Abdulloh ibn Abbos al-Hoshimiy

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ صَاعِدٍ ، وَأَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ قِرَاءَةً عَلَيْهِ , قَالا : ثنا لُوَيْنٌ , ثنا أَبُو عَوَانَةَ ، عَنْ عَاصِمٍ , وَحُصَيْنٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " سَافَرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَقَامَ سَبْعَ عَشْرَةَ يَقْصُرُ الصَّلاةَ " . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ : وَنَحْنُ إِذَا سَافَرْنَا فَأَقَمْنَا سَبْعَ عَشْرَةَ قَصَرْنَا , وَإِذَا زِدْنَا أَتْمَمْنَا

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan safar qildik, u zot oʻn yetti (kun) turdilar va namozni qasr qildilar». Ibn Abbos aytdi: Biz ham safar qilib oʻn yetti (kun) tursak, qasr qilamiz; agar oshirsak, toʻla oʻqiymiz.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан сафар қилдик, у зот ўн етти (кун) турдилар ва намозни қаср қилдилар». Ибн Аббос айтди: Биз ҳам сафар қилиб ўн етти (кун) турсак, қаср қиламиз; агар оширсак, тўла ўқиймиз.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ , ثنا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ , حَدَّثَنَا أَبُو شِهَابٍ ، عَنْ عَاصِمٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " أَقَمْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ سَبْعَ عَشْرَةَ نَقْصُرُ الصَّلاةَ " . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ : وَنَحْنُ نَقْصُرُ سَبْعَ عَشْرَةَ , فَإِنْ زِدْنَا أَتْمَمْنَا

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan bir safarda oʻn yetti (kun) turdik, namozni qasr qilib». Ibn Abbos aytdi: Biz oʻn yetti (kun)gacha qasr qilamiz; agar oshirsak, toʻla oʻqiymiz.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир сафарда ўн етти (кун) турдик, намозни қаср қилиб». Ибн Аббос айтди: Биз ўн етти (кун)гача қаср қиламиз; агар оширсак, тўла ўқиймиз.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا الْحَسَنُ بْنُ يَحْيَى الْجُرْجَانِيُّ , ثنا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , حَدَّثَنِي حُسَيْنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , وَعَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ , قَالَ : أَلا أُخْبِرُكُمْ عَنْ صَلاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي السَّفَرِ ؟ قُلْنَا : بَلَى , قَالَ : " كَانَ إِذَا زَاغَتْ لَهُ الشَّمْسُ فِي مَنْزِلِهِ جَمَعَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ قَبْلَ أَنْ يَرْكَبَ , وَإِذَا لَمْ تَزِغْ لَهُ فِي مَنْزِلِهِ سَارَ حَتَّى إِذَا حَانَتِ الْعَصْرُ نزل , فَجَمَعَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ , وَإِذَا حَانَتْ لَهُ الْمَغْرِبُ فِي مَنْزِلِهِ جَمَعَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ الْعِشَاءِ , وَإِذَا لَمْ تَحِنْ فِي مَنْزِلِهِ رَكِبَ حَتَّى إِذَا حَانَتِ الْعِشَاءُ نزل , فَجَمَعَ بَيْنَهُمَا " . قَالَ الشَّيْخُ : رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ حَجَّاجٌ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , قَالَ : أَخْبَرَنِي حُسَيْنٌ , عَنْ كُرَيْبٍ وَحْدَهُ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ . وَرَوَاهُ عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ حُسَيْنٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , وَرَوَاهُ عَبْدُ الْمَجِيدِ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ , عَنْ حُسَيْنٍ , عَنْ كُرَيْبِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسِ , وَكُلُّهُمْ ثِقَاتٌ , فَاحْتَمَلَ أَنْ يَكُونَ ابْنُ جُرَيْجٍ سَمِعَهُ أَوَّلا مِنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ , عَنْ حُسَيْنٍ , كَقَوْلِ عَبْدِ الْمَجِيدِ عَنْهُ , ثُمَّ لَقِيَ ابْنُ جُرَيْجٍ حُسَيْنًا فَسَمِعَهُ مِنْهُ كَقَوْلِ عَبْدِ الرَّزَّاقِ , وَحَجَّاجٍ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , حَدَّثَنِي حُسَيْنٌ , وَاحْتَمَلَ أَنْ يَكُونَ حُسَيْنٌ سَمِعَهُ مِنْ عِكْرِمَةَ , وَمِنْ كُرَيْبٍ جَمِيعًا , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , وَكَانَ يُحَدِّثُ بِهِ مَرَّةً عَنْهُمَا جَمِيعًا كَرِوَايَةِ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْهُ , وَمَرَّةً عَنْ كُرَيْبٍ وَحْدَهُ كَقَوْلِ حَجَّاجٍ , وَابْنِ أَبِي رَوَّادٍ , وَمَرَّةً عَنْ عِكْرِمَةَ وَحْدَهُ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسِ كَقَوْلِ عُثْمَانَ بْنِ عُمَرَ , وَتَصِحُّ الأَقَاوِيلُ كُلُّهَا . وَاللَّهُ أَعْلَمُ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Sizlarga Rasululloh ﷺning safardagi namozlari haqida xabar beraymi?» dedi. Biz: «Albatta», dedik. U dedi: «U zot manzillarida turganlarida quyosh ogʻsa, ulovga minishdan oldin peshin bilan asrni jamlar edilar; agar manzillarida (quyosh) ogʻmagan boʻlsa, yurar edilar, asr vaqti kirganda tushib, peshin bilan asrni jamlar edilar. Manzillarida shom (vaqti) kirsa, uni xufton bilan jamlar edilar; agar manzillarida (uning vaqti) kirmagan boʻlsa, ulovga minar, xufton (vaqti) kirganda tushib, ikkovini jamlar edilar». Shayx aytdi: Bu hadisni Hajjoj Ibn Jurayjdan rivoyat qilib: ‹Menga Husayn faqat Kuraybdan, u Ibn Abbosdan (deb) xabar berdi›, dedi. Uni Usmon ibn Umar Ibn Jurayjdan, u Husayndan, u Ikrimadan, u Ibn Abbosdan (deb) rivoyat qildi. Abdulmajid esa uni Ibn Jurayjdan, u Hishom ibn Urvadan, u Husayndan, u Kuraybdan, u Ibn Abbosdan (deb) rivoyat qildi. Ularning hammasi ishonchli kishilardir. Shunday boʻlishi mumkinki, Ibn Jurayj uni avval Hishom ibn Urvadan, u Husayndan (deb) eshitgan — Abdulmajidning undan aytganidek; soʻng Ibn Jurayj Husaynni uchratib, undan bevosita eshitgan — Abdurazzoq va Hajjojning Ibn Jurayjdan: ‹Menga Husayn aytib berdi› deganidek. Yana shunday boʻlishi ham mumkinki, Husayn uni Ikrimadan ham, Kuraybdan ham — ikkovi Ibn Abbosdan (deb) eshitgan va uni goh ikkovidan birga — Abdurazzoqning undan qilgan rivoyatidek, goh yolgʻiz Kuraybdan — Hajjoj va Ibn Abu Ravvodning aytganidek, goh yolgʻiz Ikrimadan, u Ibn Abbosdan — Usmon ibn Umarning aytganidek soʻzlagan. Bu soʻzlarning barchasi toʻgʻri boʻladi. Alloh bilguvchiroqdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Сизларга Расулуллоҳ ﷺнинг сафардаги намозлари ҳақида хабар берайми?» деди. Биз: «Албатта», дедик. У деди: «У зот манзилларида турганларида қуёш оғса, уловга минишдан олдин пешин билан асрни жамлар эдилар; агар манзилларида (қуёш) оғмаган бўлса, юрар эдилар, аср вақти кирганда тушиб, пешин билан асрни жамлар эдилар. Манзилларида шом (вақти) кирса, уни хуфтон билан жамлар эдилар; агар манзилларида (унинг вақти) кирмаган бўлса, уловга минар, хуфтон (вақти) кирганда тушиб, икковини жамлар эдилар». Шайх айтди: Бу ҳадисни Ҳажжож Ибн Журайждан ривоят қилиб: ‹Менга Ҳусайн фақат Курайбдан, у Ибн Аббосдан (деб) хабар берди›, деди. Уни Усмон ибн Умар Ибн Журайждан, у Ҳусайндан, у Икримадан, у Ибн Аббосдан (деб) ривоят қилди. Абдулмажид эса уни Ибн Журайждан, у Ҳишом ибн Урвадан, у Ҳусайндан, у Курайбдан, у Ибн Аббосдан (деб) ривоят қилди. Уларнинг ҳаммаси ишончли кишилардир. Шундай бўлиши мумкинки, Ибн Журайж уни аввал Ҳишом ибн Урвадан, у Ҳусайндан (деб) эшитган — Абдулмажиднинг ундан айтганидек; сўнг Ибн Журайж Ҳусайнни учратиб, ундан бевосита эшитган — Абдураззоқ ва Ҳажжожнинг Ибн Журайждан: ‹Менга Ҳусайн айтиб берди› деганидек. Яна шундай бўлиши ҳам мумкинки, Ҳусайн уни Икримадан ҳам, Курайбдан ҳам — иккови Ибн Аббосдан (деб) эшитган ва уни гоҳ икковидан бирга — Абдураззоқнинг ундан қилган ривоятидек, гоҳ ёлғиз Курайбдан — Ҳажжож ва Ибн Абу Равводнинг айтганидек, гоҳ ёлғиз Икримадан, у Ибн Аббосдан — Усмон ибн Умарнинг айтганидек сўзлаган. Бу сўзларнинг барчаси тўғри бўлади. Аллоҳ билгувчироқдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ زَكَرِيَّا الْمُحَارِبِيُّ , ثنا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ ، ثنا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ ، عَنِ ابْنِ عَجْلانَ , عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا زَاغَتِ الشَّمْسُ صَلَّى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ جَمِيعًا , وَإِذَا ارْتَحَلَ قَبْلَ أَنْ تَزِيغَ أَخَّرَهُمَا حَتَّى يُصَلِّيَهُمَا فِي وَقْتِ الْعَصْرِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ quyosh ogʻsa, peshin bilan asrni birga oʻqir edilar; agar (quyosh) ogʻishidan oldin yoʻlga chiqsalar, ikkovini asr vaqtida oʻqiguncha kechiktirar edilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ қуёш оғса, пешин билан асрни бирга ўқир эдилар; агар (қуёш) оғишидан олдин йўлга чиқсалар, икковини аср вақтида ўқигунча кечиктирар эдилар».

حَدَّثَنَا أَبُو عَلِيٍّ إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّفَّارُ , ثنا عَبَّاسٌ الدُّورِيُّ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَدْرٍ الدُّورِيُّ , ثنا يَحْيَى بْنُ الْيَمَانِ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلانَ , عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا نزل مَنْزِلا فَزَالَتِ الشَّمْسُ لَمْ يَرْتَحِلْ حَتَّى يُصَلِّي الْعَصْرَ , وَإِذَا ارْتَحَلَ قَبْلَ الزَّوَالِ صَلَّى كُلَّ وَاحِدَةٍ لِوَقْتِهَا "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ bir manzilga tushganlarida quyosh ogʻsa, asrni oʻqimagunlaricha koʻchmas edilar; agar zavoldan oldin koʻchsalar, har birini oʻz vaqtida oʻqir edilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ бир манзилга тушганларида қуёш оғса, асрни ўқимагунларича кўчмас эдилар; агар заволдан олдин кўчсалар, ҳар бирини ўз вақтида ўқир эдилар».

حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ السَّمِيعِ الْهَاشِمِيُّ , ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ الْهَيْثَمِ بْنِ مَاهَانَ أَبُو الرَّبِيعِ , ثنا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ السَّلامِ , ثنا مُوسَى بْنُ رَبِيعَةَ , عَنِ ابْنِ الْهَادِ , عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا ارْتَحَلَ حِينَ تَزِيغُ الشَّمْسُ يَجْمَعُ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ , وَإِذَا ارْتَحَلَ قَبْلَ ذَلِكَ أَخَّرَ ذَلِكَ إِلَى وَقْتِ الْعَصْرِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ quyosh ogʻgan paytda yoʻlga chiqsalar, peshin bilan asrni jamlar edilar; agar undan oldin yoʻlga chiqsalar, buni asr vaqtigacha kechiktirar edilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ қуёш оғган пайтда йўлга чиқсалар, пешин билан асрни жамлар эдилар; агар ундан олдин йўлга чиқсалар, буни аср вақтигача кечиктирар эдилар».

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُبَشِّرٍ ، ثنا جَابِرٌ , ثنا حُسَيْنُ بْنُ عُلْوَانَ الْكَلْبِيُّ , ثنا جَعْفَرُ بْنُ بُرْقَانَ , عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : لَمَّا بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَعْفَرَ بْنَ أَبِي طَالِبٍ إِلَى الْحَبَشَةِ , قَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ , كَيْفَ أُصَلِّي ؟ قَالَ : " صَلِّ فِيهَا قَائِمًا إِلا أَنْ تَخَافَ الْغَرَقَ " . حُسَيْنُ بْنُ عُلْوَانَ مَتْرُوكٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Jaʼfar ibn Abu Tolibni Habashistonga joʻnatganlarida, u: «Ey Allohning Rasuli, qanday namoz oʻqiyman?» dedi. U zot: «Unda tik turib oʻqi, faqat choʻkib ketishdan qoʻrqsang (boshqacha qil)», dedilar. Husayn ibn Ulvon matrukdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Жаъфар ибн Абу Толибни Ҳабашистонга жўнатганларида, у: «Эй Аллоҳнинг Расули, қандай намоз ўқийман?» деди. У зот: «Унда тик туриб ўқи, фақат чўкиб кетишдан қўрқсанг (бошқача қил)», дедилар. Ҳусайн ибн Улвон матрукдир.

ثنا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عِيسَى بْنِ أَبِي حَيَّةَ , وَأَحْمَدُ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ الْجُنَيْدِ ، قَالا : نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , ثنا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ حَنَشٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَنْ جَمَعَ بَيْنَ صَلاتَيْنِ مِنْ غَيْرِ عُذْرٍ فَقَدْ أَتَى بَابًا مِنْ أَبْوَابِ الْكَبَائِرِ " . حَنَشٌ هَذَا أَبُو عَلِيٍّ الرَّحَبِيُّ مَتْرُوكٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim uzrsiz ikki namozni jamlab oʻqisa, kabira gunohlar eshiklaridan bir eshikka kelibdi», dedilar. Bu Hanash — Abu Ali ar-Rahabiy — matrukdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким узрсиз икки намозни жамлаб ўқиса, кабира гуноҳлар эшикларидан бир эшикка келибди», дедилар. Бу Ҳанаш — Абу Али ар-Раҳабий — матрукдир.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، ثنا أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي سَمِينَةَ , ثنا صَالِحُ بْنُ بَيَانٍ , ثنا فُرَاتُ بْنُ السَّائِبِ , عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ‏ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ , قَالَ : الصَّلاةُ فِي النَّعْلَيْنِ , وَقَدْ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي نَعْلَيْهِ فَخَلَعَهُمَا فَخَلَعَ النَّاسُ , فَلَمَّا قَضَى الصَّلاةَ , قَالَ : " لِمَ خَلَعْتُمْ نِعَالَكُمْ ؟ " ، قَالُوا : رَأَيْنَاكَ خَلَعْتَ فَخَلَعْنَا , قَالَ : " إِنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلامُ أَتَانِي , فَقَالَ : إِنَّ فِيهِمَا دَمُ حَلَمَةٍ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan «Har bir masjid huzurida ziynatingizni olinglar» (oyati haqida) rivoyat qilinadi. U: Bu oyoq kiyimda namoz oʻqishdir, dedi. Rasululloh ﷺ oyoq kiyimlarida namoz oʻqidilar, soʻng ularni yechdilar, odamlar ham yechishdi. Namozni tugatganlarida: «Nega oyoq kiyimlaringizni yechdingiz?» dedilar. Ular: «Sizning yechganingizni koʻrib, biz ham yechdik», dedilar. U zot: «Menga Jibril alayhissalom kelib: ‹Ularda kana qoni bor›, dedi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан «Ҳар бир масжид ҳузурида зийнатингизни олинглар» (ояти ҳақида) ривоят қилинади. У: Бу оёқ кийимда намоз ўқишдир, деди. Расулуллоҳ ﷺ оёқ кийимларида намоз ўқидилар, сўнг уларни ечдилар, одамлар ҳам ечишди. Намозни тугатганларида: «Нега оёқ кийимларингизни ечдингиз?» дедилар. Улар: «Сизнинг ечганингизни кўриб, биз ҳам ечдик», дедилар. У зот: «Менга Жибрил алайҳиссалом келиб: ‹Уларда кана қони бор›, деди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ نُوحٍ الْجُنْدِيسَابُورِيُّ , نا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَبِيبٍ , أنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رُشَيْدٍ , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَزِيعٍ , عَنْ عُمَرَ بْنِ ذَرٍّ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " سَجَدَهَا نَبِيُّ اللَّهِ دَاوُدُ تَوْبَةً , وَسَجَدْنَاهَا شُكْرًا " ، يَعْنِي ص

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Uni Allohning nabiysi Dovud tavba qilib sajda qilgan, biz esa uni shukr qilib sajda qildik», dedilar, yaʼni «Sod»(dagi sajdani).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Уни Аллоҳнинг набийси Довуд тавба қилиб сажда қилган, биз эса уни шукр қилиб сажда қилдик», дедилар, яъни «Сод»(даги саждани).

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نا يُوسُفُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ , نا حَجَّاجٌ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , أَخْبَرَنِي عِكْرِمَةُ بْنُ خَالِدٍ , أَنَّ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ أَخْبَرَهُ , أنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ , يَقُولُ : " رَأَيْتُ عُمَرَ قَرَأَ عَلَى الْمِنْبَرِ ص , فَنَزَلَ فَسَجَدَ , ثُمَّ رَقَى عَلَى الْمِنْبَرِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning shunday deganini eshitdi: «Men Umarni minbarda ‹Sod›ni oʻqiganini koʻrdim; u (minbardan) tushib sajda qildi, soʻng minbarga koʻtarildi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай деганини эшитди: «Мен Умарни минбарда ‹Сод›ни ўқиганини кўрдим; у (минбардан) тушиб сажда қилди, сўнг минбарга кўтарилди».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ الأَشْعَثِ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ , حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ , حَدَّثَنِي أَبِي , عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " سَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي وَالنَّجْمِ , وَسَجَدَ الْمُسْلِمُونَ وَالْمُشْرِكُونَ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Rasululloh ﷺ ‹Van-najm›da sajda qildilar; musulmonlar ham, mushriklar ham sajda qilishdi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ ‹Ван-нажм›да сажда қилдилар; мусулмонлар ҳам, мушриклар ҳам сажда қилишди».

ثنا الْقَاسِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ أَبُو عُبَيْدٍ ، ثنا الْحَسَنُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي شُعَيْبٍ , ثنا مِسْكِينُ بْنُ بُكَيْرٍ , عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بُرْقَانَ , عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّجْمِ , فَسَجَدَ فِيهَا "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Rasululloh ﷺ ‹Van-najm›ni oʻqidilar va unda sajda qildilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ ‹Ван-нажм›ни ўқидилар ва унда сажда қилдилар».

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُبَشِّرٍ ، ثنا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَيَانٍ , ثنا هُشَيْمٌ , عَنْ شُعْبَةَ , ثنا عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ , ثنا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَنْ سَمِعَ النِّدَاءَ فَلَمْ يُجِبْهُ فَلا صَلاةَ لَهُ إِلا مِنْ عُذْرٍ " . حَدَّثَنَا ابْنُ مُبَشِّرٍ ، وَآخَرُونَ ، قَالُوا : نا عَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ الدُّورِيُّ , ثنا قُرَادٌ , عَنْ شُعْبَةَ , بِإِسْنَادِهِ نَحْوَهُ . قَالَ الشَّيْخُ : رَفَعَهُ هُشَيْمٌ , وَقُرَادٌ شَيْخٌ مِنَ الْبَصْرِيِّينَ مَجْهُولٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi, u zot: «Kim azonni eshitib, unga javob bermasa, uzri boʻlmasa, uning namozi yoʻq», dedilar. Shayx aytdi: Uni Hushaym marfuʼ qilgan; Qurod esa basraliklardan boʻlgan majhul shayxdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади, у зот: «Ким азонни эшитиб, унга жавоб бермаса, узри бўлмаса, унинг намози йўқ», дедилар. Шайх айтди: Уни Ҳушайм марфуъ қилган; Қурод эса басраликлардан бўлган мажҳул шайхдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ مِرْدَاسٍ , ثنا أَبُو دَاوُدَ ، ثنا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ , ثنا جَرِيرٌ , عَنْ أَبِي جَنَابٍ ، عَنْ مَغْرَاءَ الْعَبْدِيِّ , عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ سَمِعَ الْمُنَادِيَ فَلَمْ يَمْنَعْهُ مِنِ اتِّبَاعِهِ عُذْرٌ " , قَالُوا : وَمَا الْعُذْرُ ؟ قَالَ : " خَوْفٌ أَوْ مَرَضٌ لَمْ يَقْبَلِ اللَّهُ مِنْهُ الصَّلاةَ الَّتِي صَلَّى "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadilar: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim azon aytuvchini eshitsa-yu, unga ergashishdan biror uzr toʻsmasa, (lekin u jamoatga kelmasa), oʻqigan namozi undan qabul qilinmaydi». Ular: «Uzr nima?» dedilar. U zot: «Qoʻrquv yoki kasallik», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким азон айтувчини эшитса-ю, унга эргашишдан бирор узр тўсмаса, (лекин у жамоатга келмаса), ўқиган намози ундан қабул қилинмайди». Улар: «Узр нима?» дедилар. У зот: «Қўрқув ёки касаллик», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الشَّافِعِيُّ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ خُزَيْمَةَ , ثنا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ , نا بَقِيَّةُ , حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ أَبِي عُمَرَ , عَنْ مَكْحُولٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا نَسِيَ أَحَدُكُمُ الصَّلاةَ فَذَكَرَهَا وَهُوَ فِي صَلاةٍ مَكْتُوبَةٍ فَلْيَبْدَأْ وَهُوَ فِيهَا , فَإِذَا فَرَغَ مِنْهَا صَلَّى الَّتِي نَسِيَ " . عُمَرُ بْنُ أَبِي عُمَرَ مَجْهُولٌ

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz bir namozni unutsa-yu, uni farz namozda turganida eslasa, oʻzi turgan (namoz)dan boshlasin; undan boʻshagach, unutgan namozini oʻqisin», dedilar. Umar ibn Abu Umar majhuldir.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз бир намозни унутса-ю, уни фарз намозда турганида эсласа, ўзи турган (намоз)дан бошласин; ундан бўшагач, унутган намозини ўқисин», дедилар. Умар ибн Абу Умар мажҳулдир.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , ثنا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ شَاكِرٍ , ثنا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ , ثنا أَبُو الْوَلِيدِ الْعَدَنِيُّ ، ثنا رَجَاءٌ أَبُو سَعِيدٍ , ثنا مُجَاهِدٌ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " يَا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ , أَوْ يَا بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ , لا تَمْنَعُوا أَحَدًا يَطُوفُ , فَإِنَّهُ لا صَلاةَ بَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ , وَلا صَلاةَ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ , إِلا بِمَكَّةَ عِنْدَ هَذَا الْبَيْتِ يَطُوفُونَ وَيُصَلُّونَ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Ey Abdulmuttalib oʻgʻillari — yoki: ey Abdumanof oʻgʻillari — tavof qilayotgan hech kimni man qilmanglar. Zero bomdoddan keyin quyosh chiqquncha namoz yoʻq, asrdan keyin quyosh botguncha namoz yoʻq, magar Makkada, mana shu Bayt yonida: ular tavof qiladilar va namoz oʻqiydilar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Эй Абдулмутталиб ўғиллари — ёки: эй Абдуманоф ўғиллари — тавоф қилаётган ҳеч кимни ман қилманглар. Зеро бомдоддан кейин қуёш чиққунча намоз йўқ, асрдан кейин қуёш ботгунча намоз йўқ, магар Маккада, мана шу Байт ёнида: улар тавоф қиладилар ва намоз ўқийдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ خَلَفٍ , ثنا شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ , نا أَبُو جَنَابٍ ، عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " ثَلاثٌ هُنَّ عَلَيَّ فَرَائِضُ , وَهُنَّ لَكُمْ تَطَوُّعٌ : النَّحْرُ , وَالْوِتْرُ , وَرَكْعَتَا الْفَجْرِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch (narsa) bor: ular menga farz, sizlarga esa nafldir — nahr (qurbonlik), vitr va bomdodning ikki rakaati», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч (нарса) бор: улар менга фарз, сизларга эса нафлдир — наҳр (қурбонлик), витр ва бомдоднинг икки ракаати», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ خَلَفٍ الْمُقْرِئُ , ثنا أَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ عَبْدُ الْحَمِيدِ ، نا النَّضْرُ أَبُو عُمَرَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ عَلَيْهِمْ تُرَى الْبُشْرَى وَالسُّرُورُ فِي وَجْهِهِ , فَقَالَ : " إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَمَدَّكُمْ بِصَلاةٍ هِيَ الْوِتْرُ " . النَّضْرُ أَبُو عُمَرَ الْخَزَّازُ ضَعِيفٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ yuzlarida xushxabar va shodlik koʻrinib turgan holda ularning oldiga chiqdilar va: «Albatta, Alloh sizlarga bir namozni ziyoda qildi — u vitrdir», dedilar. an-Nazr Abu Umar al-Xazzoz zaifdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ юзларида хушхабар ва шодлик кўриниб турган ҳолда уларнинг олдига чиқдилар ва: «Албатта, Аллоҳ сизларга бир намозни зиёда қилди — у витрдир», дедилар. ан-Назр Абу Умар ал-Хаззоз заифдир.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ , ثنا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ , عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ , قَالَ : قَالَ رَجُلٌ لابْنِ عَبَّاسٍ : " أَلا تَعْجَبُ مِنْ مُعَاوِيَةَ إِنَّهُ يُوتِرُ بِرَكْعَةٍ , قَالَ : أَحْسَنَ إِنَّهُ فَقِيهٌ "

Ibn Abu Mulayka aytdi: Bir kishi Ibn Abbosga: «Muoviyadan taajjublanmaysanmi, u bir rakaat bilan vitr qiladi», dedi. (Ibn Abbos): «Yaxshi qilibdi, u faqihdir», dedi.Ибн Абу Мулайка айтди: Бир киши Ибн Аббосга: «Муовиядан таажжубланмайсанми, у бир ракаат билан витр қилади», деди. (Ибн Аббос): «Яхши қилибди, у фақиҳдир», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَلِيٍّ ، ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ الأَزْهَرِ بْنِ مُنْجَايَا السُّلَمِيُّ , حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُصَبِّحِ بْنِ هِلْقَامٍ الْبَزَّازُ , حَدَّثَنَا أبِي , ثنا قَيْسٌ , عَنْ أَبَانَ بْنِ تَغْلِبَ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " مَا زَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْنُتُ حَتَّى فَارَقَ الدُّنْيَا " . خَالَفَهُ إِبْرَاهِيمُ بْنُ أَبِي حُرَّةَ , عَنْ سَعِيدٍ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ dunyodan ajragunlaricha qunut tutishda davom etdilar. Unga Ibrohim ibn Abu Hurra Saʼiddan (rivoyat qilib) muxolafat qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ дунёдан ажрагунларича қунут тутишда давом этдилар. Унга Иброҳим ибн Абу Ҳурра Саъиддан (ривоят қилиб) мухолафат қилди.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الطُّوسِيُّ , ثنا شَبَابَةُ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَيْسَرَةَ أَبُو لَيْلَى , عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي حُرَّةَ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , قَالَ : أَشْهَدُ أَنِّي سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ , يَقُولُ : " إِنَّ الْقُنُوتَ فِي صَلاةِ الصُّبْحِ بِدْعَةٌ "

Saʼid ibn Jubayr aytdi: Guvohlik beramanki, men Ibn Abbosning: «Albatta, subh namozida qunut (tutish) bidʼatdir», deganini eshitdim.Саъид ибн Жубайр айтди: Гувоҳлик бераманки, мен Ибн Аббоснинг: «Албатта, субҳ намозида қунут (тутиш) бидъатдир», деганини эшитдим.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ , ثنا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ , ثنا الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " مِنَ السُّنَّةِ أَنْ لا يَخْرُجَ حَتَّى يَطْعَمَ وَيُخْرِجَ صَدَقَةَ الْفِطْرِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Sunnatdan (boʻlgan ish) — taom yemay va fitr sadaqasini chiqarmay turib (iyd namoziga) chiqmaslikdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Суннатдан (бўлган иш) — таом емай ва фитр садақасини чиқармай туриб (ийд намозига) чиқмасликдир.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا عِيسَى بْنُ أَبِي حَرْبٍ الصَّفَّارُ , ثنا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ , عَنْ عَبْدِ الْغَفَّارِ بْنِ الْقَاسِمِ , حَدَّثَنِي حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ , حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَيْتَ فَصَلَّى بَيْنَ السَّارِيَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ , ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى بَيْنَ الْبَابِ وَالْحَجَرِ رَكْعَتَيْنِ , ثُمَّ قَالَ : " هَذِهِ الْقِبْلَةُ " , ثُمَّ دَخَلَ مَرَّةً أُخْرَى فَقَامَ فِيهِ يَدْعُو , ثُمَّ خَرَجَ وَلَمْ يُصَلِّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Baytga kirdilar va ikki ustun oraligʻida ikki rakaat oʻqidilar, soʻng chiqib, eshik bilan Hijr oraligʻida ikki rakaat oʻqidilar, soʻng: «Qibla mana shudir», dedilar. Soʻng yana bir marta kirdilar va u yerda turib duo qildilar, keyin chiqdilar va namoz oʻqimadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Байтга кирдилар ва икки устун оралиғида икки ракаат ўқидилар, сўнг чиқиб, эшик билан Ҳижр оралиғида икки ракаат ўқидилар, сўнг: «Қибла мана шудир», дедилар. Сўнг яна бир марта кирдилар ва у ерда туриб дуо қилдилар, кейин чиқдилар ва намоз ўқимадилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي دَاوُدَ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مُصَفًّى , وَعَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ , قَالا : نا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ , ثنا الزُّبَيْدِيُّ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " قَامَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَامَ النَّاسُ مَعَهُ وَكَبَّرَ وَكَبَّرُوا , ثُمَّ رَكَعَ وَرَكَعَ مَعَهُ أُنَاسٌ مِنْهُمْ , ثُمَّ سَجَدَ وَسَجَدُوا , ثُمَّ قَامَ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ وَتَأَخَّرَ الَّذِينَ سَجَدُوا مَعَهُ وَحَرَسُوا إِخْوَانَهُمْ , وَجَاءَتِ الطَّائِفَةُ الأُخْرَى فَرَكَعُوا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسُ كُلُّهُمْ فِي الصَّلاةِ يُكَبِّرُونَ وَلَكِنْ يَحْرُسُ بَعْضُهُمْ بَعْضًا " . حَدَّثَنَا ابْنُ صَاعِدٍ , وَالْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , قَالا : نا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ وَهْبٍ الدِّمَشْقِيُّ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ , عَنِ الزُّبَيْدِيِّ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ , بِإِسْنَادِهِ نَحْوَهُ . حَدَّثَنَا ابْنُ صَاعِدٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَوْفٍ , ثنا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ , ثنا الزُّبَيْدِيُّ , بِإِسْنَادِهِ نَحْوَهُ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Allohning Nabiysi ﷺ (namozga) turdilar, odamlar ham u zot bilan turdi; u zot takbir aytdilar, ular ham takbir aytishdi. Soʻng u zot rukuga bordilar, ulardan bir qismi u zot bilan birga rukuga bordi. Soʻng sajda qildilar, ular ham sajda qilishdi. Soʻng u zot ikkinchi rakaatga turdilar, u zot bilan sajda qilganlar orqaga chekinib, birodarlarini qoʻriqlashdi; boshqa toifa kelib, Nabiy ﷺ bilan rukuga borishdi. Odamlarning hammasi namozda takbir aytar, ammo bir-birlarini qoʻriqlar edilar. Muhammad ibn Vahb ad-Dimashqiy va Hayva ibn Shurayh ham Muhammad ibn Harbdan, u az-Zubaydiydan, u az-Zuhriydan oʻz isnodi bilan shunga oʻxshash rivoyat qilishdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Аллоҳнинг Набийси ﷺ (намозга) турдилар, одамлар ҳам у зот билан турди; у зот такбир айтдилар, улар ҳам такбир айтишди. Сўнг у зот рукуга бордилар, улардан бир қисми у зот билан бирга рукуга борди. Сўнг сажда қилдилар, улар ҳам сажда қилишди. Сўнг у зот иккинчи ракаатга турдилар, у зот билан сажда қилганлар орқага чекиниб, биродарларини қўриқлашди; бошқа тоифа келиб, Набий ﷺ билан рукуга боришди. Одамларнинг ҳаммаси намозда такбир айтар, аммо бир-бирларини қўриқлар эдилар. Муҳаммад ибн Ваҳб ад-Димашқий ва Ҳайва ибн Шурайҳ ҳам Муҳаммад ибн Ҳарбдан, у аз-Зубайдийдан, у аз-Зуҳрийдан ўз исноди билан шунга ўхшаш ривоят қилишди.

حَدَّثَنَا ابْنُ صَاعِدٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَبِي حَزْمٍ الْقُطَعِيُّ , وَالْجَرَّاحُ بْنُ مَخْلَدٍ . ح وَحَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , ثنا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى الْبَاهِلِيُّ , قَالُوا : ثنا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ , ثنا وُهَيْبُ بْنُ خَالِدٍ , عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ رَاشِدٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِصَلاةِ الْخَوْفِ , فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقُمْنَا خَلْفَهُ صَفَّيْنِ , وَكَبَّرَ وَرَكَعَ , وَرَكَعْنَا جَمِيعًا الصَّفَّانِ كِلاهُمَا , ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ , ثُمَّ خَرَّ سَاجِدًا وَسَجَدَ الصَّفُّ الَّذِي يَلِيهِ وَثَبَتَ الآخَرُونَ قِيَامًا يَحْرُسُونَ إِخْوَانَهُمْ , فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ سُجُودِهِ وَقَامَ خَرَّ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ سُجُودًا فَسَجَدُوا سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَامُوا فَتَأَخَّرَ الصَّفُّ الْمُقَدَّمُ الَّذِي يَلِيهِ وَتَقَدَّمَ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ فَرَكَعَ وَرَكَعُوا جَمِيعًا , وَسَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالصَّفُّ الَّذِي يَلِيهِ , وَثَبَتَ الآخَرُونَ قِيَامًا يَحْرُسُونَ إِخْوَانَهُمْ , فَلَمَّا قَعَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَّ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ سُجُودًا فَسَجَدُوا , ثُمَّ سَلَّمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ bizga xavf namozini buyurdilar. Rasululloh ﷺ (namozga) turdilar, biz esa ortlarida ikki saf boʻlib turdik. U zot takbir aytib, rukuga bordilar, ikkala saf ham hammamiz birga rukuga bordik. Soʻng u zot boshlarini koʻtardilar, keyin sajdaga yiqildilar; u zotga yaqin saf ham sajda qildi, boshqalari esa birodarlarini qoʻriqlab, tik turdilar. U zot sajdadan boʻshab, tik turganlarida orqadagi saf sajdaga yiqilib, ikki sajda qildi, soʻng turishdi. Keyin u zotga yaqin boʻlgan oldingi saf orqaga chekindi, orqadagi saf oldinga oʻtdi. U zot rukuga bordilar, ular ham hammalari rukuga borishdi. Rasululloh ﷺ va u zotga yaqin saf sajda qildi, boshqalari esa birodarlarini qoʻriqlab, tik turdilar. Rasululloh ﷺ oʻtirganlarida orqadagi saf sajdaga yiqilib, sajda qildi. Soʻng Nabiy ﷺ salom berdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга хавф намозини буюрдилар. Расулуллоҳ ﷺ (намозга) турдилар, биз эса ортларида икки саф бўлиб турдик. У зот такбир айтиб, рукуга бордилар, иккала саф ҳам ҳаммамиз бирга рукуга бордик. Сўнг у зот бошларини кўтардилар, кейин саждага йиқилдилар; у зотга яқин саф ҳам сажда қилди, бошқалари эса биродарларини қўриқлаб, тик турдилар. У зот саждадан бўшаб, тик турганларида орқадаги саф саждага йиқилиб, икки сажда қилди, сўнг туришди. Кейин у зотга яқин бўлган олдинги саф орқага чекинди, орқадаги саф олдинга ўтди. У зот рукуга бордилар, улар ҳам ҳаммалари рукуга боришди. Расулуллоҳ ﷺ ва у зотга яқин саф сажда қилди, бошқалари эса биродарларини қўриқлаб, тик турдилар. Расулуллоҳ ﷺ ўтирганларида орқадаги саф саждага йиқилиб, сажда қилди. Сўнг Набий ﷺ салом бердилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي دَاوُدَ , حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ النِّيلِيُّ , ثنا ثَابِتُ بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو إِسْمَاعِيلَ الزَّاهِدُ , ثنا سُفْيَانُ بْنُ سَعِيدٍ , عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى فِي كُسُوفِ الشَّمْسِ وَالْقَمَرِ ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ فِي أَرْبَعِ سَجَدَاتٍ يَقْرَأُ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ quyosh va oy tutilganda toʻrt sajda ichida sakkiz ruku bilan namoz oʻqidilar va har bir rakaatda qiroat qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ қуёш ва ой тутилганда тўрт сажда ичида саккиз руку билан намоз ўқидилар ва ҳар бир ракаатда қироат қилдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا عَلِيُّ بْنُ سَعِيدِ بْنِ جَرِيرٍ , ثنا سَهْلُ بْنُ بَكَّارٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ طَلْحَةَ , قَالَ : أَرْسَلَنِي مَرْوَانُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَسْأَلُهُ عَنْ سُنَّةِ الاسْتِسْقَاءِ , فَقَالَ : " سُنَّةُ الاسْتِسْقَاءِ سُنَّةُ الصَّلاةِ فِي الْعِيدَيْنِ , إِلا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَلَبَ رِدَاءَهُ فَجَعَلَ يَمِينَهُ عَلَى يَسَارِهِ وَيَسَارَهُ عَلَى يَمِينِهِ , وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَكَبَّرَ فِي الأُولَى سَبْعَ تَكْبِيرَاتٍ , وَقَرَأَ : سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى , وَقَرَأَ فِي الثَّانِيَةِ : هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ الْغَاشِيَةِ , وَكَبَّرَ فِيهَا خَمْسَ تَكْبِيرَاتٍ "

Talha aytdi: Marvon meni Ibn Abbosning oldiga, undan istisqo sunnati haqida soʻrash uchun yubordi. U: «Istisqo sunnati ikki hayitdagi namoz sunnatidir. Faqat Rasululloh ﷺ ridolarini agʻdarib, oʻng (tomoni)ni chapiga, chap (tomoni)ni oʻngiga qildilar va ikki rakaat namoz oʻqib, birinchisida yetti takbir aytdilar hamda {Sabbihisma Robbikal-aʼlo}ni oʻqidilar, ikkinchisida esa {Hal atoka hadisul-gʻoshiya}ni oʻqib, unda besh takbir aytdilar», dedi.Талҳа айтди: Марвон мени Ибн Аббоснинг олдига, ундан истисқо суннати ҳақида сўраш учун юборди. У: «Истисқо суннати икки ҳайитдаги намоз суннатидир. Фақат Расулуллоҳ ﷺ ридоларини ағдариб, ўнг (томони)ни чапига, чап (томони)ни ўнгига қилдилар ва икки ракаат намоз ўқиб, биринчисида етти такбир айтдилар ҳамда {Саббиҳисма Роббикал-аъло}ни ўқидилар, иккинчисида эса {Ҳал атока ҳадисул-ғошия}ни ўқиб, унда беш такбир айтдилар», деди.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَاضِي الأَنْطَاكِيُّ , ثنا أَبُو الْحَارِثِ اللَّيْثُ بْنُ عَبْدَةَ ، ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ , ثنا إِسْمَاعِيلُ بْنُ رَبِيعَةَ بْنِ هِشَامِ بْنِ إِسْحَاقَ مِنْ بَنِي عَامِرِ بْنِ لُؤَيٍّ , أنَّهُ سَمِعَ جَدَّهُ هِشَامَ بْنَ إِسْحَاقَ , يُحَدِّثُ ، عَنْ أَبِيهِ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , أَنَّ الْوَلِيدَ بْنَ عُتْبَةَ أَمِيرَ الْمَدِينَةِ أَرْسَلَهُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ . ح وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمِصْرِيُّ , ثنا يَحْيَى بْنُ عُثْمَانَ بْنِ صَالِحٍ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ , ثنا إِسْمَاعِيلُ بْنُ رَبِيعَةَ بْنِ هِشَامِ بْنِ إِسْحَاقَ , قَالَ : سَمِعْتُ أَبِي , يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ , عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , أَنَّ الْوَلِيدَ أَرْسَلَهُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ , فَقَالَ : يَا ابْنَ أَخِي , سَلْهُ كَيْفَ صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الاسْتِسْقَاءِ يَوْمَ اسْتَسْقَى بِالنَّاسِ ؟ فَقَالَ : " نَعَمْ , خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَخَشِّعًا مُتَذَلِّلا , فَصَنَعَ فِيهِ كَمَا يَصْنَعُ فِي الْفِطْرِ وَالأَضْحَى " . وَقَالَ الْقَاضِي فِي حَدِيثِهِ : مُتَبَذِّلا , وَلَمْ يَقُلْ : مُتَذَلِّلا

Ishoq ibn Abdulloh (rivoyat qiladi)ki, Madina amiri al-Valid ibn Utba uni Ibn Abbosning oldiga yuborib: «Ey birodarim oʻgʻli, undan soʻra: Rasululloh ﷺ odamlar bilan yomgʻir soʻragan kunlarida istisqoda qanday qilgan edilar?» dedi. (Ibn Abbos): «Ha, Rasululloh ﷺ xushuʼ qilgan, oʻzini past tutgan holda chiqdilar va unda Fitr va Azhoda qiladiganlaridek qildilar», dedi. Qozi esa oʻz hadisida: «oddiy kiyimda», dedi va: «oʻzini past tutgan holda», demadi.Ишоқ ибн Абдуллоҳ (ривоят қилади)ки, Мадина амири ал-Валид ибн Утба уни Ибн Аббоснинг олдига юбориб: «Эй биродарим ўғли, ундан сўра: Расулуллоҳ ﷺ одамлар билан ёмғир сўраган кунларида истисқода қандай қилган эдилар?» деди. (Ибн Аббос): «Ҳа, Расулуллоҳ ﷺ хушуъ қилган, ўзини паст тутган ҳолда чиқдилар ва унда Фитр ва Азҳода қиладиганларидек қилдилар», деди. Қози эса ўз ҳадисида: «оддий кийимда», деди ва: «ўзини паст тутган ҳолда», демади.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ بُهْلُولٍ ، ثنا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ . ح وَحَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , وَيُوسُفُ بْنُ مُوسَى , وَالْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الأَسْوَدِ , قَالُوا : ثنا وَكِيعٌ , ثنا سُفْيَانُ , عَنْ هِشَامِ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كِنَانَةَ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : أَرْسَلَنِي أَمِيرٌ مِنَ الأُمَرَاءِ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَسْأَلُهُ عَنِ الاسْتِسْقَاءِ , وَقَالَ هَارُونُ, وَيُوسُفُ عَنِ الصَّلاةِ فِي الاسْتِسْقَاءِ , فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ : " مَا مَنَعَهُ أَنْ يَسْأَلَنِي خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَوَاضِعًا مُتَبَذِّلا مُتَضَرِّعًا مُتَرَسِّلا فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ كَمَا يُصَلِّي فِي الْعِيدِ , وَلَمْ يَخْطُبْ خُطْبَتَكُمْ هَذِهِ "

Hishom ibn Ishoq otasidan rivoyat qiladi: Amirlardan biri meni Ibn Abbosning oldiga, undan istisqo haqida soʻrash uchun yubordi — Horun bilan Yusuf: «istisqodagi namoz haqida», dedilar. Ibn Abbos: «Nima uning oʻzi kelib mendan soʻrashiga toʻsqinlik qildi? Rasululloh ﷺ kamtarona, oddiy kiyimda, tazarruʼ qilib, sekin yurib chiqdilar va hayitda oʻqiganlaridek ikki rakaat namoz oʻqidilar, ammo sizlarning mana bu xutbangizdek xutba qilmadilar», dedi.Ҳишом ибн Ишоқ отасидан ривоят қилади: Амирлардан бири мени Ибн Аббоснинг олдига, ундан истисқо ҳақида сўраш учун юборди — Ҳорун билан Юсуф: «истисқодаги намоз ҳақида», дедилар. Ибн Аббос: «Нима унинг ўзи келиб мендан сўрашига тўсқинлик қилди? Расулуллоҳ ﷺ камтарона, оддий кийимда, тазарруъ қилиб, секин юриб чиқдилар ва ҳайитда ўқиганларидек икки ракаат намоз ўқидилар, аммо сизларнинг мана бу хутбангиздек хутба қилмадилар», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو سَهْلِ بْنُ زِيَادٍ ، ثنا عُبَيْدٌ الْعِجْلُ , ثنا يَحْيَى بْنُ مُعَلَّى بْنِ مَنْصُورٍ , ثنا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ يَحْيَى بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ الْمَخْزُومِيُّ , حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا تُنَجِّسُوا مَوْتَاكُمْ فَإِنَّ الْمُسْلِمَ لَيْسَ بِنَجَسٍ حَيًّا وَلا مَيِّتًا "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Oʻliklaringizni najis qilmanglar; zero musulmon tirikligida ham, oʻlganida ham najis emas», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўликларингизни нажис қилманглар; зеро мусулмон тириклигида ҳам, ўлганида ҳам нажис эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الْعَلافُ , ثنا صَبَاحُ بْنُ مَرْوَانَ , ثنا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْلِمِ بْنِ هُرْمُزَ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , وَعُرْوَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " صَلَّى جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلامُ عَلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلامُ , كَبَّرَ عَلَيْهِ أَرْبَعًا , صَلَّى جِبْرِيلُ بِالْمَلائِكَةِ يَوْمَئِذٍ , وَدُفِنَ فِي مَسْجِدِ الْخَيْفِ , وَأُخِذَ مِنْ قِبَلَ الْقِبْلَةِ وَلُحِدَ لَهُ وَسُنِمَ قَبْرُهُ " . عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ مَتْرُوكٌ , وَرَوَاهُ أَبُو إِسْمَاعِيلَ الْمُؤَدِّبُ , عَنِ ابْنِ هُرْمُزَ , عَنْ أَبِي حَزْرَةَ , عَنْ عُرْوَةَ قَوْلَهُ بَعْضَ هَذَا الْكَلامِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Jabroil alayhissalom Odam alayhissalomga (janoza) namozini oʻqidi va unga toʻrt takbir aytdi; oʻsha kuni Jabroil farishtalarga (imom boʻlib) namoz oʻqidi. U Masjidul-Xayfda dafn etildi, qibla tomonidan (qabrga) olindi, unga lahad qazildi va qabri doʻngaytirildi». Abdurrahmon ibn Molik ibn Migʻval matrukdir. Buni Abu Ismoil al-Muaddib Ibn Hurmuzdan, u Abu Hazradan, u Urvadan uning oʻz soʻzi sifatida — bu kalomning baʼzisini — rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Жаброил алайҳиссалом Одам алайҳиссаломга (жаноза) намозини ўқиди ва унга тўрт такбир айтди; ўша куни Жаброил фаришталарга (имом бўлиб) намоз ўқиди. У Масжидул-Хайфда дафн этилди, қибла томонидан (қабрга) олинди, унга лаҳад қазилди ва қабри дўнгайтирилди». Абдурраҳмон ибн Молик ибн Миғвал матрукдир. Буни Абу Исмоил ал-Муаддиб Ибн Ҳурмуздан, у Абу Ҳазрадан, у Урвадан унинг ўз сўзи сифатида — бу каломнинг баъзисини — ривоят қилган.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ الْوَلِيدِ الْفَحَّامُ , وَيَحْيَى بْنُ زَيْدِ بْنِ يَحْيَى الْفَزَارِيُّ , قَالا : نا خُنَيْسُ بْنُ بَكْرِ بْنِ خُنَيْسٍ , ثنا الْفُرَاتُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْجَزَرِيُّ , كَذَا قَالَ الْفَحَّامُ , عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ آخِرُ مَا كَبَّرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْجِنَازَةِ أَرْبَعًا , وَكَبَّرَ عُمَرُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ أَرْبَعًا , وَكَبَّرَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَلَى عُمَرَ أَرْبَعًا , وَكَبَّرَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ عَلَى عَلِيٍّ أَرْبَعًا , وَكَبَّرَ الْحُسَيْنُ عَلَى الْحَسَنِ أَرْبَعًا , وَكَبَّرَتِ الْمَلائِكَةُ عَلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلامُ أَرْبَعًا " . إِنَّمَا هُوَ فُرَاتُ بْنُ السَّائِبِ مَتْرُوكُ الْحَدِيثِ

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Nabiy ﷺning janozaga aytgan oxirgi takbirlari toʻrtta edi; Umar Abu Bakrga toʻrt takbir aytdi; Abdulloh ibn Umar Umarga toʻrt takbir aytdi; Hasan ibn Ali Aliyga toʻrt takbir aytdi; Husayn Hasanga toʻrt takbir aytdi; farishtalar esa Odam alayhissalomga toʻrt takbir aytdilar». Al-Fahhom shunday dedi. Aslida u — Furot ibn as-Soib boʻlib, matrukul-hadisdir.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Набий ﷺнинг жанозага айтган охирги такбирлари тўртта эди; Умар Абу Бакрга тўрт такбир айтди; Абдуллоҳ ибн Умар Умарга тўрт такбир айтди; Ҳасан ибн Али Алийга тўрт такбир айтди; Ҳусайн Ҳасанга тўрт такбир айтди; фаришталар эса Одам алайҳиссаломга тўрт такбир айтдилар». Ал-Фаҳҳом шундай деди. Аслида у — Фурот ибн ас-Соиб бўлиб, матрукул-ҳадисдир.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ جَرِيرِ بْنِ جَبَلَةَ , ثنا الْحَجَّاجُ بْنُ نُصَيْرٍ , عَنِ الْفَضْلِ بْنِ السَّكَنِ , حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ , ثنا مَعْمَرٌ , عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ عَلَى الْجِنَازَةِ فِي أَوَّلِ تَكْبِيرَةٍ ثُمَّ لا يَعُودُ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ janozada birinchi takbirda ikki qoʻllarini koʻtarar, soʻng qaytarib koʻtarmas edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ жанозада биринчи такбирда икки қўлларини кўтарар, сўнг қайтариб кўтармас эдилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ ، ثنا أَبُو شَيْبَةَ ، ثنا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ , ثنا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلالٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَيْسَ عَلَيْكُمْ فِي مَيِّتِكُمْ غُسْلٌ إِذَا غَسَّلْتُمُوهُ , وَإِنَّ مَيِّتَكُمْ لَيْسَ بِنَجَسٍ حَسْبُكُمْ أَنْ تَغْسِلُوا أَيْدِيَكُمْ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Mayyitingizni yuvsangiz, sizlarga gʻusl (vojib) emas. Albatta mayyitingiz najas emas; qoʻllaringizni yuvishingiz sizlarga kifoya», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Маййитингизни ювсангиз, сизларга ғусл (вожиб) эмас. Албатта маййитингиз нажас эмас; қўлларингизни ювишингиз сизларга кифоя», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، وَإِسْمَاعِيلُ الْوَرَّاقُ ، قَالا : ثنا مُحَمَّدُ بْنُ حَسَّانَ الأَزْرَقُ , ثنا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ , عَنْ أَبِي عَوَانَةَ ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ ، عَنِ الشَّعْبِيِّ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عَلَى قَبْرٍ مَنْبُوذٍ , فَكَبَّرَ عَلَيْهِ أَرْبَعًا " . وَكَذَلِكَ رَوَاهُ مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , عَنْ شُعْبَةَ , وَأَبُو حُذَيْفَةَ ، عَنْ زَائِدَةَ , وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ , عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ . وتَابَعَهُمْ مَنْصُورُ بْنُ أَبِي الأَسْوَدِ , وَعَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ , كُلُّهُمْ قَالَ : كَبَّرَ أَرْبَعًا

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ chetga tashlangan bir qabrga namoz oʻqidilar va unga toʻrt takbir aytdilar. Buni Muslim ibn Ibrohim Shuʼbadan, Abu Huzayfa Zoidadan, Abdulloh ibn Jaʼfar Abu Muoviyadan, u Shayboniydan shunday rivoyat qilgan. Mansur ibn Abul-Asvad va Abdulvohid ibn Ziyod ham Shayboniydan rivoyat qilib, ularga mutobaat qildilar; barchasi: toʻrt takbir aytdilar, dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ четга ташланган бир қабрга намоз ўқидилар ва унга тўрт такбир айтдилар. Буни Муслим ибн Иброҳим Шуъбадан, Абу Ҳузайфа Зоидадан, Абдуллоҳ ибн Жаъфар Абу Муовиядан, у Шайбонийдан шундай ривоят қилган. Мансур ибн Абул-Асвад ва Абдулвоҳид ибн Зиёд ҳам Шайбонийдан ривоят қилиб, уларга мутобаат қилдилар; барчаси: тўрт такбир айтдилар, деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُبَشِّرٍ ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ . ح وَحَدَّثَنَا أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ , ثنا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الصَّفَّارُ . ح وَحَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْمَحَامِلِيُّ , ثنا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ الْجَوَابِيُّ . ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْحَسَّانِيُّ , وَالْعَلاءُ بْنُ سَالِمٍ , وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ الدَّقِيقِيُّ , قَالُوا : حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ , ثنا شَرِيكٌ , عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ الشَّيْبَانِيِّ ، عَنِ الشَّعْبِيِّ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : أَبْصَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْرًا حَدِيثًا , فَقَالَ : " أَلا آذَنْتُمُونِي بِهَذَا ؟ " ، قَالُوا : كُنْتَ نَائِمًا فَكَرِهْنَا أَنْ نُوقِظَكَ , فَقَامَ فَصَلَّى عَلَيْهِ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ . وَقَدْ زَادَ بَعْضُهُمُ الْكَلِمَةَ وَالشَّيْءَ , وَالْمَعْنَى وَاحِدٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ yangi bir qabrni koʻrib qoldilar va: «Menga buni xabar qilmadingizmi?», dedilar. Ular: «Siz uxlayotgan edingiz, sizni uygʻotishni yoqtirmadik», dedilar. Shunda u zot turib, unga namoz oʻqidilar. Men u zotning chap tomonlarida turgan edim, u zot meni oʻng tomonlariga oʻtkazdilar. Ularning baʼzilari (rivoyatda) bir soʻz va biror narsa ziyoda qilgan, maʼnosi esa bitta.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ янги бир қабрни кўриб қолдилар ва: «Менга буни хабар қилмадингизми?», дедилар. Улар: «Сиз ухлаётган эдингиз, сизни уйғотишни ёқтирмадик», дедилар. Шунда у зот туриб, унга намоз ўқидилар. Мен у зотнинг чап томонларида турган эдим, у зот мени ўнг томонларига ўтказдилар. Уларнинг баъзилари (ривоятда) бир сўз ва бирор нарса зиёда қилган, маъноси эса битта.

حَدَّثَنَا ابْنُ صَاعِدٍ , وَالْقَاضِي الْحُسَيْنُ الْمَحَامِلِيُّ , قَالا : نا الْحَسَنُ بْنُ يُونُسَ الزَّيَّاتُ , ثنا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ , ثنا هُرَيْمُ بْنُ سُفْيَانَ , عَنِ الشَّيْبَانِيِّ ، عَنِ الشَّعْبِيِّ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عَلَى مَيِّتٍ بَعْدَ مَوْتِهِ بِثَلاثٍ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir mayyitga uning oʻlimidan uch (kun) keyin namoz oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир маййитга унинг ўлимидан уч (кун) кейин намоз ўқидилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ صَاعِدٍ , نا بِشْرُ بْنُ آدَمَ , ثنا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ سُفْيَانَ , عَنِ الشَّيْبَانِيِّ ، عَنِ الشَّعْبِيِّ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عَلَى قَبْرٍ بَعْدَ شَهْرٍ " . تَفَرَّدَ بِهِ بِشْرُ بْنُ آدَمَ , وَخَالَفَهُ غَيْرُهُ عَنْ أَبِي عَاصِمٍ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir qabrga bir oydan keyin namoz oʻqidilar. Buni yolgʻiz Bishr ibn Odam rivoyat qilgan, Abu Osimdan rivoyat qilishda boshqalar unga xolif boʻlgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир қабрга бир ойдан кейин намоз ўқидилар. Буни ёлғиз Бишр ибн Одам ривоят қилган, Абу Осимдан ривоят қилишда бошқалар унга холиф бўлган.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ الأَشْعَثِ ، ثنا مَحْمُودُ بْنُ آدَمَ , ثنا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدَ , عَنْ ثَوْرِ بْنِ يَزِيدَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَلْتَفِتُ فِي صَلاتِهِ يَمِينًا وَشِمَالا وَلا يَلْوِي عُنُقَهُ خَلْفَ ظَهْرِهِ " . تَفَرَّدَ بِهِ الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدَ ، مُتَّصِلا , وَأَرْسَلَهُ غَيْرُهُ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozlarida oʻngga va chapga oʻgirilar, ammo boʻynini orqasiga burmas edilar. Buni Abdulloh ibn Said ibn Abu Hinddan muttasil holda yolgʻiz Fazl ibn Muso rivoyat qilgan, boshqalar esa uni mursal qilib rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозларида ўнгга ва чапга ўгирилар, аммо бўйнини орқасига бурмас эдилар. Буни Абдуллоҳ ибн Саид ибн Абу Ҳинддан муттасил ҳолда ёлғиз Фазл ибн Мусо ривоят қилган, бошқалар эса уни мурсал қилиб ривоят қилган.