حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ وَهُوَ جَدُّ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَوَضَّأُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ نَعَمْ ‏.‏ فَدَعَا بِوَضُوءٍ فَأَفْرَغَ عَلَى يَدِهِ فَغَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ تَمَضْمَضَ وَاسْتَنْثَرَ ثَلاَثًا ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ ‏.‏

Amr ibn Yahyo al-Moziniy otasidan rivoyat qiladi: U (otasi) Abdulloh ibn Zayd ibn Osim — u Amr ibn Yahyo al-Mozinining bobosidir — ga: «Menga Rasululloh ﷺ ning qanday tahorat olganlarini koʻrsata olasizmi?» — dedi. Abdulloh ibn Zayd: «Ha», — dedi. Soʻng u tahorat (suvi) soʻrab, qoʻllariga (suv) quydi va qoʻllarini yuvdi; soʻng uch marta ogʻzini chaydi va burnini qoqdi; soʻng yuzini uch marta yuvdi; soʻng qoʻllarini tirsaklarigacha ikki martadan yuvdi; soʻng boshini ikki qoʻli bilan mash qildi — ularni (boshining) old va orqasiga yurgizdi: boshining old (tomoni)dan boshlab, ikkalasini ensasigacha olib bordi, soʻng boshlagan joyiga qaytarib keltirdi; soʻng oyoqlarini yuvdi.Амр ибн Яҳё ал-Мозиний отасидан ривоят қилади: У (отаси) Абдуллоҳ ибн Зайд ибн Осим — у Амр ибн Яҳё ал-Мозинининг бобосидир — га: «Менга Расулуллоҳ ﷺ нинг қандай таҳорат олганларини кўрсата оласизми?» — деди. Абдуллоҳ ибн Зайд: «Ҳа», — деди. Сўнг у таҳорат (суви) сўраб, қўлларига (сув) қуйди ва қўлларини ювди; сўнг уч марта оғзини чайди ва бурнини қоқди; сўнг юзини уч марта ювди; сўнг қўлларини тирсакларигача икки мартадан ювди; сўнг бошини икки қўли билан маш қилди — уларни (бошининг) олд ва орқасига юргизди: бошининг олд (томони)дан бошлаб, иккаласини энсасигача олиб борди, сўнг бошлаган жойига қайтариб келтирди; сўнг оёқларини ювди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِذَا تَوَضَّأَ أَحَدُكُمْ فَلْيَجْعَلْ فِي أَنْفِهِ مَاءً ثُمَّ لِيَنْثِرْ وَمَنِ اسْتَجْمَرَ فَلْيُوتِرْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz tahorat olganda, burniga suv tortsin, soʻng uni qoqib chiqarsin», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз таҳорат олганда, бурнига сув тортсин, сўнг уни қоқиб чиқарсин», — дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَنْ تَوَضَّأَ فَلْيَسْتَنْثِرْ وَمَنِ اسْتَجْمَرَ فَلْيُوتِرْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim tahorat olsa, burnini qoqsin; kim (tosh bilan) tozalansa, toq qilsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таҳорат олса, бурнини қоқсин; ким (тош билан) тозаланса, тоқ қилсин», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ، قَدْ دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ مَاتَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ فَدَعَا بِوَضُوءٍ فَقَالَتْ لَهُ عَائِشَةُ يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ أَسْبِغِ الْوُضُوءَ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ وَيْلٌ لِلأَعْقَابِ مِنَ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abdurrahmon ibn Abu Bakr Saʼd ibn Abu Vaqqos vafot etgan kuni Nabiy ﷺ ning zavjalari Oishaning huzuriga kirib, tahorat suvini soʻradi. Shunda Oisha (roziyallohu anho) unga: «Ey Abdurrahmon, tahoratni mukammal (batamom) olgin, chunki men Rasululloh ﷺ ning: ‹Oʻtdan (kuygan) tovonlarga voy boʻlsin!› deb aytganlarini eshitganman», dedi.Моликка етиб келишича, Абдурраҳмон ибн Абу Бакр Саъд ибн Абу Ваққос вафот этган куни Набий ﷺ нинг завжалари Оишанинг ҳузурига кириб, таҳорат сувини сўради. Шунда Оиша (розияллоҳу анҳо) унга: «Эй Абдурраҳмон, таҳоратни мукаммал (батамом) олгин, чунки мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹Ўтдан (куйган) товонларга вой бўлсин!› деб айтганларини эшитганман», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ طَحْلاَءَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَاهُ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، يَتَوَضَّأُ بِالْمَاءِ لِمَا تَحْتَ إِزَارِهِ ‏.‏ قَالَ يَحْيَى سُئِلَ مَالِكٌ عَنْ رَجُلٍ تَوَضَّأَ فَنَسِيَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ قَبْلَ أَنْ يَتَمَضْمَضَ أَوْ غَسَلَ ذِرَاعَيْهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَ وَجْهَهُ فَقَالَ أَمَّا الَّذِي غَسَلَ وَجْهَهُ قَبْلَ أَنْ يَتَمَضْمَضَ فَلْيُمَضْمِضْ وَلاَ يُعِدْ غَسْلَ وَجْهِهِ وَأَمَّا الَّذِي غَسَلَ ذِرَاعَيْهِ قَبْلَ وَجْهِهِ فَلْيَغْسِلْ وَجْهَهُ ثُمَّ لِيُعِدْ غَسْلَ ذِرَاعَيْهِ حَتَّى يَكُونَ غَسْلُهُمَا بَعْدَ وَجْهِهِ إِذَا كَانَ ذَلِكَ فِي مَكَانِهِ أَوْ بِحَضْرَةِ ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ يَحْيَى وَسُئِلَ مَالِكٌ عَنْ رَجُلٍ نَسِيَ أَنْ يَتَمَضْمَضَ وَيَسْتَنْثِرَ حَتَّى صَلَّى قَالَ لَيْسَ عَلَيْهِ أَنْ يُعِيدَ صَلاَتَهُ وَلْيُمَضْمِضْ وَيَسْتَنْثِرْ مَا يَسْتَقْبِلُ إِنْ كَانَ يُرِيدُ أَنْ يُصَلِّيَ ‏.‏

Usmon ibn Abdurrahmonning otasi unga hikoya qilishicha, u Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu)ni izorining ostidagi joyni suv bilan yuvayotganini eshitgan. Yahyo aytdi: Molikdan tahorat olayotib unutgani sabab, ogʻzini chayishdan avval yuzini yuvgan yoki yuzini yuvishdan avval bilaklarini yuvgan kishi haqida soʻraldi. U aytdi: «Ogʻzini chayishdan avval yuzini yuvgan kishi ogʻzini chaysin va yuzini yuvishni qaytarmasin; yuzidan avval bilaklarini yuvgan kishi esa yuzini yuvsin, soʻng bilaklarini yuvishni qaytarsin — toki ularni yuzidan keyin yuvgan boʻlsin — agar bu oʻsha joyda yoki oʻsha yaqin atrofda boʻlsa». Yahyo aytdi: Molikdan ogʻzini chayish va burniga suv tortishni unutib, namoz oʻqib yuborgan kishi haqida soʻraldi. U aytdi: «Unga namozini qayta oʻqish lozim emas, lekin agar (yana) namoz oʻqimoqchi boʻlsa, keyingi safar ogʻzini chaysin va burniga suv tortsin».Усмон ибн Абдурраҳмоннинг отаси унга ҳикоя қилишича, у Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу)ни изорининг остидаги жойни сув билан юваётганини эшитган. Яҳё айтди: Моликдан таҳорат олаётиб унутгани сабаб, оғзини чайишдан аввал юзини ювган ёки юзини ювишдан аввал билакларини ювган киши ҳақида сўралди. У айтди: «Оғзини чайишдан аввал юзини ювган киши оғзини чайсин ва юзини ювишни қайтармасин; юзидан аввал билакларини ювган киши эса юзини ювсин, сўнг билакларини ювишни қайтарсин — токи уларни юзидан кейин ювган бўлсин — агар бу ўша жойда ёки ўша яқин атрофда бўлса». Яҳё айтди: Моликдан оғзини чайиш ва бурнига сув тортишни унутиб, намоз ўқиб юборган киши ҳақида сўралди. У айтди: «Унга намозини қайта ўқиш лозим эмас, лекин агар (яна) намоз ўқимоқчи бўлса, кейинги сафар оғзини чайсин ва бурнига сув тортсин».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ نَوْمِهِ فَلْيَغْسِلْ يَدَهُ قَبْلَ أَنْ يُدْخِلَهَا فِي وَضُوئِهِ فَإِنَّ أَحَدَكُمْ لاَ يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Birortangiz uyqudan uygʻonsa, qoʻlini tahorat suviga solishdan avval yuvsin, chunki birortangiz qoʻli qayerda tunaganini bilmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирортангиз уйқудан уйғонса, қўлини таҳорат сувига солишдан аввал ювсин, чунки бирортангиз қўли қаерда тунаганини билмайди», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، قَالَ إِذَا نَامَ أَحَدُكُمْ مُضْطَجِعًا فَلْيَتَوَضَّأْ ‏.‏

Zayd ibn Aslam (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu): «Birortangiz yonboshlab (yotib) uxlasa, tahorat olsin», dedi.Зайд ибн Аслам (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу): «Бирортангиз ёнбошлаб (ётиб) ухласа, таҳорат олсин», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، أَنَّ تَفْسِيرَ، هَذِهِ الآيَةِ ‏{‏يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاَةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ‏}‏ أَنَّ ذَلِكَ إِذَا قُمْتُمْ مِنَ الْمَضَاجِعِ ‏.‏ يَعْنِي النَّوْمَ ‏.‏ قَالَ يَحْيَى قَالَ مَالِكٌ الأَمْرُ عِنْدَنَا أَنَّهُ لاَ يَتَوَضَّأُ مِنْ رُعَافٍ وَلاَ مِنْ دَمٍ وَلاَ مِنْ قَيْحٍ يَسِيلُ مِنَ الْجَسَدِ وَلاَ يَتَوَضَّأُ إِلاَّ مِنْ حَدَثٍ يَخْرُجُ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ دُبُرٍ أَوْ نَوْمٍ ‏.‏

Zayd ibn Aslam (rahimahulloh)dan rivoyat qilinishicha, ushbu oyatning: {Ey imon keltirganlar! Namozga turganingizda, yuzlaringizni va qoʻllaringizni tirsaklargacha yuvinglar, boshlaringizni silanglar va oyoqlaringizni toʻpiqlargacha (yuvinglar)} (Moida 6) tafsiri — bu ‹yotoqlaringizdan turganingizda›, yaʼni uyqudan (turganingizda) degani. Yahyo aytdi: Molik aytdi: «Bizning nazdimizda ish shundayki, kishi burundan qon ketgani uchun ham, (boshqa) qon uchun ham, tanadan oqib chiqadigan yiring uchun ham tahorat olmaydi; faqat old yoki orqa (avrat)dan chiqadigan hadas uchun yoki uyqu uchun tahorat oladi».Зайд ибн Аслам (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинишича, ушбу оятнинг: {Эй имон келтирганлар! Намозга турганингизда, юзларингизни ва қўлларингизни тирсакларгача ювинглар, бошларингизни силанглар ва оёқларингизни тўпиқларгача (ювинглар)} (Моида 6) тафсири — бу ‹ётоқларингиздан турганингизда›, яъни уйқудан (турганингизда) дегани. Яҳё айтди: Молик айтди: «Бизнинг наздимизда иш шундайки, киши бурундан қон кетгани учун ҳам, (бошқа) қон учун ҳам, танадан оқиб чиқадиган йиринг учун ҳам таҳорат олмайди; фақат олд ёки орқа (аврат)дан чиқадиган ҳадас учун ёки уйқу учун таҳорат олади».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، كَانَ يَنَامُ جَالِسًا ثُمَّ يُصَلِّي وَلاَ يَتَوَضَّأُ ‏.‏

Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinishicha, Ibn Umar (roziyallohu anhumo) oʻtirgan holida uxlar, soʻng tahorat olmasdan namoz oʻqirdi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинишича, Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ўтирган ҳолида ухлар, сўнг таҳорат олмасдан намоз ўқирди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ سَلَمَةَ، - مِنْ آلِ بَنِي الأَزْرَقِ - عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، - وَهُوَ مِنْ بَنِي عَبْدِ الدَّارِ - أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَرْكَبُ الْبَحْرَ وَنَحْمِلُ مَعَنَا الْقَلِيلَ مِنَ الْمَاءِ فَإِنْ تَوَضَّأْنَا بِهِ عَطِشْنَا أَفَنَتَوَضَّأُ بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ الْحِلُّ مَيْتَتُهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) shunday derdi: Bir kishi Rasululloh ﷺ ning oldilariga kelib: «Ey Rasululloh, biz dengizda suzamiz va oʻzimiz bilan ozgina suv olib chiqamiz. Agar u bilan tahorat olsak, chanqab qolamiz. U (dengiz suvi) bilan tahorat olaveraylikmi?» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uning suvi — pok, oʻligi — haloldir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) шундай дерди: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига келиб: «Эй Расулуллоҳ, биз денгизда сузамиз ва ўзимиз билан озгина сув олиб чиқамиз. Агар у билан таҳорат олсак, чанқаб қоламиз. У (денгиз суви) билан таҳорат олаверайликми?» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг суви — пок, ўлиги — ҳалолдир», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ حُمَيْدَةَ بِنْتِ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ فَرْوَةَ، عَنْ خَالَتِهَا، كَبْشَةَ بِنْتِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ - وَكَانَتْ تَحْتَ ابْنِ أَبِي قَتَادَةَ الأَنْصَارِيِّ - أَنَّهَا أَخْبَرَتْهَا أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ دَخَلَ عَلَيْهَا فَسَكَبَتْ لَهُ وَضُوءًا فَجَاءَتْ هِرَّةٌ لِتَشْرَبَ مِنْهُ فَأَصْغَى لَهَا الإِنَاءَ حَتَّى شَرِبَتْ قَالَتْ كَبْشَةُ فَرَآنِي أَنْظُرُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَتَعْجَبِينَ يَا ابْنَةَ أَخِي قَالَتْ فَقُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِنَّهَا لَيْسَتْ بِنَجَسٍ إِنَّمَا هِيَ مِنَ الطَّوَّافِينَ عَلَيْكُمْ أَوِ الطَّوَّافَاتِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda al-Ansoriy (roziyallohu anhu)ning oʻgʻlining xotini boʻlmish Kabsha bint Kaʼb ibn Molik xabar berishicha, bir kuni Abu Qatoda uning huzuriga kirdi, u esa unga tahorat suvi quyib berdi. Shunda bir mushuk kelib undan ichmoqchi boʻldi, u (Abu Qatoda) idishni unga egib, mushuk ichib boʻlguncha (ushlab turdi). Kabsha aytdi: «U meni oʻziga qarab turganimni koʻrib: ‹Ajablanyapsanmi, ey aka qizi?› dedi. Men: ‹Ha›, dedim. Shunda u: ‹Rasululloh ﷺ: «U (mushuk) najas emas, u sizning atrofingizda aylanib yuruvchilardan — erkagi yoki urgʻochisidandir», dedilar›, dedi».Абу Қатода ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)нинг ўғлининг хотини бўлмиш Кабша бинт Каъб ибн Молик хабар беришича, бир куни Абу Қатода унинг ҳузурига кирди, у эса унга таҳорат суви қуйиб берди. Шунда бир мушук келиб ундан ичмоқчи бўлди, у (Абу Қатода) идишни унга эгиб, мушук ичиб бўлгунча (ушлаб турди). Кабша айтди: «У мени ўзига қараб турганимни кўриб: ‹Ажабланяпсанми, эй ака қизи?› деди. Мен: ‹Ҳа›, дедим. Шунда у: ‹Расулуллоҳ ﷺ: «У (мушук) нажас эмас, у сизнинг атрофингизда айланиб юрувчилардан — эркаги ёки урғочисидандир», дедилар›, деди».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَاطِبٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، خَرَجَ فِي رَكْبٍ فِيهِمْ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ حَتَّى وَرَدُوا حَوْضًا فَقَالَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ لِصَاحِبِ الْحَوْضِ يَا صَاحِبَ الْحَوْضِ هَلْ تَرِدُ حَوْضَكَ السِّبَاعُ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ يَا صَاحِبَ الْحَوْضِ لاَ تُخْبِرْنَا فَإِنَّا نَرِدُ عَلَى السِّبَاعِ وَتَرِدُ عَلَيْنَا ‏.‏

Yahyo ibn Abdurrahmon ibn Hotib (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu) bir guruh otliqlar bilan yoʻlga chiqdi, ular orasida Amr ibn Os ham bor edi. Ular bir hovuz (suv joyi) oldiga kelishdi. Amr ibn Os hovuz egasiga: «Ey hovuz egasi, hovuzingga yirtqich hayvonlar keladimi?» dedi. Shunda Umar ibn Xattob: «Ey hovuz egasi, bizga xabar berma, chunki biz yirtqichlardan keyin (suvga) kelamiz, ular ham bizdan keyin keladi», dedi.Яҳё ибн Абдурраҳмон ибн Ҳотиб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу) бир гуруҳ отлиқлар билан йўлга чиқди, улар орасида Амр ибн Ос ҳам бор эди. Улар бир ҳовуз (сув жойи) олдига келишди. Амр ибн Ос ҳовуз эгасига: «Эй ҳовуз эгаси, ҳовузингга йиртқич ҳайвонлар келадими?» деди. Шунда Умар ибн Хаттоб: «Эй ҳовуз эгаси, бизга хабар берма, чунки биз йиртқичлардан кейин (сувга) келамиз, улар ҳам биздан кейин келади», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ إِنْ كَانَ الرِّجَالُ وَالنِّسَاءُ فِي زَمَانِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيَتَوَضَّئُونَ جَمِيعًا ‏.‏

Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday derdi: «Rasululloh ﷺ zamonida erkaklar va ayollar birgalikda (bir idishdan) tahorat olardilar».Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай дерди: «Расулуллоҳ ﷺ замонида эркаклар ва аёллар биргаликда (бир идишдан) таҳорат олардилар».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أُمِّ وَلَدٍ، لإِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ أَنَّهَا سَأَلَتْ أُمَّ سَلَمَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ إِنِّي امْرَأَةٌ أُطِيلُ ذَيْلِي وَأَمْشِي فِي الْمَكَانِ الْقَذِرِ قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ يُطَهِّرُهُ مَا بَعْدَهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibrohim ibn Abdurrahmon ibn Avfning umm valadi (kaniz-onasi) Nabiy ﷺ ning zavjalari Umm Salamadan soʻrab: «Men etagimni uzun qiladigan (uzun koʻylak kiyadigan) ayolman va (baʼzan) iflos joydan yuraman», dedi. Umm Salama (roziyallohu anho): «Rasululloh ﷺ: ‹Undan keyingi (toza joy) uni poklaydi›, dedilar», dedi.Иброҳим ибн Абдурраҳмон ибн Авфнинг умм валади (каниз-онаси) Набий ﷺ нинг завжалари Умм Саламадан сўраб: «Мен этагимни узун қиладиган (узун кўйлак киядиган) аёлман ва (баъзан) ифлос жойдан юраман», деди. Умм Салама (розияллоҳу анҳо): «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ундан кейинги (тоза жой) уни поклайди›, дедилар», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ رَأَى رَبِيعَةَ بْنَ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ يَقْلِسُ مِرَارًا وَهُوَ فِي الْمَسْجِدِ فَلاَ يَنْصَرِفُ وَلاَ يَتَوَضَّأُ حَتَّى يُصَلِّيَ ‏.‏ قَالَ يَحْيَى وَسُئِلَ مَالِكٌ عَنْ رَجُلٍ قَلَسَ طَعَامًا هَلْ عَلَيْهِ وُضُوءٌ فَقَالَ لَيْسَ عَلَيْهِ وُضُوءٌ وَلْيَتَمَضْمَضْ مِنْ ذَلِكَ وَلْيَغْسِلْ فَاهُ ‏.‏

Molik rivoyat qilishicha, u Robiʼa ibn Abu Abdurrahmonning masjidda boʻlgan holida bir necha marta qusganini, biroq (masjiddan) chiqib ketmay va tahorat olmay, namozini oʻqiganini koʻrdi. Yahyo aytdi: Molikdan taomni qusgan kishi haqida — unga tahorat (vojib) boʻladimi, deb soʻralganda, u: «Unga tahorat (vojib) boʻlmaydi, lekin u shundan (soʻng) ogʻzini chayqasin va ogʻzini yuvsin», dedi.Молик ривоят қилишича, у Робиъа ибн Абу Абдурраҳмоннинг масжидда бўлган ҳолида бир неча марта қусганини, бироқ (масжиддан) чиқиб кетмай ва таҳорат олмай, намозини ўқиганини кўрди. Яҳё айтди: Моликдан таомни қусган киши ҳақида — унга таҳорат (вожиб) бўладими, деб сўралганда, у: «Унга таҳорат (вожиб) бўлмайди, лекин у шундан (сўнг) оғзини чайқасин ва оғзини ювсин», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، حَنَّطَ ابْنًا لِسَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ وَحَمَلَهُ ثُمَّ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ ‏.‏ قَالَ يَحْيَى وَسُئِلَ مَالِكٌ هَلْ فِي الْقَىْءِ وُضُوءٌ قَالَ لاَ وَلَكِنْ لِيَتَمَضْمَضْ مِنْ ذَلِكَ وَلْيَغْسِلْ فَاهُ وَلَيْسَ عَلَيْهِ وُضُوءٌ ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) Said ibn Zaydning bir oʻgʻlini hanut (xushbuʼy modda) bilan tayyorlab, uni koʻtardi, soʻng masjidga kirib, tahorat olmay namoz oʻqidi. Yahyo aytdi: Molikdan qusuqda tahorat (vojib) boʻladimi, deb soʻralganda, u: «Yoʻq, lekin shundan (soʻng) ogʻzini chayqasin va ogʻzini yuvsin, unga tahorat (vojib) boʻlmaydi», dedi.Нофеъдан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Саид ибн Зайднинг бир ўғлини ҳанут (хушбуъй модда) билан тайёрлаб, уни кўтарди, сўнг масжидга кириб, таҳорат олмай намоз ўқиди. Яҳё айтди: Моликдан қусуқда таҳорат (вожиб) бўладими, деб сўралганда, у: «Йўқ, лекин шундан (сўнг) оғзини чайқасин ва оғзини ювсин, унга таҳорат (вожиб) бўлмайди», деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، ‏.‏ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَكَلَ كَتِفَ شَاةٍ ثُمَّ صَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ ‏.‏

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (pishgan) qoʻy goʻshtidan, kurak (joyi)dan bir boʻlak yedilar va tahoratni qaytarmay namoz oʻqidilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (пишган) қўй гўштидан, курак (жойи)дан бир бўлак едилар ва таҳоратни қайтармай намоз ўқидилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، مَوْلَى بَنِي حَارِثَةَ عَنْ سُوَيْدِ بْنِ النُّعْمَانِ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، خَرَجَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ خَيْبَرَ حَتَّى إِذَا كَانُوا بِالصَّهْبَاءِ - وَهِيَ مِنْ أَدْنَى خَيْبَرَ - نَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ دَعَا بِالأَزْوَادِ فَلَمْ يُؤْتَ إِلاَّ بِالسَّوِيقِ فَأَمَرَ بِهِ فَثُرِّيَ فَأَكَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَكَلْنَا ثُمَّ قَامَ إِلَى الْمَغْرِبِ فَمَضْمَضَ وَمَضْمَضْنَا ثُمَّ صَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ ‏.‏

Suvayd ibn Nuʼmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Xaybar (gʻazoti) yilida Rasululloh ﷺ bilan birga (safarga) chiqdi. Ular Xaybarga yaqin joy boʻlmish as-Sahboga yetganlarida, Rasululloh ﷺ tushib, asr namozini oʻqidilar. Soʻng oziq-ovqat soʻradilar, ammo faqat saviq (qovurilgan arpa uni)dan boshqa narsa keltirilmadi. U zot uni (suvda) hoʻllashni buyurdilar. Rasululloh ﷺ (undan) yedilar, biz ham yedik. Soʻng u zot shom namoziga turib, ogʻizlarini chayqadilar, biz ham chayqadik. Keyin u zot tahorat olmay namoz oʻqidilar.Сувайд ибн Нуъмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Хайбар (ғазоти) йилида Расулуллоҳ ﷺ билан бирга (сафарга) чиқди. Улар Хайбарга яқин жой бўлмиш ас-Саҳбога етганларида, Расулуллоҳ ﷺ тушиб, аср намозини ўқидилар. Сўнг озиқ-овқат сўрадилар, аммо фақат савиқ (қовурилган арпа уни)дан бошқа нарса келтирилмади. У зот уни (сувда) ҳўллашни буюрдилар. Расулуллоҳ ﷺ (ундан) едилар, биз ҳам едик. Сўнг у зот шом намозига туриб, оғизларини чайқадилар, биз ҳам чайқадик. Кейин у зот таҳорат олмай намоз ўқидилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، وَعَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ، أَنَّهُمَا أَخْبَرَاهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيِّ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْهُدَيْرِ، أَنَّهُ تَعَشَّى مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ ثُمَّ صَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ ‏.‏

Robiʼa ibn Abdulloh ibn Hudayr (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) bilan birga kechki taom yedi, soʻng Umar tahorat olmay namoz oʻqidi.Робиъа ибн Абдуллоҳ ибн Ҳудайр (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) билан бирга кечки таом еди, сўнг Умар таҳорат олмай намоз ўқиди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ سَعِيدٍ الْمَازِنِيِّ، عَنْ أَبَانَ بْنِ عُثْمَانَ، أَنَّ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ، أَكَلَ خُبْزًا وَلَحْمًا ثُمَّ مَضْمَضَ وَغَسَلَ يَدَيْهِ وَمَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ ثُمَّ صَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ ‏.‏

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u non va goʻsht yedi, soʻng ogʻzini chayqadi, qoʻllarini yuvib, ular bilan yuzini artdi, keyin tahorat olmay namoz oʻqidi.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у нон ва гўшт еди, сўнг оғзини чайқади, қўлларини ювиб, улар билан юзини артди, кейин таҳорат олмай намоз ўқиди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ، وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، كَانَا لاَ يَتَوَضَّآنِ مِمَّا مَسَّتِ النَّارُ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) va Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) olovda pishirilgan narsani yeganlaridan (soʻng) tahorat olmas edilar.Моликка етиб келишича, Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) ва Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) оловда пиширилган нарсани еганларидан (сўнг) таҳорат олмас эдилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّهُ سَأَلَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنِ الرَّجُلِ، يَتَوَضَّأُ لِلصَّلاَةِ ثُمَّ يُصِيبُ طَعَامًا قَدْ مَسَّتْهُ النَّارُ أَيَتَوَضَأُ قَالَ رَأَيْتُ أَبِي يَفْعَلُ ذَلِكَ وَلاَ يَتَوَضَّأُ ‏.‏

Yahyo ibn Said (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Abdulloh ibn Omir ibn Robiʼadan namoz uchun tahorat olib, soʻng olovda pishirilgan taomni yegan kishi (yana) tahorat oladimi, deb soʻradi. U: «Otamning shunday qilib, tahorat olmaganini koʻrganman», dedi.Яҳё ибн Саид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Абдуллоҳ ибн Омир ибн Робиъадан намоз учун таҳорат олиб, сўнг оловда пиширилган таомни еган киши (яна) таҳорат оладими, деб сўради. У: «Отамнинг шундай қилиб, таҳорат олмаганини кўрганман», деди.

وَحَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي نُعَيْمٍ، وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيَّ، يَقُولُ رَأَيْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ أَكَلَ لَحْمًا ثُمَّ صَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u: «Men Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu) goʻsht yeb, soʻng tahorat olmay namoz oʻqiganini koʻrdim», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у: «Мен Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу) гўшт еб, сўнг таҳорат олмай намоз ўқиганини кўрдим», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دُعِيَ لِطَعَامٍ فَقُرِّبَ إِلَيْهِ خُبْزٌ وَلَحْمٌ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ تَوَضَّأَ وَصَلَّى ثُمَّ أُتِيَ بِفَضْلِ ذَلِكَ الطَّعَامِ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ صَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ ‏.‏

Muhammad ibn Munkadir (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ taomga chaqirildilar. U zotning oldilariga non va goʻsht keltirildi, u zot undan yeb, soʻng tahorat olib namoz oʻqidilar. Keyin oʻsha taomning qolganidan keltirilganda, undan (yana) yeb, tahorat olmay namoz oʻqidilar.Муҳаммад ибн Мункадир (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ таомга чақирилдилар. У зотнинг олдиларига нон ва гўшт келтирилди, у зот ундан еб, сўнг таҳорат олиб намоз ўқидилар. Кейин ўша таомнинг қолганидан келтирилганда, ундан (яна) еб, таҳорат олмай намоз ўқидилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدٍ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، قَدِمَ مِنَ الْعِرَاقِ فَدَخَلَ عَلَيْهِ أَبُو طَلْحَةَ وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ فَقَرَّبَ لَهُمَا طَعَامًا قَدْ مَسَّتْهُ النَّارُ فَأَكَلُوا مِنْهُ فَقَامَ أَنَسٌ فَتَوَضَّأَ فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ مَا هَذَا يَا أَنَسُ أَعِرَاقِيَّةٌ فَقَالَ أَنَسٌ لَيْتَنِي لَمْ أَفْعَلْ ‏.‏ وَقَامَ أَبُو طَلْحَةَ وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ فَصَلَّيَا وَلَمْ يَتَوَضَّآ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Zayd al-Ansoriy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) Iroqdan kelganida, uning oldiga Abu Talha va Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhumo) kirishdi. U ularga olovda pishirilgan taomni keltirdi, ular undan yedilar. Soʻng Anas turib tahorat oldi. Abu Talha va Ubay ibn Kaʼb: «Bu nima, ey Anas? Iroqcha (odat)mi?» dedilar. Anas: «Qani endi buni qilmasam edi!» dedi. Abu Talha va Ubay ibn Kaʼb esa turib, tahorat olmay namoz oʻqidilar.Абдурраҳмон ибн Зайд ал-Ансорий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) Ироқдан келганида, унинг олдига Абу Талҳа ва Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳумо) киришди. У уларга оловда пиширилган таомни келтирди, улар ундан едилар. Сўнг Анас туриб таҳорат олди. Абу Талҳа ва Убай ибн Каъб: «Бу нима, эй Анас? Ироқча (одат)ми?» дедилар. Анас: «Қани энди буни қилмасам эди!» деди. Абу Талҳа ва Убай ибн Каъб эса туриб, таҳорат олмай намоз ўқидилар.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُئِلَ عَنْ الاِسْتِطَابَةِ فَقَالَ ‏ "‏ أَوَلاَ يَجِدُ أَحَدُكُمْ ثَلاَثَةَ أَحْجَارٍ ‏"‏ ‏.‏

Urva (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺdan (hojatdan soʻng) tozalanish haqida soʻralganda, u zot: «Sizlardan biringiz uchta tosh topa olmaydimi?» dedilar.Урва (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺдан (ҳожатдан сўнг) тозаланиш ҳақида сўралганда, у зот: «Сизлардан бирингиз учта тош топа олмайдими?» дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ إِلَى الْمَقْبُرَةِ فَقَالَ ‏"‏ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ دَارَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِكُمْ لاَحِقُونَ وَدِدْتُ أَنِّي قَدْ رَأَيْتُ إِخْوَانَنَا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَسْنَا بِإِخْوَانِكَ قَالَ ‏"‏ بَلْ أَنْتُمْ أَصْحَابِي وَإِخْوَانُنَا الَّذِينَ لَمْ يَأْتُوا بَعْدُ وَأَنَا فَرَطُهُمْ عَلَى الْحَوْضِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ تَعْرِفُ مَنْ يَأْتِي بَعْدَكَ مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ ‏"‏ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ لِرَجُلٍ خَيْلٌ غُرٌّ مُحَجَّلَةٌ فِي خَيْلٍ دُهْمٍ بُهْمٍ أَلاَ يَعْرِفُ خَيْلَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّهُمْ يَأْتُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ غُرًّا مُحَجَّلِينَ مِنَ الْوُضُوءِ وَأَنَا فَرَطُهُمْ عَلَى الْحَوْضِ فَلاَ يُذَادَنَّ رِجَالٌ عَنْ حَوْضِي كَمَا يُذَادُ الْبَعِيرُ الضَّالُّ أُنَادِيهِمْ أَلاَ هَلُمَّ أَلاَ هَلُمَّ أَلاَ هَلُمَّ فَيُقَالُ إِنَّهُمْ قَدْ بَدَّلُوا بَعْدَكَ فَأَقُولُ فَسُحْقًا فَسُحْقًا فَسُحْقًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ qabristonga chiqib: «Assalomu alaykum, ey moʻmin qavmning diyori! Alloh xohlasa, biz ham sizlarga qoʻshiluvchimiz. Birodarlarimizni koʻrishni juda istardim!» dedilar. Yonlaridagilar: «Yo Rasululloh, biz sizning birodarlaringiz emasmizmi?» dedilar. U zot: «Yoʻq, sizlar mening sahobalarimsiz. Birodarlarimiz esa hali kelmagan (keyingi) kishilardir, men ular uchun Havzda (kutib) turaman», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, ummatingizdan keyin keladiganlarni qanday tanaysiz?» dedilar. U zot: «Aytingchi, bir kishining qop-qora otlar orasida peshanasi va oyoqlari oq boʻlgan otlari boʻlsa, u oʻz otlarini tanimaydimi?» dedilar. Ular: «Albatta (tanaydi), yo Rasululloh», dedilar. U zot: «Ana shunday, ular Qiyomat kunida tahorat (asari)dan peshanalari, qoʻl-oyoqlari oppoq nurli holda keladilar, men esa ular uchun Havzda (kutib) turaman. (Oʻsha kuni) bir qancha kishilar Havzimdan xuddi adashgan tuya haydalgandek haydaladilar. Men ularni: ‹Beri kelinglar! Beri kelinglar! Beri kelinglar!› deb chaqiraman. Shunda: ‹Ular sizdan keyin (dinni) oʻzgartirdilar›, deyiladi. Men esa: ‹Undoq boʻlsa, yiroq boʻlsin, yiroq boʻlsin, yiroq boʻlsin!› deyman», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ қабристонга чиқиб: «Ассалому алайкум, эй мўмин қавмнинг диёри! Аллоҳ хоҳласа, биз ҳам сизларга қўшилувчимиз. Биродарларимизни кўришни жуда истардим!» дедилар. Ёнларидагилар: «Ё Расулуллоҳ, биз сизнинг биродарларингиз эмасмизми?» дедилар. У зот: «Йўқ, сизлар менинг саҳобаларимсиз. Биродарларимиз эса ҳали келмаган (кейинги) кишилардир, мен улар учун Ҳавзда (кутиб) тураман», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, умматингиздан кейин келадиганларни қандай танайсиз?» дедилар. У зот: «Айтингчи, бир кишининг қоп-қора отлар орасида пешанаси ва оёқлари оқ бўлган отлари бўлса, у ўз отларини танимайдими?» дедилар. Улар: «Албатта (танайди), ё Расулуллоҳ», дедилар. У зот: «Ана шундай, улар Қиёмат кунида таҳорат (асари)дан пешаналари, қўл-оёқлари оппоқ нурли ҳолда келадилар, мен эса улар учун Ҳавзда (кутиб) тураман. (Ўша куни) бир қанча кишилар Ҳавзимдан худди адашган туя ҳайдалгандек ҳайдаладилар. Мен уларни: ‹Бери келинглар! Бери келинглар! Бери келинглар!› деб чақираман. Шунда: ‹Улар сиздан кейин (динни) ўзгартирдилар›, дейилади. Мен эса: ‹Ундоқ бўлса, йироқ бўлсин, йироқ бўлсин, йироқ бўлсин!› дейман», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حُمْرَانَ، مَوْلَى عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ أَنَّ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ، جَلَسَ عَلَى الْمَقَاعِدِ فَجَاءَ الْمُؤَذِّنُ فَآذَنَهُ بِصَلاَةِ الْعَصْرِ فَدَعَا بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ قَالَ وَاللَّهِ لأُحَدِّثَنَّكُمْ حَدِيثًا لَوْلاَ أَنَّهُ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا حَدَّثْتُكُمُوهُ ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ مَا مِنِ امْرِئٍ يَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ وُضُوءَهُ ثُمَّ يُصَلِّي الصَّلاَةَ إِلاَّ غُفِرَ لَهُ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الصَّلاَةِ الأُخْرَى حَتَّى يُصَلِّيَهَا ‏"‏ ‏.‏

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)ning mavlosi Humron (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Usmon ibn Affon (bir kuni) maqʼadlarda (masjid yonidagi supalarda) oʻtirgan edi, muazzin kelib, unga asr namozining (vaqti kirgani)ni bildirdi. Shunda u suv soʻrab, tahorat oldi, keyin dedi: «Vallohi, men sizlarga bir hadis aytib beraman. Agar u Allohning Kitobida boʻlmaganida, uni sizlarga aytmagan boʻlardim». Soʻng u: «Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: ‹Qaysi bir kishi tahorat olib, uni chiroyli (mukammal) qilsa, soʻng namoz oʻqisa, u bilan keyingi namoz orasidagi (gunohlari) — u (namoz)ni oʻqiguncha — albatta kechiriladi›», dedi. Yahyo aytdi: Molik: «Menimcha, u ushbu oyatni nazarda tutgan: {Kunduzning ikki tarafida va kechaning (kunduzga yaqin) soatlarida namozni toʻkis ado et! Albatta, yaxshiliklar yomonliklarni ketkazur. Bu — eslovchilar uchun eslatmadir} (Hud 114)», dedi.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)нинг мавлоси Ҳумрон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Усмон ибн Аффон (бир куни) мақъадларда (масжид ёнидаги супаларда) ўтирган эди, муаззин келиб, унга аср намозининг (вақти киргани)ни билдирди. Шунда у сув сўраб, таҳорат олди, кейин деди: «Валлоҳи, мен сизларга бир ҳадис айтиб бераман. Агар у Аллоҳнинг Китобида бўлмаганида, уни сизларга айтмаган бўлардим». Сўнг у: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: ‹Қайси бир киши таҳорат олиб, уни чиройли (мукаммал) қилса, сўнг намоз ўқиса, у билан кейинги намоз орасидаги (гуноҳлари) — у (намоз)ни ўқигунча — албатта кечирилади›», деди. Яҳё айтди: Молик: «Менимча, у ушбу оятни назарда тутган: {Кундузнинг икки тарафида ва кечанинг (кундузга яқин) соатларида намозни тўкис адо эт! Албатта, яхшиликлар ёмонликларни кетказур. Бу — эсловчилар учун эслатмадир} (Ҳуд 114)», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ الصُّنَابِحِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُؤْمِنُ فَتَمَضْمَضَ خَرَجَتِ الْخَطَايَا مِنْ فِيهِ وَإِذَا اسْتَنْثَرَ خَرَجَتِ الْخَطَايَا مِنْ أَنْفِهِ فَإِذَا غَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتِ الْخَطَايَا مِنْ وَجْهِهِ حَتَّى تَخْرُجَ مِنْ تَحْتِ أَشْفَارِ عَيْنَيْهِ فَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتِ الْخَطَايَا مِنْ يَدَيْهِ حَتَّى تَخْرُجَ مِنْ تَحْتِ أَظْفَارِ يَدَيْهِ فَإِذَا مَسَحَ بِرَأْسِهِ خَرَجَتِ الْخَطَايَا مِنْ رَأْسِهِ حَتَّى تَخْرُجَ مِنْ أُذُنَيْهِ فَإِذَا غَسَلَ رِجْلَيْهِ خَرَجَتِ الْخَطَايَا مِنْ رِجْلَيْهِ حَتَّى تَخْرُجَ مِنْ تَحْتِ أَظْفَارِ رِجْلَيْهِ - قَالَ - ثُمَّ كَانَ مَشْيُهُ إِلَى الْمَسْجِدِ وَصَلاَتُهُ نَافِلَةً لَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh as-Sunobihiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Moʻmin banda taharat qilib ogʻzini chaysa, xatolari ogʻzidan chiqadi; burniga suv tortib chiqarsa, xatolari burnidan chiqadi; yuzini yuvsa, xatolari yuzidan, hatto ikki koʻzining kipriklari ostidan chiqadi; ikki qoʻlini yuvsa, xatolari qoʻllaridan, hatto tirnoqlari ostidan chiqadi; boshiga masih tortsa, xatolari boshidan, hatto ikki qulogʻidan chiqadi; ikki oyogʻini yuvsa, xatolari oyoqlaridan, hatto oyoq tirnoqlari ostidan chiqadi. Soʻng uning masjidga yurishi va namozi oʻzi uchun nafl boʻladi».Абдуллоҳ ас-Сунобиҳий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мўмин банда таҳарат қилиб оғзини чайса, хатолари оғзидан чиқади; бурнига сув тортиб чиқарса, хатолари бурнидан чиқади; юзини ювса, хатолари юзидан, ҳатто икки кўзининг киприклари остидан чиқади; икки қўлини ювса, хатолари қўлларидан, ҳатто тирноқлари остидан чиқади; бошига масиҳ тортса, хатолари бошидан, ҳатто икки қулоғидан чиқади; икки оёғини ювса, хатолари оёқларидан, ҳатто оёқ тирноқлари остидан чиқади. Сўнг унинг масжидга юриши ва намози ўзи учун нафл бўлади».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ - أَوِ الْمُؤْمِنُ - فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتْ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ - أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ - فَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتْ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ - أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ فَإِذَا غَسَلَ رِجْلَيْهِ خَرَجَتْ كُلُّ خَطِيئَةٍ مَشَتْهَا رِجْلاَهُ مَعَ الْمَاءِ - أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ - حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنَ الذُّنُوبِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Musulmon banda — yoki moʻmin banda — tahorat olib, yuzini yuvsa, koʻzlari bilan qaragan har bir xatosi suv bilan — yoki suvning oxirgi tomchisi bilan — yuzidan chiqib ketadi. Qoʻllarini yuvsa, qoʻllari bilan tutgan har bir xatosi suv bilan — yoki suvning oxirgi tomchisi bilan — chiqib ketadi. Oyoqlarini yuvsa, oyoqlari bilan yurgan har bir xatosi suv bilan — yoki suvning oxirgi tomchisi bilan — chiqib ketadi va u gunohlardan pok holda chiqadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмон банда — ёки мўмин банда — таҳорат олиб, юзини ювса, кўзлари билан қараган ҳар бир хатоси сув билан — ёки сувнинг охирги томчиси билан — юзидан чиқиб кетади. Қўлларини ювса, қўллари билан тутган ҳар бир хатоси сув билан — ёки сувнинг охирги томчиси билан — чиқиб кетади. Оёқларини ювса, оёқлари билан юрган ҳар бир хатоси сув билан — ёки сувнинг охирги томчиси билан — чиқиб кетади ва у гуноҳлардан пок ҳолда чиқади», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَحَانَتْ صَلاَةُ الْعَصْرِ فَالْتَمَسَ النَّاسُ وَضُوءًا فَلَمْ يَجِدُوهُ فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِوَضُوءٍ فِي إِنَاءٍ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ذَلِكَ الإِنَاءِ يَدَهُ ثُمَّ أَمَرَ النَّاسَ يَتَوَضَّئُونَ مِنْهُ - قَالَ أَنَسٌ - فَرَأَيْتُ الْمَاءَ يَنْبُعُ مِنْ تَحْتِ أَصَابِعِهِ فَتَوَضَّأَ النَّاسُ حَتَّى تَوَضَّئُوا مِنْ عِنْدِ آخِرِهِمْ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Men Rasululloh ﷺni (bir voqeada) koʻrdim: asr namozining vaqti boʻlgan edi, odamlar tahorat uchun suv qidirdilar, ammo topa olmadilar. Soʻng Rasululloh ﷺga bir idishda tahorat suvi keltirildi. Rasululloh ﷺ qoʻllarini oʻsha idishga qoʻydilar, keyin odamlarga undan tahorat olishni buyurdilar», dedi. Anas: «Men suvning u zotning barmoqlari ostidan qaynab chiqayotganini koʻrdim. Odamlar toki oxirgilarigacha (hammasi) tahorat olishdi», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Мен Расулуллоҳ ﷺни (бир воқеада) кўрдим: аср намозининг вақти бўлган эди, одамлар таҳорат учун сув қидирдилар, аммо топа олмадилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺга бир идишда таҳорат суви келтирилди. Расулуллоҳ ﷺ қўлларини ўша идишга қўйдилар, кейин одамларга ундан таҳорат олишни буюрдилар», деди. Анас: «Мен сувнинг у зотнинг бармоқлари остидан қайнаб чиқаётганини кўрдим. Одамлар токи охиргиларигача (ҳаммаси) таҳорат олишди», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نُعَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمَدَنِيِّ الْمُجْمِرِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ وُضُوءَهُ ثُمَّ خَرَجَ عَامِدًا إِلَى الصَّلاَةِ فَإِنَّهُ فِي صَلاَةٍ مَادَامَ يَعْمِدُ إِلَى الصَّلاَةِ وَإِنَّهُ يُكْتَبُ لَهُ بِإِحْدَى خُطْوَتَيْهِ حَسَنَةٌ وَيُمْحَى عَنْهُ بِالأُخْرَى سَيِّئَةٌ فَإِذَا سَمِعَ أَحَدُكُمُ الإِقَامَةَ فَلاَ يَسْعَ فَإِنَّ أَعْظَمَكُمْ أَجْرًا أَبْعَدُكُمْ دَارًا ‏.‏ قَالُوا لِمَ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ مِنْ أَجْلِ كَثْرَةِ الْخُطَا ‏.‏

Nuʼaym ibn Abdulloh al-Madaniy al-Mujmir (rahimahulloh) Abu Hurayra (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdi: «Kim tahorat olib, uni chiroyli qilsa, soʻng namozni koʻzlab (masjidga) chiqsa, u toki namozni koʻzlab borar ekan, namozda (sanaladi). Uning ikki qadamidan biriga bir yaxshilik yoziladi, boshqasi (evaziga) esa undan bir yomonlik oʻchiriladi. Sizlardan biringiz iqomani eshitsa, shoshilib yugurmasin, chunki sizlardan eng koʻp ajr oladiganingiz uyi eng uzoq boʻlganingizdir». Ular: «Nega, ey Abu Hurayra?» dedilar. U: «Qadamlarning koʻpligi sababli», dedi.Нуъайм ибн Абдуллоҳ ал-Маданий ал-Мужмир (раҳимаҳуллоҳ) Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитди: «Ким таҳорат олиб, уни чиройли қилса, сўнг намозни кўзлаб (масжидга) чиқса, у токи намозни кўзлаб борар экан, намозда (саналади). Унинг икки қадамидан бирига бир яхшилик ёзилади, бошқаси (эвазига) эса ундан бир ёмонлик ўчирилади. Сизлардан бирингиз иқомани эшитса, шошилиб югурмасин, чунки сизлардан энг кўп ажр оладиганингиз уйи энг узоқ бўлганингиздир». Улар: «Нега, эй Абу Ҳурайра?» дедилар. У: «Қадамларнинг кўплиги сабабли», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّهُ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يُسْأَلُ عَنِ الْوُضُوءِ، مِنَ الْغَائِطِ بِالْمَاءِ فَقَالَ سَعِيدٌ إِنَّمَا ذَلِكَ وُضُوءُ النِّسَاءِ ‏.‏

Yahyo ibn Said (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Said ibn Musayyabdan gʻoit (najosat)ni suv bilan yuvish (tahorati) haqida soʻralganini eshitdi. Said: «Bu — ayollarning tahoratidir», dedi.Яҳё ибн Саид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Саид ибн Мусайябдан ғоит (нажосат)ни сув билан ювиш (таҳорати) ҳақида сўралганини эшитди. Саид: «Бу — аёлларнинг таҳоратидир», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِذَا شَرِبَ الْكَلْبُ فِي إِنَاءِ أَحَدِكُمْ فَلْيَغْسِلْهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringizning idishidan it ichsa, uni yetti marta yuvsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизнинг идишидан ит ичса, уни етти марта ювсин», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ اسْتَقِيمُوا وَلَنْ تُحْصُوا وَاعْمَلُوا وَخَيْرُ أَعْمَالِكُمُ الصَّلاَةُ وَلاَ يُحَافِظُ عَلَى الْوُضُوءِ إِلاَّ مُؤْمِنٌ ‏"‏ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Rasululloh ﷺ: «Toʻgʻri (mustaqim) boʻlishga urininglar, garchi (buni toʻla) uddalay olmasangiz ham. (Yaxshi) amal qilinglar; amallaringizning eng yaxshisi — namozdir. Tahoratni faqat moʻmingina (doimiy) saqlaydi», dedilar.Моликка етиб келишича, Расулуллоҳ ﷺ: «Тўғри (мустақим) бўлишга урининглар, гарчи (буни тўла) уддалай олмасангиз ҳам. (Яхши) амал қилинглар; амалларингизнинг энг яхшиси — намоздир. Таҳоратни фақат мўмингина (доимий) сақлайди», дедилар.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَأْخُذُ الْمَاءَ بِأَصْبُعَيْهِ لأُذُنَيْهِ ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) ikki barmogʻi bilan quloqlariga suv olardi.Нофеъдан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) икки бармоғи билан қулоқларига сув оларди.

وَحَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيَّ، سُئِلَ عَنِ الْمَسْحِ، عَلَى الْعِمَامَةِ فَقَالَ لاَ حَتَّى يُمْسَحَ الشَّعْرُ بِالْمَاءِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhumo)dan salla ustidan mash tortish haqida soʻralganda, u: «Yoʻq, toki sochni suv bilan mash qilmaguncha (boʻlmaydi)», dedi.Моликка етиб келишича, Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳумо)дан салла устидан маш тортиш ҳақида сўралганда, у: «Йўқ, токи сочни сув билан маш қилмагунча (бўлмайди)», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، أَنَّ أَبَاهُ، عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ كَانَ يَنْزِعُ الْعِمَامَةَ وَيَمْسَحُ رَأْسَهُ بِالْمَاءِ ‏.‏

Hishom ibn Urva (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, uning otasi Urva ibn Zubayr sallasini yechib, boshini suv bilan mash qilardi.Ҳишом ибн Урва (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, унинг отаси Урва ибн Зубайр салласини ечиб, бошини сув билан маш қиларди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّهُ رَأَى صَفِيَّةَ بِنْتَ أَبِي عُبَيْدٍ امْرَأَةَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ تَنْزِعُ خِمَارَهَا وَتَمْسَحُ عَلَى رَأْسِهَا بِالْمَاءِ وَنَافِعٌ يَوْمَئِذٍ صَغِيرٌ ‏.‏ وَسُئِلَ مَالِكٌ عَنِ الْمَسْحِ عَلَى الْعِمَامَةِ وَالْخِمَارِ فَقَالَ لاَ يَنْبَغِي أَنْ يَمْسَحَ الرَّجُلُ وَلاَ الْمَرْأَةُ عَلَى عِمَامَةٍ وَلاَ خِمَارٍ وَلْيَمْسَحَا عَلَى رُءُوسِهِمَا ‏.‏ وَسُئِلَ مَالِكٌ عَنْ رَجُلٍ تَوَضَّأَ فَنَسِيَ أَنْ يَمْسَحَ عَلَى رَأْسِهِ حَتَّى جَفَّ وَضُوءُهُ قَالَ أَرَى أَنْ يَمْسَحَ بِرَأْسِهِ وَإِنْ كَانَ قَدْ صَلَّى أَنْ يُعِيدَ الصَّلاَةَ ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinadiki, u Abdulloh ibn Umarning xotini Safiyya bint Abu Ubaydning roʻmolini yechib, boshini suv bilan mash qilganini koʻrdi — Nofeʼ oʻsha kunlari kichkina (bola) edi. Molikdan salla va roʻmol ustidan mash tortish haqida soʻralganda, u: «Erkak ham, ayol ham salla yoki roʻmol ustidan mash tortmasligi, balki boshlariga (bevosita) mash tortishi lozim», dedi. Molikdan tahorat olib, boshiga mash tortishni unutgan va tahorat suvi qurigan kishi haqida soʻralganda, u: «Menimcha, u boshiga mash tortsin; agar (bu holda) namoz oʻqigan boʻlsa, namozni qayta oʻqisin», dedi.Нофеъдан ривоят қилинадики, у Абдуллоҳ ибн Умарнинг хотини Сафийя бинт Абу Убайднинг рўмолини ечиб, бошини сув билан маш қилганини кўрди — Нофеъ ўша кунлари кичкина (бола) эди. Моликдан салла ва рўмол устидан маш тортиш ҳақида сўралганда, у: «Эркак ҳам, аёл ҳам салла ёки рўмол устидан маш тортмаслиги, балки бошларига (бевосита) маш тортиши лозим», деди. Моликдан таҳорат олиб, бошига маш тортишни унутган ва таҳорат суви қуриган киши ҳақида сўралганда, у: «Менимча, у бошига маш тортсин; агар (бу ҳолда) намоз ўқиган бўлса, намозни қайта ўқисин», деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ زِيَادٍ، مِنْ وَلَدِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَهَبَ لِحَاجَتِهِ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ - قَالَ الْمُغِيرَةُ - فَذَهَبْتُ مَعَهُ بِمَاءٍ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَكَبْتُ عَلَيْهِ الْمَاءَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثُمَّ ذَهَبَ يُخْرِجُ يَدَيْهِ مِنْ كُمَّىْ جُبَّتِهِ فَلَمْ يَسْتَطِعْ مِنْ ضِيقِ كُمَّىِ الْجُبَّةِ فَأَخْرَجَهُمَا مِنْ تَحْتِ الْجُبَّةِ فَغَسَلَ يَدَيْهِ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ يَؤُمُّهُمْ وَقَدْ صَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الرَّكْعَةَ الَّتِي بَقِيَتْ عَلَيْهِمْ فَفَزِعَ النَّاسُ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ أَحْسَنْتُمْ ‏"‏ ‏.‏

Al-Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Tabuk gʻazoti (safari)da hojat uchun (chetga) ketdilar. Mugʻiyra aytdi: «Men u zot bilan birga suv olib bordim. Rasululloh ﷺ (hojatdan) qaytganlarida, men ustlariga suv quydim. U zot yuzlarini yuvdilar, soʻng qoʻllarini jubbalarining yengidan chiqarmoqchi boʻldilar, ammo yengi tor boʻlgani uchun uddalay olmadilar, shuning uchun qoʻllarini jubbaning ostidan chiqardilar. Soʻng qoʻllarini yuvib, boshlariga mash tortdilar va maxsi (koʻn paypoq)lari ustidan mash qildilar. Rasululloh ﷺ (jamoat oldiga) kelganlarida, Abdurrahmon ibn Avf odamlarga imomlik qilib, ular bilan bir rakaatni oʻqib boʻlgan edi. Rasululloh ﷺ ular bilan qolgan rakaatni oʻqidilar. Bu odamlarni tashvishga soldi. Rasululloh ﷺ (namozni) tugatganlarida: ‹Yaxshi qildingiz›, dedilar».Ал-Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Табук ғазоти (сафари)да ҳожат учун (четга) кетдилар. Муғийра айтди: «Мен у зот билан бирга сув олиб бордим. Расулуллоҳ ﷺ (ҳожатдан) қайтганларида, мен устларига сув қуйдим. У зот юзларини ювдилар, сўнг қўлларини жуббаларининг енгидан чиқармоқчи бўлдилар, аммо енги тор бўлгани учун уддалай олмадилар, шунинг учун қўлларини жуббанинг остидан чиқардилар. Сўнг қўлларини ювиб, бошларига маш тортдилар ва махси (кўн пайпоқ)лари устидан маш қилдилар. Расулуллоҳ ﷺ (жамоат олдига) келганларида, Абдурраҳмон ибн Авф одамларга имомлик қилиб, улар билан бир ракаатни ўқиб бўлган эди. Расулуллоҳ ﷺ улар билан қолган ракаатни ўқидилар. Бу одамларни ташвишга солди. Расулуллоҳ ﷺ (намозни) тугатганларида: ‹Яхши қилдингиз›, дедилар».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، أَنَّهُمَا أَخْبَرَاهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَدِمَ الْكُوفَةَ عَلَى سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ وَهُوَ أَمِيرُهَا فَرَآهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهِ فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ سَلْ أَبَاكَ إِذَا قَدِمْتَ عَلَيْهِ فَقَدِمَ عَبْدُ اللَّهِ فَنَسِيَ أَنْ يَسْأَلَ عُمَرَ عَنْ ذَلِكَ حَتَّى قَدِمَ سَعْدٌ فَقَالَ أَسَأَلْتَ أَبَاكَ فَقَالَ لاَ ‏.‏ فَسَأَلَهُ عَبْدُ اللَّهِ فَقَالَ عُمَرُ إِذَا أَدْخَلْتَ رِجْلَيْكَ فِي الْخُفَّيْنِ وَهُمَا طَاهِرَتَانِ فَامْسَحْ عَلَيْهِمَا ‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَإِنْ جَاءَ أَحَدُنَا مِنَ الْغَائِطِ فَقَالَ عُمَرُ نَعَمْ وَإِنْ جَاءَ أَحَدُكُمْ مِنَ الْغَائِطِ ‏.‏

Nofeʼ va Abdulloh ibn Dinordan rivoyat qilinishicha, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) Kufaga, uning amiri boʻlgan Saʼd ibn Abu Vaqqosning oldiga bordi. Abdulloh ibn Umar uning maxsilari ustidan mash tortayotganini koʻrib, buni inkor qildi (maʼqullamadi). Saʼd unga: «Otangning oldiga borganingda, undan soʻra», dedi. Abdulloh (Madinaga) qaytdi, ammo Saʼd (Madinaga) kelguncha Umardan bu haqda soʻrashni unutdi. (Saʼd): «Otangdan soʻradingmi?» dedi. U: «Yoʻq», dedi. Soʻng Abdulloh undan (Umardan) soʻradi. Umar: «Oyoqlaringni pok holda maxsiga solgan boʻlsang, ular ustidan mash tortaver», dedi. Abdulloh: «Birimiz hojatdan kelgan boʻlsa ham (shundaymi)?» dedi. Umar: «Ha, biringiz hojatdan kelgan boʻlsa ham», dedi.Нофеъ ва Абдуллоҳ ибн Динордан ривоят қилинишича, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Куфага, унинг амири бўлган Саъд ибн Абу Ваққоснинг олдига борди. Абдуллоҳ ибн Умар унинг махсилари устидан маш тортаётганини кўриб, буни инкор қилди (маъқулламади). Саъд унга: «Отангнинг олдига борганингда, ундан сўра», деди. Абдуллоҳ (Мадинага) қайтди, аммо Саъд (Мадинага) келгунча Умардан бу ҳақда сўрашни унутди. (Саъд): «Отангдан сўрадингми?» деди. У: «Йўқ», деди. Сўнг Абдуллоҳ ундан (Умардан) сўради. Умар: «Оёқларингни пок ҳолда махсига солган бўлсанг, улар устидан маш тортавер», деди. Абдуллоҳ: «Биримиз ҳожатдан келган бўлса ҳам (шундайми)?» деди. Умар: «Ҳа, бирингиз ҳожатдан келган бўлса ҳам», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، بَالَ فِي السُّوقِ ثُمَّ تَوَضَّأَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ وَمَسَحَ رَأْسَهُ ثُمَّ دُعِيَ لِجَنَازَةٍ لِيُصَلِّيَ عَلَيْهَا حِينَ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ ثُمَّ صَلَّى عَلَيْهَا ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) bozorda bavl qildi, soʻng tahorat olib, yuzini va qoʻllarini yuvdi, boshiga mash tortdi. Keyin masjidga kirganida, bir janoza (namozi)ga chaqirildi. Shunda u maxsilari ustidan mash tortib, uning (janozasi) ustiga namoz oʻqidi.Нофеъдан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) бозорда бавл қилди, сўнг таҳорат олиб, юзини ва қўлларини ювди, бошига маш тортди. Кейин масжидга кирганида, бир жаноза (намози)га чақирилди. Шунда у махсилари устидан маш тортиб, унинг (жанозаси) устига намоз ўқиди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رُقَيْشٍ، أَنَّهُ قَالَ رَأَيْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ أَتَى قُبَا فَبَالَ ثُمَّ أُتِيَ بِوَضُوءٍ فَتَوَضَّأَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ ثُمَّ جَاءَ الْمَسْجِدَ فَصَلَّى ‏.‏ قَالَ يَحْيَى وَسُئِلَ مَالِكٌ عَنْ رَجُلٍ تَوَضَّأَ وُضُوءَ الصَّلاَةِ ثُمَّ لَبِسَ خُفَّيْهِ ثُمَّ بَالَ ثُمَّ نَزَعَهُمَا ثُمَّ رَدَّهُمَا فِي رِجْلَيْهِ أَيَسْتَأْنِفُ الْوُضُوءَ فَقَالَ لِيَنْزِعْ خُفَّيْهِ وَلْيَغْسِلْ رِجْلَيْهِ وَإِنَّمَا يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ مَنْ أَدْخَلَ رِجْلَيْهِ فِي الْخُفَّيْنِ وَهُمَا طَاهِرَتَانِ بِطُهْرِ الْوُضُوءِ وَأَمَّا مَنْ أَدْخَلَ رِجْلَيْهِ فِي الْخُفَّيْنِ وَهُمَا غَيْرُ طَاهِرَتَيْنِ بِطُهْرِ الْوُضُوءِ فَلاَ يَمْسَحْ عَلَى الْخُفَّيْنِ ‏.‏ قَالَ وَسُئِلَ مَالِكٌ عَنْ رَجُلٍ تَوَضَّأَ وَعَلَيْهِ خُفَّاهُ فَسَهَا عَنِ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ حَتَّى جَفَّ وَضُوءُهُ وَصَلَّى قَالَ لِيَمْسَحْ عَلَى خُفَّيْهِ وَلْيُعِدِ الصَّلاَةَ وَلاَ يُعِيدُ الْوُضُوءَ ‏.‏ وَسُئِلَ مَالِكٌ عَنْ رَجُلٍ غَسَلَ قَدَمَيْهِ ثُمَّ لَبِسَ خُفَّيْهِ ثُمَّ اسْتَأْنَفَ الْوُضُوءَ فَقَالَ لِيَنْزِعْ خُفَّيْهِ ثُمَّ لْيَتَوَضَّأْ وَلْيَغْسِلْ رِجْلَيْهِ ‏.‏

Said ibn Abdurrahmon ibn Ruqaysh (rahimahulloh) aytdi: «Men Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ning Quboga kelib, bavl qilganini koʻrdim. Soʻng unga tahorat suvi keltirildi, u tahorat oldi: yuzini va qoʻllarini tirsagigacha yuvdi, boshiga mash tortdi va maxsilari ustidan mash qildi, keyin masjidga kelib namoz oʻqidi». Yahyo aytdi: Molikdan namoz tahoratini olib, soʻng maxsilarini kiygan, keyin bavl qilib, ularni yechgan, soʻng yana oyoqlariga kiygan kishi haqida — u tahoratni qaytadan (yangidan) oladimi, deb soʻralganda, u: «Maxsilarini yechib, oyoqlarini yuvsin. Maxsilar ustidan faqat oyoqlarini tahorat pokligi bilan pok holda maxsiga solgan kishigina mash tortadi. Oyoqlarini tahorat pokligi bilan pok boʻlmagan holda maxsiga solgan kishi esa maxsilar ustidan mash tortmasin», dedi. (Yahyo) aytdi: Molikdan maxsilari ustida turgan holda tahorat olib, maxsilar ustidan mash tortishni unutib, tahorat suvi qurigan va namoz oʻqigan kishi haqida soʻralganda, u: «Maxsilari ustidan mash tortib, namozni qayta oʻqisin, biroq tahoratni qayta olmasin», dedi. Molikdan oyoqlarini yuvib, soʻng maxsilarini kiygan, keyin tahoratni qaytadan boshlagan kishi haqida soʻralganda, u: «Maxsilarini yechib, soʻng tahorat olsin va oyoqlarini yuvsin», dedi.Саид ибн Абдурраҳмон ибн Руқайш (раҳимаҳуллоҳ) айтди: «Мен Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)нинг Қубога келиб, бавл қилганини кўрдим. Сўнг унга таҳорат суви келтирилди, у таҳорат олди: юзини ва қўлларини тирсагигача ювди, бошига маш тортди ва махсилари устидан маш қилди, кейин масжидга келиб намоз ўқиди». Яҳё айтди: Моликдан намоз таҳоратини олиб, сўнг махсиларини кийган, кейин бавл қилиб, уларни ечган, сўнг яна оёқларига кийган киши ҳақида — у таҳоратни қайтадан (янгидан) оладими, деб сўралганда, у: «Махсиларини ечиб, оёқларини ювсин. Махсилар устидан фақат оёқларини таҳорат поклиги билан пок ҳолда махсига солган кишигина маш тортади. Оёқларини таҳорат поклиги билан пок бўлмаган ҳолда махсига солган киши эса махсилар устидан маш тортмасин», деди. (Яҳё) айтди: Моликдан махсилари устида турган ҳолда таҳорат олиб, махсилар устидан маш тортишни унутиб, таҳорат суви қуриган ва намоз ўқиган киши ҳақида сўралганда, у: «Махсилари устидан маш тортиб, намозни қайта ўқисин, бироқ таҳоратни қайта олмасин», деди. Моликдан оёқларини ювиб, сўнг махсиларини кийган, кейин таҳоратни қайтадан бошлаган киши ҳақида сўралганда, у: «Махсиларини ечиб, сўнг таҳорат олсин ва оёқларини ювсин», деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، أَنَّهُ رَأَى أَبَاهُ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ قَالَ وَكَانَ لاَ يَزِيدُ إِذَا مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ عَلَى أَنْ يَمْسَحَ ظُهُورَهُمَا وَلاَ يَمْسَحُ بُطُونَهُمَا ‏.‏

Hishom ibn Urva (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u otasining maxsilari ustidan mash tortganini koʻrdi. U aytdi: «Otam maxsilar ustidan mash tortganida, faqat ularning ustki (yuza) qismini mash qilar, ostini mash qilmas edi».Ҳишом ибн Урва (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у отасининг махсилари устидан маш тортганини кўрди. У айтди: «Отам махсилар устидан маш тортганида, фақат уларнинг устки (юза) қисмини маш қилар, остини маш қилмас эди».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ سَأَلَ ابْنَ شِهَابٍ عَنِ الْمَسْحِ، عَلَى الْخُفَّيْنِ كَيْفَ هُوَ فَأَدْخَلَ ابْنُ شِهَابٍ إِحْدَى يَدَيْهِ تَحْتَ الْخُفِّ وَالأُخْرَى فَوْقَهُ ثُمَّ أَمَرَّهُمَا ‏.‏ قَالَ يَحْيَى قَالَ مَالِكٌ وَقَوْلُ ابْنِ شِهَابٍ أَحَبُّ مَا سَمِعْتُ إِلَىَّ فِي ذَلِكَ ‏.‏

Molik rivoyat qilishicha, u Ibn Shihob (az-Zuhriy)dan maxsilar ustidan mash qanday tortilishini soʻradi. Shunda Ibn Shihob bir qoʻlini maxsining ostiga, ikkinchisini ustiga qoʻyib, soʻng ularni (birga) yurgizdi. Yahyo aytdi: Molik: «Bu borada eshitganlarim ichida menga Ibn Shihobning soʻzi eng yoqimlisidir», dedi.Молик ривоят қилишича, у Ибн Шиҳоб (аз-Зуҳрий)дан махсилар устидан маш қандай тортилишини сўради. Шунда Ибн Шиҳоб бир қўлини махсининг остига, иккинчисини устига қўйиб, сўнг уларни (бирга) юргизди. Яҳё айтди: Молик: «Бу борада эшитганларим ичида менга Ибн Шиҳобнинг сўзи энг ёқимлисидир», деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ إِذَا رَعَفَ انْصَرَفَ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ رَجَعَ فَبَنَى وَلَمْ يَتَكَلَّمْ ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) burni qonaganda (namozdan) chiqib, tahorat olar, soʻng qaytib, gapirmagan holda (namozini) davom ettirar edi.Нофеъдан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) бурни қонаганда (намоздан) чиқиб, таҳорат олар, сўнг қайтиб, гапирмаган ҳолда (намозини) давом эттирар эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، كَانَ يَرْعُفُ فَيَخْرُجُ فَيَغْسِلُ الدَّمَ عَنْهُ ثُمَّ يَرْجِعُ فَيَبْنِي عَلَى مَا قَدْ صَلَّى ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning burni qonar, u (namozdan) chiqib, qonini yuvar, soʻng qaytib, oʻqigan (namozi) ustiga (davom ettirib) qurar edi.Моликка етиб келишича, Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг бурни қонар, у (намоздан) чиқиб, қонини ювар, сўнг қайтиб, ўқиган (намози) устига (давом эттириб) қурар эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قُسَيْطٍ اللَّيْثِيِّ، أَنَّهُ رَأَى سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ رَعَفَ وَهُوَ يُصَلِّي فَأَتَى حُجْرَةَ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأُتِيَ بِوَضُوءٍ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ رَجَعَ فَبَنَى عَلَى مَا قَدْ صَلَّى ‏.‏

Yazid ibn Abdulloh ibn Qusayt al-Laysiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Said ibn Musayyabning namoz oʻqiyotib burni qonaganini koʻrdi. Shunda u Nabiy ﷺning zavjalari Umm Salamaning hujrasiga bordi, unga tahorat suvi keltirildi, u tahorat oldi, soʻng qaytib, oʻqigan (namozi) ustiga (davom ettirib) qurdi.Язид ибн Абдуллоҳ ибн Қусайт ал-Лайсий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Саид ибн Мусайябнинг намоз ўқиётиб бурни қонаганини кўрди. Шунда у Набий ﷺнинг завжалари Умм Саламанинг ҳужрасига борди, унга таҳорат суви келтирилди, у таҳорат олди, сўнг қайтиб, ўқиган (намози) устига (давом эттириб) қурди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ الأَسْلَمِيِّ، أَنَّهُ قَالَ رَأَيْتُ سَعِيدَ

Abdurrahmon ibn Harmala al-Aslamiy (rahimahulloh) aytdi: «Men Said ibn Musayyabning burni qonaganini koʻrdim — qon shu qadar oqdiki, burnidan chiqqan qondan barmoqlari qip-qizil boʻlib ketdi, u esa tahorat olmay namoz oʻqidi».Абдурраҳмон ибн Ҳармала ал-Асламий (раҳимаҳуллоҳ) айтди: «Мен Саид ибн Мусайябнинг бурни қонаганини кўрдим — қон шу қадар оқдики, бурнидан чиққан қондан бармоқлари қип-қизил бўлиб кетди, у эса таҳорат олмай намоз ўқиди».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْمُجَبَّرِ، أَنَّهُ رَأَى سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَخْرُجُ مِنْ أَنْفِهِ الدَّمُ حَتَّى تَخْتَضِبَ أَصَابِعُهُ ثُمَّ يَفْتِلُهُ ثُمَّ يُصَلِّي وَلاَ يَتَوَضَّأُ ‏.‏

Abdurrahmon ibn al-Mujabbar (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Solim ibn Abdullohning burnidan qon chiqib, barmoqlari qizarib ketganini koʻrdi. Soʻng u (qonni) ishqalab (artib), tahorat olmay namoz oʻqidi.Абдурраҳмон ибн ал-Мужаббар (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Солим ибн Абдуллоҳнинг бурнидан қон чиқиб, бармоқлари қизариб кетганини кўрди. Сўнг у (қонни) ишқалаб (артиб), таҳорат олмай намоз ўқиди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ الْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، دَخَلَ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ مِنَ اللَّيْلَةِ الَّتِي طُعِنَ فِيهَا فَأَيْقَظَ عُمَرَ لِصَلاَةِ الصُّبْحِ فَقَالَ عُمَرُ نَعَمْ وَلاَ حَظَّ فِي الإِسْلاَمِ لِمَنْ تَرَكَ الصَّلاَةَ ‏.‏ فَصَلَّى عُمَرُ وَجُرْحُهُ يَثْعَبُ دَمًا ‏.‏

Al-Misvar ibn Maxrama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ning oldiga u zot (xanjar bilan) yaralangan kechada kirdi va Umarni bomdod namozi uchun uygʻotdi. Umar: «Ha (oʻqiyman). Namozni tark etgan kishiga Islomda nasiba yoʻq», dedi. Soʻng Umar yarasidan qon otilib turgan holda namoz oʻqidi.Ал-Мисвар ибн Махрама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)нинг олдига у зот (ханжар билан) яраланган кечада кирди ва Умарни бомдод намози учун уйғотди. Умар: «Ҳа (ўқийман). Намозни тарк этган кишига Исломда насиба йўқ», деди. Сўнг Умар ярасидан қон отилиб турган ҳолда намоз ўқиди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، قَالَ مَا تَرَوْنَ فِيمَنْ غَلَبَهُ الدَّمُ مِنْ رُعَافٍ فَلَمْ يَنْقَطِعْ عَنْهُ قَالَ مَالِكٌ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ ثُمَّ قَالَ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَرَى أَنْ يُومِئَ بِرَأْسِهِ إِيمَاءً ‏.‏ قَالَ يَحْيَى قَالَ مَالِكٌ وَذَلِكَ أَحَبُّ مَا سَمِعْتُ إِلَىَّ فِي ذَلِكَ ‏.‏

Yahyo ibn Said (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Said ibn Musayyabdan: «Burni tinmay qonayotgan, qon toʻxtamayotgan kishi haqida nima deysiz?» deb soʻraldi. Molik aytdi: Yahyo ibn Said aytdi: Soʻng Said ibn Musayyab: «Menimcha, u boshi bilan (rukuʼ va sajdaga) ishora qilsin», dedi. Yahyo aytdi: Molik: «Bu borada eshitganlarim ichida menga eng yoqimlisi shudir», dedi.Яҳё ибн Саид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Саид ибн Мусайябдан: «Бурни тинмай қонаётган, қон тўхтамаётган киши ҳақида нима дейсиз?» деб сўралди. Молик айтди: Яҳё ибн Саид айтди: Сўнг Саид ибн Мусайяб: «Менимча, у боши билан (рукуъ ва саждага) ишора қилсин», деди. Яҳё айтди: Молик: «Бу борада эшитганларим ичида менга энг ёқимлиси шудир», деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنِ الْمِقْدَادِ بْنِ الأَسْوَدِ، أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ، أَمَرَهُ أَنْ يَسْأَلَ، لَهُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الرَّجُلِ إِذَا دَنَا مِنْ أَهْلِهِ فَخَرَجَ مِنْهُ الْمَذْىُ مَاذَا عَلَيْهِ قَالَ عَلِيٌّ فَإِنَّ عِنْدِي ابْنَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا أَسْتَحِي أَنْ أَسْأَلَهُ ‏.‏ قَالَ الْمِقْدَادُ فَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ ‏ "‏ إِذَا وَجَدَ ذَلِكَ أَحَدُكُمْ فَلْيَنْضَحْ فَرْجَهُ بِالْمَاءِ وَلْيَتَوَضَّأْ وُضُوءَهُ لِلصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Al-Miqdod ibn al-Asvad (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) undan Rasululloh ﷺdan quyidagini soʻrab berishini iltimos qildi: kishi ayoliga yaqinlashganda, undan mazyi (suyuqlik) chiqsa, unga nima (vojib) boʻladi? Ali: «Huzurimda Rasululloh ﷺning qizlari (turibdilar), shuning uchun men u zotdan (bevosita) soʻrashga uyalaman», dedi. Miqdod aytdi: «Men Rasululloh ﷺdan bu haqda soʻradim, u zot: ‹Sizlardan biringiz buni topsa (mazysini koʻrsa), avratini suv bilan yuvsin va namoz uchun oladigan tahoratini olsin›, dedilar».Ал-Миқдод ибн ал-Асвад (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) ундан Расулуллоҳ ﷺдан қуйидагини сўраб беришини илтимос қилди: киши аёлига яқинлашганда, ундан мазйи (суюқлик) чиқса, унга нима (вожиб) бўлади? Али: «Ҳузуримда Расулуллоҳ ﷺнинг қизлари (турибдилар), шунинг учун мен у зотдан (бевосита) сўрашга уяламан», деди. Миқдод айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан бу ҳақда сўрадим, у зот: ‹Сизлардан бирингиз буни топса (мазйсини кўрса), авратини сув билан ювсин ва намоз учун оладиган таҳоратини олсин›, дедилар».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، قَالَ إِنِّي لأَجِدُهُ يَنْحَدِرُ مِنِّي مِثْلَ الْخُرَيْزَةِ فَإِذَا وَجَدَ ذَلِكَ أَحَدُكُمْ فَلْيَغْسِلْ ذَكَرَهُ وَلْيَتَوَضَّأْ وُضُوءَهُ لِلصَّلاَةِ يَعْنِي الْمَذْىَ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Men uni oʻzimdan mayda munchoqday tomib tushayotganini sezaman. Sizlardan biringiz buni sezsa, zakarini (avratini) yuvsin va namoz uchun oladigan tahoratini olsin», dedi — bu bilan u mazyni nazarda tutdi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Мен уни ўзимдан майда мунчоқдай томиб тушаётганини сезаман. Сизлардан бирингиз буни сезса, закарини (авратини) ювсин ва намоз учун оладиган таҳоратини олсин», деди — бу билан у мазйни назарда тутди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ جُنْدَبٍ، مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَيَّاشٍ أَنَّهُ قَالَ سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ عَنِ الْمَذْىِ، فَقَالَ إِذَا وَجَدْتَهُ فَاغْسِلْ فَرْجَكَ وَتَوَضَّأْ وُضُوءَكَ لِلصَّلاَةِ ‏.‏

Abdulloh ibn Ayyoshning mavlosi Jundub (rahimahulloh) aytdi: «Men Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan mazyi haqida soʻradim. U: ‹Uni topsang (sezsang), avratingni yuv va namoz uchun oladigan tahoratingni ol›, dedi».Абдуллоҳ ибн Айёшнинг мавлоси Жундуб (раҳимаҳуллоҳ) айтди: «Мен Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан мазйи ҳақида сўрадим. У: ‹Уни топсанг (сезсанг), авратингни юв ва намоз учун оладиган таҳоратингни ол›, деди».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّهُ سَمِعَهُ وَرَجُلٌ، يَسْأَلُهُ فَقَالَ إِنِّي لأَجِدُ الْبَلَلَ وَأَنَا أُصَلِّي، أَفَأَنْصَرِفُ فَقَالَ لَهُ سَعِيدٌ لَوْ سَالَ عَلَى فَخِذِي مَا انْصَرَفْتُ حَتَّى أَقْضِيَ صَلاَتِي ‏.‏

Yahyo ibn Said (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Said ibn Musayyabni eshitib turganida, bir kishi undan soʻrab: «Men namoz oʻqiyotganimda nam (suyuqlik) sezaman, (namozdan) chiqaymi?» dedi. Said unga: «Agar u sonimga oqib tushsa ham, namozimni ado etib boʻlmagunimcha (namozdan) chiqmagan boʻlardim», dedi.Яҳё ибн Саид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Саид ибн Мусайябни эшитиб турганида, бир киши ундан сўраб: «Мен намоз ўқиётганимда нам (суюқлик) сезаман, (намоздан) чиқайми?» деди. Саид унга: «Агар у сонимга оқиб тушса ҳам, намозимни адо этиб бўлмагунимча (намоздан) чиқмаган бўлардим», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الصَّلْتِ بْنِ زُيَيْدٍ، أَنَّهُ قَالَ سَأَلْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ عَنِ الْبَلَلِ، أَجِدُهُ فَقَالَ انْضَحْ مَا تَحْتَ ثَوْبِكَ بِالْمَاءِ وَالْهَ عَنْهُ ‏.‏

As-Salt ibn Zuyayd (rahimahulloh) aytdi: «Men Sulaymon ibn Yasordan oʻzimda sezgan nam (suyuqlik) haqida soʻradim. U: ‹Kiyimingning ostidagini suv bilan yuv va uni unut (parvo qilma)›, dedi».Ас-Салт ибн Зуяйд (раҳимаҳуллоҳ) айтди: «Мен Сулаймон ибн Ясордан ўзимда сезган нам (суюқлик) ҳақида сўрадим. У: ‹Кийимингнинг остидагини сув билан юв ва уни унут (парво қилма)›, деди».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، يَقُولُ دَخَلْتُ عَلَى مَرْوَانَ بْنِ الْحَكَمِ فَتَذَاكَرْنَا مَا يَكُونُ مِنْهُ الْوُضُوءُ فَقَالَ مَرْوَانُ وَمِنْ مَسِّ الذَّكَرِ الْوُضُوءُ ‏.‏ فَقَالَ عُرْوَةُ مَا عَلِمْتُ هَذَا ‏.‏ فَقَالَ مَرْوَانُ بْنُ الْحَكَمِ أَخْبَرَتْنِي بُسْرَةُ بِنْتُ صَفْوَانَ أَنَّهَا سَمِعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ إِذَا مَسَّ أَحَدُكُمْ ذَكَرَهُ فَلْيَتَوَضَّأْ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Abu Bakr ibn Muhammad ibn Amr ibn Hazm (rahimahulloh) Urva ibn Zubayrning shunday deganini eshitdi: «Men Marvon ibn Hakamning oldiga kirdim va biz nima (sabab)dan tahorat (vojib) boʻlishi haqida gaplashdik. Marvon: ‹Zakarni (avratni) ushlashdan ham tahorat (vojib boʻladi)›, dedi. Urva: ‹Men buni bilmas edim›, dedi. Marvon ibn Hakam: ‹Menga Busra bint Safvon xabar berishicha, u Rasululloh ﷺning: ‹Biringiz zakarini (avratini) ushlasa, tahorat olsin›, deganlarini eshitgan›, dedi».Абдуллоҳ ибн Абу Бакр ибн Муҳаммад ибн Амр ибн Ҳазм (раҳимаҳуллоҳ) Урва ибн Зубайрнинг шундай деганини эшитди: «Мен Марвон ибн Ҳакамнинг олдига кирдим ва биз нима (сабаб)дан таҳорат (вожиб) бўлиши ҳақида гаплашдик. Марвон: ‹Закарни (авратни) ушлашдан ҳам таҳорат (вожиб бўлади)›, деди. Урва: ‹Мен буни билмас эдим›, деди. Марвон ибн Ҳакам: ‹Менга Бусра бинт Сафвон хабар беришича, у Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Бирингиз закарини (авратини) ушласа, таҳорат олсин›, деганларини эшитган›, деди».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، أَنَّهُ قَالَ كُنْتُ أُمْسِكُ الْمُصْحَفَ عَلَى سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ فَاحْتَكَكْتُ فَقَالَ سَعْدٌ لَعَلَّكَ مَسِسْتَ ذَكَرَكَ قَالَ فَقُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ فَقَالَ قُمْ فَتَوَضَّأْ فَقُمْتُ فَتَوَضَّأْتُ ثُمَّ رَجَعْتُ ‏.‏

Musʼab ibn Saʼd ibn Abu Vaqqos (rahimahulloh) aytdi: «Men Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)ga Mushafni ushlab (tutib) turgan edim, (baʼzi yerimni) qashidim. Saʼd: ‹Zakaringni (avratingni) ushlagandirsan?› dedi. Men: ‹Ha›, dedim. U: ‹Turib tahorat ol›, dedi. Shunda men turib tahorat oldim, soʻng qaytib keldim».Мусъаб ибн Саъд ибн Абу Ваққос (раҳимаҳуллоҳ) айтди: «Мен Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)га Мушафни ушлаб (тутиб) турган эдим, (баъзи еримни) қашидим. Саъд: ‹Закарингни (авратингни) ушлагандирсан?› деди. Мен: ‹Ҳа›, дедим. У: ‹Туриб таҳорат ол›, деди. Шунда мен туриб таҳорат олдим, сўнг қайтиб келдим».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ إِذَا مَسَّ أَحَدُكُمْ ذَكَرَهُ فَقَدْ وَجَبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday derdi: «Biringiz zakarini (jinsiy aʼzosini) ushlasa, unga tahorat vojib boʻladi».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай дерди: «Бирингиз закарини (жинсий аъзосини) ушласа, унга таҳорат вожиб бўлади».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَنْ مَسَّ ذَكَرَهُ فَقَدْ وَجَبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ ‏.‏

Urva (rahimahulloh) shunday derdi: «Kim zakarini ushlasa, unga tahorat vojib boʻladi».Урва (раҳимаҳуллоҳ) шундай дерди: «Ким закарини ушласа, унга таҳорат вожиб бўлади».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ قَالَ رَأَيْتُ أَبِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَغْتَسِلُ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَتِ أَمَا يَجْزِيكَ الْغُسْلُ مِنَ الْوُضُوءِ قَالَ بَلَى وَلَكِنِّي أَحْيَانًا أَمَسُّ ذَكَرِي فَأَتَوَضَّأُ ‏.‏

Solim ibn Abdulloh (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Men otam Abdulloh ibn Umarni gʻusl qilib, soʻng tahorat olayotganini koʻrdim. Men unga: ‹Otajon, gʻusl sizga tahorat oʻrniga kifoya qilmaydimi?› dedim. U: ‹Albatta (kifoya qiladi), lekin men baʼzan zakarimni ushlab qolaman, shuning uchun tahorat olaman›, dedi».Солим ибн Абдуллоҳ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Мен отам Абдуллоҳ ибн Умарни ғусл қилиб, сўнг таҳорат олаётганини кўрдим. Мен унга: ‹Отажон, ғусл сизга таҳорат ўрнига кифоя қилмайдими?› дедим. У: ‹Албатта (кифоя қилади), лекин мен баъзан закаримни ушлаб қоламан, шунинг учун таҳорат оламан›, деди».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ قَالَ كُنْتُ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ فِي سَفَرٍ فَرَأَيْتُهُ بَعْدَ أَنْ طَلَعَتِ الشَّمْسُ تَوَضَّأَ ثُمَّ صَلَّى قَالَ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّ هَذِهِ لَصَلاَةٌ مَا كُنْتَ تُصَلِّيهَا ‏.‏ قَالَ إِنِّي بَعْدَ أَنْ تَوَضَّأْتُ لِصَلاَةِ الصُّبْحِ مَسِسْتُ فَرْجِي ثُمَّ نَسِيتُ أَنْ أَتَوَضَّأَ فَتَوَضَّأْتُ وَعُدْتُ لِصَلاَتِي ‏.‏

Solim ibn Abdulloh (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Men Abdulloh ibn Umar bilan bir safarda edim. Quyosh chiqqanidan keyin uning tahorat olib, soʻng namoz oʻqiganini koʻrdim. Men unga: ‹Bu — siz odatda oʻqimaydigan namoz-ku?› dedim. U: ‹Men bomdod namozi uchun tahorat olganimdan keyin avratimni ushlabman, soʻng tahorat olishni unutibman. Shuning uchun (yangidan) tahorat olib, namozimni qaytadan oʻqidim›, dedi».Солим ибн Абдуллоҳ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Мен Абдуллоҳ ибн Умар билан бир сафарда эдим. Қуёш чиққанидан кейин унинг таҳорат олиб, сўнг намоз ўқиганини кўрдим. Мен унга: ‹Бу — сиз одатда ўқимайдиган намоз-ку?› дедим. У: ‹Мен бомдод намози учун таҳорат олганимдан кейин авратимни ушлабман, сўнг таҳорат олишни унутибман. Шунинг учун (янгидан) таҳорат олиб, намозимни қайтадан ўқидим›, деди».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ قُبْلَةُ الرَّجُلِ امْرَأَتَهُ وَجَسُّهَا بِيَدِهِ مِنَ الْمُلاَمَسَةِ فَمَنْ قَبَّلَ امْرَأَتَهُ أَوْ جَسَّهَا بِيَدِهِ فَعَلَيْهِ الْوُضُوءُ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday derdi: «Kishining xotinini oʻpishi va uni qoʻli bilan siypashi — mulomasa (jinsiy tegish)dandir. Kim xotinini oʻpsa yoki qoʻli bilan siypasa, unga tahorat (vojib) boʻladi».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай дерди: «Кишининг хотинини ўпиши ва уни қўли билан сийпаши — муломаса (жинсий тегиш)дандир. Ким хотинини ўпса ёки қўли билан сийпаса, унга таҳорат (вожиб) бўлади».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ، كَانَ يَقُولُ مِنْ قُبْلَةِ الرَّجُلِ امْرَأَتَهُ الْوُضُوءُ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) shunday derdi: «Kishining xotinini oʻpishidan tahorat (vojib boʻladi)».Моликка етиб келишича, Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) шундай дерди: «Кишининг хотинини ўпишидан таҳорат (вожиб бўлади)».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مِنْ قُبْلَةِ الرَّجُلِ امْرَأَتَهُ الْوُضُوءُ ‏.‏ قَالَ ‏{‏ ابْنُ ‏}‏ نَافِعٍ قَالَ مَالِكٌ وَذَلِكَ أَحَبُّ مَا سَمِعْتُ إِلَىَّ ‏.‏

Ibn Shihob az-Zuhriy (rahimahulloh) shunday derdi: «Kishining xotinini oʻpishidan tahorat (vojib boʻladi)». (Ibn) Nofeʼ aytdi: Molik: «Bu — men eshitgan (soʻzlar) ichida menga eng maʼqulidir», dedi.Ибн Шиҳоб аз-Зуҳрий (раҳимаҳуллоҳ) шундай дерди: «Кишининг хотинини ўпишидан таҳорат (вожиб бўлади)». (Ибн) Нофеъ айтди: Молик: «Бу — мен эшитган (сўзлар) ичида менга энг маъқулидир», деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا اغْتَسَلَ مِنَ الْجَنَابَةِ بَدَأَ بِغَسْلِ يَدَيْهِ ثُمَّ تَوَضَّأَ كَمَا يَتَوَضَّأُ لِلصَّلاَةِ ثُمَّ يُدْخِلُ أَصَابِعَهُ فِي الْمَاءِ فَيُخَلِّلُ بِهَا أُصُولَ شَعْرِهِ ثُمَّ يَصُبُّ عَلَى رَأْسِهِ ثَلاَثَ غَرَفَاتٍ بِيَدَيْهِ ثُمَّ يُفِيضُ الْمَاءَ عَلَى جِلْدِهِ كُلِّهِ ‏.‏

Muʼminlarning onasi Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ janobatdan gʻusl qilganlarida avval qoʻllarini yuvishdan boshlar, soʻng xuddi namozga tahorat olgandek tahorat olar, keyin barmoqlarini suvga tiqib, ular bilan soch tublarini ishqalar, soʻng boshlariga ikki hovuchlab uch marta suv quyar, keyin butun terisiga suvni oqizar edilar.Муъминларнинг онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ жанобатдан ғусл қилганларида аввал қўлларини ювишдан бошлар, сўнг худди намозга таҳорат олгандек таҳорат олар, кейин бармоқларини сувга тиқиб, улар билан соч тубларини ишқалар, сўнг бошларига икки ҳовучлаб уч марта сув қуяр, кейин бутун терисига сувни оқизар эдилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَغْتَسِلُ مِنْ إِنَاءٍ - هُوَ الْفَرَقُ - مِنَ الْجَنَابَةِ ‏.‏

Muʼminlarning onasi Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ janobatdan bir idishdan gʻusl qilar edilar — u faraq (bir oʻlchov idishi) edi.Муъминларнинг онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ жанобатдан бир идишдан ғусл қилар эдилар — у фарақ (бир ўлчов идиши) эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ إِذَا اغْتَسَلَ مِنَ الْجَنَابَةِ بَدَأَ فَأَفْرَغَ عَلَى يَدِهِ الْيُمْنَى فَغَسَلَهَا ثُمَّ غَسَلَ فَرْجَهُ ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْثَرَ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ وَنَضَحَ فِي عَيْنَيْهِ ثُمَّ غَسَلَ يَدَهُ الْيُمْنَى ثُمَّ الْيُسْرَى ثُمَّ غَسَلَ رَأْسَهُ ثُمَّ اغْتَسَلَ وَأَفَاضَ عَلَيْهِ الْمَاءَ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) janobatdan gʻusl qilganda avval oʻng qoʻliga suv quyib, uni yuvar, soʻng avratini yuvar, keyin ogʻzini chayqab, burnini qoqar, soʻng yuzini yuvib, koʻzlariga suv purkar, keyin oʻng qoʻlini, soʻng chap qoʻlini yuvar, keyin boshini yuvar, soʻng gʻusl qilib, ustidan suv oqizar edi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) жанобатдан ғусл қилганда аввал ўнг қўлига сув қуйиб, уни ювар, сўнг авратини ювар, кейин оғзини чайқаб, бурнини қоқар, сўнг юзини ювиб, кўзларига сув пуркар, кейин ўнг қўлини, сўнг чап қўлини ювар, кейин бошини ювар, сўнг ғусл қилиб, устидан сув оқизар эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَائِشَةَ، سُئِلَتْ عَنْ غُسْلِ الْمَرْأَةِ، مِنَ الْجَنَابَةِ فَقَالَتْ لِتَحْفِنْ عَلَى رَأْسِهَا ثَلاَثَ حَفَنَاتٍ مِنَ الْمَاءِ وَلْتَضْغَثْ رَأْسَهَا بِيَدَيْهَا ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Oisha (roziyallohu anho)dan ayolning janobatdan gʻusl qilishi haqida soʻralganda, u: «Boshiga uch hovuch suv quysin va boshini (sochini) qoʻllari bilan ishqalasin», dedi.Моликка етиб келишича, Оиша (розияллоҳу анҳо)дан аёлнинг жанобатдан ғусл қилиши ҳақида сўралганда, у: «Бошига уч ҳовуч сув қуйсин ва бошини (сочини) қўллари билан ишқаласин», деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، وَعُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ، وَعَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَانُوا يَقُولُونَ إِذَا مَسَّ الْخِتَانُ الْخِتَانَ فَقَدْ وَجَبَ الْغُسْلُ ‏.‏

Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Umar ibn al-Xattob, Usmon ibn Affon va Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anhum) shunday derdilar: «Xatna joyi xatna joyiga tegsa, gʻusl vojib boʻladi».Саид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Умар ибн ал-Хаттоб, Усмон ибн Аффон ва Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳум) шундай дердилар: «Хатна жойи хатна жойига тегса, ғусл вожиб бўлади».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، أَنَّهُ قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَا يُوجِبُ الْغُسْلَ فَقَالَتْ هَلْ تَدْرِي مَا مَثَلُكَ يَا أَبَا سَلَمَةَ مَثَلُ الْفَرُّوجِ يَسْمَعُ الدِّيَكَةَ تَصْرُخُ فَيَصْرُخُ مَعَهَا إِذَا جَاوَزَ الْخِتَانُ الْخِتَانَ فَقَدْ وَجَبَ الْغُسْلُ ‏.‏

Abu Salama ibn Abdurahmon ibn Avf (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Men Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan gʻuslni nima vojib qilishini soʻradim. U: ‹Sen oʻzingni nimaga oʻxshashligingni bilasanmi, ey Abu Salama? Sen xoʻrozlarning qichqirganini eshitib, ular bilan birga qichqiradigan joʻjaga oʻxshaysan. Xatna joyi xatna joyidan oʻtsa, gʻusl vojib boʻladi›, dedi».Абу Салама ибн Абдураҳмон ибн Авф (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Мен Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ғуслни нима вожиб қилишини сўрадим. У: ‹Сен ўзингни нимага ўхшашлигингни биласанми, эй Абу Салама? Сен хўрозларнинг қичқирганини эшитиб, улар билан бирга қичқирадиган жўжага ўхшайсан. Хатна жойи хатна жойидан ўтса, ғусл вожиб бўлади›, деди».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا مُوسَى الأَشْعَرِيَّ، أَتَى عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهَا لَقَدْ شَقَّ عَلَىَّ اخْتِلاَفُ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي أَمْرٍ إِنِّي لأُعْظِمُ أَنْ أَسْتَقْبِلَكِ بِهِ ‏.‏ فَقَالَتْ مَا هُوَ مَا كُنْتَ سَائِلاً عَنْهُ أُمَّكَ فَسَلْنِي عَنْهُ ‏.‏ فَقَالَ الرَّجُلُ يُصِيبُ أَهْلَهُ ثُمَّ يُكْسِلُ وَلاَ يُنْزِلُ فَقَالَتْ إِذَا جَاوَزَ الْخِتَانُ الْخِتَانَ فَقَدْ وَجَبَ الْغُسْلُ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو مُوسَى الأَشْعَرِيُّ لاَ أَسْأَلُ عَنْ هَذَا أَحَدًا بَعْدَكِ أَبَدًا ‏.‏

Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abu Muso al-Ashʼariy Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)ning oldiga kelib, unga: «Nabiy ﷺ ning sahobalari bir masalada ixtilof qilgani menga ogʻir botdi, uni sizga aytishga ham uyalaman», dedi. U (Oisha): «Bu nima? Onangdan soʻramoqchi boʻlgan narsangni mendan soʻrayver», dedi. Shunda u kishi: «Erkak xotiniga yaqinlashib, soʻng (harakatdan) toʻxtasa-yu, maniy chiqmasa (nima boʻladi)?» dedi. U: «Xatna joyi xatna joyidan oʻtsa, gʻusl vojib boʻladi», dedi. Abu Muso al-Ashʼariy: «Bundan keyin bu haqda sizdan boshqa hech kimdan hech qachon soʻramayman», dedi.Саид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абу Мусо ал-Ашъарий Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг олдига келиб, унга: «Набий ﷺ нинг саҳобалари бир масалада ихтилоф қилгани менга оғир ботди, уни сизга айтишга ҳам уяламан», деди. У (Оиша): «Бу нима? Онангдан сўрамоқчи бўлган нарсангни мендан сўрайвер», деди. Шунда у киши: «Эркак хотинига яқинлашиб, сўнг (ҳаракатдан) тўхтаса-ю, маний чиқмаса (нима бўлади)?» деди. У: «Хатна жойи хатна жойидан ўтса, ғусл вожиб бўлади», деди. Абу Мусо ал-Ашъарий: «Бундан кейин бу ҳақда сиздан бошқа ҳеч кимдан ҳеч қачон сўрамайман», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ، مَوْلَى عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ أَنَّ مَحْمُودَ بْنَ لَبِيدٍ الأَنْصَارِيَّ، سَأَلَ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ عَنِ الرَّجُلِ، يُصِيبُ أَهْلَهُ ثُمَّ يُكْسِلُ وَلاَ يُنْزِلُ فَقَالَ زَيْدٌ يَغْتَسِلُ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ مَحْمُودٌ إِنَّ أُبَىَّ بْنَ كَعْبٍ كَانَ لاَ يَرَى الْغُسْلَ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ إِنَّ أُبَىَّ بْنَ كَعْبٍ نَزَعَ عَنْ ذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يَمُوتَ ‏.‏

Abdulloh ibn Kaʼb (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Mahmud ibn Labid al-Ansoriy Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan xotiniga yaqinlashib, soʻng (harakatdan) toʻxtagan-u, maniy chiqmagan erkak haqida soʻradi. Zayd: «U gʻusl qiladi», dedi. Mahmud unga: «Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu) gʻuslni (lozim) deb bilmas edi-ku», dedi. Zayd ibn Sobit unga: «Ubay ibn Kaʼb oʻlimidan oldin bu (fikri)dan qaytgan edi», dedi.Абдуллоҳ ибн Каъб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Маҳмуд ибн Лабид ал-Ансорий Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан хотинига яқинлашиб, сўнг (ҳаракатдан) тўхтаган-у, маний чиқмаган эркак ҳақида сўради. Зайд: «У ғусл қилади», деди. Маҳмуд унга: «Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу) ғуслни (лозим) деб билмас эди-ку», деди. Зайд ибн Собит унга: «Убай ибн Каъб ўлимидан олдин бу (фикри)дан қайтган эди», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ إِذَا جَاوَزَ الْخِتَانُ الْخِتَانَ فَقَدْ وَجَبَ الْغُسْلُ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday derdi: «Xatna joyi xatna joyidan oʻtsa, gʻusl vojib boʻladi».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай дерди: «Хатна жойи хатна жойидан ўтса, ғусл вожиб бўлади».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ قَالَ ذَكَرَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ يُصِيبُهُ جَنَابَةٌ مِنَ اللَّيْلِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ‏ "‏ تَوَضَّأْ وَاغْسِلْ ذَكَرَكَ ثُمَّ نَمْ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺga oʻzining kechasi janobatli boʻlib qolishini aytdi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Tahorat ol va zakaringni yuv, soʻng uxla», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺга ўзининг кечаси жанобатли бўлиб қолишини айтди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Таҳорат ол ва закарингни юв, сўнг ухла», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا كَانَتْ تَقُولُ إِذَا أَصَابَ أَحَدُكُمُ الْمَرْأَةَ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَنَامَ قَبْلَ أَنْ يَغْتَسِلَ فَلاَ يَنَمْ حَتَّى يَتَوَضَّأَ وُضُوءَهُ لِلصَّلاَةِ ‏.‏

Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) shunday derdi: «Biringiz xotiniga yaqinlik qilib, soʻng gʻusl qilishdan avval uxlamoqchi boʻlsa, namozga oladigan tahoratday tahorat olmaguncha uxlamasin».Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай дерди: «Бирингиз хотинига яқинлик қилиб, сўнг ғусл қилишдан аввал ухламоқчи бўлса, намозга оладиган таҳоратдай таҳорат олмагунча ухламасин».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَنَامَ، أَوْ يَطْعَمَ وَهُوَ جُنُبٌ غَسَلَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ ثُمَّ طَعِمَ أَوْ نَامَ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) janobatli holida uxlamoqchi yoki taom yemoqchi boʻlsa, yuzini va qoʻllarini tirsagigacha yuvib, boshiga mash tortar, soʻng taom yer yoki uxlar edi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) жанобатли ҳолида ухламоқчи ёки таом емоқчи бўлса, юзини ва қўлларини тирсагигача ювиб, бошига маш тортар, сўнг таом ер ёки ухлар эди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي حَكِيمٍ، أَنَّ عَطَاءَ بْنَ يَسَارٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَبَّرَ فِي صَلاَةٍ مِنَ الصَّلَوَاتِ ثُمَّ أَشَارَ إِلَيْهِمْ بِيَدِهِ أَنِ امْكُثُوا فَذَهَبَ ثُمَّ رَجَعَ وَعَلَى جِلْدِهِ أَثَرُ الْمَاءِ ‏.‏

Ato ibn Yasor (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ namozlardan birida takbir aytdilar, soʻng qoʻllari bilan ularga: ‹Turib turinglar›, deya ishora qilib, ketdilar. Keyin qaytib keldilar — teralarida suv izi bor edi.Ато ибн Ясор (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ намозлардан бирида такбир айтдилар, сўнг қўллари билан уларга: ‹Туриб туринглар›, дея ишора қилиб, кетдилар. Кейин қайтиб келдилар — тераларида сув изи бор эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ زُيَيْدِ بْنِ الصَّلْتِ، أَنَّهُ قَالَ خَرَجْتُ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ إِلَى الْجُرُفِ فَنَظَرَ فَإِذَا هُوَ قَدِ احْتَلَمَ وَصَلَّى وَلَمْ يَغْتَسِلْ فَقَالَ وَاللَّهِ مَا أَرَانِي إِلاَّ احْتَلَمْتُ وَمَا شَعَرْتُ وَصَلَّيْتُ وَمَا اغْتَسَلْتُ قَالَ فَاغْتَسَلَ وَغَسَلَ مَا رَأَى فِي ثَوْبِهِ وَنَضَحَ مَا لَمْ يَرَ وَأَذَّنَ أَوْ أَقَامَ ثُمَّ صَلَّى بَعْدَ ارْتِفَاعِ الضُّحَى مُتَمَكِّنًا ‏.‏

Zuyayd ibn as-Salt (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Men Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) bilan Jurf (degan joy)ga chiqdim. U qarasa, ehtilom boʻlibdi-yu, gʻusl qilmay namoz oʻqibdi. Shunda u: ‹Allohga qasamki, ehtilom boʻlibman, sezmabman va gʻusl qilmay namoz oʻqibman›, dedi. Soʻng gʻusl qilib, kiyimida koʻrgan (nopoklik)ni yuvdi, koʻrmaganiga suv sepdi, azon yoki iqomat aytdi, keyin choshgoh koʻtarilgach, xotirjam namoz oʻqidi».Зуяйд ибн ас-Салт (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Мен Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) билан Журф (деган жой)га чиқдим. У қараса, эҳтилом бўлибди-ю, ғусл қилмай намоз ўқибди. Шунда у: ‹Аллоҳга қасамки, эҳтилом бўлибман, сезмабман ва ғусл қилмай намоз ўқибман›, деди. Сўнг ғусл қилиб, кийимида кўрган (нопоклик)ни ювди, кўрмаганига сув сепди, азон ёки иқомат айтди, кейин чошгоҳ кўтарилгач, хотиржам намоз ўқиди».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي حَكِيمٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، غَدَا إِلَى أَرْضِهِ بِالْجُرُفِ فَوَجَدَ فِي ثَوْبِهِ احْتِلاَمًا فَقَالَ لَقَدِ ابْتُلِيتُ بِالاِحْتِلاَمِ مُنْذُ وُلِّيتُ أَمْرَ النَّاسِ ‏.‏ فَاغْتَسَلَ وَغَسَلَ مَا رَأَى فِي ثَوْبِهِ مِنَ الاِحْتِلاَمِ ثُمَّ صَلَّى بَعْدَ أَنْ طَلَعَتِ الشَّمْسُ ‏.‏

Sulaymon ibn Yasor (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) ertalab Jurfdagi yeriga bordi va kiyimida ehtilom (izi)ni topdi. Shunda u: «Odamlarning ishini boshqarishga tayinlanganimdan beri ehtilom bilan sinaldim», dedi. Soʻng gʻusl qilib, kiyimida koʻrgan ehtilomni yuvdi, keyin quyosh chiqqach namoz oʻqidi.Сулаймон ибн Ясор (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) эрталаб Журфдаги ерига борди ва кийимида эҳтилом (изи)ни топди. Шунда у: «Одамларнинг ишини бошқаришга тайинланганимдан бери эҳтилом билан синалдим», деди. Сўнг ғусл қилиб, кийимида кўрган эҳтиломни ювди, кейин қуёш чиққач намоз ўқиди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، صَلَّى بِالنَّاسِ الصُّبْحَ ثُمَّ غَدَا إِلَى أَرْضِهِ بِالْجُرُفِ فَوَجَدَ فِي ثَوْبِهِ احْتِلاَمًا فَقَالَ إِنَّا لَمَّا أَصَبْنَا الْوَدَكَ لاَنَتِ الْعُرُوقُ ‏.‏ فَاغْتَسَلَ وَغَسَلَ الاِحْتِلاَمَ مِنْ ثَوْبِهِ وَعَادَ لِصَلاَتِهِ ‏.‏

Sulaymon ibn Yasor (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) odamlarga bomdod namozini oʻqib berdi, soʻng ertalab Jurfdagi yeriga bordi va kiyimida ehtilom (izi)ni topdi. Shunda u: «Biz semiz (goʻsht) yeganimizdan beri tomirlar yumshab qoldi», dedi. Soʻng gʻusl qilib, kiyimidagi ehtilomni yuvdi va namozini qaytadan oʻqidi.Сулаймон ибн Ясор (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) одамларга бомдод намозини ўқиб берди, сўнг эрталаб Журфдаги ерига борди ва кийимида эҳтилом (изи)ни топди. Шунда у: «Биз семиз (гўшт) еганимиздан бери томирлар юмшаб қолди», деди. Сўнг ғусл қилиб, кийимидаги эҳтиломни ювди ва намозини қайтадан ўқиди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَاطِبٍ، أَنَّهُ اعْتَمَرَ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فِي رَكْبٍ فِيهِمْ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ وَأَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ عَرَّسَ بِبَعْضِ الطَّرِيقِ قَرِيبًا مِنْ بَعْضِ الْمِيَاهِ فَاحْتَلَمَ عُمَرُ وَقَدْ كَادَ أَنْ يُصْبِحَ فَلَمْ يَجِدْ مَعَ الرَّكْبِ مَاءً فَرَكِبَ حَتَّى جَاءَ الْمَاءَ فَجَعَلَ يَغْسِلُ مَا رَأَى مِنْ ذَلِكَ الاِحْتِلاَمِ حَتَّى أَسْفَرَ فَقَالَ لَهُ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ أَصْبَحْتَ وَمَعَنَا ثِيَابٌ فَدَعْ ثَوْبَكَ يُغْسَلُ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَاعَجَبًا لَكَ يَا عَمْرُو بْنَ الْعَاصِ لَئِنْ كُنْتَ تَجِدُ ثِيَابًا أَفَكُلُّ النَّاسِ يَجِدُ ثِيَابًا وَاللَّهِ لَوْ فَعَلْتُهَا لَكَانَتْ سُنَّةً بَلْ أَغْسِلُ مَا رَأَيْتُ وَأَنْضِحُ مَا لَمْ أَرَ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ فِي رَجُلٍ وَجَدَ فِي ثَوْبِهِ أَثَرَ احْتِلاَمٍ وَلاَ يَدْرِي مَتَى كَانَ وَلاَ يَذْكُرُ شَيْئًا رَأَى فِي مَنَامِهِ قَالَ لِيَغْتَسِلْ مِنْ أَحْدَثِ نَوْمٍ نَامَهُ فَإِنْ كَانَ صَلَّى بَعْدَ ذَلِكَ النَّوْمِ فَلْيُعِدْ مَا كَانَ صَلَّى بَعْدَ ذَلِكَ النَّوْمِ مِنْ أَجْلِ أَنَّ الرَّجُلَ رُبَّمَا احْتَلَمَ وَلاَ يَرَى شَيْئًا وَيَرَى وَلاَ يَحْتَلِمُ فَإِذَا وَجَدَ فِي ثَوْبِهِ مَاءً فَعَلَيْهِ الْغُسْلُ وَذَلِكَ أَنَّ عُمَرَ أَعَادَ مَا كَانَ صَلَّى لآخِرِ نَوْمٍ نَامَهُ وَلَمْ يُعِدْ مَا كَانَ قَبْلَهُ ‏.‏

Yahyo ibn Abdurahmon ibn Hotib (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) bilan bir guruh otliqlar orasida — ular ichida Amr ibn al-Os (roziyallohu anhu) ham bor edi — umra qildi. Umar ibn al-Xattob yoʻlning bir joyida, biror suv manbayiga yaqin yerda kechasi tunab qoldi. Tong yaqinlashgan paytda Umar ehtilom boʻldi, biroq otliqlar oldida suv yoʻq edi. U suvga yetib kelguncha ot minib bordi, soʻng oʻsha ehtilomdan koʻrgan (izlari)ni tong yorishguncha yuva boshladi. Amr ibn al-Os unga: «Tong otdi, biz bilan kiyimlar bor, kiyimingni yuvishga (berib) qoʻyaqol», dedi. Umar ibn al-Xattob unga: «Sendan hayronman, ey Amr ibn al-Os! Sen kiyim topsang, hamma odam ham kiyim topa oladimi? Allohga qasamki, agar men buni qilsam, (bu keyingilar uchun) sunnat boʻlib qolardi. Yoʻq, men koʻrganimni yuvaman, koʻrmaganimga suv sepaman», dedi. Molik kiyimida ehtilom izini topib, uning qachon boʻlganini bilmaydigan va uyqusida koʻrgan biror narsani eslamaydigan kishi haqida shunday dedi: «U eng oxirgi uxlagan uyqusidan (buyon) gʻusl qilsin. Agar oʻsha uyqudan keyin namoz oʻqigan boʻlsa, oʻsha uyqudan keyin oʻqigan namozini qaytadan oʻqisin. Chunki kishi baʼzan ehtilom boʻladi-yu, (biror narsa) koʻrmaydi, baʼzan esa koʻradi-yu, ehtilom boʻlmaydi. Bas, u kiyimida suv (izi) topsa, unga gʻusl (vojib) boʻladi. Zero, Umar oxirgi uxlagan uyqusidan keyin oʻqigan namozini qaytadan oʻqidi, undan oldingisini qaytarmadi».Яҳё ибн Абдураҳмон ибн Ҳотиб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) билан бир гуруҳ отлиқлар орасида — улар ичида Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳу) ҳам бор эди — умра қилди. Умар ибн ал-Хаттоб йўлнинг бир жойида, бирор сув манбайига яқин ерда кечаси тунаб қолди. Тонг яқинлашган пайтда Умар эҳтилом бўлди, бироқ отлиқлар олдида сув йўқ эди. У сувга етиб келгунча от миниб борди, сўнг ўша эҳтиломдан кўрган (излари)ни тонг ёришгунча юва бошлади. Амр ибн ал-Ос унга: «Тонг отди, биз билан кийимлар бор, кийимингни ювишга (бериб) қўяқол», деди. Умар ибн ал-Хаттоб унга: «Сендан ҳайронман, эй Амр ибн ал-Ос! Сен кийим топсанг, ҳамма одам ҳам кийим топа оладими? Аллоҳга қасамки, агар мен буни қилсам, (бу кейингилар учун) суннат бўлиб қоларди. Йўқ, мен кўрганимни юваман, кўрмаганимга сув сепаман», деди. Молик кийимида эҳтилом изини топиб, унинг қачон бўлганини билмайдиган ва уйқусида кўрган бирор нарсани эсламайдиган киши ҳақида шундай деди: «У энг охирги ухлаган уйқусидан (буён) ғусл қилсин. Агар ўша уйқудан кейин намоз ўқиган бўлса, ўша уйқудан кейин ўқиган намозини қайтадан ўқисин. Чунки киши баъзан эҳтилом бўлади-ю, (бирор нарса) кўрмайди, баъзан эса кўради-ю, эҳтилом бўлмайди. Бас, у кийимида сув (изи) топса, унга ғусл (вожиб) бўлади. Зеро, Умар охирги ухлаган уйқусидан кейин ўқиган намозини қайтадан ўқиди, ундан олдингисини қайтармади».

حَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّ أُمَّ سُلَيْمٍ، قَالَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَرْأَةُ تَرَى فِي الْمَنَامِ مِثْلَ مَا يَرَى الرَّجُلُ أَتَغْتَسِلُ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ نَعَمْ فَلْتَغْتَسِلْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ أُفٍّ لَكِ وَهَلْ تَرَى ذَلِكَ الْمَرْأَةُ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَرِبَتْ يَمِينُكِ وَمِنْ أَيْنَ يَكُونُ الشَّبَهُ ‏"‏ ‏.‏

Urva ibn az-Zubayr (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Umm Sulaym (roziyallohu anho) Rasululloh ﷺga: «Ayol tushida xuddi erkak koʻradigan narsani koʻrsa, gʻusl qiladimi?» dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Ha, gʻusl qilsin», dedilar. Oisha (roziyallohu anho) unga: «Uf senga! Ayol ham buni koʻradimi?» dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Qoʻling tuproqqa belansin! Boʻlmasa, (bolaning ota-onasiga) oʻxshashligi qayerdan boʻladi?» dedilar.Урва ибн аз-Зубайр (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Умм Сулайм (розияллоҳу анҳо) Расулуллоҳ ﷺга: «Аёл тушида худди эркак кўрадиган нарсани кўрса, ғусл қиладими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Ҳа, ғусл қилсин», дедилар. Оиша (розияллоҳу анҳо) унга: «Уф сенга! Аёл ҳам буни кўрадими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Қўлинг тупроққа белансин! Бўлмаса, (боланинг ота-онасига) ўхшашлиги қаердан бўлади?» дедилар.

حَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ جَاءَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ امْرَأَةُ أَبِي طَلْحَةَ الأَنْصَارِيِّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لاَ يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ هَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ مِنْ غُسْلٍ إِذَا هِيَ احْتَلَمَتْ فَقَالَ ‏ "‏ نَعَمْ إِذَا رَأَتِ الْمَاءَ ‏"‏ ‏.‏

Nabiy ﷺ ning zavjalari Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Abu Talha al-Ansoriyning xotini Umm Sulaym Rasululloh ﷺning oldilariga kelib: ‹Yo Rasululloh, Alloh haq (soʻz)dan uyalmaydi. Ayol ehtilom boʻlsa, unga gʻusl (vojib) boʻladimi?› dedi. U zot: ‹Ha, agar suvni koʻrsa›, dedilar».Набий ﷺ нинг завжалари Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Абу Талҳа ал-Ансорийнинг хотини Умм Сулайм Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келиб: ‹Ё Расулуллоҳ, Аллоҳ ҳақ (сўз)дан уялмайди. Аёл эҳтилом бўлса, унга ғусл (вожиб) бўладими?› деди. У зот: ‹Ҳа, агар сувни кўрса›, дедилар».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ لاَ بَأْسَ أَنْ يُغْتَسَلَ بِفَضْلِ الْمَرْأَةِ مَا لَمْ تَكُنْ حَائِضًا أَوْ جُنُبًا ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday derdi: «Ayolning ortgan suvi bilan gʻusl qilishda — u hayzli yoki janobatli boʻlmagan ekan — hech qanday zarar yoʻq».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай дерди: «Аёлнинг ортган суви билан ғусл қилишда — у ҳайзли ёки жанобатли бўлмаган экан — ҳеч қандай зарар йўқ».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَعْرَقُ فِي الثَّوْبِ وَهُوَ جُنُبٌ ثُمَّ يُصَلِّي فِيهِ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) janobatli holida kiyimida terlar, soʻng oʻsha kiyimda namoz oʻqir edi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) жанобатли ҳолида кийимида терлар, сўнг ўша кийимда намоз ўқир эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَغْسِلُ جَوَارِيهِ رِجْلَيْهِ وَيُعْطِينَهُ الْخُمْرَةَ وَهُنَّ حُيَّضٌ ‏.‏ وَسُئِلَ مَالِكٌ عَنْ رَجُلٍ لَهُ نِسْوَةٌ وَجَوَارِي هَلْ يَطَؤُهُنَّ جَمِيعًا قَبْلَ أَنْ يَغْتَسِلَ فَقَالَ لاَ بَأْسَ بِأَنْ يُصِيبَ الرَّجُلُ جَارِيَتَيْهِ قَبْلَ أَنْ يَغْتَسِلَ فَأَمَّا النِّسَاءُ الْحَرَائِرُ فَيُكْرَهُ أَنْ يُصِيبَ الرَّجُلُ الْمَرْأَةَ الْحُرَّةَ فِي يَوْمِ الأُخْرَى فَأَمَّا أَنَّ يُصِيبَ الْجَارِيَةَ ثُمَّ يُصِيبَ الأُخْرَى وَهُوَ جُنُبٌ فَلاَ بَأْسَ بِذَلِكَ ‏.‏ وَسُئِلَ مَالِكٌ عَنْ رَجُلٍ جُنُبٍ وُضِعَ لَهُ مَاءٌ يَغْتَسِلُ بِهِ فَسَهَا فَأَدْخَلَ أَصْبُعَهُ فِيهِ لِيَعْرِفَ حَرَّ الْمَاءِ مِنْ بَرْدِهِ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ إِنْ لَمْ يَكُنْ أَصَابَ أَصْبُعَهُ أَذًى فَلاَ أَرَى ذَلِكَ يُنَجِّسُ عَلَيْهِ الْمَاءَ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)ning choʻrilari hayzli boʻlishlariga qaramay uning oyoqlarini yuvar va unga (namoz oʻqiydigan) xurma bargidan toʻqilgan joynamozni berar edilar. Molikdan xotinlari va choʻrilari bor kishi haqida — u gʻusl qilishdan avval ularning hammasiga yaqinlik qilsa boʻladimi, deb soʻralganda, u shunday dedi: «Kishi gʻusl qilishdan avval ikki choʻrisiga yaqinlik qilsa, hech zarari yoʻq. Ammo hur ayollarga kelsak — kishining bir (xotini)ning navbatidagi kunda boshqa hur xotiniga yaqinlashishi makruhdir. Choʻriga yaqinlik qilib, soʻng janobatli holida boshqasiga yaqinlik qilishga esa hech zarar yoʻq». Molikdan janobatli kishi haqida — unga gʻusl qilish uchun suv qoʻyilib, u gʻaflatda barmogʻini suvning issiq-sovuqligini bilish uchun unga tiqib yuborsa (nima boʻladi), deb soʻraldi. Molik: «Agar barmogʻiga nopoklik tegmagan boʻlsa, bu suvni unga nopok qiladi deb bilmayman», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)нинг чўрилари ҳайзли бўлишларига қарамай унинг оёқларини ювар ва унга (намоз ўқийдиган) хурма баргидан тўқилган жойнамозни берар эдилар. Моликдан хотинлари ва чўрилари бор киши ҳақида — у ғусл қилишдан аввал уларнинг ҳаммасига яқинлик қилса бўладими, деб сўралганда, у шундай деди: «Киши ғусл қилишдан аввал икки чўрисига яқинлик қилса, ҳеч зарари йўқ. Аммо ҳур аёлларга келсак — кишининг бир (хотини)нинг навбатидаги кунда бошқа ҳур хотинига яқинлашиши макруҳдир. Чўрига яқинлик қилиб, сўнг жанобатли ҳолида бошқасига яқинлик қилишга эса ҳеч зарар йўқ». Моликдан жанобатли киши ҳақида — унга ғусл қилиш учун сув қўйилиб, у ғафлатда бармоғини сувнинг иссиқ-совуқлигини билиш учун унга тиқиб юборса (нима бўлади), деб сўралди. Молик: «Агар бармоғига нопоклик тегмаган бўлса, бу сувни унга нопок қилади деб билмайман», деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّهَا قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْبَيْدَاءِ - أَوْ بِذَاتِ الْجَيْشِ - انْقَطَعَ عِقْدٌ لِي فَأَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْتِمَاسِهِ وَأَقَامَ النَّاسُ مَعَهُ وَلَيْسُوا عَلَى مَاءٍ وَلَيْسَ مَعَهُمْ مَاءٌ فَأَتَى النَّاسُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ فَقَالُوا أَلاَ تَرَى مَا صَنَعَتْ عَائِشَةُ أَقَامَتْ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبِالنَّاسِ وَلَيْسُوا عَلَى مَاءٍ وَلَيْسَ مَعَهُمْ مَاءٌ ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاضِعٌ رَأْسَهُ عَلَى فَخِذِي قَدْ نَامَ فَقَالَ حَبَسْتِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالنَّاسَ وَلَيْسُوا عَلَى مَاءٍ وَلَيْسَ مَعَهُمْ مَاءٌ قَالَتْ عَائِشَةُ فَعَاتَبَنِي أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُولَ وَجَعَلَ يَطْعُنُ بِيَدِهِ فِي خَاصِرَتِي فَلاَ يَمْنَعُنِي مِنَ التَّحَرُّكِ إِلاَّ مَكَانُ رَأْسِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى فَخِذِي فَنَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَصْبَحَ عَلَى غَيْرِ مَاءٍ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى آيَةَ التَّيَمُّمِ فَتَيَمَّمُوا ‏.‏ فَقَالَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ مَا هِيَ بِأَوَّلِ بَرَكَتِكُمْ يَا آلَ أَبِي بَكْرٍ ‏.‏ قَالَتْ فَبَعَثْنَا الْبَعِيرَ الَّذِي كُنْتُ عَلَيْهِ فَوَجَدْنَا الْعِقْدَ تَحْتَهُ ‏.‏

Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan safarlaridan birida chiqdik. Baydo — yoki Zotul-Jaysh (degan joy)da — boʻlganimizda mening marjonim uzilib tushdi. Rasululloh ﷺ uni qidirish uchun toʻxtadilar, odamlar ham u zot bilan toʻxtadi. Ular suv boʻlmagan joyda edilar va oʻzlari bilan ham suv yoʻq edi. Odamlar Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu)ning oldiga kelib: ‹Oisha nima qilganini koʻrmayapsanmi? U Rasululloh ﷺni va odamlarni suvsiz joyda toʻxtatib qoʻydi, oʻzlarida ham suv yoʻq›, dedilar. Abu Bakr keldi, Rasululloh ﷺ esa boshlarini sonimga qoʻyib uxlab qolgan edilar. U: ‹Rasululloh ﷺni va odamlarni suvsiz joyda toʻxtatib qoʻyibsan, oʻzlarida ham suv yoʻq›, dedi. Abu Bakr meni koyidi va Alloh xohlagancha (gap) aytdi, qoʻli bilan belimga nuqiy boshladi. Meni qimirlashdan faqat Rasululloh ﷺ ning boshlari sonimda ekani toʻxtatib turardi. Rasululloh ﷺ suvsiz holda tongga qadar uxladilar. Shunda Alloh taboraka va taolo tayammum oyatini nozil qildi va ular tayammum qildilar. Usayd ibn Huzayr (roziyallohu anhu): ‹Bu sizlarning ilk barakangiz emas, ey Abu Bakr oilasi!› dedi. Soʻng men mingan tuyani turgʻizsak, marjonni uning tagidan topdik».Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан сафарларидан бирида чиқдик. Байдо — ёки Зотул-Жайш (деган жой)да — бўлганимизда менинг маржоним узилиб тушди. Расулуллоҳ ﷺ уни қидириш учун тўхтадилар, одамлар ҳам у зот билан тўхтади. Улар сув бўлмаган жойда эдилар ва ўзлари билан ҳам сув йўқ эди. Одамлар Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)нинг олдига келиб: ‹Оиша нима қилганини кўрмаяпсанми? У Расулуллоҳ ﷺни ва одамларни сувсиз жойда тўхтатиб қўйди, ўзларида ҳам сув йўқ›, дедилар. Абу Бакр келди, Расулуллоҳ ﷺ эса бошларини сонимга қўйиб ухлаб қолган эдилар. У: ‹Расулуллоҳ ﷺни ва одамларни сувсиз жойда тўхтатиб қўйибсан, ўзларида ҳам сув йўқ›, деди. Абу Бакр мени койиди ва Аллоҳ хоҳлаганча (гап) айтди, қўли билан белимга нуқий бошлади. Мени қимирлашдан фақат Расулуллоҳ ﷺ нинг бошлари сонимда экани тўхтатиб турарди. Расулуллоҳ ﷺ сувсиз ҳолда тонгга қадар ухладилар. Шунда Аллоҳ таборака ва таоло таяммум оятини нозил қилди ва улар таяммум қилдилар. Усайд ибн Ҳузайр (розияллоҳу анҳу): ‹Бу сизларнинг илк баракангиз эмас, эй Абу Бакр оиласи!› деди. Сўнг мен минган туяни турғизсак, маржонни унинг тагидан топдик».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّهُ أَقْبَلَ هُوَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ مِنَ الْجُرُفِ حَتَّى إِذَا كَانَا بِالْمِرْبَدِ نَزَلَ عَبْدُ اللَّهِ فَتَيَمَّمَ صَعِيدًا طَيِّبًا فَمَسَحَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثُمَّ صَلَّى ‏.‏

Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u va Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) Jurfdan kelayotgan edilar. Mirbadga yetganlarida Abdulloh (tuyadan) tushib, pok tuproq bilan tayammum qildi: yuzi va qoʻllarini tirsagigacha mash qildi, soʻng namoz oʻqidi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у ва Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Журфдан келаётган эдилар. Мирбадга етганларида Абдуллоҳ (туядан) тушиб, пок тупроқ билан таяммум қилди: юзи ва қўлларини тирсагигача маш қилди, сўнг намоз ўқиди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَتَيَمَّمُ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ‏.‏ وَسُئِلَ مَالِكٌ كَيْفَ التَّيَمُّمُ وَأَيْنَ يَبْلُغُ بِهِ فَقَالَ يَضْرِبُ ضَرْبَةً لِلْوَجْهِ وَضَرْبَةً لِلْيَدَيْنِ وَيَمْسَحُهُمَا إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) tirsaklarigacha tayammum qilar edi. Molikdan tayammum qanday qilinishi va qayergacha yetkazilishi soʻralganda, u: «Yuz uchun bir marta, qoʻllar uchun bir marta (yerga) uradi va ularni tirsaklargacha mash qiladi», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) тирсакларигача таяммум қилар эди. Моликдан таяммум қандай қилиниши ва қаергача етказилиши сўралганда, у: «Юз учун бир марта, қўллар учун бир марта (ерга) уради ва уларни тирсакларгача маш қилади», деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ عَنِ الرَّجُلِ الْجُنُبِ، يَتَيَمَّمُ ثُمَّ يُدْرِكُ الْمَاءَ فَقَالَ سَعِيدٌ إِذَا أَدْرَكَ الْمَاءَ فَعَلَيْهِ الْغُسْلُ لِمَا يُسْتَقْبَلُ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ فِيمَنِ احْتَلَمَ وَهُوَ فِي سَفَرٍ وَلاَ يَقْدِرُ مِنَ الْمَاءِ إِلاَّ عَلَى قَدْرِ الْوُضُوءِ وَهُوَ لاَ يَعْطَشُ حَتَّى يَأْتِيَ الْمَاءَ قَالَ يَغْسِلُ بِذَلِكَ فَرْجَهُ وَمَا أَصَابَهُ مِنْ ذَلِكَ الأَذَى ثُمَّ يَتَيَمَّمُ صَعِيدًا طَيِّبًا كَمَا أَمَرَهُ اللَّهُ ‏.‏ وَسُئِلَ مَالِكٌ عَنْ رَجُلٍ جُنُبٍ أَرَادَ أَنْ يَتَيَمَّمَ فَلَمْ يَجِدْ تُرَابًا إِلاَّ تُرَابَ سَبَخَةٍ هَلْ يَتَيَمَّمُ بِالسِّبَاخِ وَهَلْ تُكْرَهُ الصَّلاَةُ فِي السِّبَاخِ قَالَ مَالِكٌ لاَ بَأْسَ بِالصَّلاَةِ فِي السِّبَاخِ وَالتَّيَمُّمِ مِنْهَا لأَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ ‏{‏فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا‏}‏ فَكُلُّ مَا كَانَ صَعِيدًا فَهُوَ يُتَيَمَّمُ بِهِ سِبَاخًا كَانَ أَوْ غَيْرَهُ ‏.‏

Abdurahmon ibn Harmala (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan tayammum qilib, soʻng suvga erishgan janobatli kishi haqida soʻradi. Said: «Suvga erishgan boʻlsa, bundan keyingi (namozlar) uchun unga gʻusl (vojib) boʻladi», dedi. Molik safarda ehtilom boʻlib, faqat tahoratga yetadigan miqdorda suvi bor, ammo suvga yetguncha chanqamaydigan kishi haqida shunday dedi: «U shu (suv) bilan avratini va oʻsha nopoklik tekkan joyni yuvsin, soʻng Alloh amr qilganidek, pok tuproq bilan tayammum qilsin». Molikdan janobatli kishi tayammum qilmoqchi boʻlib, shoʻrxok tuprogʻidan boshqa tuproq topolmasa — shoʻrxok bilan tayammum qiladimi va shoʻrxokda namoz oʻqish makruhmi, deb soʻraldi. Molik: «Shoʻrxokda namoz oʻqish va undan tayammum qilishda hech zarar yoʻq. Zero, Alloh taboraka va taolo: {Pok tuproq bilan tayammum qilinglar} degan. Bas, tuproq boʻlgan har bir narsa bilan — shoʻrxok boʻladimi, boshqasimi — tayammum qilinaveradi», dedi.Абдураҳмон ибн Ҳармала (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, бир киши Саид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан таяммум қилиб, сўнг сувга эришган жанобатли киши ҳақида сўради. Саид: «Сувга эришган бўлса, бундан кейинги (намозлар) учун унга ғусл (вожиб) бўлади», деди. Молик сафарда эҳтилом бўлиб, фақат таҳоратга етадиган миқдорда суви бор, аммо сувга етгунча чанқамайдиган киши ҳақида шундай деди: «У шу (сув) билан авратини ва ўша нопоклик теккан жойни ювсин, сўнг Аллоҳ амр қилганидек, пок тупроқ билан таяммум қилсин». Моликдан жанобатли киши таяммум қилмоқчи бўлиб, шўрхок тупроғидан бошқа тупроқ тополмаса — шўрхок билан таяммум қиладими ва шўрхокда намоз ўқиш макруҳми, деб сўралди. Молик: «Шўрхокда намоз ўқиш ва ундан таяммум қилишда ҳеч зарар йўқ. Зеро, Аллоҳ таборака ва таоло: {Пок тупроқ билан таяммум қилинглар} деган. Бас, тупроқ бўлган ҳар бир нарса билан — шўрхок бўладими, бошқасими — таяммум қилинаверади», деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ مَا يَحِلُّ لِي مِنِ امْرَأَتِي وَهِيَ حَائِضٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ لِتَشُدَّ عَلَيْهَا إِزَارَهَا ثُمَّ شَأْنَكَ بِأَعْلاَهَا ‏"‏ ‏.‏

Zayd ibn Aslam (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Rasululloh ﷺdan soʻrab: «Hayzli xotinimdan menga nima halol?» dedi. Rasululloh ﷺ: «U izorini (belbogʻini) mahkam bogʻlab olsin, soʻng undan yuqorisi — sening ixtiyoringda», dedilar.Зайд ибн Аслам (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, бир киши Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: «Ҳайзли хотинимдан менга нима ҳалол?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «У изорини (белбоғини) маҳкам боғлаб олсин, сўнг ундан юқориси — сенинг ихтиёрингда», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَانَتْ مُضْطَجِعَةً مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ وَأَنَّهَا قَدْ وَثَبَتْ وَثْبَةً شَدِيدَةً فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا لَكِ لَعَلَّكِ نَفِسْتِ ‏"‏ ‏.‏ يَعْنِي الْحَيْضَةَ ‏.‏ فَقَالَتْ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ شُدِّي عَلَى نَفْسِكِ إِزَارَكِ ثُمَّ عُودِي إِلَى مَضْجَعِكِ ‏"‏ ‏.‏

Rabiʼa ibn Abu Abdurahmon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) Rasululloh ﷺ bilan bitta kiyim (choyshab) ostida yotgan edi. U toʻsatdan qattiq sakrab tushdi. Rasululloh ﷺ unga: «Senga nima boʻldi, hayz koʻrdingmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Izoringni mahkam bogʻlab, joyingga qayt», dedilar.Рабиъа ибн Абу Абдураҳмон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) Расулуллоҳ ﷺ билан битта кийим (чойшаб) остида ётган эди. У тўсатдан қаттиқ сакраб тушди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сенга нима бўлди, ҳайз кўрдингми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Изорингни маҳкам боғлаб, жойингга қайт», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَرْسَلَ إِلَى عَائِشَةَ يَسْأَلُهَا هَلْ يُبَاشِرُ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ فَقَالَتْ لِتَشُدَّ إِزَارَهَا عَلَى أَسْفَلِهَا ثُمَّ يُبَاشِرُهَا إِنْ شَاءَ ‏.‏

Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Umar Oisha (roziyallohu anho)ga: ‹Erkak hayzli xotiniga muboshara qilsa (badaniga tegsa) boʻladimi?› deb soʻrab (odam) yubordi. U: «Izorini pastki (qismi)ga mahkam bogʻlab olsin, soʻng xohlasa unga muboshara qilaversin», dedi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умар Оиша (розияллоҳу анҳо)га: ‹Эркак ҳайзли хотинига мубошара қилса (баданига тегса) бўладими?› деб сўраб (одам) юборди. У: «Изорини пастки (қисми)га маҳкам боғлаб олсин, сўнг хоҳласа унга мубошара қилаверсин», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، وَسُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ، سُئِلاَ عَنِ الْحَائِضِ، هَلْ يُصِيبُهَا زَوْجُهَا إِذَا رَأَتِ الطُّهْرَ قَبْلَ أَنْ تَغْتَسِلَ فَقَالاَ لاَ حَتَّى تَغْتَسِلَ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Solim ibn Abdulloh va Sulaymon ibn Yasor (rahimahumalloh)dan hayzli ayol haqida — u poklikni koʻrsa, gʻusl qilishidan avval eri unga yaqinlik qila oladimi, deb soʻralganda, ular ikkovi: «Yoʻq, toki gʻusl qilmaguncha (mumkin emas)», dedilar.Моликка етиб келишича, Солим ибн Абдуллоҳ ва Сулаймон ибн Ясор (раҳимаҳумаллоҳ)дан ҳайзли аёл ҳақида — у покликни кўрса, ғусл қилишидан аввал эри унга яқинлик қила оладими, деб сўралганда, улар иккови: «Йўқ, токи ғусл қилмагунча (мумкин эмас)», дедилар.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ أَبِي عَلْقَمَةَ، عَنْ أُمِّهِ، مَوْلاَةِ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ النِّسَاءُ يَبْعَثْنَ إِلَى عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ بِالدِّرَجَةِ فِيهَا الْكُرْسُفُ فِيهِ الصُّفْرَةُ مِنْ دَمِ الْحَيْضَةِ يَسْأَلْنَهَا عَنِ الصَّلاَةِ فَتَقُولُ لَهُنَّ لاَ تَعْجَلْنَ حَتَّى تَرَيْنَ الْقَصَّةَ الْبَيْضَاءَ ‏.‏ تُرِيدُ بِذَلِكَ الطُّهْرَ مِنَ الْحَيْضَةِ ‏.‏

Alqama ibn Abu Alqamaning onasi — Muʼminlarning onasi Oisha (roziyallohu anho)ning ozod qilingan choʻrisi — (rahimahalloh)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Ayollar Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)ga ichida hayz qonidan sargʻishlik boʻlgan paxta solingan qutichalarni yuborib, undan namoz haqida soʻrar edilar. U ularga: ‹Oq (pok) suyuqlikni koʻrmaguncha shoshilmanglar›, derdi». Bu bilan u hayzdan poklanishni nazarda tutardi.Алқама ибн Абу Алқаманинг онаси — Муъминларнинг онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг озод қилинган чўриси — (раҳимаҳаллоҳ)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Аёллар Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)га ичида ҳайз қонидан сарғишлик бўлган пахта солинган қутичаларни юбориб, ундан намоз ҳақида сўрар эдилар. У уларга: ‹Оқ (пок) суюқликни кўрмагунча шошилманглар›, дерди». Бу билан у ҳайздан покланишни назарда тутарди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ عَمَّتِهِ، عَنِ ابْنَةِ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّهُ بَلَغَهَا أَنَّ نِسَاءً، كُنَّ يَدْعُونَ بِالْمَصَابِيحِ مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ يَنْظُرْنَ إِلَى الطُّهْرِ فَكَانَتْ تَعِيبُ ذَلِكَ عَلَيْهِنَّ وَتَقُولُ مَا كَانَ النِّسَاءُ يَصْنَعْنَ هَذَا ‏.‏ وَسُئِلَ مَالِكٌ عَنِ الْحَائِضِ تَطْهُرُ فَلاَ تَجِدُ مَاءً هَلْ تَتَيَمَّمُ قَالَ نَعَمْ لِتَتَيَمَّمْ فَإِنَّ مِثْلَهَا مِثْلُ الْجُنُبِ إِذَا لَمْ يَجِدْ مَاءً تَيَمَّمَ ‏.‏

Zayd ibn Sobitning qizi (rahimahalloh)ga yetib kelishicha, ayollar tunning oʻrtasida poklikni koʻrish uchun chiroqlar soʻrar ekanlar. U esa buni ularga ayb sanab: «Ayollar bunday qilmas edi», der edi. Molikdan hayzdan poklangan, ammo suv topolmaydigan ayol tayammum qiladimi, deb soʻralganda, u: «Ha, tayammum qilsin. Zero, uning misoli — suv topmaganda tayammum qiladigan janobatli kishining misoli kabidir», dedi.Зайд ибн Собитнинг қизи (раҳимаҳаллоҳ)га етиб келишича, аёллар туннинг ўртасида покликни кўриш учун чироқлар сўрар эканлар. У эса буни уларга айб санаб: «Аёллар бундай қилмас эди», дер эди. Моликдан ҳайздан покланган, аммо сув тополмайдиган аёл таяммум қиладими, деб сўралганда, у: «Ҳа, таяммум қилсин. Зеро, унинг мисоли — сув топмаганда таяммум қиладиган жанобатли кишининг мисоли кабидир», деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ فِي الْمَرْأَةِ الْحَامِلِ تَرَى الدَّمَ أَنَّهَا تَدَعُ الصَّلاَةَ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) qon koʻrgan homilador ayol haqida: «U namozni tark qiladi», dedi.Моликка етиб келишича, Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) қон кўрган ҳомиладор аёл ҳақида: «У намозни тарк қилади», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ سَأَلَ ابْنَ شِهَابٍ عَنِ الْمَرْأَةِ الْحَامِلِ، تَرَى الدَّمَ قَالَ تَكُفُّ عَنِ الصَّلاَةِ، ‏.‏ قَالَ يَحْيَى قَالَ مَالِكٌ وَذَلِكَ الأَمْرُ عِنْدَنَا ‏.‏

Molik Ibn Shihob (az-Zuhriy)dan qon koʻrgan homilador ayol haqida soʻradi. U: «U namozdan tiyiladi», dedi. Yahyo aytdi: Molik: «Bizning nazdimizda (amal qilinadigan) ish — shudir», dedi.Молик Ибн Шиҳоб (аз-Зуҳрий)дан қон кўрган ҳомиладор аёл ҳақида сўради. У: «У намоздан тийилади», деди. Яҳё айтди: Молик: «Бизнинг наздимизда (амал қилинадиган) иш — шудир», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ كُنْتُ أُرَجِّلُ رَأْسَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا حَائِضٌ ‏.‏

Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u: «Men hayzli holimda Rasululloh ﷺ ning boshlarini tarar edim», dedi.Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у: «Мен ҳайзли ҳолимда Расулуллоҳ ﷺ нинг бошларини тарар эдим», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، أَنَّهَا قَالَتْ سَأَلَتِ امْرَأَةٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ أَرَأَيْتَ إِحْدَانَا إِذَا أَصَابَ ثَوْبَهَا الدَّمُ مِنَ الْحَيْضَةِ كَيْفَ تَصْنَعُ فِيهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ إِذَا أَصَابَ ثَوْبَ إِحْدَاكُنَّ الدَّمُ مِنَ الْحَيْضَةِ فَلْتَقْرُصْهُ ثُمَّ لِتَنْضَحْهُ بِالْمَاءِ ثُمَّ لِتُصَلِّي فِيهِ ‏"‏ ‏.‏

Asmo bint Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Bir ayol Rasululloh ﷺdan soʻrab: ‹Aytingchi, birimizning kiyimiga hayz qoni tegsa, unga nima qiladi?› dedi. Rasululloh ﷺ: ‹Birortangizning kiyimiga hayz qoni tegsa, uni (barmoq uchi bilan) ishqalab tozalasin, soʻng suv sepib yuvsin, keyin oʻsha (kiyim)da namoz oʻqisin›, dedilar».Асмо бинт Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Бир аёл Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: ‹Айтингчи, биримизнинг кийимига ҳайз қони тегса, унга нима қилади?› деди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бирортангизнинг кийимига ҳайз қони тегса, уни (бармоқ учи билан) ишқалаб тозаласин, сўнг сув сепиб ювсин, кейин ўша (кийим)да намоз ўқисин›, дедилар».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ قَالَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ أَبِي حُبَيْشٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لاَ أَطْهُرُ أَفَأَدَعُ الصَّلاَةَ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ إِنَّمَا ذَلِكِ عِرْقٌ وَلَيْسَتْ بِالْحَيْضَةِ فَإِذَا أَقْبَلَتِ الْحَيْضَةُ فَاتْرُكِي الصَّلاَةَ فَإِذَا ذَهَبَ قَدْرُهَا فَاغْسِلِي الدَّمَ عَنْكِ وَصَلِّي ‏"‏ ‏.‏

Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Fotima bint Abu Hubaysh: ‹Yo Rasululloh, men hech poklanmayman (qonim toʻxtamaydi), namozni tark qilaymi?› dedi. Rasululloh ﷺ unga: ‹Bu — (kasallik) tomiridir, hayz emas. Hayz kelganda namozni tark qil; uning muddati oʻtib ketsa, oʻzingdan qonni yuvib, namoz oʻqi›, dedilar».Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Фотима бинт Абу Ҳубайш: ‹Ё Расулуллоҳ, мен ҳеч покланмайман (қоним тўхтамайди), намозни тарк қилайми?› деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: ‹Бу — (касаллик) томиридир, ҳайз эмас. Ҳайз келганда намозни тарк қил; унинг муддати ўтиб кетса, ўзингдан қонни ювиб, намоз ўқи›, дедилар».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ امْرَأَةً كَانَتْ تُهَرَاقُ الدِّمَاءَ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَفْتَتْ لَهَا أُمُّ سَلَمَةَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ "‏ لِتَنْظُرْ إِلَى عَدَدِ اللَّيَالِي وَالأَيَّامِ الَّتِي كَانَتْ تَحِيضُهُنَّ مِنَ الشَّهْرِ قَبْلَ أَنْ يُصِيبَهَا الَّذِي أَصَابَهَا فَلْتَتْرُكِ الصَّلاَةَ قَدْرَ ذَلِكَ مِنَ الشَّهْرِ فَإِذَا خَلَّفَتْ ذَلِكَ فَلْتَغْتَسِلْ ثُمَّ لِتَسْتَثْفِرْ بِثَوْبٍ ثُمَّ لِتُصَلِّي ‏"‏ ‏.‏

Umm Salama — moʻminlar onasi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonida bir ayol (toʻxtovsiz) qon koʻrar (istihoza boʻlar) edi. Shunda Umm Salama uning haqida Rasululloh ﷺ dan fatvo soʻradi. U zot: «U — bu (kasallik) yetishidan oldin har oy hayz koʻradigan kecha va kunlarning soniga qarasin va oyning oʻsha (kunlar) miqdorida namozni tark etsin; oʻsha (kunlar) oʻtgach, gʻusl qilsin, soʻng avratiga bir mato bogʻlab (istisfor qilib), soʻng oʻsha (holatda) namoz oʻqisin», — dedilar.Умм Салама — мўминлар онаси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонида бир аёл (тўхтовсиз) қон кўрар (истиҳоза бўлар) эди. Шунда Умм Салама унинг ҳақида Расулуллоҳ ﷺ дан фатво сўради. У зот: «У — бу (касаллик) етишидан олдин ҳар ой ҳайз кўрадиган кеча ва кунларнинг сонига қарасин ва ойнинг ўша (кунлар) миқдорида намозни тарк этсин; ўша (кунлар) ўтгач, ғусл қилсин, сўнг авратига бир мато боғлаб (истисфор қилиб), сўнг ўша (ҳолатда) намоз ўқисин», — дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، أَنَّهَا رَأَتْ زَيْنَبَ بِنْتَ جَحْشٍ الَّتِي كَانَتْ تَحْتَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَكَانَتْ تُسْتَحَاضُ فَكَانَتْ تَغْتَسِلُ وَتُصَلِّي ‏.‏

Zaynab bint Abu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinishicha, u Abdurrahmon ibn Avfning nikohida boʻlgan Zaynab bint Jahshni koʻrgan. U (ayol) istihoza (hayzdan tashqari qon) koʻrar edi, shunda gʻusl qilib, namoz oʻqiyverardi.Зайнаб бинт Абу Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинишича, у Абдурраҳмон ибн Авфнинг никоҳида бўлган Зайнаб бинт Жаҳшни кўрган. У (аёл) истиҳоза (ҳайздан ташқари қон) кўрар эди, шунда ғусл қилиб, намоз ўқийверарди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ سُمَىٍّ، مَوْلَى أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ الْقَعْقَاعَ بْنَ حَكِيمٍ، وَزَيْدَ بْنَ أَسْلَمَ، أَرْسَلاَهُ إِلَى سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ يَسْأَلُهُ كَيْفَ تَغْتَسِلُ الْمُسْتَحَاضَةُ فَقَالَ تَغْتَسِلُ مِنْ طُهْرٍ إِلَى طُهْرٍ وَتَتَوَضَّأُ لِكُلِّ صَلاَةٍ فَإِنْ غَلَبَهَا الدَّمُ اسْتَثْفَرَتْ ‏.‏

Abu Bakr ibn Abdurrahmonning mavlosi Sumayy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Qaʼqoʼ ibn Hakim va Zayd ibn Aslam uni istihoza koʻrgan ayol qanday gʻusl qilishini soʻrash uchun Said ibn al-Musayyabning oldiga yubordilar. Shunda u (Said): «U bir poklikdan ikkinchi poklikkacha gʻusl qiladi va har namozga tahorat oladi. Agar qon uni yengib ketsa, avrat joyini bogʻlab oladi», dedi.Абу Бакр ибн Абдурраҳмоннинг мавлоси Сумайй (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Қаъқоъ ибн Ҳаким ва Зайд ибн Аслам уни истиҳоза кўрган аёл қандай ғусл қилишини сўраш учун Саид ибн ал-Мусайябнинг олдига юбордилар. Шунда у (Саид): «У бир покликдан иккинчи покликкача ғусл қилади ва ҳар намозга таҳорат олади. Агар қон уни енгиб кетса, аврат жойини боғлаб олади», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ لَيْسَ عَلَى الْمُسْتَحَاضَةِ إِلاَّ أَنْ تَغْتَسِلَ غُسْلاً وَاحِدًا ثُمَّ تَتَوَضَّأُ بَعْدَ ذَلِكَ لِكُلِّ صَلاَةٍ ‏.‏ قَالَ يَحْيَى قَالَ مَالِكٌ الأَمْرُ عِنْدَنَا أَنَّ الْمُسْتَحَاضَةَ إِذَا صَلَّتْ أَنَّ لِزَوْجِهَا أَنْ يُصِيبَهَا وَكَذَلِكَ النُّفَسَاءُ إِذَا بَلَغَتْ أَقْصَى مَا يُمْسِكُ النِّسَاءَ الدَّمُ فَإِنْ رَأَتِ الدَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ فَإِنَّهُ يُصِيبُهَا زَوْجُهَا وَإِنَّمَا هِيَ بِمَنْزِلَةِ الْمُسْتَحَاضَةِ ‏.‏ قَالَ يَحْيَى قَالَ مَالِكٌ الأَمْرُ عِنْدَنَا فِي الْمُسْتَحَاضَةِ عَلَى حَدِيثِ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ وَهُوَ أَحَبُّ مَا سَمِعْتُ إِلَىَّ فِي ذَلِكَ ‏.‏

Hisham ibn Urva (rahimahulloh) otasidan rivoyat qilishicha, u: «Istihoza koʻrgan ayol zimmasida bir marta gʻusl qilishdan boshqa narsa yoʻq; soʻng shundan keyin har namozga tahorat oladi», dedi. Yahyo aytdi: Molik dedi: «Bizning oldimizdagi hukm shuki, istihoza koʻrgan ayol namoz oʻqiy boshlagach, eri unga yaqinlik qilishi mumkin. Xuddi shuningdek, nifos koʻrgan ayol ham qon ayollarni ushlab turadigan eng oxirgi muddatga yetganda — agar shundan keyin qon koʻrsa, eri unga yaqinlik qiladi; u ayol istihoza koʻrgan ayol maqomidadir». Yahyo aytdi: Molik dedi: «Bizning oldimizdagi hukm istihoza koʻrgan ayol haqida Hisham ibn Urvaning otasidan qilgan rivoyatiga asoslanadi; bu esa oʻsha masalada men eshitgan narsalarning menga eng maʼqulidir».Ҳишам ибн Урва (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилишича, у: «Истиҳоза кўрган аёл зиммасида бир марта ғусл қилишдан бошқа нарса йўқ; сўнг шундан кейин ҳар намозга таҳорат олади», деди. Яҳё айтди: Молик деди: «Бизнинг олдимиздаги ҳукм шуки, истиҳоза кўрган аёл намоз ўқий бошлагач, эри унга яқинлик қилиши мумкин. Худди шунингдек, нифос кўрган аёл ҳам қон аёлларни ушлаб турадиган энг охирги муддатга етганда — агар шундан кейин қон кўрса, эри унга яқинлик қилади; у аёл истиҳоза кўрган аёл мақомидадир». Яҳё айтди: Молик деди: «Бизнинг олдимиздаги ҳукм истиҳоза кўрган аёл ҳақида Ҳишам ибн Урванинг отасидан қилган ривоятига асосланади; бу эса ўша масалада мен эшитган нарсаларнинг менга энг маъқулидир».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِصَبِيٍّ فَبَالَ عَلَى ثَوْبِهِ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَاءٍ فَأَتْبَعَهُ إِيَّاهُ ‏.‏

Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u: «Rasululloh ﷺga bir goʻdak (bola) keltirildi, u zotning kiyimlariga siydik chiqardi. Shunda Rasululloh ﷺ suv soʻrab, uni (siydik ustidan) quyib chiqdilar», dedi.Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у: «Расулуллоҳ ﷺга бир гўдак (бола) келтирилди, у зотнинг кийимларига сийдик чиқарди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ сув сўраб, уни (сийдик устидан) қуйиб чиқдилар», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ أُمِّ قَيْسٍ بِنْتِ مِحْصَنٍ، أَنَّهَا أَتَتْ بِابْنٍ لَهَا صَغِيرٍ لَمْ يَأْكُلِ الطَّعَامَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَجْلَسَهُ فِي حَجْرِهِ فَبَالَ عَلَى ثَوْبِهِ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ بِمَاءٍ فَنَضَحَهُ وَلَمْ يَغْسِلْهُ ‏.‏

Umm Qays bint Mihsan (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u hali taom yemaydigan kichkina oʻgʻlini Rasululloh ﷺ ning oldilariga olib keldi. U zot uni bagʻirlariga oʻtqazdilar, shunda u kiyimlariga siydik chiqardi. Rasululloh ﷺ suv soʻrab, uni (ustiga) sepdilar, ammo yuvmadilar.Умм Қайс бинт Миҳсан (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у ҳали таом емайдиган кичкина ўғлини Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига олиб келди. У зот уни бағирларига ўтқаздилар, шунда у кийимларига сийдик чиқарди. Расулуллоҳ ﷺ сув сўраб, уни (устига) сепдилар, аммо ювмадилар.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّهُ قَالَ دَخَلَ أَعْرَابِيٌّ الْمَسْجِدَ فَكَشَفَ عَنْ فَرْجِهِ لِيَبُولَ فَصَاحَ النَّاسُ بِهِ حَتَّى عَلاَ الصَّوْتُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ اتْرُكُوهُ ‏"‏ ‏.‏ فَتَرَكُوهُ فَبَالَ ثُمَّ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِذَنُوبٍ مِنْ مَاءٍ فَصُبَّ عَلَى ذَلِكَ الْمَكَانِ ‏.‏

Yahyo ibn Said (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Bir aʼrobiy masjidga kirib, siyish uchun avratini ochdi. Odamlar unga baqirishdi, hatto ovozlar koʻtarildi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Uni qoʻyib beringlar›, dedilar. Ular uni qoʻyib berishdi, u siydi. Soʻng Rasululloh ﷺ bir chelak suv (keltirishni) buyurdilar va u oʻsha joyga toʻkildi».Яҳё ибн Саид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Бир аъробий масжидга кириб, сийиш учун авратини очди. Одамлар унга бақиришди, ҳатто овозлар кўтарилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Уни қўйиб беринглар›, дедилар. Улар уни қўйиб беришди, у сийди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ бир челак сув (келтиришни) буюрдилар ва у ўша жойга тўкилди».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، أَنَّهُ قَالَ رَأَيْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَبُولُ قَائِمًا ‏.‏ قَالَ يَحْيَى وَسُئِلَ مَالِكٌ عَنْ غَسْلِ الْفَرْجِ مِنَ الْبَوْلِ وَالْغَائِطِ هَلْ جَاءَ فِيهِ أَثَرٌ فَقَالَ بَلَغَنِي أَنَّ بَعْضَ مَنْ مَضَى كَانُوا يَتَوَضَّئُونَ مِنَ الْغَائِطِ وَأَنَا أُحِبُّ أَنْ أَغْسِلَ الْفَرْجَ مِنَ الْبَوْلِ ‏.‏

Abdulloh ibn Dinor (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u: «Men Abdulloh ibn Umarni tik turgan holda siyayotganini koʻrdim», dedi. Yahyo aytdi: Molikdan siydik va gʻoit (najosat)dan soʻng avratni yuvish haqida biror asar (rivoyat) kelganmi, deb soʻralganda, u: «Menga oʻtganlardan baʼzilari gʻoitdan tahorat qilishlari haqida xabar yetib kelgan. Men esa siydikdan avratimni yuvishni yaxshi koʻraman», dedi.Абдуллоҳ ибн Динор (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у: «Мен Абдуллоҳ ибн Умарни тик турган ҳолда сияётганини кўрдим», деди. Яҳё айтди: Моликдан сийдик ва ғоит (нажосат)дан сўнг авратни ювиш ҳақида бирор асар (ривоят) келганми, деб сўралганда, у: «Менга ўтганлардан баъзилари ғоитдан таҳорат қилишлари ҳақида хабар етиб келган. Мен эса сийдикдан авратимни ювишни яхши кўраман», деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ السَّبَّاقِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فِي جُمُعَةٍ مِنَ الْجُمَعِ ‏ "‏ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ إِنَّ هَذَا يَوْمٌ جَعَلَهُ اللَّهُ عِيدًا فَاغْتَسِلُوا وَمَنْ كَانَ عِنْدَهُ طِيبٌ فَلاَ يَضُرُّهُ أَنْ يَمَسَّ مِنْهُ وَعَلَيْكُمْ بِالسِّوَاكِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn as-Sabboq (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ jumʼalardan bir jumʼada: «Ey musulmonlar jamoasi! Bu — Alloh uni iyd (bayram) qilgan kundir. Bas, gʻusl qilinglar. Kimda xushboʻylik boʻlsa, undan surtganining unga zarari yoʻq. Va misvokni lozim tutinglar», dedilar.Ибн ас-Саббоқ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ жумъалардан бир жумъада: «Эй мусулмонлар жамоаси! Бу — Аллоҳ уни ийд (байрам) қилган кундир. Бас, ғусл қилинглар. Кимда хушбўйлик бўлса, ундан суртганининг унга зарари йўқ. Ва мисвокни лозим тутинглар», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar ummatimga ogʻir boʻlib qolishidan (qoʻrqmaganimda), ularga har namoz oldidan misvok ishlatishni buyurar edim», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар умматимга оғир бўлиб қолишидан (қўрқмаганимда), уларга ҳар намоз олдидан мисвок ишлатишни буюрар эдим», — дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ قَالَ لَوْلاَ أَنْ يَشُقَّ، عَلَى أُمَّتِهِ لأَمَرَهُمْ بِالسِّوَاكِ مَعَ كُلِّ وُضُوءٍ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Agar ummatiga mashaqqat boʻlib qolmaganida edi, u (Rasululloh ﷺ) ularni har tahoratda misvok tutishga buyurgan boʻlardi», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Агар умматига машаққат бўлиб қолмаганида эди, у (Расулуллоҳ ﷺ) уларни ҳар таҳоратда мисвок тутишга буюрган бўларди», деди.