Oysha bint Abu Bakr as-Siddiq (Ummul-mu'minin)

سَمِعْتُهُ يَقُولُ : " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ النَّارِ "

Men u zotni: «Allohim, men Senga qabr azobidan panoh soʻrayman va doʻzax azobidan Senga panoh soʻrayman», deb aytayotganlarini eshitdim.Мен у зотни: «Аллоҳим, мен Сенга қабр азобидан паноҳ сўрайман ва дўзах азобидан Сенга паноҳ сўрайман», деб айтаётганларини эшитдим.

قَالَ : وَأَخْبَرَنَا مَالِكٌ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَائِشَةَ . قَالَ : وَأَخْبَرَنَا مَالِكٌ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ ، عَنْ عَمْرَةَ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : " خَسَفَتْ الشَّمْسُ فَصَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَحَكَتْ أَنَّهُ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ، فِي كُلِّ رَكْعَةٍ رَكْعَتَيْنِ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Quyosh tutildi va Nabiy ﷺ namoz oʻqidilar». U zot ikki rakʼat oʻqiganlarini, har bir rakʼatda ikki (rukuʼ) qilganlarini hikoya qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Қуёш тутилди ва Набий ﷺ намоз ўқидилар». У зот икки ракъат ўқиганларини, ҳар бир ракъатда икки (рукуъ) қилганларини ҳикоя қилди.

أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللهِ عَنْهَا، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " كَانَتْ صَلَاتُهُ مِنْ اللَّيْلِ ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً، يُوتِرُ مِنْهَا بِخَمْسٍ، لَا يَجْلِسُ فِي شَيْءٍ مِنْ الْخَمْسِ حَتَّى يَجْلِسَ فِي الْآخِرَةِ، فَيُسَلِّمَ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi oʻn uch rakaat namoz oʻqib, ulardan beshtasini vitr qilar, oxirgisida oʻtirib salom bergunlaricha besh (rakaat)ning birortasida oʻtirmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси ўн уч ракаат намоз ўқиб, улардан бештасини витр қилар, охиргисида ўтириб салом бергунларича беш (ракаат)нинг бирортасида ўтирмас эдилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُرْوَةَ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " يُصَلِّي مَا بَيْنَ الْعِشَاءِ إِلَى الْفَجْرِ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً، يُسَلِّمُ فِي كُلِّ رَكْعَتَيْنِ، وَيُوتِرُ بِوَاحِدَةٍ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xufton bilan tong orasida oʻn bir rakʼat oʻqir, har ikki rakʼatda salom berar va bitta (rakʼat) bilan vitr qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хуфтон билан тонг орасида ўн бир ракъат ўқир, ҳар икки ракъатда салом берар ва битта (ракъат) билан витр қилар эдилар.

أَخْبَرَنَا قَبِيصَةُ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ وَثَّابٍ ، عَنْ مَسْرُوقٍ ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللهِ عَنْهَا، قَالَتْ : " فِي كُلِّ اللَّيْلِ قَدْ أَوْتَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَانْتَهَى وِتْرُهُ إِلَى السَّحَرِ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ kechaning har bir (qismi)da vitr oʻqiganlar; u zotning vitrlari (umrlarining) oxirida saharga borib toʻxtadi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ кечанинг ҳар бир (қисми)да витр ўқиганлар; у зотнинг витрлари (умрларининг) охирида саҳарга бориб тўхтади», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، عَنْ سُفْيَانَ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ، عَنْ عُرْوَةَ ، عَنْ عَائِشَةَ ، أَنَّ حَمْزَةَ بْنَ عَمْرٍو الْأَسْلَمِيَّ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ : رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُرِيدُ السَّفَرَ، فَمَا تَأْمُرُنِي؟ قَالَ : " إِنْ شِئْتَ، فَصُمْ، وَإِنْ شِئْتَ، فَأَفْطِرْ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Hamza ibn Amr al-Aslamiy Rasululloh ﷺ dan soʻrab: «Yo Rasululloh, men safarga chiqmoqchiman, menga nima deb buyurasiz?» dedi. U zot: «Xohlasang tut, xohlasang iftor qil», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Ҳамза ибн Амр ал-Асламий Расулуллоҳ ﷺ дан сўраб: «Ё Расулуллоҳ, мен сафарга чиқмоқчиман, менга нима деб буюрасиз?» деди. У зот: «Хоҳласанг тут, хоҳласанг ифтор қил», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، حَدَّثَنَا يَحْيَى يَعْنِي بْنَ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيَّ ، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْقَاسِمِ أَخْبَرَهُ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ أَخْبَرَهُ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبَّادَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ ، أَنَّهُ سَمِعَ عَائِشَةَ ، تَقُولُ : إِنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ : إِنَّهُ احْتَرَقَ، فَسَأَلَهُ : مَا لَهُ؟ فَقَالَ : أَصَابَ أَهْلَهُ فِي رَمَضَانَ. فَأُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِكْتَلٍ يُدْعَى الْعَرَقَ فِيهِ تَمْرٌ، فَقَالَ : " أَيْنَ الْمُحْتَرِقُ؟ " فَقَامَ الرَّجُلُ، فَقَالَ : " تَصَدَّقْ بِهَذَا "

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Bir kishi Nabiy ﷺ dan soʻrab: «U kuyib ketdi», dedi. U zot undan: «Unga nima boʻldi?» deb soʻradilar. U: «Ramazonda ahliga yaqinlik qildi», dedi. Shunda Nabiy ﷺ ga «araq» deb ataladigan, ichida xurmo boʻlgan bir savat keltirildi. U zot: «Kuygan kishi qani?» dedilar. Haligi kishi turdi. U zot: «Buni sadaqa qil», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Бир киши Набий ﷺ дан сўраб: «У куйиб кетди», деди. У зот ундан: «Унга нима бўлди?» деб сўрадилар. У: «Рамазонда аҳлига яқинлик қилди», деди. Шунда Набий ﷺ га «арақ» деб аталадиган, ичида хурмо бўлган бир сават келтирилди. У зот: «Куйган киши қани?» дедилар. Ҳалиги киши турди. У зот: «Буни садақа қил», дедилар.

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " كَانَ يُقَبِّلُ وَهُوَ صَائِمٌ " . فَقَالَ عُرْوَةُ : أَمَا إِنَّهَا لَا تَدْعُو إِلَى خَيْرٍ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ roʻzador holda (ayollarini) oʻpar edilar. Urva esa: «Ammo bu yaxshilikka chorlamaydi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолда (аёлларини) ўпар эдилар. Урва эса: «Аммо бу яхшиликка чорламайди», деди.

أَخْبَرَنَا سَعْدُ بْنُ حَفْصٍ الطَّلْحِيُّ ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ كَثِيرٍ ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، عَنْ عُرْوَةَ ، عَنْ عَائِشَةَ ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ " يُقَبِّلُهَا وَهُوَ صَائِمٌ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ roʻzador holda u kishini oʻpar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ рўзадор ҳолда у кишини ўпар эдилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُرْوَةَ ، عَنْ عَائِشَةَ ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَصُومُ يَوْمَ عَاشُورَاءَ، " وَيَأْمُرُنَا بِصِيَامِهِ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Ashuro kunini roʻza tutar va bizga uni roʻza tutishni buyurar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Ашуро кунини рўза тутар ва бизга уни рўза тутишни буюрар эдилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ سَعِيدٍ ، حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ إِسْحَاق ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : " كَانَ يَوْمُ عَاشُورَاءَ يَوْمًا تَصُومُهُ قُرَيْشٌ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ ، صَامَهُ وَأَمَرَ بِصِيَامِهِ، حَتَّى إِذَا فُرِضَ رَمَضَانُ، كَانَ رَمَضَانُ هُوَ الْفَرِيضَةُ، وَتُرِكَ يَوْمُ عَاشُورَاءَ فَمَنْ شَاءَ صَامَهُ، وَمَنْ شَاءَ تَرَكَهُ "

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Ashuro kuni johiliyat davrida Quraysh roʻza tutadigan kun edi. Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida uni roʻza tutdilar va uni roʻza tutishni buyurdilar. Ramazon farz qilinganidan soʻng, farz oʻsha (Ramazon) boʻldi va Ashuro kuni (roʻzasi) tark etildi. Kim xohlasa uni tutar, kim xohlasa tutmas edi».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Ашуро куни жоҳилият даврида Қурайш рўза тутадиган кун эди. Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида уни рўза тутдилар ва уни рўза тутишни буюрдилар. Рамазон фарз қилинганидан сўнг, фарз ўша (Рамазон) бўлди ва Ашуро куни (рўзаси) тарк этилди. Ким хоҳласа уни тутар, ким хоҳласа тутмас эди».

أَخْبَرَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، أَنَّهَا قَالَتْ : " كُنْتُ أُطَيِّبُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ يُحْرِمَ بِأَطْيَبِ الطِّيبِ " ، قَالَ : وَكَانَ عُرْوَةُ يَقُولُ لَنَا : " تَطَيَّبُوا قَبْلَ أَنْ تُحْرِمُوا وَقَبْلَ أَنْ تُفِيضُوا يَوْمَ النَّحْرِ "

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Men Rasululloh ﷺni ehromga kirishlaridan oldin eng xushboʻy atir bilan atirlar edim». (Roviy) aytdi: Urva esa bizga: «Ehromga kirishingizdan oldin va Nahr kuni ifoza qilishingizdan oldin atir surtinglar», der edi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺни эҳромга киришларидан олдин энг хушбўй атир билан атирлар эдим». (Ровий) айтди: Урва эса бизга: «Эҳромга киришингиздан олдин ва Наҳр куни ифоза қилишингиздан олдин атир суртинглар», дер эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ ، حَدَّثَنِي اللَّيْثُ ، عَنْ هِشَامٍ ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عُرْوَةَ ، عَنْ عُرْوَةَ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : " لَقَدْ كُنْتُ أُطَيِّبُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ إِحْرَامِهِ بِأَطْيَبِ مَا أَجِدُ "

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Men Rasululloh ﷺni ehromga kirganlarida oʻzim topgan eng xushboʻy atir bilan atirlar edim».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺни эҳромга кирганларида ўзим топган энг хушбўй атир билан атирлар эдим».

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، وَجَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ ، قَالَا : حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ ، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْقَاسِمِ أَخْبَرَهُ، عَنْ أَبِيهِ ، قَالَ : سَمِعْتُ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، تَقُولُ : " طَيَّبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحُرْمِهِ، وَطَيَّبْتُهُ بِمِنًى قَبْلَ أَنْ يُفِيضَ "

Qosim aytdi: Men Oisha (roziyallohu anho)ning: «Men Rasululloh ﷺni ehromlari uchun atirladim va Minoda, ifoza qilishlaridan oldin ham atirladim», deganini eshitdim.Қосим айтди: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг: «Мен Расулуллоҳ ﷺни эҳромлари учун атирладим ва Минода, ифоза қилишларидан олдин ҳам атирладим», деганини эшитдим.

حَدَّثَنِي عُثْمَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : " نُفِسَتْ أَسْمَاءُ بِمُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ بِالشَّجَرَةِ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَا بَكْرٍ أَنْ " تَغْتَسِلَ وَتُهِلَّ "

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Asmo Shajara degan joyda Muhammad ibn Abu Bakrni tugʻib, nifos koʻrdi. Shunda Rasululloh ﷺ Abu Bakrga buyurdilarki, u (Asmo) gʻusl qilib, (soʻng) ehrom bogʻlasin.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Асмо Шажара деган жойда Муҳаммад ибн Абу Бакрни туғиб, нифос кўрди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Абу Бакрга буюрдиларки, у (Асмо) ғусл қилиб, (сўнг) эҳром боғласин.

أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهَا، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " أَفْرَدَ الْحَجَّ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hajni ifrod qildilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳажни ифрод қилдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاق ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُرْوَةَ ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، قَالَتْ : " أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَتْلِ خَمْسِ فَوَاسِقَ فِي الْحِلِّ وَالْحَرَمِ : الْحِدَأَةِ، وَالْغُرَابِ، وَالْفَأْرَةِ، وَالْعَقْرَبِ، وَالْكَلْبِ الْعَقُورِ " . قَالَ عَبْد اللَّهِ : الْكَلْبُ الْعَقُورُ، وَقَالَ بَعْضُهُمْ : الْأَسْوَدُ. أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ ، قَالَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا : إِنَّ مَعْمَرًا كَانَ يَذْكُرُهُ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ سَالِمٍ ، عَنْ أَبِيهِ وعُرْوَةَ ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ beshta zararli jonivorni haramdan tashqarida ham, haram ichida ham oʻldirishga buyurdilar: kalxat, qargʻa, sichqon, chayon va qopagʻon itni. Abdulloh aytdi: (Bu rivoyatda) «qopagʻon it» (deyilgan), baʼzilari esa «qora (it)» dedilar. Abdurrazzoq bizga xabar berdi: Baʼzi ashoblarimiz aytdiki, Maʼmar buni Zuhriydan, u Solimdan, u otasidan hamda Urvadan, u Oisha (roziyallohu anho)dan, u Nabiy ﷺdan (deb) zikr qilar edi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бешта зарарли жониворни ҳарамдан ташқарида ҳам, ҳарам ичида ҳам ўлдиришга буюрдилар: калхат, қарға, сичқон, чаён ва қопағон итни. Абдуллоҳ айтди: (Бу ривоятда) «қопағон ит» (дейилган), баъзилари эса «қора (ит)» дедилар. Абдурраззоқ бизга хабар берди: Баъзи ашобларимиз айтдики, Маъмар буни Зуҳрийдан, у Солимдан, у отасидан ҳамда Урвадан, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, у Набий ﷺдан (деб) зикр қилар эди.

أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، قَالَتْ : قَدِمْتُ مَكَّةَ وَأَنَا حَائِضٌ، وَلَمْ أَطُفْ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ، فَشَكَوْتُ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ : " افْعَلِي مَا يَفْعَلُ الْحَاجُّ، غَيْرَ أَنْ لَا تَطُوفِي بِالْبَيْتِ "

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Men Makkaga hayzli holimda keldim va Safo bilan Marva orasida tavof qilmadim. Buni Rasululloh ﷺga shikoyat qildim. U zot: ‹Baytni tavof qilmasligingdan boshqa, hoji qiladigan ishni qilaver›, dedilar».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Мен Маккага ҳайзли ҳолимда келдим ва Сафо билан Марва орасида тавоф қилмадим. Буни Расулуллоҳ ﷺга шикоят қилдим. У зот: ‹Байтни тавоф қилмаслигингдан бошқа, ҳожи қиладиган ишни қилавер›, дедилар».

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي زِيَادٍ ، عَنْ الْقَاسِمِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : " إِنَّمَا جُعِلَ الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ ، وَرَمْيُ الْجِمَارِ، وَالسَّعْيُ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ، لِإِقَامَةِ ذِكْرِ اللَّهِ " . قَالَ أَبُو عَاصِمٍ : كَانَ يَرْفَعُهُ. أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، وَمُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، عَنْ سُفْيَانَ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي زِيَادٍ ، عَنْ الْقَاسِمِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، نَحْوَهُ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Baytni tavof qilish, jamralarga tosh otish va Safo bilan Marva orasida saʼy qilish faqat Allohning zikrini barpo qilish uchun joriy qilingandir». Abu Osim aytdi: U buni (Nabiy ﷺga) rafʼ qilar edi. Abu Nuaym va Muhammad ibn Yusuf Sufyondan, u Ubaydulloh ibn Abu Ziyoddan, u Qosimdan, u Oishadan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshashini rivoyat qildilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Байтни тавоф қилиш, жамраларга тош отиш ва Сафо билан Марва орасида саъй қилиш фақат Аллоҳнинг зикрини барпо қилиш учун жорий қилингандир». Абу Осим айтди: У буни (Набий ﷺга) рафъ қилар эди. Абу Нуайм ва Муҳаммад ибн Юсуф Суфёндан, у Убайдуллоҳ ибн Абу Зиёддан, у Қосимдан, у Оишадан, у Набий ﷺдан шунга ўхшашини ривоят қилдилар.

حَدَّثَنِي فَرْوَةُ بْنُ أَبِي الْمَغْرَاءِ ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَوْلَا حَدَاثَةُ عَهْدِ قَوْمِكِ بِالْكُفْرِ، لَنَقَضْتُ الْكَعْبَةَ ثُمَّ لَبَنَيْتُهَا عَلَى أُسِّ إِبْرَاهِيمَ ، فَإِنَّ قُرَيْشًا حِينَ بَنَتْ اسْتَقْصَرَتْ، ثُمَّ جَعَلَتْ لَهَا خَلْفًا "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Qavmingning kufrdan (chiqib islomga kirgani) yaqindaligi boʻlmaganida, men albatta Kaʼbani buzib, uni Ibrohim (qoʻygan) poydevor ustiga qurar edim. Chunki Quraysh uni qurganlarida qisqartirib (kichraytirib) qoʻygan, soʻng unga bir orqa (qism) qilgan», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Қавмингнинг куфрдан (чиқиб исломга киргани) яқиндалиги бўлмаганида, мен албатта Каъбани бузиб, уни Иброҳим (қўйган) пойдевор устига қурар эдим. Чунки Қурайш уни қурганларида қисқартириб (кичрайтириб) қўйган, сўнг унга бир орқа (қисм) қилган», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى ، حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ ، عَنْ الْأَشْعَثِ بْنِ سُلَيْمٍ ، عَنْ الْأَسْوَدِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : سَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْحَجَرِ : أَمِنَ الْبَيْتِ هُوَ؟. قَالَ : نَعَمْ. قُلْتُ : فَمَا لَهُمْ لَمْ يُدْخِلُوهُ فِي الْبَيْتِ ؟ فَقَالَ : " إِنَّ قَوْمَكِ قَصَّرَتْ بِهِمْ النَّفَقَةُ ". قُلْتُ : فَمَا شَأْنُ بَابِهِ مُرْتَفِعًا؟ قَالَ : " فَعَلَ ذَلِكَ قَوْمُكِ لِيُدْخِلُوا مَنْ شَاءُوا وَيَمْنَعُوا مَنْ شَاءُوا، وَلَوْلَا أَنَّ قَوْمَكِ حَدِيثُ عَهْدٍ بِجَاهِلِيَّةٍ فَأَخَافُ أَنْ تُنْكِرَ قُلُوبُهُمْ، لَعَمَدْتُ إِلَى الْحِجْرِ فَجَعَلْتُهُ فِي الْبَيْتِ وَأَلْزَقْتُ بَابَهُ بِالْأَرْضِ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ dan Hijr haqida: «U Baytdanmi?» deb soʻradim. U zot: «Ha», dedilar. Men: «Ularga nima boʻldiki, uni Baytga qoʻshmadilar?» dedim. U zot: «Sening qavmingning puli kamlik qildi», dedilar. Men: «Uning eshigi nega baland?» dedim. U zot: «Buni sening qavming — oʻzlari xohlagan kishini kiritib, oʻzlari xohlagan kishini toʻsish uchun — qildi. Agar sening qavming johiliyatga yaqin boʻlmaganida va men ularning qalblari buni inkor qilishidan qoʻrqmaganimda, albatta Hijrni Baytga qoʻshar va uning eshigini yerga tekizar edim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ дан Ҳижр ҳақида: «У Байтданми?» деб сўрадим. У зот: «Ҳа», дедилар. Мен: «Уларга нима бўлдики, уни Байтга қўшмадилар?» дедим. У зот: «Сенинг қавмингнинг пули камлик қилди», дедилар. Мен: «Унинг эшиги нега баланд?» дедим. У зот: «Буни сенинг қавминг — ўзлари хоҳлаган кишини киритиб, ўзлари хоҳлаган кишини тўсиш учун — қилди. Агар сенинг қавминг жоҳилиятга яқин бўлмаганида ва мен уларнинг қалблари буни инкор қилишидан қўрқмаганимда, албатта Ҳижрни Байтга қўшар ва унинг эшигини ерга текизар эдим», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ ، حَدَّثَنَا أَفْلَحُ ، قَالَ : سَمِعْتُ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ يُحَدِّثُ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : " اسْتَأْذَنَتْ سَوْدَةُ بِنْتُ زَمْعَةَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَأْذَنَ لَهَا فَتَدْفَعَ قَبْلَ أَنْ يَدْفَعَ، فَأَذِنَ لَهَا " . قَالَ الْقَاسِمُ : وَكَانَتْ امْرَأَةً ثَبِطَةً قَالَ الْقَاسِمُ : الثَّبِطَةُ : الثَّقِيلَةُ ، فَدَفَعَتْ وَحُبِسْنَا مَعَهُ حَتَّى دَفَعْنَا بِدَفْعِهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Savda bint Zamʼa Rasululloh ﷺ dan, u zot joʻnashlaridan oldin oʻzi joʻnab ketishiga ruxsat berishlarini soʻradi va u zot unga ruxsat berdilar. Qosim aytdi: U sekin (harakatli) ayol edi. Qosim aytdi: Sabita — ogʻir (sekin) degani. Bas, u joʻnab ketdi, biz esa u zot bilan birga ushlanib qoldik va u zot joʻnaganlarida joʻnadik.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Савда бинт Замъа Расулуллоҳ ﷺ дан, у зот жўнашларидан олдин ўзи жўнаб кетишига рухсат беришларини сўради ва у зот унга рухсат бердилар. Қосим айтди: У секин (ҳаракатли) аёл эди. Қосим айтди: Сабита — оғир (секин) дегани. Бас, у жўнаб кетди, биз эса у зот билан бирга ушланиб қолдик ва у зот жўнаганларида жўнадик.

قَالَتْ عَائِشَةُ : " فَلَأَنْ أَكُونَ اسْتَأْذَنْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا اسْتَأْذَنَتْ سَوْدَةُ ، فَأَدْفَعَ قَبْلَ النَّاسِ، أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ مَفْرُوحٍ بِهِ "

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Savda ruxsat soʻraganidek men ham Rasululloh ﷺ dan ruxsat soʻrab, odamlardan oldin joʻnab ketganim menga har qanday quvonchli narsadan koʻra suyumliroq boʻlar edi».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Савда рухсат сўраганидек мен ҳам Расулуллоҳ ﷺ дан рухсат сўраб, одамлардан олдин жўнаб кетганим менга ҳар қандай қувончли нарсадан кўра суюмлироқ бўлар эди».

أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ هُوَ الْمَاجِشُونُ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ هُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ ، عَنْ الْقَاسِمِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نَذْكُرُ إِلَّا الْحَجَّ، فَلَمَّا جِئْنَا سَرِفَ ، طَمِثْتُ، فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ، طَهُرْتُ، فَأَرْسَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَفَضْتُ، فَأُتِيَ بِلَحْمِ بَقَرٍ، فَقُلْتُ : مَا هَذَا؟ قَالُوا : " أَهْدَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نِسَائِهِ الْبَقَرَةَ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga faqat hajni zikr qilgan holda chiqdik. Sarifga kelganimizda men hayz koʻrdim. Nahr kuni boʻlganda pok boʻldim va Rasululloh ﷺ meni (Baytga) joʻnatdilar, men ifoza (tavofini) qildim. Soʻng mol goʻshti keltirildi. Men: «Bu nima?» dedim. Ular: «Rasululloh ﷺ ayollari nomidan sigirni qurbonlik qildilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга фақат ҳажни зикр қилган ҳолда чиқдик. Сарифга келганимизда мен ҳайз кўрдим. Наҳр куни бўлганда пок бўлдим ва Расулуллоҳ ﷺ мени (Байтга) жўнатдилар, мен ифоза (тавофини) қилдим. Сўнг мол гўшти келтирилди. Мен: «Бу нима?» дедим. Улар: «Расулуллоҳ ﷺ аёллари номидан сигирни қурбонлик қилдилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ ، وَأَبُو نُعَيْمٍ ، قَالَا : حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ الْأَسْوَدِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : " أَهْدَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّةً غَنَمًا "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bir marta qoʻylarni hadyi qilib joʻnatdilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бир марта қўйларни ҳадйи қилиб жўнатдилар».

أَخْبَرَنَا يَعْلَى ، حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ الْأَسْوَدِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : حَاضَتْ صَفِيَّةُ ، فَلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةُ النَّفْرِ، قَالَتْ : أَيْ حَلْقَى، أَيْ عَقْرَى ! بِلُغَةٍ لَهُنَّ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَلَسْتِ قَدْ طُفْتِ يَوْمَ النَّحْرِ؟ " قَالَتْ : بَلَى. قَالَ : " فَارْكَبِي " . حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ حَمَّادٍ ، عَنْ شُعْبَةَ ، عَنْ الْحَكَمِ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ الْأَسْوَدِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، بِنَحْوِهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Safiyya hayz koʻrdi. Nafr kechasi boʻlganda: «Ey soch qirdirgur, ey oyogʻi kesilgur!» deyildi — bu ularning lahjasidagi (ibora edi) —. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sen Nahr kuni tavof qilmaganmiding?» dedilar. U: «Ha, (qilgan edim)», dedi. U zot: «Unda min (joʻna)», dedilar. Boshqa bir rivoyatda ham Oishadan shunga oʻxshashi (keltirilgan).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Сафийя ҳайз кўрди. Нафр кечаси бўлганда: «Эй соч қирдиргур, эй оёғи кесилгур!» дейилди — бу уларнинг лаҳжасидаги (ибора эди) —. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сен Наҳр куни тавоф қилмаганмидинг?» дедилар. У: «Ҳа, (қилган эдим)», деди. У зот: «Унда мин (жўна)», дедилар. Бошқа бир ривоятда ҳам Оишадан шунга ўхшаши (келтирилган).

أَخْبَرَنَا يَعْلَى ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيل يَعْنِي ابْنَ أَبِي خَالِدٍ ، عَنْ عَامِرٍ ، عَنْ مَسْرُوقٍ ، أَنَّهُ قَالَ لِعَائِشَةَ : يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ، إِنَّ رِجَالًا يَبْعَثُ أَحَدُهُمْ بِالْهَدْيِ مَعَ الرَّجُلِ، فَيَقُولُ : إِذَا بَلَغْتَ مَكَانَ كَذَا وَكَذَا، فَقَلِّدْهُ، فَإِذَا بَلَغَ ذَلِكَ الْمَكَانَ، لَمْ يَزَلْ مُحْرِمًا حَتَّى يَحِلَّ النَّاسُ. قَالَ : فَسَمِعْتُ صَفْقَتَهَا بِيَدِهَا مِنْ وَرَاءِ الْحِجَابِ، وَقَالَتْ : " لَقَدْ كُنْتُ أَفْتِلُ الْقَلَائِدَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَيَبْعَثُ بِالْهَدْيِ إِلَى الْكَعْبَةِ ، مَا يَحْرُمُ عَلَيْهِ شَيْءٌ مِمَّا يَحِلُّ لِلرَّجُلِ مِنْ أَهْلِهِ حَتَّى يَرْجِعَ النَّاسُ "

Masruq Oishaga: «Ey muminlarning onasi, baʼzi kishilar bor, ularning biri bir odam bilan hadyi joʻnatib: ‹Falon-falon joyga yetganingda unga boʻyintumor tak› deydi. Oʻsha kishi u joyga yetganida esa, u (hadyi egasi) odamlar ihromdan chiqqunicha ihromli boʻlib turaveradi», dedi. (Masruq) aytdi: Men uning parda ortidan qoʻlini bir-biriga urgan ovozini eshitdim va u: «Men Rasululloh ﷺ uchun boʻyintumorlarni eshar edim, u zot hadyini Kaʼbaga joʻnatar, odamlar qaytgunicha erkishga ahlidan halol boʻlgan hech narsa u zotga harom boʻlmas edi», dedi.Масруқ Оишага: «Эй муминларнинг онаси, баъзи кишилар бор, уларнинг бири бир одам билан ҳадйи жўнатиб: ‹Фалон-фалон жойга етганингда унга бўйинтумор так› дейди. Ўша киши у жойга етганида эса, у (ҳадйи эгаси) одамлар иҳромдан чиққунича иҳромли бўлиб тураверади», деди. (Масруқ) айтди: Мен унинг парда ортидан қўлини бир-бирига урган овозини эшитдим ва у: «Мен Расулуллоҳ ﷺ учун бўйинтуморларни эшар эдим, у зот ҳадйини Каъбага жўнатар, одамлар қайтгунича эркишга аҳлидан ҳалол бўлган ҳеч нарса у зотга ҳаром бўлмас эди», деди.

أَخْبَرَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ ، وَعَمْرَةُ بِنْتُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْ : " كُنْتُ أَفْتِلُ قَلَائِدَ هَدْيِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَيَبْعَثُ بِهَدْيِهِ مُقَلَّدَةً، وَيُقِيمُ بِالْمَدِينَةِ وَلَا يَجْتَنِبُ شَيْئًا حَتَّى يُنْحَرَ هَدْيُهُ "

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Men Rasululloh ﷺ ning hadylarining boʻyintumorlarini eshar edim; u zot hadylarini boʻyintumor taqilgan holda joʻnatar, oʻzlari Madinada qolar va hadylari soʻyilgunicha hech narsadan tiyilmas edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳадйларининг бўйинтуморларини эшар эдим; у зот ҳадйларини бўйинтумор тақилган ҳолда жўнатар, ўзлари Мадинада қолар ва ҳадйлари сўйилгунича ҳеч нарсадан тийилмас эдилар».

أَخْبَرَنَا إِسْحَاق ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ ، عَنْ أُمِّهِ مُسَيْكَةَ وَأَثْنَى عَلَيْهَا خَيْرًا ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : قُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَلَا نَبْنِي لَكَ بِمِنًى بِنَاءً يُظِلُّكَ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَا، مِنًى مُنَاخُ مَنْ سَبَقَ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, sizga Minoda soya beradigan bir bino qurib bermaylikmi?» dedim. Rasululloh ﷺ: «Yoʻq, Mino — kim oldin yetib kelsa, oʻshaning qoʻnaloq joyidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, сизга Минода соя берадиган бир бино қуриб бермайликми?» дедим. Расулуллоҳ ﷺ: «Йўқ, Мино — ким олдин етиб келса, ўшанинг қўналоқ жойидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الرَّقَاشِيُّ ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاق ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، قَالَتْ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ نَهَى عَنْ لُحُومِ الْأَضَاحِيِّ بَعْدَ ثَلَاثٍ، فَلَمَّا كَانَ الْعَامُ الْقَابِلُ وَضَحَّى النَّاسُ، قُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنْ كَانَتْ هَذِهِ الْأَضَاحِيُّ لَتَرْفُقُ بِالنَّاسِ، كَانُوا يَدَّخِرُونَ مِنْ لُحُومِهَا وَوَدَكِهَا. قَالَ : " فَمَا يَمْنَعُهُمْ مِنْ ذَلِكَ الْيَوْمَ؟ " قُلْتُ : يَا نَبِيَّ اللَّهِ، أَوَ لَمْ تَنْهَهُمْ عَامَ أَوَّلَ عَنْ أَنْ يَأْكُلُوا لُحُومَهَا فَوْقَ ثَلَاثٍ؟ فَقَالَ : " إِنَّمَا نَهَيْتُ عَنْ ذَلِكَ لِلْحَاضِرَةِ الَّتِي حَضَرَتْهُمْ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ لِيَبُثُّوا لُحُومَهَا فِيهِمْ، فَأَمَّا الْآنَ، فَلْيَأْكُلُوا وَلْيَدَّخِرُوا "

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ qurbonlik goʻshtlarini uch kundan keyin (yeyish)dan qaytargan edilar. Kelasi yil boʻlib, odamlar qurbonlik qilganlarida, men: «Yo Rasululloh, bu qurbonliklar odamlarga qanchalik asqotardi, ular uning goʻshtidan ham, yogʻidan ham saqlab qoʻyar edilar», dedim. U zot: «Endi ularni bundan nima toʻsmoqda?», dedilar. Men: «Ey Allohning Nabiysi, oʻtgan yili ularni goʻshtini uch kundan ortiq yeyishdan qaytarmaganmidingiz?», dedim. Shunda u zot: «Men bundan faqat choʻldan kelib qolgan (mehmon)lar sababli qaytargan edim — ular goʻshtlarni ular orasida tarqatsinlar deb. Endi esa yeyaversinlar va saqlab ham qoʻyaversinlar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик гўштларини уч кундан кейин (ейиш)дан қайтарган эдилар. Келаси йил бўлиб, одамлар қурбонлик қилганларида, мен: «Ё Расулуллоҳ, бу қурбонликлар одамларга қанчалик асқотарди, улар унинг гўштидан ҳам, ёғидан ҳам сақлаб қўяр эдилар», дедим. У зот: «Энди уларни бундан нима тўсмоқда?», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Набийси, ўтган йили уларни гўштини уч кундан ортиқ ейишдан қайтармаганмидингиз?», дедим. Шунда у зот: «Мен бундан фақат чўлдан келиб қолган (меҳмон)лар сабабли қайтарган эдим — улар гўштларни улар орасида тарқатсинлар деб. Энди эса еяверсинлар ва сақлаб ҳам қўяверсинлар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ هُوَ ابْنُ سُلَيْمَانَ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّ قَوْمًا قَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ قَوْمًا يَأْتُونَا بِاللَّحْمِ لَا نَدْرِي أَذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ أَمْ لَا؟ فَقَالَ : " سَمُّوا أَنْتُمْ وَكُلُوا " وَكَانُوا حَدِيثَ عَهْدٍ بِجَاهِلِيَّةٍ

Muʼminlar onasi Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir qavm: «Ey Allohning Rasuli, baʼzi kishilar bizga goʻsht keltiradilar, biz uning ustida Allohning nomi zikr qilinganmi yoki yoʻqmi, bilmaymiz», dedilar. U zot: «Oʻzlaringiz (Allohning nomini) ayting va yenglar», dedilar. Ular esa johiliyatdan endigina chiqqan kishilar edilar.Муъминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир қавм: «Эй Аллоҳнинг Расули, баъзи кишилар бизга гўшт келтирадилар, биз унинг устида Аллоҳнинг номи зикр қилинганми ёки йўқми, билмаймиз», дедилар. У зот: «Ўзларингиз (Аллоҳнинг номини) айтинг ва енглар», дедилар. Улар эса жоҳилиятдан эндигина чиққан кишилар эдилар.

أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ قُسَيْطٍ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ ثَوْبَانَ ، عَنْ أُمِّهِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : " أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُسْتَمْتَعَ بِجُلُودِ الْمَيْتَةِ إِذَا دُبِغَتْ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻlaksa terilari oshlangan boʻlsa, ulardan foydalanishga buyurdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўлакса терилари ошланган бўлса, улардан фойдаланишга буюрдилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ ، عَنْ بُدَيْلٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ ، عَنْ عَائِشَةَ ، أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَأْكُلُ طَعَامًا فِي سِتَّةِ نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ، فَجَاءَ أَعْرَابِيٌّ فَأَكَلَهُ بِلُقْمَتَيْنِ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَمَا إِنَّهُ لَوْ ذَكَرَ اسْمَ اللَّهِ، لَكَفَاكُمْ، فَإِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ، فَلْيَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ، فَإِنْ نَسِيَ أَنْ يَذْكُرَ اسْمَ اللَّهِ، فَلْيَقُلْ : بِسْمِ اللَّهِ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ " . أَخْبَرَنَا بُنْدَارٌ ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ بُدَيْلٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ ، عَنْ أُمِّ كُلْثُومٍ ، عَنْ عَائِشَةَ ، بِهَذَا الْحَدِيثِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ sahobalaridan olti kishi bilan taom yeyayotgan edilar. Shunda bir aʼrobiy kelib, uni ikki luqmada yeb qoʻydi. Nabiy ﷺ: «Agar u Allohning nomini zikr qilganida, (bu taom) sizlarga kifoya qilardi. Bas, biringiz yesa, Allohning nomini zikr qilsin; agar Allohning nomini zikr qilishni unutsa, ‹Bismillahi avvalahu va oxirahu›, desin», dedilar. Bundor bizga xabar berdi: Muoz ibn Hishom otasidan, u Budayldan, u Abdulloh ibn Ubayd ibn Umayrdan, u Ummu Kulsumdan, u Oishadan shu hadisni rivoyat qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ саҳобаларидан олти киши билан таом еяётган эдилар. Шунда бир аъробий келиб, уни икки луқмада еб қўйди. Набий ﷺ: «Агар у Аллоҳнинг номини зикр қилганида, (бу таом) сизларга кифоя қиларди. Бас, бирингиз еса, Аллоҳнинг номини зикр қилсин; агар Аллоҳнинг номини зикр қилишни унутса, ‹Бисмиллаҳи аввалаҳу ва охираҳу›, десин», дедилар. Бундор бизга хабар берди: Муоз ибн Ҳишом отасидан, у Будайлдан, у Абдуллоҳ ибн Убайд ибн Умайрдан, у Умму Кулсумдан, у Оишадан шу ҳадисни ривоят қилди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، ، قَالَ : " نِعْمَ الْإِدَامُ أَوْ الْأُدْمُ الْخَلُّ "

Oisha (roziyallohu anho) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi, u zot: «Sirka qanday yaxshi nonxurishdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) Набий ﷺдан ривоят қилади, у зот: «Сирка қандай яхши нонхуришдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ طَحْلَاءَ ، عَنْ أَبِي الرِّجَالِ ، عَنْ أُمِّهِ عَمْرَةَ ، عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " يَا عَائِشَةُ ، بَيْتٌ لَا تَمْرَ فِيهِ جِيَاعٌ أَهْلُهُ أَوْ جَاعَ أَهْلُهُ " مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا

Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Yo Oisha, xurmo yoʻq uy — uning ahli ochdir», yoki: «uning ahli och qoladi», deb ikki yoki uch marta aytdilar.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ё Оиша, хурмо йўқ уй — унинг аҳли очдир», ёки: «унинг аҳли оч қолади», деб икки ёки уч марта айтдилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " لَا يَجُوعُ أَهْلُ بَيْتٍ عِنْدَهُمْ التَّمْرُ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Xurmosi bor uy ahli och qolmaydi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Хурмоси бор уй аҳли оч қолмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا فَرْوَةُ بْنُ أَبِي الْمَغْرَاءِ ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، قَالَتْ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحِبُّ الْحَلْوَاءَ وَالْعَسَلَ "

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ asal va shirinlikni yaxshi koʻrar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ асал ва ширинликни яхши кўрар эдилар.

حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ حَمَّادٍ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ الْحَكَمِ ، قَالَ : سَمِعْتُ إِبْرَاهِيمَ يُحَدِّثُ، عَنْ الْأَسْوَدِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَجْنَبَ فَأَرَادَ أَنْ يَأْكُلَ أَوْ يَنَامَ، تَوَضَّأَ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ junub boʻlib, yemoqchi yoki uxlamoqchi boʻlganlarida, tahorat qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жунуб бўлиб, емоқчи ёки ухламоқчи бўлганларида, таҳорат қилар эдилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ ابْنِ شِهَابٍ ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ عَائِشَةَ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْ الْبِتْعِ، قَالَ : " كُلُّ شَرَابٍ أَسْكَرَ حَرَامٌ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺdan bitʼ (asal sharobi) haqida soʻraldi. U zot: «Mast qiladigan har bir ichimlik haromdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺдан битъ (асал шароби) ҳақида сўралди. У зот: «Маст қиладиган ҳар бир ичимлик ҳаромдир», дедилар.

حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ يَحْيَى ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَاشِدٍ ، عَنْ أَبِي وَهْبٍ الْكَلَاعِيِّ ، عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " إِنَّ أَوَّلَ مَا يُكْفَأُ قَالَ زَيْدٌ : يَعْنِي : فِي الْإِسْلَامَ كَمَا يُكْفَأُ الْإِنَاءُ يَعْنِي : الْخَمْرِ "، فَقِيلَ : كَيْفَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَقَدْ بَيَّنَ اللَّهُ فِيهَا مَا بَيَّنَ؟ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " يُسَمُّونَهَا بِغَيْرِ اسْمِهَا فَيَسْتَحِلُّونَهَا "

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Albatta, Islomda — idish agʻdarilganidek — birinchi agʻdariladigan narsa xamrdir» — Zayd: yaʼni Islomda, dedi. Shunda: «Bu qanday boʻladi, ey Allohning Rasuli? Axir Alloh u haqda bayon qilganini bayon qilgan-ku?» deyildi. Rasululloh ﷺ: «Uni oʻz nomidan boshqa nom bilan atashadi va shu bilan uni halol sanashadi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Албатта, Исломда — идиш ағдарилганидек — биринчи ағдариладиган нарса хамрдир» — Зайд: яъни Исломда, деди. Шунда: «Бу қандай бўлади, эй Аллоҳнинг Расули? Ахир Аллоҳ у ҳақда баён қилганини баён қилган-ку?» дейилди. Расулуллоҳ ﷺ: «Уни ўз номидан бошқа ном билан аташади ва шу билан уни ҳалол санашади», дедилар.