حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ الْمُسَيَّبِ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْحَلِفُ مَنْفَقَةٌ لِلسِّلْعَةِ مَمْحَقَةٌ لِلْبَرَكَةِ " . قَالَ ابْنُ السَّرْحِ " لِلْكَسْبِ " . وَقَالَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ: «Qasam ichish molni oʻtkazadi, (lekin) barakani yoʻqotadi», deyayotganlarini eshitdim. Ibn Sarh (oʻz rivoyatida): «Kasbni (yoʻqotadi)», dedi. U (roviy) buni Said ibn Musayyabdan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan ham rivoyat qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Қасам ичиш молни ўтказади, (лекин) баракани йўқотади», деяётганларини эшитдим. Ибн Сарҳ (ўз ривоятида): «Касбни (йўқотади)», деди. У (ровий) буни Саид ибн Мусайябдан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ҳам ривоят қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَطْلُ الْغَنِيِّ ظُلْمٌ وَإِذَا أُتْبِعَ أَحَدُكُمْ عَلَى مَلِيءٍ فَلْيَتْبَعْ " .
Abdulloh ibn Maslama al-Qaʼnabiy bizga Molikdan, u Abuz-Zinoddan, u al-Aʼrajdan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ: «Boyning (qarzni) kechiktirishi zulmdir. Sizlardan biringiz toʻlovga qodir boy kishiga (qarz uchun) havola qilinsa, unga (havolaga) ergashsin (yaʼni qabul qilsin)», dedilar.Абдуллоҳ ибн Маслама ал-Қаънабий бизга Моликдан, у Абуз-Зиноддан, у ал-Аъраждан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бойнинг (қарзни) кечиктириши зулмдир. Сизлардан бирингиз тўловга қодир бой кишига (қарз учун) ҳавола қилинса, унга (ҳаволага) эргашсин (яъни қабул қилсин)», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ، عَنْ مَوْلَى ابْنِ أَبِي أَحْمَدَقَالَ أَبُو دَاوُدَ وَقَالَ لَنَا الْقَعْنَبِيُّ فِيمَا قَرَأَ عَلَى مَالِكٍ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ وَاسْمُهُ قُزْمَانُ مَوْلَى ابْنِ أَبِي أَحْمَدَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَخَّصَ فِي بَيْعِ الْعَرَايَا فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ أَوْسُقٍ أَوْ فِي خَمْسَةِ أَوْسُقٍ شَكَّ دَاوُدُ بْنُ الْحُصَيْنِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ حَدِيثُ جَابِرٍ إِلَى أَرْبَعَةِ أَوْسُقٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ aroyoni besh vasqdan kam yoki besh vasq miqdorida sotishga ruxsat berdilar — Dovud ibn al-Husayn (ikkisidan qaysi biri ekanida) shubha qildi. Abu Dovud aytdi: Jobirning hadisi toʻrt vasqgacha (ekanini bildiradi).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ароёни беш васқдан кам ёки беш васқ миқдорида сотишга рухсат бердилар — Довуд ибн ал-Ҳусайн (иккисидан қайси бири эканида) шубҳа қилди. Абу Довуд айтди: Жобирнинг ҳадиси тўрт васқгача (эканини билдиради).
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ النَّمَرِيُّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ، عَنْ مَوْلًى، لِقُرَيْشٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ الْغَنَائِمِ حَتَّى تُقْسَمَ وَعَنْ بَيْعِ النَّخْلِ حَتَّى تُحْرَزَ مِنْ كُلِّ عَارِضٍ وَأَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ بِغَيْرِ حِزَامٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ oʻljalarni taqsimlanmaguncha sotishdan, xurmoni har qanday ofatdan omonda boʻlmaguncha sotishdan va kishining belbogʻsiz namoz oʻqishidan qaytardilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ ўлжаларни тақсимланмагунча сотишдан, хурмони ҳар қандай офатдан омонда бўлмагунча сотишдан ва кишининг белбоғсиз намоз ўқишидан қайтардилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، وَعُثْمَانُ، ابْنَا أَبِي شَيْبَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ الْغَرَرِ - زَادَ عُثْمَانُ - وَالْحَصَاةِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ gʻarar (noaniqlik bor) savdosidan qaytardilar. Usmon (rivoyatida): «va tosh (otish bilan qilinadigan) savdodan (ham qaytardilar)» deb (ziyoda qildi).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ғарар (ноаниқлик бор) савдосидан қайтардилар. Усмон (ривоятида): «ва тош (отиш билан қилинадиган) савдодан (ҳам қайтардилар)» деб (зиёда қилди).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمِصِّيصِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الزِّبْرِقَانِ، عَنْ أَبِي حَيَّانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رَفَعَهُ قَالَ " إِنَّ اللَّهَ يَقُولُ أَنَا ثَالِثُ الشَّرِيكَيْنِ، مَا لَمْ يَخُنْ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ فَإِذَا خَانَهُ خَرَجْتُ مِنْ بَيْنِهِمَا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Uni (hadisni) Paygʻambar ﷺga koʻtarib (marfuʼ qilib) aytdi: «Alloh taolo aytadi: ‹Ikki sherikning biri ikkinchisiga xiyonat qilmagunicha, Men ularning uchinchisi (ularga madadkor)man. Biri ikkinchisiga xiyonat qilsa, ular orasidan chiqib ketaman›».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Уни (ҳадисни) Пайғамбар ﷺга кўтариб (марфуъ қилиб) айтди: «Аллоҳ таоло айтади: ‹Икки шерикнинг бири иккинчисига хиёнат қилмагунича, Мен уларнинг учинчиси (уларга мададкор)ман. Бири иккинчисига хиёнат қилса, улар орасидан чиқиб кетаман›».
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُحَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا حَازِمٍ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ كَسْبِ الإِمَاءِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ choʻri (choʻrilar)ning kasbidan qaytardilar».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ чўри (чўрилар)нинг касбидан қайтардилар».
حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ أَبُو تَوْبَةَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو الرَّقِّيَّ - عَنْ أَيُّوبَ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ تَلَقِّي الْجَلَبِ فَإِنْ تَلَقَّاهُ مُتَلَقٍّ مُشْتَرٍ فَاشْتَرَاهُ فَصَاحِبُ السِّلْعَةِ بِالْخِيَارِ إِذَا وَرَدَتِ السُّوقَ . قَالَ أَبُو عَلِيٍّ سَمِعْتُ أَبَا دَاوُدَ يَقُولُ قَالَ سُفْيَانُ لاَ يَبِعْ بَعْضُكُمْ عَلَى بَيْعِ بَعْضٍ أَنْ يَقُولَ إِنَّ عِنْدِي خَيْرًا مِنْهُ بِعَشْرَةٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ (bozorga) keltirilayotgan molni qarshi olishdan qaytardilar. Agar uni qarshi oluvchi xaridor qarshi olib, sotib olsa, mol egasi bozorga kelganida (savdoni bekor qilish yoki qoldirish) ixtiyoriga ega boʻladi. Abu Ali aytadi: Men Abu Dovudning shunday deganini eshitdim: Sufyon dedi: «Baʼzingiz baʼzingizning savdosi ustiga savdo qilmasin» degani — kishining ‹Mendagi undan yaxshirogʻini oʻn (dirham)ga (beraman)› deyishidir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ (бозорга) келтирилаётган молни қарши олишдан қайтардилар. Агар уни қарши олувчи харидор қарши олиб, сотиб олса, мол эгаси бозорга келганида (савдони бекор қилиш ёки қолдириш) ихтиёрига эга бўлади. Абу Али айтади: Мен Абу Довуднинг шундай деганини эшитдим: Суфён деди: «Баъзингиз баъзингизнинг савдоси устига савдо қилмасин» дегани — кишининг ‹Мендаги ундан яхшироғини ўн (дирҳам)га (бераман)› дейишидир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَنَاجَشُوا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ shunday dedilar: «Bir-biringizning narxingiz ustiga narx oshirib, (sotib olmoqchi boʻlmagan holda baho) koʻtarmanglar.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ шундай дедилар: «Бир-бирингизнинг нархингиз устига нарх ошириб, (сотиб олмоқчи бўлмаган ҳолда баҳо) кўтарманглар.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَلَقَّوُا الرُّكْبَانَ لِلْبَيْعِ وَلاَ يَبِعْ بَعْضُكُمْ عَلَى بَيْعِ بَعْضٍ وَلاَ تُصَرُّوا الإِبِلَ وَالْغَنَمَ فَمَنِ ابْتَاعَهَا بَعْدَ ذَلِكَ فَهُوَ بِخَيْرِ النَّظَرَيْنِ بَعْدَ أَنْ يَحْلِبَهَا فَإِنْ رَضِيَهَا أَمْسَكَهَا وَإِنْ سَخِطَهَا رَدَّهَا وَصَاعًا مِنْ تَمْرٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Savdo qilish uchun (mol keltirayotgan) ulovlilarni (shahar tashqarisida) qarshi olmanglar. Baʼzingiz baʼzingizning savdosi ustiga savdo qilmasin. Tuya va qoʻylarning (sutini koʻp koʻrsatib aldash uchun) sutini yelinida toʻplab qoʻymanglar. Kim shundan keyin ularni sotib olsa, ularni sogʻgach, ikki ish orasida ixtiyorlidir: agar (sutidan) rozi boʻlsa, ularni olib qoladi; agar norozi boʻlsa, ularni bir soʼ xurmo bilan birga qaytarib beradi.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Савдо қилиш учун (мол келтираётган) уловлиларни (шаҳар ташқарисида) қарши олманглар. Баъзингиз баъзингизнинг савдоси устига савдо қилмасин. Туя ва қўйларнинг (сутини кўп кўрсатиб алдаш учун) сутини елинида тўплаб қўйманглар. Ким шундан кейин уларни сотиб олса, уларни соғгач, икки иш орасида ихтиёрлидир: агар (сутидан) рози бўлса, уларни олиб қолади; агар норози бўлса, уларни бир сў хурмо билан бирга қайтариб беради.»
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، وَهِشَامٍ، وَحَبِيبٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنِ اشْتَرَى شَاةً مُصَرَّاةً فَهُوَ بِالْخِيَارِ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ إِنْ شَاءَ رَدَّهَا وَصَاعًا مِنْ طَعَامٍ لاَ سَمْرَاءَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Kimki yelini boylab (suti yigʻib) qoʻyilgan qoʻyni sotib olsa, uch kun ixtiyorlidir: agar xohlasa, uni (egasiga) qaytaradi va u bilan birga bir soʼ taom (beradi), bugʻdoy (boʻlishi shart) emas».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Кимки елини бойлаб (сути йиғиб) қўйилган қўйни сотиб олса, уч кун ихтиёрлидир: агар хоҳласа, уни (эгасига) қайтаради ва у билан бирга бир сў таом (беради), буғдой (бўлиши шарт) эмас».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَخْلَدٍ التَّمِيمِيُّ، حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ، - يَعْنِي ابْنَ إِبْرَاهِيمَ - حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، حَدَّثَنِي زِيَادٌ، أَنَّ ثَابِتًا، مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنِ اشْتَرَى غَنَمًا مُصَرَّاةً احْتَلَبَهَا فَإِنْ رَضِيَهَا أَمْسَكَهَا وَإِنْ سَخِطَهَا فَفِي حَلْبَتِهَا صَاعٌ مِنْ تَمْرٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kimki yelini boylab (suti yigʻib) qoʻyilgan qoʻyni sotib olib, uni sogʻib koʻrsa, agar undan rozi boʻlsa, oʻzida ushlab qoladi; agar undan koʻngli toʻlmasa, sogʻib olgan suti uchun bir soʼ xurmo (beradi)».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Кимки елини бойлаб (сути йиғиб) қўйилган қўйни сотиб олиб, уни соғиб кўрса, агар ундан рози бўлса, ўзида ушлаб қолади; агар ундан кўнгли тўлмаса, соғиб олган сути учун бир сў хурмо (беради)».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ الدِّمَشْقِيُّ، أَنَّ سُلَيْمَانَ بْنَ بِلاَلٍ، حَدَّثَهُمْ حَدَّثَنِي الْعَلاَءُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَجُلاً، جَاءَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ سَعِّرْ . فَقَالَ " بَلْ أَدْعُو " . ثُمَّ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ سَعِّرْ فَقَالَ " بَلِ اللَّهُ يَخْفِضُ وَيَرْفَعُ وَإِنِّي لأَرْجُو أَنْ أَلْقَى اللَّهَ وَلَيْسَ لأَحَدٍ عِنْدِي مَظْلَمَةٌ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi kelib: «Yo Rasululloh, narx belgilang!» dedi. U (zot): «Yoʻq, balki men duo qilaman», dedilar. Soʻng (yana) bir kishi kelib: «Yo Rasululloh, narx belgilang!» dedi. U (zot): «Balki Allohning Oʻzi (narxni) pasaytiradi va koʻtaradi. Men Allohga shunday holatda yoʻliqishni umid qilamanki, hech kimda mening zimmamda (qilgan) zulmim boʻlmasin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши келиб: «Ё Расулуллоҳ, нарх белгиланг!» деди. У (зот): «Йўқ, балки мен дуо қиламан», дедилар. Сўнг (яна) бир киши келиб: «Ё Расулуллоҳ, нарх белгиланг!» деди. У (зот): «Балки Аллоҳнинг Ўзи (нархни) пасайтиради ва кўтаради. Мен Аллоҳга шундай ҳолатда йўлиқишни умид қиламанки, ҳеч кимда менинг зиммамда (қилган) зулмим бўлмасин», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِرَجُلٍ يَبِيعُ طَعَامًا فَسَأَلَهُ " كَيْفَ تَبِيعُ " . فَأَخْبَرَهُ فَأُوحِيَ إِلَيْهِ أَنْ أَدْخِلْ يَدَكَ فِيهِ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فِيهِ فَإِذَا هُوَ مَبْلُولٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ مِنَّا مَنْ غَشَّ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ taom (don) sotayotgan bir kishining yonidan oʻtdilar va undan: «Qanday sotyapsan?» deb soʻradilar. U (zot)ga (narxini) aytdi. Shunda u (zot)ga: «Qoʻlingni uning ichiga sol», deb vahiy qilindi. U (zot) qoʻllarini uning ichiga solsalar, u nam ekan. Shunda Rasululloh ﷺ: «Kim (oldi-sotdida) aldasa, bizdan emas», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ таом (дон) сотаётган бир кишининг ёнидан ўтдилар ва ундан: «Қандай сотяпсан?» деб сўрадилар. У (зот)га (нархини) айтди. Шунда у (зот)га: «Қўлингни унинг ичига сол», деб ваҳий қилинди. У (зот) қўлларини унинг ичига солсалар, у нам экан. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ким (олди-сотдида) алдаса, биздан эмас», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، حَدَّثَنَا حَفْصٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَقَالَ مُسْلِمًا أَقَالَهُ اللَّهُ عَثْرَتَهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim bir musulmonning (savdosini) bekor qilishga rozilik bersa, Alloh uning (xato-)kechishini kechirar.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким бир мусулмоннинг (савдосини) бекор қилишга розилик берса, Аллоҳ унинг (хато-)кечишини кечирар.»
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ بَاعَ بَيْعَتَيْنِ فِي بَيْعَةٍ فَلَهُ أَوْكَسُهُمَا أَوِ الرِّبَا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Kim bitta savdoda ikki savdo qilsa, unga shu ikkovining arzonrogʻi (tegishli boʻlsin), aks holda (bu) ribo boʻlur.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Ким битта савдода икки савдо қилса, унга шу икковининг арзонроғи (тегишли бўлсин), акс ҳолда (бу) рибо бўлур.»
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يُمْنَعُ فَضْلُ الْمَاءِ لِيُمْنَعَ بِهِ الْكَلأُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ortiqcha suv, u bilan oʻt-oʻlanni (boshqalardan) toʻsib qoʻyish uchun, manʼ qilinmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ортиқча сув, у билан ўт-ўланни (бошқалардан) тўсиб қўйиш учун, манъ қилинмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ثَلاَثَةٌ لاَ يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ رَجُلٌ مَنَعَ ابْنَ السَّبِيلِ فَضْلَ مَاءٍ عِنْدَهُ وَرَجُلٌ حَلَفَ عَلَى سِلْعَةٍ بَعْدَ الْعَصْرِ - يَعْنِي كَاذِبًا - وَرَجُلٌ بَايَعَ إِمَامًا فَإِنْ أَعْطَاهُ وَفَى لَهُ وَإِنْ لَمْ يُعْطِهِ لَمْ يَفِ لَهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch (toifa) odam borki, Alloh Qiyomat kunida ular bilan gaplashmaydi: oʻzida boʻlgan ortiqcha suvni yoʻlovchidan manʼ qilgan kishi; asrdan keyin bir mol ustida qasam ichgan — yaʼni yolgʻon qasam ichgan — kishi; va bir imomga (rahbarga) bayʼat berib, agar u oʻziga (biror narsa) bersa, unga (bergan vaʼdasiga) vafo qiladigan, bermasa vafo qilmaydigan kishi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч (тоифа) одам борки, Аллоҳ Қиёмат кунида улар билан гаплашмайди: ўзида бўлган ортиқча сувни йўловчидан манъ қилган киши; асрдан кейин бир мол устида қасам ичган — яъни ёлғон қасам ичган — киши; ва бир имомга (раҳбарга) байъат бериб, агар у ўзига (бирор нарса) берса, унга (берган ваъдасига) вафо қиладиган, бермаса вафо қилмайдиган киши», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي مَعْرُوفُ بْنُ سُوَيْدٍ الْجُذَامِيُّ، أَنَّ عُلَىَّ بْنَ رَبَاحٍ اللَّخْمِيَّ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَحِلُّ ثَمَنُ الْكَلْبِ وَلاَ حُلْوَانُ الْكَاهِنِ وَلاَ مَهْرُ الْبَغِيِّ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Itning narxi, kohinning haqi va fohishaning haqi halol emasdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Итнинг нархи, коҳиннинг ҳақи ва фоҳишанинг ҳақи ҳалол эмасдир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ عَبْدِ الْوَهَّابِ بْنِ بُخْتٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ الْخَمْرَ وَثَمَنَهَا وَحَرَّمَ الْمَيْتَةَ وَثَمَنَهَا وَحَرَّمَ الْخِنْزِيرَ وَثَمَنَهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Albatta, Alloh xamr (mayni) va uning narxini harom qildi, oʻlimtikni va uning narxini harom qildi hamda choʻchqani va uning narxini harom qildi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Албатта, Аллоҳ хамр (майни) ва унинг нархини ҳаром қилди, ўлимтикни ва унинг нархини ҳаром қилди ҳамда чўчқани ва унинг нархини ҳаром қилди».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، أَوْ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَوْ عَنْهُمَا جَمِيعًا عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا قُسِّمَتِ الأَرْضُ وَحُدَّتْ فَلاَ شُفْعَةَ فِيهَا " .
Muhammad ibn Yahyo ibn Foris bizga aytib berdi: al-Hasan ibn ar-Rabiʼ bizga aytib berdi: Ibn Idris bizga Ibn Jurayjdan, u Ibn Shihob az-Zuhriydan, u Abu Salamadan yoki Said ibn al-Musayyabdan yoxud ikkalasidan birgalikda, ular Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildilar. U dedi: Rasululloh ﷺ: «Yer boʻlinib, chegaralari belgilangach, unda shufʼa boʻlmaydi», dedilar.Муҳаммад ибн Яҳё ибн Форис бизга айтиб берди: ал-Ҳасан ибн ар-Рабиъ бизга айтиб берди: Ибн Идрис бизга Ибн Журайждан, у Ибн Шиҳоб аз-Зуҳрийдан, у Абу Саламадан ёки Саид ибн ал-Мусайябдан ёхуд иккаласидан биргаликда, улар Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилдилар. У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ер бўлиниб, чегаралари белгилангач, унда шуфъа бўлмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، ح وَحَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، - الْمَعْنَى - عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَيُّمَا رَجُلٍ أَفْلَسَ فَأَدْرَكَ الرَّجُلُ مَتَاعَهُ بِعَيْنِهِ فَهُوَ أَحَقُّ بِهِ مِنْ غَيْرِهِ " .
Abdulloh ibn Maslama bizga Molikdan aytib berdi; shuningdek an-Nufayliy bizga aytib berdi: Zuhayr bizga aytib berdi — maʼnosi bir — Yahyo ibn Saiddan, u Abu Bakr ibn Muhammad ibn Amr ibn Hazmdan, u Umar ibn Abdulazizdan, u Abu Bakr ibn Abdurrahmondan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildilarki, Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir kishi sinib (qarzdor boʻlib) qolsa-yu, (sotuvchi) kishi oʻz molini aynan oʻzini topsa, u (mol) unga boshqalardan haqliroqdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Маслама бизга Моликдан айтиб берди; шунингдек ан-Нуфайлий бизга айтиб берди: Зуҳайр бизга айтиб берди — маъноси бир — Яҳё ибн Саиддан, у Абу Бакр ибн Муҳаммад ибн Амр ибн Ҳазмдан, у Умар ибн Абдулазиздан, у Абу Бакр ибн Абдурраҳмондан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилдиларки, Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир киши синиб (қарздор бўлиб) қолса-ю, (сотувчи) киши ўз молини айнан ўзини топса, у (мол) унга бошқалардан ҳақлироқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ، عَنْ زَكَرِيَّاءَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَبَنُ الدَّرِّ يُحْلَبُ بِنَفَقَتِهِ إِذَا كَانَ مَرْهُونًا وَالظَّهْرُ يُرْكَبُ بِنَفَقَتِهِ إِذَا كَانَ مَرْهُونًا وَعَلَى الَّذِي يَرْكَبُ وَيَحْلِبُ النَّفَقَةُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهُوَ عِنْدَنَا صَحِيحٌ .
Hannod bizga Ibn al-Muborakdan, u Zakariyodan, u ash-Shaʼbiydan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u Paygʻambar ﷺ dan rivoyat qildi. U zot: «Garovga qoʻyilgan (sutlik hayvonning) suti sarflagan kishiga (oʻz xarajati evaziga) sogʻib olinadi; garovga qoʻyilgan ulov ham xarajati evaziga minib olinadi; minadigan va sogʻadigan kishi (uning) xarajatini (koʻtaradi)», dedilar. Abu Dovud dedi: Bu bizning nazdimizda sahihdir.Ҳаннод бизга Ибн ал-Муборакдан, у Закариёдан, у аш-Шаъбийдан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у Пайғамбар ﷺ дан ривоят қилди. У зот: «Гаровга қўйилган (сутлик ҳайвоннинг) сути сарфлаган кишига (ўз харажати эвазига) соғиб олинади; гаровга қўйилган улов ҳам харажати эвазига миниб олинади; минадиган ва соғадиган киши (унинг) харажатини (кўтаради)», дедилар. Абу Довуд деди: Бу бизнинг наздимизда саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، وَأَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالاَ حَدَّثَنَا طَلْقُ بْنُ غَنَّامٍ، عَنْ شَرِيكٍ، - قَالَ ابْنُ الْعَلاَءِ وَقَيْسٍ - عَنْ أَبِي حُصَيْنٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَدِّ الأَمَانَةَ إِلَى مَنِ ائْتَمَنَكَ وَلاَ تَخُنْ مَنْ خَانَكَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Senga omonat topshirgan kishiga omonatni ado et, senga xiyonat qilgan kishiga xiyonat qilma», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Сенга омонат топширган кишига омонатни адо эт, сенга хиёнат қилган кишига хиёнат қилма», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو الرَّازِيُّ، حَدَّثَنَا سَلَمَةُ، - يَعْنِي ابْنَ الْفَضْلِ - حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَايْمُ اللَّهِ لاَ أَقْبَلُ بَعْدَ يَوْمِي هَذَا مِنْ أَحَدٍ هَدِيَّةً إِلاَّ أَنْ يَكُونَ مُهَاجِرًا قُرَشِيًّا أَوْ أَنْصَارِيًّا أَوْ دَوْسِيًّا أَوْ ثَقَفِيًّا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Alloh nomi bilan qasamki, bugungi kundan soʻng birovning hadyasini qabul qilmayman, faqat quraysh muhojiri, yoki ansoriy, yoki davsiy, yoki saqafiy boʻlsagina (qabul qilaman)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ номи билан қасамки, бугунги кундан сўнг бировнинг ҳадясини қабул қилмайман, фақат қурайш муҳожири, ёки ансорий, ёки давсий, ёки сақафий бўлсагина (қабул қиламан)», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ بَشِيرِ بْنِ نَهِيكٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْعُمْرَى جَائِزَةٌ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan (rivoyat qilishicha), u zot: «Umro (umrbod berilgan inʼom) joizdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан (ривоят қилишича), у зот: «Умро (умрбод берилган инъом) жоиздир», дедилар.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، أَخْبَرَنَا فُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ أَبِي عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ وَلِيَ الْقَضَاءَ فَقَدْ ذُبِحَ بِغَيْرِ سِكِّينٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qozilik mansabini egallasa, demak, u pichoqsiz boʻgʻizlanibdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қозилик мансабини эгалласа, демак, у пичоқсиз бўғизланибди», дедилар.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ مُحَمَّدٍ الأَخْنَسِيِّ، عَنِ الْمَقْبُرِيِّ، وَالأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ جُعِلَ قَاضِيًا بَيْنَ النَّاسِ فَقَدْ ذُبِحَ بِغَيْرِ سِكِّينٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim odamlar oʻrtasida qozi qilib tayinlansa, demak, u pichoqsiz boʻgʻizlanibdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким одамлар ўртасида қози қилиб тайинланса, демак, у пичоқсиз бўғизланибди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا مُلاَزِمُ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ نَجْدَةَ، عَنْ جَدِّهِ، يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ - وَهُوَ أَبُو كَثِيرٍ - قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ طَلَبَ قَضَاءَ الْمُسْلِمِينَ حَتَّى يَنَالَهُ ثُمَّ غَلَبَ عَدْلُهُ جَوْرَهُ فَلَهُ الْجَنَّةُ وَمَنْ غَلَبَ جَوْرُهُ عَدْلَهُ فَلَهُ النَّارُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u kishi Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi. U zot: «Kim musulmonlar oʻrtasida qozilik mansabini istab, unga erishsa, soʻng uning adolati zulmidan ustun kelsa, unga jannat boʻladi. Kimning zulmi adolatidan ustun kelsa, unga doʻzax boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у киши Набий ﷺдан ривоят қилади. У зот: «Ким мусулмонлар ўртасида қозилик мансабини истаб, унга эришса, сўнг унинг адолати зулмидан устун келса, унга жаннат бўлади. Кимнинг зулми адолатидан устун келса, унга дўзах бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ، - يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ - حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، أَوْ عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ - شَكَّ الشَّيْخُ - عَنْ كَثِيرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ رَبَاحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الصُّلْحُ جَائِزٌ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ " . زَادَ أَحْمَدُ " إِلاَّ صُلْحًا أَحَلَّ حَرَامًا أَوْ حَرَّمَ حَلاَلاً " . وَزَادَ سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْمُسْلِمُونَ عَلَى شُرُوطِهِمْ " .
Sulaymon ibn Dovud al-Mahriy bizga hadis aytdi, Ibn Vahb bizga xabar berdi, Sulaymon ibn Bilol menga xabar berdi; (boshqa sanad bilan) Ahmad ibn Abdulvohid ad-Dimashqiy ham bizga hadis aytdi, Marvon — yaʼni ibn Muhammad — bizga hadis aytdi, Sulaymon ibn Bilol yoki Abdulaziz ibn Muhammad bizga hadis aytdi — shayx (rovi) shubha qildi — u Kasir ibn Zayddan, u Valid ibn Robohdan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi. U dedi: «Rasululloh ﷺ: ‹Musulmonlar oʻrtasida sulh qilish joizdir›, dedilar». Ahmad oʻz rivoyatida shuni qoʻshdi: «Harom narsani halol qiladigan yoki halol narsani harom qiladigan sulhdan boshqa». Sulaymon ibn Dovud esa shuni qoʻshdi: «Rasululloh ﷺ: ‹Musulmonlar oʻz shartlariga (rioya qilishlari) lozim›, dedilar».Сулаймон ибн Довуд ал-Маҳрий бизга ҳадис айтди, Ибн Ваҳб бизга хабар берди, Сулаймон ибн Билол менга хабар берди; (бошқа санад билан) Аҳмад ибн Абдулвоҳид ад-Димашқий ҳам бизга ҳадис айтди, Марвон — яъни ибн Муҳаммад — бизга ҳадис айтди, Сулаймон ибн Билол ёки Абдулазиз ибн Муҳаммад бизга ҳадис айтди — шайх (рови) шубҳа қилди — у Касир ибн Зайддан, у Валид ибн Робоҳдан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди. У деди: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мусулмонлар ўртасида сулҳ қилиш жоиздир›, дедилар». Аҳмад ўз ривоятида шуни қўшди: «Ҳаром нарсани ҳалол қиладиган ёки ҳалол нарсани ҳаром қиладиган сулҳдан бошқа». Сулаймон ибн Довуд эса шуни қўшди: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мусулмонлар ўз шартларига (риоя қилишлари) лозим›, дедилар».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الْهَمْدَانِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَنَافِعُ بْنُ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ تَجُوزُ شَهَادَةُ بَدَوِيٍّ عَلَى صَاحِبِ قَرْيَةٍ " .
Ahmad ibn Said al-Hamdoniy bizga aytib berdi: Ibn Vahb bizga xabar berdi: Yahyo ibn Ayyub va Nofiʼ ibn Yazid menga Ibn al-Hoddan, u Muhammad ibn Amr ibn Atodan, u Ato ibn Yasordan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan xabar berdiki, u Rasululloh ﷺ: «Sahroyi aʼrobiyning shahar ahliga qarshi guvohligi joiz emas», ‒ deganlarini eshitgan.Аҳмад ибн Саид ал-Ҳамдоний бизга айтиб берди: Ибн Ваҳб бизга хабар берди: Яҳё ибн Айюб ва Нофиъ ибн Язид менга Ибн ал-Ҳоддан, у Муҳаммад ибн Амр ибн Атодан, у Ато ибн Ясордан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан хабар бердики, у Расулуллоҳ ﷺ: «Саҳройи аъробийнинг шаҳар аҳлига қарши гувоҳлиги жоиз эмас», ‒ деганларини эшитган.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ أَبُو مُصْعَبٍ الزُّهْرِيُّ، حَدَّثَنَا الدَّرَاوَرْدِيُّ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَضَى بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَزَادَنِي الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمُؤَذِّنُ فِي هَذَا الْحَدِيثِ قَالَ أَخْبَرَنِي الشَّافِعِيُّ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِسُهَيْلٍ فَقَالَ أَخْبَرَنِي رَبِيعَةُ - وَهُوَ عِنْدِي ثِقَةٌ - أَنِّي حَدَّثْتُهُ إِيَّاهُ وَلاَ أَحْفَظُهُ . قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ وَقَدْ كَانَ أَصَابَتْ سُهَيْلاً عِلَّةٌ أَذْهَبَتْ بَعْضَ عَقْلِهِ وَنَسِيَ بَعْضَ حَدِيثِهِ فَكَانَ سُهَيْلٌ بَعْدُ يُحَدِّثُهُ عَنْ رَبِيعَةَ عَنْهُ عَنْ أَبِيهِ .
Ahmad ibn Abu Bakr Abu Musʼab az-Zuhriy bizga aytib berdi: ad-Darovardiy bizga Robiʼa ibn Abu Abdurrahmondan, u Suhayl ibn Abu Solihdan, u otasidan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan aytib berdiki, Nabiy ﷺ qasam bilan birga guvoh asosida hukm chiqardilar. Abu Dovud aytadi: Robiʼ ibn Sulaymon al-Muazzin menga bu hadisda (quyidagi soʻzlarni) ziyoda qildi. U dedi: Shofiiy menga Abdulazizdan xabar berib dedi: Men buni Suhaylga aytdim, u: «Menga Robiʼa ‒ u mening nazdimda ishonchlidir ‒ men bu hadisni unga aytib berganimni, lekin oʻzim uni yodlamasligimni xabar berdi», ‒ dedi. Abdulaziz aytadi: Suhaylga aqlining bir qismini ketkazib, baʼzi hadislarini unutdirgan bir kasallik yetgan edi. Shundan keyin Suhayl buni Robiʼadan, u oʻzidan, u otasidan deb rivoyat qiladigan boʻldi.Аҳмад ибн Абу Бакр Абу Мусъаб аз-Зуҳрий бизга айтиб берди: ад-Даровардий бизга Робиъа ибн Абу Абдурраҳмондан, у Суҳайл ибн Абу Солиҳдан, у отасидан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан айтиб бердики, Набий ﷺ қасам билан бирга гувоҳ асосида ҳукм чиқардилар. Абу Довуд айтади: Робиъ ибн Сулаймон ал-Муаззин менга бу ҳадисда (қуйидаги сўзларни) зиёда қилди. У деди: Шофиий менга Абдулазиздан хабар бериб деди: Мен буни Суҳайлга айтдим, у: «Менга Робиъа ‒ у менинг наздимда ишончлидир ‒ мен бу ҳадисни унга айтиб берганимни, лекин ўзим уни ёдламаслигимни хабар берди», ‒ деди. Абдулазиз айтади: Суҳайлга ақлининг бир қисмини кетказиб, баъзи ҳадисларини унутдирган бир касаллик етган эди. Шундан кейин Суҳайл буни Робиъадан, у ўзидан, у отасидан деб ривоят қиладиган бўлди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ خِلاَسٍ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَجُلَيْنِ، اخْتَصَمَا فِي مَتَاعٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لَيْسَ لِوَاحِدٍ مِنْهُمَا بَيِّنَةٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اسْتَهِمَا عَلَى الْيَمِينِ مَا كَانَ أَحَبَّا ذَلِكَ أَوْ كَرِهَا " .
Muhammad ibn Minhol bizga aytib berdi: Yazid ibn Zurayʼ bizga aytib berdi: Ibn Abu Aruba bizga Qatodadan, u Xilosdan, u Abu Rofeʼdan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildiki: Ikki kishi bir mol-mulk haqida nizolashib, ishni Nabiy ﷺ huzuriga keltirdilar. Ularning hech birida dalil-isbot yoʻq edi. Shunda Nabiy ﷺ: «Ikkalangiz qasam ichish ustida — buni xoh yoqtirsangiz, xoh yoqtirmasangiz — qurʼa tashlangiz», dedilar.Муҳаммад ибн Минҳол бизга айтиб берди: Язид ибн Зурайъ бизга айтиб берди: Ибн Абу Аруба бизга Қатодадан, у Хилосдан, у Абу Рофеъдан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилдики: Икки киши бир мол-мулк ҳақида низолашиб, ишни Набий ﷺ ҳузурига келтирдилар. Уларнинг ҳеч бирида далил-исбот йўқ эди. Шунда Набий ﷺ: «Иккалангиз қасам ичиш устида — буни хоҳ ёқтирсангиз, хоҳ ёқтирмасангиз — қуръа ташлангиз», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا الْمُثَنَّى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ كَعْبٍ الْعَدَوِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا تَدَارَأْتُمْ فِي طَرِيقٍ فَاجْعَلُوهُ سَبْعَةَ أَذْرُعٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot ﷺ: «Agar bir yoʻl (kengligi) haqida talashib qolsangiz, uni yetti gaz qilib qoldiringlar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот ﷺ: «Агар бир йўл (кенглиги) ҳақида талашиб қолсангиз, уни етти газ қилиб қолдиринглар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَابْنُ أَبِي خَلَفٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا اسْتَأْذَنَ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ أَنْ يَغْرِزَ خَشَبَةً فِي جِدَارِهِ فَلاَ يَمْنَعْهُ " . فَنَكَسُوا فَقَالَ مَا لِي أَرَاكُمْ قَدْ أَعْرَضْتُمْ لأُلْقِيَنَّهَا بَيْنَ أَكْتَافِكُمْ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهَذَا حَدِيثُ ابْنِ أَبِي خَلَفٍ وَهُوَ أَتَمُّ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Agar biror kishi birodaridan (qoʻshnisidan) uning devoriga yogʻoch (xoda) qadab qoʻyishga ruxsat soʻrasa, u (qoʻshni) uni man qilmasin», dedilar. Shunda ular (odamlar) boshlarini quyi soldilar. Bas, u (Abu Hurayra): «Menga nima boʻldi, sizlarni (bu hadisni eshitishdan) yuz oʻgirayotganingizni koʻrayapman? Albatta, men uni (bu sunnatni) yelkalaringiz orasiga tashlayman (yetkazaman)», dedi. Abu Dovud aytdi: Bu Ibn Abu Xalafning hadisidir va u toʻliqroqdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар бирор киши биродаридан (қўшнисидан) унинг деворига ёғоч (хода) қадаб қўйишга рухсат сўраса, у (қўшни) уни ман қилмасин», дедилар. Шунда улар (одамлар) бошларини қуйи солдилар. Бас, у (Абу Ҳурайра): «Менга нима бўлди, сизларни (бу ҳадисни эшитишдан) юз ўгираётганингизни кўраяпман? Албатта, мен уни (бу суннатни) елкаларингиз орасига ташлайман (етказаман)», деди. Абу Довуд айтди: Бу Ибн Абу Халафнинг ҳадисидир ва у тўлиқроқдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ رَجُلٍ يَسْلُكُ طَرِيقًا يَطْلُبُ فِيهِ عِلْمًا إِلاَّ سَهَّلَ اللَّهُ لَهُ بِهِ طَرِيقَ الْجَنَّةِ وَمَنْ أَبْطَأَ بِهِ عَمَلُهُ لَمْ يُسْرِعْ بِهِ نَسَبُهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Qaysi bir kishi ilm talab qilib bir yoʻlga kirsa, Alloh albatta unga shu sabab Jannat yoʻlini oson qilib qoʻyadi. Kimni ameli orqada qoldirsa, uni nasabi (oldinga) tezlashtirmaydi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Қайси бир киши илм талаб қилиб бир йўлга кирса, Аллоҳ албатта унга шу сабаб Жаннат йўлини осон қилиб қўяди. Кимни амели орқада қолдирса, уни насаби (олдинга) тезлаштирмайди».
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، ح وَحَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ مَزْيَدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ - قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ، قَالَ لَمَّا فُتِحَتْ مَكَّةُ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ الْخُطْبَةَ خُطْبَةَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ يُقَالُ لَهُ أَبُو شَاهٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اكْتُبُوا لِي . فَقَالَ " اكْتُبُوا لأَبِي شَاهٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadi: Makka fath qilinganida Nabiy ﷺ oʻrinlaridan turdilar. Soʻng u (Abu Hurayra) Nabiy ﷺning xutbalarini zikr qildi. U aytadi: Shunda Yaman ahlidan Abu Shoh deb ataladigan bir kishi turib: «Ey Rasululloh, menga (buni) yozib bering», dedi. U zot: «Abu Shoh uchun yozib beringlar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: Макка фатҳ қилинганида Набий ﷺ ўринларидан турдилар. Сўнг у (Абу Ҳурайра) Набий ﷺнинг хутбаларини зикр қилди. У айтади: Шунда Яман аҳлидан Абу Шоҳ деб аталадиган бир киши туриб: «Эй Расулуллоҳ, менга (буни) ёзиб беринг», деди. У зот: «Абу Шоҳ учун ёзиб беринглар», дедилар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، - يَعْنِي ابْنَ أَبِي أَيُّوبَ - عَنْ بَكْرِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَفْتَى " . ح وَحَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي نُعَيْمَةَ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ الطُّنْبُذِيِّ - رَضِيعِ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَرْوَانَ - قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أُفْتِيَ بِغَيْرِ عِلْمٍ كَانَ إِثْمُهُ عَلَى مَنْ أَفْتَاهُ " . زَادَ سُلَيْمَانُ الْمَهْرِيُّ فِي حَدِيثِهِ " وَمَنْ أَشَارَ عَلَى أَخِيهِ بِأَمْرٍ يَعْلَمُ أَنَّ الرُّشْدَ فِي غَيْرِهِ فَقَدْ خَانَهُ " . وَهَذَا لَفْظُ سُلَيْمَانَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kimga ilmsiz holda fatvo berilsa, uning gunohi unga fatvo bergan kishining zimmasiga boʻladi». Sulaymon al-Mahriy oʻz rivoyatida shu (jumlani) ziyoda qildi: «Kimki birodariga, toʻgʻrilik undan boshqasida ekanini bila turib, biror ish toʻgʻrisida maslahat bersa, unga xiyonat qilgan boʻladi». Bu — Sulaymonning lafzidir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Кимга илмсиз ҳолда фатво берилса, унинг гуноҳи унга фатво берган кишининг зиммасига бўлади». Сулаймон ал-Маҳрий ўз ривоятида шу (жумлани) зиёда қилди: «Кимки биродарига, тўғрилик ундан бошқасида эканини била туриб, бирор иш тўғрисида маслаҳат берса, унга хиёнат қилган бўлади». Бу — Сулаймоннинг лафзидир.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَكَمِ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ سُئِلَ عَنْ عِلْمٍ فَكَتَمَهُ أَلْجَمَهُ اللَّهُ بِلِجَامٍ مِنْ نَارٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kimdan oʻzi biladigan bir ilm soʻralsa-yu, uni yashirsa, Alloh qiyomat kunida unga oʻtdan boʻlgan jilov solib qoʻyadi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Кимдан ўзи биладиган бир илм сўралса-ю, уни яширса, Аллоҳ қиёмат кунида унга ўтдан бўлган жилов солиб қўяди».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " حَدِّثُوا عَنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَلاَ حَرَجَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Bani Isroildan (xabarlar) rivoyat qilaveringlar, (bunda) zarar yoʻq».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Бани Исроилдан (хабарлар) ривоят қилаверинглар, (бунда) зарар йўқ».