kishi — uni maqtanish, riyo va islom ahliga dushmanlik qilish uchun bogʻlaydi; bunda ot (unga) yukdir (gunohdir)», dedilar. Paygʻambar ﷺdan eshaklar haqida soʻralganda, u zot: «Ular haqida menga mana shu keng qamrovli, yagona oyatdan boshqa narsa nozil qilinmagan: ‹Kim zarra miqdori yaxshilik qilsa, uni koʻradi. Kim zarra miqdori yomonlik qilsa, uni koʻradi› (Zalzala surasi, 7–8)», dedilar.Пайғамбар ﷺ: «От уч (хил) киши учундир: бир киши учун ажр, бир киши учун парда (ҳимоя), бир киши учун эса юкдир (гуноҳ). Унга ажр бўладиган киши — уни Аллоҳ йўлида боғлаб қўйган кишидир. У отни ўтлоқ ёки боғда узун арқонга боғлайди. От арқони етган жойдаги ўтлоқ ёки боғдан нима еса, унга яхшиликлар (савоб) бўлади. Агар от арқонини узиб, бир-икки тепаликни ошиб ўца, унинг тезаги ҳам унга яхшиликлар бўлади. Агар от бир дарёдан ўтиб сув ичса, у сувни ичиришни ният қилмаган бўлса ҳам, бу унга яхшиликлар бўлади. Яна бир киши — уни бойлик (етишмовчиликдан сақланиш), парда ва иффат учун боғлаб, унинг бўйинлари ва орқаларидаги Аллоҳнинг ҳаққини унутмаган кишидир; бунда от у учун парда бўлади. Яна бир киши — уни мақтаниш, риё ва ислом аҳлига душманлик қилиш учун боғлайди; бунда от (унга) юкдир (гуноҳдир)», дедилар. Пайғамбар ﷺдан эшаклар ҳақида сўралганда, у зот: «Улар ҳақида менга мана шу кенг қамровли, ягона оятдан бошқа нарса нозил қилинмаган: ‹Ким зарра миқдори яхшилик қилса, уни кўради. Ким зарра миқдори ёмонлик қилса, уни кўради› (Залзала сураси, 7–8)», дедилар.
حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الْفُدَيْكِ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي سَمِعْتُ مِنْكَ كَثِيرًا فَأَنْسَاهُ. قَالَ " ابْسُطْ رِدَاءَكَ ". فَبَسَطْتُ فَغَرَفَ بِيَدِهِ فِيهِ، ثُمَّ قَالَ " ضُمَّهُ " فَضَمَمْتُهُ، فَمَا نَسِيتُ حَدِيثًا بَعْدُ.
Men: «Ey Allohning Rasuli, men sizdan koʻp (hadis) eshitaman, ammo uni unutaman», dedim. U zot: «Ridongni yoz», dedilar. Men yoydim. Shunda u zot qoʻllari bilan unga (xayoliy bir narsani) hovuchlab solgandek qildilar, soʻng: «Uni oʻzingga qisib ol», dedilar. Men uni qisib oldim. Shundan keyin men biror hadisni unutmadim.Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен сиздан кўп (ҳадис) эшитаман, аммо уни унутаман», дедим. У зот: «Ридонгни ёз», дедилар. Мен ёйдим. Шунда у зот қўллари билан унга (хаёлий бир нарсани) ҳовучлаб солгандек қилдилар, сўнг: «Уни ўзингга қисиб ол», дедилар. Мен уни қисиб олдим. Шундан кейин мен бирор ҳадисни унутмадим.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " بَيْنَمَا رَاعٍ فِي غَنَمِهِ عَدَا عَلَيْهِ الذِّئْبُ، فَأَخَذَ مِنْهَا شَاةً، فَطَلَبَهُ الرَّاعِي، فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ الذِّئْبُ فَقَالَ مَنْ لَهَا يَوْمَ السَّبُعِ، يَوْمَ لَيْسَ لَهَا رَاعٍ غَيْرِي، وَبَيْنَا رَجُلٌ يَسُوقُ بَقَرَةً قَدْ حَمَلَ عَلَيْهَا، فَالْتَفَتَتْ إِلَيْهِ فَكَلَّمَتْهُ فَقَالَتْ إِنِّي لَمْ أُخْلَقْ لِهَذَا، وَلَكِنِّي خُلِقْتُ لِلْحَرْثِ ". قَالَ النَّاسُ سُبْحَانَ اللَّهِ. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " فَإِنِّي أُومِنُ بِذَلِكَ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رضى الله عنهما ".
Men Rasululloh ﷺ: «Bir choʻpon qoʻylari orasida turganida, ularga boʻri hujum qilib, ulardan bir qoʻyni olib qochdi. Choʻpon uni quvganida, boʻri unga oʻgirilib: ‹Yirtqichlar kunida — mendan boshqa unga choʻpon boʻlmaydigan kunda — uni kim (saqlaydi)?› dedi. Yana bir kishi ortiga yuk ortilgan sigirni haydab borayotganida, u (sigir) unga oʻgirilib gapirdi va: ‹Men buning uchun yaratilmaganman, balki haydash (yer haydash) uchun yaratilganman›, dedi», deganlarini eshitdim. Odamlar: «Subhanalloh!» deyishdi. Paygʻambar ﷺ: «Men bunga ishonaman, Abu Bakr va Umar ibn Xattob ham (roziyallohu anhumo)», dedilar.Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Бир чўпон қўйлари орасида турганида, уларга бўри ҳужум қилиб, улардан бир қўйни олиб қочди. Чўпон уни қувганида, бўри унга ўгирилиб: ‹Йиртқичлар кунида — мендан бошқа унга чўпон бўлмайдиган кунда — уни ким (сақлайди)?› деди. Яна бир киши ортига юк ортилган сигирни ҳайдаб бораётганида, у (сигир) унга ўгирилиб гапирди ва: ‹Мен бунинг учун яратилмаганман, балки ҳайдаш (ер ҳайдаш) учун яратилганман›, деди», деганларини эшитдим. Одамлар: «Субҳаналлоҳ!» дейишди. Пайғамбар ﷺ: «Мен бунга ишонаман, Абу Бакр ва Умар ибн Хаттоб ҳам (розияллоҳу анҳумо)», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ الْمُسَيَّبِ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ رَأَيْتُنِي عَلَى قَلِيبٍ عَلَيْهَا دَلْوٌ، فَنَزَعْتُ مِنْهَا مَا شَاءَ اللَّهُ، ثُمَّ أَخَذَهَا ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ، فَنَزَعَ بِهَا ذَنُوبًا أَوْ ذَنُوبَيْنِ، وَفِي نَزْعِهِ ضَعْفٌ، وَاللَّهُ يَغْفِرُ لَهُ ضَعْفَهُ، ثُمَّ اسْتَحَالَتْ غَرْبًا، فَأَخَذَهَا ابْنُ الْخَطَّابِ، فَلَمْ أَرَ عَبْقَرِيًّا مِنَ النَّاسِ يَنْزِعُ نَزْعَ عُمَرَ، حَتَّى ضَرَبَ النَّاسُ بِعَطَنٍ ".
Men Paygʻambar ﷺ: «Men uxlab yotganimda, oʻzimni bir quduq boshida koʻrdim, uning ustida bir chelak bor edi. Men undan Alloh xohlagancha (suv) tortdim. Soʻng uni Ibn Abu Quhofa (Abu Bakr) oldi, u bilan bir yo ikki chelak tortdi, tortishida bir oz kuchsizlik bor edi — Alloh uning kuchsizligini kechirsin. Soʻng (chelak) katta dalvga aylandi, uni Ibn Xattob (Umar) oldi. Men odamlar orasida Umarning tortishidek tortadigan biror dovyurakni koʻrmadim, hatto odamlar (tuyalarini suvga qondirib) qoʻradan joy oldilar», deganlarini eshitdim.Мен Пайғамбар ﷺ: «Мен ухлаб ётганимда, ўзимни бир қудуқ бошида кўрдим, унинг устида бир челак бор эди. Мен ундан Аллоҳ хоҳлаганча (сув) тортдим. Сўнг уни Ибн Абу Қуҳофа (Абу Бакр) олди, у билан бир ё икки челак тортди, тортишида бир оз кучсизлик бор эди — Аллоҳ унинг кучсизлигини кечирсин. Сўнг (челак) катта далвга айланди, уни Ибн Хаттоб (Умар) олди. Мен одамлар орасида Умарнинг тортишидек тортадиган бирор довюракни кўрмадим, ҳатто одамлар (туяларини сувга қондириб) қўрадан жой олдилар», деганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ أَنْفَقَ زَوْجَيْنِ مِنْ شَىْءٍ مِنَ الأَشْيَاءِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ دُعِيَ مِنْ أَبْوَابِ ـ يَعْنِي الْجَنَّةَ ـ يَا عَبْدَ اللَّهِ هَذَا خَيْرٌ، فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الصَّلاَةِ دُعِيَ مِنْ باب الصَّلاَةِ، وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْجِهَادِ دُعِيَ مِنْ باب الْجِهَادِ، وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الصَّدَقَةِ دُعِيَ مِنْ باب الصَّدَقَةِ، وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الصِّيَامِ دُعِيَ مِنْ باب الصِّيَامِ، وَبَابِ الرَّيَّانِ ". فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ مَا عَلَى هَذَا الَّذِي يُدْعَى مِنْ تِلْكَ الأَبْوَابِ مِنْ ضَرُورَةٍ، وَقَالَ هَلْ يُدْعَى مِنْهَا كُلِّهَا أَحَدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " نَعَمْ، وَأَرْجُو أَنْ تَكُونَ مِنْهُمْ يَا أَبَا بَكْرٍ ".
Men Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida biror narsadan bir juft (ikkita) infoq qilsa, u — yaʼni jannat — eshiklaridan: ‹Ey Allohning bandasi, mana bu yaxshidir!› deb chaqiriladi. Kim namoz ahlidan boʻlsa, namoz eshigidan chaqiriladi; kim jihod ahlidan boʻlsa, jihod eshigidan chaqiriladi; kim sadaqa ahlidan boʻlsa, sadaqa eshigidan chaqiriladi; kim roʻza ahlidan boʻlsa, roʻza eshigidan — Rayyon eshigidan chaqiriladi», deganlarini eshitdim. Shunda Abu Bakr: «Oʻsha eshiklarning (qaysi biridan) chaqirilgan kishiga (qaysi biridan kirsam ekan deb) hojat (qiyinchilik) yoʻq. Biror kishi ularning hammasidan chaqiriladimi, ey Allohning Rasuli?» dedi. U zot: «Ha, men sen ulardan boʻlishingni umid qilaman, ey Abu Bakr», dedilar.Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида бирор нарсадан бир жуфт (иккита) инфоқ қилса, у — яъни жаннат — эшикларидан: ‹Эй Аллоҳнинг бандаси, мана бу яхшидир!› деб чақирилади. Ким намоз аҳлидан бўлса, намоз эшигидан чақирилади; ким жиҳод аҳлидан бўлса, жиҳод эшигидан чақирилади; ким садақа аҳлидан бўлса, садақа эшигидан чақирилади; ким рўза аҳлидан бўлса, рўза эшигидан — Райён эшигидан чақирилади», деганларини эшитдим. Шунда Абу Бакр: «Ўша эшикларнинг (қайси биридан) чақирилган кишига (қайси биридан кирсам экан деб) ҳожат (қийинчилик) йўқ. Бирор киши уларнинг ҳаммасидан чақириладими, эй Аллоҳнинг Расули?» деди. У зот: «Ҳа, мен сен улардан бўлишингни умид қиламан, эй Абу Бакр», дедилар.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَيْنَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ قَالَ " بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ رَأَيْتُنِي فِي الْجَنَّةِ، فَإِذَا امْرَأَةٌ تَتَوَضَّأُ إِلَى جَانِبِ قَصْرٍ، فَقُلْتُ لِمَنْ هَذَا الْقَصْرُ قَالُوا لِعُمَرَ فَذَكَرْتُ غَيْرَتَهُ فَوَلَّيْتُ مُدْبِرًا ". فَبَكَى وَقَالَ أَعَلَيْكَ أَغَارُ يَا رَسُولَ اللَّهِ
Biz Rasululloh ﷺning huzurlarida ekanimizda, u zot: «Men uxlab yotganimda, oʻzimni jannatda koʻrdim. Birdan bir ayol bir qasrning yonida tahorat qilayotgan edi. ‹Bu qasr kimniki?› dedim. Ular: ‹Umarniki›, deyishdi. Shunda men uning rashkini esladim va orqamga (qaytib) yuz oʻgirdim», dedilar. Umar yigʻlab: «Sizdan rashk qilamanmi, ey Allohning Rasuli?» dedi.Биз Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида эканимизда, у зот: «Мен ухлаб ётганимда, ўзимни жаннатда кўрдим. Бирдан бир аёл бир қасрнинг ёнида таҳорат қилаётган эди. ‹Бу қаср кимники?› дедим. Улар: ‹Умарники›, дейишди. Шунда мен унинг рашкини эсладим ва орқамга (қайтиб) юз ўгирдим», дедилар. Умар йиғлаб: «Сиздан рашк қиламанми, эй Аллоҳнинг Расули?» деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ قَزَعَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَقَدْ كَانَ فِيمَا قَبْلَكُمْ مِنَ الأُمَمِ مُحَدَّثُونَ، فَإِنْ يَكُ فِي أُمَّتِي أَحَدٌ فَإِنَّهُ عُمَرُ ".
زَادَ زَكَرِيَّاءُ بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَقَدْ كَانَ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ رِجَالٌ يُكَلَّمُونَ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَكُونُوا أَنْبِيَاءَ، فَإِنْ يَكُنْ مِنْ أُمَّتِي مِنْهُمْ أَحَدٌ فَعُمَرُ ".
قال ابن عباس رضي الله عنهما: "من نبيِّ ولا محدَّث."
Rasululloh ﷺ: «Sizlardan oldingi ummatlarda muhaddaslar (ilhom beriladigan kishilar) boʻlgan. Agar mening ummatimda biror (shunday) kishi boʻlsa, albatta u Umardir», dedilar. Zakariyo ibn Abu Zoida Saʼddan, u Abu Salamadan, u Abu Hurayradan (rivoyat qilib) ziyoda qildi: Paygʻambar ﷺ: «Sizlardan oldin oʻtgan Bani Isroildan paygʻambar boʻlmagan holda (ilhom orqali) gaplashtiriladigan kishilar boʻlgan. Agar mening ummatimda ulardan biror kishi boʻlsa, u Umardir», dedilar. Ibn Abbos (roziyallohu anhumo): «(Bu yerda) ‹na paygʻambar, na muhaddas (degani emas)›», dedi.Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан олдинги умматларда муҳаддаслар (илҳом бериладиган кишилар) бўлган. Агар менинг умматимда бирор (шундай) киши бўлса, албатта у Умардир», дедилар. Закариё ибн Абу Зоида Саъддан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилиб) зиёда қилди: Пайғамбар ﷺ: «Сизлардан олдин ўтган Бани Исроилдан пайғамбар бўлмаган ҳолда (илҳом орқали) гаплаштириладиган кишилар бўлган. Агар менинг умматимда улардан бирор киши бўлса, у Умардир», дедилар. Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо): «(Бу ерда) ‹на пайғамбар, на муҳаддас (дегани эмас)›», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، حَدَّثَنَا عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، وَأَبِي، سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالاَ سَمِعْنَا أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " بَيْنَمَا رَاعٍ فِي غَنَمِهِ عَدَا الذِّئْبُ فَأَخَذَ مِنْهَا شَاةً، فَطَلَبَهَا حَتَّى اسْتَنْقَذَهَا، فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ الذِّئْبُ فَقَالَ لَهُ مَنْ لَهَا يَوْمَ السَّبُعِ، لَيْسَ لَهَا رَاعٍ غَيْرِي". فَقَالَ النَّاسُ سُبْحَانَ اللَّهِ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " فَإِنِّي أُومِنُ بِهِ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ " وَمَا ثَمَّ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ.
Rasululloh ﷺ: «Bir choʻpon qoʻylari orasida turganida, boʻri hujum qilib, ulardan bir qoʻyni oldi. Choʻpon uni quvib, uni qutqarib oldi. Shunda boʻri unga oʻgirilib: ‹Yirtqichlar kunida — mendan boshqa unga choʻpon boʻlmaydigan kunda — uni kim (saqlaydi)?› dedi», dedilar. Odamlar: «Subhanalloh!» deyishdi. Paygʻambar ﷺ: «Men bunga ishonaman, Abu Bakr va Umar ham (ishonadi)», dedilar — holbuki oʻsha yerda Abu Bakr ham, Umar ham yoʻq edi.Расулуллоҳ ﷺ: «Бир чўпон қўйлари орасида турганида, бўри ҳужум қилиб, улардан бир қўйни олди. Чўпон уни қувиб, уни қутқариб олди. Шунда бўри унга ўгирилиб: ‹Йиртқичлар кунида — мендан бошқа унга чўпон бўлмайдиган кунда — уни ким (сақлайди)?› деди», дедилар. Одамлар: «Субҳаналлоҳ!» дейишди. Пайғамбар ﷺ: «Мен бунга ишонаман, Абу Бакр ва Умар ҳам (ишонади)», дедилар — ҳолбуки ўша ерда Абу Бакр ҳам, Умар ҳам йўқ эди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ دِينَارٍ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيُّ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّاسَ، كَانُوا يَقُولُونَ أَكْثَرَ أَبُو هُرَيْرَةَ. وَإِنِّي كُنْتُ أَلْزَمُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِشِبَعِ بَطْنِي، حَتَّى لاَ آكُلُ الْخَمِيرَ، وَلاَ أَلْبَسُ الْحَبِيرَ، وَلاَ يَخْدُمُنِي فُلاَنٌ وَلاَ فُلاَنَةُ، وَكُنْتُ أُلْصِقُ بَطْنِي بِالْحَصْبَاءِ مِنَ الْجُوعِ، وَإِنْ كُنْتُ لأَسْتَقْرِئُ الرَّجُلَ الآيَةَ هِيَ مَعِي كَىْ يَنْقَلِبَ بِي فَيُطْعِمَنِي، وَكَانَ أَخْيَرَ النَّاسِ لِلْمِسْكِينِ جَعْفَرُ بْنُ أَبِي طَالِبٍ، كَانَ يَنْقَلِبُ بِنَا فَيُطْعِمُنَا مَا كَانَ فِي بَيْتِهِ، حَتَّى إِنْ كَانَ لَيُخْرِجُ إِلَيْنَا الْعُكَّةَ الَّتِي لَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ، فَنَشُقُّهَا فَنَلْعَقُ مَا فِيهَا.
Odamlar: «Abu Hurayra (hadisni) koʻp (rivoyat) qildi», deyishar edi. Men esa Rasululloh ﷺga qornim toʻyishi (uchun) yopishib yurardim, hatto xamir non yemas, naqshli kiyim kiymas, menga falonchi va falonchi xizmat qilmas edi. Men ochlikdan qornimni mayda toshlarga bosib (yotar) edim. Men oʻzimda boʻlgan bir oyatni bir kishiga oʻqitishni soʻrardim — toki u meni (uyiga) olib borib, ovqatlantirsin deb. Miskinlar uchun odamlarning eng yaxshisi Jaʼfar ibn Abu Tolib edi. U bizni (uyiga) olib borib, uyida boʻlgan narsani bizga yedirar edi, hatto ichida hech narsa qolmagan yogʻ idishini bizga chiqarardi, biz uni yorib, ichidagini yalardik.Одамлар: «Абу Ҳурайра (ҳадисни) кўп (ривоят) қилди», дейишар эди. Мен эса Расулуллоҳ ﷺга қорним тўйиши (учун) ёпишиб юрардим, ҳатто хамир нон емас, нақшли кийим киймас, менга фалончи ва фалончи хизмат қилмас эди. Мен очликдан қорнимни майда тошларга босиб (ётар) эдим. Мен ўзимда бўлган бир оятни бир кишига ўқитишни сўрардим — токи у мени (уйига) олиб бориб, овқатлантирсин деб. Мискинлар учун одамларнинг энг яхшиси Жаъфар ибн Абу Толиб эди. У бизни (уйига) олиб бориб, уйида бўлган нарсани бизга едирар эди, ҳатто ичида ҳеч нарса қолмаган ёғ идишини бизга чиқарарди, биз уни ёриб, ичидагини ялардик.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَوْ قَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ أَنَّ الأَنْصَارَ سَلَكُوا وَادِيًا أَوْ شِعْبًا، لَسَلَكْتُ فِي وَادِي الأَنْصَارِ، وَلَوْلاَ الْهِجْرَةُ لَكُنْتُ امْرَأً مِنَ الأَنْصَارِ ". فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا ظَلَمَ بِأَبِي وَأُمِّي، آوَوْهُ وَنَصَرُوهُ. أَوْ كَلِمَةً أُخْرَى.
Paygʻambar ﷺ — yoki Abul-Qosim ﷺ dedilar —: «Agar ansorlar bir vodiy yoki bir dara(yoʻl)dan yursalar, men albatta ansorlarning vodiysidan yurardim. Agar hijrat boʻlmaganida, men ansorlardan bir kishi boʻlardim», dedilar. Shunda Abu Hurayra: «U zot — otam-onam (u zotga) fido boʻlsin — zulm qilmadilar; ular u zotga panoh berishdi va u zotga yordam berishdi», dedi — yoki boshqa bir soʻz (aytdi).Пайғамбар ﷺ — ёки Абул-Қосим ﷺ дедилар —: «Агар ансорлар бир водий ёки бир дара(йўл)дан юрсалар, мен албатта ансорларнинг водийсидан юрардим. Агар ҳижрат бўлмаганида, мен ансорлардан бир киши бўлардим», дедилар. Шунда Абу Ҳурайра: «У зот — отам-онам (у зотга) фидо бўлсин — зулм қилмадилар; улар у зотга паноҳ беришди ва у зотга ёрдам беришди», деди — ёки бошқа бир сўз (айтди).
حَدَّثَنَا الصَّلْتُ بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو هَمَّامٍ، قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَتِ الأَنْصَارُ اقْسِمْ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمُ النَّخْلَ. قَالَ " لاَ ". قَالَ يَكْفُونَا الْمَئُونَةَ وَتُشْرِكُونَا فِي التَّمْرِ. قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا.
Ansorlar: «Xurmozorlarni biz bilan ular (muhojirlar) oʻrtasida taqsimlab ber», deyishdi. U zot: «Yoʻq», dedilar. (Ansorlar muhojirlarga:) «Sizlar bizning (bogʻ) ishimizni (mehnatimizni) yetarli qilib (bajarib) berasiz, biz esa sizlarni mevada sherik qilamiz», dedilar. Ular: «Eshitdik va itoat qildik», dedilar.Ансорлар: «Хурмозорларни биз билан улар (муҳожирлар) ўртасида тақсимлаб бер», дейишди. У зот: «Йўқ», дедилар. (Ансорлар муҳожирларга:) «Сизлар бизнинг (боғ) ишимизни (меҳнатимизни) етарли қилиб (бажариб) берасиз, биз эса сизларни мевада шерик қиламиз», дедилар. Улар: «Эшитдик ва итоат қилдик», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دَاوُدَ، عَنْ فُضَيْلِ بْنِ غَزْوَانَ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَبَعَثَ إِلَى نِسَائِهِ فَقُلْنَ مَا مَعَنَا إِلاَّ الْمَاءُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ يَضُمُّ، أَوْ يُضِيفُ هَذَا ". فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ أَنَا. فَانْطَلَقَ بِهِ إِلَى امْرَأَتِهِ، فَقَالَ أَكْرِمِي ضَيْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ مَا عِنْدَنَا إِلاَّ قُوتُ صِبْيَانِي. فَقَالَ هَيِّئِي طَعَامَكِ، وَأَصْبِحِي سِرَاجَكِ، وَنَوِّمِي صِبْيَانَكِ إِذَا أَرَادُوا عَشَاءً. فَهَيَّأَتْ طَعَامَهَا وَأَصْبَحَتْ سِرَاجَهَا، وَنَوَّمَتْ صِبْيَانَهَا، ثُمَّ قَامَتْ كَأَنَّهَا تُصْلِحُ سِرَاجَهَا فَأَطْفَأَتْهُ، فَجَعَلاَ يُرِيَانِهِ أَنَّهُمَا يَأْكُلاَنِ، فَبَاتَا طَاوِيَيْنِ، فَلَمَّا أَصْبَحَ، غَدَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " ضَحِكَ اللَّهُ اللَّيْلَةَ ـ أَوْ عَجِبَ ـ مِنْ فَعَالِكُمَا " فَأَنْزَلَ اللَّهُ [quran sura="59" aya_start="9" aya_end="9"]{وَيُؤْثِرُونَ عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ}
Bir kishi Paygʻambar ﷺning oldilariga keldi (och edi). U zot xotinlariga (kishi) yubordilar, ular: «Bizda suvdan boshqa narsa yoʻq», deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Buni kim (mehmon qilib) oʻziga oladi yoki mehmon qiladi?» dedilar. Ansorlardan bir kishi: «Men», dedi va uni xotinining oldiga olib bordi. (Ansoriy xotiniga:) «Rasululloh ﷺning mehmonini ikrom qil», dedi. (Xotini:) «Bizda bolalarimning ozigʻidan boshqa narsa yoʻq», dedi. (Ansoriy:) «Taomingni tayyorla, chirogʻingni yoq va bolalaring kechki ovqat istasa, ularni uxlatib qoʻy», dedi. U taomini tayyorladi, chirogʻini yoqdi va bolalarini uxlatdi. Soʻng goʻyo chirogʻini toʻgʻrilayotgandek turib, uni oʻchirdi. Ikkovi (er-xotin) mehmonga oʻzlari yeyayotgandek koʻrsatishdi va och holda tunashdi. Tong otganda, u (ansoriy) Rasululloh ﷺning oldilariga bordi. U zot: «Bu kecha Alloh ikkingizning qilganingizdan kuldi (rozi boʻldi)» — yoki: «hayratlandi» — dedilar. Shunda Alloh: «...ular oʻzlarida ehtiyoj boʻlsa-da, (muhojirlarni) oʻzlaridan ustun qoʻyadilar. Kim oʻz nafsining baxilligidan saqlansa, ana oʻshalar najot topuvchilardir» (Hashr surasi, 9) (oyatini) nozil qildi.Бир киши Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келди (оч эди). У зот хотинларига (киши) юбордилар, улар: «Бизда сувдан бошқа нарса йўқ», дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Буни ким (меҳмон қилиб) ўзига олади ёки меҳмон қилади?» дедилар. Ансорлардан бир киши: «Мен», деди ва уни хотинининг олдига олиб борди. (Ансорий хотинига:) «Расулуллоҳ ﷺнинг меҳмонини икром қил», деди. (Хотини:) «Бизда болаларимнинг озиғидан бошқа нарса йўқ», деди. (Ансорий:) «Таомингни тайёрла, чироғингни ёқ ва болаларинг кечки овқат истаса, уларни ухлатиб қўй», деди. У таомини тайёрлади, чироғини ёқди ва болаларини ухлатди. Сўнг гўё чироғини тўғрилаётгандек туриб, уни ўчирди. Иккови (эр-хотин) меҳмонга ўзлари еяётгандек кўрсатишди ва оч ҳолда тунашди. Тонг отганда, у (ансорий) Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига борди. У зот: «Бу кеча Аллоҳ иккингизнинг қилганингиздан кулди (рози бўлди)» — ёки: «ҳайратланди» — дедилар. Шунда Аллоҳ: «...улар ўзларида эҳтиёж бўлса-да, (муҳожирларни) ўзларидан устун қўядилар. Ким ўз нафсининг бахиллигидан сақланса, ана ўшалар нажот топувчилардир» (Ҳашр сураси, 9) (оятини) нозил қилди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَتَى جِبْرِيلُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذِهِ خَدِيجَةُ قَدْ أَتَتْ مَعَهَا إِنَاءٌ فِيهِ إِدَامٌ أَوْ طَعَامٌ أَوْ شَرَابٌ، فَإِذَا هِيَ أَتَتْكَ فَاقْرَأْ عَلَيْهَا السَّلاَمَ مِنْ رَبِّهَا وَمِنِّي، وَبَشِّرْهَا بِبَيْتٍ فِي الْجَنَّةِ مِنْ قَصَبٍ، لاَ صَخَبَ فِيهِ وَلاَ نَصَبَ.
Jibril Paygʻambar ﷺning oldilariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, mana bu Xadija keldi, u bilan birga ichida laʼzzatli ozuqa yoki taom yoki ichimlik boʻlgan bir idish bor. U sizning oldingizga kelganda, unga Robbisidan va mendan salom yetkazing va uni jannatda qamishdan (qurilgan) bir uy bilan xushxabarlang — unda na shovqin, na charchoq bordir», dedi.Жибрил Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мана бу Хадижа келди, у билан бирга ичида лаъззатли озуқа ёки таом ёки ичимлик бўлган бир идиш бор. У сизнинг олдингизга келганда, унга Роббисидан ва мендан салом етказинг ва уни жаннатда қамишдан (қурилган) бир уй билан хушхабарланг — унда на шовқин, на чарчоқ бордир», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَصْدَقُ كَلِمَةٍ قَالَهَا الشَّاعِرُ كَلِمَةُ لَبِيدٍ أَلاَ كُلُّ شَىْءٍ مَا خَلاَ اللَّهَ بَاطِلٌ وَكَادَ أُمَيَّةُ بْنُ أَبِي الصَّلْتِ أَنْ يُسْلِمَ ".
Paygʻambar ﷺ: «Shoirning aytgan eng rost soʻzi Labidning soʻzidir: ‹Ogoh boʻlingki, Allohdan boshqa har bir narsa botildir›. Umayya ibn Abus-Salt esa islom (qabul qilish)ga yaqin (qolgan) edi», dedilar.Пайғамбар ﷺ: «Шоирнинг айтган энг рост сўзи Лабиднинг сўзидир: ‹Огоҳ бўлингки, Аллоҳдан бошқа ҳар бир нарса ботилдир›. Умайя ибн Абус-Салт эса ислом (қабул қилиш)га яқин (қолган) эди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي جَدِّي، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه أَنَّهُ كَانَ يَحْمِلُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِدَاوَةً لِوَضُوئِهِ وَحَاجَتِهِ، فَبَيْنَمَا هُوَ يَتْبَعُهُ بِهَا فَقَالَ " مَنْ هَذَا ". فَقَالَ أَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ. فَقَالَ " ابْغِنِي أَحْجَارًا أَسْتَنْفِضْ بِهَا، وَلاَ تَأْتِنِي بِعَظْمٍ وَلاَ بِرَوْثَةٍ ". فَأَتَيْتُهُ بِأَحْجَارٍ أَحْمِلُهَا فِي طَرَفِ ثَوْبِي حَتَّى وَضَعْتُ إِلَى جَنْبِهِ ثُمَّ انْصَرَفْتُ، حَتَّى إِذَا فَرَغَ مَشَيْتُ، فَقُلْتُ مَا بَالُ الْعَظْمِ وَالرَّوْثَةِ قَالَ " هُمَا مِنْ طَعَامِ الْجِنِّ، وَإِنَّهُ أَتَانِي وَفْدُ جِنِّ نَصِيبِينَ وَنِعْمَ الْجِنُّ، فَسَأَلُونِي الزَّادَ، فَدَعَوْتُ اللَّهَ لَهُمْ أَنْ لاَ يَمُرُّوا بِعَظْمٍ وَلاَ بِرَوْثَةٍ إِلاَّ وَجَدُوا عَلَيْهَا طَعَامًا ".
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺ bilan birga u zotning tahorati va hojatlari uchun bir suv idishi (idova) koʻtarib yurardi. U shu (idish) bilan u zotning ortidan ergashib borayotganida, u zot: «Bu kim?» dedilar. U: «Men Abu Hurayraman», dedi. U zot: «Menga (tozalanish uchun) toshlar topib kel, ammo menga suyak ham, tezak ham keltirma», dedilar. Men u zotga koʻylagimning chetida koʻtarib toshlar keltirdim va ularni u zotning yoniga qoʻyib, soʻng (uzoqlashib) ketdim. U zot (hojatdan) farogʻat boʻlganlarida, men (yana) yurdim va: «Suyak bilan tezakda nima (hikmat) bor (nega manʼ qildingiz)?» dedim. U zot: «Ular jinlarning taomidir. Menga Nasibin jinlarining (elchi) vakillari kelgan edi — ular qanday ham yaxshi jinlar! — ular mendan ozuqa soʻrashdi. Men ular uchun Allohga duo qildimki, ular biror suyak yoki tezak yonidan oʻtmasinlar, magar ularning ustida (oʻzlari uchun) taom topsinlar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺ билан бирга у зотнинг таҳорати ва ҳожатлари учун бир сув идиши (идова) кўтариб юрарди. У шу (идиш) билан у зотнинг ортидан эргашиб бораётганида, у зот: «Бу ким?» дедилар. У: «Мен Абу Ҳурайраман», деди. У зот: «Менга (тозаланиш учун) тошлар топиб кел, аммо менга суяк ҳам, тезак ҳам келтирма», дедилар. Мен у зотга кўйлагимнинг четида кўтариб тошлар келтирдим ва уларни у зотнинг ёнига қўйиб, сўнг (узоқлашиб) кетдим. У зот (ҳожатдан) фароғат бўлганларида, мен (яна) юрдим ва: «Суяк билан тезакда нима (ҳикмат) бор (нега манъ қилдингиз)?» дедим. У зот: «Улар жинларнинг таомидир. Менга Насибин жинларининг (элчи) вакиллари келган эди — улар қандай ҳам яхши жинлар! — улар мендан озуқа сўрашди. Мен улар учун Аллоҳга дуо қилдимки, улар бирор суяк ёки тезак ёнидан ўтмасинлар, магар уларнинг устида (ўзлари учун) таом топсинлар», дедилар.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَابْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَخْبَرَهُمَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَعَى لَهُمُ النَّجَاشِيَّ صَاحِبَ الْحَبَشَةِ فِي الْيَوْمِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ، وَقَالَ " اسْتَغْفِرُوا لأَخِيكُمْ ".
Rasululloh ﷺ ularga Habashiston (podshohi) Najoshiyning vafotini u vafot etgan kunda xabar berdilar (taʼziya bildirdilar) va: «Birodaringiz uchun magʻfirat soʻranglar», dedilar.Расулуллоҳ ﷺ уларга Ҳабашистон (подшоҳи) Нажошийнинг вафотини у вафот этган кунда хабар бердилар (таъзия билдирдилар) ва: «Биродарингиз учун мағфират сўранглар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ أَرَادَ حُنَيْنًا " مَنْزِلُنَا غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِخَيْفِ بَنِي كِنَانَةَ، حَيْثُ تَقَاسَمُوا عَلَى الْكُفْرِ ".
Rasululloh ﷺ Hunaynni (irodalab) istaganlarida: «Inshaalloh, ertaga manzilimiz Bani Kinana xiyfida (vodiysida) — ular kufr ustiga ahd-qasam qilishgan joyda boʻladi», dedilar.Расулуллоҳ ﷺ Ҳунайнни (иродалаб) истаганларида: «Иншааллоҳ, эртага манзилимиз Бани Кинана хийфида (водийсида) — улар куфр устига аҳд-қасам қилишган жойда бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا قُرَّةُ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَوْ آمَنَ بِي عَشَرَةٌ مِنَ الْيَهُودِ لآمَنَ بِي الْيَهُودُ ".
Paygʻambar ﷺ: «Agar menga yahudlardan oʻn (kishi) iymon keltirganida, (barcha) yahudlar menga iymon keltirardi», dedilar.Пайғамбар ﷺ: «Агар менга яҳудлардан ўн (киши) иймон келтирганида, (барча) яҳудлар менга иймон келтирарди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيُّ، حَلِيفُ بَنِي زُهْرَةَ ـ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَشَرَةً عَيْنًا، وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَاصِمَ بْنَ ثَابِتٍ الأَنْصَارِيَّ، جَدَّ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، حَتَّى إِذَا كَانُوا بِالْهَدَةِ بَيْنَ عُسْفَانَ وَمَكَّةَ ذُكِرُوا لِحَىٍّ مِنْ هُذَيْلٍ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو لِحْيَانَ، فَنَفَرُوا لَهُمْ بِقَرِيبٍ مِنْ مِائَةِ رَجُلٍ رَامٍ، فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ حَتَّى وَجَدُوا مَأْكَلَهُمُ التَّمْرَ فِي مَنْزِلٍ نَزَلُوهُ فَقَالُوا تَمْرُ يَثْرِبَ. فَاتَّبَعُوا آثَارَهُمْ، فَلَمَّا حَسَّ بِهِمْ عَاصِمٌ وَأَصْحَابُهُ لَجَئُوا إِلَى مَوْضِعٍ، فَأَحَاطَ بِهِمُ الْقَوْمُ، فَقَالُوا لَهُمْ انْزِلُوا فَأَعْطُوا بِأَيْدِيكُمْ وَلَكُمُ الْعَهْدُ وَالْمِيثَاقُ أَنْ لاَ نَقْتُلَ مِنْكُمْ أَحَدًا. فَقَالَ عَاصِمُ بْنُ ثَابِتٍ أَيُّهَا الْقَوْمُ، أَمَّا أَنَا فَلاَ أَنْزِلُ فِي ذِمَّةِ كَافِرٍ. ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَخْبِرْ عَنَّا نَبِيَّكَ صلى الله عليه وسلم. فَرَمَوْهُمْ بِالنَّبْلِ، فَقَتَلُوا عَاصِمًا، وَنَزَلَ إِلَيْهِمْ ثَلاَثَةُ نَفَرٍ عَلَى الْعَهْدِ وَالْمِيثَاقِ، مِنْهُمْ خُبَيْبٌ وَزَيْدُ بْنُ الدَّثِنَةِ، وَرَجُلٌ آخَرُ، فَلَمَّا اسْتَمْكَنُوا مِنْهُمْ أَطْلَقُوا أَوْتَارَ قِسِيِّهِمْ فَرَبَطُوهُمْ بِهَا. قَالَ الرَّجُلُ الثَّالِثُ هَذَا أَوَّلُ الْغَدْرِ، وَاللَّهِ لاَ أَصْحَبُكُمْ، إِنَّ لِي بِهَؤُلاَءِ أُسْوَةً. يُرِيدُ الْقَتْلَى، فَجَرَّرُوهُ وَعَالَجُوهُ، فَأَبَى أَنْ يَصْحَبَهُمْ، فَانْطُلِقَ بِخُبَيْبٍ وَزَيْدِ بْنِ الدَّثِنَةِ حَتَّى بَاعُوهُمَا بَعْدَ وَقْعَةِ بَدْرٍ، فَابْتَاعَ بَنُو الْحَارِثِ بْنِ عَامِرِ بْنِ نَوْفَلٍ خُبَيْبًا، وَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ قَتَلَ الْحَارِثَ بْنَ عَامِرٍ يَوْمَ بَدْرٍ، فَلَبِثَ خُبَيْبٌ عِنْدَهُمْ أَسِيرًا حَتَّى أَجْمَعُوا قَتْلَهُ، فَاسْتَعَارَ مِنْ بَعْضِ بَنَاتِ الْحَارِثِ مُوسَى يَسْتَحِدُّ بِهَا فَأَعَارَتْهُ، فَدَرَجَ بُنَىٌّ لَهَا وَهْىَ غَافِلَةٌ حَتَّى أَتَاهُ، فَوَجَدَتْهُ مُجْلِسَهُ عَلَى فَخِذِهِ وَالْمُوسَى بِيَدِهِ قَالَتْ فَفَزِعْتُ فَزْعَةً عَرَفَهَا خُبَيْبٌ فَقَالَ أَتَخْشَيْنَ أَنْ أَقْتُلَهُ مَا كُنْتُ لأَفْعَلَ ذَلِكَ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ أَسِيرًا قَطُّ خَيْرًا مِنْ خُبَيْبٍ، وَاللَّهِ لَقَدْ وَجَدْتُهُ يَوْمًا يَأْكُلُ قِطْفًا مِنْ عِنَبٍ فِي يَدِهِ، وَإِنَّهُ لَمُوثَقٌ بِالْحَدِيدِ، وَمَا بِمَكَّةَ مِنْ ثَمَرَةٍ وَكَانَتْ تَقُولُ إِنَّهُ لَرِزْقٌ رَزَقَهُ اللَّهُ خُبَيْبًا، فَلَمَّا خَرَجُوا بِهِ مِنَ الْحَرَمِ لِيَقْتُلُوهُ فِي الْحِلِّ قَالَ لَهُمْ خُبَيْبٌ دَعُونِي أُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ. فَتَرَكُوهُ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ، فَقَالَ وَاللَّهِ لَوْلاَ أَنْ تَحْسِبُوا أَنَّ مَا بِي جَزَعٌ لَزِدْتُ، ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَحْصِهِمْ عَدَدًا، وَاقْتُلْهُمْ بَدَدًا، وَلاَ تُبْقِ مِنْهُمْ أَحَدًا. ثُمَّ أَنْشَأَ يَقُولُ فَلَسْتُ أُبَالِي حِينَ أُقْتَلُ مُسْلِمًا عَلَى أَىِّ جَنْبٍ كَانَ لِلَّهِ مَصْرَعِي وَذَلِكَ فِي ذَاتِ الإِلَهِ وَإِنْ يَشَأْ يُبَارِكْ عَلَى أَوْصَالِ شِلْوٍ مُمَزَّعِ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ أَبُو سِرْوَعَةَ عُقْبَةُ بْنُ الْحَارِثِ، فَقَتَلَهُ وَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ سَنَّ لِكُلِّ مُسْلِمٍ قُتِلَ صَبْرًا الصَّلاَةَ، وَأَخْبَرَ أَصْحَابَهُ يَوْمَ أُصِيبُوا خَبَرَهُمْ، وَبَعَثَ نَاسٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلَى عَاصِمِ بْنِ ثَابِتٍ حِينَ حُدِّثُوا أَنَّهُ قُتِلَ أَنْ يُؤْتَوْا بِشَىْءٍ مِنْهُ يُعْرَفُ، وَكَانَ قَتَلَ رَجُلاً عَظِيمًا مِنْ عُظَمَائِهِمْ، فَبَعَثَ اللَّهُ لِعَاصِمٍ مِثْلَ الظُّلَّةِ مِنَ الدَّبْرِ، فَحَمَتْهُ مِنْ رُسُلِهِمْ، فَلَمْ يَقْدِرُوا أَنْ يَقْطَعُوا مِنْهُ شَيْئًا. وَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ ذَكَرُوا مُرَارَةَ بْنَ الرَّبِيعِ الْعَمْرِيَّ وَهِلاَلَ بْنَ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيَّ، رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا.
Rasululloh ﷺ oʻnta josus (kuzatuvchi) yubordilar va ularga ansoriy Osim ibn Sobitni — Osim ibn Umar ibn Xattobning bobosini — amir (boshliq) qildilar. To ular Usfon bilan Makka orasidagi Hada (degan joy)ga yetganlarida, ular Huzayldan boʻlgan, Bani Lihyon deb ataladigan bir qabilaga (xabar qilib) zikr qilindi. Ular ularga (qarshi) yuzga yaqin oʻq otuvchi kishi bilan (otlanib) chiqishdi va ularning izlaridan ketdilar, to ular (musulmonlar) tushgan bir manzilda ularning yegani — xurmoni topib: «Yasrib (Madina) xurmosi!» deyishdi va izlaridan ergashdilar. Osim va sheriklari ularni sezganlarida, bir (baland) joyga panoh oldilar. Qavm ularni oʻrab oldi va ularga: «Tushinglar va qoʻllaringizni (taslim qilib) bering, sizlarga ahd va paymon (beramiz)ki, sizlardan hech kimni oʻldirmaymiz», deyishdi. Osim ibn Sobit: «Ey qavm, men esa kofirning zimmasiga (omoniga ishonib) tushmayman. Allohim, biz haqimizda paygʻambaringga ﷺ xabar ber», dedi. Ular ularni oʻq bilan otib, Osimni oʻldirishdi. Ahd va paymon ustiga ulardan uch kishi tushdi — ular orasida Xubayb, Zayd ibn Dasina va yana bir kishi (bor edi). Qachonki (qavm) ulardan (toʻla) qoʻlga olgach, kamonlarining ipini yechib, ular bilan ularni bogʻlashdi. Uchinchi kishi: «Bu xiyonatning boshlanishi; Allohga qasamki, men sizlarga hamroh boʻlmayman. Mana bularda (oʻ ldirilganlarda) men uchun (oʻrnak) namuna bor», dedi — u oʻliklarni nazarda tutardi. Ular uni sudrab, (koʻndirishga) urinishdi, ammo u ularga hamroh boʻlishdan bosh tortdi (va oʻldirildi). Xubayb va Zayd ibn Dasina (Makkaga) olib ketilib, Badr voqeasidan keyin ikkovini sotishdi. Xubaybni Bani Horis ibn Omir ibn Navfal sotib oldi — Xubayb Badr kuni Horis ibn Omirni oʻldirgan edi. Xubayb ularning huzurida asir boʻlib turdi, to ular uni oʻldirishga jamlanishdi (qaror qilishdi). U Horisning qizlaridan biridan soch (qov) tozalaydigan ustara soʻrab oldi, u (ayol) unga berdi. (Ayolning) bir kichkina oʻgʻli — u (ayol) gʻofil boʻlganida — emaklab uning oldiga bordi. (Ayol) uni Xubaybning tizzasiga oʻtirgan, ustara qoʻlida (boʻlgan) holda topdi. (Ayol) aytdi: Men shunday qoʻrqib ketdimki, Xubayb buni (qoʻrquvni) bilib (sezib): «Uni oʻldirishimdan qoʻrqyapsanmi? Men bunday qilmasdim», dedi. (Ayol) aytdi: Allohga qasamki, men Xubaybdan yaxshiroq biror asirni hech koʻrmaganman. Allohga qasamki, men uni bir kuni qoʻlidagi bir bosh uzumni yeyayotgan holda topdim — holbuki u temir (kishan) bilan bogʻlangan va Makkada (oʻsha paytda) hech qanday meva yoʻq edi. U (ayol): «Bu Alloh Xubaybga rizq qilib bergan rizqdir», derdi. Ular uni oʻldirish uchun Haramdan tashqariga (hil yeriga) chiqarganlarida, Xubayb ularga: «Meni qoʻyinglar, ikki rakat namoz oʻqib olay», dedi. Ular uni qoʻyib berishdi, u ikki rakat (namoz) oʻqidi, soʻng: «Allohga qasamki, sizlar ‹mendagi (kechikish) qoʻrquvdan› deb oʻylab qolmasangiz edi, albatta (yana) koʻproq oʻqirdim», dedi. Soʻng: «Allohim, ularning (sonini) birma-bir sanab (oʻrab) ol, ularni parcha-parcha (tarqoq) qilib oʻldir va ulardan birortasini (tirik) qoldirma», dedi. Soʻng (sheʼr) ayta boshladi: «Musulmon holimda oʻldirilar ekanman, qaysi yonim ustida boʻlsa ham — Alloh (yoʻli)dagi oʻlimimga (parvo qilmayman). Bu Alloh zoti (yoʻli)dadir; agar U xohlasa, boʻlak-boʻlak qilingan tananing aʼzolariga (ham) baraka beradi». Soʻng unga Abu Sirvaa Uqba ibn Horis turib (kelib), uni oʻldirdi. Xubayb sabr (asir) holida oʻldiriladigan har bir musulmon uchun (oʻlim oldidan ikki rakat) namozni sunnat qilib (joriy etib) qoʻygan edi. (Paygʻambar ﷺ) sahobalariga ular (Rajiʼ ahli) musibatga uchragan kuni ularning xabarini (oʻsha onda) xabar bergan edilar. Qurayshdan baʼzi odamlar Osim ibn Sobitga — u oʻldirilgani aytilganda — undan tanib olinadigan biror (aʼzo) keltirilishi uchun (odam) yuborishdi, chunki u ularning ulugʻlaridan bir ulugʻ kishini oʻldirgan edi. Shunda Alloh Osim (jasadi) uchun ariga (asalariga) oʻxshash bir soyabon (toʻda) yubordi, u uni ularning elchilaridan himoya qildi, ular undan biror narsa kesib ololmadilar. Kaʼb ibn Molik (esa, Tabuk haqidagi hadisida) Murora ibn Robiʼ al-Amriy va Hilol ibn Umayya al-Voqifiyni — Badrda qatnashgan ikki solih kishini — zikr qildi.Расулуллоҳ ﷺ ўнта жосус (кузатувчи) юбордилар ва уларга ансорий Осим ибн Собитни — Осим ибн Умар ибн Хаттобнинг бобосини — амир (бошлиқ) қилдилар. То улар Усфон билан Макка орасидаги Ҳада (деган жой)га етганларида, улар Ҳузайлдан бўлган, Бани Лиҳён деб аталадиган бир қабилага (хабар қилиб) зикр қилинди. Улар уларга (қарши) юзга яқин ўқ отувчи киши билан (отланиб) чиқишди ва уларнинг изларидан кетдилар, то улар (мусулмонлар) тушган бир манзилда уларнинг егани — хурмони топиб: «Ясриб (Мадина) хурмоси!» дейишди ва изларидан эргашдилар. Осим ва шериклари уларни сезганларида, бир (баланд) жойга паноҳ олдилар. Қавм уларни ўраб олди ва уларга: «Тушинглар ва қўлларингизни (таслим қилиб) беринг, сизларга аҳд ва паймон (берамиз)ки, сизлардан ҳеч кимни ўлдирмаймиз», дейишди. Осим ибн Собит: «Эй қавм, мен эса кофирнинг зиммасига (омонига ишониб) тушмайман. Аллоҳим, биз ҳақимизда пайғамбарингга ﷺ хабар бер», деди. Улар уларни ўқ билан отиб, Осимни ўлдиришди. Аҳд ва паймон устига улардан уч киши тушди — улар орасида Хубайб, Зайд ибн Дасина ва яна бир киши (бор эди). Қачонки (қавм) улардан (тўла) қўлга олгач, камонларининг ипини ечиб, улар билан уларни боғлашди. Учинчи киши: «Бу хиёнатнинг бошланиши; Аллоҳга қасамки, мен сизларга ҳамроҳ бўлмайман. Мана буларда (ў лдирилганларда) мен учун (ўрнак) намуна бор», деди — у ўликларни назарда тутарди. Улар уни судраб, (кўндиришга) уринишди, аммо у уларга ҳамроҳ бўлишдан бош тортди (ва ўлдирилди). Хубайб ва Зайд ибн Дасина (Маккага) олиб кетилиб, Бадр воқеасидан кейин икковини сотишди. Хубайбни Бани Ҳорис ибн Омир ибн Навфал сотиб олди — Хубайб Бадр куни Ҳорис ибн Омирни ўлдирган эди. Хубайб уларнинг ҳузурида асир бўлиб турди, то улар уни ўлдиришга жамланишди (қарор қилишди). У Ҳориснинг қизларидан биридан соч (қов) тозалайдиган устара сўраб олди, у (аёл) унга берди. (Аёлнинг) бир кичкина ўғли — у (аёл) ғофил бўлганида — эмаклаб унинг олдига борди. (Аёл) уни Хубайбнинг тиззасига ўтирган, устара қўлида (бўлган) ҳолда топди. (Аёл) айтди: Мен шундай қўрқиб кетдимки, Хубайб буни (қўрқувни) билиб (сезиб): «Уни ўлдиришимдан қўрқяпсанми? Мен бундай қилмасдим», деди. (Аёл) айтди: Аллоҳга қасамки, мен Хубайбдан яхшироқ бирор асирни ҳеч кўрмаганман. Аллоҳга қасамки, мен уни бир куни қўлидаги бир бош узумни еяётган ҳолда топдим — ҳолбуки у темир (кишан) билан боғланган ва Маккада (ўша пайтда) ҳеч қандай мева йўқ эди. У (аёл): «Бу Аллоҳ Хубайбга ризқ қилиб берган ризқдир», дерди. Улар уни ўлдириш учун Ҳарамдан ташқарига (ҳил ерига) чиқарганларида, Хубайб уларга: «Мени қўйинглар, икки ракат намоз ўқиб олай», деди. Улар уни қўйиб беришди, у икки ракат (намоз) ўқиди, сўнг: «Аллоҳга қасамки, сизлар ‹мендаги (кечикиш) қўрқувдан› деб ўйлаб қолмасангиз эди, албатта (яна) кўпроқ ўқирдим», деди. Сўнг: «Аллоҳим, уларнинг (сонини) бирма-бир санаб (ўраб) ол, уларни парча-парча (тарқоқ) қилиб ўлдир ва улардан бирортасини (тирик) қолдирма», деди. Сўнг (шеър) айта бошлади: «Мусулмон ҳолимда ўлдирилар эканман, қайси ёним устида бўлса ҳам — Аллоҳ (йўли)даги ўлимимга (парво қилмайман). Бу Аллоҳ зоти (йўли)дадир; агар У хоҳласа, бўлак-бўлак қилинган тананинг аъзоларига (ҳам) барака беради». Сўнг унга Абу Сирваа Уқба ибн Ҳорис туриб (келиб), уни ўлдирди. Хубайб сабр (асир) ҳолида ўлдириладиган ҳар бир мусулмон учун (ўлим олдидан икки ракат) намозни суннат қилиб (жорий этиб) қўйган эди. (Пайғамбар ﷺ) саҳобаларига улар (Ражиъ аҳли) мусибатга учраган куни уларнинг хабарини (ўша онда) хабар берган эдилар. Қурайшдан баъзи одамлар Осим ибн Собитга — у ўлдирилгани айтилганда — ундан таниб олинадиган бирор (аъзо) келтирилиши учун (одам) юборишди, чунки у уларнинг улуғларидан бир улуғ кишини ўлдирган эди. Шунда Аллоҳ Осим (жасади) учун арига (асаларига) ўхшаш бир соябон (тўда) юборди, у уни уларнинг элчиларидан ҳимоя қилди, улар ундан бирор нарса кесиб ололмадилар. Каъб ибн Молик (эса, Табук ҳақидаги ҳадисида) Мурора ибн Робиъ ал-Амрий ва Ҳилол ибн Умайя ал-Воқифийни — Бадрда қатнашган икки солиҳ кишини — зикр қилди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ هَمَّامٍ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اشْتَدَّ غَضَبُ اللَّهِ عَلَى قَوْمٍ فَعَلُوا بِنَبِيِّهِ ـ يُشِيرُ إِلَى رَبَاعِيَتِهِ ـ اشْتَدَّ غَضَبُ اللَّهِ عَلَى رَجُلٍ يَقْتُلُهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَبِيلِ اللَّهِ ".
Rasululloh ﷺ: «Bir qavmga — paygʻambariga (shunday ish) qilganlari uchun — Allohning gʻazabi qattiq boʻldi», dedilar (u zot oʻzlarining (sindirilgan) old tishlariga ishora qildilar). «Rasululloh ﷺ Alloh yoʻlida oʻldiradigan bir kishiga (ham) Allohning gʻazabi qattiq boʻldi» (dedilar).Расулуллоҳ ﷺ: «Бир қавмга — пайғамбарига (шундай иш) қилганлари учун — Аллоҳнинг ғазаби қаттиқ бўлди», дедилар (у зот ўзларининг (синдирилган) олд тишларига ишора қилдилар). «Расулуллоҳ ﷺ Аллоҳ йўлида ўлдирадиган бир кишига (ҳам) Аллоҳнинг ғазаби қаттиқ бўлди» (дедилар).
حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي سُفْيَانَ الثَّقَفِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَعَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سَرِيَّةً عَيْنًا، وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَاصِمَ بْنَ ثَابِتٍ ـ وَهْوَ جَدُّ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ ـ فَانْطَلَقُوا حَتَّى إِذَا كَانَ بَيْنَ عُسْفَانَ وَمَكَّةَ ذُكِرُوا لَحِيٍّ مِنْ هُذَيْلٍ، يُقَالُ لَهُمْ بَنُو لَحْيَانَ، فَتَبِعُوهُمْ بِقَرِيبٍ مِنْ مِائَةِ رَامٍ، فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ حَتَّى أَتَوْا مَنْزِلاً نَزَلُوهُ فَوَجَدُوا فِيهِ نَوَى تَمْرٍ تَزَوَّدُوهُ مِنَ الْمَدِينَةِ فَقَالُوا هَذَا تَمْرُ يَثْرِبَ. فَتَبِعُوا آثَارَهُمْ حَتَّى لَحِقُوهُمْ، فَلَمَّا انْتَهَى عَاصِمٌ وَأَصْحَابُهُ لَجَئُوا إِلَى فَدْفَدٍ، وَجَاءَ الْقَوْمُ فَأَحَاطُوا بِهِمْ، فَقَالُوا لَكُمُ الْعَهْدُ وَالْمِيثَاقُ إِنْ نَزَلْتُمْ إِلَيْنَا أَنْ لاَ نَقْتُلَ مِنْكُمْ رَجُلاً. فَقَالَ عَاصِمٌ أَمَّا أَنَا فَلاَ أَنْزِلُ فِي ذِمَّةِ كَافِرٍ، اللَّهُمَّ أَخْبِرْ عَنَّا نَبِيَّكَ. فَقَاتَلُوهُمْ حَتَّى قَتَلُوا عَاصِمًا فِي سَبْعَةِ نَفَرٍ بِالنَّبْلِ، وَبَقِيَ خُبَيْبٌ، وَزَيْدٌ وَرَجُلٌ آخَرُ، فَأَعْطَوْهُمُ الْعَهْدَ وَالْمِيثَاقَ، فَلَمَّا أَعْطَوْهُمُ الْعَهْدَ وَالْمِيثَاقَ نَزَلُوا إِلَيْهِمْ، فَلَمَّا اسْتَمْكَنُوا مِنْهُمْ حَلُّوا أَوْتَارَ قِسِيِّهِمْ فَرَبَطُوهُمْ بِهَا. فَقَالَ الرَّجُلُ الثَّالِثُ الَّذِي مَعَهُمَا هَذَا أَوَّلُ الْغَدْرِ. فَأَبَى أَنْ يَصْحَبَهُمْ فَجَرَّرُوهُ وَعَالَجُوهُ عَلَى أَنْ يَصْحَبَهُمْ، فَلَمْ يَفْعَلْ، فَقَتَلُوهُ، وَانْطَلَقُوا بِخُبَيْبٍ وَزَيْدٍ حَتَّى بَاعُوهُمَا بِمَكَّةَ، فَاشْتَرَى خُبَيْبًا بَنُو الْحَارِثِ بْنِ عَامِرِ بْنِ نَوْفَلٍ، وَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ قَتَلَ الْحَارِثَ يَوْمَ بَدْرٍ، فَمَكَثَ عِنْدَهُمْ أَسِيرًا حَتَّى إِذَا أَجْمَعُوا قَتْلَهُ اسْتَعَارَ مُوسَى مِنْ بَعْضِ بَنَاتِ الْحَارِثِ أَسْتَحِدَّ بِهَا فَأَعَارَتْهُ، قَالَتْ فَغَفَلْتُ عَنْ صَبِيٍّ لِي فَدَرَجَ إِلَيْهِ حَتَّى أَتَاهُ، فَوَضَعَهُ عَلَى فَخِذِهِ، فَلَمَّا رَأَيْتُهُ فَزِعْتُ فَزْعَةً عَرَفَ ذَاكَ مِنِّي، وَفِي يَدِهِ الْمُوسَى فَقَالَ أَتَخْشَيْنَ أَنْ أَقْتُلَهُ مَا كُنْتُ لأَفْعَلَ ذَاكِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ. وَكَانَتْ تَقُولُ مَا رَأَيْتُ أَسِيرًا قَطُّ خَيْرًا مِنْ خُبَيْبٍ، لَقَدْ رَأَيْتُهُ يَأْكُلُ مِنْ قِطْفِ عِنَبٍ، وَمَا بِمَكَّةَ يَوْمَئِذٍ ثَمَرَةٌ، وَإِنَّهُ لَمُوثَقٌ فِي الْحَدِيدِ، وَمَا كَانَ إِلاَّ رِزْقٌ رَزَقَهُ اللَّهُ، فَخَرَجُوا بِهِ مِنَ الْحَرَمِ، لِيَقْتُلُوهُ فَقَالَ دَعُونِي أُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ. ثُمَّ انْصَرَفَ إِلَيْهِمْ فَقَالَ لَوْلاَ أَنْ تَرَوْا أَنَّ مَا بِي جَزَعٌ مِنَ الْمَوْتِ، لَزِدْتُ. فَكَانَ أَوَّلَ مَنْ سَنَّ الرَّكْعَتَيْنِ عِنْدَ الْقَتْلِ هُوَ، ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَحْصِهِمْ عَدَدًا ثُمَّ قَالَ مَا أُبَالِي حِينَ أُقْتَلُ مُسْلِمًا عَلَى أَىِّ شِقٍّ كَانَ لِلَّهِ مَصْرَعِي وَذَلِكَ فِي ذَاتِ الإِلَهِ وَإِنْ يَشَأْ يُبَارِكْ عَلَى أَوْصَالِ شِلْوٍ مُمَزَّعِ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ عُقْبَةُ بْنُ الْحَارِثِ فَقَتَلَهُ، وَبَعَثَ قُرَيْشٌ إِلَى عَاصِمٍ لِيُؤْتَوْا بِشَىْءٍ مِنْ جَسَدِهِ يَعْرِفُونَهُ، وَكَانَ عَاصِمٌ قَتَلَ عَظِيمًا مِنْ عُظَمَائِهِمْ يَوْمَ بَدْرٍ، فَبَعَثَ اللَّهُ عَلَيْهِ مِثْلَ الظُّلَّةِ مِنَ الدَّبْرِ، فَحَمَتْهُ مِنْ رُسُلِهِمْ، فَلَمْ يَقْدِرُوا مِنْهُ عَلَى شَىْءٍ.
Paygʻambar ﷺ bir sariyya (otryad)ni josus (kuzatuvchi) qilib yuborib, ularga Osim ibn Sobitni — u Osim ibn Umar ibn Xattobning bobosidir — amir qildilar. Ular yurib, Usfon bilan Makka orasiga yetganlarida, Huzayldan boʻlgan, Bani Lihyon deb ataladigan bir qabilaga (xabar qilib) zikr qilindi. Ular ularning ortidan yuzga yaqin oʻq otuvchi bilan ergashib, ularning izlaridan ketishdi, to ular (musulmonlar) tushgan bir manzilga yetib, unda Madinadan ozuqa qilib olgan xurmoning danaklarini topib: «Bu Yasrib (Madina) xurmosi!» deyishdi. Ular izlaridan ergashib, ularga yetib oldilar. Osim va sheriklari (buni) sezganlarida, bir tepalikka panoh oldilar. Qavm kelib, ularni oʻrab oldi va: «Sizlarga ahd va paymon (boʻlsin)ki, bizning oldimizga tushsangiz, sizlardan bir kishini ham oʻldirmaymiz», deyishdi. Osim: «Men esa kofirning zimmasiga (omoniga ishonib) tushmayman. Allohim, biz haqimizda paygʻambaringga xabar ber», dedi. Ular jang qilib, Osimni yetti kishi bilan birga oʻq bilan oʻldirishdi. Xubayb, Zayd va yana bir kishi qoldi. (Qavm) ularga ahd va paymon berdi. Ahd va paymon berganlarida, (haligilar) ularning oldiga tushdilar. Qachonki (qavm) ulardan toʻla qoʻlga olgach, kamonlarining iplarini yechib, ular bilan ularni bogʻlashdi. Ular bilan boʻlgan uchinchi kishi: «Bu xiyonatning boshlanishi», dedi va ularga hamroh boʻlishdan bosh tortdi. Ular uni sudrab, hamroh boʻlishga (majburlashga) urinishdi, ammo u qilmadi, shunda uni oʻldirishdi. Ular Xubayb va Zaydni olib ketib, ularni Makkada sotishdi. Xubaybni Bani Horis ibn Omir ibn Navfal sotib oldi — Xubayb Badr kuni Horisni oʻldirgan edi. U ularning huzurida asir boʻlib turdi, to ular uni oʻldirishga jamlanishdi (qaror qilishdi). U Horisning qizlaridan biridan soch (qov) tozalaydigan ustara soʻrab oldi, u berdi. (Ayol) aytdi: Men kichkina bolamdan gʻofil boʻ ldim, u emaklab uning oldiga bordi, u (Xubayb) uni tizzasiga oʻtqazdi. Men buni koʻrib, shunday qoʻrqib ketdimki, u buni mendan bildi (sezdi) — qoʻlida ustara bor edi. U: «Uni oʻldirishimdan qoʻrqyapsanmi? Men — inshaalloh — bunday qilmasdim», dedi. (Ayol) shunday derdi: «Men Xubaybdan yaxshiroq biror asirni hech koʻrmaganman. Men uni bir bosh uzumdan yeyayotgan holda koʻrdim — holbuki oʻsha kunlari Makkada (hech qanday) meva yoʻq, u temir (kishan) bilan bogʻlangan edi. Bu faqat Alloh unga bergan rizq edi». Ular uni oʻldirish uchun Haramdan tashqariga chiqarishdi. U: «Meni qoʻyinglar, ikki rakat namoz oʻqib olay», dedi. Soʻng ular tomon (qaytib): «Sizlar ‹mendagi oʻlimdan qoʻrquv (kechiktirdi)› deb koʻrmasangiz edi, albatta koʻproq (oʻqirdim)», dedi. U oʻlim oldida ikki rakat (namoz)ni birinchi boʻlib sunnat qilgan (joriy etgan) kishi edi. Soʻng: «Allohim, ularning (sonini) birma-bir sanab ol», dedi. Soʻng (sheʼr aytdi): «Musulmon holimda oʻldirilar ekanman, qaysi yonim ustida boʻlsa ham — Alloh (yoʻli)dagi oʻlimimga (parvo qilmayman). Bu Alloh zoti (yoʻli)dadir; agar U xohlasa, boʻlak-boʻlak qilingan tananing aʼzolariga (ham) baraka beradi». Soʻng unga Uqba ibn Horis turib (kelib), uni oʻldirdi. Quraysh Osim(ning jasadi)ga — undan tanib olinadigan biror narsa keltirilishi uchun (odam) yuborishdi, chunki Osim Badr kuni ularning ulugʻlaridan birini oʻldirgan edi. Shunda Alloh uning (jasadi) ustiga ariga (asalariga) oʻxshash bir soyabon (toʻda) yubordi, u uni ularning elchilaridan himoya qildi, ular undan biror narsa(ga) qodir boʻlolmadilar (kesib ololmadilar).Пайғамбар ﷺ бир сарийя (отряд)ни жосус (кузатувчи) қилиб юбориб, уларга Осим ибн Собитни — у Осим ибн Умар ибн Хаттобнинг бобосидир — амир қилдилар. Улар юриб, Усфон билан Макка орасига етганларида, Ҳузайлдан бўлган, Бани Лиҳён деб аталадиган бир қабилага (хабар қилиб) зикр қилинди. Улар уларнинг ортидан юзга яқин ўқ отувчи билан эргашиб, уларнинг изларидан кетишди, то улар (мусулмонлар) тушган бир манзилга етиб, унда Мадинадан озуқа қилиб олган хурмонинг данакларини топиб: «Бу Ясриб (Мадина) хурмоси!» дейишди. Улар изларидан эргашиб, уларга етиб олдилар. Осим ва шериклари (буни) сезганларида, бир тепаликка паноҳ олдилар. Қавм келиб, уларни ўраб олди ва: «Сизларга аҳд ва паймон (бўлсин)ки, бизнинг олдимизга тушсангиз, сизлардан бир кишини ҳам ўлдирмаймиз», дейишди. Осим: «Мен эса кофирнинг зиммасига (омонига ишониб) тушмайман. Аллоҳим, биз ҳақимизда пайғамбарингга хабар бер», деди. Улар жанг қилиб, Осимни етти киши билан бирга ўқ билан ўлдиришди. Хубайб, Зайд ва яна бир киши қолди. (Қавм) уларга аҳд ва паймон берди. Аҳд ва паймон берганларида, (ҳалигилар) уларнинг олдига тушдилар. Қачонки (қавм) улардан тўла қўлга олгач, камонларининг ипларини ечиб, улар билан уларни боғлашди. Улар билан бўлган учинчи киши: «Бу хиёнатнинг бошланиши», деди ва уларга ҳамроҳ бўлишдан бош тортди. Улар уни судраб, ҳамроҳ бўлишга (мажбурлашга) уринишди, аммо у қилмади, шунда уни ўлдиришди. Улар Хубайб ва Зайдни олиб кетиб, уларни Маккада сотишди. Хубайбни Бани Ҳорис ибн Омир ибн Навфал сотиб олди — Хубайб Бадр куни Ҳорисни ўлдирган эди. У уларнинг ҳузурида асир бўлиб турди, то улар уни ўлдиришга жамланишди (қарор қилишди). У Ҳориснинг қизларидан биридан соч (қов) тозалайдиган устара сўраб олди, у берди. (Аёл) айтди: Мен кичкина боламдан ғофил бў лдим, у эмаклаб унинг олдига борди, у (Хубайб) уни тиззасига ўтқазди. Мен буни кўриб, шундай қўрқиб кетдимки, у буни мендан билди (сезди) — қўлида устара бор эди. У: «Уни ўлдиришимдан қўрқяпсанми? Мен — иншааллоҳ — бундай қилмасдим», деди. (Аёл) шундай дерди: «Мен Хубайбдан яхшироқ бирор асирни ҳеч кўрмаганман. Мен уни бир бош узумдан еяётган ҳолда кўрдим — ҳолбуки ўша кунлари Маккада (ҳеч қандай) мева йўқ, у темир (кишан) билан боғланган эди. Бу фақат Аллоҳ унга берган ризқ эди». Улар уни ўлдириш учун Ҳарамдан ташқарига чиқаришди. У: «Мени қўйинглар, икки ракат намоз ўқиб олай», деди. Сўнг улар томон (қайтиб): «Сизлар ‹мендаги ўлимдан қўрқув (кечиктирди)› деб кўрмасангиз эди, албатта кўпроқ (ўқирдим)», деди. У ўлим олдида икки ракат (намоз)ни биринчи бўлиб суннат қилган (жорий этган) киши эди. Сўнг: «Аллоҳим, уларнинг (сонини) бирма-бир санаб ол», деди. Сўнг (шеър айтди): «Мусулмон ҳолимда ўлдирилар эканман, қайси ёним устида бўлса ҳам — Аллоҳ (йўли)даги ўлимимга (парво қилмайман). Бу Аллоҳ зоти (йўли)дадир; агар У хоҳласа, бўлак-бўлак қилинган тананинг аъзоларига (ҳам) барака беради». Сўнг унга Уқба ибн Ҳорис туриб (келиб), уни ўлдирди. Қурайш Осим(нинг жасади)га — ундан таниб олинадиган бирор нарса келтирилиши учун (одам) юборишди, чунки Осим Бадр куни уларнинг улуғларидан бирини ўлдирган эди. Шунда Аллоҳ унинг (жасади) устига арига (асаларига) ўхшаш бир соябон (тўда) юборди, у уни уларнинг элчиларидан ҳимоя қилди, улар ундан бирор нарса(га) қодир бўлолмадилар (кесиб ололмадилар).
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ " لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ، أَعَزَّ جُنْدَهُ، وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَغَلَبَ الأَحْزَابَ وَحْدَهُ، فَلاَ شَىْءَ بَعْدَهُ ".
Rasululloh ﷺ shunday derdilar: «Yolgʻiz Allohdan boʻlak iloh yoʻq; U qoʻshinini aziz qildi, bandasiga nusrat berdi va ahzob (qoʻshinlar)ni yolgʻiz Oʻzi magʻlub qildi. Bas, Undan keyin (kuch-quvvatda) hech narsa yoʻq».Расулуллоҳ ﷺ шундай дердилар: «Ёлғиз Аллоҳдан бўлак илоҳ йўқ; У қўшинини азиз қилди, бандасига нусрат берди ва аҳзоб (қўшинлар)ни ёлғиз Ўзи мағлуб қилди. Бас, Ундан кейин (куч-қувватда) ҳеч нарса йўқ».
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ شَهِدْنَا خَيْبَرَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِرَجُلٍ مِمَّنْ مَعَهُ يَدَّعِي الإِسْلاَمَ " هَذَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ ". فَلَمَّا حَضَرَ الْقِتَالُ قَاتَلَ الرَّجُلُ أَشَدَّ الْقِتَالِ، حَتَّى كَثُرَتْ بِهِ الْجِرَاحَةُ، فَكَادَ بَعْضُ النَّاسِ يَرْتَابُ، فَوَجَدَ الرَّجُلُ أَلَمَ الْجِرَاحَةِ، فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى كِنَانَتِهِ، فَاسْتَخْرَجَ مِنْهَا أَسْهُمًا، فَنَحَرَ بِهَا نَفْسَهُ، فَاشْتَدَّ رِجَالٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، صَدَّقَ اللَّهُ حَدِيثَكَ، انْتَحَرَ فُلاَنٌ فَقَتَلَ نَفْسَهُ. فَقَالَ " قُمْ يَا فُلاَنُ فَأَذِّنْ أَنَّهُ لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلاَّ مُؤْمِنٌ، إِنَّ اللَّهَ يُؤَيِّدُ الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِرِ ". تَابَعَهُ مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ.
(Abu Hurayra aytdi:) Biz Xaybarda (hozir boʻ ldik). Rasululloh ﷺ oʻzlari bilan boʻ lgan, islomni daʼvo qiladigan bir kishi haqida: «Bu doʻzax ahlidandir», dedilar. Jang yetib kelganida, u kishi qattiq jang qildi, to unga jarohat koʻpaydi. Baʼzi odamlar (u zotning soʻziga) shubha qilishga yaqin boʻ ldi. Soʻng u kishi jarohat ogʻriʼgini sezib, qoʻ lini oʻq jamadoniga choʻzdi, undan baʼzi oʻqlarni chiqarib, ular bilan oʻzini (boʻgʻziga) sanchdi (oʻ ldirdi). Musulmonlardan baʼzilari yugurib (u zotning oldiga) keldilar va: «Ey Allohning Rasuli, Alloh sizning soʻzingizni rost (tasdiq) qildi — falonchi oʻzini oʻ ldirdi (anthar qildi)», deyishdi. U zot: «Tur, ey falonchi, nido qilki: jannatga faqat moʻmindan boshqa kishi kirmaydi; albatta Alloh bu dinni fojir (gunohkor) kishi bilan ham qoʻ llar (quvvatlar)», dedilar. Buni Maʼmar (Zuhriydan) qoʻllab-quvvatladi.(Абу Ҳурайра айтди:) Биз Хайбарда (ҳозир бў лдик). Расулуллоҳ ﷺ ўзлари билан бў лган, исломни даъво қиладиган бир киши ҳақида: «Бу дўзах аҳлидандир», дедилар. Жанг етиб келганида, у киши қаттиқ жанг қилди, то унга жароҳат кўпайди. Баъзи одамлар (у зотнинг сўзига) шубҳа қилишга яқин бў лди. Сўнг у киши жароҳат оғриъгини сезиб, қў лини ўқ жамадонига чўзди, ундан баъзи ўқларни чиқариб, улар билан ўзини (бўғзига) санчди (ў лдирди). Мусулмонлардан баъзилари югуриб (у зотнинг олдига) келдилар ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳ сизнинг сўзингизни рост (тасдиқ) қилди — фалончи ўзини ў лдирди (антҳар қилди)», дейишди. У зот: «Тур, эй фалончи, нидо қилки: жаннатга фақат мўминдан бошқа киши кирмайди; албатта Аллоҳ бу динни фожир (гуноҳкор) киши билан ҳам қў ллар (қувватлар)», дедилар. Буни Маъмар (Зуҳрийдан) қўллаб-қувватлади.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، قَالَ حَدَّثَنِي ثَوْرٌ، قَالَ حَدَّثَنِي سَالِمٌ، مَوْلَى ابْنِ مُطِيعٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ افْتَتَحْنَا خَيْبَرَ، وَلَمْ نَغْنَمْ ذَهَبًا وَلاَ فِضَّةً، إِنَّمَا غَنِمْنَا الْبَقَرَ وَالإِبِلَ وَالْمَتَاعَ وَالْحَوَائِطَ، ثُمَّ انْصَرَفْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى وَادِي الْقُرَى، وَمَعَهُ عَبْدٌ لَهُ يُقَالُ لَهُ مِدْعَمٌ، أَهْدَاهُ لَهُ أَحَدُ بَنِي الضِّبَابِ، فَبَيْنَمَا هُوَ يَحُطُّ رَحْلَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ جَاءَهُ سَهْمٌ عَائِرٌ حَتَّى أَصَابَ ذَلِكَ الْعَبْدَ، فَقَالَ النَّاسُ هَنِيئًا لَهُ الشَّهَادَةُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " بَلَى وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، إِنَّ الشَّمْلَةَ الَّتِي أَصَابَهَا يَوْمَ خَيْبَرَ مِنَ الْمَغَانِمِ لَمْ تُصِبْهَا الْمَقَاسِمُ لَتَشْتَعِلُ عَلَيْهِ نَارًا ". فَجَاءَ رَجُلٌ حِينَ سَمِعَ ذَلِكَ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِشِرَاكٍ أَوْ بِشِرَاكَيْنِ، فَقَالَ هَذَا شَىْءٌ كُنْتُ أَصَبْتُهُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " شِرَاكٌ أَوْ شِرَاكَانِ مِنْ نَارٍ ".
(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Biz Xaybarni fath qildik, (lekin) na oltin, na kumush (oʻljaga) olmadik; biz faqat mol (qoramol), tuya, asbob va boglar (oʻljaga) oldik. Soʻng biz Rasululloh ﷺ bilan Vodil-Quroga qaytdik. U zot bilan Midʼam ismli bir quli bor edi — uni Bani Zibobdan biri u zotga hadya qilgan edi. U Rasululloh ﷺning yukini tushirayotgan paytda, birdan unga bir adashgan (qayoqdan kelgani nomaʼlum) oʻq kelib, oʻsha qulga tegdi. Odamlar: «Unga shahidlik muborak boʻ lsin!» deyishdi. Rasululloh ﷺ: «Yoʻq, jonim qoʻ lida boʻ lgan Zotga qasamki, u Xaybar kuni oʻljadan olgan, taqsimot (unga rasman) tegmagan kigiz (chopon) uning ustida olov boʻ lib yonmoqda!» dedilar. Buni Paygʻambar ﷺdan eshitgan bir kishi bir yoki ikki (oyoq kiyim) tasmasi bilan kelib: «Bu — men olgan bir narsa edi», dedi. Rasululloh ﷺ: «Bir tasma — yoki ikki tasma — olovdan (boʻ lur)!» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Биз Хайбарни фатҳ қилдик, (лекин) на олтин, на кумуш (ўлжага) олмадик; биз фақат мол (қорамол), туя, асбоб ва боглар (ўлжага) олдик. Сўнг биз Расулуллоҳ ﷺ билан Водил-Қурога қайтдик. У зот билан Мидъам исмли бир қули бор эди — уни Бани Зибобдан бири у зотга ҳадя қилган эди. У Расулуллоҳ ﷺнинг юкини тушираётган пайтда, бирдан унга бир адашган (қаёқдан келгани номаълум) ўқ келиб, ўша қулга тегди. Одамлар: «Унга шаҳидлик муборак бў лсин!» дейишди. Расулуллоҳ ﷺ: «Йўқ, жоним қў лида бў лган Зотга қасамки, у Хайбар куни ўлжадан олган, тақсимот (унга расман) тегмаган кигиз (чопон) унинг устида олов бў либ ёнмоқда!» дедилар. Буни Пайғамбар ﷺдан эшитган бир киши бир ёки икки (оёқ кийим) тасмаси билан келиб: «Бу — мен олган бир нарса эди», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бир тасма — ёки икки тасма — оловдан (бў лур)!» дедилар.
وَيُذْكَرُ عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَنْبَسَةُ بْنُ سَعِيدٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يُخْبِرُ سَعِيدَ بْنَ الْعَاصِي قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَبَانَ عَلَى سَرِيَّةٍ مِنَ الْمَدِينَةِ قِبَلَ نَجْدٍ، قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقَدِمَ أَبَانُ وَأَصْحَابُهُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِخَيْبَرَ، بَعْدَ مَا افْتَتَحَهَا، وَإِنَّ حُزْمَ خَيْلِهِمْ لَلِيفٌ، قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، لاَ تَقْسِمْ لَهُمْ. قَالَ أَبَانُ وَأَنْتَ بِهَذَا يَا وَبْرُ تَحَدَّرَ مِنْ رَأْسِ ضَأْنٍ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَا أَبَانُ اجْلِسْ " فَلَمْ يَقْسِمْ لَهُمْ.
(Anbasa ibn Saʼid, Abu Hurayradan — u Saʼid ibnul-Osga xabar berganini — rivoyat qildi:) Rasululloh ﷺ Abonni Madinadan Najd tomon bir sariyya (otryad)ga (boshliq qilib) yubordilar. Abu Hurayra aytdi: Abon va sheriklari Paygʻambar ﷺning oldilariga — u zot Xaybarni fath qilganlaridan keyin — Xaybarda keldilar; ularning otlarining ayillari (tasmalari) lifdan (xurmo poʻstidan) edi. Abu Hurayra aytdi: Men: «Ey Allohning Rasuli, ularga (oʻljadan) ulush bermang», dedim. Abon: «Sen buni (aytyapsanmi), ey vabr (kovushqon) — qoʻy boshidan (togʻ choʻqqisidan) dumalab tushgan?!» dedi. Paygʻambar ﷺ: «Ey Abon, oʻtir», dedilar va ularga (oʻljadan) ulush bermadilar.(Анбаса ибн Саъид, Абу Ҳурайрадан — у Саъид ибнул-Осга хабар берганини — ривоят қилди:) Расулуллоҳ ﷺ Абонни Мадинадан Нажд томон бир сарийя (отряд)га (бошлиқ қилиб) юбордилар. Абу Ҳурайра айтди: Абон ва шериклари Пайғамбар ﷺнинг олдиларига — у зот Хайбарни фатҳ қилганларидан кейин — Хайбарда келдилар; уларнинг отларининг айиллари (тасмалари) лифдан (хурмо пўстидан) эди. Абу Ҳурайра айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, уларга (ўлжадан) улуш берманг», дедим. Абон: «Сен буни (айтяпсанми), эй вабр (ковушқон) — қўй бошидан (тоғ чўққисидан) думалаб тушган?!» деди. Пайғамбар ﷺ: «Эй Абон, ўтир», дедилар ва уларга (ўлжадан) улуш бермадилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، حَدَّثَنِي سَعِيدٌ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا فُتِحَتْ خَيْبَرُ أُهْدِيَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَاةٌ فِيهَا سُمٌّ.
Xaybar fath qilinganida, Rasululloh ﷺga ichida zahar boʻ lgan bir qoʻy hadya qilindi.Хайбар фатҳ қилинганида, Расулуллоҳ ﷺга ичида заҳар бў лган бир қўй ҳадя қилинди.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْزِلُنَا ـ إِنْ شَاءَ اللَّهُ، إِذَا فَتَحَ اللَّهُ ـ الْخَيْفُ، حَيْثُ تَقَاسَمُوا عَلَى الْكُفْرِ ".
(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Bizning manzilimiz — inshaalloh, Alloh (Makkani) fath qilsa — Xayf (boʻ ladi), ular (mushriklar) kufr ustiga (Bani Hoshimni boykot qilishga) ahdlashgan (qasamlashgan) joyda», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Бизнинг манзилимиз — иншааллоҳ, Аллоҳ (Маккани) фатҳ қилса — Хайф (бў лади), улар (мушриклар) куфр устига (Бани Ҳошимни бойкот қилишга) аҳдлашган (қасамлашган) жойда», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ أَرَادَ حُنَيْنًا " مَنْزِلُنَا غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِخَيْفِ بَنِي كِنَانَةَ، حَيْثُ تَقَاسَمُوا عَلَى الْكُفْرِ ".
(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ Hunaynni iroda qilganlarida (qasd qilganlarida): «Ertangi manzilimiz — inshaalloh — Bani Kinana Xayfida (boʻ ladi), ular kufr ustiga ahdlashgan (qasamlashgan) joyda», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ Ҳунайнни ирода қилганларида (қасд қилганларида): «Эртанги манзилимиз — иншааллоҳ — Бани Кинана Хайфида (бў лади), улар куфр устига аҳдлашган (қасамлашган) жойда», дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَبُو الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ ـ رضى الله عنه ـ بَعَثَهُ فِي الْحَجَّةِ الَّتِي أَمَّرَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَبْلَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ يَوْمَ النَّحْرِ فِي رَهْطٍ يُؤَذِّنُ فِي النَّاسِ لاَ يَحُجُّ بَعْدَ الْعَامِ مُشْرِكٌ وَلاَ يَطُوفُ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ.
(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Abu Bakr Siddiq (roziyallohu anhu) uni — Paygʻambar ﷺ Vidoʼ (Vidolashuv) hajidan oldin uni amir qilgan oʻsha hajda — qurbonlik (nahr) kuni bir guruh (kishi) ichida — odamlar orasida: «Bu yildan keyin hech bir mushrik haj qilmaydi va Baytni hech bir yalangʻoch (kishi) tavof qilmaydi», deb eʼlon qiluvchi qilib yubordi.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Абу Бакр Сиддиқ (розияллоҳу анҳу) уни — Пайғамбар ﷺ Видў (Видолашув) ҳажидан олдин уни амир қилган ўша ҳажда — қурбонлик (наҳр) куни бир гуруҳ (киши) ичида — одамлар орасида: «Бу йилдан кейин ҳеч бир мушрик ҳаж қилмайди ва Байтни ҳеч бир яланғоч (киши) тавоф қилмайди», деб эълон қилувчи қилиб юборди.
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لاَ أَزَالُ أُحِبُّ بَنِي تَمِيمٍ بَعْدَ ثَلاَثٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُهَا فِيهِمْ " هُمْ أَشَدُّ أُمَّتِي عَلَى الدَّجَّالِ ". وَكَانَتْ فِيهِمْ سَبِيَّةٌ عِنْدَ عَائِشَةَ فَقَالَ " أَعْتِقِيهَا فَإِنَّهَا مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ ". وَجَاءَتْ صَدَقَاتُهُمْ فَقَالَ " هَذِهِ صَدَقَاتُ قَوْمٍ، أَوْ قَوْمِي ".
(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Bani Tamimni — Rasululloh ﷺdan ular haqida eshitgan uch (narsa)dan keyin — yoqtiraveraman. U zot ular haqida: «Ular ummatimning Dajjolga qarshi eng qattigʻidir», dedilar. Ulardan bir asira (kanizak) Oishaning yonida bor edi; u zot: «Uni ozod qil, chunki u Ismoil farzandlaridandir», dedilar. Ularning sadaqalari kelganida, u zot: «Bular bir qavmning — yoki: qavmimning — sadaqalaridir», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Бани Тамимни — Расулуллоҳ ﷺдан улар ҳақида эшитган уч (нарса)дан кейин — ёқтиравераман. У зот улар ҳақида: «Улар умматимнинг Дажжолга қарши энг қаттиғидир», дедилар. Улардан бир асира (канизак) Оишанинг ёнида бор эди; у зот: «Уни озод қил, чунки у Исмоил фарзандларидандир», дедилар. Уларнинг садақалари келганида, у зот: «Булар бир қавмнинг — ёки: қавмимнинг — садақаларидир», дедилар.