حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبْغَضُ الرِّجَالِ الْأَلَدُّ الْخَصِمُ
Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot: «Kishilarning eng yomon koʻrilgani — ashaddiy janjalkash (daʼvogar) kishidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот: «Кишиларнинг энг ёмон кўрилгани — ашаддий жанжалкаш (даъвогар) кишидир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءً يَقُولُ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَكُنْتُ أَنَا وابْنُ عُمَرَ مُسْتَنِدَيْنِ إِلَى حُجْرَةِ عَائِشَةَ إِنَّا لَنَسْمَعُهَا تَسْتَنُّ قُلْتُ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ اعْتَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَجَبٍ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ يَا أُمَّتَاهُ مَا تَسْمَعِينَ مَا يَقُولُ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَتْ مَا يَقُولُ قُلْتُ يَقُولُ اعْتَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَجَبٍ قَالَتْ يَغْفِرُ اللَّهُ لِأَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ نَسِيَ مَا اعْتَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَجَبٍ قَالَ وَابْنُ عُمَرَ يَسْمَعُ فَمَا قَالَ لَا وَلَا نَعَمْ سَكَتَ
Urva ibn Zubayr aytdi: Men va Ibn Umar Oishaning hujrasiga suyanib turgan edik, uning misvok qilayotganini eshitib turardik. Men: «Ey Abu Abdurrahmon, Nabiy ﷺ rajabda umra qildilarmi?» dedim. U: «Ha», dedi. Men: «Ey onajon, Abu Abdurrahmon nima deyayotganini eshitayapsizmi?» dedim. U: «Nima deyapti?» dedi. Men: «Nabiy ﷺ rajabda umra qildilar, deyapti», dedim. U: «Alloh Abu Abdurrahmonni magʻfirat qilsin! U unutdi — Nabiy ﷺ rajabda umra qilmaganlar», dedi. (Urva) dedi: Ibn Umar buni eshitib turardi, na ‹yoʻq›, na ‹ha› dedi, jim turdi.Урва ибн Зубайр айтди: Мен ва Ибн Умар Оишанинг ҳужрасига суяниб турган эдик, унинг мисвок қилаётганини эшитиб турардик. Мен: «Эй Абу Абдурраҳмон, Набий ﷺ ражабда умра қилдиларми?» дедим. У: «Ҳа», деди. Мен: «Эй онажон, Абу Абдурраҳмон нима деяётганини эшитаяпсизми?» дедим. У: «Нима деяпти?» деди. Мен: «Набий ﷺ ражабда умра қилдилар, деяпти», дедим. У: «Аллоҳ Абу Абдурраҳмонни мағфират қилсин! У унутди — Набий ﷺ ражабда умра қилмаганлар», деди. (Урва) деди: Ибн Умар буни эшитиб турарди, на ‹йўқ›, на ‹ҳа› деди, жим турди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ قَالَ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ يَأْمُرُنِي فَأَتَّزِرُ وَأَنَا حَائِضٌ ثُمَّ يُبَاشِرُنِي وَكُنْتُ أَغْسِلُ رَأْسَهُ وَهُوَ مُعْتَكِفٌ وَأَنَا حَائِضٌ
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «U zot menga buyurardilar, men hayzli holimda izor bogʻlardim, soʻng u zot menga (badanlarini) tegizardilar. Men u zot eʼtikofda boʻlganlarida, oʻzim hayzli holimda boshlarini yuvardim».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «У зот менга буюрардилар, мен ҳайзли ҳолимда изор боғлардим, сўнг у зот менга (баданларини) тегизардилар. Мен у зот эътикофда бўлганларида, ўзим ҳайзли ҳолимда бошларини ювардим».
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ زَكَرِيَّا عَنْ عَامِرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام يَقْرَأُ عَلَيْكِ السَّلَامَ قَالَتْ وَعَلَيْهِ وَرَحْمَةُ اللَّهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Jibril (alayhissalom) senga salom aytmoqda», dedilar. U: «Va unga ham, Allohning rahmati ham (boʻlsin)», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Жибрил (алайҳиссалом) сенга салом айтмоқда», дедилар. У: «Ва унга ҳам, Аллоҳнинг раҳмати ҳам (бўлсин)», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَأَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخُصُّ شَيْئًا مِنْ الْأَيَّامِ قَالَتْ لَا كَانَ عَمَلُهُ دِيمَةً وَأَيُّكُمْ يُطِيقُ مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُطِيقُ
Alqama aytdi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan: «Rasululloh ﷺ kunlarning baʼzisini xoslar edilarmi?» deb soʻradim. U: «Yoʻq, u zotning amallari muntazam (doimiy) edi. Sizlardan qaysi biringiz Rasululloh ﷺ toqat qilgan narsaga toqat qila oladi?» dedi.Алқама айтди: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан: «Расулуллоҳ ﷺ кунларнинг баъзисини хослар эдиларми?» деб сўрадим. У: «Йўқ, у зотнинг амаллари мунтазам (доимий) эди. Сизлардан қайси бирингиз Расулуллоҳ ﷺ тоқат қилган нарсага тоқат қила олади?» деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَابْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ نَافِعٍ قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ عَنْ إِنْسَانٍ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ لِلْقَبْرِ ضَغْطَةً وَلَوْ كَانَ أَحَدٌ نَاجِيًا مِنْهَا نَجَا مِنْهَا سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ
Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot: «Albatta, qabrning siqishi bordir. Agar biror kishi undan najot topganda edi, Saʼd ibn Muoz undan najot topgan boʻlardi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот: «Албатта, қабрнинг сиқиши бордир. Агар бирор киши ундан нажот топганда эди, Саъд ибн Муоз ундан нажот топган бўларди», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ زَكَرِيَّا قَالَ حَدَّثَنِي عَامِرٌ قَالَ حَدَّثَنِي شُرَيْحُ بْنُ هَانِىءٍ قَالَ حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَالْمَوْتُ قَبْلَ لِقَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
Shurayh ibn Honiʼ aytdi: Menga Oisha (roziyallohu anho) hadis aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh azza va jallaga uchrashishni sevsa, Alloh ham unga uchrashishni sevadi; kim Allohga uchrashishni yomon koʻrsa, Alloh ham unga uchrashishni yomon koʻradi. Oʻlim esa Alloh azza va jallaga uchrashishdan oldindir», dedilar.Шурайҳ ибн Ҳониъ айтди: Менга Оиша (розияллоҳу анҳо) ҳадис айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ азза ва жаллага учрашишни севса, Аллоҳ ҳам унга учрашишни севади; ким Аллоҳга учрашишни ёмон кўрса, Аллоҳ ҳам унга учрашишни ёмон кўради. Ўлим эса Аллоҳ азза ва жаллага учрашишдан олдиндир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ عَجْلَانَ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعْدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَدْ كَانَ فِي الْأُمَمِ مُحَدَّثُونَ فَإِنْ يَكُنْ مِنْ أُمَّتِي فَعُمَرُ
Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot: «Ummatlar ichida muhaddaslar (ilhomlantirilganlar) boʻlgan. Agar mening ummatimdan boʻlsa, u — Umardir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот: «Умматлар ичида муҳаддаслар (илҳомлантирилганлар) бўлган. Агар менинг умматимдан бўлса, у — Умардир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَبَّلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عُثْمَانَ بْنَ مَظْعُونٍ وَهُوَ مَيِّتٌ حَتَّى رَأَيْتُ الدُّمُوعَ تَسِيلُ عَلَى وَجْهِهِ
Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Rasululloh ﷺ Usmon ibn Mazʼunni vafot etgan holida oʻpdilar, hattoki men koʻz yoshlari u zotning yuzlaridan oqayotganini koʻrdim.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ Усмон ибн Мазъунни вафот этган ҳолида ўпдилар, ҳаттоки мен кўз ёшлари у зотнинг юзларидан оқаётганини кўрдим.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا نَعَسَ أَحَدُكُمْ فَلْيَرْقُدْ حَتَّى يَذْهَبَ عَنْهُ النَّوْمُ فَإِنَّهُ إِذَا صَلَّى وَهُوَ يَنْعَسُ لَعَلَّهُ يَذْهَبُ يَسْتَغْفِرُ فَيَسُبُّ نَفْسَهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz mudrab qolsa, uyqu undan ketguncha yotib uxlasin. Chunki u mudrab turib namoz oʻqisa, ehtimol u istigʻfor aytmoqchi boʻlib (oʻrniga) oʻzini soʻkib qoʻyar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз мудраб қолса, уйқу ундан кетгунча ётиб ухласин. Чунки у мудраб туриб намоз ўқиса, эҳтимол у истиғфор айтмоқчи бўлиб (ўрнига) ўзини сўкиб қўяр», дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ وَهِيَ أَوْبَأُ أَرْضِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَاشْتَكَى أَبُو بَكْرٍ قَالَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ حَبِّبْ إِلَيْنَا الْمَدِينَةَ كَحُبِّنَا مَكَّةَ أَوْ أَشَدَّ وَصَحِّحْهَا وَبَارِكْ لَنَا فِي مُدِّهَا وَصَاعِهَا وَانْقُلْ حُمَّاهَا فَاجْعَلْهَا فِي الْجُحْفَةِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida, u Alloh azza va jallaning yerlarining eng vaboli (nosogʻlom)i edi. Abu Bakr kasal boʻlib qoldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Allohim, bizga Madinani — Makkani sevganimizdek yoki undan ham kuchliroq — sevdirgin, uni sogʻlom qilgin, uning muddi va soʼiga barakat bergin, uning isitmasini koʻchirib, Juhfaga qoʻygin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида, у Аллоҳ азза ва жалланинг ерларининг энг ваболи (носоғлом)и эди. Абу Бакр касал бўлиб қолди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, бизга Мадинани — Маккани севганимиздек ёки ундан ҳам кучлироқ — севдиргин, уни соғлом қилгин, унинг мудди ва сўига баракат бергин, унинг иситмасини кўчириб, Жуҳфага қўйгин», дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا أَمَرَهُمْ بِمَا يُطِيقُونَ مِنْ الْعَمَلِ يَقُولُونَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ قَالَتْ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ularni kuchlari yetadigan amalga buyurganlarida, ular: «Yo Rasululloh, biz siz kabi emasmiz; Alloh azza va jalla sizning oldingi va keyingi gunohlaringizni kechirgan», deyishardi. (Oisha) dedi: Shunda u zotning gʻazablari kelar, hattoki gʻazab yuzlarida bilinib turardi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ уларни кучлари етадиган амалга буюрганларида, улар: «Ё Расулуллоҳ, биз сиз каби эмасмиз; Аллоҳ азза ва жалла сизнинг олдинги ва кейинги гуноҳларингизни кечирган», дейишарди. (Оиша) деди: Шунда у зотнинг ғазаблари келар, ҳаттоки ғазаб юзларида билиниб турарди.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْخَرَجَتْ سَوْدَةُ لِحَاجَتِهَا لَيْلًا بَعْدَ مَا ضُرِبَ عَلَيْهِنَّ الْحِجَابُ قَالَتْ وَكَانَتْ امْرَأَةً تَفْرَعُ النِّسَاءَ جَسِيمَةً فَوَافَقَهَا عُمَرُ فَأَبْصَرَهَا فَنَادَاهَا يَا سَوْدَةُ إِنَّكِ وَاللَّهِ مَا تَخْفَيْنَ عَلَيْنَا إِذَا خَرَجْتِ فَانْظُرِي كَيْفَ تَخْرُجِينَ أَوْ كَيْفَ تَصْنَعِينَ فَانْكَفَأَتْ فَرَجَعَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنَّهُ لَيَتَعَشَّى فَأَخْبَرَتْهُ بِمَا قَالَ لَهَا عُمَرُ وَإِنَّ فِي يَدِهِ لَعَرْقًا فَأُوحِيَ إِلَيْهِ ثُمَّ رُفِعَ عَنْهُ وَإِنَّ الْعَرْقَ لَفِي يَدِهِ فَقَالَ لَقَدْ أُذِنَ لَكُنَّ أَنْ تَخْرُجْنَ لِحَاجَتِكُنَّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Hijob (pardalanish) buyurilganidan keyin Savda kechasi hojati uchun chiqdi. U ayollardan boʻyi baland, yirik jussali ayol edi. Umar unga duch kelib, uni tanidi va: «Ey Savda, Allohga qasamki, sen chiqqaningda bizdan yashirin qolmaysan; endi qanday chiqishingga — yoki qanday ish tutishingga — qara», deb chaqirdi. Shunda u burilib, Rasululloh ﷺning huzurlariga qaytdi; u zot kechki taomni yeb oʻtirgan edilar. U Umar aytgan gapni u zotga xabar qildi. U zotning qoʻllarida goʻshtli suyak bor edi. Shu payt u zotga vahiy tushdi, soʻng u (holat) u zotdan koʻtarildi, suyak esa hamon qoʻllarida edi. Soʻng u zot: «Sizlarga hojatlaringiz uchun chiqishga izn berildi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳижоб (пардаланиш) буюрилганидан кейин Савда кечаси ҳожати учун чиқди. У аёллардан бўйи баланд, йирик жуссали аёл эди. Умар унга дуч келиб, уни таниди ва: «Эй Савда, Аллоҳга қасамки, сен чиққанингда биздан яширин қолмайсан; энди қандай чиқишингга — ёки қандай иш тутишингга — қара», деб чақирди. Шунда у бурилиб, Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига қайтди; у зот кечки таомни еб ўтирган эдилар. У Умар айтган гапни у зотга хабар қилди. У зотнинг қўлларида гўштли суяк бор эди. Шу пайт у зотга ваҳий тушди, сўнг у (ҳолат) у зотдан кўтарилди, суяк эса ҳамон қўлларида эди. Сўнг у зот: «Сизларга ҳожатларингиз учун чиқишга изн берилди», дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُقَبِّلُ الصِّبْيَانَ فَوَاللَّهِ مَا نُقَبِّلُهُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أَمْلِكُ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ نَزَعَ مِنْ قَلْبِكَ الرَّحْمَةَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning huzurlariga bir aʼrobiy kelib: «Yo Rasululloh, sizlar bolalarni oʻpasizlarmi? Allohga qasamki, biz ularni oʻpmaymiz», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla sening qalbingdan rahmni sugʻurib olgan boʻlsa, men nima ham qila olardim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг ҳузурларига бир аъробий келиб: «Ё Расулуллоҳ, сизлар болаларни ўпасизларми? Аллоҳга қасамки, биз уларни ўпмаймиз», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла сенинг қалбингдан раҳмни суғуриб олган бўлса, мен нима ҳам қила олардим», дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَحَرَّوْا لَيْلَةَ الْقَدْرِ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Laylatul-qadrni Ramazonning oxirgi oʻn kunligida izlangiz», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Лайлатул-қадрни Рамазоннинг охирги ўн кунлигида излангиз», дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ ضِجَاعُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَدَمٍ حَشْوُهُ مِنْ لِيفٍ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning toʻshaklari teridan boʻlib, ichiga xurmo tolasi (lif) toʻldirilgan edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг тўшаклари теридан бўлиб, ичига хурмо толаси (лиф) тўлдирилган эди.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْأُصِيبَ سَعْدٌ يَوْمَ الْخَنْدَقِ رَمَاهُ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ يُقَالُ لَهُ حِبَّانُ بْنُ الْعَرِقَةِ فِي الْأَكْحَلِ فَضَرَبَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْمَةً فِي الْمَسْجِدِ لِيَعُودَهُ مِنْ قَرِيبٍ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Saʼd Xandaq kuni yaralandi. Quraysh ichidan Hibbon ibn al-Ariqa deb ataladigan bir kishi unga (oʻq) otib, uning bilak tomiriga tekkizdi. Rasululloh ﷺ uni yaqindan koʻrib turish uchun unga masjidda chodir tikdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Саъд Хандақ куни яраланди. Қурайш ичидан Ҳиббон ибн ал-Ариқа деб аталадиган бир киши унга (ўқ) отиб, унинг билак томирига теккизди. Расулуллоҳ ﷺ уни яқиндан кўриб туриш учун унга масжидда чодир тикдилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْخَنْدَقِ وَوَضَعَ السِّلَاحَ وَاغْتَسَلَ فَأَتَاهُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام وَعَلَى رَأْسِهِ الْغُبَارُ قَالَ قَدْ وَضَعْتَ السِّلَاحَ فَوَاللَّهِ مَا وَضَعْتُهَا اخْرُجْ إِلَيْهِمْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَيْنَ قَالَ هَاهُنَا فَأَشَارَ إِلَى بَنِي قُرَيْظَةَ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيْهِمْ قَالَ هِشَامٌ فَأَخْبَرَنِي أَبِي أَنَّهُمْ نَزَلُوا عَلَى حُكْمِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَدَّ الْحُكْمَ فِيهِمْ إِلَى سَعْدٍ قَالَ فَإِنِّي أَحْكُمُ أَنْ تُقَتَّلَ الْمُقَاتِلَةُ وَتُسْبَى النِّسَاءُ وَالذُّرِّيَّةُ وَتُقَسَّمَ أَمْوَالُهُمْ قَالَ هِشَامٌ قَالَ أَبِي فَأُخْبِرْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ حَكَمْتَ فِيهِمْ بِحُكْمِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Xandaqdan qaytib, qurol-yarogʻni qoʻyib gʻusl qilganlarida, Jibril (alayhissalom) boshida chang bilan huzurlariga keldi va: «Sen qurolni qoʻyding? Allohga qasamki, biz uni qoʻymadik. Ularning ustiga chiq», dedi. Rasululloh ﷺ: «Qayerga?» dedilar. U: «Mana bu yerga», deb Banu Qurayza tomonga ishora qildi. Shunda Rasululloh ﷺ ularning ustiga chiqdilar. Hishom aytdi: Menga otam xabar berdiki, ular Rasululloh ﷺning hukmlariga boʻysunib taslim boʻlishdi. U zot ular haqidagi hukmni Saʼdga havola qildilar. U: «Men jangchilari oʻldirilishini, ayollari va bola-chaqalari asir olinishini, mol-mulklari taqsimlanishini hukm qilaman», dedi. Hishom aytdi: Otam aytdi: Menga xabar berildiki, Rasululloh ﷺ: «Sen ular haqida Alloh azza va jallaning hukmi bilan hukm qilding», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Хандақдан қайтиб, қурол-яроғни қўйиб ғусл қилганларида, Жибрил (алайҳиссалом) бошида чанг билан ҳузурларига келди ва: «Сен қуролни қўйдинг? Аллоҳга қасамки, биз уни қўймадик. Уларнинг устига чиқ», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Қаерга?» дедилар. У: «Мана бу ерга», деб Бану Қурайза томонга ишора қилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларнинг устига чиқдилар. Ҳишом айтди: Менга отам хабар бердики, улар Расулуллоҳ ﷺнинг ҳукмларига бўйсуниб таслим бўлишди. У зот улар ҳақидаги ҳукмни Саъдга ҳавола қилдилар. У: «Мен жангчилари ўлдирилишини, аёллари ва бола-чақалари асир олинишини, мол-мулклари тақсимланишини ҳукм қиламан», деди. Ҳишом айтди: Отам айтди: Менга хабар берилдики, Расулуллоҳ ﷺ: «Сен улар ҳақида Аллоҳ азза ва жалланинг ҳукми билан ҳукм қилдинг», дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ الْحَبَشَةَ كَانُوا يَلْعَبُونَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي يَوْمِ عِيدٍ قَالَتْ فَاطَّلَعْتُ مِنْ فَوْقِ عَاتِقِهِ فَطَأْطَأَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْكِبَيْهِ فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ إِلَيْهِمْ مِنْ فَوْقِ عَاتِقِهِ حَتَّى شَبِعْتُ ثُمَّ انْصَرَفْتُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Habashiylar iyd kuni Rasululloh ﷺning huzurlarida oʻynashar edi. (Oisha) dedi: Men u zotning yelkalari ustidan qaradim, Rasululloh ﷺ men uchun yelkalarini pasaytirdilar. Men u zotning yelkalari ustidan toʻyguncha ularga qarab turdim, soʻng qaytdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳабашийлар ийд куни Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида ўйнашар эди. (Оиша) деди: Мен у зотнинг елкалари устидан қарадим, Расулуллоҳ ﷺ мен учун елкаларини пасайтирдилар. Мен у зотнинг елкалари устидан тўйгунча уларга қараб турдим, сўнг қайтдим.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ وَأَبُو أُسَامَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ الْمَعْنَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا حَدَاثَةُ عَهْدِ قَوْمِكِ بِالْكُفْرِ لَنَقَضْتُ الْكَعْبَةَ ثُمَّ جَعَلْتُهَا عَلَى أُسِّ إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ قُرَيْشًا يَوْمَ بَنَتْهَا اسْتَقْصَرَتْ وَلَجَعَلْتُ لَهَا خَلْفًا قَالَ أَبُو أُسَامَةَ خِلْفًا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qavmingning kufrdan (chiqqani) yaqin boʻlmaganida edi, men albatta Kaʼbani buzib, uni Ibrohim (alayhissalom) qoʻygan poydevor ustiga qurar edim. Chunki Quraysh uni qurgan kuni qisqartirib qoʻygan. Yana men unga bir orqa (eshik) qilar edim», dedilar. Abu Usoma: «xilfan», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қавмингнинг куфрдан (чиққани) яқин бўлмаганида эди, мен албатта Каъбани бузиб, уни Иброҳим (алайҳиссалом) қўйган пойдевор устига қурар эдим. Чунки Қурайш уни қурган куни қисқартириб қўйган. Яна мен унга бир орқа (эшик) қилар эдим», дедилар. Абу Усома: «хилфан», деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكُنْتُ أَلْعَبُ بِالْبَنَاتِ وَيَجِيءُ صَوَاحِبِي فَيَلْعَبْنَ مَعِي فَإِذَا رَأَيْنَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَعَمَّقْنَ مِنْهُ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُدْخِلُهُنَّ عَلَيَّ فَيَلْعَبْنَ مَعِي
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men qoʻgʻirchoqlar bilan oʻynardim, dugonalarim kelib, men bilan birga oʻynashardi. Ular Rasululloh ﷺni koʻrib qolsalar, u zotdan berkinishardi. Rasululloh ﷺ esa ularni mening oldimga kiritib yuborardilar, ular men bilan oʻynashardi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен қўғирчоқлар билан ўйнардим, дугоналарим келиб, мен билан бирга ўйнашарди. Улар Расулуллоҳ ﷺни кўриб қолсалар, у зотдан беркинишарди. Расулуллоҳ ﷺ эса уларни менинг олдимга киритиб юборардилар, улар мен билан ўйнашарди.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّهَا اسْتَعَارَتْ مِنْ أَسْمَاءَ قِلَادَةً فَهَلَكَتْ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رِجَالًا فِي طَلَبِهَا فَوَجَدُوهَا فَأَدْرَكَتْهُمْ الصَّلَاةُ وَلَيْسَ مَعَهُمْ مَاءٌ فَصَلَّوْا بِغَيْرِ وُضُوءٍ فَشَكَوْا ذَلِكَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ التَّيَمُّمَ فَقَالَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ لِعَائِشَةَ جَزَاكِ اللَّهُ خَيْرًا فَوَاللَّهِ مَا نَزَلَ بِكِ أَمْرٌ تَكْرَهِينَهُ إِلَّا جَعَلَ اللَّهُ لَكِ وَلِلْمُسْلِمِينَ فِيهِ خَيْرًا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Asmodan bir marjon qarz olgan edi, u yoʻqoldi. Rasululloh ﷺ uni qidirish uchun bir necha kishini yubordilar, ular uni topishdi. Namoz vaqti kirdi, ularning yonida esa suv yoʻq edi; shunda ular tahoratsiz namoz oʻqishdi va buni Nabiy ﷺga shikoyat qilishdi. Shunda Alloh azza va jalla tayammumni nozil qildi. Usayd ibn Huzayr Oishaga: «Alloh senga yaxshi ajr bersin. Allohga qasamki, senga yoqmaydigan biror ish yuz bersa, albatta Alloh unda sen va musulmonlar uchun yaxshilik qilib qoʻydi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Асмодан бир маржон қарз олган эди, у йўқолди. Расулуллоҳ ﷺ уни қидириш учун бир неча кишини юбордилар, улар уни топишди. Намоз вақти кирди, уларнинг ёнида эса сув йўқ эди; шунда улар таҳоратсиз намоз ўқишди ва буни Набий ﷺга шикоят қилишди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла таяммумни нозил қилди. Усайд ибн Ҳузайр Оишага: «Аллоҳ сенга яхши ажр берсин. Аллоҳга қасамки, сенга ёқмайдиган бирор иш юз берса, албатта Аллоҳ унда сен ва мусулмонлар учун яхшилик қилиб қўйди», деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسَحَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَهُودِيٌّ مِنْ يَهُودِ بَنِي زُرَيْقٍ يُقَالُ لَهُ لَبِيدُ بْنُ الْأَعْصَمِ حَتَّى كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنْ يَفْعَلَ الشَّيْءَ وَمَا يَفْعَلُهُ قَالَتْ حَتَّى إِذَا كَانَ ذَاتَ يَوْمٍ أَوْ ذَاتَ لَيْلَةٍ دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ دَعَا ثُمَّ قَالَ يَا عَائِشَةُ شَعَرْتُ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ أَفْتَانِي فِيمَا اسْتَفْتَيْتُهُ فِيهِ جَاءَنِي رَجُلَانِ فَجَلَسَ أَحَدُهُمَا عِنْدَ رَأْسِي وَالْآخَرُ عِنْدَ رِجْلَيَّ فَقَالَ الَّذِي عِنْدَ رَأْسِي لِلَّذِي عِنْدَ رِجْلَيَّ أَوْ الَّذِي عِنْدَ رِجْلَيَّ لِلَّذِي عِنْدَ رَأْسِي مَا وَجَعُ الرَّجُلِ قَالَ مَطْبُوبٌ قَالَ مَنْ طَبَّهُ قَالَ لَبِيدُ بْنُ الْأَعْصَمِ قَالَ فِي أَيِّ شَيْءٍ قَالَ فِي مُشْطٍ وَمُشَاطَةٍ وَجُفِّ طَلْعَةِ ذَكَرٍ قَالَ وَأَيْنَ هُوَ قَالَ فِي بِئْرِ أَرْوَانَ قَالَتْ فَأَتَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي نَاسٍ مِنْ أَصْحَابِهِ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ يَا عَائِشَةُ كَأَنَّ مَاءَهَا نُقَاعَةُ الْحِنَّاءِ وَلَكَأَنَّ نَخْلَهَا رُءُوسُ الشَّيَاطِينِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَهَلَّا أَحْرَقْتَهُ قَالَ لَا أَمَّا أَنَا فَقَدْ عَافَانِي اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَكَرِهْتُ أَنْ أُثِيرَ عَلَى النَّاسِ مِنْهُ شَرًّا قَالَتْ فَأَمَرَ بِهَا فَدُفِنَتْ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺni Banu Zurayq yahudiylaridan Labid ibn al-Aʼsam ismli bir yahudiy sehrladi, hattoki Rasululloh ﷺga oʻzlari bir ishni qilgandek koʻrinar, holbuki uni qilmagan boʻlar edilar. (Oisha) dedi: Nihoyat, bir kuni yoki bir kechasi Rasululloh ﷺ duo qildilar, soʻng yana duo qildilar, keyin: «Ey Oisha, bilasanmi, Alloh azza va jalla men Undan soʻragan narsa haqida menga javob berdi. Menga ikki kishi keldi, biri boshim tomonda, ikkinchisi oyogʻim tomonda oʻtirdi. Boshim tomondagisi oyogʻim tomondagiga, yoki oyogʻim tomondagisi boshim tomondagiga: ‹Bu kishining dardi nima?› dedi. U: ‹Sehrlangan›, dedi. U: ‹Uni kim sehrlagan?› dedi. U: ‹Labid ibn al-Aʼsam›, dedi. U: ‹Nima bilan?› dedi. U: ‹Taroq, taroqqa ilashgan soch va erkak xurmoning changdoni bilan›, dedi. U: ‹U qayerda?› dedi. U: ‹Arvon qudugʻida›, dedi», dedilar. (Oisha) dedi: Shunda Rasululloh ﷺ sahobalaridan bir necha kishi bilan oʻsha (quduq)ga bordilar, soʻng qaytib kelib: «Ey Oisha, uning suvi goʻyo xina eritilgan suvdek, xurmolari esa goʻyo shaytonlarning boshlaridek edi», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, uni yoqib yuborsangiz boʻlmasmidi?» dedim. U zot: «Yoʻq, menga Alloh azza va jalla ofiyat berdi, men esa odamlar orasida undan yomonlik qoʻzgʻalishini yoqtirmadim», dedilar. (Oisha) dedi: Soʻng u zot buyurdilar-da, u (quduq) koʻmib tashlandi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺни Бану Зурайқ яҳудийларидан Лабид ибн ал-Аъсам исмли бир яҳудий сеҳрлади, ҳаттоки Расулуллоҳ ﷺга ўзлари бир ишни қилгандек кўринар, ҳолбуки уни қилмаган бўлар эдилар. (Оиша) деди: Ниҳоят, бир куни ёки бир кечаси Расулуллоҳ ﷺ дуо қилдилар, сўнг яна дуо қилдилар, кейин: «Эй Оиша, биласанми, Аллоҳ азза ва жалла мен Ундан сўраган нарса ҳақида менга жавоб берди. Менга икки киши келди, бири бошим томонда, иккинчиси оёғим томонда ўтирди. Бошим томондагиси оёғим томондагига, ёки оёғим томондагиси бошим томондагига: ‹Бу кишининг дарди нима?› деди. У: ‹Сеҳрланган›, деди. У: ‹Уни ким сеҳрлаган?› деди. У: ‹Лабид ибн ал-Аъсам›, деди. У: ‹Нима билан?› деди. У: ‹Тароқ, тароққа илашган соч ва эркак хурмонинг чангдони билан›, деди. У: ‹У қаерда?› деди. У: ‹Арвон қудуғида›, деди», дедилар. (Оиша) деди: Шунда Расулуллоҳ ﷺ саҳобаларидан бир неча киши билан ўша (қудуқ)га бордилар, сўнг қайтиб келиб: «Эй Оиша, унинг суви гўё хина эритилган сувдек, хурмолари эса гўё шайтонларнинг бошларидек эди», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, уни ёқиб юборсангиз бўлмасмиди?» дедим. У зот: «Йўқ, менга Аллоҳ азза ва жалла офият берди, мен эса одамлар орасида ундан ёмонлик қўзғалишини ёқтирмадим», дедилар. (Оиша) деди: Сўнг у зот буюрдилар-да, у (қудуқ) кўмиб ташланди.
حَدَّثَنَا ابنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَدْعُو بِهَؤُلَاءِ الدَّعَوَاتِ اللَّهُمَّ فَإِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ النَّارِ وَعَذَابِ النَّارِ وَفِتْنَةِ الْقَبْرِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ وَمِنْ شَرِّ فِتْنَةِ الْغِنَى وَمِنْ شَرِّ فِتْنَةِ الْفَقْرِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ اللَّهُمَّ اغْسِلْ خَطَايَايَ بِمَاءِ الثَّلْجِ وَالْبَرَدِ وَنَقِّ قَلْبِي مِنْ الْخَطَايَا كَمَا نَقَّيْتَ الثَّوْبَ الْأَبْيَضَ مِنْ الدَّنَسِ وَبَاعِدْ بَيْنِي وَبَيْنَ خَطَايَايَ كَمَا بَاعَدْتَ بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ اللَّهُمَّ فَإِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْكَسَلِ وَالْهَرَمِ وَالْمَأْثَمِ وَالْمَغْرَمِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mana shu duolar bilan duo qilar edilar: «Allohumma inni aʼuzu bika min fitnatin-nori va azabin-nori va fitnatil-qabri va azabil-qabri va min sharri fitnatil-gʻina va min sharri fitnatil-faqri (Ey Alloh, men doʻzax fitnasidan va doʻzax azobidan, qabr fitnasidan va qabr azobidan, boylik fitnasining yomonligidan va faqirlik fitnasining yomonligidan Senga panoh tilayman), va aʼuzu bika min fitnatil-Masihid-Dajjol (va men Masih Dajjol fitnasidan Senga panoh tilayman). Allohummagʻsil xatoyaya bimais-salji val-baradi va naqqi qalbiy minal-xataya kama naqqaytas-savbal-abyaza minad-danasi (Ey Alloh, xatolarimni qor va doʻl suvi bilan yuvgin va oq kiyimni kirdan tozalaganingdek qalbimni xatolardan tozalagin), va boʼid bayni va bayna xatoyaya kama boʼadta baynal-mashriqi val-magʻrib (va sharq bilan gʻarbni uzoqlashtirganingdek meni xatolarimdan uzoqlashtirgin). Allohumma inni aʼuzu bika minal-kasali val-harami val-maʼsami val-magʻram (Ey Alloh, men dangasalikdan, qarilikdan, gunohdan va qarzdan Senga panoh tilayman)».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мана шу дуолар билан дуо қилар эдилар: «Аллоҳумма инни аъузу бика мин фитнатин-нори ва азабин-нори ва фитнатил-қабри ва азабил-қабри ва мин шарри фитнатил-ғина ва мин шарри фитнатил-фақри (Эй Аллоҳ, мен дўзах фитнасидан ва дўзах азобидан, қабр фитнасидан ва қабр азобидан, бойлик фитнасининг ёмонлигидан ва фақирлик фитнасининг ёмонлигидан Сенга паноҳ тилайман), ва аъузу бика мин фитнатил-Масиҳид-Дажжол (ва мен Масиҳ Дажжол фитнасидан Сенга паноҳ тилайман). Аллоҳуммағсил хатояя бимаис-салжи вал-баради ва наққи қалбий минал-хатая кама наққайтас-савбал-абяза минад-данаси (Эй Аллоҳ, хатоларимни қор ва дўл суви билан ювгин ва оқ кийимни кирдан тозалаганингдек қалбимни хатолардан тозалагин), ва бўид байни ва байна хатояя кама бўадта байнал-машриқи вал-мағриб (ва шарқ билан ғарбни узоқлаштирганингдек мени хатоларимдан узоқлаштиргин). Аллоҳумма инни аъузу бика минал-касали вал-ҳарами вал-маъсами вал-мағрам (Эй Аллоҳ, мен дангасаликдан, қариликдан, гуноҳдан ва қарздан Сенга паноҳ тилайман)».
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقِيلَ لَهَا إِنَّ ابْنَ عُمَرَ يَرْفَعُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ الْحَيِّ قَالَتْ وَهِلَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّمَا قَالَ إِنَّ أَهْلَ الْمَيِّتِ يَبْكُونَ عَلَيْهِ وَإِنَّهُ لَيُعَذَّبُ بِجُرْمِهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Unga: «Ibn Umar Nabiy ﷺga nisbat berib, ‹Albatta, mayyit tirikning yigʻisi sababli azoblanadi›, deb aytmoqda», deyildi. Shunda u: «Abu Abdurrahmon yanglishibdi. U zot faqat: ‹Albatta, mayyitning ahli unga yigʻlamoqda, u esa oʻz jinoyati sababli azoblanmoqda›, deganlar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Унга: «Ибн Умар Набий ﷺга нисбат бериб, ‹Албатта, маййит тирикнинг йиғиси сабабли азобланади›, деб айтмоқда», дейилди. Шунда у: «Абу Абдурраҳмон янглишибди. У зот фақат: ‹Албатта, маййитнинг аҳли унга йиғламоқда, у эса ўз жинояти сабабли азобланмоқда›, деганлар», деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى فِي مَرَضِهِ وَهُوَ جَالِسٌ فَصَلَّى وَخَلْفَهُ قَوْمٌ قِيَامًا فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ أَنْ اجْلِسُوا فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ قَالَ إِنَّمَا الْإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا وَإِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kasalliklari paytida oʻtirgan holda namoz oʻqidilar, orqalarida esa bir qavm tik turib oʻqir edi. U zot ularga oʻtirishni ishora qildilar. Namozlarini tugatganlarida: «Imom faqat unga ergashish uchundir. U rukuʼ qilsa, rukuʼ qilinglar; u boshini koʻtarsa, koʻtaringlar; agar u oʻtirgan holda namoz oʻqisa, oʻtirgan holda oʻqinglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ касалликлари пайтида ўтирган ҳолда намоз ўқидилар, орқаларида эса бир қавм тик туриб ўқир эди. У зот уларга ўтиришни ишора қилдилар. Намозларини тугатганларида: «Имом фақат унга эргашиш учундир. У рукуъ қилса, рукуъ қилинглар; у бошини кўтарса, кўтаринглар; агар у ўтирган ҳолда намоз ўқиса, ўтирган ҳолда ўқинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ غَالِبٍ قَالَانْتَهَيْتُ إِلَى عَائِشَةَ أَنَا وَعَمَّارٌ وَالْأَشْتَرُ فَقَالَ عَمَّارٌ السَّلَامُ عَلَيْكِ يَا أُمَّتَاهُ فَقَالَتْ السَّلَامُ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى حَتَّى أَعَادَهَا عَلَيْهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ أَمَا وَاللَّهِ إِنَّكِ لَأُمِّي وَإِنْ كَرِهْتِ قَالَتْ مَنْ هَذَا مَعَكَ قَالَ هَذَا الْأَشْتَرُ قَالَتْ أَنْتَ الَّذِي أَرَدْتَ أَنْ تَقْتُلَ ابْنَ أُخْتِي قَالَ نَعَمْ قَدْ أَرَدْتُ ذَلِكَ وَأَرَادَهُ قَالَتْ أَمَا لَوْ فَعَلْتَ مَا أَفْلَحْتَ أَمَّا أَنْتَ يَا عَمَّارُ فَقَدْ سَمِعْتَ أَوْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ إِلَّا مَنْ زَنَى بَعْدَمَا أُحْصِنَ أَوْ كَفَرَ بَعْدَمَا أَسْلَم أَوْ قَتَلَ نَفْسًا فَقُتِلَ بِهَا
Amr ibn Gʻolib aytadi: Men Ammor va Ashtar bilan birga Oisha (roziyallohu anho)ning huzurlariga bordik. Ammor: «Assalomu alayki, ey ona», dedi. U: «Salom hidoyatga ergashgan kishiga boʻlsin», dedi; u buni ikki yoki uch marta takrorlagunicha (shunday dedi). Soʻng u: «Allohga qasamki, xohlamasang ham, sen mening onamsan», dedi. U: «Sen bilan birga kelgan bu kim?» dedi. U: «Bu Ashtar», dedi. U: «Sen mening singlimning oʻgʻlini oʻldirmoqchi boʻlgan kishimisan?» dedi. U: «Ha, men buni xohladim, u ham buni xohladi», dedi. U: «Agar shuni qilganingda, najot topmagan boʻlarding. Ey Ammor, sen esa Rasululloh ﷺning — yoki men u zotning — ‹Musulmon kishining qoni faqat uch (sabab) bilangina halol boʻladi: uylangandan keyin zino qilgan, islomga kirgandan soʻng kufr keltirgan yoki bir jonni oʻldirib, uning evaziga oʻldiriladigan kishidan boshqa (hech kimning qoni halol emas)›, deganlarini eshitgansan», dedi.Амр ибн Ғолиб айтади: Мен Аммор ва Аштар билан бирга Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурларига бордик. Аммор: «Ассалому алайки, эй она», деди. У: «Салом ҳидоятга эргашган кишига бўлсин», деди; у буни икки ёки уч марта такрорлагунича (шундай деди). Сўнг у: «Аллоҳга қасамки, хоҳламасанг ҳам, сен менинг онамсан», деди. У: «Сен билан бирга келган бу ким?» деди. У: «Бу Аштар», деди. У: «Сен менинг синглимнинг ўғлини ўлдирмоқчи бўлган кишимисан?» деди. У: «Ҳа, мен буни хоҳладим, у ҳам буни хоҳлади», деди. У: «Агар шуни қилганингда, нажот топмаган бўлардинг. Эй Аммор, сен эса Расулуллоҳ ﷺнинг — ёки мен у зотнинг — ‹Мусулмон кишининг қони фақат уч (сабаб) билангина ҳалол бўлади: уйлангандан кейин зино қилган, исломга киргандан сўнг куфр келтирган ёки бир жонни ўлдириб, унинг эвазига ўлдириладиган кишидан бошқа (ҳеч кимнинг қони ҳалол эмас)›, деганларини эшитгансан», деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا مَالِكٌ يَعْنِي ابْنَ مِغْوَلٍ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ بَشِيرٍ عَنْ شُرَيْحِ بْنِ هَانِىءٍ قَالَسَأَلْتُ عَائِشَةَ عَنْ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَمْ تَكُنْ صَلَاةٌ أَحْرَى أَنْ يُؤَخِّرَهَا إِذَا كَانَ عَلَى حَدِيثٍ مِنْ صَلَاةِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ وَمَا صَلَّاهَا قَطُّ فَدَخَلَ عَلَيَّ إِلَّا صَلَّى بَعْدَهَا أَرْبَعًا أَوْ سِتًّا وَمَا رَأَيْتُهُ يَتَّقِي عَلَى الْأَرْضِ بِشَيْءٍ قَطُّ إِلَّا أَنِّي أَذْكُرُ أَنَّ يَوْمَ مَطَرٍ أَلْقَيْنَا تَحْتَهُ بَتًّا فَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى خَرْقٍ فِيهِ يَنْبُعُ مِنْهُ الْمَاءُحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ فَذَكَرَ مِثْلَهُ قَالَ بَتًّا يَعْنِي النِّطَعَ فَصَلَّى عَلَيْهِ فَلَقَدْ رَأَيْتُ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
Shurayh ibn Honiʼ aytadi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan Rasululloh ﷺning namozlari haqida soʻradim. U: «U zot suhbatda boʻlganlarida, oxirgi xufton namozichalik kechiktirishga munosib koʻrgan boshqa namozlari yoʻq edi. U zot uni oʻqib, mening huzurimga kirdilarmi, albatta undan keyin toʻrt yoki olti (rakaat) oʻqirdilar. Men u zotning yer bilan oralariga biror narsa toʻsiq qilganlarini aslo koʻrmadim; faqat yodimda bor: bir yomgʻirli kunda biz u zotning ostiga bir charm toʻshadik, goʻyo men hozir undagi teshikni va undan suv otilib chiqayotganini koʻrib turgandekman», dedi. Bizga Usmon ibn Umar aytdi: Bizga Molik xabar berdi va shunga oʻxshashini zikr qildi. U: «Batt — yaʼni charm toʻshama», dedi, «u zot uning ustida namoz oʻqidilar, men koʻrdim», va uning maʼnosini zikr qildi.Шурайҳ ибн Ҳониъ айтади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари ҳақида сўрадим. У: «У зот суҳбатда бўлганларида, охирги хуфтон намозичалик кечиктиришга муносиб кўрган бошқа намозлари йўқ эди. У зот уни ўқиб, менинг ҳузуримга кирдиларми, албатта ундан кейин тўрт ёки олти (ракаат) ўқирдилар. Мен у зотнинг ер билан ораларига бирор нарса тўсиқ қилганларини асло кўрмадим; фақат ёдимда бор: бир ёмғирли кунда биз у зотнинг остига бир чарм тўшадик, гўё мен ҳозир ундаги тешикни ва ундан сув отилиб чиқаётганини кўриб тургандекман», деди. Бизга Усмон ибн Умар айтди: Бизга Молик хабар берди ва шунга ўхшашини зикр қилди. У: «Батт — яъни чарм тўшама», деди, «у зот унинг устида намоз ўқидилар, мен кўрдим», ва унинг маъносини зикр қилди.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ الْحَارِثِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَهَلْ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبْدُو قَالَتْ نَعَمْ كَانَ يَبْدُو إِلَى هَذِهِ التِّلَاعِ فَأَرَادَ الْبَدَاوَةَ مَرَّةً فَأَرْسَلَ إِلَى نَعَمٍ مِنْ إِبِلِ الصَّدَقَةِ فَأَعْطَانِي مِنْهَا نَاقَةً مُحَزَّمَةً ثُمَّ قَالَ لِي يَا عَائِشَةُ عَلَيْكِ بِتَقْوَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَالرِّفْقِ فَإِنَّ الرِّفْقَ لَمْ يَكُ فِي شَيْءٍ قَطُّ إِلَّا زَانَهُ وَلَمْ يُنْزَعْ مِنْ شَيْءٍ قَطُّ إِلَّا شَانَهُ
Shurayh aytadi: Men Oisha (roziyallohu anho)ga: «Nabiy ﷺ choʻlga chiqarmidilar?» dedim. U: «Ha, u zot mana bu adirlar tomonga chiqar edilar. Bir marta choʻl (hayoti)ni xohlab, sadaqa tuyalaridan keltirishga odam yubordilar va menga ulardan semiz bir tuyani berdilar, soʻng menga: ‹Ey Oisha, Alloh azza va jalladan taqvo qilishni va muloyimlikni oʻzingga lozim tut. Chunki muloyimlik qaysi narsada boʻlsa, uni bezaydi; qaysi narsadan sugʻurib olinsa, uni xunuk qiladi›, dedilar», dedi.Шурайҳ айтади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)га: «Набий ﷺ чўлга чиқармидилар?» дедим. У: «Ҳа, у зот мана бу адирлар томонга чиқар эдилар. Бир марта чўл (ҳаёти)ни хоҳлаб, садақа туяларидан келтиришга одам юбордилар ва менга улардан семиз бир туяни бердилар, сўнг менга: ‹Эй Оиша, Аллоҳ азза ва жалладан тақво қилишни ва мулойимликни ўзингга лозим тут. Чунки мулойимлик қайси нарсада бўлса, уни безайди; қайси нарсадан суғуриб олинса, уни хунук қилади›, дедилар», деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ أَخْبَرَتْنِي عَمْرَةُ قَالَتْ سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ كَسْرَ عَظْمِ الْمُؤْمِنِ مَيْتًا مِثْلُ كَسْرِهِ حَيًّا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻlgan moʻminning suyagini sindirish uni tirikligida sindirish kabidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўлган мўминнинг суягини синдириш уни тириклигида синдириш кабидир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْإِنْ كَانَ لَيَنْزِلُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْغَدَاةِ الْبَارِدَةِ ثُمَّ تَفِيضُ جَبْهَتُهُ عَرَقًا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Sovuq tongda ham Rasululloh ﷺ ga vahiy nozil boʻlar, soʻng peshonalari terga toʻlib ketar edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Совуқ тонгда ҳам Расулуллоҳ ﷺ га ваҳий нозил бўлар, сўнг пешоналари терга тўлиб кетар эди.
حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا غِرْتُ عَلَى امْرَأَةٍ مَا غِرْتُ عَلَى خَدِيجَةَ وَلَقَدْ هَلَكَتْ قَبْلَ أَنْ يَتَزَوَّجَنِي بِثَلَاثِ سِنِينَ لِمَا كُنْتُ أَسْمَعُهُ يَذْكُرُهَا وَلَقَدْ أَمَرَهُ رَبُّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يُبَشِّرَهَا بِبَيْتٍ مِنْ قَصَبٍ فِي الْجَنَّةِ وَإِنْ كَانَ لَيَذْبَحُ الشَّاةَ ثُمَّ يُهْدِي فِي خُلَّتِهَا مِنْهَا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men hech bir ayolga Xadijaga rashk qilganimchalik rashk qilmaganman. U meni (Nabiy ﷺ) oʻziga uylanishlaridan uch yil oldin vafot etgan edi, lekin men u zotning uni eslab turishlarini eshitardim. Darhaqiqat, Rabbi — azza va jalla — u zotga uni jannatdagi boʻgʻozli marvariddan (boʻlgan) bir uy bilan xushxabar qilishni buyurgan edi. U zot qachon qoʻy soʻysalar, uning (goʻshtidan) Xadijaning dugonalariga yuborardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен ҳеч бир аёлга Хадижага рашк қилганимчалик рашк қилмаганман. У мени (Набий ﷺ) ўзига уйланишларидан уч йил олдин вафот этган эди, лекин мен у зотнинг уни эслаб туришларини эшитардим. Дарҳақиқат, Рабби — азза ва жалла — у зотга уни жаннатдаги бўғозли марвариддан (бўлган) бир уй билан хушхабар қилишни буюрган эди. У зот қачон қўй сўйсалар, унинг (гўштидан) Хадижанинг дугоналарига юборардилар.
حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْفَتْحِ مِنْ كَدَاءٍ مِنْ أَعَلَى مَكَّةَ وَدَخَلَ فِي الْعُمْرَةِ مِنْ كُدًى
Oisha (roziyallohu anho) aytdilar: Rasululloh ﷺ fath kuni Makkaning yuqori tomonidagi Kadodan kirdilar, umrada esa Kudodan kirdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ фатҳ куни Макканинг юқори томонидаги Кадодан кирдилар, умрада эса Кудодан кирдилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْفَزِعْتُ ذَاتَ لَيْلَةٍ وَفَقَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَدَدْتُ يَدِي فَوَقَعَتْ عَلَى قَدَمَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا مُنْتَصِبَانِ وَهُوَ سَاجِدٌ وَهُوَ يَقُولُ أَعُوذُ بِرِضَاكَ مِنْ سَخَطِكَ وَأَعُوذُ بِمُعَافَاتِكَ مِنْ عُقُوبَتِكَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْكَ لَا أُحْصِي ثَنَاءً عَلَيْكَ أَنْتَ كَمَا أَثْنَيْتَ عَلَى نَفْسِكَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir kechasi men choʻchib uygʻondim va Rasululloh ﷺni topolmay qoldim. Qoʻlimni uzatdim, u Rasululloh ﷺning ikki oyoqlariga tegdi — oyoqlari tik turgan, oʻzlari esa sajdada edilar — va u zot: «Aʼuzu bi-rizoka min saxatika, va aʼuzu bi-muʼofatika min uqubatika, va aʼuzu bika minka, la uhsiy sanaan alayka, anta kama asnayta ala nafsika (Gʻazabingdan rizoliging bilan panoh tilayman, jazoyingdan avf-ofiyating bilan panoh tilayman, Sendan Senga panoh tilayman. Senga boʻlgan maqtovni sanab adogʻiga yetolmayman, Sen Oʻzingni qanday maqtagan boʻlsang, shundaysan)», der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир кечаси мен чўчиб уйғондим ва Расулуллоҳ ﷺни тополмай қолдим. Қўлимни узатдим, у Расулуллоҳ ﷺнинг икки оёқларига тегди — оёқлари тик турган, ўзлари эса саждада эдилар — ва у зот: «Аъузу би-ризока мин сахатика, ва аъузу би-муъофатика мин уқубатика, ва аъузу бика минка, ла уҳсий санаан алайка, анта кама аснайта ала нафсика (Ғазабингдан ризолигинг билан паноҳ тилайман, жазойингдан авф-офиятинг билан паноҳ тилайман, Сендан Сенга паноҳ тилайман. Сенга бўлган мақтовни санаб адоғига етолмайман, Сен Ўзингни қандай мақтаган бўлсанг, шундайсан)», дер эдилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا جَاءَ نَعْيُ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَزَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَوَاحَةَ جَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْرَفُ فِي وَجْهِهِ الْحُزْنُ قَالَتْ عَائِشَةُ وَأَنَا أَطَّلِعُ مِنْ شَقِّ الْبَابِ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ نِسَاءَ جَعْفَرٍ فَذَكَرَ مِنْ بُكَائِهِنَّ فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَنْهَاهُنَّ فَذَهَبَ الرَّجُلُ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ قَدْ نَهَيْتُهُنَّ وَإِنَّهُنَّ لَمْ يُطِعْنَهُ حَتَّى كَانَ فِي الثَّالِثَةِ فَزَعَمْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ احْثُوا فِي وُجُوهِهِنَّ التُّرَابَ فَقَالَتْ عَائِشَةُ قُلْتُ أَرْغَمَ اللَّهُ بِأَنْفِكَ وَاللَّهِ مَا أَنْتَ بِفَاعِلٍ مَا قَالَ لَكَ وَلَا تَرَكْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Jaʼfar ibn Abu Tolib, Zayd ibn Horisa va Abdulloh ibn Ravohaning oʻlimi haqidagi xabar kelganda, Rasululloh ﷺ yuzlarida gʻam bilinib turgan holda oʻtirdilar. Oisha aytdi: Men eshik tirqishidan qarab turardim. Shunda bir kishi kelib: «Yo Rasululloh, Jaʼfarning ayollari...», dedi va ularning yigʻisini zikr qildi. Rasululloh ﷺ unga ularni qaytarishni buyurdilar. U kishi bordi, soʻng qaytib kelib: «Men ularni qaytardim, lekin ular menga itoat qilmadi», dedi. Bu uchinchi martada boʻlganida, men Rasululloh ﷺ: «Ularning yuzlariga tuproq sochgin», dedilar deb oʻyladim. Oisha aytdi: Men: «Alloh burningni yerga ishqasin! Allohga qasamki, sen na u zot senga aytgan narsani qilding, na Rasululloh ﷺni (bu mashaqqatdan) tinch qoʻyding», dedim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Жаъфар ибн Абу Толиб, Зайд ибн Ҳориса ва Абдуллоҳ ибн Равоҳанинг ўлими ҳақидаги хабар келганда, Расулуллоҳ ﷺ юзларида ғам билиниб турган ҳолда ўтирдилар. Оиша айтди: Мен эшик тирқишидан қараб турардим. Шунда бир киши келиб: «Ё Расулуллоҳ, Жаъфарнинг аёллари...», деди ва уларнинг йиғисини зикр қилди. Расулуллоҳ ﷺ унга уларни қайтаришни буюрдилар. У киши борди, сўнг қайтиб келиб: «Мен уларни қайтардим, лекин улар менга итоат қилмади», деди. Бу учинчи мартада бўлганида, мен Расулуллоҳ ﷺ: «Уларнинг юзларига тупроқ сочгин», дедилар деб ўйладим. Оиша айтди: Мен: «Аллоҳ бурнингни ерга ишқасин! Аллоҳга қасамки, сен на у зот сенга айтган нарсани қилдинг, на Расулуллоҳ ﷺни (бу машаққатдан) тинч қўйдинг», дедим.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى قَالَ حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ بِنْتُ طَلْحَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُبَاشِرُ وَهُوَ صَائِمٌ ثُمَّ يَجْعَلُ بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا ثَوْبًا يَعْنِي الْفَرْجَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ roʻzador holda (ayollariga) tegib turar, soʻng oʻzlari bilan uning oʻrtasiga bir kiyim (toʻsiq) qoʻyar edilar — yaʼni avrat (tomonga).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолда (аёлларига) тегиб турар, сўнг ўзлари билан унинг ўртасига бир кийим (тўсиқ) қўяр эдилар — яъни аврат (томонга).
حَدَّثَنَا يَعْلَى حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا نُبَيْهٍ قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا تَحْتَ الْكَعْبِ مِنْ الْإِزَارِ فِي النَّارِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Izorning toʻpiqdan pastdagi qismi doʻzaxdadir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Изорнинг тўпиқдан пастдаги қисми дўзахдадир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحِبُّ الْحَلْوَى وَيُحِبُّ الْعَسَلَ وَكَانَ إِذَا صَلَّى الْعَصْرَ دَارَ عَلَى نِسَائِهِ فَيَدْنُو مِنْهُنَّ فَدَخَلَ عَلَى حَفْصَةَ فَاحْتَبَسَ عِنْدَهَا أَكْثَرَ مِمَّا كَانَ يَحْتَبِسُ فَسَأَلْتُ عَنْ ذَلِكَ فَقِيلَ لِي أَهْدَتْ لَهَا امْرَأَةٌ مِنْ قَوْمِهَا عُكَّةَ عَسَلٍ فَسَقَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُ فَقُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ لَنَحْتَالَنَّ لَهُ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِسَوْدَةَ وَقُلْتُ إِذَا دَخَلَ عَلَيْكِ فَإِنَّهُ سَيَدْنُو مِنْكِ فَقُولِي لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَكَلْتَ مَغَافِرَ فَإِنَّهُ سَيَقُولُ لَكِ لَا فَقُولِي لَهُ مَا هَذِهِ الرِّيحُ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَشْتَدُّ عَلَيْهِ أَنْ يُوجَدَ مِنْهُ رِيحٌ فَإِنَّهُ سَيَقُولُ لَكِ سَقَتْنِي حَفْصَةُ شَرْبَةَ عَسَلٍ فَقُولِي لَهُ جَرَسَتْ نَحْلُهُ الْعُرْفُطَ وَسَأَقُولُ لَهُ ذَلِكَ فَقُولِي لَهُ أَنْتِ يَا صَفِيَّةُ فَلَمَّا دَخَلَ عَلَى سَوْدَةَ قَالَتْ سَوْدَةُ وَالَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَقَدْ كِدْتُ أَنْ أُبَادِئَهُ بِالَّذِي قُلْتِ لِي وَإِنَّهُ لَعَلَى الْبَابِ فَرَقًا مِنْكِ فَلَمَّا دَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَكَلْتَ مَغَافِرَ قَالَ لَا قُلْتُ فَمَا هَذِهِ الرِّيحُ قَالَ سَقَتْنِي حَفْصَةُ شَرْبَةَ عَسَلٍ قُلْتُ جَرَسَتْ نَحْلُهُ الْعُرْفُطَ فَلَمَّا دَخَلَ عَلَيَّ قُلْتُ لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ دَخَلَ عَلَى صَفِيَّةَ فَقَالَتْ لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ فَلَمَّا دَخَلَ عَلَى حَفْصَةَ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا أَسْقِيكَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shirinlikni va asalni yoqtirar edilar. Asr namozini oʻqiganlarida, xotinlarining huzuriga navbat bilan aylanib, ularning yoniga yaqinlashar edilar. (Bir kuni) u zot Hafsaning huzuriga kirib, odatdagidan koʻra koʻproq turib qoldilar. Men buning sababini soʻradim. Menga: «Hafsaga oʻz qavmidan bir ayol bir idish asal hadya qilibdi, u esa Rasululloh ﷺga undan ichirdi», deyildi. Men: «Vallohi, biz u zot uchun bir tadbir qilamiz», dedim. Buni Savdaga aytib, unga dedim: «U zot huzuringga kirib, senga yaqinlashganda, unga: ‹Yo Rasululloh, magʻofir yedingizmi?› degin. Shunda u zot senga: ‹Yoʻq›, deydilar. Sen unga: ‹Unda bu qanday hid?› degin. Rasululloh ﷺ oʻzlaridan (yoqimsiz) hid sezilishini juda ogʻir olar edilar — shunda u zot senga: ‹Hafsa menga bir qultum asal ichirdi›, deydilar. Sen unga: ‹Uning asalarisi urfut (degan oʻsimlik)dan yegan ekan›, degin. Men ham u zotga shuni aytaman. Sen ham aytgin, ey Safiyya». U zot Savdaning huzuriga kirganlarida, Savda aytdi: «Undan boʻlak iloh boʻlmagan Zot bilan qasamki, u zot hali eshik oldida turganlaridayoq, sen menga aytgan gapni aytib yuborayozdim — sendan qoʻrqib». Rasululloh ﷺ yaqinlashganlarida, (Savda): «Yo Rasululloh, magʻofir yedingizmi?» dedi. U zot: «Yoʻq», dedilar. (Savda): «Unda bu qanday hid?» dedi. U zot: «Hafsa menga bir qultum asal ichirdi», dedilar. (Savda): «Uning asalarisi urfutdan yegan ekan», dedi. U zot mening huzurimga kirganlarida, men ham u zotga shunday dedim. Soʻng Safiyyaning huzuriga kirdilar, u ham shunday dedi. Hafsaning huzuriga kirganlarida esa, u: «Yo Rasululloh, sizga undan ichirmaymi?» dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ширинликни ва асални ёқтирар эдилар. Аср намозини ўқиганларида, хотинларининг ҳузурига навбат билан айланиб, уларнинг ёнига яқинлашар эдилар. (Бир куни) у зот Ҳафсанинг ҳузурига кириб, одатдагидан кўра кўпроқ туриб қолдилар. Мен бунинг сабабини сўрадим. Менга: «Ҳафсага ўз қавмидан бир аёл бир идиш асал ҳадя қилибди, у эса Расулуллоҳ ﷺга ундан ичирди», дейилди. Мен: «Валлоҳи, биз у зот учун бир тадбир қиламиз», дедим. Буни Савдага айтиб, унга дедим: «У зот ҳузурингга кириб, сенга яқинлашганда, унга: ‹Ё Расулуллоҳ, мағофир едингизми?› дегин. Шунда у зот сенга: ‹Йўқ›, дейдилар. Сен унга: ‹Унда бу қандай ҳид?› дегин. Расулуллоҳ ﷺ ўзларидан (ёқимсиз) ҳид сезилишини жуда оғир олар эдилар — шунда у зот сенга: ‹Ҳафса менга бир қултум асал ичирди›, дейдилар. Сен унга: ‹Унинг асалариси урфут (деган ўсимлик)дан еган экан›, дегин. Мен ҳам у зотга шуни айтаман. Сен ҳам айтгин, эй Сафийя». У зот Савданинг ҳузурига кирганларида, Савда айтди: «Ундан бўлак илоҳ бўлмаган Зот билан қасамки, у зот ҳали эшик олдида турганларидаёқ, сен менга айтган гапни айтиб юбораёздим — сендан қўрқиб». Расулуллоҳ ﷺ яқинлашганларида, (Савда): «Ё Расулуллоҳ, мағофир едингизми?» деди. У зот: «Йўқ», дедилар. (Савда): «Унда бу қандай ҳид?» деди. У зот: «Ҳафса менга бир қултум асал ичирди», дедилар. (Савда): «Унинг асалариси урфутдан еган экан», деди. У зот менинг ҳузуримга кирганларида, мен ҳам у зотга шундай дедим. Сўнг Сафийянинг ҳузурига кирдилар, у ҳам шундай деди. Ҳафсанинг ҳузурига кирганларида эса, у: «Ё Расулуллоҳ, сизга ундан ичирмайми?» деди.
حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا ذُكِرَ مِنْ شَأْنِي الَّذِي ذُكِرَ وَمَا عَلِمْتُ بِهِ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيَّ خَطِيبًا وَمَا عَلِمْتُ بِهِ فَتَشَهَّدَ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَثْنَى عَلَيْهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ أَشِيرُوا عَلَيَّ فِي نَاسٍ أَبَنُوا أَهْلِي وَايْمُ اللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي سُوءًا قَطُّ وَأَبَنُوهُمْ بِمَنْ وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ مِنْ سُوءٍ قَطُّ وَلَا دَخَلَ بَيْتِي قَطُّ إِلَّا وَأَنَا حَاضِرٌ وَلَا غِبْتُ فِي سَفَرٍ إِلَّا غَابَ مَعِي فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ فَقَالَ نَرَى يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ تَضْرِبَ أَعْنَاقَهُمْ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْ الْخَزْرَجِ وَكَانَتْ أُمُّ حَسَّانَ بْنِ ثَابِتٍ مِنْ رَهْطِ ذَلِكَ الرَّجُلِ فَقَالَ كَذَبْتَ أَمَا وَاللَّهِ لَوْ كَانُوا مِنْ الْأَوْسِ مَا أَحْبَبْتَ أَنْ تَضْرِبَ أَعْنَاقَهُمْ حَتَّى كَادُوا أَنْ يَكُونَ بَيْنَ الْأَوْسِ وَالْخَزْرَجِ فِي الْمَسْجِدِ شَرٌّ وَمَا عَلِمْتُ بِهِ فَلَمَّا كَانَ مَسَاءُ ذَلِكَ الْيَوْمِ خَرَجْتُ لِبَعْضِ حَاجَتِي وَمَعِي أُمُّ مِسْطَحٍ فَعَثَرَتْ فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ فَقُلْتُ عَلَامَ تَسُبِّينَ ابْنَكِ فَسَكَتَتْ فَعَثَرَتْ الثَّانِيَةَ فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ فَقُلْتُ عَلَامَ تَسُبِّينَ ابْنَكِ ثُمَّ عَثَرَتْ الثَّالِثَةَ فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ فَانْتَهَرْتُهَا فَقُلْتُ عَلَامَ تَسُبِّينَ ابْنَكِ فَقَالَتْ وَاللَّهِ مَا أَسُبُّهُ إِلَّا فِيكِ فَقُلْتُ فِي أَيِّ شَأْنِي فَذَكَرَتْ لِي الْحَدِيثَ فَقُلْتُ وَقَدْ كَانَ هَذَا قَالَتْ نَعَمْ وَاللَّهِ فَرَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي فَكَانَ الَّذِي خَرَجْتُ لَهُ لَمْ أَخْرُجْ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Mening haqimda aytilgan (boʻhton) gaplar aytilganida — men esa undan bexabar edim — Rasululloh ﷺ men haqimda xutba qilib turdilar, men buni bilmasdim. U zot tashahhud aytib, Allohga hamd aytdilar va Unga loyiq (maqtov) bilan sano aytdilar, soʻng: «Amma baʼd, mening ahlim haqida boʻhton aytgan kishilar toʻgʻrisida menga maslahat beringlar. Allohga qasamki, men ahlimda aslo yomonlik bilmadim. Ular boʻhtonni bir kishiga (nisbatan) aytishdi — Allohga qasamki, men unda ham aslo yomonlik bilmadim; u mening uyimga men bor paytimdan boshqa aslo kirmagan va men biror safarda boʻlmadimki, u men bilan birga boʻlmagan boʻlsa», dedilar. Shunda Saʼd ibn Muoz turib: «Yo Rasululloh, biz ularning boʻyinlarini uzishingiz (kerak) deb bilamiz», dedi. Xazrajdan bir kishi turdi — Hasson ibn Sobitning onasi oʻsha kishining qabilasidan edi — va: «Yolgʻon aytding! Allohga qasamki, agar ular Avsdan boʻlganida edi, sen ularning boʻyinlari uzilishini xohlamas eding», dedi. Shu sababli masjidda Avs bilan Xazraj oʻrtasida yomonlik boʻlay deb qoldi — men esa bundan bexabar edim. Oʻsha kunning kechasi men bir hojatim uchun chiqdim, men bilan birga Ummu Mistah bor edi. U qoqilib ketdi-da: «Mistah halok boʻlsin!» dedi. Men: «Nega oʻgʻlingni soʻkasan?» dedim, u jim boʻldi. Soʻng ikkinchi marta qoqildi-da: «Mistah halok boʻlsin!» dedi. Men: «Nega oʻgʻlingni soʻkasan?» dedim. Soʻng uchinchi marta qoqildi-da: «Mistah halok boʻlsin!» dedi. Men uni jerkib: «Nega oʻgʻlingni soʻkasan?» dedim. U: «Allohga qasamki, men uni faqat sen sababli soʻkyapman», dedi. Men: «Mening qaysi ishim haqida?» dedim. U menga (boʻhton) gapni aytib berdi. Men: «Shunday (gap) boʻlganmi?» dedim. U: «Ha, Allohga qasamki», dedi. Men uyimga qaytdim, goʻyo chiqqan ishim uchun chiqmagandek edim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Менинг ҳақимда айтилган (бўҳтон) гаплар айтилганида — мен эса ундан бехабар эдим — Расулуллоҳ ﷺ мен ҳақимда хутба қилиб турдилар, мен буни билмасдим. У зот ташаҳҳуд айтиб, Аллоҳга ҳамд айтдилар ва Унга лойиқ (мақтов) билан сано айтдилар, сўнг: «Амма баъд, менинг аҳлим ҳақида бўҳтон айтган кишилар тўғрисида менга маслаҳат беринглар. Аллоҳга қасамки, мен аҳлимда асло ёмонлик билмадим. Улар бўҳтонни бир кишига (нисбатан) айтишди — Аллоҳга қасамки, мен унда ҳам асло ёмонлик билмадим; у менинг уйимга мен бор пайтимдан бошқа асло кирмаган ва мен бирор сафарда бўлмадимки, у мен билан бирга бўлмаган бўлса», дедилар. Шунда Саъд ибн Муоз туриб: «Ё Расулуллоҳ, биз уларнинг бўйинларини узишингиз (керак) деб биламиз», деди. Хазраждан бир киши турди — Ҳассон ибн Собитнинг онаси ўша кишининг қабиласидан эди — ва: «Ёлғон айтдинг! Аллоҳга қасамки, агар улар Авсдан бўлганида эди, сен уларнинг бўйинлари узилишини хоҳламас эдинг», деди. Шу сабабли масжидда Авс билан Хазраж ўртасида ёмонлик бўлай деб қолди — мен эса бундан бехабар эдим. Ўша куннинг кечаси мен бир ҳожатим учун чиқдим, мен билан бирга Умму Мистаҳ бор эди. У қоқилиб кетди-да: «Мистаҳ ҳалок бўлсин!» деди. Мен: «Нега ўғлингни сўкасан?» дедим, у жим бўлди. Сўнг иккинчи марта қоқилди-да: «Мистаҳ ҳалок бўлсин!» деди. Мен: «Нега ўғлингни сўкасан?» дедим. Сўнг учинчи марта қоқилди-да: «Мистаҳ ҳалок бўлсин!» деди. Мен уни жеркиб: «Нега ўғлингни сўкасан?» дедим. У: «Аллоҳга қасамки, мен уни фақат сен сабабли сўкяпман», деди. Мен: «Менинг қайси ишим ҳақида?» дедим. У менга (бўҳтон) гапни айтиб берди. Мен: «Шундай (гап) бўлганми?» дедим. У: «Ҳа, Аллоҳга қасамки», деди. Мен уйимга қайтдим, гўё чиққан ишим учун чиқмагандек эдим.
حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْلَمُ إِذَا كُنْتِ عَنِّي رَاضِيَةً وَإِذَا كُنْتِ عَلَيَّ غَضْبَى قَالَتْ فَقُلْتُ مِنْ أَيْنَ تَعْلَمُ ذَاكَ قَالَ إِذَا كُنْتِ عَنِّي رَاضِيَةً فَإِنَّكِ تَقُولِينَ لَا وَرَبِّ مُحَمَّدٍ وَإِذَا كُنْتِ عَلَيَّ غَضْبَى تَقُولِينَ لَا وَرَبِّ إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام قُلْتُ أَجَلْ وَاللَّهِ مَا أَهْجُرُ إِلَّا اسْمَكَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Men sen mendan rozi boʻlgan paytingni ham, menga gʻazablangan paytingni ham albatta bilaman», dedilar. Men: «Buni qayerdan bilasiz?» dedim. U zot: «Sen mendan rozi boʻlganingda: ‹Yoʻq, Muhammadning Robbiga qasamki›, deysan; menga gʻazablanganingda esa: ‹Yoʻq, Ibrohim (alayhissalom)ning Robbiga qasamki›, deysan», dedilar. Men: «Ha, Allohga qasamki, men faqat ismingizni tark qilaman, xolos», dedim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Мен сен мендан рози бўлган пайтингни ҳам, менга ғазабланган пайтингни ҳам албатта биламан», дедилар. Мен: «Буни қаердан биласиз?» дедим. У зот: «Сен мендан рози бўлганингда: ‹Йўқ, Муҳаммаднинг Роббига қасамки›, дейсан; менга ғазабланганингда эса: ‹Йўқ, Иброҳим (алайҳиссалом)нинг Роббига қасамки›, дейсан», дедилар. Мен: «Ҳа, Аллоҳга қасамки, мен фақат исмингизни тарк қиламан, холос», дедим.