حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ جَوَّاسٍ الْحَنَفِيُّ أَبُو عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الأَشْجَعِيُّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَانَ لِي عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم دَيْنٌ فَقَضَانِي وَزَادَنِي وَدَخَلْتُ عَلَيْهِ الْمَسْجِدَ فَقَالَ لِي " صَلِّ رَكْعَتَيْنِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ ning zimmalarida menga (berishi lozim boʻlgan) qarz bor edi. U zot menga (qarzni) toʻladilar va (ustiga) ziyoda ham qildilar. Men u zotning huzurlariga masjidga kirdim. Shunda u zot menga: ‹Ikki rakat namoz oʻqi›, dedilar».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ нинг зиммаларида менга (бериши лозим бўлган) қарз бор эди. У зот менга (қарзни) тўладилар ва (устига) зиёда ҳам қилдилар. Мен у зотнинг ҳузурларига масжидга кирдим. Шунда у зот менга: ‹Икки ракат намоз ўқи›, дедилар».
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَارِبٍ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ اشْتَرَى مِنِّي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعِيرًا فَلَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَةَ أَمَرَنِي أَنْ آتِيَ الْمَسْجِدَ فَأُصَلِّيَ رَكْعَتَيْنِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ mendan bir tuya sotib oldilar. Madinaga kelganlarida, menga masjidga kelib ikki rakat namoz oʻqishni buyurdilar».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ мендан бир туя сотиб олдилар. Мадинага келганларида, менга масжидга келиб икки ракат намоз ўқишни буюрдилар».
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، - يَعْنِي الثَّقَفِيَّ - حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ خَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزَاةٍ فَأَبْطَأَ بِي جَمَلِي وَأَعْيَى ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَبْلِي وَقَدِمْتُ بِالْغَدَاةِ فَجِئْتُ الْمَسْجِدَ فَوَجَدْتُهُ عَلَى بَابِ الْمَسْجِدِ قَالَ " الآنَ حِينَ قَدِمْتَ " . قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " فَدَعْ جَمَلَكَ وَادْخُلْ فَصَلِّ رَكْعَتَيْنِ " . قَالَ فَدَخَلْتُ فَصَلَّيْتُ ثُمَّ رَجَعْتُ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ bilan bir gʻazotga chiqdim. Tuyam meni ortda qoldirib, horib qoldi. Soʻng Rasululloh ﷺ mendan oldin (Madinaga) yetib keldilar. Men esa ertasi kuni ertalab keldim. Masjidga keldim, u zotni masjidning eshigi oldida topdim. U zot: ‹Hozir keldingmi?›, dedilar. Men: ‹Ha›, dedim. U zot: ‹Tuyangni qoʻyib (masjidga) kir-da, ikki rakat namoz oʻqi›, dedilar. — U dedi: — Men (masjidga) kirib, namoz oʻqidim, soʻng qaytdim».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бир ғазотга чиқдим. Туям мени ортда қолдириб, ҳориб қолди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ мендан олдин (Мадинага) етиб келдилар. Мен эса эртаси куни эрталаб келдим. Масжидга келдим, у зотни масжиднинг эшиги олдида топдим. У зот: ‹Ҳозир келдингми?›, дедилар. Мен: ‹Ҳа›, дедим. У зот: ‹Туянгни қўйиб (масжидга) кир-да, икки ракат намоз ўқи›, дедилар. — У деди: — Мен (масжидга) кириб, намоз ўқидим, сўнг қайтдим».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حَفْصٌ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ خَافَ أَنْ لاَ يَقُومَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ فَلْيُوتِرْ أَوَّلَهُ وَمَنْ طَمِعَ أَنْ يَقُومَ آخِرَهُ فَلْيُوتِرْ آخِرَ اللَّيْلِ فَإِنَّ صَلاَةَ آخِرِ اللَّيْلِ مَشْهُودَةٌ وَذَلِكَ أَفْضَلُ " . وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ مَحْضُورَةٌ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim tunning oxirida turolmasligidan qoʻrqsa, uning avvalida vitr qilsin; kim tunning oxirida turishga umid bogʻlasa, tunning oxirida vitr qilsin, chunki tunning oxiridagi namozda (farishtalar) hozir boʻladi va bu afzaldir», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким туннинг охирида туролмаслигидан қўрқса, унинг аввалида витр қилсин; ким туннинг охирида туришга умид боғласа, туннинг охирида витр қилсин, чунки туннинг охиридаги намозда (фаришталар) ҳозир бўлади ва бу афзалдир», — дедилар.
وَحَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ، حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ، - وَهُوَ ابْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ - عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " أَيُّكُمْ خَافَ أَنْ لاَ يَقُومَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ فَلْيُوتِرْ ثُمَّ لْيَرْقُدْ وَمَنْ وَثِقَ بِقِيَامٍ مِنَ اللَّيْلِ فَلْيُوتِرْ مِنْ آخِرِهِ فَإِنَّ قِرَاءَةَ آخِرِ اللَّيْلِ مَحْضُورَةٌ وَذَلِكَ أَفْضَلُ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Sizlardan kim kechaning oxirida (uygʻonib) turolmasligidan qoʻrqsa, vitrni (kechaning avvalida) oʻqib, soʻng uxlasin. Kim kechasi (uygʻonib) turishiga ishonsa, vitrni uning oxirida oʻqisin, chunki kechaning oxiridagi qiroatga (farishtalar) guvoh boʻladi va bu afzaldir», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Сизлардан ким кечанинг охирида (уйғониб) туролмаслигидан қўрқса, витрни (кечанинг аввалида) ўқиб, сўнг ухласин. Ким кечаси (уйғониб) туришига ишонса, витрни унинг охирида ўқисин, чунки кечанинг охиридаги қироатга (фаришталар) гувоҳ бўлади ва бу афзалдир», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَفْضَلُ الصَّلاَةِ طُولُ الْقُنُوتِ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Namozning eng afzali — qiyomi (tik turishi) uzoq boʻlganidir», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Намознинг энг афзали — қиёми (тик туриши) узоқ бўлганидир», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الصَّلاَةِ أَفْضَلُ قَالَ " طُولُ الْقُنُوتِ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنِ الأَعْمَشِ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dan: «Qaysi namoz afzal?» — deb soʻraldi. U zot: «Qiyomi (tik turishi) uzoq boʻlgani», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дан: «Қайси намоз афзал?» — деб сўралди. У зот: «Қиёми (тик туриши) узоқ бўлгани», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ فِي اللَّيْلِ لَسَاعَةً لاَ يُوَافِقُهَا رَجُلٌ مُسْلِمٌ يَسْأَلُ اللَّهَ خَيْرًا مِنْ أَمْرِ الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ إِلاَّ أَعْطَاهُ إِيَّاهُ وَذَلِكَ كُلَّ لَيْلَةٍ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Albatta, kechada bir soat (payt) borki, biror musulmon kishi unga toʻgʻri kelib, Allohdan dunyo va oxirat ishidan biror yaxshilik soʻrasa, Alloh unga albatta uni ato etadi. Va bu har kechada (boʻladi)», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Албатта, кечада бир соат (пайт) борки, бирор мусулмон киши унга тўғри келиб, Аллоҳдан дунё ва охират ишидан бирор яхшилик сўраса, Аллоҳ унга албатта уни ато этади. Ва бу ҳар кечада (бўлади)», — дедилар.
وَحَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ، حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ مِنَ اللَّيْلِ سَاعَةً لاَ يُوَافِقُهَا عَبْدٌ مُسْلِمٌ يَسْأَلُ اللَّهَ خَيْرًا إِلاَّ أَعْطَاهُ إِيَّاهُ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, kechada bir soat (payt) borki, biror musulmon banda unga toʻgʻri kelib, Allohdan yaxshilik soʻrasa, Alloh unga albatta uni ato etadi», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, кечада бир соат (пайт) борки, бирор мусулмон банда унга тўғри келиб, Аллоҳдан яхшилик сўраса, Аллоҳ унга албатта уни ато этади», — дедилар.
وَحَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَدَائِنِيُّ أَبُو جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَانْتَهَيْنَا إِلَى مَشْرَعَةٍ فَقَالَ " أَلاَ تُشْرِعُ يَا جَابِرُ " . قُلْتُ بَلَى - قَالَ - فَنَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَشْرَعْتُ - قَالَ - ثُمَّ ذَهَبَ لِحَاجَتِهِ وَوَضَعْتُ لَهُ وَضُوءًا - قَالَ - فَجَاءَ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ خَالَفَ بَيْنَ طَرَفَيْهِ فَقُمْتُ خَلْفَهُ فَأَخَذَ بِأُذُنِي فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan bir safarda edim. Bir suv (manbai)ga yetib bordik. (U zot): «Suvga tushmaysanmi, ey Jobir?» dedilar. Men: «Albatta (tushaman)», dedim. (Jobir) dedi: Rasululloh ﷺ (uloqdan) tushdilar, men esa suvga tushdim. (Jobir) dedi: Soʻng (u zot) hojatlariga ketdilar, men esa u (zot) uchun tahorat (suvini) qoʻydim. (Jobir) dedi: (U zot) kelib tahorat oldilar, soʻng turib, bitta kiyimda — uning ikki uchini bir-biriga qarama-qarshi (yelkalariga) tashlab — namoz oʻqidilar. Men orqalarida turdim. Shunda (u zot) qulogʻimdan tutib, meni oʻng tomonlariga oʻtkazdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бир сафарда эдим. Бир сув (манбаи)га етиб бордик. (У зот): «Сувга тушмайсанми, эй Жобир?» дедилар. Мен: «Албатта (тушаман)», дедим. (Жобир) деди: Расулуллоҳ ﷺ (улоқдан) тушдилар, мен эса сувга тушдим. (Жобир) деди: Сўнг (у зот) ҳожатларига кетдилар, мен эса у (зот) учун таҳорат (сувини) қўйдим. (Жобир) деди: (У зот) келиб таҳорат олдилар, сўнг туриб, битта кийимда — унинг икки учини бир-бирига қарама-қарши (елкаларига) ташлаб — намоз ўқидилар. Мен орқаларида турдим. Шунда (у зот) қулоғимдан тутиб, мени ўнг томонларига ўтказдилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا قَضَى أَحَدُكُمُ الصَّلاَةَ فِي مَسْجِدِهِ فَلْيَجْعَلْ لِبَيْتِهِ نَصِيبًا مِنْ صَلاَتِهِ فَإِنَّ اللَّهَ جَاعِلٌ فِي بَيْتِهِ مِنْ صَلاَتِهِ خَيْرًا " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz masjidida namozini oʻqib boʻlsa, namozidan uyiga ham bir ulush ajratsin. Chunki Alloh uning namozi sababli uyiga yaxshilik joylaydi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз масжидида намозини ўқиб бўлса, намозидан уйига ҳам бир улуш ажратсин. Чунки Аллоҳ унинг намози сабабли уйига яхшилик жойлайди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْخَوْفِ فَصَفَّنَا صَفَّيْنِ صَفٌّ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالْعَدُوُّ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ فَكَبَّرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَكَبَّرْنَا جَمِيعًا ثُمَّ رَكَعَ وَرَكَعْنَا جَمِيعًا ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ وَرَفَعْنَا جَمِيعًا ثُمَّ انْحَدَرَ بِالسُّجُودِ وَالصَّفُّ الَّذِي يَلِيهِ وَقَامَ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ فِي نَحْرِ الْعَدُوِّ فَلَمَّا قَضَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم السُّجُودَ وَقَامَ الصَّفُّ الَّذِي يَلِيهِ انْحَدَرَ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ بِالسُّجُودِ وَقَامُوا ثُمَّ تَقَدَّمَ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ وَتَأَخَّرَ الصَّفُّ الْمُقَدَّمُ ثُمَّ رَكَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَرَكَعْنَا جَمِيعًا ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ وَرَفَعْنَا جَمِيعًا ثُمَّ انْحَدَرَ بِالسُّجُودِ وَالصَّفُّ الَّذِي يَلِيهِ الَّذِي كَانَ مُؤَخَّرًا فِي الرَّكْعَةِ الأُولَى وَقَامَ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ فِي نُحُورِ الْعَدُوِّ فَلَمَّا قَضَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم السُّجُودَ وَالصَّفُّ الَّذِي يَلِيهِ انْحَدَرَ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ بِالسُّجُودِ فَسَجَدُوا ثُمَّ سَلَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَسَلَّمْنَا جَمِيعًا . قَالَ جَابِرٌ كَمَا يَصْنَعُ حَرَسُكُمْ هَؤُلاَءِ بِأُمَرَائِهِمْ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ bilan birga xavf namozida hozir boʻldim. U zot bizni ikki saf qilib turgʻazdilar: bir saf Rasululloh ﷺ ning orqalarida, dushman esa biz bilan qibla oʻrtasida edi. Nabiy ﷺ takbir aytdilar, biz hammamiz takbir aytdik. Soʻng u zot rukuʼ qildilar, biz hammamiz rukuʼ qildik. Soʻng u zot boshlarini rukuʼdan koʻtardilar, biz hammamiz koʻtardik. Soʻng u zot va u zotga yaqin saf sajdaga egildi, orqadagi saf esa dushman roʻparasida (tik) turdi. Nabiy ﷺ sajdani tugatib, u zotga yaqin saf turgach, orqadagi saf sajdaga egilib (sajda qilib), soʻng turdi. Soʻng orqadagi saf oldinga oʻtdi, oldindagi saf orqaga oʻtdi. Soʻng Nabiy ﷺ rukuʼ qildilar, biz hammamiz rukuʼ qildik. Soʻng u zot boshlarini rukuʼdan koʻtardilar, biz hammamiz koʻtardik. Soʻng u zot va u zotga yaqin saf — birinchi rakaatda orqada boʻlgan saf — sajdaga egildi, orqadagi saf esa dushman roʻparasida (tik) turdi. Nabiy ﷺ va u zotga yaqin saf sajdani tugatgach, orqadagi saf sajdaga egilib sajda qildi. Soʻng Nabiy ﷺ salom berdilar, biz hammamiz salom berdik». Jobir dedi: «Mana shu sizning soqchilaringiz oʻz amirlari bilan qiladigani kabi».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга хавф намозида ҳозир бўлдим. У зот бизни икки саф қилиб турғаздилар: бир саф Расулуллоҳ ﷺ нинг орқаларида, душман эса биз билан қибла ўртасида эди. Набий ﷺ такбир айтдилар, биз ҳаммамиз такбир айтдик. Сўнг у зот рукуъ қилдилар, биз ҳаммамиз рукуъ қилдик. Сўнг у зот бошларини рукуъдан кўтардилар, биз ҳаммамиз кўтардик. Сўнг у зот ва у зотга яқин саф саждага эгилди, орқадаги саф эса душман рўпарасида (тик) турди. Набий ﷺ саждани тугатиб, у зотга яқин саф тургач, орқадаги саф саждага эгилиб (сажда қилиб), сўнг турди. Сўнг орқадаги саф олдинга ўтди, олдиндаги саф орқага ўтди. Сўнг Набий ﷺ рукуъ қилдилар, биз ҳаммамиз рукуъ қилдик. Сўнг у зот бошларини рукуъдан кўтардилар, биз ҳаммамиз кўтардик. Сўнг у зот ва у зотга яқин саф — биринчи ракаатда орқада бўлган саф — саждага эгилди, орқадаги саф эса душман рўпарасида (тик) турди. Набий ﷺ ва у зотга яқин саф саждани тугатгач, орқадаги саф саждага эгилиб сажда қилди. Сўнг Набий ﷺ салом бердилар, биз ҳаммамиз салом бердик». Жобир деди: «Мана шу сизнинг соқчиларингиз ўз амирлари билан қиладигани каби».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ غَزَوْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْمًا مِنْ جُهَيْنَةَ فَقَاتَلُونَا قِتَالاً شَدِيدًا فَلَمَّا صَلَّيْنَا الظُّهْرَ قَالَ الْمُشْرِكُونَ لَوْ مِلْنَا عَلَيْهِمْ مَيْلَةً لاَقْتَطَعْنَاهُمْ . فَأَخْبَرَ جِبْرِيلُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَلِكَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - وَقَالُوا إِنَّهُ سَتَأْتِيهِمْ صَلاَةٌ هِيَ أَحَبُّ إِلَيْهِمْ مِنَ الأَوْلاَدِ فَلَمَّا حَضَرَتِ الْعَصْرُ - قَالَ - صَفَّنَا صَفَّيْنِ وَالْمُشْرِكُونَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ - قَالَ - فَكَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَبَّرْنَا وَرَكَعَ فَرَكَعْنَا ثُمَّ سَجَدَ وَسَجَدَ مَعَهُ الصَّفُّ الأَوَّلُ فَلَمَّا قَامُوا سَجَدَ الصَّفُّ الثَّانِي ثُمَّ تَأَخَّرَ الصَّفُّ الأَوَّلُ وَتَقَدَّمَ الصَّفُّ الثَّانِي فَقَامُوا مَقَامَ الأَوَّلِ فَكَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَبَّرْنَا وَرَكَعَ فَرَكَعْنَا ثُمَّ سَجَدَ وَسَجَدَ مَعَهُ الصَّفُّ الأَوَّلُ وَقَامَ الثَّانِي فَلَمَّا سَجَدَ سَجَدَ الصَّفُّ الثَّانِي ثُمَّ جَلَسُوا جَمِيعًا سَلَّمَ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ ثُمَّ خَصَّ جَابِرٌ أَنْ قَالَ كَمَا يُصَلِّي أُمَرَاؤُكُمْ هَؤُلاَءِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga Juhayna (qabilasi)dan boʻlgan bir qavmga gʻazot qildik. Ular biz bilan qattiq jang qilishdi. Biz peshinni oʻqiganimizda, mushriklar: ‹Agar ularga bir hamla qilsak, ularni butunlay qirib tashlardik›, deyishdi. Jabroil buni Rasululloh ﷺ ga xabar qildi, Rasululloh ﷺ buni bizga eslatdilar». U (Jobir) dedi: «Ular (mushriklar) yana: ‹Tez orada ularga bir namoz keladiki, u ularga (musulmonlarga) bolalaridan ham koʻra mahbubroqdir›, deyishgan edi. Asr (vaqti) kirganda», u (Jobir) dedi, «(u zot) bizni ikki saf qilib turgʻazdilar, mushriklar esa biz bilan qibla oʻrtasida edi». U dedi: «Rasululloh ﷺ takbir aytdilar, biz takbir aytdik. U zot rukuʼ qildilar, biz rukuʼ qildik. Soʻng u zot sajda qildilar, birinchi saf u zot bilan birga sajda qildi. Ular turishganda, ikkinchi saf sajda qildi. Soʻng birinchi saf orqaga oʻtdi, ikkinchi saf oldinga oʻtib, birinchining oʻrnida turdi. Rasululloh ﷺ takbir aytdilar, biz takbir aytdik. U zot rukuʼ qildilar, biz rukuʼ qildik. Soʻng u zot sajda qildilar, birinchi saf u zot bilan birga sajda qildi, ikkinchisi (tik) turdi. U (u zot) sajda qilgach, ikkinchi saf sajda qildi. Soʻng hammalari oʻtirishdi, Rasululloh ﷺ ularga salom berdilar». Abuz-Zubayr dedi: «Soʻng Jobir alohida taʼkidlab: ‹Mana shu sizning amirlaringiz oʻqiyotgani kabi›, dedi».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Жуҳайна (қабиласи)дан бўлган бир қавмга ғазот қилдик. Улар биз билан қаттиқ жанг қилишди. Биз пешинни ўқиганимизда, мушриклар: ‹Агар уларга бир ҳамла қилсак, уларни бутунлай қириб ташлардик›, дейишди. Жаброил буни Расулуллоҳ ﷺ га хабар қилди, Расулуллоҳ ﷺ буни бизга эслатдилар». У (Жобир) деди: «Улар (мушриклар) яна: ‹Тез орада уларга бир намоз келадики, у уларга (мусулмонларга) болаларидан ҳам кўра маҳбуброқдир›, дейишган эди. Аср (вақти) кирганда», у (Жобир) деди, «(у зот) бизни икки саф қилиб турғаздилар, мушриклар эса биз билан қибла ўртасида эди». У деди: «Расулуллоҳ ﷺ такбир айтдилар, биз такбир айтдик. У зот рукуъ қилдилар, биз рукуъ қилдик. Сўнг у зот сажда қилдилар, биринчи саф у зот билан бирга сажда қилди. Улар туришганда, иккинчи саф сажда қилди. Сўнг биринчи саф орқага ўтди, иккинчи саф олдинга ўтиб, биринчининг ўрнида турди. Расулуллоҳ ﷺ такбир айтдилар, биз такбир айтдик. У зот рукуъ қилдилар, биз рукуъ қилдик. Сўнг у зот сажда қилдилар, биринчи саф у зот билан бирга сажда қилди, иккинчиси (тик) турди. У (у зот) сажда қилгач, иккинчи саф сажда қилди. Сўнг ҳаммалари ўтиришди, Расулуллоҳ ﷺ уларга салом бердилар». Абуз-Зубайр деди: «Сўнг Жобир алоҳида таъкидлаб: ‹Мана шу сизнинг амирларингиз ўқиётгани каби›, деди».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا أَبَانُ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ أَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا كُنَّا بِذَاتِ الرِّقَاعِ قَالَ كُنَّا إِذَا أَتَيْنَا عَلَى شَجَرَةٍ ظَلِيلَةٍ تَرَكْنَاهَا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - فَجَاءَ رَجُلٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَسَيْفُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُعَلَّقٌ بِشَجَرَةٍ فَأَخَذَ سَيْفَ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاخْتَرَطَهُ فَقَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَتَخَافُنِي قَالَ " لاَ " . قَالَ فَمَنْ يَمْنَعُكَ مِنِّي قَالَ " اللَّهُ يَمْنَعُنِي مِنْكَ " . قَالَ فَتَهَدَّدَهُ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَغْمَدَ السَّيْفَ وَعَلَّقَهُ - قَالَ - فَنُودِيَ بِالصَّلاَةِ فَصَلَّى بِطَائِفَةٍ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ تَأَخَّرُوا وَصَلَّى بِالطَّائِفَةِ الأُخْرَى رَكْعَتَيْنِ قَالَ فَكَانَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْبَعُ رَكَعَاتٍ وَلِلْقَوْمِ رَكْعَتَانِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga (yoʻlga) yoʻl oldik, toki Zotur-Riqoʼga yetib bordik». U dedi: «Biz soyali bir daraxtga yetib kelsak, uni Rasululloh ﷺ uchun (soya boʻlsin deb) boʻsh qoldirardik». U dedi: «Mushriklardan bir kishi keldi, Rasululloh ﷺ ning qilichi esa daraxtga osigʻlik turardi. U Allohning Nabiysi ﷺ ning qilichini olib, uni qinidan sugʻurib oldi-da, Rasululloh ﷺ ga: ‹Mendan qoʻrqasanmi?› dedi. U zot: ‹Yoʻq›, dedilar. U: ‹Unda meni sendan kim toʻsadi?› dedi. U zot: ‹Alloh meni sendan toʻsadi›, dedilar». U dedi: «Shunda Rasululloh ﷺ ning sahobalari uni (qoʻrqitib) doʻq qildilar, u esa qilichni qiniga solib, (yana joyiga) osib qoʻydi». U dedi: «Soʻng namozga (azon bilan) chaqirildi. U zot bir guruhga ikki rakaʼat (namoz) oʻqitdi, soʻng ular orqaga chekindilar, u zot ikkinchi guruhga (ham) ikki rakaʼat oʻqitdi». U dedi: «Shu tariqa Rasululloh ﷺ ga toʻrt rakaʼat, har bir guruhga esa ikki rakaʼatdan boʻldi».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга (йўлга) йўл олдик, токи Зотур-Риқўга етиб бордик». У деди: «Биз сояли бир дарахтга етиб келсак, уни Расулуллоҳ ﷺ учун (соя бўлсин деб) бўш қолдирардик». У деди: «Мушриклардан бир киши келди, Расулуллоҳ ﷺ нинг қиличи эса дарахтга осиғлик турарди. У Аллоҳнинг Набийси ﷺ нинг қиличини олиб, уни қинидан суғуриб олди-да, Расулуллоҳ ﷺ га: ‹Мендан қўрқасанми?› деди. У зот: ‹Йўқ›, дедилар. У: ‹Унда мени сендан ким тўсади?› деди. У зот: ‹Аллоҳ мени сендан тўсади›, дедилар». У деди: «Шунда Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобалари уни (қўрқитиб) дўқ қилдилар, у эса қилични қинига солиб, (яна жойига) осиб қўйди». У деди: «Сўнг намозга (азон билан) чақирилди. У зот бир гуруҳга икки ракаъат (намоз) ўқитди, сўнг улар орқага чекиндилар, у зот иккинчи гуруҳга (ҳам) икки ракаъат ўқитди». У деди: «Шу тариқа Расулуллоҳ ﷺ га тўрт ракаъат, ҳар бир гуруҳга эса икки ракаъатдан бўлди».
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى، بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا نُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ نَرْجِعُ فَنُرِيحُ نَوَاضِحَنَا . قَالَ حَسَنٌ فَقُلْتُ لِجَعْفَرٍ فِي أَىِّ سَاعَةٍ تِلْكَ قَالَ زَوَالَ الشَّمْسِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan (juma) namozini oʻqir, soʻng qaytib, suv tashiydigan tuyalarimizni dam oldirar edik. Hasan dedi: Men Jaʼfardan: «U qaysi vaqt edi?» deb soʻradim. U: «Quyosh ogʻgan payt», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан (жума) намозини ўқир, сўнг қайтиб, сув ташийдиган туяларимизни дам олдирар эдик. Ҳасан деди: Мен Жаъфардан: «У қайси вақт эди?» деб сўрадим. У: «Қуёш оғган пайт», деди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، كِلاَهُمَا عَنْ جَرِيرٍ، - قَالَ عُثْمَانُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، - عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرِ، بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَخْطُبُ قَائِمًا يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَجَاءَتْ عِيرٌ مِنَ الشَّامِ فَانْفَتَلَ النَّاسُ إِلَيْهَا حَتَّى لَمْ يَبْقَ إِلاَّ اثْنَا عَشَرَ رَجُلاً فَأُنْزِلَتْ هَذِهِ الآيَةُ الَّتِي فِي الْجُمُعَةِ { وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا}
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ juma kuni tik turgan holda xutba qilayotgan edilar, shu payt Shomdan bir savdo karvoni keldi. Odamlar oʻsha (karvon) tomonga oʻgirilib ketishdi, hatto (u zot bilan) oʻn ikki kishidan boshqasi qolmadi. Shunda jumaga oid mana bu oyat nozil boʻldi: {Ular biror savdoni yoki oʻyin-kulgini koʻrishganida, sen tik turgan holingda seni tashlab, oʻsha tomonga tarqalib ketdilar} (Juma 11).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ жума куни тик турган ҳолда хутба қилаётган эдилар, шу пайт Шомдан бир савдо карвони келди. Одамлар ўша (карвон) томонга ўгирилиб кетишди, ҳатто (у зот билан) ўн икки кишидан бошқаси қолмади. Шунда жумага оид мана бу оят нозил бўлди: {Улар бирор савдони ёки ўйин-кулгини кўришганида, сен тик турган ҳолингда сени ташлаб, ўша томонга тарқалиб кетдилар} (Жума 11).
وَحَدَّثَنَا رِفَاعَةُ بْنُ الْهَيْثَمِ الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي الطَّحَّانَ - عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ سَالِمٍ، وَأَبِي، سُفْيَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقَدِمَتْ سُوَيْقَةٌ قَالَ فَخَرَجَ النَّاسُ إِلَيْهَا فَلَمْ يَبْقَ إِلاَّ اثْنَا عَشَرَ رَجُلاً أَنَا فِيهِمْ - قَالَ - فَأَنْزَلَ اللَّهُ { وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا} إِلَى آخِرِ الآيَةِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz juma kuni Nabiy ﷺ bilan birga edik, shu payt bir kichik savdo karvoni keldi. (Jobir) dedi: Odamlar uning tomon chiqib ketishdi va oʻn ikki kishidan boshqasi qolmadi, men shular orasida edim. (Jobir) dedi: Shunda Alloh {Ular biror savdoni yoki oʻyin-kulgini koʻrishganida, sen tik turgan holingda seni tashlab, oʻsha tomonga tarqalib ketdilar} (Juma 11) — oyatning oxirigacha nozil qildi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз жума куни Набий ﷺ билан бирга эдик, шу пайт бир кичик савдо карвони келди. (Жобир) деди: Одамлар унинг томон чиқиб кетишди ва ўн икки кишидан бошқаси қолмади, мен шулар орасида эдим. (Жобир) деди: Шунда Аллоҳ {Улар бирор савдони ёки ўйин-кулгини кўришганида, сен тик турган ҳолингда сени ташлаб, ўша томонга тарқалиб кетдилар} (Жума 11) — оятнинг охиригача нозил қилди.
وَحَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ سَالِمٍ، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا حُصَيْنٌ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، وَسَالِمِ، بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ بَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَائِمٌ يَوْمَ الْجُمُعَةِ إِذْ قَدِمَتْ عِيرٌ إِلَى الْمَدِينَةِ فَابْتَدَرَهَا أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى لَمْ يَبْقَ مَعَهُ إِلاَّ اثْنَا عَشَرَ رَجُلاً فِيهِمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ - قَالَ - وَنَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ { وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا}
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Juma kuni Nabiy ﷺ tik turgan vaqtlarida, Madinaga bir savdo karvoni keldi. Shunda Rasululloh ﷺ ning ashoblari unga oshiqishdi, hatto u zot bilan oʻn ikki kishidan boshqasi qolmadi, ular orasida Abu Bakr va Umar bor edi. (Jobir) dedi: Va mana bu oyat nozil boʻldi: {Ular biror savdoni yoki oʻyin-kulgini koʻrishganida, oʻsha tomonga tarqalib ketdilar} (Juma 11).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Жума куни Набий ﷺ тик турган вақтларида, Мадинага бир савдо карвони келди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ нинг ашоблари унга ошиқишди, ҳатто у зот билан ўн икки кишидан бошқаси қолмади, улар орасида Абу Бакр ва Умар бор эди. (Жобир) деди: Ва мана бу оят нозил бўлди: {Улар бирор савдони ёки ўйин-кулгини кўришганида, ўша томонга тарқалиб кетдилар} (Жума 11).
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا خَطَبَ احْمَرَّتْ عَيْنَاهُ وَعَلاَ صَوْتُهُ وَاشْتَدَّ غَضَبُهُ حَتَّى كَأَنَّهُ مُنْذِرُ جَيْشٍ يَقُولُ " صَبَّحَكُمْ وَمَسَّاكُمْ " . وَيَقُولُ " بُعِثْتُ أَنَا وَالسَّاعَةَ كَهَاتَيْنِ " . وَيَقْرُنُ بَيْنَ إِصْبَعَيْهِ السَّبَّابَةِ وَالْوُسْطَى وَيَقُولُ " أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ خَيْرَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ وَخَيْرُ الْهُدَى هُدَى مُحَمَّدٍ وَشَرُّ الأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ " . ثُمَّ يَقُولُ " أَنَا أَوْلَى بِكُلِّ مُؤْمِنٍ مِنْ نَفْسِهِ مَنْ تَرَكَ مَالاً فَلأَهْلِهِ وَمَنْ تَرَكَ دَيْنًا أَوْ ضَيَاعًا فَإِلَىَّ وَعَلَىَّ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xutba qilganlarida koʻzlari qizarar, ovozlari koʻtarilar va gʻazablari kuchayar edi, hatto goʻyo u zot bir lashkarni ogohlantirayotgan kishidek: «(Dushman) sizlarga ertalab hujum qildi, kechqurun ham hujum qildi», deyardilar. Yana: «Men va qiyomat mana bu ikkovidek (bir vaqtda) yuborildik», deb koʻrsatkich barmogʻi bilan oʻrta barmoqlarini birlashtirardilar. Yana: «Ammo baʼdu, eng yaxshi soʻz Allohning Kitobidir, eng yaxshi yoʻl Muhammadning yoʻlidir, ishlarning eng yomoni esa (dinda) yangidan toʻqib chiqarilganlaridir, har bir bidʼat zalolatdir», derdilar. Soʻng: «Men har bir moʻmin uchun uning oʻz nafsidan koʻra haqliroqman. Kim (oʻzidan keyin) mol qoldirsa, u uning ahli (vorislari) uchundir, kim qarz yoki (zoye boʻlib qoluvchi) bola qoldirsa, u menga (tegishli) va (uni hal qilish) men zimmamdadir», derdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хутба қилганларида кўзлари қизарар, овозлари кўтарилар ва ғазаблари кучаяр эди, ҳатто гўё у зот бир лашкарни огоҳлантираётган кишидек: «(Душман) сизларга эрталаб ҳужум қилди, кечқурун ҳам ҳужум қилди», деярдилар. Яна: «Мен ва қиёмат мана бу икковидек (бир вақтда) юборилдик», деб кўрсаткич бармоғи билан ўрта бармоқларини бирлаштирардилар. Яна: «Аммо баъду, энг яхши сўз Аллоҳнинг Китобидир, энг яхши йўл Муҳаммаднинг йўлидир, ишларнинг энг ёмони эса (динда) янгидан тўқиб чиқарилганларидир, ҳар бир бидъат залолатдир», дердилар. Сўнг: «Мен ҳар бир мўмин учун унинг ўз нафсидан кўра ҳақлироқман. Ким (ўзидан кейин) мол қолдирса, у унинг аҳли (ворислари) учундир, ким қарз ёки (зое бўлиб қолувчи) бола қолдирса, у менга (тегишли) ва (уни ҳал қилиш) мен зиммамдадир», дердилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ النَّاسَ يَحْمَدُ اللَّهَ وَيُثْنِي عَلَيْهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ يَقُولُ " مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلاَ مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلاَ هَادِيَ لَهُ وَخَيْرُ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ " . ثُمَّ سَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ الثَّقَفِيِّ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ odamlarga xutba qilardilar, Allohga hamd aytar va Uni loyiq boʻlgan tarzda ulugʻlardilar, soʻng: «Allohni kimni hidoyat qilsa, uni adashtiruvchi yoʻq, kimni adashtirsa, uni hidoyat qiluvchi yoʻq. Eng yaxshi soʻz Allohning Kitobidir», derdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ одамларга хутба қилардилар, Аллоҳга ҳамд айтар ва Уни лойиқ бўлган тарзда улуғлардилар, сўнг: «Аллоҳни кимни ҳидоят қилса, уни адаштирувчи йўқ, кимни адаштирса, уни ҳидоят қилувчи йўқ. Энг яхши сўз Аллоҳнинг Китобидир», дердилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - وَ هُوَ ابْنُ زَيْدٍ - عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ بَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَصَلَّيْتَ يَا فُلاَنُ " . قَالَ لاَ . قَالَ " قُمْ فَارْكَعْ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ juma kuni xutba qilib turganlarida, bir kishi keldi. Shunda Nabiy ﷺ unga: ‹Ey falonchi, namoz oʻqidingmi?›, dedilar. U: ‹Yoʻq›, dedi. (U zot): ‹Tur, (ikki rakaat) namoz oʻqi›, dedilar».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ жума куни хутба қилиб турганларида, бир киши келди. Шунда Набий ﷺ унга: ‹Эй фалончи, намоз ўқидингми?›, дедилар. У: ‹Йўқ›, деди. (У зот): ‹Тур, (икки ракаат) намоз ўқи›, дедилар».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَيَعْقُوبُ الدَّوْرَقِيُّ، عَنِ ابْنِ عُلَيَّةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَمَا قَالَ حَمَّادٌ وَلَمْ يَذْكُرِ الرَّكْعَتَيْنِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan Nabiy ﷺ dan Hammod aytgani kabi rivoyat qilinadi, lekin ikki rakaatni zikr qilmadi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан Набий ﷺ дан Ҳаммод айтгани каби ривоят қилинади, лекин икки ракаатни зикр қилмади.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا وَقَالَ، إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ دَخَلَ رَجُلٌ الْمَسْجِدَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقَالَ " أَصَلَّيْتَ " . قَالَ لاَ . قَالَ " قُمْ فَصَلِّ الرَّكْعَتَيْنِ " . وَفِي رِوَايَةِ قُتَيْبَةَ قَالَ " صَلِّ رَكْعَتَيْنِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Bir kishi masjidga kirdi, Rasululloh ﷺ esa juma kuni xutba qilib turardilar. (U zot): ‹Namoz oʻqidingmi?›, dedilar. U: ‹Yoʻq›, dedi. (U zot): ‹Tur, ikki rakaat namoz oʻqi›, dedilar». Qutaybaning rivoyatida (u zot): «Ikki rakaat oʻqi», dedilar, deyilgan.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Бир киши масжидга кирди, Расулуллоҳ ﷺ эса жума куни хутба қилиб турардилар. (У зот): ‹Намоз ўқидингми?›, дедилар. У: ‹Йўқ›, деди. (У зот): ‹Тур, икки ракаат намоз ўқи›, дедилар». Қутайбанинг ривоятида (у зот): «Икки ракаат ўқи», дедилар, дейилган.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ جَاءَ رَجُلٌ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمِنْبَرِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ يَخْطُبُ فَقَالَ لَهُ " أَرَكَعْتَ رَكْعَتَيْنِ " . قَالَ لاَ. فَقَالَ: «ارْكَعْ».
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Bir kishi keldi, Nabiy ﷺ esa juma kuni minbar ustida xutba qilib turardilar. (U zot) unga: ‹Ikki rakaat namoz oʻqidingmi?›, dedilar. U: ‹Yoʻq›, dedi. Shunda (u zot): ‹Oʻqi›, dedilar».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Бир киши келди, Набий ﷺ эса жума куни минбар устида хутба қилиб турардилар. (У зот) унга: ‹Икки ракаат намоз ўқидингми?›, дедилар. У: ‹Йўқ›, деди. Шунда (у зот): ‹Ўқи›, дедилар».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - وَهُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ - حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرٍو، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَطَبَ فَقَالَ " إِذَا جَاءَ أَحَدُكُمْ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَقَدْ خَرَجَ الإِمَامُ فَلْيُصَلِّ رَكْعَتَيْنِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ xutba qilib: «Sizdan biringiz juma kuni imom (xutbaga) chiqib boʻlgan holatda kelsa ham, ikki rakaat namoz oʻqisin», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ хутба қилиб: «Сиздан бирингиз жума куни имом (хутбага) чиқиб бўлган ҳолатда келса ҳам, икки ракаат намоз ўқисин», дедилар.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّهُ قَالَ جَاءَ سُلَيْكٌ الْغَطَفَانِيُّ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَاعِدٌ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَعَدَ سُلَيْكٌ قَبْلَ أَنْ يُصَلِّيَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَرَكَعْتَ رَكْعَتَيْنِ " . قَالَ لاَ . قَالَ " قُمْ فَارْكَعْهُمَا " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Sulayk al-Gʻatafoniy juma kuni keldi, Rasululloh ﷺ esa minbar ustida oʻtirgan edilar. Sulayk namoz oʻqimasdan oldin oʻtirib qoldi. Shunda Nabiy ﷺ unga: ‹Ikki rakaat namoz oʻqidingmi?›, dedilar. U: ‹Yoʻq›, dedi. (U zot): ‹Tur, ularni oʻqi›, dedilar».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Сулайк ал-Ғатафоний жума куни келди, Расулуллоҳ ﷺ эса минбар устида ўтирган эдилар. Сулайк намоз ўқимасдан олдин ўтириб қолди. Шунда Набий ﷺ унга: ‹Икки ракаат намоз ўқидингми?›, дедилар. У: ‹Йўқ›, деди. (У зот): ‹Тур, уларни ўқи›, дедилар».
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، كِلاَهُمَا عَنْ عِيسَى بْنِ يُونُسَ، - قَالَ ابْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عِيسَى، - عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ جَاءَ سُلَيْكٌ الْغَطَفَانِيُّ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ فَجَلَسَ فَقَالَ لَهُ " يَا سُلَيْكُ قُمْ فَارْكَعْ رَكْعَتَيْنِ وَتَجَوَّزْ فِيهِمَا - ثُمَّ قَالَ - إِذَا جَاءَ أَحَدُكُمْ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَالإِمَامُ يَخْطُبُ فَلْيَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ وَلْيَتَجَوَّزْ فِيهِمَا " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Sulayk al-Gʻatafoniy juma kuni keldi, Rasululloh ﷺ esa xutba qilib turardilar. U oʻtirdi. Shunda (u zot) unga: ‹Ey Sulayk, tur, ikki rakaat namoz oʻqi va ularni qisqa qil›, dedilar. Soʻng: ‹Sizdan biringiz juma kuni imom xutba qilib turganida kelsa, ikki rakaat namoz oʻqisin va ularni qisqa qilsin›, dedilar».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Сулайк ал-Ғатафоний жума куни келди, Расулуллоҳ ﷺ эса хутба қилиб турардилар. У ўтирди. Шунда (у зот) унга: ‹Эй Сулайк, тур, икки ракаат намоз ўқи ва уларни қисқа қил›, дедилар. Сўнг: ‹Сиздан бирингиз жума куни имом хутба қилиб турганида келса, икки ракаат намоз ўқисин ва уларни қисқа қилсин›, дедилар».
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَامَ يَوْمَ الْفِطْرِ فَصَلَّى فَبَدَأَ بِالصَّلاَةِ قَبْلَ الْخُطْبَةِ ثُمَّ خَطَبَ النَّاسَ فَلَمَّا فَرَغَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَزَلَ وَأَتَى النِّسَاءَ فَذَكَّرَهُنَّ وَهُوَ يَتَوَكَّأُ عَلَى يَدِ بِلاَلٍ وَبِلاَلٌ بَاسِطٌ ثَوْبَهُ يُلْقِينَ النِّسَاءُ صَدَقَةً . قُلْتُ لِعَطَاءٍ زَكَاةَ يَوْمِ الْفِطْرِ قَالَ لاَ وَلَكِنْ صَدَقَةً يَتَصَدَّقْنَ بِهَا حِينَئِذٍ تُلْقِي الْمَرْأَةُ فَتَخَهَا وَيُلْقِينَ وَيُلْقِينَ . قُلْتُ لِعَطَاءٍ أَحَقًّا عَلَى الإِمَامِ الآنَ أَنْ يَأْتِيَ النِّسَاءَ حِينَ يَفْرُغُ فَيُذَكِّرَهُنَّ قَالَ إِي لَعَمْرِي إِنَّ ذَلِكَ لَحَقٌّ عَلَيْهِمْ وَمَا لَهُمْ لاَ يَفْعَلُونَ ذَلِكَ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Fitr kuni turib namoz oʻqidi. U zot xutbadan oldin namozdan boshladi, soʻng odamlarga xutba qildi. Nabiyulloh ﷺ (xutbadan) tugatgach, (minbardan) tushdi va ayollarning oldiga kelib, ularga vaʼz-nasihat qildi. U zot Bilolning qoʻliga suyanib turar, Bilol esa oʻz kiyimini yoyib turar, ayollar (unga) sadaqa tashlardilar. Men Atoga: «Fitr kuni zakotinimi?» dedim. (Ato:) «Yoʻq, balki ular oʻsha payt qiladigan sadaqa edi; ayol oʻz halqasini tashlardi, (boshqalar) tashlar, tashlar edilar», dedi. Men Atoga: «Hozir imom (erkaklardan) tugatgach, ayollarning oldiga kelib, ularga vaʼz qilishi haqiqatan ham (uning vazifasi) boʻladimi?» dedim. (Ato:) «Ha, umrim bilan qasamki, bu albatta ularning zimmasidagi haqdir. Ularga nima boʻldiki, buni qilmaydilar?!» dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Фитр куни туриб намоз ўқиди. У зот хутбадан олдин намоздан бошлади, сўнг одамларга хутба қилди. Набиюллоҳ ﷺ (хутбадан) тугатгач, (минбардан) тушди ва аёлларнинг олдига келиб, уларга ваъз-насиҳат қилди. У зот Билолнинг қўлига суяниб турар, Билол эса ўз кийимини ёйиб турар, аёллар (унга) садақа ташлардилар. Мен Атога: «Фитр куни закотиними?» дедим. (Ато:) «Йўқ, балки улар ўша пайт қиладиган садақа эди; аёл ўз ҳалқасини ташларди, (бошқалар) ташлар, ташлар эдилар», деди. Мен Атога: «Ҳозир имом (эркаклардан) тугатгач, аёлларнинг олдига келиб, уларга ваъз қилиши ҳақиқатан ҳам (унинг вазифаси) бўладими?» дедим. (Ато:) «Ҳа, умрим билан қасамки, бу албатта уларнинг зиммасидаги ҳақдир. Уларга нима бўлдики, буни қилмайдилар?!» деди.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الصَّلاَةَ يَوْمَ الْعِيدِ فَبَدَأَ بِالصَّلاَةِ قَبْلَ الْخُطْبَةِ بِغَيْرِ أَذَانٍ وَلاَ إِقَامَةٍ ثُمَّ قَامَ مُتَوَكِّئًا عَلَى بِلاَلٍ فَأَمَرَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَحَثَّ عَلَى طَاعَتِهِ وَوَعَظَ النَّاسَ وَذَكَّرَهُمْ ثُمَّ مَضَى حَتَّى أَتَى النِّسَاءَ فَوَعَظَهُنَّ وَذَكَّرَهُنَّ فَقَالَ تَصَدَّقْنَ فَإِنَّ أَكْثَرَكُنَّ حَطَبُ جَهَنَّمَ فَقَامَتْ امْرَأَةٌ مِنْ سِطَةِ النِّسَاءِ سَفْعَاءُ الْخَدَّيْنِ فَقَالَتْ لِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ لِأَنَّكُنَّ تُكْثِرْنَ الشَّكَاةَ وَتَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ قَالَ فَجَعَلْنَ يَتَصَدَّقْنَ مِنْ حُلِيِّهِنَّ يُلْقِينَ فِي ثَوْبِ بِلَالٍ مِنْ أَقْرِطَتِهِنَّ وَخَوَاتِمِهِنَّ
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan birga iyd kunidagi namozda boʻldim. U zot azonsiz va iqomatsiz, xutbadan oldin namozdan boshladi. Soʻng Bilolga suyangan holda turib, Allohga taqvoli boʻlishga buyurdi va Unga itoat qilishga undadi, odamlarga vaʼz qildi va ularga nasihat berdi. Soʻng yurib, ayollarning oldiga keldi-da, ularga vaʼz-nasihat qildi va: «Sadaqa qilinglar! Chunki koʻpchiligingiz jahannam oʻtinisiz», dedi. Shunda ayollar orasidagi yonoqlari qoramtir bir ayol turib: «Nega, ey Rasululloh?» dedi. (U zot:) «Chunki sizlar (erlaringizdan) koʻp shikoyat qilasiz va eringizning yaxshiligiga noshukurlik qilasiz», dedi. (Jobir) dedi: Shunda ular oʻz taqinchoqlaridan sadaqa qila boshladilar; Bilolning kiyimiga sirgʻalari va uzuklarini tashlardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ийд кунидаги намозда бўлдим. У зот азонсиз ва иқоматсиз, хутбадан олдин намоздан бошлади. Сўнг Билолга суянган ҳолда туриб, Аллоҳга тақволи бўлишга буюрди ва Унга итоат қилишга ундади, одамларга ваъз қилди ва уларга насиҳат берди. Сўнг юриб, аёлларнинг олдига келди-да, уларга ваъз-насиҳат қилди ва: «Садақа қилинглар! Чунки кўпчилигингиз жаҳаннам ўтинисиз», деди. Шунда аёллар орасидаги ёноқлари қорамтир бир аёл туриб: «Нега, эй Расулуллоҳ?» деди. (У зот:) «Чунки сизлар (эрларингиздан) кўп шикоят қиласиз ва эрингизнинг яхшилигига ношукурлик қиласиз», деди. (Жобир) деди: Шунда улар ўз тақинчоқларидан садақа қила бошладилар; Билолнинг кийимига сирғалари ва узукларини ташлардилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ، عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، رضى الله عنهما قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلاَةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلاَةِ الْوُضُوءُ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ: «Jannatning kaliti — namoz, namozning kaliti — tahoratdir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннатнинг калити — намоз, намознинг калити — таҳоратдир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَا . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَائِشَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytadi: Paygʻambar ﷺ bizni kichik hojat chogʻida qiblaga yuzlanishdan qaytargan edilar. Soʻng u zotni vafotlaridan bir yil avval qiblaga yuzlanib (hojat qilayotgan holda) koʻrdim.
Bu bobda Abu Qatoda, Oisha va Ammor ibn Yosirdan ham (rivoyatlar bor). Abu Iso aytdi: Jobirning bu bobdagi hadisi hasan gʻarib hadisdir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтади: Пайғамбар ﷺ бизни кичик ҳожат чоғида қиблага юзланишдан қайтарган эдилар. Сўнг у зотни вафотларидан бир йил аввал қиблага юзланиб (ҳожат қилаётган ҳолда) кўрдим.
Бу бобда Абу Қатода, Оиша ва Аммор ибн Ёсирдан ҳам (ривоятлар бор). Абу Исо айтди: Жобирнинг бу бобдаги ҳадиси ҳасан ғариб ҳадисдир.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ، سَمِعَ جَابِرًا، . قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مَعَهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَةٍ مِنَ الأَنْصَارِ فَذَبَحَتْ لَهُ شَاةً فَأَكَلَ وَأَتَتْهُ بِقِنَاعٍ مِنْ رُطَبٍ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ تَوَضَّأَ لِلظُّهْرِ وَصَلَّى ثُمَّ انْصَرَفَ فَأَتَتْهُ بِعُلاَلَةٍ مِنْ عُلاَلَةِ الشَّاةِ فَأَكَلَ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي رَافِعٍ وَأُمِّ الْحَكَمِ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَأُمِّ عَامِرٍ وَسُوَيْدِ بْنِ النُّعْمَانِ وَأُمِّ سَلَمَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَلاَ يَصِحُّ حَدِيثُ أَبِي بَكْرٍ فِي هَذَا الْبَابِ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ إِنَّمَا رَوَاهُ حُسَامُ بْنُ مِصَكٍّ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَالصَّحِيحُ إِنَّمَا هُوَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . هَكَذَا رَوَى الْحُفَّاظُ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ رَأَوْا تَرْكَ الْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتِ النَّارُ . وَهَذَا آخِرُ الأَمْرَيْنِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . وَكَأَنَّ هَذَا الْحَدِيثَ نَاسِخٌ لِلْحَدِيثِ الأَوَّلِ حَدِيثِ الْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتِ النَّارُ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ chiqdilar, men u zot bilan birga edim. U zot ansorlardan boʻlgan bir ayolning oldiga kirdilar. U (ayol) u zotga qoʻy soʻyib (taom tayyorladi), u zot (undan) yedilar. U (ayol) u zotga bir savat yangi xurmo keltirdi, u zot undan (ham) yedilar. Soʻng peshin uchun tahorat olib namoz oʻqidilar, soʻng (namozdan) chiqdilar. Soʻng u (ayol) qoʻy goʻshtidan qolgan (ovqat)dan keltirdi, u zot (undan) yedilar, soʻng asrni oʻqidilar va tahorat olmadilar», dedi. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Abu Bakr Siddiq, Ibn Abbos, Abu Hurayra, Ibn Masʼud, Abu Rofiʼ, Ummul Hakam, Amr ibn Umayya, Ummu Omir, Suvayd ibn Nuʼmon va Ummu Salamadan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abu Bakrning hadisi isnodi jihatidan sahih emas, uni Husom ibn Misakk Ibn Sirindan, u Ibn Abbosdan, u Abu Bakr Siddiqdan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilgan, xolos. Sahihi esa, u faqat Ibn Abbosdan, u Nabiy ﷺdandir. Huffozlar (hadis hofizlari) shunday rivoyat qilganlar. Abu Iso aytdi: Nabiy ﷺning sahobalaridan, tobeʼinlardan va ulardan keyingilardan boʻlgan ilm ahlining aksariyati, masalan Sufyon Savriy, Ibn Muborak, Shofiʼiy, Ahmad va Ishoqning amali shunga binoandir — ular olov tegizgan narsadan tahorat olishni tark etishni (joiz) deb koʻrdilar. Bu Rasululloh ﷺning ikki ishidan (amalidan) oxirgisidir. Goʻyo bu hadis avvalgi hadisni — olov tegizgan narsadan tahorat olish hadisini — nasx qilgandir (bekor qilgandir).Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ чиқдилар, мен у зот билан бирга эдим. У зот ансорлардан бўлган бир аёлнинг олдига кирдилар. У (аёл) у зотга қўй сўйиб (таом тайёрлади), у зот (ундан) едилар. У (аёл) у зотга бир сават янги хурмо келтирди, у зот ундан (ҳам) едилар. Сўнг пешин учун таҳорат олиб намоз ўқидилар, сўнг (намоздан) чиқдилар. Сўнг у (аёл) қўй гўштидан қолган (овқат)дан келтирди, у зот (ундан) едилар, сўнг асрни ўқидилар ва таҳорат олмадилар», деди. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Абу Бакр Сиддиқ, Ибн Аббос, Абу Ҳурайра, Ибн Масъуд, Абу Рофиъ, Уммул Ҳакам, Амр ибн Умайя, Умму Омир, Сувайд ибн Нуъмон ва Умму Саламадан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Бу бобда Абу Бакрнинг ҳадиси исноди жиҳатидан саҳиҳ эмас, уни Ҳусом ибн Мисакк Ибн Сириндан, у Ибн Аббосдан, у Абу Бакр Сиддиқдан, у Набий ﷺдан ривоят қилган, холос. Саҳиҳи эса, у фақат Ибн Аббосдан, у Набий ﷺдандир. Ҳуффозлар (ҳадис ҳофизлари) шундай ривоят қилганлар. Абу Исо айтди: Набий ﷺнинг саҳобаларидан, тобеъинлардан ва улардан кейингилардан бўлган илм аҳлининг аксарияти, масалан Суфён Саврий, Ибн Муборак, Шофиъий, Аҳмад ва Ишоқнинг амали шунга биноандир — улар олов тегизган нарсадан таҳорат олишни тарк этишни (жоиз) деб кўрдилар. Бу Расулуллоҳ ﷺнинг икки ишидан (амалидан) охиргисидир. Гўё бу ҳадис аввалги ҳадисни — олов тегизган нарсадан таҳорат олиш ҳадисини — насх қилгандир (бекор қилгандир).
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَفَّنَ حَمْزَةَ بْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فِي نَمِرَةٍ فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ وَابْنِ عُمَرَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رُوِيَ فِي كَفَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رِوَايَاتٌ مُخْتَلِفَةٌ وَحَدِيثُ عَائِشَةَ أَصَحُّ الأَحَادِيثِ الَّتِي رُوِيَتْ فِي كَفَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَالْعَمَلُ عَلَى حَدِيثِ عَائِشَةَ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ . قَالَ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ يُكَفَّنُ الرَّجُلُ فِي ثَلاَثِ أَثْوَابٍ إِنْ شِئْتَ فِي قَمِيصٍ وَلِفَافَتَيْنِ وَإِنْ شِئْتَ فِي ثَلاَثِ لَفَائِفَ وَيُجْزِئُ ثَوْبٌ وَاحِدٌ إِنْ لَمْ يَجِدُوا ثَوْبَيْنِ وَالثَّوْبَانِ يُجْزِيَانِ وَالثَّلاَثَةُ لِمَنْ وَجَدَهَا أَحَبُّ إِلَيْهِمْ . وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ . قَالُوا تُكَفَّنُ الْمَرْأَةُ فِي خَمْسَةِ أَثْوَابٍ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Hamza ibn Abdulmuttalibni yoʻl-yoʻl (jundan toʻqilgan) bitta kiyimda kafanladilar. Abu Iso aytdi: Oishaning hadisi hasan sahih hadisdir. Paygʻambar ﷺning kafanlari haqida turli rivoyatlar kelgan, ammo Oishaning hadisi Paygʻambar ﷺning kafanlari haqida rivoyat qilingan hadislarning eng sahihidir. Paygʻambar ﷺ sahobalaridan va boshqalardan koʻp ilm ahli Oishaning hadisiga amal qilgan. Sufyon Savriy: Erkak uchta kiyimda kafanlanadi, xohlasang, bitta koʻylak va ikkita yopgʻichda, xohlasang, uchta yopgʻichda; agar ikki kiyim topa olishmasa, bitta kiyim ham kifoya qiladi, ikki kiyim ham kifoya qiladi, uchta kiyim esa topa olganlar uchun ularga yoqimliroqdir, degan. Bu Shofiiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Ular: Ayol besh kiyimda kafanlanadi, deyishgan.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Ҳамза ибн Абдулмутталибни йўл-йўл (жундан тўқилган) битта кийимда кафанладилар. Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Пайғамбар ﷺнинг кафанлари ҳақида турли ривоятлар келган, аммо Оишанинг ҳадиси Пайғамбар ﷺнинг кафанлари ҳақида ривоят қилинган ҳадисларнинг энг саҳиҳидир. Пайғамбар ﷺ саҳобаларидан ва бошқалардан кўп илм аҳли Оишанинг ҳадисига амал қилган. Суфён Саврий: Эркак учта кийимда кафанланади, хоҳласанг, битта кўйлак ва иккита ёпғичда, хоҳласанг, учта ёпғичда; агар икки кийим топа олишмаса, битта кийим ҳам кифоя қилади, икки кийим ҳам кифоя қилади, учта кийим эса топа олганлар учун уларга ёқимлироқдир, деган. Бу Шофиий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Улар: Аёл беш кийимда кафанланади, дейишган.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَخَذَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ فَانْطَلَقَ بِهِ إِلَى ابْنِهِ إِبْرَاهِيمَ فَوَجَدَهُ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَأَخَذَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَوَضَعَهُ فِي حِجْرِهِ فَبَكَى فَقَالَ لَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ أَتَبْكِي أَوَلَمْ تَكُنْ نَهَيْتَ عَنِ الْبُكَاءِ قَالَ " لاَ وَلَكِنْ نَهَيْتُ عَنْ صَوْتَيْنِ أَحْمَقَيْنِ فَاجِرَيْنِ صَوْتٍ عِنْدَ مُصِيبَةٍ خَمْشِ وُجُوهٍ وَشَقِّ جُيُوبٍ وَرَنَّةِ شَيْطَانٍ " . وَفِي الْحَدِيثِ كَلاَمٌ أَكْثَرُ مِنْ هَذَا . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Paygʻambar ﷺ Abdurahmon ibn Avfning qoʻlidan ushlab, uni oʻgʻillari Ibrohimning oldiga olib bordilar va uni jon talvasasida topdilar. Paygʻambar ﷺ uni olib, bagʻirlariga qoʻydilar va yigʻladilar. Abdurahmon u zotga: «Yigʻlayapsizmi? Yigʻlashdan qaytarmaganmidingiz?» dedi. U zot: «Yoʻq, lekin men ikki ahmoq, fojir ovozdan qaytargan edim: musibat paytidagi yuzlarni tirnab, yoqalarni yirtib (chiqargan) ovoz va shaytonning qichqirigʻidan», dedilar. Hadisda bundan koʻproq soʻz (ham) bor. Abu Iso aytdi: Bu hasan hadisdir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Пайғамбар ﷺ Абдураҳмон ибн Авфнинг қўлидан ушлаб, уни ўғиллари Иброҳимнинг олдига олиб бордилар ва уни жон талвасасида топдилар. Пайғамбар ﷺ уни олиб, бағирларига қўйдилар ва йиғладилар. Абдураҳмон у зотга: «Йиғлаяпсизми? Йиғлашдан қайтармаганмидингиз?» деди. У зот: «Йўқ, лекин мен икки аҳмоқ, фожир овоздан қайтарган эдим: мусибат пайтидаги юзларни тирнаб, ёқаларни йиртиб (чиқарган) овоз ва шайтоннинг қичқириғидан», дедилар. Ҳадисда бундан кўпроқ сўз (ҳам) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳасан ҳадисдир.
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الْوَاسِطِيُّ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ الْمَكِّيِّ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الطِّفْلُ لاَ يُصَلَّى عَلَيْهِ وَلاَ يَرِثُ وَلاَ يُورَثُ حَتَّى يَسْتَهِلَّ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ قَدِ اضْطَرَبَ النَّاسُ فِيهِ فَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَرْفُوعًا . وَرَوَى أَشْعَثُ بْنُ سَوَّارٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ مَوْقُوفًا . وَرَوَى مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ عَنْ جَابِرٍ مَوْقُوفًا . وَكَأَنَّ هَذَا أَصَحُّ مِنَ الْحَدِيثِ الْمَرْفُوعِ . وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا قَالُوا لاَ يُصَلَّى عَلَى الطِّفْلِ حَتَّى يَسْتَهِلَّ . وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ .
Jobir (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Goʻdak (bola) tovush chiqarguniga (yaʼni tirik tugʻilgani maʼlum boʻlgunicha) uning ustida namoz oʻqilmaydi, u (boshqaga) meros boʻlmaydi va (unga ham) meros boʻlinmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu shunday hadiski, odamlar bu haqda ixtilof qilganlar. Baʼzilari uni Abu Zubayrdan, u Jobirdan, u Nabiy ﷺdan marfuʼ qilib rivoyat qilganlar. Ashʼas ibn Savvor va bir nechalari esa uni Abu Zubayrdan, u Jobirdan mavquf qilib rivoyat qilganlar. Muhammad ibn Ishoq ham uni Ato ibn Abu Rabohdan, u Jobirdan mavquf qilib rivoyat qilgan. Goʻyo bu marfuʼ hadisdan sahihroqdir. Baʼzi ahli ilm shunga borib: «Goʻdak tovush chiqargunicha (tirik tugʻilgani maʼlum boʻlgunicha) uning ustida namoz oʻqilmaydi», dedilar. Bu Sufyon as-Savriy va Shofiʼiyning soʻzidir.Жобир (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Гўдак (бола) товуш чиқаргунига (яъни тирик туғилгани маълум бўлгунича) унинг устида намоз ўқилмайди, у (бошқага) мерос бўлмайди ва (унга ҳам) мерос бўлинмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу шундай ҳадиски, одамлар бу ҳақда ихтилоф қилганлар. Баъзилари уни Абу Зубайрдан, у Жобирдан, у Набий ﷺдан марфуъ қилиб ривоят қилганлар. Ашъас ибн Саввор ва бир нечалари эса уни Абу Зубайрдан, у Жобирдан мавқуф қилиб ривоят қилганлар. Муҳаммад ибн Ишоқ ҳам уни Ато ибн Абу Рабоҳдан, у Жобирдан мавқуф қилиб ривоят қилган. Гўё бу марфуъ ҳадисдан саҳиҳроқдир. Баъзи аҳли илм шунга бориб: «Гўдак товуш чиқаргунича (тирик туғилгани маълум бўлгунича) унинг устида намоз ўқилмайди», дедилар. Бу Суфён ас-Саврий ва Шофиъийнинг сўзидир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الأَسْوَدِ أَبُو عَمْرٍو الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ تُجَصَّصَ الْقُبُورُ وَأَنْ يُكْتَبَ عَلَيْهَا وَأَنْ يُبْنَى عَلَيْهَا وَأَنْ تُوطَأَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ جَابِرٍ . وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمُ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ فِي تَطْيِينِ الْقُبُورِ . وَقَالَ الشَّافِعِيُّ لاَ بَأْسَ أَنْ يُطَيَّنَ الْقَبْرُ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ qabrlarni ohaklash (gips bilan suvash)dan, ustiga yozuv yozishdan, ustiga bino qurishdan va ularni bosib yurishdan qaytardilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir, u Jobirdan boshqa yoʻllar bilan ham rivoyat qilingan. Baʼzi ilm ahli, jumladan Hasan al-Basriy, qabrlarni loy bilan suvashga ruxsat berganlar. Shofeʼiy aytdi: Qabrni loy bilan suvashda zarar yoʻq.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ қабрларни оҳаклаш (гипс билан суваш)дан, устига ёзув ёзишдан, устига бино қуришдан ва уларни босиб юришдан қайтардилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир, у Жобирдан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинган. Баъзи илм аҳли, жумладан Ҳасан ал-Басрий, қабрларни лой билан сувашга рухсат берганлар. Шофеъий айтди: Қабрни лой билан сувашда зарар йўқ.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى، أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ الأَزْرَقُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْمَرْأَةَ تُنْكَحُ عَلَى دِينِهَا وَمَالِهَا وَجَمَالِهَا فَعَلَيْكَ بِذَاتِ الدِّينِ تَرِبَتْ يَدَاكَ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَوْفِ بْنِ مَالِكٍ وَعَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي سَعِيدٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta, ayolga uch narsa — dini, moli va goʻzalligi uchun uylaniladi. Sen dindorini (tanlashni) lozim tut, qoʻllaring tuproqqa belansin (baraka topgaysan)!» dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Avf ibn Molik, Oisha, Abdulloh ibn Amr va Abu Saiddan ham (hadis rivoyat qilingan). Abu Iso aytdi: Jobirning hadisi hasan sahihdir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта, аёлга уч нарса — дини, моли ва гўзаллиги учун уйланилади. Сен диндорини (танлашни) лозим тут, қўлларинг тупроққа белансин (барака топгайсан)!» дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Авф ибн Молик, Оиша, Абдуллоҳ ибн Амр ва Абу Саиддан ҳам (ҳадис ривоят қилинган). Абу Исо айтди: Жобирнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَتَزَوَّجْتَ يَا جَابِرُ " . فَقُلْتُ نَعَمْ . فَقَالَ " بِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا " . فَقُلْتُ لاَ بَلْ ثَيِّبًا . فَقَالَ " هَلاَّ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ " . فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ مَاتَ وَتَرَكَ سَبْعَ بَنَاتٍ أَوْ تِسْعًا فَجِئْتُ بِمَنْ يَقُومُ عَلَيْهِنَّ . قَالَ فَدَعَا لِي . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ وَكَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men bir ayolga uylandim, soʻng Nabiy ﷺ huzurlariga keldim. U zot: «Uylandingmi, ey Jobir?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Bokira qizgami yoki tul (eri boʻlgan ayol)gami?» dedilar. Men: «Yoʻq, balki tul (ayol)ga», dedim. U zot: «Nega sen oʻzing oʻynashadigan, u ham sen bilan oʻynashadigan yosh qizga uylanmading?» dedilar. Men: «Ey Rasululloh, Abdulloh (otam) vafot etib, yetti yoki toʻqqiz qiz qoldirdi, shu sababli men ularga qarab turadigan (ayol)ni olib keldim», dedim. (Rovi) aytdi: Shunda u zot men uchun duo qildilar. Abu Iso aytdi: Jobir ibn Abdullohning hadisi hasan sahih hadisdir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен бир аёлга уйландим, сўнг Набий ﷺ ҳузурларига келдим. У зот: «Уйландингми, эй Жобир?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Бокира қизгами ёки тул (эри бўлган аёл)гами?» дедилар. Мен: «Йўқ, балки тул (аёл)га», дедим. У зот: «Нега сен ўзинг ўйнашадиган, у ҳам сен билан ўйнашадиган ёш қизга уйланмадинг?» дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, Абдуллоҳ (отам) вафот этиб, етти ёки тўққиз қиз қолдирди, шу сабабли мен уларга қараб турадиган (аёл)ни олиб келдим», дедим. (Рови) айтди: Шунда у зот мен учун дуо қилдилар. Абу Исо айтди: Жобир ибн Абдуллоҳнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ زُهَيْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَيُّمَا عَبْدٍ تَزَوَّجَ بِغَيْرِ إِذْنِ سَيِّدِهِ فَهُوَ عَاهِرٌ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَلاَ يَصِحُّ وَالصَّحِيحُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ جَابِرٍ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ أَنَّ نِكَاحَ الْعَبْدِ بِغَيْرِ إِذْنِ سَيِّدِهِ لاَ يَجُوزُ . وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ وَغَيْرِهِمَا بِلَا اخْتِلَافٍ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot: «Qaysi bir qul xoʻjasining iznisiz uylansa, u zinokordir», dedilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Ibn Umardan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Jobir hadisi hasan hadisdir. Baʼzilar bu hadisni Abdulloh ibn Muhammad ibn Aqildan, u Ibn Umardan, u Nabiy ﷺdan deb rivoyat qilganlar, ammo bu sahih emas. Sahihi — Abdulloh ibn Muhammad ibn Aqildan, u Jobirdan (rivoyat qilgani)dir. Nabiy ﷺning sahobalaridan va boshqalardan boʻlgan ilm ahli nazdida amal shunga koʻradir: qulning xoʻjasi iznisiz nikohi joiz emas. Bu Ahmad, Ishoq va ulardan boshqalarning ixtilofsiz soʻzidir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зот: «Қайси бир қул хўжасининг изнисиз уйланса, у зинокордир», дедилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Ибн Умардан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Жобир ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Баъзилар бу ҳадисни Абдуллоҳ ибн Муҳаммад ибн Ақилдан, у Ибн Умардан, у Набий ﷺдан деб ривоят қилганлар, аммо бу саҳиҳ эмас. Саҳиҳи — Абдуллоҳ ибн Муҳаммад ибн Ақилдан, у Жобирдан (ривоят қилгани)дир. Набий ﷺнинг саҳобаларидан ва бошқалардан бўлган илм аҳли наздида амал шунга кўрадир: қулнинг хўжаси изнисиз никоҳи жоиз эмас. Бу Аҳмад, Ишоқ ва улардан бошқаларнинг ихтилофсиз сўзидир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ ثَوْبَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا نَعْزِلُ فَزَعَمَتِ الْيَهُودُ أَنَّهَا الْمَوْءُودَةُ الصُّغْرَى . فَقَالَ " كَذَبَتِ الْيَهُودُ إِنَّ اللَّهَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْلُقَهُ لَمْ يَمْنَعْهُ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَالْبَرَاءِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz: ‹Ey Rasululloh, biz azl qilar edik, yahudiylar esa bu kichik tiriklayin koʻmishdir, deb daʼvo qilmoqdalar›, dedik. Shunda u zot: ‹Yahudiylar yolgʻon aytdilar. Alloh bir narsani yaratishni iroda qilsa, uni hech narsa toʻsa olmaydi›, dedilar.» Bu bobda Umar, Baro, Abu Hurayra va Abu Saiddan ham (rivoyatlar) bor.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз: ‹Эй Расулуллоҳ, биз азл қилар эдик, яҳудийлар эса бу кичик тириклайин кўмишдир, деб даъво қилмоқдалар›, дедик. Шунда у зот: ‹Яҳудийлар ёлғон айтдилар. Аллоҳ бир нарсани яратишни ирода қилса, уни ҳеч нарса тўса олмайди›, дедилар.» Бу бобда Умар, Баро, Абу Ҳурайра ва Абу Саиддан ҳам (ривоятлар) бор.