حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ شَهِدْتُ حِلْفَ الْمُطَيَّبِينَ مَعَ عُمُومَتِي وَأَنَا غُلَامٌ فَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي حُمْرَ النَّعَمِ وَأَنِّي أَنْكُثُهُقَالَ الزُّهْرِيُّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يُصِبْ الْإِسْلَامُ حِلْفًا إِلَّا زَادَهُ شِدَّةً وَلَا حِلْفَ فِي الْإِسْلَامِ وَقَدْ أَلَّفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ قُرَيْشٍ وَالْأَنْصَارِ

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Men bola holimda amakilarim bilan Hilful-mutayyabin (xushboʻylanganlar ittifoqi)da hozir boʻlganman. Menga qizil tuyalar berilib, uni buzishimni istamasman», dedilar. Az-Zuhriy aytdi: Rasululloh ﷺ: «Islom hech bir ittifoqqa duch kelmadiki, uni yanada mustahkam qilmagan boʻlsa; Islomda (yangi) ittifoq yoʻqdir», dedilar. Rasululloh ﷺ Quraysh bilan ansorlar orasini birlashtirgan edilar.Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мен бола ҳолимда амакиларим билан Ҳилфул-мутайябин (хушбўйланганлар иттифоқи)да ҳозир бўлганман. Менга қизил туялар берилиб, уни бузишимни истамасман», дедилар. Аз-Зуҳрий айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ислом ҳеч бир иттифоққа дуч келмадики, уни янада мустаҳкам қилмаган бўлса; Исломда (янги) иттифоқ йўқдир», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ Қурайш билан ансорлар орасини бирлаштирган эдилар.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ كُرَيْبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ قَالَ لَهُ عُمَرُ يَا غُلَامُ هَلْ سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِهِ إِذَا شَكَّ الرَّجُلُ فِي صَلَاتِهِ مَاذَا يَصْنَعُ قَالَ فَبَيْنَا هُوَ كَذَلِكَ إِذْ أَقْبَلَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ فَقَالَ فِيمَ أَنْتُمَا فَقَالَ عُمَرُ سَأَلْتُ هَذَا الْغُلَامَ هَلْ سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِهِ إِذَا شَكَّ الرَّجُلُ فِي صَلَاتِهِ مَاذَا يَصْنَعُ فَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا شَكَّ أَحَدُكُمْ فِي صَلَاتِهِ فَلَمْ يَدْرِ أَوَاحِدَةً صَلَّى أَمْ ثِنْتَيْنِ فَلْيَجْعَلْهَا وَاحِدَةً وَإِذَا لَمْ يَدْرِ ثِنْتَيْنِ صَلَّى أَمْ ثَلَاثًا فَلْيَجْعَلْهَا ثِنْتَيْنِ وَإِذَا لَمْ يَدْرِ أَثَلَاثًا صَلَّى أَمْ أَرْبَعًا فَلْيَجْعَلْهَا ثَلَاثًا ثُمَّ يَسْجُدْ إِذَا فَرَغَ مِنْ صَلَاتِهِ وَهُوَ جَالِسٌ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ سَجْدَتَيْنِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar unga: «Ey bola, Rasululloh ﷺdan yoki u zotning sahobalaridan birortasidan, kishi namozida shubhalansa nima qilishi haqida (biror narsa) eshitganmisan?» dedi. Ular shu holatda turganlarida Abdurrahmon ibn Avf keldi va: «Nima haqda gaplashyapsizlar?» dedi. Umar: «Men mana bu boladan, kishi namozida shubhalansa nima qilishi haqida Rasululloh ﷺdan yoki u zotning sahobalaridan birortasidan eshitganmi, deb soʻradim», dedi. Shunda Abdurrahmon dedi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Biringiz namozida shubhalanib, bir rakat oʻqidimi yo ikkitami bilmasa, uni bitta qilsin; ikki rakat oʻqidimi yo uchtami bilmasa, uni ikkita qilsin; uch rakat oʻqidimi yo toʻrttami bilmasa, uni uchta qilsin; soʻng namozidan boʻshaganida, salom berishdan oldin oʻtirgan holida ikki sajda qilsin».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар унга: «Эй бола, Расулуллоҳ ﷺдан ёки у зотнинг саҳобаларидан бирортасидан, киши намозида шубҳаланса нима қилиши ҳақида (бирор нарса) эшитганмисан?» деди. Улар шу ҳолатда турганларида Абдурраҳмон ибн Авф келди ва: «Нима ҳақда гаплашяпсизлар?» деди. Умар: «Мен мана бу боладан, киши намозида шубҳаланса нима қилиши ҳақида Расулуллоҳ ﷺдан ёки у зотнинг саҳобаларидан бирортасидан эшитганми, деб сўрадим», деди. Шунда Абдурраҳмон деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Бирингиз намозида шубҳаланиб, бир ракат ўқидими ё иккитами билмаса, уни битта қилсин; икки ракат ўқидими ё учтами билмаса, уни иккита қилсин; уч ракат ўқидими ё тўрттами билмаса, уни учта қилсин; сўнг намозидан бўшаганида, салом беришдан олдин ўтирган ҳолида икки сажда қилсин».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو سَمِعَ بَجَالَةَ يَقُولُكُنْتُ كَاتِبًا لِجَزْءِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَمِّ الْأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ فَأَتَانَا كِتَابُ عُمَرَ قَبْلَ مَوْتِهِ بِسَنَةٍ أَنْ اقْتُلُوا كُلَّ سَاحِرٍ وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ وَسَاحِرَةٍ وَفَرِّقُوا بَيْنَ كُلِّ ذِي مَحْرَمٍ مِنْ الْمَجُوسِ وَانْهَوْهُمْ عَنْ الزَّمْزَمَةِ فَقَتَلْنَا ثَلَاثَةَ سَوَاحِرَ وَجَعَلْنَا نُفَرِّقُ بَيْنَ الرَّجُلِ وَبَيْنَ حَرِيمَتِهِ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَصَنَعَ جَزْءٌ طَعَامًا كَثِيرًا وَعَرَضَ السَّيْفَ عَلَى فَخِذِهِ وَدَعَا الْمَجُوسَ فَأَلْقَوْا وِقْرَ بَغْلٍ أَوْ بَغْلَيْنِ مِنْ وَرِقٍ وَأَكَلُوا مِنْ غَيْرِ زَمْزَمَةٍ وَلَمْ يَكُنْ عُمَرُ أَخَذَ وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ قَبِلَ الْجِزْيَةَ مِنْ الْمَجُوسِ حَتَّى شَهِدَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَهَا مِنْ مَجُوسِ هَجَرَو قَالَ أَبِي قَالَ سُفْيَانُ حَجَّ بَجَالَةُ مَعَ مُصْعَبٍ سَنَةَ سَبْعِينَ

Bajola (rahimahulloh) aytdi: Men Ahnaf ibn Qaysning amakisi Jazʼ ibn Muoviyaning kotibi edim. Bizga Umarning vafotidan bir yil oldin uning maktubi keldi: «Har bir sehrgarni — baʼzan Sufyon: ‹va sehrgar ayolni› — oʻldiringlar; majusiylardan mahram boʻlganlarning orasini ajratinglar va ularni zamzamadan qaytaringlar». Shunda biz uchta sehrgar (ayol)ni oʻldirdik va Allohning Kitobiga koʻra kishi bilan unga harom boʻlgan (ayoli) orasini ajrata boshladik. Jazʼ koʻp taom tayyorlab, qilichni soni ustiga qoʻydi va majusiylarni chorladi. Ular bir yoki ikki xachirning yuki kumushni tashladilar va zamzamasiz yedilar. Umar majusiylardan jizya olmagan edi — baʼzan Sufyon: ‹qabul qilmagan edi› (deydi) — toki Abdurrahmon ibn Avf Rasululloh ﷺ uni Hajar majusiylaridan olganlariga guvohlik bergunicha.Бажола (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Аҳнаф ибн Қайснинг амакиси Жазъ ибн Муовиянинг котиби эдим. Бизга Умарнинг вафотидан бир йил олдин унинг мактуби келди: «Ҳар бир сеҳргарни — баъзан Суфён: ‹ва сеҳргар аёлни› — ўлдиринглар; мажусийлардан маҳрам бўлганларнинг орасини ажратинглар ва уларни замзамадан қайтаринглар». Шунда биз учта сеҳргар (аёл)ни ўлдирдик ва Аллоҳнинг Китобига кўра киши билан унга ҳаром бўлган (аёли) орасини ажрата бошладик. Жазъ кўп таом тайёрлаб, қилични сони устига қўйди ва мажусийларни чорлади. Улар бир ёки икки хачирнинг юки кумушни ташладилар ва замзамасиз едилар. Умар мажусийлардан жизя олмаган эди — баъзан Суфён: ‹қабул қилмаган эди› (дейди) — токи Абдурраҳмон ибн Авф Расулуллоҳ ﷺ уни Ҳажар мажусийларидан олганларига гувоҳлик бергунича.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَارِظٍ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُأَنَّهُ دَخَلَ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَهُوَ مَرِيضٌ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَصَلَتْكَ رَحِمٌ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا الرَّحْمَنُ خَلَقْتُ الرَّحِمَ وَشَقَقْتُ لَهَا مِنْ اسْمِي فَمَنْ يَصِلْهَا أَصِلْهُ وَمَنْ يَقْطَعْهَا أَقْطَعْهُ فَأَبُتَّهُ أَوْ قَالَ مَنْ يَبُتَّهَا أَبُتَّهُ

Ibn Qoriz (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U kasal boʻlgan Abdurrahmon ibn Avfning huzuriga kirdi. Shunda Abdurrahmon unga dedi: Sen rahmni ulading. Albatta, Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Alloh azza va jalla dedi: ‹Men Rahmonman; rahmni Men yaratdim va unga Oʻz ismimdan (ism) ajratdim. Kim uni ulasa, Men unga ulanaman; kim uni uzsa, Men undan uzilaman›» — yoki: «kim uni butunlay kessa, Men uni butunlay kesaman», dedilar.Ибн Қориз (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У касал бўлган Абдурраҳмон ибн Авфнинг ҳузурига кирди. Шунда Абдурраҳмон унга деди: Сен раҳмни уладинг. Албатта, Набий ﷺ шундай дедилар: «Аллоҳ азза ва жалла деди: ‹Мен Раҳмонман; раҳмни Мен яратдим ва унга Ўз исмимдан (исм) ажратдим. Ким уни уласа, Мен унга уланаман; ким уни узса, Мен ундан узиламан›» — ёки: «ким уни бутунлай кесса, Мен уни бутунлай кесаман», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ الْفَضْلِ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شَيْبَانَ قَالَ لَقِيتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِقُلْتُ حَدِّثْنِي عَنْ شَيْءٍ سَمِعْتَهُ مِنْ أَبِيكَ سَمِعَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ قَالَ نَعَمْ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فَرَضَ صِيَامَ رَمَضَانَ وَسَنَنْتُ قِيَامَهُ فَمَنْ صَامَهُ وَقَامَهُ احْتِسَابًا خَرَجَ مِنْ الذُّنُوبِ كَيَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ

Abu Salama ibn Abdurrahmon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men unga: «Menga otangizdan eshitgan, otangiz esa Rasululloh ﷺdan eshitgan, Ramazon oyi haqidagi bir narsani aytib bering», dedim. U: «Ha», dedi va: Menga otam Rasululloh ﷺdan aytib berdiki, u zot: «Albatta, Alloh azza va jalla Ramazon roʻzasini farz qildi, men esa uning qiyomini sunnat qildim. Bas, kim uni ajrni umid qilib roʻza tutsa va qiyom qilsa, gunohlaridan onasi tuqqan kunidagidek (pok) boʻlib chiqadi», dedilar.Абу Салама ибн Абдурраҳмон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен унга: «Менга отангиздан эшитган, отангиз эса Расулуллоҳ ﷺдан эшитган, Рамазон ойи ҳақидаги бир нарсани айтиб беринг», дедим. У: «Ҳа», деди ва: Менга отам Расулуллоҳ ﷺдан айтиб бердики, у зот: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла Рамазон рўзасини фарз қилди, мен эса унинг қиёмини суннат қилдим. Бас, ким уни ажрни умид қилиб рўза тутса ва қиём қилса, гуноҳларидан онаси туққан кунидагидек (пок) бўлиб чиқади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ أَنَّ ابْنَ قَارِظٍ أَخْبَرَهُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّتْ الْمَرْأَةُ خَمْسَهَا وَصَامَتْ شَهْرَهَا وَحَفِظَتْ فَرْجَهَا وَأَطَاعَتْ زَوْجَهَا قِيلَ لَهَا ادْخُلِي الْجَنَّةَ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ شِئْتِ

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Ayol besh (vaqt namozini) oʻqisa, oyini roʻza tutsa, farjini saqlasa va eriga itoat qilsa, unga: ‹Jannatning qaysi eshigidan xohlasang, kir›, deyiladi».Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Аёл беш (вақт намозини) ўқиса, ойини рўза тутса, фаржини сақласа ва эрига итоат қилса, унга: ‹Жаннатнинг қайси эшигидан хоҳласанг, кир›, дейилади».

حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ مَنْصُورُ بْنُ سَلَمَةَ الْخُزَاعِيُّ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْهَادِ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ أَبِي الْحُوَيْرِثِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاتَّبَعْتُهُ حَتَّى دَخَلَ نَخْلًا فَسَجَدَ فَأَطَالَ السُّجُودَ حَتَّى خِفْتُ أَوْ خَشِيتُ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ قَدْ تَوَفَّاهُ أَوْ قَبَضَهُ قَالَ فَجِئْتُ أَنْظُرُ فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ مَا لَكَ يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ قَالَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ إِنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ لِي أَلَا أُبَشِّرُكَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ لَكَ مَنْ صَلَّى عَلَيْكَ صَلَّيْتُ عَلَيْهِ وَمَنْ سَلَّمَ عَلَيْكَ سَلَّمْتُ عَلَيْهِحَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ يَزِيدَ عَنْ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَبِي الْحُوَيْرِثِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَارِجًا مِنْ الْمَسْجِدِ فَاتَّبَعْتُهُ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (uydan) chiqdilar, men u zotga ergashdim. U zot xurmozorga kirdilar-da, sajdaga bordilar va sajdani shu qadar choʻzdilarki, men Alloh u zotning jonlarini olgan boʻlmasin, deb qoʻrqib ketdim. Men qarash uchun keldim, shunda u zot boshlarini koʻtarib: «Senga nima boʻldi, ey Abdurrahmon?» dedilar. Men buni u zotga aytdim. U zot: «Jibril alayhissalom menga: ‹Seni suyunchilamaymi? Alloh azza va jalla senga aytadiki: kim senga salavot aytsa, Men unga salavot aytaman; kim senga salom aytsa, Men unga salom aytaman›, dedi», dedilar. Boshqa bir yoʻl bilan Abdurrahmon ibn Avfdan: «Men masjidga kirdim va Rasululloh ﷺning masjiddan chiqib ketayotganlarini koʻrib, u zotga ergashdim», deyilib, hadis zikr qilindi.Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (уйдан) чиқдилар, мен у зотга эргашдим. У зот хурмозорга кирдилар-да, саждага бордилар ва саждани шу қадар чўздиларки, мен Аллоҳ у зотнинг жонларини олган бўлмасин, деб қўрқиб кетдим. Мен қараш учун келдим, шунда у зот бошларини кўтариб: «Сенга нима бўлди, эй Абдурраҳмон?» дедилар. Мен буни у зотга айтдим. У зот: «Жибрил алайҳиссалом менга: ‹Сени суюнчиламайми? Аллоҳ азза ва жалла сенга айтадики: ким сенга салавот айтса, Мен унга салавот айтаман; ким сенга салом айтса, Мен унга салом айтаман›, деди», дедилар. Бошқа бир йўл билан Абдурраҳмон ибн Авфдан: «Мен масжидга кирдим ва Расулуллоҳ ﷺнинг масжиддан чиқиб кетаётганларини кўриб, у зотга эргашдим», дейилиб, ҳадис зикр қилинди.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ أَبِي عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَوَجَّهَ نَحْوَ صَدَقَتِهِ فَدَخَلَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَخَرَّ سَاجِدًا فَأَطَالَ السُّجُودَ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ قَبَضَ نَفْسَهُ فِيهَا فَدَنَوْتُ مِنْهُ فَجَلَسْتُ فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ مَنْ هَذَا قُلْتُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ قَالَ مَا شَأْنُكَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ سَجَدْتَ سَجْدَةً خَشِيتُ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ قَبَضَ نَفْسَكَ فِيهَا فَقَالَ إِنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام أَتَانِي فَبَشَّرَنِي فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ مَنْ صَلَّى عَلَيْكَ صَلَّيْتُ عَلَيْهِ وَمَنْ سَلَّمَ عَلَيْكَ سَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَسَجَدْتُ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ شُكْرًا

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ (uydan) chiqib, sadaqa (qilgan yerlari) tomon yoʻl oldilar. Kirib, qiblaga yuzlandilar-da, sajdaga yiqildilar va sajdani shu qadar choʻzdilarki, men Alloh azza va jalla shu (sajda)da u zotning jonlarini olgan boʻlsa kerak, deb oʻyladim. Men u zotga yaqinlashib oʻtirdim. U zot boshlarini koʻtarib: «Bu kim?» dedilar. Men: «Abdurrahmon», dedim. U zot: «Senga nima boʻldi?» dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, shunday sajda qildingizki, Alloh azza va jalla unda jonlaringizni olgan boʻlmasin, deb qoʻrqdim», dedim. U zot: «Albatta, Jibril alayhissalom huzurimga kelib, meni suyunchiladi va: ‹Alloh azza va jalla aytadi: kim senga salavot aytsa, Men unga salavot aytaman; kim senga salom aytsa, Men unga salom aytaman›, dedi. Shunda men Alloh azza va jallaga shukr sajdasini qildim», dedilar.Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ (уйдан) чиқиб, садақа (қилган ерлари) томон йўл олдилар. Кириб, қиблага юзландилар-да, саждага йиқилдилар ва саждани шу қадар чўздиларки, мен Аллоҳ азза ва жалла шу (сажда)да у зотнинг жонларини олган бўлса керак, деб ўйладим. Мен у зотга яқинлашиб ўтирдим. У зот бошларини кўтариб: «Бу ким?» дедилар. Мен: «Абдурраҳмон», дедим. У зот: «Сенга нима бўлди?» дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, шундай сажда қилдингизки, Аллоҳ азза ва жалла унда жонларингизни олган бўлмасин, деб қўрқдим», дедим. У зот: «Албатта, Жибрил алайҳиссалом ҳузуримга келиб, мени суюнчилади ва: ‹Аллоҳ азза ва жалла айтади: ким сенга салавот айтса, Мен унга салавот айтаман; ким сенга салом айтса, Мен унга салом айтаман›, деди. Шунда мен Аллоҳ азза ва жаллага шукр саждасини қилдим», дедилар.

حَدَّثَنَا هَيْثَمُ بْنُ خَارِجَةَ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ يَعْنِي عَبْد اللَّهِ وَسَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ الْهَيْثَمِ بْنِ خَارِجَةَ حَدَّثَنَا رِشْدِينُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْوَلِيدِ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِأَنَّهُ كَانَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَذَهَبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَأَدْرَكَهُمْ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَأَقَامُوا الصَّلَاةَ فَتَقَدَّمَهُمْ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى مَعَ النَّاسِ خَلْفَهُ رَكْعَةً فَلَمَّا سَلَّمَ قَالَ أَصَبْتُمْ أَوْ أَحْسَنْتُمْ

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ bilan birga bir safarda edi. Nabiy ﷺ hojatlari uchun ketdilar, hamrohlarga esa namoz vaqti yetdi va ular namozga iqoma aytdilar. Abdurrahmon ularga imom boʻldi. Shunda Nabiy ﷺ kelib, odamlar bilan birga uning orqasida bir rakat namoz oʻqidilar. Salom berganlarida: «Toʻgʻri qilibsizlar» — yoki: «Yaxshi qilibsizlar», dedilar.Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бир сафарда эди. Набий ﷺ ҳожатлари учун кетдилар, ҳамроҳларга эса намоз вақти етди ва улар намозга иқома айтдилар. Абдурраҳмон уларга имом бўлди. Шунда Набий ﷺ келиб, одамлар билан бирга унинг орқасида бир ракат намоз ўқидилар. Салом берганларида: «Тўғри қилибсизлар» — ёки: «Яхши қилибсизлар», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي حَفْصَةَ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا كَانَ الْوَبَاءُ بِأَرْضٍ وَلَسْتَ بِهَا فَلَا تَدْخُلْهَا وَإِذَا كَانَ بِأَرْضٍ وَأَنْتَ بِهَا فَلَا تَخْرُجْ مِنْهَا

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Abdurrahmon ibn Avfning shunday deganini eshitdim: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Vabo bir yerda boʻlsa-yu, sen unda boʻlmasang, u yerga kirma; bir yerda boʻlsa-yu, sen unda boʻlsang, undan chiqma».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Абдурраҳмон ибн Авфнинг шундай деганини эшитдим: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Вабо бир ерда бўлса-ю, сен унда бўлмасанг, у ерга кирма; бир ерда бўлса-ю, сен унда бўлсанг, ундан чиқма».

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قُسَيْطٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍأَنَّ قَوْمًا مِنْ الْعَرَبِ أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ فَأَسْلَمُوا وَأَصَابَهُمْ وَبَاءُ الْمَدِينَةِ حُمَّاهَا فَأُرْكِسُوا فَخَرَجُوا مِنْ الْمَدِينَةِ فَاسْتَقْبَلَهُمْ نَفَرٌ مِنْ أَصْحَابِهِ يَعْنِي أَصْحَابَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا لَهُمْ مَا لَكُمْ رَجَعْتُمْ قَالُوا أَصَابَنَا وَبَاءُ الْمَدِينَةِ فَاجْتَوَيْنَا الْمَدِينَةَ فَقَالُوا أَمَا لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ فَقَالَ بَعْضُهُمْ نَافَقُوا وَقَالَ بَعْضُهُمْ لَمْ يُنَافِقُوا هُمْ مُسْلِمُونَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {فَمَا لَكُمْ فِي الْمُنَافِقِينَ فِئَتَيْنِ وَاللَّهُ أَرْكَسَهُمْ بِمَا كَسَبُوا} الْآيَةَ

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Arablardan bir qavm Madinaga, Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib, Islomni qabul qildilar. Soʻng ularga Madinaning vabosi — uning isitmasi yetdi va ular (orqalariga) qaytarildilar hamda Madinadan chiqib ketdilar. Yoʻlda ularni Nabiy ﷺning sahobalaridan bir necha kishi qarshi olib: «Sizlarga nima boʻldi, nega qaytdingiz?» dedilar. Ular: «Bizga Madina vabosi yetdi va Madina bizga yoqmay qoldi», dedilar. Ular: «Sizlar uchun Allohning Rasulida namuna yoʻqmidi?» dedilar. Baʼzilari: «Ular munofiqlik qildilar», dedi; baʼzilari: «Munofiqlik qilmadilar, ular musulmonlardir», dedi. Shunda Alloh azza va jalla: «Sizlarga nima boʻldiki, munofiqlar haqida ikki guruh boʻldingiz?! Holbuki, Alloh ularni qilmishlari sababli orqaga qaytargan» (degan) oyatni oxirigacha nozil qildi.Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Араблардан бир қавм Мадинага, Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб, Исломни қабул қилдилар. Сўнг уларга Мадинанинг вабоси — унинг иситмаси етди ва улар (орқаларига) қайтарилдилар ҳамда Мадинадан чиқиб кетдилар. Йўлда уларни Набий ﷺнинг саҳобаларидан бир неча киши қарши олиб: «Сизларга нима бўлди, нега қайтдингиз?» дедилар. Улар: «Бизга Мадина вабоси етди ва Мадина бизга ёқмай қолди», дедилар. Улар: «Сизлар учун Аллоҳнинг Расулида намуна йўқмиди?» дедилар. Баъзилари: «Улар мунофиқлик қилдилар», деди; баъзилари: «Мунофиқлик қилмадилар, улар мусулмонлардир», деди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: «Сизларга нима бўлдики, мунофиқлар ҳақида икки гуруҳ бўлдингиз?! Ҳолбуки, Аллоҳ уларни қилмишлари сабабли орқага қайтарган» (деган) оятни охиригача нозил қилди.

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ قَالَسَمِعَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ صَوْتَ ابْنِ الْمُغْتَرِفِ أَوْ ابْنِ الْغَرِفِ الْحَادِي فِي جَوْفِ اللَّيْلِ وَنَحْنُ مُنْطَلِقُونَ إِلَى مَكَّةَ فَأَوْضَعَ عُمَرُ رَاحِلَتَهُ حَتَّى دَخَلَ مَعَ الْقَوْمِ فَإِذَا هُوَ مَعَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَلَمَّا طَلَعَ الْفَجْرُ قَالَ عُمَرُ هَيْءَ الْآنَ اسْكُتْ الْآنَ قَدْ طَلَعَ الْفَجْرُ اذْكُرُوا اللَّهَ قَالَ ثُمَّ أَبْصَرَ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ خُفَّيْنِ قَالَ وَخُفَّانِ فَقَالَ قَدْ لَبِسْتُهُمَا مَعَ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنْكَ أَوْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ عُمَرُ عَزَمْتُ عَلَيْكَ إِلَّا نَزَعْتَهُمَا فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ يَنْظُرَ النَّاسُ إِلَيْكَ فَيَقْتَدُونَ بِكَقَالَ و حَدَّثَنَاه إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا شَرِيكٌ فَذَكَرَهُ بِإِسْنَادِهِ وَقَالَ لَبِسْتُهُمَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abdulloh ibn Omir ibn Rabia (rahimahulloh) aytdi: Biz Makkaga ketayotganimizda, Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) tun qaʼrida Ibn al-Mugʻtarif — yoki Ibn al-Gʻarif — degan hidokushning (tuya haydab kuylayotgan) ovozini eshitdi. Umar ulovini tezlatib, qavmning ichiga kirdi, qarasa, u Abdurrahmon bilan birga ekan. Tong otganida Umar: «Boʻldi, endi jim boʻl! Tong otdi, Allohni zikr qilinglar», dedi. Soʻng Abdurrahmonning ustida ikki mahsi borligini koʻrib qoldi va: «Mahsilar ham-a?!» dedi. U: «Men ularni sendan yaxshiroq zot bilan birga kiyganman» — yoki: «Rasululloh ﷺ bilan birga kiyganman», dedi. Umar: «Seni qasam bilan majbur qilaman, ularni yechasan; chunki men odamlar senga qarab, senga ergashishlaridan qoʻrqaman», dedi. Boshqa bir yoʻl bilan ham shu isnod ila (rivoyat) zikr qilindi va unda: «Men ularni Rasululloh ﷺ bilan birga kiyganman», deyildi.Абдуллоҳ ибн Омир ибн Рабиа (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Биз Маккага кетаётганимизда, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) тун қаърида Ибн ал-Муғтариф — ёки Ибн ал-Ғариф — деган ҳидокушнинг (туя ҳайдаб куйлаётган) овозини эшитди. Умар уловини тезлатиб, қавмнинг ичига кирди, қараса, у Абдурраҳмон билан бирга экан. Тонг отганида Умар: «Бўлди, энди жим бўл! Тонг отди, Аллоҳни зикр қилинглар», деди. Сўнг Абдурраҳмоннинг устида икки маҳси борлигини кўриб қолди ва: «Маҳсилар ҳам-а?!» деди. У: «Мен уларни сендан яхшироқ зот билан бирга кийганман» — ёки: «Расулуллоҳ ﷺ билан бирга кийганман», деди. Умар: «Сени қасам билан мажбур қиламан, уларни ечасан; чунки мен одамлар сенга қараб, сенга эргашишларидан қўрқаман», деди. Бошқа бир йўл билан ҳам шу иснод ила (ривоят) зикр қилинди ва унда: «Мен уларни Расулуллоҳ ﷺ билан бирга кийганман», дейилди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ عُرْوَةَ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ قَالَأَقْطَعَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ أَرْضَ كَذَا وَكَذَا فَذَهَبَ الزُّبَيْرُ إِلَى آلِ عُمَرَ فَاشْتَرَى نَصِيبَهُ مِنْهُمْ فَأَتَى عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ فَقَالَ إِنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ زَعَمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقْطَعَهُ وَعُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ أَرْضَ كَذَا وَكَذَا وَإِنِّي اشْتَرَيْتُ نَصِيبَ آلِ عُمَرَ فَقَالَ عُثْمَانُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ جَائِزُ الشَّهَادَةِ لَهُ وَعَلَيْهِ

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ menga va Umar ibn al-Xattobga falon-falon yerni qatʼiy (mulk qilib) berdilar. Soʻng Zubayr Umarning oilasi oldiga borib, ulardan (Umarning) ulushini sotib oldi. Keyin Usmon ibn Affonning huzuriga kelib: «Abdurrahmon ibn Avf Rasululloh ﷺ unga va Umar ibn al-Xattobga falon-falon yerni berganlarini aytmoqda, men esa Umar oilasining ulushini sotib oldim», dedi. Usmon: «Abdurrahmonning guvohligi oʻz foydasiga ham, zarariga ham joizdir», dedi.Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга ва Умар ибн ал-Хаттобга фалон-фалон ерни қатъий (мулк қилиб) бердилар. Сўнг Зубайр Умарнинг оиласи олдига бориб, улардан (Умарнинг) улушини сотиб олди. Кейин Усмон ибн Аффоннинг ҳузурига келиб: «Абдурраҳмон ибн Авф Расулуллоҳ ﷺ унга ва Умар ибн ал-Хаттобга фалон-фалон ерни берганларини айтмоқда, мен эса Умар оиласининг улушини сотиб олдим», деди. Усмон: «Абдурраҳмоннинг гувоҳлиги ўз фойдасига ҳам, зарарига ҳам жоиздир», деди.

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ ضَمْضَمِ بْنِ زُرْعَةَ عَنْ شُرَيْحِ بْنِ عُبَيْدٍ يَرُدُّهُ إِلَى مَالِكِ بْنِ يَخَامِرَ عَنِ ابْنِ السَّعْدِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَنْقَطِعُ الْهِجْرَةُ مَا دَامَ الْعَدُوُّ يُقَاتَلُفَقَالَ مُعَاوِيَةُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْهِجْرَةَ خَصْلَتَانِ إِحْدَاهُمَا أَنْ تَهْجُرَ السَّيِّئَاتِ وَالْأُخْرَى أَنْ تُهَاجِرَ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَلَا تَنْقَطِعُ الْهِجْرَةُ مَا تُقُبِّلَتْ التَّوْبَةُ وَلَا تَزَالُ التَّوْبَةُ مَقْبُولَةً حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ الْمَغْرِبِ فَإِذَا طَلَعَتْ طُبِعَ عَلَى كُلِّ قَلْبٍ بِمَا فِيهِ وَكُفِيَ النَّاسُ الْعَمَلَ

Ibn as-Saʼdiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Dushmanga qarshi jang qilinar ekan, hijrat uzilmaydi», dedilar. Shunda Muoviya, Abdurrahmon ibn Avf va Abdulloh ibn Amr ibn al-Os: Nabiy ﷺ shunday dedilar, dedilar: «Hijrat ikki xislatdir: biri — yomonliklarni tark etishing, ikkinchisi — Alloh va Uning Rasuliga hijrat qilishingdir. Tavba qabul qilinar ekan, hijrat uzilmaydi; quyosh magʻribdan chiqmaguncha tavba qabul boʻlaveradi. Quyosh (magʻribdan) chiqqanida esa, har bir qalbga ichidagi (narsa) bilan muhr uriladi va odamlar amaldan behojat qilinadi».Ибн ас-Саъдий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Душманга қарши жанг қилинар экан, ҳижрат узилмайди», дедилар. Шунда Муовия, Абдурраҳмон ибн Авф ва Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос: Набий ﷺ шундай дедилар, дедилар: «Ҳижрат икки хислатдир: бири — ёмонликларни тарк этишинг, иккинчиси — Аллоҳ ва Унинг Расулига ҳижрат қилишингдир. Тавба қабул қилинар экан, ҳижрат узилмайди; қуёш мағрибдан чиқмагунча тавба қабул бўлаверади. Қуёш (мағрибдан) чиққанида эса, ҳар бир қалбга ичидаги (нарса) билан муҳр урилади ва одамлар амалдан беҳожат қилинади».

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَلَمَّا خَرَجَ الْمَجُوسِيُّ مِنْ عِنْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلْتُهُ فَأَخْبَرَنِي أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيَّرَهُ بَيْنَ الْجِزْيَةِ وَالْقَتْلِ فَاخْتَارَ الْجِزْيَةَ

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu) aytdi: Majusiy Rasululloh ﷺning huzurlaridan chiqqanida, men u zotdan soʻradim. U zot menga xabar berdilarki, Nabiy ﷺ uni jizya bilan oʻldirilish orasida ixtiyor qoʻygan ekanlar, u esa jizyani ixtiyor qilibdi.Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу) айтди: Мажусий Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларидан чиққанида, мен у зотдан сўрадим. У зот менга хабар бердиларки, Набий ﷺ уни жизя билан ўлдирилиш орасида ихтиёр қўйган эканлар, у эса жизяни ихтиёр қилибди.

حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ يُوسُفُ بْنُ يَعْقُوبَ الْمَاجِشُونُ عَنْ صَالِحِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ أَنَّهُ قَالَإِنِّي لَوَاقِفٌ يَوْمَ بَدْرٍ فِي الصَّفِّ نَظَرْتُ عَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي فَإِذَا أَنَا بَيْنَ غُلَامَيْنِ مِنْ الْأَنْصَارِ حَدِيثَةٍ أَسْنَانُهُمَا تَمَنَّيْتُ لَوْ كُنْتُ بَيْنَ أَضْلَعَ مِنْهُمَا فَغَمَزَنِي أَحَدُهُمَا فَقَالَ يَا عَمِّ هَلْ تَعْرِفُ أَبَا جَهْلٍ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ وَمَا حَاجَتُكَ يَا ابْنَ أَخِي قَالَ بَلَغَنِي أَنَّهُ سَبَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ رَأَيْتُهُ لَمْ يُفَارِقْ سَوَادِي سَوَادَهُ حَتَّى يَمُوتَ الْأَعْجَلُ مِنَّا قَالَ فَغَمَزَنِي الْآخَرُ فَقَالَ لِي مِثْلَهَا قَالَ فَتَعَجَّبْتُ لِذَلِكَ قَالَ فَلَمْ أَنْشَبْ أَنْ نَظَرْتُ إِلَى أَبِي جَهْلٍ يَجُولُ فِي النَّاسِ فَقُلْتُ لَهُمَا أَلَا تَرَيَانِ هَذَا صَاحِبُكُمَا الَّذِي تَسْأَلَانِ عَنْهُ فَابْتَدَرَاهُ فَاسْتَقْبَلَهُمَا فَضَرَبَاهُ حَتَّى قَتَلَاهُ ثُمَّ انْصَرَفَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرَاهُ فَقَالَ أَيُّكُمَا قَتَلَهُ فَقَالَ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا أَنَا قَتَلْتُهُ قَالَ هَلْ مَسَحْتُمَا سَيْفَيْكُمَا قَالَا لَا فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي السَّيْفَيْنِ فَقَالَ كِلَاكُمَا قَتَلَهُ وَقَضَى بِسَلَبِهِ لِمُعَاذِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْجَمُوحِ وَهُمَا مُعَاذُ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْجَمُوحِ وَمُعَاذُ ابْنُ عَفْرَاءَ

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U shunday dedi: Badr kuni men safda turgan edim. Oʻngu soʻlimga qaradim-da, oʻzimni ansorlardan boʻlgan, yoshlari kichik ikki yigit orasida koʻrdim. Bulardan koʻra bardamroq (kishilar) orasida boʻlishni istab qoldim. Shunda ulardan biri meni turtib: «Ey amaki, sen Abu Jahlni taniysanmi?» dedi. Men: «Ha, sening unga nima ishing bor, ey jiyanim?» dedim. U: «Menga uning Rasululloh ﷺni soʻkayotgani xabari yetdi. Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, agar uni koʻrsam, ikkimizdan (ajali) yaqinrogʻi oʻlmaguncha, mening gavdam uning gavdasidan ajralmaydi», dedi. Soʻng ikkinchisi ham meni turtib, xuddi shunday dedi. Men bunga hayron qoldim. Koʻp oʻtmay Abu Jahlning odamlar orasida yurganini koʻrib qoldim va ularga: «Mana bu — siz soʻrayotgan sherigingiz, koʻrmayapsizlarmi?» dedim. Ular unga tomon otildilar, u ham ularga yuzlandi. Ular uni urib, oʻldirdilar. Soʻng Rasululloh ﷺning huzurlariga qaytib, xabar berdilar. U zot: «Ikkovingdan qaysingiz uni oʻldirding?» dedilar. Ularning har biri: «Men oʻldirdim», dedi. U zot: «Qilichlaringizni artdingizmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», dedilar. Rasululloh ﷺ ikkala qilichga qarab: «Ikkovingiz ham uni oʻldiribsiz», dedilar va uning (jangdagi) buyumlarini Muoz ibn Amr ibnul-Jamuhga hukm qildilar. Bu ikkovi — Muoz ibn Amr ibnul-Jamuh va Muoz ibn Afro edi.Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У шундай деди: Бадр куни мен сафда турган эдим. Ўнгу сўлимга қарадим-да, ўзимни ансорлардан бўлган, ёшлари кичик икки йигит орасида кўрдим. Булардан кўра бардамроқ (кишилар) орасида бўлишни истаб қолдим. Шунда улардан бири мени туртиб: «Эй амаки, сен Абу Жаҳлни танийсанми?» деди. Мен: «Ҳа, сенинг унга нима ишинг бор, эй жияним?» дедим. У: «Менга унинг Расулуллоҳ ﷺни сўкаётгани хабари етди. Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, агар уни кўрсам, иккимиздан (ажали) яқинроғи ўлмагунча, менинг гавдам унинг гавдасидан ажралмайди», деди. Сўнг иккинчиси ҳам мени туртиб, худди шундай деди. Мен бунга ҳайрон қолдим. Кўп ўтмай Абу Жаҳлнинг одамлар орасида юрганини кўриб қолдим ва уларга: «Мана бу — сиз сўраётган шеригингиз, кўрмаяпсизларми?» дедим. Улар унга томон отилдилар, у ҳам уларга юзланди. Улар уни уриб, ўлдирдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига қайтиб, хабар бердилар. У зот: «Икковингдан қайсингиз уни ўлдирдинг?» дедилар. Уларнинг ҳар бири: «Мен ўлдирдим», деди. У зот: «Қиличларингизни артдингизми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ иккала қиличга қараб: «Икковингиз ҳам уни ўлдирибсиз», дедилар ва унинг (жангдаги) буюмларини Муоз ибн Амр ибнул-Жамуҳга ҳукм қилдилар. Бу иккови — Муоз ибн Амр ибнул-Жамуҳ ва Муоз ибн Афро эди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ حَدَّثَنِي قَاصُّ أَهْلِ فِلَسْطِينَ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ يَقُولُإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنْ كُنْتُ لَحَالِفًا عَلَيْهِنَّ لَا يَنْقُصُ مَالٌ مِنْ صَدَقَةٍ فَتَصَدَّقُوا وَلَا يَعْفُو عَبْدٌ عَنْ مَظْلَمَةٍ يَبْتَغِي بِهَا وَجْهَ اللَّهِ إِلَّا رَفَعَهُ اللَّهُ بِهَاو قَالَ أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ إِلَّا زَادَهُ اللَّهُ بِهَا عِزًّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يَفْتَحُ عَبْدٌ بَابَ مَسْأَلَةٍ إِلَّا فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ بَابَ فَقْرٍ

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Uchta (narsa) bor — Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, men ularga qasam ichishga tayyorman: sadaqadan mol kamaymaydi, bas, sadaqa qilinglar; hech bir banda Allohning yuzini istab bir zulmni kechirmaydiki, Alloh uni shu bilan koʻtarmasin — Abu Saʼid: ‹illo Alloh unga shu bilan Qiyomat kuni izzatni ziyoda qiladi› dedi — va hech bir banda (odamlardan) soʻrash eshigini ochmaydiki, Alloh unga faqirlik eshigini ochmasin».Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Учта (нарса) бор — Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зот билан қасамки, мен уларга қасам ичишга тайёрман: садақадан мол камаймайди, бас, садақа қилинглар; ҳеч бир банда Аллоҳнинг юзини истаб бир зулмни кечирмайдики, Аллоҳ уни шу билан кўтармасин — Абу Саъид: ‹илло Аллоҳ унга шу билан Қиёмат куни иззатни зиёда қилади› деди — ва ҳеч бир банда (одамлардан) сўраш эшигини очмайдики, Аллоҳ унга фақирлик эшигини очмасин».

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ الدَّرَاوَرْدِيُّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حُمَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ فِي الْجَنَّةِ وَعُمَرُ فِي الْجَنَّةِ وَعَلِيٌّ فِي الْجَنَّةِ وَعُثْمَانُ فِي الْجَنَّةِ وَطَلْحَةُ فِي الْجَنَّةِ وَالزُّبَيْرُ فِي الْجَنَّةِ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ فِي الْجَنَّةِ وَسَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ فِي الْجَنَّةِ وَسَعِيدُ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ فِي الْجَنَّةِ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ فِي الْجَنَّةِ

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Abu Bakr jannatda, Umar jannatda, Ali jannatda, Usmon jannatda, Talha jannatda, Zubayr jannatda, Abdurrahmon ibn Avf jannatda, Saʼd ibn Abu Vaqqos jannatda, Saʼid ibn Zayd ibn Amr ibn Nufayl jannatda va Abu Ubayda ibn al-Jarroh jannatda».Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Абу Бакр жаннатда, Умар жаннатда, Али жаннатда, Усмон жаннатда, Талҳа жаннатда, Зубайр жаннатда, Абдурраҳмон ибн Авф жаннатда, Саъд ибн Абу Ваққос жаннатда, Саъид ибн Зайд ибн Амр ибн Нуфайл жаннатда ва Абу Убайда ибн ал-Жарроҳ жаннатда».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا ابْنُ إِسْحَاقَ يَعْنِي عَبْدَ الرَّحْمَنِ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهِدْتُ غُلَامًا مَعَ عُمُومَتِي حِلْفَ الْمُطَيَّبِينَ فَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي حُمْرَ النَّعَمِ وَأَنِّي أَنْكُثُهُ

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Men bola holimda amakilarim bilan Hilful-mutayyabin (xushboʻylanganlar ittifoqi)da hozir boʻlganman. Menga qizil tuyalar berilib, uni buzishimni istamasman».Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мен бола ҳолимда амакиларим билан Ҳилфул-мутайябин (хушбўйланганлар иттифоқи)да ҳозир бўлганман. Менга қизил туялар берилиб, уни бузишимни истамасман».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي مَكْحُولٌأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ فَشَكَّ فِي صَلَاتِهِ فَإِنْ شَكَّ فِي الْوَاحِدَةِ وَالثِّنْتَيْنِ فَلْيَجْعَلْهُمَا وَاحِدَةً وَإِنْ شَكَّ فِي الثِّنْتَيْنِ وَالثَّلَاثِ فَلْيَجْعَلْهُمَا ثِنْتَيْنِ وَإِنْ شَكَّ فِي الثَّلَاثِ وَالْأَرْبَعِ فَلْيَجْعَلْهُمَا ثَلَاثًا حَتَّى يَكُونَ الْوَهْمُ فِي الزِّيَادَةِ ثُمَّ يَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ ثُمَّ يُسَلِّمْقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ وَقَالَ لِي حُسَيْنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ أَسْنَدَهُ لَكَ فَقُلْتُ لَا فَقَالَ لَكِنَّهُ حَدَّثَنِي أَنَّ كُرَيْبًا مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ حَدَّثَهُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ جَلَسْتُ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ إِذَا اشْتَبَهَ عَلَى الرَّجُلِ فِي صَلَاتِهِ فَلَمْ يَدْرِ أَزَادَ أَمْ نَقَصَ قُلْتُ وَاللَّهِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَا أَدْرِي مَا سَمِعْتُ فِي ذَلِكَ شَيْئًا فَقَالَ عُمَرُ وَاللَّهِ مَا أَدْرِي قَالَ فَبَيْنَا نَحْنُ عَلَى ذَلِكَ إِذْ جَاءَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ فَقَالَ مَا هَذَا الَّذِي تَذَاكَرَانِ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ ذَكَرْنَا الرَّجُلَ يَشُكُّ فِي صَلَاتِهِ كَيْفَ يَصْنَعُ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ هَذَا الْحَدِيثَ

Makhul (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Biringiz namoz oʻqib, namozida shubhalansa: agar bir bilan ikki (rakat) orasida shubhalansa, uni bitta qilsin; ikki bilan uch orasida shubhalansa, uni ikkita qilsin; uch bilan toʻrt orasida shubhalansa, uni uchta qilsin — toki vahm (shubha) ortiqchalikda boʻlsin; soʻng salom berishdan oldin ikki sajda qilsin, keyin salom bersin». Muhammad ibn Ishoq aytdi: Husayn ibn Abdulloh menga: «U buni senga (isnodini) ulab aytdimi?» dedi. Men: «Yoʻq», dedim. U dedi: «Lekin menga (shunday) aytib berdiki, Ibn Abbosning mavlosi Kurayb unga Ibn Abbosdan aytib bergan: Men Umar ibn al-Xattobning yoniga oʻtirdim. U: ‹Ey Ibn Abbos, kishiga namozida (ish) chalkashib, ziyoda qildimi yo kam qildimi bilmasa (nima qiladi)?› dedi. Men: ‹Allohga qasamki, ey amirul-moʻminin, bilmayman, bu haqda hech narsa eshitmaganman›, dedim. Umar: ‹Allohga qasamki, men ham bilmayman›, dedi. Biz shu holatda turganimizda Abdurrahmon ibn Avf keldi va: ‹Bu nima haqda gaplashyapsizlar?› dedi. Umar unga: ‹Namozida shubhalangan kishi nima qilishi haqida gaplashdik›, dedi. U: ‹Men Rasululloh ﷺning shu hadisni aytayotganlarini eshitganman›, dedi».Макҳул (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Бирингиз намоз ўқиб, намозида шубҳаланса: агар бир билан икки (ракат) орасида шубҳаланса, уни битта қилсин; икки билан уч орасида шубҳаланса, уни иккита қилсин; уч билан тўрт орасида шубҳаланса, уни учта қилсин — токи ваҳм (шубҳа) ортиқчаликда бўлсин; сўнг салом беришдан олдин икки сажда қилсин, кейин салом берсин». Муҳаммад ибн Ишоқ айтди: Ҳусайн ибн Абдуллоҳ менга: «У буни сенга (иснодини) улаб айтдими?» деди. Мен: «Йўқ», дедим. У деди: «Лекин менга (шундай) айтиб бердики, Ибн Аббоснинг мавлоси Курайб унга Ибн Аббосдан айтиб берган: Мен Умар ибн ал-Хаттобнинг ёнига ўтирдим. У: ‹Эй Ибн Аббос, кишига намозида (иш) чалкашиб, зиёда қилдими ё кам қилдими билмаса (нима қилади)?› деди. Мен: ‹Аллоҳга қасамки, эй амирул-мўминин, билмайман, бу ҳақда ҳеч нарса эшитмаганман›, дедим. Умар: ‹Аллоҳга қасамки, мен ҳам билмайман›, деди. Биз шу ҳолатда турганимизда Абдурраҳмон ибн Авф келди ва: ‹Бу нима ҳақда гаплашяпсизлар?› деди. Умар унга: ‹Намозида шубҳаланган киши нима қилиши ҳақида гаплашдик›, деди. У: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шу ҳадисни айтаётганларини эшитганман›, деди».

حَدَّثَنَا حَجَّاحٌ وَيَزِيدُ الْمَعْنَى قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍأَخْبَرَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ وَهُوَ يَسِيرُ فِي طَرِيقِ الشَّامِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ هَذَا السَّقَمَ عُذِّبَ بِهِ الْأُمَمُ قَبْلَكُمْ فَإِذَا سَمِعْتُمْ بِهِ فِي أَرْضٍ فَلَا تَدْخُلُوهَا عَلَيْهِ وَإِذَا وَقَعَ بِأَرْضٍ وَأَنْتُمْ بِهَا فَلَا تَخْرُجُوا فِرَارًا مِنْهُقَالَ فَرَجَعَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ مِنْ الشَّامِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ خَرَجَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ يُرِيدُ الشَّامَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ وَكَانَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ غَائِبًا فَجَاءَ فَقَالَ إِنَّ عِنْدِي مِنْ هَذَا عِلْمًا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتُمْ بِهِ فِي أَرْضٍ فَلَا تَقْدَمُوا عَلَيْهِ وَإِذَا وَقَعَ بِأَرْضٍ وَأَنْتُمْ بِهَا فَلَا تَخْرُجُوا فِرَارًا مِنْهُ

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu) Umar ibn al-Xattobga — u Shom yoʻlida ketayotgan edi — Nabiy ﷺdan xabar berdiki, u zot shunday dedilar: «Bu kasallik bilan sizlardan oldingi ummatlar azoblangan. Bas, uni bir yerda (paydo boʻlganini) eshitsangiz, unga (u yerga) kirmanglar; sizlar boʻlgan yerda paydo boʻlsa, undan qochib chiqmanglar». Shunda Umar ibn al-Xattob Shomdan qaytdi. Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan (ham rivoyat qilindi): Umar ibn al-Xattob Shomni koʻzlab chiqdi — soʻng hadisni zikr qildi. U dedi: Abdurrahmon ibn Avf gʻoyib edi, soʻng keldi va: «Menda bu haqda bir ilm bor: men Rasululloh ﷺning ‹Uni bir yerda (paydo boʻlganini) eshitsangiz, unga bormanglar; sizlar boʻlgan yerda paydo boʻlsa, undan qochib chiqmanglar› deganlarini eshitganman», dedi.Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу) Умар ибн ал-Хаттобга — у Шом йўлида кетаётган эди — Набий ﷺдан хабар бердики, у зот шундай дедилар: «Бу касаллик билан сизлардан олдинги умматлар азобланган. Бас, уни бир ерда (пайдо бўлганини) эшитсангиз, унга (у ерга) кирманглар; сизлар бўлган ерда пайдо бўлса, ундан қочиб чиқманглар». Шунда Умар ибн ал-Хаттоб Шомдан қайтди. Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан (ҳам ривоят қилинди): Умар ибн ал-Хаттоб Шомни кўзлаб чиқди — сўнг ҳадисни зикр қилди. У деди: Абдурраҳмон ибн Авф ғойиб эди, сўнг келди ва: «Менда бу ҳақда бир илм бор: мен Расулуллоҳ ﷺнинг ‹Уни бир ерда (пайдо бўлганини) эшитсангиз, унга борманглар; сизлар бўлган ерда пайдо бўлса, ундан қочиб чиқманглар› деганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا الرَّدَّادِ اللَّيْثِيَّ أَخْبَرَهُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ أَنَّهُسَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا الرَّحْمَنُ خَلَقْتُ الرَّحِمَ وَشَقَقْتُ لَهَا مِنْ اسْمِي اسْمًا فَمَنْ وَصَلَهَا وَصَلْتُهُ وَمَنْ قَطَعَهَا بَتَتُّهُ

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdi: «Alloh azza va jalla dedi: ‹Men Rahmonman; rahmni (qarindoshlikni) Men yaratdim va unga Oʻz ismimdan bir ism ajratdim. Bas, kim uni ulasa, Men u bilan (aloqani) ulayman; kim uni uzsa, Men uni butunlay uzaman›».Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитди: «Аллоҳ азза ва жалла деди: ‹Мен Раҳмонман; раҳмни (қариндошликни) Мен яратдим ва унга Ўз исмимдан бир исм ажратдим. Бас, ким уни уласа, Мен у билан (алоқани) улайман; ким уни узса, Мен уни бутунлай узаман›».

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنِ الزُّهْرِيِّ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا الرَّدَّادِ اللَّيْثِيَّ أَخْبَرَهُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ أَنَّهُسَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا الرَّحْمَنُ وَأَنَا خَلَقْتُ الرَّحِمَ وَاشْتَقَقْتُ لَهَا مِنْ اسْمِي فَمَنْ وَصَلَهَا وَصَلَهُ اللَّهُ وَمَنْ قَطَعَهَا بَتَتُّهُ

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdi: «Aziz va Jalil Alloh dedi: ‹Men Rahmonman va rahmni (qarindoshlikni) Men yaratdim hamda unga Oʻz ismimdan (ism) ajratdim. Bas, kim uni ulasa, Alloh u bilan (aloqani) ulaydi; kim uni uzsa, Men uni butunlay uzaman›».Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитди: «Азиз ва Жалил Аллоҳ деди: ‹Мен Раҳмонман ва раҳмни (қариндошликни) Мен яратдим ҳамда унга Ўз исмимдан (исм) ажратдим. Бас, ким уни уласа, Аллоҳ у билан (алоқани) улайди; ким уни узса, Мен уни бутунлай узаман›».

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى أَخْبَرَنِي مَالِكٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَأَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ خَرَجَ إِلَى الشَّامِ فَلَمَّا جَاءَ سَرْغَ بَلَغَهُ أَنَّ الْوَبَاءَ قَدْ وَقَعَ بِالشَّامِ فَأَخْبَرَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا سَمِعْتُمْ بِهِ بِأَرْضٍ فَلَا تَقْدَمُوا عَلَيْهِ وَإِذَا وَقَعَ بِأَرْضٍ وَأَنْتُمْ بِهَا فَلَا تَخْرُجُوا فِرَارًا مِنْهُ فَرَجَعَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ مِنْ سَرْغَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى أَخْبَرَنِي مَالِكٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ خَرَجَ إِلَى الشَّامِ حَتَّى إِذَا كَانَ بِسَرْغَ لَقِيَهُ أُمَرَاءُ الْأَجْنَادِ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ وَأَصْحَابُهُ فَأَخْبَرُوهُ أَنَّ الْوَبَاءَ قَدْ وَقَعَ بِالشَّامِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ فَجَاءَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ وَكَانَ مُتَغَيِّبًا فِي بَعْضِ حَاجَتِهِ فَقَالَ إِنَّ عِنْدِي مِنْ هَذَا عِلْمًا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا كَانَ بِأَرْضٍ وَأَنْتُمْ بِهَا فَلَا تَخْرُجُوا فِرَارًا مِنْهُ وَإِذَا سَمِعْتُمْ بِهِ بِأَرْضٍ فَلَا تَقْدَمُوا عَلَيْهِ قَالَ فَحَمِدَ اللَّهَ عُمَرُ ثُمَّ انْصَرَفَ

Abdulloh ibn Omir ibn Rabia (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob Shomga chiqdi. Sargʻga yetganida, unga Shomda vabo paydo boʻlgani xabari yetdi. Shunda Abdurrahmon ibn Avf unga xabar berdiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Uni bir yerda (paydo boʻlganini) eshitsangiz, unga bormanglar; sizlar boʻlgan yerda paydo boʻlsa, undan qochib chiqmanglar». Shunda Umar ibn al-Xattob Sargʻdan qaytdi. Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan (ham rivoyat qilindi): Umar ibn al-Xattob Shomga chiqdi, Sargʻda boʻlganida qoʻshin amirlari — Abu Ubayda ibn al-Jarroh va uning sheriklari uni kutib olib, Shomda vabo paydo boʻlganini xabar qildilar — soʻng hadisni zikr qildi. U dedi: Shunda Abdurrahmon ibn Avf keldi — u baʼzi hojati bilan gʻoyib boʻlgan edi — va: «Menda bu haqda bir ilm bor: men Rasululloh ﷺning ‹U sizlar boʻlgan yerda boʻlsa, undan qochib chiqmanglar; uni bir yerda eshitsangiz, unga bormanglar› deganlarini eshitganman», dedi. Shunda Umar Allohga hamd aytdi, soʻng qaytdi.Абдуллоҳ ибн Омир ибн Рабиа (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб Шомга чиқди. Сарғга етганида, унга Шомда вабо пайдо бўлгани хабари етди. Шунда Абдурраҳмон ибн Авф унга хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Уни бир ерда (пайдо бўлганини) эшитсангиз, унга борманглар; сизлар бўлган ерда пайдо бўлса, ундан қочиб чиқманглар». Шунда Умар ибн ал-Хаттоб Сарғдан қайтди. Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан (ҳам ривоят қилинди): Умар ибн ал-Хаттоб Шомга чиқди, Сарғда бўлганида қўшин амирлари — Абу Убайда ибн ал-Жарроҳ ва унинг шериклари уни кутиб олиб, Шомда вабо пайдо бўлганини хабар қилдилар — сўнг ҳадисни зикр қилди. У деди: Шунда Абдурраҳмон ибн Авф келди — у баъзи ҳожати билан ғойиб бўлган эди — ва: «Менда бу ҳақда бир илм бор: мен Расулуллоҳ ﷺнинг ‹У сизлар бўлган ерда бўлса, ундан қочиб чиқманглар; уни бир ерда эшитсангиз, унга борманглар› деганларини эшитганман», деди. Шунда Умар Аллоҳга ҳамд айтди, сўнг қайтди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْعَلَاءِ الْحَسَنُ بْنُ سَوَّارٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتُمْ بِهِ بِأَرْضٍ وَلَسْتُمْ بِهَا فَلَا تَدْخُلُوهَا وَإِذَا وَقَعَ وَأَنْتُمْ فِيهَا فَلَا تَخْرُجُوا فِرَارًا مِنْهَا

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Uni bir yerda (paydo boʻlganini) eshitsangiz-u, sizlar unda boʻlmasangiz, u yerga kirmanglar; sizlar unda boʻlganingizda paydo boʻlsa, undan qochib chiqmanglar».Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Уни бир ерда (пайдо бўлганини) эшитсангиз-у, сизлар унда бўлмасангиз, у ерга кирманглар; сизлар унда бўлганингизда пайдо бўлса, ундан қочиб чиқманглар».

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ عَنْ بَجَالَةَ التَّمِيمِيِّ قَالَلَمْ يُرِدْ عُمَرُ أَنْ يَأْخُذَ الْجِزْيَةَ مِنْ الْمَجُوسِ حَتَّى شَهِدَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَهَا مِنْ مَجُوسِ هَجَرَ

Bajola at-Tamimiy (rahimahulloh) aytdi: Umar majusiylardan jizya olishni istamas edi, toki Abdurrahmon ibn Avf Rasululloh ﷺ uni Hajar majusiylaridan olganlariga guvohlik bergunicha.Бажола ат-Тамимий (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Умар мажусийлардан жизя олишни истамас эди, токи Абдурраҳмон ибн Авф Расулуллоҳ ﷺ уни Ҳажар мажусийларидан олганларига гувоҳлик бергунича.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ قَالَاشْتَكَى أَبُو الرَّدَّادِ فَعَادَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ فَقَالَ أَبُو الرَّدَّادِ خَيْرُهُمْ وَأَوْصَلُهُمْ مَا عَلِمْتُ أَبُو مُحَمَّدٍ فَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا اللَّهُ وَأَنَا الرَّحْمَنُ خَلَقْتُ الرَّحِمَ وَشَقَقْتُ لَهَا مِنْ اسْمِي فَمَنْ وَصَلَهَا وَصَلْتُهُ وَمَنْ قَطَعَهَا بَتَتُّهُ

Abu Salama (rahimahulloh) aytdi: Abu Raddod kasal boʻldi, Abdurrahmon ibn Avf uni yoʻqlab bordi. Abu Raddod: «Men bilganimcha, ularning eng yaxshisi va eng koʻp silai rahm qiluvchisi Abu Muhammaddir», dedi. Shunda Abdurrahmon ibn Avf dedi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitganman: «Alloh azza va jalla aytdi: ‹Men Allohman, Men Rahmonman; rahmni (qarindoshlikni) yaratdim va unga Oʻz ismimdan (ism) ajratdim. Bas, kim uni ulasa, Men u bilan ulanaman; kim uni uzsa, Men uni butunlay uzaman›».Абу Салама (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Абу Раддод касал бўлди, Абдурраҳмон ибн Авф уни йўқлаб борди. Абу Раддод: «Мен билганимча, уларнинг энг яхшиси ва энг кўп силаи раҳм қилувчиси Абу Муҳаммаддир», деди. Шунда Абдурраҳмон ибн Авф деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитганман: «Аллоҳ азза ва жалла айтди: ‹Мен Аллоҳман, Мен Раҳмонман; раҳмни (қариндошликни) яратдим ва унга Ўз исмимдан (исм) ажратдим. Бас, ким уни уласа, Мен у билан уланаман; ким уни узса, Мен уни бутунлай узаман›».

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَنْبَأَنَا هِشَامٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَارِظٍ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُأَنَّهُ دَخَلَ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَهُوَ مَرِيضٌ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَصَلَتْكَ رَحِمٌ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا الرَّحْمَنُ وَخَلَقْتُ الرَّحِمَ وَشَقَقْتُ لَهَا مِنْ اسْمِي فَمَنْ يَصِلْهَا أَصِلْهُ وَمَنْ يَقْطَعْهَا أَقْطَعْهُ أَوْ قَالَ مَنْ يَبُتَّهَا أَبْتُتْهُ

Ibn Qoriz (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U kasal boʻlgan Abdurrahmon ibn Avfning huzuriga kirdi. Shunda Abdurrahmon unga dedi: Sen rahmni ulading. Albatta, Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Alloh azza va jalla dedi: ‹Men Rahmonman; rahmni Men yaratdim va unga Oʻz ismimdan (ism) ajratdim. Kim uni ulasa, Men unga ulanaman; kim uni uzsa, Men undan uzilaman›» — yoki: «kim uni butunlay kessa, Men uni butunlay kesaman», dedilar.Ибн Қориз (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У касал бўлган Абдурраҳмон ибн Авфнинг ҳузурига кирди. Шунда Абдурраҳмон унга деди: Сен раҳмни уладинг. Албатта, Набий ﷺ шундай дедилар: «Аллоҳ азза ва жалла деди: ‹Мен Раҳмонман; раҳмни Мен яратдим ва унга Ўз исмимдан (исм) ажратдим. Ким уни уласа, Мен унга уланаман; ким уни узса, Мен ундан узиламан›» — ёки: «ким уни бутунлай кесса, Мен уни бутунлай кесаман», дедилар.

حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا نُوحُ بْنُ قَيْسٍ عَنْ نَصْرِ بْنِ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيِّ عَنِ النَّضْرِ بْنِ شَيْبَانَ الْحُدَّانِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَقُلْتُ لَهُ أَلَا تُحَدِّثُنِي حَدِيثًا عَنْ أَبِيكَ سَمِعَهُ أَبُوكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ أَقْبَلَ رَمَضَانُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ رَمَضَانَ شَهْرٌ افْتَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ صِيَامَهُ وَإِنِّي سَنَنْتُ لِلْمُسْلِمِينَ قِيَامَهُ فَمَنْ صَامَهُ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا خَرَجَ مِنْ الذُّنُوبِ كَيَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ

Nazr ibn Shaybon (rahimahulloh) aytdi: Men Abu Salama ibn Abdurrahmonga: «Menga otangizdan eshitgan, otangiz esa Rasululloh ﷺdan eshitgan bir hadisni soʻzlab bermaysizmi?» dedim. U dedi: Ramazon kirganida Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Albatta, Ramazon — Alloh azza va jalla roʻzasini farz qilgan oydir; men esa musulmonlarga uning qiyomini sunnat qilganman. Bas, kim uni iymon bilan va ajrni umid qilib roʻza tutsa, gunohlaridan onasi tuqqan kunidagidek (pok) boʻlib chiqadi».Назр ибн Шайбон (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Абу Салама ибн Абдурраҳмонга: «Менга отангиздан эшитган, отангиз эса Расулуллоҳ ﷺдан эшитган бир ҳадисни сўзлаб бермайсизми?» дедим. У деди: Рамазон кирганида Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Албатта, Рамазон — Аллоҳ азза ва жалла рўзасини фарз қилган ойдир; мен эса мусулмонларга унинг қиёмини суннат қилганман. Бас, ким уни иймон билан ва ажрни умид қилиб рўза тутса, гуноҳларидан онаси туққан кунидагидек (пок) бўлиб чиқади».

قَالَ أَبُو بَكْرٍ أَحْمَدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ حِمْدَانَ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ وَجَدْتُ هَذَا الْحَدِيثَ فِي كِتَابِ أَبِي بِخَطِّ يَدِهِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ كَانَ يُذَاكِرُ عُمَرَ شَأْنَ الصَّلَاةِ فَانْتَهَى إِلَيْهِمْ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ فَقَالَ أَلَا أُحَدِّثُكُمْ بِحَدِيثٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا بَلَى قَالَ فَأَشْهَدُ أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ صَلَّى صَلَاةً يَشُكُّ فِي النُّقْصَانِ فَلْيُصَلِّ حَتَّى يَشُكَّ فِي الزِّيَادَةِآخِرُ أَحَادِيثِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Umar bilan namoz ishini muzokara qilib turgan edi. Shunda Abdurrahmon ibn Avf ularning yoniga yetib keldi va: «Sizlarga Rasululloh ﷺdan eshitgan bir hadisni aytib beraymi?» dedi. Ular: «Ha», dedilar. U dedi: Guvohlik beramanki, men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Kim namoz oʻqib, kamlikda shubhalansa, ortiqchalikda shubhalanguncha oʻqiyversin».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Умар билан намоз ишини музокара қилиб турган эди. Шунда Абдурраҳмон ибн Авф уларнинг ёнига етиб келди ва: «Сизларга Расулуллоҳ ﷺдан эшитган бир ҳадисни айтиб берайми?» деди. Улар: «Ҳа», дедилар. У деди: Гувоҳлик бераманки, мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Ким намоз ўқиб, камликда шубҳаланса, ортиқчаликда шубҳалангунча ўқийверсин».