أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ ، عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ لَهُ : " سَمِّ اللَّهَ وَكُلْ مِمَّا يَلِيكَ "

Umar ibn Abu Salama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ unga: «Allohning nomini ayt va oldingdan ye», dedilar.Умар ибн Абу Салама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ унга: «Аллоҳнинг номини айт ва олдингдан е», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ ، عَنْ بُدَيْلٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ ، عَنْ عَائِشَةَ ، أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَأْكُلُ طَعَامًا فِي سِتَّةِ نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ، فَجَاءَ أَعْرَابِيٌّ فَأَكَلَهُ بِلُقْمَتَيْنِ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَمَا إِنَّهُ لَوْ ذَكَرَ اسْمَ اللَّهِ، لَكَفَاكُمْ، فَإِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ، فَلْيَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ، فَإِنْ نَسِيَ أَنْ يَذْكُرَ اسْمَ اللَّهِ، فَلْيَقُلْ : بِسْمِ اللَّهِ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ " . أَخْبَرَنَا بُنْدَارٌ ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ بُدَيْلٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ ، عَنْ أُمِّ كُلْثُومٍ ، عَنْ عَائِشَةَ ، بِهَذَا الْحَدِيثِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ sahobalaridan olti kishi bilan taom yeyayotgan edilar. Shunda bir aʼrobiy kelib, uni ikki luqmada yeb qoʻydi. Nabiy ﷺ: «Agar u Allohning nomini zikr qilganida, (bu taom) sizlarga kifoya qilardi. Bas, biringiz yesa, Allohning nomini zikr qilsin; agar Allohning nomini zikr qilishni unutsa, ‹Bismillahi avvalahu va oxirahu›, desin», dedilar. Bundor bizga xabar berdi: Muoz ibn Hishom otasidan, u Budayldan, u Abdulloh ibn Ubayd ibn Umayrdan, u Ummu Kulsumdan, u Oishadan shu hadisni rivoyat qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ саҳобаларидан олти киши билан таом еяётган эдилар. Шунда бир аъробий келиб, уни икки луқмада еб қўйди. Набий ﷺ: «Агар у Аллоҳнинг номини зикр қилганида, (бу таом) сизларга кифоя қиларди. Бас, бирингиз еса, Аллоҳнинг номини зикр қилсин; агар Аллоҳнинг номини зикр қилишни унутса, ‹Бисмиллаҳи аввалаҳу ва охираҳу›, десин», дедилар. Бундор бизга хабар берди: Муоз ибн Ҳишом отасидан, у Будайлдан, у Абдуллоҳ ибн Убайд ибн Умайрдан, у Умму Кулсумдан, у Оишадан шу ҳадисни ривоят қилди.

أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ خَالِدٍ ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَمْرٍو ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُسْرٍ وَكَانَتْ لَهُ صُحْبَةٌ يَسِيرَةٌ ، قَالَ : قَالَ أَبِي لِأُمِّي : لَوْ صَنَعْتِ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَعَامًا؟ فَصَنَعَتْ ثَرِيدَةً، وَقَالَ بِيَدِهِ يُقْلِلُ، فَانْطَلَقَ أَبِي فَدَعَاهُ، فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ عَلَى ذِرْوَتِهَا، ثُمَّ قَالَ : " خُذُوا بِاسْمِ اللَّهِ ". فَأَخَذُوا مِنْ نَوَاحِيهَا، فَلَمَّا طَعِمُوا دَعَا لَهُمْ، فَقَالَ : " اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُمْ وَارْحَمْهُمْ وَبَارِكْ لَهُمْ فِي رِزْقِهِمْ "

Abdulloh ibn Busr — uning (Nabiy ﷺ bilan) qisqa suhbati boʻlgan — aytdi: Otam onamga: «Rasululloh ﷺga bir taom tayyorlasang-chi?», dedi. U sarid tayyorladi. (Otam) qoʻli bilan uning ozligiga ishora qildi. Soʻng otam borib, u zotni chaqirdi. Rasululloh ﷺ qoʻllarini uning choʻqqisiga qoʻydilar, keyin: «Allohning nomi bilan olinglar», dedilar. Ular uning chetlaridan oldilar. Yeb boʻlganlaridan keyin u zot ular uchun duo qilib: «Allohim, ularni magʻfirat qil, ularga rahm qil va rizqlarida ularga baraka ber», dedilar.Абдуллоҳ ибн Буср — унинг (Набий ﷺ билан) қисқа суҳбати бўлган — айтди: Отам онамга: «Расулуллоҳ ﷺга бир таом тайёрласанг-чи?», деди. У сарид тайёрлади. (Отам) қўли билан унинг озлигига ишора қилди. Сўнг отам бориб, у зотни чақирди. Расулуллоҳ ﷺ қўлларини унинг чўққисига қўйдилар, кейин: «Аллоҳнинг номи билан олинглар», дедилар. Улар унинг четларидан олдилар. Еб бўлганларидан кейин у зот улар учун дуо қилиб: «Аллоҳим, уларни мағфират қил, уларга раҳм қил ва ризқларида уларга барака бер», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ الْأَسَدِيُّ ، حَدَّثَنَا ثَوْرٌ ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ ، قَالَ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَكَلَ أَوْ شَرِبَ، قَالَ : " الْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ، غَيْرَ مَكْفُورٍ، وَلَا مُوَدَّعٍ، وَلَا مُسْتَغْنًى عَنْ رَبِّنَا "

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ yeganlarida yoki ichganlarida: «Alhamdu lillahi hamdan kasiran tayyiban muborakan fihi, gʻayra makfurin, va la muvaddain, va la mustagʻnan anhu Rabbana — Allohga koʻp, pok, barakali hamdlar boʻlsin; (bu hamd) inkor etilmaydigan, tark etilmaydigan va (Undan) behojat boʻlinmaydigan (hamddir), ey Rabbimiz», der edilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ еганларида ёки ичганларида: «Алҳамду лиллаҳи ҳамдан касиран таййибан муборакан фиҳи, ғайра макфурин, ва ла муваддаин, ва ла мустағнан анҳу Раббана — Аллоҳга кўп, пок, баракали ҳамдлар бўлсин; (бу ҳамд) инкор этилмайдиган, тарк этилмайдиган ва (Ундан) беҳожат бўлинмайдиган (ҳамддир), эй Раббимиз», дер эдилар.

أَخْبَرَنَا نُعَيْمُ بْنُ حَمَّادٍ ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُحَمَّدٍ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي حُرَّةَ ، عَنْ عَمِّهِ ، عَنْ سِنَانِ بْنِ سَنَّةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الطَّاعِمُ الشَّاكِرُ كَالصَّائِمِ الصَّابِرِ "

Sinon ibn Sanna (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Shukr qilib yeydigan kishi — sabr qilib roʻza tutuvchi kabidir», dedilar.Синон ибн Санна (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Шукр қилиб ейдиган киши — сабр қилиб рўза тутувчи кабидир», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاق بْنُ عِيسَى ، أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ ثَابِتٍ ، عَنْ أَنَسٍ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " إِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ، فَلْيَلْعَقْ أَصَابِعَهُ الثَّلَاثَ "

Anas (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi, u zot: «Biringiz yesa, uchala barmogʻini yalasin», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади, у зот: «Бирингиз еса, учала бармоғини яласин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ ، عَنْ عَطَاءٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " إِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ، فَلَا يَمْسَحْ يَدَهُ حَتَّى يَلْعَقَ أَصَابِعَهُ أَوْ يُلْعِقَهَا "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Birortangiz (taom) yesa, qoʻlini — to uni yalamaguncha yoki (boshqaga) yalatmaguncha — artmasin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Бирортангиз (таом) еса, қўлини — то уни яламагунча ёки (бошқага) ялатмагунча — артмасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْبَرَّاءُ وَهُوَ : مُعَلَّى بْنُ رَاشِدٍ ، قَالَ : حَدَّثَتْنِي جَدَّتِي أُمُّ عَاصِمٍ ، قَالَتْ : دَخَلَ عَلَيْنَا نُبَيْشَةُ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ نَأْكُلُ طَعَامًا، فَدَعَوْنَاهُ، فَأَكَلَ مَعَنَا، ثُمَّ قَالَ : حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ : " مَنْ أَكَلَ فِي قَصْعَةٍ ثُمَّ لَحِسَهَا، اسْتَغْفَرَتْ لَهُ الْقَصْعَةُ "

Ummu Osim aytdi: Rasululloh ﷺning ozod qilgan quli Nubaysha biz taom yeb oʻtirganimizda huzurimizga kirdi. Biz uni chaqirdik, u biz bilan birga yedi. Soʻng u aytdi: Rasululloh ﷺ bizga: «Kim bir tovoqda ovqat yeb, soʻng uni yalab tozalasa, tovoq unga magʻfirat soʻraydi», deb rivoyat qildilar.Умму Осим айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг озод қилган қули Нубайша биз таом еб ўтирганимизда ҳузуримизга кирди. Биз уни чақирдик, у биз билан бирга еди. Сўнг у айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Ким бир товоқда овқат еб, сўнг уни ялаб тозаласа, товоқ унга мағфират сўрайди», деб ривоят қилдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاق بْنُ عِيسَى ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ ثَابِتٍ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا سَقَطَتْ لُقْمَةُ أَحَدِكُمْ، فَلْيَمْسَحْ عَنْهَا التُّرَابَ، وَلْيُسَمِّ اللَّهَ، وَلْيَأْكُلْهَا "

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Biringizning luqmasi tushib ketsa, undan tuproqni artsin, Allohning nomini aytsin va uni yesin», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизнинг луқмаси тушиб кетса, ундан тупроқни артсин, Аллоҳнинг номини айтсин ва уни есин», дедилар.

أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ ، عَنْ يُونُسَ ، عَنْ الْحَسَنِ ، قَالَ : كَانَ مَعْقِلُ بْنُ يَسَارٍ يَتَغَدَّى، فَسَقَطَتْ لُقْمَتُهُ، فَأَخَذَهَا فَأَمَاطَ مَا بِهَا مِنْ أَذًى، ثُمَّ أَكَلَهَا، قَالَ : فَجَعَلَ أُولَئِكَ الدَّهَاقِينُ يَتَغَامَزُونَ بِهِ، فَقَالُوا لَهُ : مَا تَرَى مَا يَقُولُ هَؤُلَاءِ الْأَعَاجِمُ، يَقُولُونَ : انْظُرُوا إِلَى مَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنْ الطَّعَامِ، وَإِلَى مَا يَصْنَعُ بِهَذِهِ اللُّقْمَةِ؟ فَقَالَ : إِنِّي لَمْ أَكُنْ أَدَعُ مَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَوْلِ هَؤُلَاءِ الْأَعَاجِمِ، " إِنَّا كُنَّا نُؤْمَرُ إِذَا سَقَطَتْ لُقْمَةُ أَحَدِنَا أَنْ يُمِيطَ مَا بِهَا مِنْ الْأَذَى، وَأَنْ يَأْكُلَهَا "

Hasan aytdi: Maʼqil ibn Yasor tushlik qilib oʻtirgan edi, luqmasi tushib ketdi. U uni olib, undagi aziyatni ketkazdi, soʻng uni yedi. Anavi dehqonlar bir-birlariga ishora qilib, koʻz qisisha boshladilar va unga: «Bu ajamlar nima deyayotganini koʻryapsanmi? Ular: ‹Oldidagi taomga qaranglar-u, bu luqma bilan qilayotgan ishiga qaranglar!›, deyishmoqda», dedilar. U esa: «Men Rasululloh ﷺdan eshitgan narsani bu ajamlarning gapi uchun tark etmayman. Bizga birimizning luqmamiz tushib ketsa, undagi aziyatni ketkazib, uni yeyish buyurilar edi», dedi.Ҳасан айтди: Маъқил ибн Ясор тушлик қилиб ўтирган эди, луқмаси тушиб кетди. У уни олиб, ундаги азиятни кетказди, сўнг уни еди. Анави деҳқонлар бир-бирларига ишора қилиб, кўз қисиша бошладилар ва унга: «Бу ажамлар нима деяётганини кўряпсанми? Улар: ‹Олдидаги таомга қаранглар-у, бу луқма билан қилаётган ишига қаранглар!›, дейишмоқда», дедилар. У эса: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан эшитган нарсани бу ажамларнинг гапи учун тарк этмайман. Бизга биримизнинг луқмамиз тушиб кетса, ундаги азиятни кетказиб, уни ейиш буюрилар эди», деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَلَّي الْحَنَفِيُّ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ ابْنِ شِهَابٍ ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " إِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ، فَلْيَأْكُلْ بِيَمِينِهِ، وَلْيَشْرَبْ بِيَمِينِهِ، فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَأْكُلُ بِشِمَالِهِ وَيَشْرَبُ بِشِمَالِهِ " . أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ ، عَنْ ابْنِ عُيَيْنَةَ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ أَبِي بَكْرٍ ، عَنْ ابْنِ عُمَرَ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، بِنَحْوِهِ

Abu Bakr ibn Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Umar orqali Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz yesa, oʻng qoʻli bilan yesin va oʻng qoʻli bilan ichsin. Chunki shayton chap qoʻli bilan yeydi va chap qoʻli bilan ichadi», dedilar. Amr ibn Avn bizga Ibn Uyaynadan, u Zuhriydan, u Abu Bakrdan, u Ibn Umardan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshashini xabar berdi.Абу Бакр ибн Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умар орқали Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз еса, ўнг қўли билан есин ва ўнг қўли билан ичсин. Чунки шайтон чап қўли билан ейди ва чап қўли билан ичади», дедилар. Амр ибн Авн бизга Ибн Уяйнадан, у Зуҳрийдан, у Абу Бакрдан, у Ибн Умардан, у Набий ﷺдан шунга ўхшашини хабар берди.

أَخْبَرَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ ، قَالَ : حَدَّثَنِي إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ ، قَالَ : حَدَّثَنِي أَبِي ، قَالَ : أَبْصَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُسْرَ بْنَ رَاعِي الْعِيرِ يَأْكُلُ بِشِمَالِهِ، فَقَالَ : " كُلْ بِيَمِينِكَ ". قَالَ : لَا أَسْتَطِيعُ، قَالَ : " لَا اسْتَطَعْتَ " . قَالَ : فَمَا وَصَلَتْ يَمِينُهُ إِلَى فِيهِ

Salama (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ Busr ibn Roʼiyul-Iyrning chap qoʻli bilan yeyayotganini koʻrdilar va: «Oʻng qoʻling bilan ye», dedilar. U: «Qodir emasman», dedi. U zot: «Qodir boʻlmagin!», dedilar. Shundan keyin uning oʻng qoʻli ogʻziga yetmay qoldi.Салама (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Буср ибн Рўиюл-Ийрнинг чап қўли билан еяётганини кўрдилар ва: «Ўнг қўлинг билан е», дедилар. У: «Қодир эмасман», деди. У зот: «Қодир бўлмагин!», дедилар. Шундан кейин унинг ўнг қўли оғзига етмай қолди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَعْدٍ الْمَدَنِيِّ ، عَنْ ابْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، قَالَ : كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " يَأْكُلُ بِثَلَاثِ أَصَابِعَ، وَلَا يَمْسَحُ يَدَهُ حَتَّى يَلْعَقَهَا "

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uch barmoq bilan yer va qoʻlini yalamaguncha artmas edilar.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ уч бармоқ билан ер ва қўлини яламагунча артмас эдилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ خَالِدٍ ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَعْدٍ الْمَدَنِيِّ ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ أَوْ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ كَعْبٍ شَكَّ هِشَامٌ أَخْبَرَهُ، عَنْ أَبِيهِ ، أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ " يَأْكُلُ بِأَصَابِعِهِ الثَّلَاثِ، فَإِذَا فَرَغَ، لَعِقَهَا " ، وَأَشَارَ هِشَامٌ بِأَصَابِعِهِ الثَّلَاثِ

Kaʼb ibn Molikning oʻgʻli otasidan rivoyat qilishicha, Nabiy ﷺ uchta barmoqlari bilan yer, (taomdan) farogʻat topganlarida esa ularni yalar edilar. Hishom uch barmogʻi bilan ishora qildi.Каъб ибн Моликнинг ўғли отасидан ривоят қилишича, Набий ﷺ учта бармоқлари билан ер, (таомдан) фароғат топганларида эса уларни ялар эдилар. Ҳишом уч бармоғи билан ишора қилди.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاق ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ ، عَنْ أَبِي شُرَيْحٍ الْخُزَاعِيِّ ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ : " مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ، فَلْيُكْرِمْ جَارَهُ ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ، فَلْيَقُلْ خَيْرًا، أَوْ لِيَصْمُتْ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ، فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ، جَائِزَتَهُ يَوْمًا وَلَيْلَةً، وَالضِّيَافَةُ ثَلَاثَةُ أَيَّامٍ وَمَا بَعْدَ ذَلِكَ صَدَقَةٌ "

Abu Shurayh al-Xuzoiy (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Kim Allohga va oxirat kuniga imon keltirsa, qoʻshnisini hurmat qilsin. Kim Allohga va oxirat kuniga imon keltirsa, yaxshi soʻz aytsin yoki jim tursin. Kim Allohga va oxirat kuniga imon keltirsa, mehmonini ikrom qilsin. Uning joizasi (alohida izzat-ikromi) — bir kecha-kunduz, mehmonligi esa uch kundir; bundan ortigʻi sadaqadir».Абу Шурайҳ ал-Хузоий (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Ким Аллоҳга ва охират кунига имон келтирса, қўшнисини ҳурмат қилсин. Ким Аллоҳга ва охират кунига имон келтирса, яхши сўз айтсин ёки жим турсин. Ким Аллоҳга ва охират кунига имон келтирса, меҳмонини икром қилсин. Унинг жоизаси (алоҳида иззат-икроми) — бир кеча-кундуз, меҳмонлиги эса уч кундир; бундан ортиғи садақадир».

أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ نَافِعَ بْنَ جُبَيْرٍ ، عَنْ أَبِي شُرَيْحٍ الْخُزَاعِيِّ ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ، فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ، فَلْيُحْسِنْ إِلَى جَارِهِ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ، فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَسْكُتْ "

Abu Shurayh al-Xuzoiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga va oxirat kuniga imon keltirsa, mehmonini izzat qilsin. Kim Allohga va oxirat kuniga imon keltirsa, qoʻshnisiga yaxshilik qilsin. Kim Allohga va oxirat kuniga imon keltirsa, yaxshi soʻz aytsin yoki jim tursin», dedilar.Абу Шурайҳ ал-Хузоий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга ва охират кунига имон келтирса, меҳмонини иззат қилсин. Ким Аллоҳга ва охират кунига имон келтирса, қўшнисига яхшилик қилсин. Ким Аллоҳга ва охират кунига имон келтирса, яхши сўз айтсин ёки жим турсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ أَبِي الْجُودِيِّ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُهَاجِرِ ، عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ : أَبِي كَرِيمَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَيُّمَا مُسْلِمٍ ضَافَ قَوْمًا، فَأَصْبَحَ الضَّيْفُ مَحْرُومًا، فَإِنَّ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ نَصْرَهُ حَتَّى يَأْخُذَ لَهُ بِقِرَى لَيْلَتِهِ مِنْ زَرْعِهِ وَمَالِهِ "

Miqdom ibn Maʼdikarib — Abu Karima (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir musulmon bir qavmga mehmon boʻlsa-yu, mehmon (mehmondorchilikdan) mahrum holda tongni qarshilasa, har bir musulmonga unga yordam berish — uning ekinidan va molidan bir kechalik mehmondorchiligini olib berish — vojibdir», dedilar.Миқдом ибн Маъдикариб — Абу Карима (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир мусулмон бир қавмга меҳмон бўлса-ю, меҳмон (меҳмондорчиликдан) маҳрум ҳолда тонгни қаршиласа, ҳар бир мусулмонга унга ёрдам бериш — унинг экинидан ва молидан бир кечалик меҳмондорчилигини олиб бериш — вожибдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ ، عَنْ عُتْبَةَ بْنِ مُسْلِمٍ ، أَنَّ عُبَيْدَ بْنَ حُنَيْنٍ أَخْبَرَهُ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ، يَقُولُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا سَقَطَ الذُّبَابُ فِي شَرَابِ أَحَدِكُمْ، فَلْيَغْمِسْهُ كُلَّهُ ثُمَّ لِيَنْزِعْهُ، فَإِنَّ فِي أَحَدِ جَنَاحَيْهِ دَاءً، وَفِي الْآخَرِ شِفَاءً "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Biringizning ichimligiga pashsha tushsa, uni butunlay botirsin, soʻng uni chiqarib tashlasin. Chunki uning bir qanotida dard, boshqasida esa shifo bordir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизнинг ичимлигига пашша тушса, уни бутунлай ботирсин, сўнг уни чиқариб ташласин. Чунки унинг бир қанотида дард, бошқасида эса шифо бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " إِذَا وَقَعَ الذُّبَابُ فِي إِنَاءِ أَحَدِكُمْ، فَلْيَغْمِسْهُ، فَإِنَّ فِي أَحَدِ جَنَاحَيْهِ دَاءً، وَفِي الْآخَرِ شِفَاءً " . قَالَ أَبُو مُحَمَّد : قَالَ غَيْرُ حَمَّادٍ : ثُمَامَةُ ، عَنْ أَنَسٍ ، مَكَانَ أَبِي هُرَيْرَةَ . وَقَوْمٌ يَقُولُونَ : عَنْ الْقَعْقَاع ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، وَحَدِيثُ عُبَيْدِ بْنِ حُنَيْنٍ أَصَحُّ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biringizning idishiga pashsha tushsa, uni botirsin, chunki uning bir qanotida dard, boshqasida esa shifo bordir», dedilar. Abu Muhammad aytdi: Hammoddan boshqalar Abu Hurayraning oʻrniga Sumoma, u Anasdan, deb aytdilar. Bir qavm esa: Qaʼqoʼdan, u Abu Hurayradan, deydilar. Ubayd ibn Hunaynning hadisi esa sahihroqdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирингизнинг идишига пашша тушса, уни ботирсин, чунки унинг бир қанотида дард, бошқасида эса шифо бордир», дедилар. Абу Муҳаммад айтди: Ҳаммоддан бошқалар Абу Ҳурайранинг ўрнига Сумома, у Анасдан, деб айтдилар. Бир қавм эса: Қаъқўдан, у Абу Ҳурайрадан, дейдилар. Убайд ибн Ҳунайннинг ҳадиси эса саҳиҳроқдир.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ ، عَنْ جَابِرٍ رَضِيَ اللهِ عَنْهُ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " الْمُؤْمِنُ يَأْكُلُ فِي مِعًى وَاحِدٍ، وَالْكَافِرُ يَأْكُلُ فِي سَبْعَةِ أَمْعَاءٍ " . أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ ، حَدَّثَنِي نَافِعٌ ، عَنْ ابْنِ عُمَرَ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. وَحَدَّثَنِي يَحْيَى ، عَنْ مُجَالِدٍ ، عَنْ أَبِي الْوَدَّاكِ ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Jobir (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi, u zot: «Moʻmin bir ichakka (toʻyadigan miqdorda) yeydi, kofir esa yetti ichakka (toʻyadigan miqdorda) yeydi», dedilar. Ubaydulloh ibn Umar al-Qavoririy bizga xabar berdi: Yahyo ibn Said Ubaydullohdan (rivoyat qildi): Nofeʼ menga Ibn Umardan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qildi. Yana Yahyo menga Mujoliddan, u Abul-Vaddokdan, u Abu Saiddan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qildi.Жобир (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади, у зот: «Мўмин бир ичакка (тўядиган миқдорда) ейди, кофир эса етти ичакка (тўядиган миқдорда) ейди», дедилар. Убайдуллоҳ ибн Умар ал-Қаворирий бизга хабар берди: Яҳё ибн Саид Убайдуллоҳдан (ривоят қилди): Нофеъ менга Ибн Умардан, у Набий ﷺдан ривоят қилди. Яна Яҳё менга Мужолиддан, у Абул-Ваддокдан, у Абу Саиддан, у Набий ﷺдан ривоят қилди.

وَحَدَّثَنِي يَحْيَى ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " الْمُؤْمِنُ يَأْكُلُ فِي مِعًى وَاحِدٍ، وَالْكَافِرُ يَأْكُلُ فِي سَبْعَةِ أَمْعَاءٍ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi, u zot: «Moʻmin bir ichakka (toʻyadigan miqdorda) yeydi, kofir esa yetti ichakka (toʻyadigan miqdorda) yeydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади, у зот: «Мўмин бир ичакка (тўядиган миқдорда) ейди, кофир эса етти ичакка (тўядиган миқдорда) ейди», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ ، عَنْ جَابِرٍ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " طَعَامُ الْوَاحِدِ يَكْفِي الِاثْنَيْنِ، وَطَعَامُ الِاثْنَيْنِ يَكْفِي الْأَرْبَعَةَ، وَطَعَامُ الْأَرْبَعَةِ يَكْفِي ثَمَانِيَةً "

Jobir (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi, u zot: «Bir kishining taomi ikki kishiga kifoya qiladi, ikki kishining taomi toʻrt kishiga kifoya qiladi, toʻrt kishining taomi esa sakkiz kishiga kifoya qiladi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади, у зот: «Бир кишининг таоми икки кишига кифоя қилади, икки кишининг таоми тўрт кишига кифоя қилади, тўрт кишининг таоми эса саккиз кишига кифоя қилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ ، عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ لَهُ : " سَمِّ اللَّهَ وَكُلْ مِمَّا يَلِيكَ "

Umar ibn Abu Salama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ unga: «Allohning nomini ayt va oldingdan ye», dedilar.Умар ибн Абу Салама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ унга: «Аллоҳнинг номини айт ва олдингдан е», дедилар.

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ ، عَنْ شُعْبَةَ ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِجَفْنَةٍ، أَوْ قَالَ : قَصْعَةٍ مِنْ ثَرِيدٍ فَقَالَ : " كُلُوا مِنْ حَافَاتِهَا أَوْ قَالَ : جَوَانِبِهَا وَلَا تَأْكُلُوا مِنْ وَسَطِهَا، فَإِنَّ الْبَرَكَةَ تَنْزِلُ فِي وَسَطِهَا "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺga bir katta togʻora — yoki: bir tovoq — sarid keltirildi. Shunda u zot: «Uning chetlaridan — yoki: yon tomonlaridan — yenglar, oʻrtasidan yemanglar, chunki baraka uning oʻrtasiga tushadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺга бир катта тоғора — ёки: бир товоқ — сарид келтирилди. Шунда у зот: «Унинг четларидан — ёки: ён томонларидан — енглар, ўртасидан еманглар, чунки барака унинг ўртасига тушади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ ، عَنْ قُرَّةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُرْوَةَ ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ ، أَنَّهَا كَانَتْ إِذَا أُتِيَتْ بِثَرِيدٍ، أَمَرَتْ بِهِ فَغُطِّيَ حَتَّى يَذْهَبَ فَوْرَةُ دُخَانِهِ، وَتَقُولُ : إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " هُوَ أَعْظَمُ لِلْبَرَكَةِ "

Asmo bint Abu Bakr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: unga sarid keltirilsa, uni yopib qoʻyishni buyurar, toki bugʻining qaynashi ketguncha kutar va: «Men Rasululloh ﷺning: ‹U baraka uchun ulugʻroqdir›, deganlarini eshitganman», der edi.Асмо бинт Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: унга сарид келтирилса, уни ёпиб қўйишни буюрар, токи буғининг қайнаши кетгунча кутар ва: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹У барака учун улуғроқдир›, деганларини эшитганман», дер эди.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا الْمُثَنَّى بْنُ سَعِيدٍ ، حَدَّثَنَا طَلْحَةُ بْنُ نَافِعٍ : أَبُو سُفْيَانَ، حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ، قَالَ : أَخَذَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِي ذَاتَ يَوْمٍ إِلَى مَنْزِلِهِ، فَقَالَ : " هَلْ مِنْ غَدَاءٍ أَوْ مِنْ عَشَاءٍ؟ " شَكَّ طَلْحَةُ. قَالَ : فَأَخْرَجَ إِلَيْهِ فِلَقٌ مِنْ خُبْزٍ، فَقَالَ : " مَا مِنْ أُدْمٍ؟ " قَالُوا : لَا، إِلَّا شَيْءٌ مِنْ خَلٍّ، فَقَالَ : " هَاتُوهُ، فَنِعْمَ الْإِدَامُ الْخَلُّ " . قَالَ جَابِرٌ : فَمَا زِلْتُ أُحِبُّ الْخَلَّ مُنْذُ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ : فَمَا زِلْتُ أُحِبُّهُ مُنْذُ سَمِعْتُهُ مِنْ جَابِرٍ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Bir kuni Nabiy ﷺ qoʻlimdan tutib, uylariga olib bordilar va: «Tushlik yoki kechki taom bormi?», dedilar — Talha shubha qildi. U zotga bir necha boʻlak non chiqarildi. Shunda u zot: «Nonxurish yoʻqmi?», dedilar. Ular: «Yoʻq, ozgina sirkadan boshqa», dedilar. U zot: «Uni keltiringlar, sirka qanday yaxshi nonxurishdir!», dedilar. Jobir aytdi: Buni Rasululloh ﷺdan eshitganimdan beri sirkani sevib kelaman. Abu Sufyon aytdi: Men ham buni Jobirdan eshitganimdan beri uni sevib kelaman.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бир куни Набий ﷺ қўлимдан тутиб, уйларига олиб бордилар ва: «Тушлик ёки кечки таом борми?», дедилар — Талҳа шубҳа қилди. У зотга бир неча бўлак нон чиқарилди. Шунда у зот: «Нонхуриш йўқми?», дедилар. Улар: «Йўқ, озгина сиркадан бошқа», дедилар. У зот: «Уни келтиринглар, сирка қандай яхши нонхуришдир!», дедилар. Жобир айтди: Буни Расулуллоҳ ﷺдан эшитганимдан бери сиркани севиб келаман. Абу Суфён айтди: Мен ҳам буни Жобирдан эшитганимдан бери уни севиб келаман.

حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، ، قَالَ : " نِعْمَ الْإِدَامُ أَوْ الْأُدْمُ الْخَلُّ "

Oisha (roziyallohu anho) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi, u zot: «Sirka qanday yaxshi nonxurishdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) Набий ﷺдан ривоят қилади, у зот: «Сирка қандай яхши нонхуришдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ إِسْحَاق بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : " رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِمَرَقَةٍ فِيهَا دُبَّاءٌ وَقَدِيدٌ، فَرَأَيْتُهُ يَتَتَبَّعُ الدُّبَّاءَ يَأْكُلُهُ "

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺga ichida dubba (qovoq) va qadid (qoqlangan goʻsht) boʻlgan shoʻrva keltirilganini koʻrdim; u zotning dubbani terib, uni yeyayotganlarini koʻrdim.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺга ичида дубба (қовоқ) ва қадид (қоқланган гўшт) бўлган шўрва келтирилганини кўрдим; у зотнинг дуббани териб, уни еяётганларини кўрдим.

أَخْبَرَنَا الْأَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : " كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْجِبُهُ الْقَرْعُ " . قَالَ : فَقُدِّمَ إِلَيْهِ، فَجَعَلْتُ أَتَنَاوَلُهُ وَأَجْعَلُهُ بَيْنَ يَدَيْهِ

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: «Nabiy ﷺga qovoq yoqar edi». U aytdi: U zotning oldilariga (qovoq) keltirildi, men esa uni olib, u zotning oldilariga qoʻya boshladim.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: «Набий ﷺга қовоқ ёқар эди». У айтди: У зотнинг олдиларига (қовоқ) келтирилди, мен эса уни олиб, у зотнинг олдиларига қўя бошладим.

أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عِيسَى ، عَنْ عَطَاءٍ وَلَيْسَ بِابْنِ أَبِي رَبَاحٍ ، عَنْ أَبِي أَسِيدٍ الْأَنْصَارِيِّ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " كُلُوا الزَّيْتَ فَإِنَّهُ مُبَارَكٌ، وَائْتَدِمُوا بِهِ، وَادَّهِنُوا بِهِ، فَإِنَّهُ يَخْرُجُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ "

Abu Usayd al-Ansoriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Zaytun (yogʻi)ni yenglar, chunki u muborakdir; uni nonxurish qilinglar va u bilan moylaninglar, chunki u muborak daraxtdan chiqadi», dedilar.Абу Усайд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Зайтун (ёғи)ни енглар, чунки у муборакдир; уни нонхуриш қилинглар ва у билан мойланинглар, чунки у муборак дарахтдан чиқади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ ، أَخْبَرَنِي نَافِعٌ ، عَنْ ابْنِ عُمَرَ ، أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ فِي غَزْوَةِ خَيْبَرَ : " مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ يَعْنِي : الثُّومَ، فَلَا يَأْتِيَنَّ الْمَسَاجِدَ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Xaybar gʻazotida: «Kim bu daraxtdan — yaʼni sarimsoqdan — yegan boʻlsa, masjidlarga aslo kelmasin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Хайбар ғазотида: «Ким бу дарахтдан — яъни саримсоқдан — еган бўлса, масжидларга асло келмасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ ، حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي يَزِيدَ ، عَنْ أَبِيهِ ، أَنَّ أُمَّ أَيُّوبَ أَخْبَرَتْهُ، قَالَتْ : نَزَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَكَلَّفْنَا لَهُ طَعَامًا فِيهِ شَيْءٌ مِنْ بَعْضِ هَذِهِ الْبُقُولِ، فَلَمَّا أَتَيْنَاهُ بِهِ كَرِهَهُ، وَقَالَ لِأَصْحَابِهِ : " كُلُوهُ، فَإِنِّي لَسْتُ كَأَحَدٍ مِنْكُمْ، إِنِّي أَخَافُ أَنْ أُوذِيَ صَاحِبِي " . قَالَ أَبُو مُحَمَّد : إِذَا لَمْ يُؤْذِ أَحَدًا، فَلَا بَأْسَ بِأَكْلِهِ

Ummu Ayyub (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ biznikida qoʻndilar. Biz u zot uchun ichida shu koʻkatlardan biroz solingan taom tayyorlashga urindik. Uni u zotga keltirganimizda, u zot uni yoqtirmadilar va sahobalariga: «Uni yenglar, chunki men sizlardan biringizga oʻxshamayman; men hamrohimga aziyat berishimdan qoʻrqaman», dedilar. Abu Muhammad aytdi: Agar hech kimga aziyat bermasa, uni yeyishda zarar yoʻq.Умму Айюб (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизникида қўндилар. Биз у зот учун ичида шу кўкатлардан бироз солинган таом тайёрлашга уриндик. Уни у зотга келтирганимизда, у зот уни ёқтирмадилар ва саҳобаларига: «Уни енглар, чунки мен сизлардан бирингизга ўхшамайман; мен ҳамроҳимга азият беришимдан қўрқаман», дедилар. Абу Муҳаммад айтди: Агар ҳеч кимга азият бермаса, уни ейишда зарар йўқ.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ ، عَنْ أَيُّوبَ ، عَنْ الْقَاسِمِ التَّمِيمِيِّ ، عَنْ زَهْدَمٍ الْجَرْمِيِّ ، قَالَ : كُنَّا عِنْدَ أَبِي مُوسَى فَقُدِّمَ طَعَامُهُ، فَقُدِّمَ فِي طَعَامِهِ لَحْمُ دَجَاجٍ، وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ مِنْ بَنِي تَيْمِ اللَّهِ أَحْمَرُ، فَلَمْ يَدْنُ، فَقَالَ لَهُ أَبُو مُوسَى : " ادْنُ، فَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْكُلُ مِنْهُ "

Zahdam al-Jarmiy aytdi: Biz Abu Musoning huzurida edik. Uning taomi keltirildi, taomida tovuq goʻshti bor edi. Odamlar orasida Banu Taymulloh qabilasidan qizil (yuzli) bir kishi bor edi, u yaqin kelmadi. Shunda Abu Muso unga: «Yaqin kel, chunki men Rasululloh ﷺning undan yeyayotganlarini koʻrganman», dedi.Заҳдам ал-Жармий айтди: Биз Абу Мусонинг ҳузурида эдик. Унинг таоми келтирилди, таомида товуқ гўшти бор эди. Одамлар орасида Бану Таймуллоҳ қабиласидан қизил (юзли) бир киши бор эди, у яқин келмади. Шунда Абу Мусо унга: «Яқин кел, чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг ундан еяётганларини кўрганман», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، عَنْ سُفْيَانَ ، عَنْ أَيُّوبَ ، عَنْ أَبِي قِلَابَةَ ، عَنْ زَهْدَمٍ الْجَرْمِيِّ ، عَنْ أَبِي مُوسَى ، أَنَّهُ ذَكَرَ الدَّجَاجَ، فَقَالَ : " رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْكُلُهُ "

Abu Muso (roziyallohu anhu) tovuqni zikr qilib: «Men Rasululloh ﷺning uni yeyayotganlarini koʻrdim», dedi.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу) товуқни зикр қилиб: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг уни еяётганларини кўрдим», деди.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ ، حَدَّثَنَا حَيْوَةُ ، حَدَّثَنَا سَالِمُ بْنُ غَيْلَانَ : أَنَّ الْوَلِيدَ بْنَ قَيْسٍ أَخْبَرَهُ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ ، أَوْ عَنْ أَبِي الْهَيْثَمِ ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ، أَنَّهُ سَمِعَ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ : " لَا تَصْحَبْ إِلَّا مُؤْمِنًا، وَلَا يَأْكُلْ طَعَامَكَ إِلَّا تَقِيٌّ "

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) Allohning Nabiysi ﷺning shunday deganlarini eshitdi: «Moʻmindan boshqasiga hamroh boʻlma va taomingni taqvodordan boshqa yemasin».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) Аллоҳнинг Набийси ﷺнинг шундай деганларини эшитди: «Мўминдан бошқасига ҳамроҳ бўлма ва таомингни тақводордан бошқа емасин».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ ، قَالَ : " رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْكُلُ الْقِثَّاءَ بِالرُّطَبِ "

Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺning bodringni yangi (yumshoq) xurmo bilan yeyayotganlarini koʻrdim».Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг бодрингни янги (юмшоқ) хурмо билан еяётганларини кўрдим».

أَخْبَرَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، حَدَّثَنَا جَبَلَةُ بْنُ سُحَيْمٍ ، قَالَ : كُنَّا بِالْمَدِينَةِ ، فَأَصَابَتْنَا سَنَةٌ، فَكَانَ ابْنُ الزُّبَيْرِ يَرْزُقُ التَّمْرَ، وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَمُرُّ بِنَا وَيَقُولُ : لَا تُقَارِنُوا، فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " نَهَى عَنْ الْقِرَانِ، إِلَّا أَنْ يَسْتَأْذِنَ الرَّجُلُ أَخَاهُ "

Jabala ibn Suhaym aytdi: Biz Madinada edik, bizga qahatchilik yili yetdi. Ibn Zubayr (odamlarga) xurmo ulashar edi. Ibn Umar (roziyallohu anhumo) yonimizdan oʻtar va: «Qiron qilmanglar (ikkitalab yemanglar), chunki Rasululloh ﷺ kishi oʻz birodaridan izn soʻramaguncha qiron qilishdan qaytardilar», der edi.Жабала ибн Суҳайм айтди: Биз Мадинада эдик, бизга қаҳатчилик йили етди. Ибн Зубайр (одамларга) хурмо улашар эди. Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ёнимиздан ўтар ва: «Қирон қилманглар (иккиталаб еманглар), чунки Расулуллоҳ ﷺ киши ўз биродаридан изн сўрамагунча қирон қилишдан қайтардилар», дер эди.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ طَحْلَاءَ ، عَنْ أَبِي الرِّجَالِ ، عَنْ أُمِّهِ عَمْرَةَ ، عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " يَا عَائِشَةُ ، بَيْتٌ لَا تَمْرَ فِيهِ جِيَاعٌ أَهْلُهُ أَوْ جَاعَ أَهْلُهُ " مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا

Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Yo Oisha, xurmo yoʻq uy — uning ahli ochdir», yoki: «uning ahli och qoladi», deb ikki yoki uch marta aytdilar.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ё Оиша, хурмо йўқ уй — унинг аҳли очдир», ёки: «унинг аҳли оч қолади», деб икки ёки уч марта айтдилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " لَا يَجُوعُ أَهْلُ بَيْتٍ عِنْدَهُمْ التَّمْرُ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Xurmosi bor uy ahli och qolmaydi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Хурмоси бор уй аҳли оч қолмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، حَدَّثَنَا مُصْعَبُ بْنُ سُلَيْمٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُ : " أُهْدِيَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَمْرٌ فَأَخَذَ يُهَدِّيهِ "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdim: «Nabiy ﷺga xurmo hadya qilindi, u zot esa uni (u yoqqa-bu yoqqa) hadya qila boshladilar».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим: «Набий ﷺга хурмо ҳадя қилинди, у зот эса уни (у ёққа-бу ёққа) ҳадя қила бошладилар».

وَقَالَ : " رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْكُلُ تَمْرًا مُقْعِيًا مِنْ الْجُوعِ " . قَالَ أَبُو مُحَمَّد : يُهَدِّيهِ : يَعْنِي : يُرْسِلُهُ هَهُنَا وَهَهُنَا

Va u aytdi: «Men Rasululloh ﷺning ochlikdan choʻkkalab oʻtirgan holda xurmo yeyayotganlarini koʻrdim». Abu Muhammad aytdi: Yuhaddihi — yaʼni uni u yoqqa va bu yoqqa yuboradi, degani.Ва у айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг очликдан чўккалаб ўтирган ҳолда хурмо еяётганларини кўрдим». Абу Муҳаммад айтди: Юҳаддиҳи — яъни уни у ёққа ва бу ёққа юборади, дегани.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ ، عَنْ خَالِدٍ ، عَنْ سُهَيْلٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ نَامَ وَفِي يَدِهِ رِيحُ غَمَرٍ فَعَرَضَ لَهُ عَارِضٌ، فَلَا يَلُومَنَّ إِلَّا نَفْسَهُ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qoʻlida yogʻ hidi boʻla turib uxlasa-yu, unga biror narsa yetsa, faqat oʻzini malomat qilsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қўлида ёғ ҳиди бўла туриб ухласа-ю, унга бирор нарса етса, фақат ўзини маломат қилсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ ، عَنْ أَنَسٍ ، أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، وَرَأَى عَلَيْهِ وَضَرًا مِنْ صُفْرَةٍ : " مَهْيَمْ؟ " قَالَ : تَزَوَّجْتُ، قَالَ : " أَوْلِمْ وَلَوْ بِشَاةٍ "

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Abdurahmon ibn Avfning ustida sariq iz koʻrib, unga: «Bu nima?» dedilar. U: «Uylandim», dedi. U zot: «Bir qoʻy bilan boʻlsa ham valima qil», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Абдураҳмон ибн Авфнинг устида сариқ из кўриб, унга: «Бу нима?» дедилар. У: «Уйландим», деди. У зот: «Бир қўй билан бўлса ҳам валима қил», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَفَّانُ ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ ، عَنْ الْحَسَنِ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ الثَّقَفِيِّ ، عَنْ رَجُلٍ مِنْ ثَقِيفَ أَعْوَرَ، قَالَ : كَانَ يُقَالُ لَهُ مَعْرُوفٌ : أَيْ يُثْنَى عَلَيْهِ خَيْرٌ إِنْ لَمْ يَكُنْ اسْمُهُ زُهَيْرَ بْنَ عُثْمَانَ ، فَلَا أَدْرِي مَا اسْمُهُ ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " الْوَلِيمَةُ أَوَّلَ يَوْمٍ حَقٌّ، وَالثَّانِيَ مَعْرُوفٌ، وَالثَّالِثَ سُمْعَةٌ وَرِيَاءٌ " . قَالَ قَتَادَةُ : وَحَدَّثَنِي رَجُلٌ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ ، أَنَّهُ دُعِيَ أَوَّلَ يَوْمٍ فَأَجَابَ، وَدُعِيَ الْيَوْمَ الثَّانِيَ فَأَجَابَ، وَدُعِيَ الْيَوْمَ الثَّالِثَ فَحَصَبَ الرَّسُولَ وَلَمْ يُجِبْهُ، وَقَالَ : " أَهْلُ سُمْعَةٍ وَرِيَاءٍ "

Saqif (qabilasi)dan boʻlgan, koʻzi koʻr bir kishidan — uni yaxshi soʻzlar bilan tilga olishardi: agar uning ismi Zuhayr ibn Usmon boʻlmasa, ismini bilmayman — rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ dedilar: «Valima birinchi kunda haqdir, ikkinchi kunda maʼrufdir, uchinchi kunda esa eshittirish va riyodir». Qatoda aytdi: Menga bir kishi rivoyat qilib aytdiki, Said ibnul Musayyab birinchi kuni taklif qilinib, qabul qildi; ikkinchi kuni taklif qilinib, qabul qildi; uchinchi kuni taklif qilinganida esa elchini tosh bilan urib, unga javob bermadi va: «Bular eshittirish va riyo ahlidir», dedi.Сақиф (қабиласи)дан бўлган, кўзи кўр бир кишидан — уни яхши сўзлар билан тилга олишарди: агар унинг исми Зуҳайр ибн Усмон бўлмаса, исмини билмайман — ривоят қилинадики, Набий ﷺ дедилар: «Валима биринчи кунда ҳақдир, иккинчи кунда маъруфдир, учинчи кунда эса эшиттириш ва риёдир». Қатода айтди: Менга бир киши ривоят қилиб айтдики, Саид ибнул Мусайяб биринчи куни таклиф қилиниб, қабул қилди; иккинчи куни таклиф қилиниб, қабул қилди; учинчи куни таклиф қилинганида эса элчини тош билан уриб, унга жавоб бермади ва: «Булар эшиттириш ва риё аҳлидир», деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ ، حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ الْأَعْرَجِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، أَنَّهُ قَالَ : " شَرُّ الطَّعَامِ طَعَامُ الْوَلِيمَةِ، يُدْعَى إِلَيْهِ الْأَغْنِيَاءُ، وَيُتْرَكُ الْمَسَاكِينُ، وَمَنْ تَرَكَ الدَّعْوَةَ، فَقَدْ عَصَى اللَّهَ وَرَسُولَهُ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: «Taomlarning yomoni valima taomidir: unga boylar chaqirilib, miskinlar tark etiladi. Kim daʼvatni tark etsa, Alloh va Uning Rasuliga osiylik qilibdi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: «Таомларнинг ёмони валима таомидир: унга бойлар чақирилиб, мискинлар тарк этилади. Ким даъватни тарк этса, Аллоҳ ва Унинг Расулига осийлик қилибди».

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ ، عَنْ ثَابِتٍ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : جَاءَ رَجُلٌ قَدْ صَنَعَ طَعَامًا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَكَذَا وَأَوْمَأَ إِلَيْهِ بِيَدِهِ، قَالَ : يَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : هَكَذَا، وَأَشَارَ إِلَى عَائِشَةَ ، قَالَ : لَا، فَأَعْرَضَ عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ الثَّانِيَةَ : وَأَوْمَأَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَأَعْرَضَ عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ الثَّالِثَةَ، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " وَهَذِهِ؟ " قَالَ : نَعَمْ، فَانْطَلَقَ مَعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَعَائِشَةُ فَأَكَلَا مِنْ طَعَامِهِ "

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Taom tayyorlagan bir kishi Rasululloh ﷺning oldilariga keldi va: «Ey Allohning Rasuli, mana bunday (marhamat)», deb qoʻli bilan u zotga ishora qildi. Rasululloh ﷺ unga Oishaga ishora qilib: «Mana bu ham?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ undan yuz oʻgirdilar. U ikkinchi marta ishora qildi, Rasululloh ﷺ ham unga ishora qildilar, soʻng Rasululloh ﷺ undan yuz oʻgirdilar. U uchinchi marta ishora qildi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Bu ham?» dedilar. U: «Ha», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ Oisha bilan birga u bilan bordilar va uning taomidan yedilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Таом тайёрлаган бир киши Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келди ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, мана бундай (марҳамат)», деб қўли билан у зотга ишора қилди. Расулуллоҳ ﷺ унга Оишага ишора қилиб: «Мана бу ҳам?» дедилар. У: «Йўқ», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ундан юз ўгирдилар. У иккинчи марта ишора қилди, Расулуллоҳ ﷺ ҳам унга ишора қилдилар, сўнг Расулуллоҳ ﷺ ундан юз ўгирдилар. У учинчи марта ишора қилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Бу ҳам?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Оиша билан бирга у билан бордилар ва унинг таомидан едилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، عَنْ سُفْيَانَ ، عَنْ الْأَعْمَشِ ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ ، قَالَ : كَانَ رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ أَبُو شُعَيْبٍ، وَكَانَ لَهُ غُلَامٌ لَحَّامٌ، فَقَالَ : اصْنَعْ لِي طَعَامًا أَدْعُو رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَامِسَ خَمْسَةٍ. قَالَ : فَدَعَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَامِسَ خَمْسَةٍ، فَتَبِعَهُمْ رَجُلٌ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّكَ دَعَوْتَنَا خَامِسَ خَمْسَةٍ، وَهَذَا رَجُلٌ قَدْ تَبِعَنِي، فَإِنْ شِئْتَ أَذِنْتَ لَهُ، وَإِنْ شِئْتَ تَرَكْتَهُ " . قَالَ : فَأَذِنَ لَهُ

Abu Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi: Abu Shuayb deb ataladigan bir kishi bor edi; uning qassob bir xizmatkori bor edi. U (xizmatkoriga): «Men uchun taom tayyorla — men Rasululloh ﷺni beshning beshinchisi qilib chaqiraman» dedi va Rasululloh ﷺni beshning beshinchisi qilib chaqirdi. Ularga bir kishi ergashdi. Rasululloh ﷺ: «Sen bizni beshning beshinchisi qilib chaqirding; mana bu kishi esa menga ergashdi. Agar xohlasang, unga izn ber; agar xohlasang, uni qoldir», dedilar. Shunda u unga izn berdi.Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди: Абу Шуайб деб аталадиган бир киши бор эди; унинг қассоб бир хизматкори бор эди. У (хизматкорига): «Мен учун таом тайёрла — мен Расулуллоҳ ﷺни бешнинг бешинчиси қилиб чақираман» деди ва Расулуллоҳ ﷺни бешнинг бешинчиси қилиб чақирди. Уларга бир киши эргашди. Расулуллоҳ ﷺ: «Сен бизни бешнинг бешинчиси қилиб чақирдинг; мана бу киши эса менга эргашди. Агар хоҳласанг, унга изн бер; агар хоҳласанг, уни қолдир», дедилар. Шунда у унга изн берди.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ ، عَنْ أَبِي طُوَالَةَ : عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَعْمَرٍ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " فَضْلُ عَائِشَةَ عَلَى النِّسَاءِ، كَفَضْلِ الثَّرِيدِ عَلَى سَائِرِ الطَّعَامِ "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oishaning boshqa ayollardan ustunligi tariydning boshqa taomlardan ustunligi kabidir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Оишанинг бошқа аёллардан устунлиги тарийднинг бошқа таомлардан устунлиги кабидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْكَرِيمِ : أَبُو أُمَيَّةَ ، قَالَ : قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ : زَوَّجَنِي أَبِي فِي إِمَارَةِ عُثْمَانَ، فَدَعَا رَهْطًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَكَانَ فِيمَنْ دَعَا صَفْوَانُ بْنُ أُمَيَّةَ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ، فَقَالَ : إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " انْهَسُوا اللَّحْمَ نَهْسًا، فَإِنَّهُ أَشْهَى وَأَمْرَأُ "

Abdulloh ibn al-Horis ibn Navfal aytdi: Usmonning amirligi davrida otam meni uylantirdi va Rasululloh ﷺning ashoblaridan bir guruhni taklif qildi. Taklif qilganlari orasida Safvon ibn Umayya ham bor edi — u keksa chol edi. U dedi: Rasululloh ﷺ: «Goʻshtni tishlab yenglar, chunki bu ishtahaliroq va oson hazm boʻladiganroqdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн ал-Ҳорис ибн Навфал айтди: Усмоннинг амирлиги даврида отам мени уйлантирди ва Расулуллоҳ ﷺнинг ашобларидан бир гуруҳни таклиф қилди. Таклиф қилганлари орасида Сафвон ибн Умайя ҳам бор эди — у кекса чол эди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Гўштни тишлаб енглар, чунки бу иштаҳалироқ ва осон ҳазм бўладиганроқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْأَقْمَرِ ، حَدَّثَنِي أَبُو جُحَيْفَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَا آكُلُ مُتَّكِئًا "

Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men yonboshlab yemayman», dedilar.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ёнбошлаб емайман», дедилар.

أَخْبَرَنَا نُعَيْمُ بْنُ حَمَّادٍ ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُحَمَّدٍ ، عَنْ سُهَيْلٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أُتِيَ بِالْبَاكُورَةِ بِأَوَّلِ الثَّمَرَةِ، قَالَ : " اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِي مَدِينَتِنَا ، وَفِي ثَمَرَتِنَا، وَفِي مُدِّنَا، وَفِي صَاعِنَا بَرَكَةً مَعَ بَرَكَةٍ " ، ثُمَّ يُعْطِيهِ أَصْغَرَ مَنْ يَحْضُرُهُ مِنْ الْوِلْدَانِ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺga ilk pishgan meva keltirilganda: «Allohim, Madinamizga, mevamizga, muddimizga va soʻimizga baraka ustiga baraka ber», der edilar. Soʻng uni oʻzlarining huzurlarida hozir boʻlgan bolalarning eng kichigiga berar edilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺга илк пишган мева келтирилганда: «Аллоҳим, Мадинамизга, мевамизга, муддимизга ва сўимизга барака устига барака бер», дер эдилар. Сўнг уни ўзларининг ҳузурларида ҳозир бўлган болаларнинг энг кичигига берар эдилар.

حَدَّثَنَا يَعْلَى ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيل بْنُ أَبِي خَالِدٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا جَاءَ خَادِمُ أَحَدِكُمْ بِالطَّعَامِ، فَلْيُجْلِسْهُ، فَإِنْ أَبَى، فَلْيُنَاوِلْهُ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringizning xizmatkori taom keltirsa, uni (yoniga) oʻtqazsin; agar koʻnmasa, unga (taomdan) tutsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизнинг хизматкори таом келтирса, уни (ёнига) ўтқазсин; агар кўнмаса, унга (таомдан) тутсин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يُحَدِّثُ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " إِذَا أَتَى أَحَدَكُمْ خَادِمُهُ بِطَعَامٍ، فَلْيُجْلِسْهُ مَعَهُ، أَوْ لَيُنَاوِلْهُ لُقْمَةً أَوْ لُقْمَتَيْنِ، أَوْ أُكْلَةً أَوْ أُكْلَتَيْنِ، فَإِنَّهُ وَلِيَ حَرَّهُ وَدُخَانَهُ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biringizga xizmatkori taom keltirsa, uni oʻzi bilan birga oʻtqazsin, yoki unga bir yoki ikki luqma, yoxud bir yoki ikki boʻlak bersin — chunki uning issigʻiga va tutuniga u chidagan», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирингизга хизматкори таом келтирса, уни ўзи билан бирга ўтқазсин, ёки унга бир ёки икки луқма, ёхуд бир ёки икки бўлак берсин — чунки унинг иссиғига ва тутунига у чидаган», дедилар.

حَدَّثَنَا فَرْوَةُ بْنُ أَبِي الْمَغْرَاءِ ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، قَالَتْ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحِبُّ الْحَلْوَاءَ وَالْعَسَلَ "

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ asal va shirinlikni yaxshi koʻrar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ асал ва ширинликни яхши кўрар эдилар.

حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي الْحُوَيْرِثِ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : خَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْبِرَازِ فَقُدِّمَ إِلَيْهِ طَعَامٌ، فَقِيلَ لَهُ : أَلَا تَوَضَّأُ؟ قَالَ : فَقَالَ : " أُصَلِّي فَأَتَوَضَّأُ؟ " . قَالَ أَبُو مُحَمَّد : إِنَّمَا هُوَ سَعِيدُ بْنُ الْحُوَيْرِثِ . حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ . قَالَ : وَسَمِعْتُ أَبَا عَاصِمٍ يُحَدِّثُ، عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، بِإِسْنَادِهِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ hojatxonadan chiqdilar va u zotga taom keltirildi. U zotga: «Tahorat qilmaysizmi?» deyildi. U zot: «Men namoz oʻqiyapmanmi, tahorat qiladigan?!» dedilar. Abu Muhammad aytdi: U — Said ibnul Huvayrisdir. Abu Nuaym bizga Sufyon ibn Uyaynadan, u Amr ibn Dinordan, u Said ibnul Huvayrisdan, u Ibn Abbosdan xabar berdi. U aytdi: Men Abu Osimning Ibn Jurayjdan, u Amr ibn Dinordan, u Said ibnul Huvayrisdan, u Ibn Abbosdan oʻz isnodi bilan rivoyat qilayotganini eshitdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳожатхонадан чиқдилар ва у зотга таом келтирилди. У зотга: «Таҳорат қилмайсизми?» дейилди. У зот: «Мен намоз ўқияпманми, таҳорат қиладиган?!» дедилар. Абу Муҳаммад айтди: У — Саид ибнул Ҳувайрисдир. Абу Нуайм бизга Суфён ибн Уяйнадан, у Амр ибн Динордан, у Саид ибнул Ҳувайрисдан, у Ибн Аббосдан хабар берди. У айтди: Мен Абу Осимнинг Ибн Журайждан, у Амр ибн Динордан, у Саид ибнул Ҳувайрисдан, у Ибн Аббосдан ўз исноди билан ривоят қилаётганини эшитдим.

حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ حَمَّادٍ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ الْحَكَمِ ، قَالَ : سَمِعْتُ إِبْرَاهِيمَ يُحَدِّثُ، عَنْ الْأَسْوَدِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَجْنَبَ فَأَرَادَ أَنْ يَأْكُلَ أَوْ يَنَامَ، تَوَضَّأَ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ junub boʻlib, yemoqchi yoki uxlamoqchi boʻlganlarida, tahorat qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жунуб бўлиб, емоқчи ёки ухламоқчи бўлганларида, таҳорат қилар эдилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ ، قَالَ : أَوْصَانِي خَلِيلِي صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ : " إِذَا طَبَخْتَ مَرَقَةً ، فَأَكْثِرْ مَاءَهَا، ثُمَّ انْظُرْ أَهْلَ بَيْتٍ مِنْ جِيرَانِكَ، فَاغْرِفْ لَهُمْ مِنْهَا "

Abu Zar (roziyallohu anhu) aytdi: Xalilim ﷺ menga vasiyat qilib: «Shoʻrva pishirsang, suvini koʻproq qil, soʻng qoʻshnilaringdan bir uy ahlini koʻzla-da, ularga undan (bir choʻmich) quyib ber», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу) айтди: Халилим ﷺ менга васият қилиб: «Шўрва пиширсанг, сувини кўпроқ қил, сўнг қўшниларингдан бир уй аҳлини кўзла-да, уларга ундан (бир чўмич) қуйиб бер», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ ، حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ ، عَنْ مُوسَى بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ ، حَدَّثَنِي أَبِي ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا وُضِعَ الطَّعَامُ، فَاخْلَعُوا نِعَالَكُمْ، فَإِنَّهُ أَرْوَحُ لِأَقْدَامِكُمْ "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Taom qoʻyilganda oyoq kiyimlaringizni yechinglar, chunki bu oyoqlaringiz uchun koʻproq rohatdir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Таом қўйилганда оёқ кийимларингизни ечинглар, чунки бу оёқларингиз учун кўпроқ роҳатдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " اعْبُدُوا الرَّحْمَنَ، وَأَفْشُوا السَّلَامَ، وَأَطْعِمُوا الطَّعَامَ، تَدْخُلُوا الْجِنَانَ "

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Rahmonga ibodat qilinglar, salomni yoyinglar va taom yedirtiringlar — jannatlarga kirasizlar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Раҳмонга ибодат қилинглар, саломни ёйинглар ва таом едиртиринглар — жаннатларга кирасизлар», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْحَكَمُ بْنُ الْمُبَارَكِ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ ، عَنْ نَافِعٍ ، عَنْ ابْنِ عُمَرَ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " أَجِيبُوا الدَّاعِيَ إِذَا دُعِيتُمْ " . قَالَ : وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ يَأْتِي الدَّعْوَةَ فِي الْعُرْسِ، وَفِي غَيْرِ الْعُرْسِ، وَيَأْتِيهَا وَهُوَ صَائِمٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Chaqirilsangiz, chaqiruvchining daʼvatiga javob beringlar», dedilar. (Nofeʼ) aytdi: Abdulloh toʻy daʼvatiga ham, toʻydan boshqa daʼvatga ham borar va roʻzador holida ham borar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Чақирилсангиз, чақирувчининг даъватига жавоб беринглар», дедилар. (Нофеъ) айтди: Абдуллоҳ тўй даъватига ҳам, тўйдан бошқа даъватга ҳам борар ва рўзадор ҳолида ҳам борар эди.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، عَنْ مَيْمُونَةَ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْ فَأْرَةٍ وَقَعَتْ فِي السَمْنٍ فَقَالَ : " أَلْقُوهَا وَمَا حَوْلَهَا، وَكُلُوا " . أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، عَنْ ابْنِ عُيَيْنَةَ ، بِإِسْنَادِهِ

Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan ichiga sichqon tushgan saryogʻ haqida soʻraldi. U zot: «Uni va uning atrofidagini olib tashlanglar, (qolganini) yenglar», dedilar. Muhammad ibn Yusuf bizga Ibn Uyaynadan, oʻz isnodi bilan xabar berdi.Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан ичига сичқон тушган сарёғ ҳақида сўралди. У зот: «Уни ва унинг атрофидагини олиб ташланглар, (қолганини) енглар», дедилар. Муҳаммад ибн Юсуф бизга Ибн Уяйнадан, ўз исноди билан хабар берди.

حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ ابْنِ شِهَابٍ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : سُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ فَأْرَةٍ وَقَعَتْ فِي سَمْنٍ فَمَاتَتْ، فَقَالَ : " خُذُوهَا وَمَا حَوْلَهَا فَاطْرَحُوهُ " . حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ يَحْيَى ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ ابْنِ شِهَابٍ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، عَنْ مَيْمُونَةَ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، نَحْوَهُ. قَالَ أَبُو مُحَمَّد : إِذَا كَانَ ذَائِبًا أُهَرِيقَ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺdan yogʻ ichiga tushib oʻlgan sichqon haqida soʻraldi. U zot: «Uni va uning atrofidagini olinglar-da, tashlab yuboringlar», dedilar. Zayd ibn Yahyo bizga Molikdan, u Ibn Shihobdan, u Ubaydulloh ibn Abdullohdan, u Ibn Abbosdan, u Maymunadan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshashini rivoyat qildi. Abu Muhammad aytdi: Agar u suyuq boʻlsa, toʻkib yuboriladi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺдан ёғ ичига тушиб ўлган сичқон ҳақида сўралди. У зот: «Уни ва унинг атрофидагини олинглар-да, ташлаб юборинглар», дедилар. Зайд ибн Яҳё бизга Моликдан, у Ибн Шиҳобдан, у Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳдан, у Ибн Аббосдан, у Маймунадан, у Набий ﷺдан шунга ўхшашини ривоят қилди. Абу Муҳаммад айтди: Агар у суюқ бўлса, тўкиб юборилади.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، حَدَّثَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ ، حَدَّثَنَا حُصَيْنٌ الْحِمْيَرِيُّ ، أَخْبَرَنِي أَبُو سَعْدٍ الْخَيْرُ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ أَكَلَ، فَلْيَتَخَلَّلْ، فَمَا تَخَلَّلَ، فَلْيَلْفِظْهُ، وَمَا لَاكَ بِلِسَانِهِ، فَلْيَبْتَلِعْ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim yesa, tishlarining orasini kovlasin; kovlab chiqargan narsasini tashlab yuborsin, tili bilan olgan narsasini esa yutsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким еса, тишларининг орасини ковласин; ковлаб чиқарган нарсасини ташлаб юборсин, тили билан олган нарсасини эса ютсин», дедилар.