حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَجَمَعَ الْقُرْآنَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعَةُ نَفَرٍ كُلُّهُمْ مِنْ الْأَنْصَارِ أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَأَبُو زَيْدٍ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida Qurʼonni toʻrt kishi jamlagan (yod olgan) edi, ularning barchasi ansorlardan: Ubay ibn Kaʼb, Muoz ibn Jabal, Zayd ibn Sobit va Abu Zayd.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида Қуръонни тўрт киши жамлаган (ёд олган) эди, уларнинг барчаси ансорлардан: Убай ибн Каъб, Муоз ибн Жабал, Зайд ибн Собит ва Абу Зайд.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِأُبَيٍّ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ أَمَرَنِي أَنْ أُقْرِئَكَ الْقُرْآنَ قَالَ آللَّهُ سَمَّانِي لَكَ قَالَ نَعَمْ فَجَعَلَ يَبْكِي
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Ubayyga: «Albatta, Alloh azza va jalla menga senga Qurʼon oʻqib berishimni buyurdi», dedilar. U: «Alloh meni senga (ismimni) atadimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. Shunda u yigʻlay boshladi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Убаййга: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла менга сенга Қуръон ўқиб беришимни буюрди», дедилар. У: «Аллоҳ мени сенга (исмимни) атадими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. Шунда у йиғлай бошлади.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَهْطًا مِنْ عُكْلٍ وَعُرَيْنَةَ أَتَوْا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا نَاسًا أَهْلَ ضَرْعٍ وَلَمْ نَكُنْ أَهْلَ رِيفٍ اسْتَوْخَمْنَا الْمَدِينَةَ فَأَمَرَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَوْدٍ وَرَاعٍ وَأَمَرَهُمْ أَنْ يَخْرُجُوا فِيهَا فَيَشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا فَانْطَلَقُوا حَتَّى إِذَا كَانُوا فِي نَاحِيَةِ الْحَرَّةِ قَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَاقُوا الذَّوْدَ وَكَفَرُوا بَعْدَ إِسْلَامِهِمْ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي طَلَبِهِمْ فَأُتِيَ بِهِمْ فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ وَتَرَكَهُمْ فِي نَاحِيَةِ الْحَرَّةِ حَتَّى مَاتُوا وَهُمْ كَذَلِكَقَالَ قَتَادَةُ وَذُكِرَ لَنَا أَنَّ هَذِهِ الْآيَةَ نَزَلَتْ فِيهِمْ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Ukl va Urayna qabilasidan bir necha kishi Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, biz chorvador xalq edik, dehqonchilik ahli emas edik. Madinaning havosi bizga yoqmadi», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ ularga bir toʻda tuya va choʻpon berishni buyurdilar hamda ularga (Madinadan) chiqib, ularning suti va siydigidan ichishni amr qildilar. Ular chiqib ketishdi. Harra tomonida boʻlganlarida esa Rasululloh ﷺning choʻponini oʻldirdilar, tuyalarni haydab ketdilar va Islomlaridan soʻng kofir boʻldilar. Rasululloh ﷺ ularni izlab (odam) yubordilar, ular olib kelindi. U zot ularning qoʻllari va oyoqlarini kesdilar, koʻzlariga mix qizdirib bosdilar va ularni shu holda oʻlgunlaricha Harra tomonida tashlab qoʻydilar. Qatoda aytdi: Bizga zikr qilinishicha, bu oyat ular haqida nozil boʻlgan.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Укл ва Урайна қабиласидан бир неча киши Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз чорвадор халқ эдик, деҳқончилик аҳли эмас эдик. Мадинанинг ҳавоси бизга ёқмади», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларга бир тўда туя ва чўпон беришни буюрдилар ҳамда уларга (Мадинадан) чиқиб, уларнинг сути ва сийдигидан ичишни амр қилдилар. Улар чиқиб кетишди. Ҳарра томонида бўлганларида эса Расулуллоҳ ﷺнинг чўпонини ўлдирдилар, туяларни ҳайдаб кетдилар ва Исломларидан сўнг кофир бўлдилар. Расулуллоҳ ﷺ уларни излаб (одам) юбордилар, улар олиб келинди. У зот уларнинг қўллари ва оёқларини кесдилар, кўзларига мих қиздириб босдилар ва уларни шу ҳолда ўлгунларича Ҳарра томонида ташлаб қўйдилар. Қатода айтди: Бизга зикр қилинишича, бу оят улар ҳақида нозил бўлган.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَصَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَلْفَ أَبِي بَكْرٍ فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ وَهُوَ قَاعِدٌ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ Abu Bakrning ortida, bitta kiyimda, oʻtirgan holda namoz oʻqidilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ Абу Бакрнинг ортида, битта кийимда, ўтирган ҳолда намоз ўқидилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي قُرَّةَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ شَرِيكٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُمَا صَلَّيْتُ خَلْفَ إِمَامٍ أَخَفَّ صَلَاةً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا أَتَمَّ وَإِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيَسْمَعُ بُكَاءَ الصَّبِيِّ فَيُخَفِّفُ مَخَافَةَ أَنْ تُفْتَتَنَ أُمُّهُ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytardi: Men Rasululloh ﷺdan koʻra namozi yengilroq, shu bilan birga toʻkisroq boʻlgan biror imom ortida namoz oʻqimadim. Rasululloh ﷺ bolaning yigʻisini eshitsalar, onasi fitnaga tushishidan qoʻrqib, namozni yengillashtirar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтарди: Мен Расулуллоҳ ﷺдан кўра намози енгилроқ, шу билан бирга тўкисроқ бўлган бирор имом ортида намоз ўқимадим. Расулуллоҳ ﷺ боланинг йиғисини эшитсалар, онаси фитнага тушишидан қўрқиб, намозни енгиллаштирар эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ وَتَوَلَّى عَنْهُ أَصْحَابُهُ إِنَّهُ لَيَسْمَعُ خَفْقَ نِعَالِهِمْ فَيَأْتِيهِ مَلَكَانِ فَيَقُولَانِ لَهُ مَا كُنْتَ تَقُولُ فِي هَذَا الرَّجُلِ يَعْنِي مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّا الْمُؤْمِنُ فَيَقُولُ أَشْهَدُ أَنَّهُ عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ فَيُقَالُ لَهُ انْظُرْ إِلَى مَقْعَدِكَ فِي النَّارِ قَدْ أَبْدَلَكَ اللَّهُ بِهِ مَقْعَدًا فِي الْجَنَّةِ فَيَرَاهُمَا جَمِيعًا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Banda qabriga qoʻyilib, sheriklari undan qaytib ketishganda, u ularning kovushlari tovushini eshitib turadi. Unga ikki farishta kelib: ‹Bu kishi — yaʼni Muhammad ﷺ — haqida nima der eding?› deyishadi. Moʻmin esa: ‹Men u Allohning bandasi va Rasuli ekaniga guvohlik beraman›, deydi. Shunda unga: ‹Doʻzaxdagi joyingga qara, Alloh uning oʻrniga senga jannatda joy almashtirib berdi›, deyiladi va u ikkalasini birga koʻradi.»Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ шундай дедилар: «Банда қабрига қўйилиб, шериклари ундан қайтиб кетишганда, у уларнинг ковушлари товушини эшитиб туради. Унга икки фаришта келиб: ‹Бу киши — яъни Муҳаммад ﷺ — ҳақида нима дер эдинг?› дейишади. Мўмин эса: ‹Мен у Аллоҳнинг бандаси ва Расули эканига гувоҳлик бераман›, дейди. Шунда унга: ‹Дўзахдаги жойингга қара, Аллоҳ унинг ўрнига сенга жаннатда жой алмаштириб берди›, дейилади ва у иккаласини бирга кўради.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ نَخْلًا لِبَنِي النَّجَّارِ فَسَمِعَ صَوْتًا فَفَزِعَ فَقَالَ مَنْ أَصْحَابُ هَذِهِ الْقُبُورِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ نَاسٌ مَاتُوا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ تَعَوَّذُوا بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَعَذَابِ النَّارِ وَفِتْنَةِ الدَّجَّالِ قَالُوا وَمَا ذَاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِنَّ هَذِهِ الْأُمَّةَ تُبْتَلَى فِي قُبُورِهَا فَإِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ أَتَاهُ مَلَكٌ فَسَأَلَهُ مَا كُنْتَ تَعْبُدُ فَإِنْ اللَّهُ هَدَاهُ قَالَ كُنْتُ أَعْبُدُ اللَّهَ قَالَ فَيُقَالُ لَهُ مَا كُنْتَ تَقُولُ فِي هَذَا الرَّجُلِ قَالَ فَيَقُولُ هُوَ عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ قَالَ فَمَا يُسْأَلُ عَنْ شَيْءٍ بَعْدَهَا قَالَ فَيُنْطَلَقُ بِهِ إِلَى بَيْتٍ كَانَ لَهُ فِي النَّارِ فَيُقَالُ هَذَا بَيْتُكَ كَانَ فِي النَّارِ وَلَكِنَّ اللَّهَ عَصَمَكَ وَرَحِمَكَ فَأَبْدَلَكَ بِهِ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ دَعُونِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأُبَشِّرَ أَهْلِي فَيُقَالُ لَهُ اسْكُنْ وَإِنَّ الْكَافِرَ إِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ أَتَاهُ مَلَكٌ فَيَقُولُ لَهُ مَا كُنْتَ تَقُولُ فِي هَذَا الرَّجُلِ فَيَقُولُ كُنْتُ أَقُولُ مَا يَقُولُ النَّاسُ فَيَضْرِبُهُ بِمِطْرَاقٍ مِنْ حَدِيدٍ بَيْنَ أُذُنَيْهِ فَيَصِيحُ صَيْحَةً يَسْمَعُهُ الْخَلْقُ غَيْرَ الثَّقَلَيْنِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ Banu Najjorning xurmozoriga kirdilar-da, bir ovoz eshitib choʻchidilar va: «Bu qabrlarning egalari kimlar?» dedilar. Ular: «Ey Allohning Nabiysi, johiliyat davrida vafot etgan kishilar», dedilar. Shunda u zot: «Qabr azobidan, doʻzax azobidan va Dajjol fitnasidan Allohdan panoh tilanglar», dedilar. Ular: «Bu nima, ey Allohning Rasuli?» dedilar. U zot dedilar: «Albatta, bu ummat oʻz qabrlarida imtihon qilinadi. Moʻmin oʻz qabriga qoʻyilganida, oldiga bir farishta kelib undan: ‹Sen nimaga ibodat qilar eding?› deb soʻraydi. Bas, Alloh uni hidoyat qilsa, u: ‹Men Allohga ibodat qilar edim›, deydi. Soʻng unga: ‹Bu kishi haqida nima der eding?› deyiladi. U: ‹U Allohning bandasi va Rasulidir›, deydi. Bas, undan bundan keyin hech narsa soʻralmaydi. Soʻng u doʻzaxda oʻzi uchun (tayyorlangan) bir uyga olib boriladi va unga: ‹Bu sening doʻzaxdagi uying edi, lekin Alloh seni saqladi va senga rahm qildi, uning oʻrniga senga jannatdan bir uy berdi›, deyiladi. U: ‹Meni qoʻyib yuboringlar, borib ahlimga xushxabar beray›, deydi. Unga: ‹Joyingda qol›, deyiladi. Kofir esa oʻz qabriga qoʻyilganida, oldiga bir farishta kelib unga: ‹Bu kishi haqida nima der eding?› deydi. U: ‹Men odamlar aytganini aytar edim›, deydi. Shunda (farishta) uni temir bolgʻa bilan ikki qulogʻining orasidan uradi, u shunday qichqiriqni qichqiradiki, uni ins va jindan boshqa barcha jonzot eshitadi.»Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ Бану Нажжорнинг хурмозорига кирдилар-да, бир овоз эшитиб чўчидилар ва: «Бу қабрларнинг эгалари кимлар?» дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Набийси, жоҳилият даврида вафот этган кишилар», дедилар. Шунда у зот: «Қабр азобидан, дўзах азобидан ва Дажжол фитнасидан Аллоҳдан паноҳ тиланглар», дедилар. Улар: «Бу нима, эй Аллоҳнинг Расули?» дедилар. У зот дедилар: «Албатта, бу уммат ўз қабрларида имтиҳон қилинади. Мўмин ўз қабрига қўйилганида, олдига бир фаришта келиб ундан: ‹Сен нимага ибодат қилар эдинг?› деб сўрайди. Бас, Аллоҳ уни ҳидоят қилса, у: ‹Мен Аллоҳга ибодат қилар эдим›, дейди. Сўнг унга: ‹Бу киши ҳақида нима дер эдинг?› дейилади. У: ‹У Аллоҳнинг бандаси ва Расулидир›, дейди. Бас, ундан бундан кейин ҳеч нарса сўралмайди. Сўнг у дўзахда ўзи учун (тайёрланган) бир уйга олиб борилади ва унга: ‹Бу сенинг дўзахдаги уйинг эди, лекин Аллоҳ сени сақлади ва сенга раҳм қилди, унинг ўрнига сенга жаннатдан бир уй берди›, дейилади. У: ‹Мени қўйиб юборинглар, бориб аҳлимга хушхабар берай›, дейди. Унга: ‹Жойингда қол›, дейилади. Кофир эса ўз қабрига қўйилганида, олдига бир фаришта келиб унга: ‹Бу киши ҳақида нима дер эдинг?› дейди. У: ‹Мен одамлар айтганини айтар эдим›, дейди. Шунда (фаришта) уни темир болға билан икки қулоғининг орасидан уради, у шундай қичқириқни қичқирадики, уни инс ва жиндан бошқа барча жонзот эшитади.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَخَفِّ النَّاسِ صَلَاةً فِي تَمَامٍحَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Allohning Nabiysi ﷺ namozlari toʻkis boʻlgani holda, odamlarning eng yengil namoz oʻqiydiganlaridan edilar. Boshqa sanad bilan ham Nabiy ﷺdan shunga oʻxshashi rivoyat qilindi.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Аллоҳнинг Набийси ﷺ намозлари тўкис бўлгани ҳолда, одамларнинг энг енгил намоз ўқийдиганларидан эдилар. Бошқа санад билан ҳам Набий ﷺдан шунга ўхшаши ривоят қилинди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ النُّخَاعَةُ فِي الْمَسْجِدِ خَطِيئَةٌ وَكَفَّارَتُهَا دَفْنُهَا
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Masjidga tupurish — xatodir; uning kafforati esa uni koʻmishdir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Масжидга тупуриш — хатодир; унинг каффорати эса уни кўмишдир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ فِي الصَّلَاةِ فَلَا يَتْفُلْ أَمَامَهُ وَلَا عَنْ يَمِينِهِ فَإِنَّهُ يُنَاجِي رَبَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَلَكِنْ لِيَتْفُلْ عَنْ يَسَارِهِ أَوْ تَحْتَ قَدَمِهِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Biringiz namozda boʻlsa, oldiga ham, oʻng tomoniga ham tupurmasin, chunki u Robbi azza va jallaga munojot qilmoqda. Lekin chap tomoniga yoki oyogʻining ostiga tupursin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Бирингиз намозда бўлса, олдига ҳам, ўнг томонига ҳам тупурмасин, чунки у Робби азза ва жаллага муножот қилмоқда. Лекин чап томонига ёки оёғининг остига тупурсин», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ قَالَ سُئِلَ سَعِيدٌ عَنْ لَيْلَةِ الْقَدْرِ فَأَخْبَرَنَا عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ فِي تَاسِعَةٍ وَسَابِعَةٍ وَخَامِسَةٍ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ: «Uni oxirgi oʻn kunlikda — toʻqqizinchi, yettinchi va beshinchi (kechalarda) izlanglar», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Уни охирги ўн кунликда — тўққизинчи, еттинчи ва бешинчи (кечаларда) изланглар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَتِمُّوا الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ وَاللَّهِ لَأَرَاكُمْ مِنْ بَعْدِ ظَهْرِي إِذَا رَكَعْتُمْ وَإِذَا سَجَدْتُمْ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Rukuʼ va sajdani toʻkis bajaringlar! Vallohi, men sizlarni orqamdan — rukuʼ qilganingizda ham, sajda qilganingizda ham — koʻrib turaman», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Рукуъ ва саждани тўкис бажаринглар! Валлоҳи, мен сизларни орқамдан — рукуъ қилганингизда ҳам, сажда қилганингизда ҳам — кўриб тураман», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ وَحَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَجَنَازَةُ سَعْدٍ مَوْضُوعَةٌ اهْتَزَّ لَهَا عَرْشُ الرَّحْمَنِ عَزَّ وَجَلَّ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ — Saʼdning tobuti qoʻyilgan holda — «Bunga Rohmon azza va jallaning Arshi larzaga keldi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ — Саъднинг тобути қўйилган ҳолда — «Бунга Роҳмон азза ва жалланинг Арши ларзага келди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ أُكَيْدِرَ دُومَةَ أَهْدَى إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جُبَّةَ حَرِيرٍ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يَنْهَى نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْحَرِيرِ فَلَبِسَهَا فَعَجِبَ النَّاسُ مِنْهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَمَنَادِيلُ سَعْدٍ فِي الْجَنَّةِ أَحْسَنُ مِنْ هَذِهِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Dumalik Ukaydir Rasululloh ﷺga ipak jubba hadya qildi — bu Allohning Nabiysi ﷺ ipakdan qaytarishlaridan avval edi. U zot uni kiydilar, odamlar undan hayratlandilar. Shunda Nabiy ﷺ: «Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, Saʼdning jannatdagi roʻmolchalari bundan ham goʻzalroqdir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Думалик Укайдир Расулуллоҳ ﷺга ипак жубба ҳадя қилди — бу Аллоҳнинг Набийси ﷺ ипакдан қайтаришларидан аввал эди. У зот уни кийдилар, одамлар ундан ҳайратландилар. Шунда Набий ﷺ: «Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, Саъднинг жаннатдаги рўмолчалари бундан ҳам гўзалроқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَأَتَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى رَجُلٍ يَسُوقُ بَدَنَةً فَقَالَ ارْكَبْهَا قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا بَدَنَةٌ فَقَالَ ارْكَبْهَا قَالَ إِنَّهَا بَدَنَةٌ قَالَ ارْكَبْهَا قَالَ إِنَّهَا بَدَنَةٌ قَالَ ارْكَبْهَا وَيْحَكَ أَوْ وَيْلَكَ ارْكَبْهَا شَكَّ هِشَامٌ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ badana haydab ketayotgan bir kishining oldidan oʻtdilar-da: «Unga min», dedilar. U: «Ey Allohning Rasuli, bu badana-ku», dedi. U zot: «Unga min», dedilar. U: «Bu badana-ku», dedi. U zot: «Unga min», dedilar. U: «Bu badana-ku», dedi. U zot: «Unga min, holingga voy!» — yoki: «voy senga, unga min!» — dedilar. Hishom shubha qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бадана ҳайдаб кетаётган бир кишининг олдидан ўтдилар-да: «Унга мин», дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, бу бадана-ку», деди. У зот: «Унга мин», дедилар. У: «Бу бадана-ку», деди. У зот: «Унга мин», дедилар. У: «Бу бадана-ку», деди. У зот: «Унга мин, ҳолингга вой!» — ёки: «вой сенга, унга мин!» — дедилар. Ҳишом шубҳа қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَا تَزَالُ جَهَنَّمُ يُلْقَى فِيهَا وَتَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ حَتَّى يَضَعَ رَبُّ الْعِزَّةِ فِيهَا قَدَمَهُ فَيَنْزَوِيَ بَعْضُهَا إِلَى بَعْضٍ وَتَقُولُ قَطْ قَطْ وَعِزَّتِكَ وَكَرَمِكَ وَلَا يَزَالُ فِي الْجَنَّةِ فَضْلٌ حَتَّى يُنْشِئَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهَا خَلْقًا فَيُسْكِنَهُمْ فَضْلَ الْجَنَّةِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Jahannamga (ahli) tashlanaveradi va u: ‹Yana bormi?› deyaveradi, toki izzat Robbi unga oyogʻini qoʻyguncha. Shunda uning baʼzi qismi baʼzisiga (siqilib) yigʻiladi va u: ‹Boʻldi, boʻldi, izzating va karamingga qasam!› deydi. Jannatda esa ortiqcha (joy) qolaveradi, toki Alloh azza va jalla unga (yangi) xalq paydo qilib, ularni jannatning ortiqcha (joyiga) joylashtirguncha.»Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ шундай дедилар: «Жаҳаннамга (аҳли) ташланаверади ва у: ‹Яна борми?› деяверади, токи иззат Робби унга оёғини қўйгунча. Шунда унинг баъзи қисми баъзисига (сиқилиб) йиғилади ва у: ‹Бўлди, бўлди, иззатинг ва карамингга қасам!› дейди. Жаннатда эса ортиқча (жой) қолаверади, токи Аллоҳ азза ва жалла унга (янги) халқ пайдо қилиб, уларни жаннатнинг ортиқча (жойига) жойлаштиргунча.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ إِنَّ فِي الْجَنَّةِ شَجَرَةً يَسِيرُ الرَّاكِبُ فِي ظِلِّهَا مِائَةَ عَامٍ لَا يَقْطَعُهَا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ: «Jannatda shunday bir daraxt borki, otliq kishi uning soyasida yuz yil yursa ham, uni oxiriga yetkaza olmaydi», deb aytar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Жаннатда шундай бир дарахт борки, отлиқ киши унинг соясида юз йил юрса ҳам, уни охирига етказа олмайди», деб айтар эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ يَهُودِيًّا مَرَّ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابِهِ فَقَالَ السَّامُ عَلَيْكُمْ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَدْرُونَ مَا قَالَ هَذَا قَالُوا سَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ لَا وَلَكِنَّهُ قَالَ كَذَا وَكَذَا ثُمَّ قَالَ رُدُّوهُ عَلَيَّ فَرَدُّوهُ عَلَيْهِ فَقَالَ قُلْتَ السَّامُ عَلَيْكُمْ قَالَ نَعَمْ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ إِذَا سَلَّمَ عَلَيْكُمْ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَقُولُوا وَعَلَيْكَ أَيْ وَعَلَيْكَ مَا قُلْتَ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir yahudiy Rasululloh ﷺ va u zotning sahobalarining yonidan oʻtib: ‹Assomu alaykum›, dedi. Shunda Allohning Nabiysi ﷺ: «Bu (kishi) nima deganini bilasizlarmi?» dedilar. Ular: ‹Salom berdi, ey Allohning Rasuli›, dedilar. U zot: «Yoʻq, balki u manday-manday dedi. Uni menga qaytaringlar», dedilar. Uni u zotga qaytarib olib kelishdi. U zot: «Sen ‹assomu alaykum› dedingmi?» dedilar. U: ‹Ha›, dedi. Shunda Allohning Nabiysi ﷺ: «Ahli kitobdan biri sizlarga salom bersa, ‹va alayka›, yaʼni ‹oʻzing aytgan narsa oʻzingga boʻlsin›, deb javob qaytaringlar», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир яҳудий Расулуллоҳ ﷺ ва у зотнинг саҳобаларининг ёнидан ўтиб: ‹Ассому алайкум›, деди. Шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Бу (киши) нима деганини биласизларми?» дедилар. Улар: ‹Салом берди, эй Аллоҳнинг Расули›, дедилар. У зот: «Йўқ, балки у мандай-мандай деди. Уни менга қайтаринглар», дедилар. Уни у зотга қайтариб олиб келишди. У зот: «Сен ‹ассому алайкум› дедингми?» дедилар. У: ‹Ҳа›, деди. Шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Аҳли китобдан бири сизларга салом берса, ‹ва алайка›, яъни ‹ўзинг айтган нарса ўзингга бўлсин›, деб жавоб қайтаринглар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَزَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ تَسَحَّرَا فَلَمَّا فَرَغَا مِنْ سَحُورِهِمَا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الصَّلَاةِ فَقُلْنَا لِأَنَسٍ كَمْ كَانَ بَيْنَ فَرَاغِهِمَا مِنْ سَحُورِهِمَا وَدُخُولِهِمَا فِي الصَّلَاةِ قَالَ قَدْرَ مَا يَقْرَأُ الرَّجُلُ خَمْسِينَ آيَةً
Qatoda (Anasdan) rivoyat qiladi: Anas ibn Molik: «Paygʻambar ﷺ va Zayd ibn Sobit birga saharlik qildi; taom tugagach, Paygʻambar ﷺ turib namozni oʻqidilar», — dedi. Men Anasdan: «Saharlikni tugatish bilan namozni boshlash orasida qancha (vaqt) edi?» — deb soʻradim. U: «Ikkalasining orasida ellik oyat oʻqishga yetadigan (vaqt) edi», — dedi.Қатода (Анасдан) ривоят қилади: Анас ибн Молик: «Пайғамбар ﷺ ва Зайд ибн Собит бирга саҳарлик қилди; таом тугагач, Пайғамбар ﷺ туриб намозни ўқидилар», — деди. Мен Анасдан: «Саҳарликни тугатиш билан намозни бошлаш орасида қанча (вақт) эди?» — деб сўрадим. У: «Иккаласининг орасида эллик оят ўқишга етадиган (вақт) эди», — деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ قَالَ سُئِلَ سَعِيدٌ عَنْ الْوِصَالِ فَأَخْبَرَنَا عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَلَا لَا تُوَاصِلُوا قِيلَ لَهُ إِنَّكَ تُوَاصِلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِنِّي لَسْتُ كَأَحَدٍ مِنْكُمْ إِنَّ رَبِّي يُطْعِمُنِي وَيَسْقِينِي
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ogoh boʻlinglar, visol qilmanglar», dedilar. U zotga: «Siz visol qilasiz-ku, ey Allohning Rasuli», deyildi. U zot: «Men sizlarning biringizga oʻxshamayman. Albatta, Robbim meni taomlantiradi va sugʻoradi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Огоҳ бўлинглар, висол қилманглар», дедилар. У зотга: «Сиз висол қиласиз-ку, эй Аллоҳнинг Расули», дейилди. У зот: «Мен сизларнинг бирингизга ўхшамайман. Албатта, Роббим мени таомлантиради ва суғоради», дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ شَبَابٌ مِنْ الْأَنْصَارِ سَبْعِينَ رَجُلًا يُقَالُ لَهُمْ الْقُرَّاءُ قَالَ كَانُوا يَكُونُونَ فِي الْمَسْجِدِ فَإِذَا أَمْسَوْا انْتَحَوْا نَاحِيَةً مِنْ الْمَدِينَةِ فَيَتَدَارَسُونَ وَيُصَلُّونَ يَحْسِبُ أَهْلُوهُمْ أَنَّهُمْ فِي الْمَسْجِدِ وَيَحْسِبُ أَهْلُ الْمَسْجِدِ أَنَّهُمْ فِي أَهْلِيهِمْ حَتَّى إِذَا كَانُوا فِي وَجْهِ الصُّبْحِ اسْتَعْذَبُوا مِنْ الْمَاءِ وَاحْتَطَبُوا مِنْ الْحَطَبِ فَجَاءُوا بِهِ فَأَسْنَدُوهُ إِلَى حُجْرَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَعَثَهُمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَمِيعًا فَأُصِيبُوا يَوْمَ بِئْرِ مَعُونَةَ فَدَعَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى قَتَلَتِهِمْ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا فِي صَلَاةِ الْغَدَاةِحَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ عَنْ أَنَسٍ قَالَ كَانَتْ فِتْيَةٌ بِالْمَدِينَةِ يُقَالُ لَهُمْ الْقُرَّاءُ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Ansordan yetmish nafar yigit bor edi, ularni «al-qurro» deb atashardi. Ular masjidda boʻlishar, kech kirganida Madinaning bir chekkasiga chiqib, (Qurʼon) oʻrganishar va namoz oʻqishar edi. Ahllari ularni masjidda deb oʻylar, masjid ahli esa ularni ahllarining oldida deb oʻylar edi. Tong yuzlanganda esa chuchuk suv olib, oʻtin terib kelishar va uni Rasululloh ﷺning hujralari yoniga qoʻyishar edi. Nabiy ﷺ ularning barchasini (bir safarga) yubordilar va ular Biʼri Maʼuna kuni halok qilindi. Shunda Nabiy ﷺ bomdod namozida ularning qotillariga qarshi oʻn besh kun duo qildilar. Boshqa sanad bilan Anas: «Madinada bir toʻda yigitlar bor edi, ularni ‹al-qurro› deb atashardi», dedi — soʻng shu maʼnoni zikr qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Ансордан етмиш нафар йигит бор эди, уларни «ал-қурро» деб аташарди. Улар масжидда бўлишар, кеч кирганида Мадинанинг бир чеккасига чиқиб, (Қуръон) ўрганишар ва намоз ўқишар эди. Аҳллари уларни масжидда деб ўйлар, масжид аҳли эса уларни аҳлларининг олдида деб ўйлар эди. Тонг юзланганда эса чучук сув олиб, ўтин териб келишар ва уни Расулуллоҳ ﷺнинг ҳужралари ёнига қўйишар эди. Набий ﷺ уларнинг барчасини (бир сафарга) юбордилар ва улар Биъри Маъуна куни ҳалок қилинди. Шунда Набий ﷺ бомдод намозида уларнинг қотилларига қарши ўн беш кун дуо қилдилар. Бошқа санад билан Анас: «Мадинада бир тўда йигитлар бор эди, уларни ‹ал-қурро› деб аташарди», деди — сўнг шу маънони зикр қилди.
حَدَّثَنَا أَبُو قَطَنٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَكَانَ أَنَسٌ إِذَا حَدَّثَ حَدِيثًا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَرَغَ مِنْهُ قَالَ أَوْ كَمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَحَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْهَاشِمِيُّ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنِي حُمَيْدٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَ كَانَ شَبَابٌ مِنْ الْأَنْصَارِ يُسَمَّوْنَ الْقُرَّاءَ فَذَكَرَ مَعْنَى حَدِيثِ أَبِي بَكْرٍ
Muhammad ibn Sirin (rahimahulloh) aytdi: «Anas Rasululloh ﷺdan bir hadis rivoyat qilib boʻlgach: ‹Yoki Rasululloh ﷺ aytganlaridek›, der edi». Boshqa sanad bilan Anas: «Ansordan ‹al-qurro› deb ataladigan yigitlar bor edi», dedi — soʻng Abu Bakrning hadisi maʼnosini zikr qildi.Муҳаммад ибн Сирин (раҳимаҳуллоҳ) айтди: «Анас Расулуллоҳ ﷺдан бир ҳадис ривоят қилиб бўлгач: ‹Ёки Расулуллоҳ ﷺ айтганларидек›, дер эди». Бошқа санад билан Анас: «Ансордан ‹ал-қурро› деб аталадиган йигитлар бор эди», деди — сўнг Абу Бакрнинг ҳадиси маъносини зикр қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَتْ صَلَاةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَقَارِبَةًوَصَلَاةُ أَبِي بَكْرٍ وَسَطٌ وَبَسَطَ عُمَرُ فِي قِرَاءَةِ صَلَاةِ الْغَدَاةِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺning namozlari (uzunlik jihatidan) bir-biriga yaqin edi. Abu Bakrning namozi oʻrtacha edi. Umar esa bomdod namozining qiroatini choʻzar edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари (узунлик жиҳатидан) бир-бирига яқин эди. Абу Бакрнинг намози ўртача эди. Умар эса бомдод намозининг қироатини чўзар эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ صَبِيٌّ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ فَمَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِهِ فَلَمَّا رَأَتْ أُمُّ الصَّبِيِّ الْقَوْمَ خَشِيَتْ أَنْ يُوطَأَ ابْنُهَا فَسَعَتْ وَحَمَلَتْهُ وَقَالَتْ ابْنِي ابْنِي قَالَ فَقَالَ الْقَوْمُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا كَانَتْ هَذِهِ لِتُلْقِيَ ابْنَهَا فِي النَّارِ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا وَلَا يُلْقِي اللَّهُ حَبِيبَهُ فِي النَّارِ
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Yoʻl ustida bir bola bor edi. Nabiy ﷺ sahobalaridan bir necha kishi bilan birga oʻtdilar. Bolaning onasi qavmni koʻrgach, oʻgʻli oyoq ostida qolishidan qoʻrqib, yugurib borib uni koʻtardi va: «Oʻgʻlim, oʻgʻlim!» dedi. Shunda qavm: «Ey Allohning Rasuli, bu (ayol) oʻgʻlini olovga tashlamaydi», dedi. Nabiy ﷺ: «Yoʻq, Alloh ham Oʻzi sevgan (banda)ni olovga tashlamaydi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Йўл устида бир бола бор эди. Набий ﷺ саҳобаларидан бир неча киши билан бирга ўтдилар. Боланинг онаси қавмни кўргач, ўғли оёқ остида қолишидан қўрқиб, югуриб бориб уни кўтарди ва: «Ўғлим, ўғлим!» деди. Шунда қавм: «Эй Аллоҳнинг Расули, бу (аёл) ўғлини оловга ташламайди», деди. Набий ﷺ: «Йўқ, Аллоҳ ҳам Ўзи севган (банда)ни оловга ташламайди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ قَالَ قَالَ أَنَسٌمُرَّ بِشَيْخٍ كَبِيرٍ يُهَادَى بَيْنَ ابْنَيْهِ قَالَ فَقَالَ مَا بَالُ هَذَا قَالُوا نَذَرَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ يَمْشِيَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَنْ تَعْذِيبِ هَذَا نَفْسَهُ لَغَنِيٌّ فَأَمَرَهُ أَنْ يَرْكَبَ فَرَكِبَ
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Ikki oʻgʻliga suyangan holda yetaklab kelinayotgan keksa bir chol (Nabiy ﷺning) oldilaridan oʻtkazildi. U zot: «Bunga nima boʻlgan?» dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, u piyoda yurishni nazr qilgan», dedilar. U zot: «Albatta, Alloh azza va jalla bu (kishi)ning oʻzini qiynashidan behojatdir», dedilar va unga ulovga minishni buyurdilar. U ham mindi.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Икки ўғлига суянган ҳолда етаклаб келинаётган кекса бир чол (Набий ﷺнинг) олдиларидан ўтказилди. У зот: «Бунга нима бўлган?» дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, у пиёда юришни назр қилган», дедилар. У зот: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла бу (киши)нинг ўзини қийнашидан беҳожатдир», дедилар ва унга уловга минишни буюрдилар. У ҳам минди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَانْتَهَى إِلَيْنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا فِي غِلْمَانٍ فَسَلَّمَ عَلَيْنَا ثُمَّ أَخَذَ بِيَدَيَّ فَأَرْسَلَنِي فِي رِسَالَةٍ وَقَعَدَ فِي ظِلِّ جِدَارٍ أَوْ فِي جِدَارٍ حَتَّى رَجَعْتُ إِلَيْهِ فَلَمَّا أَتَيْتُ أُمَّ سُلَيْمٍ قَالَتْ مَا حَبَسَكَ قَالَ قُلْتُ أَرْسَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِرِسَالَةٍ قَالَتْ وَمَا هِيَ قُلْتُ إِنَّهَا سِرٌّ قَالَتْ احْفَظْ سِرَّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَا أَخْبَرْتُ بِهِ بَعْدُ أَحَدًا قَطُّ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Men bolalar orasida boʻlganimda Nabiy ﷺ oldimizga keldilar, bizga salom berdilar, soʻng qoʻlimdan ushlab, meni bir yumush bilan yubordilar. Oʻzlari men qaytib kelgunimcha devor soyasida oʻtirdilar. Men Umm Sulaymning oldiga kelganimda, u: «Nima seni ushlab qoldi?» dedi. Men: «Rasululloh ﷺ meni bir yumush bilan yubordilar», dedim. U: «U nima ekan?» dedi. Men: «Bu sirdir», dedim. U: «Rasululloh ﷺning sirlarini saqla», dedi. Shundan keyin men uni hech kimga aytmadim.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен болалар орасида бўлганимда Набий ﷺ олдимизга келдилар, бизга салом бердилар, сўнг қўлимдан ушлаб, мени бир юмуш билан юбордилар. Ўзлари мен қайтиб келгунимча девор соясида ўтирдилар. Мен Умм Сулаймнинг олдига келганимда, у: «Нима сени ушлаб қолди?» деди. Мен: «Расулуллоҳ ﷺ мени бир юмуш билан юбордилар», дедим. У: «У нима экан?» деди. Мен: «Бу сирдир», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺнинг сирларини сақла», деди. Шундан кейин мен уни ҳеч кимга айтмадим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ وَلِأَهْلِ الْمَدِينَةِ يَوْمَانِ يَلْعَبُونَ فِيهِمَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَقَالَ قَدِمْتُ عَلَيْكُمْ وَلَكُمْ يَوْمَانِ تَلْعَبُونَ فِيهِمَا إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَبْدَلَكُمْ بِهِمَا خَيْرًا مِنْهُمَا يَوْمَ الْفِطْرِ وَيَوْمَ النَّحْرِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ Madinaga keldilar, Madina ahlining johiliyatda oʻynab-kuladigan ikki kuni bor edi. Shunda u zot: «Men sizlarning oldingizga keldim, sizlarning oʻynab-kuladigan ikki kuningiz bor ekan. Albatta, Alloh azza va jalla sizlarga ular oʻrniga ulardan yaxshiroq boʻlgan ikki kunni — Fitr kuni va Nahr kunini berdi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келдилар, Мадина аҳлининг жоҳилиятда ўйнаб-куладиган икки куни бор эди. Шунда у зот: «Мен сизларнинг олдингизга келдим, сизларнинг ўйнаб-куладиган икки кунингиз бор экан. Албатта, Аллоҳ азза ва жалла сизларга улар ўрнига улардан яхшироқ бўлган икки кунни — Фитр куни ва Наҳр кунини берди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَجَاءَ أَبُو مُوسَى الْأَشْعَرِيُّ يَسْتَحْمِلُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَافَقَ مِنْهُ شُغْلًا فَقَالَ وَاللَّهِ لَا أَحْمِلُكَ فَلَمَّا قَفَّى دَعَاهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ حَلَفْتَ أَنْ لَا تَحْمِلَنِي قَالَ وَأَنَا أَحْلِفُ لَأَحْمِلَنَّكَ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Abu Muso al-Ashʼariy Nabiy ﷺdan ulov soʻrab keldi, ammo u zotni band boʻlgan paytlarida uchratdi. Shunda u zot: «Allohga qasamki, senga ulov bermayman», dedilar. U orqasiga qaytib ketayotganida, u zot uni chaqirdilar. U: «Ey Allohning Rasuli, siz menga ulov bermaslikka qasam ichgan edingiz», dedi. U zot: «Men esa senga albatta ulov berishga qasam ichaman», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Абу Мусо ал-Ашъарий Набий ﷺдан улов сўраб келди, аммо у зотни банд бўлган пайтларида учратди. Шунда у зот: «Аллоҳга қасамки, сенга улов бермайман», дедилар. У орқасига қайтиб кетаётганида, у зот уни чақирдилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиз менга улов бермасликка қасам ичган эдингиз», деди. У зот: «Мен эса сенга албатта улов беришга қасам ичаман», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَسُئِلَ أَنَسٌ عَنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَعَنْ الدَّجَّالِ فَقَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْكَسَلِ وَالْهَرَمِ وَالْجُبْنِ وَالْبُخْلِ وَفِتْنَةِ الدَّجَّالِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Anasdan qabr azobi va Dajjol haqida soʻralganda, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-kasali val-harami val-jubni val-buxli va fitnatid-Dajjoli va azobil-qabr», deb aytar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Анасдан қабр азоби ва Дажжол ҳақида сўралганда, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-касали вал-ҳарами вал-жубни вал-бухли ва фитнатид-Дажжоли ва азобил-қабр», деб айтар эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّهُ سُئِلَ عَنْ صَلَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصَوْمِهِ تَطَوُّعًا قَالَ كَانَ يَصُومُ مِنْ الشَّهْرِ حَتَّى نَقُولَ مَا يُرِيدُ أَنْ يُفْطِرَ مِنْهُ شَيْئًا وَيُفْطِرُ حَتَّى نَقُولَ مَا يُرِيدُ أَنْ يَصُومَ مِنْهُ شَيْئًا وَمَا كُنَّا نَشَاءُ أَنْ نَرَاهُ مِنْ اللَّيْلِ مُصَلِّيًا إِلَّا رَأَيْنَاهُ وَلَا نَرَاهُ نَائِمًا إِلَّا رَأَيْنَاهُ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺning nafl namozlari va roʻzalari haqida soʻralganda, u shunday dedi: «U zot oyning (kunlarida) shunday roʻza tutar edilarki, biz: ‹Bu oyda umuman roʻzasiz kun qoldirmaydilar›, der edik; shunday (roʻzasiz) qoldirar edilarki, biz: ‹Bu oyda umuman roʻza tutmaydilar›, der edik. Kechasi u zotni namoz oʻqiyotgan holda koʻrishni istasak, albatta shunday koʻrar edik; uxlayotgan holda koʻrishni istasak, albatta shunday koʻrar edik».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺнинг нафл намозлари ва рўзалари ҳақида сўралганда, у шундай деди: «У зот ойнинг (кунларида) шундай рўза тутар эдиларки, биз: ‹Бу ойда умуман рўзасиз кун қолдирмайдилар›, дер эдик; шундай (рўзасиз) қолдирар эдиларки, биз: ‹Бу ойда умуман рўза тутмайдилар›, дер эдик. Кечаси у зотни намоз ўқиётган ҳолда кўришни истасак, албатта шундай кўрар эдик; ухлаётган ҳолда кўришни истасак, албатта шундай кўрар эдик».
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ ذَكَرَ الزُّهْرِيُّ عَنْ أُوَيْسِ بْنِ أَبِي أُوَيْسِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ الْأَنْصَارِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ هَذَا رَمَضَانُ قَدْ جَاءَ تُفْتَحُ فِيهِ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ وَتُغْلَقُ فِيهِ أَبْوَابُ النَّارِ وَتُسَلْسَلُ فِيهِ الشَّيَاطِينُ
Anas ibn Molik al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mana, Ramazon keldi; unda jannat eshiklari ochiladi, unda doʻzax eshiklari yopiladi va unda shaytonlar zanjirband qilinadi», dedilar.Анас ибн Молик ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мана, Рамазон келди; унда жаннат эшиклари очилади, унда дўзах эшиклари ёпилади ва унда шайтонлар занжирбанд қилинади», дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْهَاشِمِيُّ أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْلِمٍ ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْكَوْثَرِ فَقَالَ هُوَ نَهَرٌ أَعْطَانِيهِ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِي الْجَنَّةِ تُرَابُهُ الْمِسْكُ مَاؤُهُ أَبْيَضُ مِنْ اللَّبَنِ وَأَحْلَى مِنْ الْعَسَلِ تَرِدُهُ طَيْرٌ أَعْنَاقُهَا مِثْلُ أَعْنَاقِ الْجُزُرِ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا لَنَاعِمَةٌ فَقَالَ أَكَلَتُهَا أَنْعَمُ مِنْهَا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺdan Kavsar haqida soʻralganda, u zot: «U — Alloh azza va jalla menga jannatda ato etgan bir daryodir. Uning tuprogʻi mushk, suvi suddan oq, asaldan shirin. Unga boʻyinlari tuyalarning boʻyniday boʻlgan qushlar keladi», dedilar. Abu Bakr: «Ey Allohning Rasuli, ular nozik-nafis ekan-da», dedi. U zot: «Ularni yeydiganlar ulardan ham nafisroqdir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺдан Кавсар ҳақида сўралганда, у зот: «У — Аллоҳ азза ва жалла менга жаннатда ато этган бир дарёдир. Унинг тупроғи мушк, суви суддан оқ, асалдан ширин. Унга бўйинлари туяларнинг бўйнидай бўлган қушлар келади», дедилар. Абу Бакр: «Эй Аллоҳнинг Расули, улар нозик-нафис экан-да», деди. У зот: «Уларни ейдиганлар улардан ҳам нафисроқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ أَنَّ لِابْنِ آدَمَ وَادِيَيْنِ مِنْ ذَهَبٍ أَحَبَّ أَنَّ لَهُ وَادِيًا ثَالِثًا وَلَمْ يَمْلَأْ فَاهُ إِلَّا التُّرَابُ وَاللَّهُ يَتُوبُ عَلَى مَنْ تَابَ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Agar Odam farzandiga oltindan ikki vodiy boʻlsa, u uchinchi vodiy ham boʻlishini xohlardi. Uning ogʻzini tuproqdan boshqa narsa toʻldirmaydi. Alloh esa tavba qilgan kishining tavbasini qabul qiladi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Агар Одам фарзандига олтиндан икки водий бўлса, у учинчи водий ҳам бўлишини хоҳларди. Унинг оғзини тупроқдан бошқа нарса тўлдирмайди. Аллоҳ эса тавба қилган кишининг тавбасини қабул қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمَ بَدْرٍ مَنْ يَنْظُرُ مَا فَعَلَ أَبُو جَهْلٍ قَالَ فَانْطَلَقَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ فَوَجَدَ ابْنَيْ عَفْرَاءَ قَدْ ضَرَبَاهُ حَتَّى بَرَكَ قَالَ فَأَخَذَ بِلِحْيَتِهِ ابْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ آنْتَ أَبُو جَهْلٍ آنْتَ الشَّيْخُ الضَّالُّ قَالَ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ هَلْ فَوْقَ رَجُلٍ قَتَلْتُمُوهُ أَوْ قَالَ قَتَلَهُ قَوْمُهُ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Badr kuni: «Kim borib, Abu Jahl nima boʻlganini koʻradi?» dedilar. Shunda Abdulloh ibn Masʼud bordi va uni Afroning ikki oʻgʻli urib, yerga choʻkkan holda topdi. Ibn Masʼud uning soqolidan ushlab: «Sen Abu Jahlmisan? Sen adashgan cholmisan?» dedi. Abu Jahl: «Sizlar oʻldirgan — yoki: qavmi oʻldirgan — bir kishidan yuksakroq (odam) ham bormi?» dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Бадр куни: «Ким бориб, Абу Жаҳл нима бўлганини кўради?» дедилар. Шунда Абдуллоҳ ибн Масъуд борди ва уни Афронинг икки ўғли уриб, ерга чўккан ҳолда топди. Ибн Масъуд унинг соқолидан ушлаб: «Сен Абу Жаҳлмисан? Сен адашган чолмисан?» деди. Абу Жаҳл: «Сизлар ўлдирган — ёки: қавми ўлдирган — бир кишидан юксакроқ (одам) ҳам борми?» деди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ إِنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ قَالَأَنَا أَعْلَمُ النَّاسِ بِالْحِجَابِ لَقَدْ كَانَ أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ يَسْأَلُنِي عَنْهُ قَالَ أَنَسٌ أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَرُوسًا بِزَيْنَبَ ابْنَةِ جَحْشٍ قَالَ قَالَ وَكَانَ تَزَوَّجَهَا بِالْمَدِينَةِ فَدَعَا النَّاسَ لِلطَّعَامِ بَعْدَ ارْتِفَاعِ النَّهَارِ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَلَسَ مَعَهُ رِجَالٌ بَعْدَمَا قَامَ الْقَوْمُ حَتَّى قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَشَى وَمَشَيْتُ مَعَهُ حَتَّى بَلَغَ حُجْرَةَ عَائِشَةَ ثُمَّ ظَنَّ أَنَّهُمْ قَدْ خَرَجُوا فَرَجَعَ وَرَجَعْتُ مَعَهُ قَالَ فَإِذَا هُمْ جُلُوسٌ مَكَانَهُمْ فَرَجَعَ وَرَجَعْتُ مَعَهُ الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ حُجْرَةَ عَائِشَةَ فَرَجَعَ وَرَجَعْتُ مَعَهُ فَإِذَا هُمْ قَدْ قَامُوا فَضَرَبَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ بِالسِّتْرِ وَأُنْزِلَ الْحِجَابُ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men odamlar orasida hijob (oyati) haqida eng yaxshi biluvchiman. Ubay ibn Kaʼb mendan u haqda soʻrar edi. Anas dedi: Rasululloh ﷺ Zaynab binti Jahshga kuyov boʻlib tongni qarshiladilar — (u zot) unga Madinada uylangan edilar. Kun koʻtarilgach, (u zot) odamlarni taomga chaqirdilar. Rasululloh ﷺ oʻtirdilar, qavm turib ketganidan keyin ham baʼzi kishilar u zot bilan birga oʻtiraverdi, hatto Rasululloh ﷺ oʻrnidan turdilar. (U zot) yurdilar, men ham birga yurdim, toki (u zot) Oishaning hujrasiga yetdilar. Soʻng (u zot) ular chiqib ketgandir, deb oʻylab qaytdilar, men ham birga qaytdim. Lekin ular oʻz joylarida oʻtirgan edi. (U zot) yana qaytdilar, men ham ikkinchi marotaba qaytdim, toki (u zot) Oishaning hujrasiga yetdilar, soʻng qaytdilar, men ham qaytdim. Bu safar ular oʻrnidan turgan edi. Shunda (u zot) men bilan oʻzlarining orasiga parda tortdilar va hijob nozil qilindi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен одамлар орасида ҳижоб (ояти) ҳақида энг яхши билувчиман. Убай ибн Каъб мендан у ҳақда сўрар эди. Анас деди: Расулуллоҳ ﷺ Зайнаб бинти Жаҳшга куёв бўлиб тонгни қаршиладилар — (у зот) унга Мадинада уйланган эдилар. Кун кўтарилгач, (у зот) одамларни таомга чақирдилар. Расулуллоҳ ﷺ ўтирдилар, қавм туриб кетганидан кейин ҳам баъзи кишилар у зот билан бирга ўтираверди, ҳатто Расулуллоҳ ﷺ ўрнидан турдилар. (У зот) юрдилар, мен ҳам бирга юрдим, токи (у зот) Оишанинг ҳужрасига етдилар. Сўнг (у зот) улар чиқиб кетгандир, деб ўйлаб қайтдилар, мен ҳам бирга қайтдим. Лекин улар ўз жойларида ўтирган эди. (У зот) яна қайтдилар, мен ҳам иккинчи маротаба қайтдим, токи (у зот) Оишанинг ҳужрасига етдилар, сўнг қайтдилар, мен ҳам қайтдим. Бу сафар улар ўрнидан турган эди. Шунда (у зот) мен билан ўзларининг орасига парда тортдилар ва ҳижоб нозил қилинди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ تَابَعَ الْوَحْيَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ وَفَاتِهِ حَتَّى تُوُفِّيَ أَكْثَرَ مَا كَانَ الْوَحْيُ يَوْمَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Alloh azza va jalla Rasululloh ﷺga vafotlaridan oldin vahiyni ketma-ket nozil qildi, hatto u zot vafot etdilar. Vahiy eng koʻp boʻlgan kun Rasululloh ﷺ vafot etgan kun edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳ азза ва жалла Расулуллоҳ ﷺга вафотларидан олдин ваҳийни кетма-кет нозил қилди, ҳатто у зот вафот этдилар. Ваҳий энг кўп бўлган кун Расулуллоҳ ﷺ вафот этган кун эди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبُو أُوَيْسٍ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ أَنَّ أَخَاهُ أَخْبَرَ أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ الْأَنْصَارِيَّأَخْبَرَهُ أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا الْكَوْثَرُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ نَهَرٌ أَعْطَانِيهِ اللَّهُ فِي الْجَنَّةِ أَبْيَضُ مِنْ اللَّبَنِ وَأَحْلَى مِنْ الْعَسَلِ فِيهِ طُيُورٌ أَعْنَاقُهَا كَأَعْنَاقِ الْجُزُرِ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ إِنَّهَا لَنَاعِمَةٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آكِلُوهَا أَنْعَمُ مِنْهَا
Anas ibn Molik al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Rasululloh ﷺdan: «Kavsar nima?» deb soʻradi. Rasululloh ﷺ: «U — Alloh menga jannatda ato etgan bir daryodir; u suddan oq, asaldan shirin. Unda boʻyinlari tuyalarning boʻyniday boʻlgan qushlar bor», dedilar. Umar ibn Xattob: «Ey Allohning Rasuli, ular nozik-nafis ekan-da», dedi. Rasululloh ﷺ: «Ularni yeydiganlar ulardan ham nafisroqdir», dedilar.Анас ибн Молик ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши Расулуллоҳ ﷺдан: «Кавсар нима?» деб сўради. Расулуллоҳ ﷺ: «У — Аллоҳ менга жаннатда ато этган бир дарёдир; у суддан оқ, асалдан ширин. Унда бўйинлари туяларнинг бўйнидай бўлган қушлар бор», дедилар. Умар ибн Хаттоб: «Эй Аллоҳнинг Расули, улар нозик-нафис экан-да», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Уларни ейдиганлар улардан ҳам нафисроқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ الْأَنْصَارِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا غَشِيَ قَرْيَةً بَيَاتًا لَمْ يُغِرْ حَتَّى يُصْبِحَ فَإِنْ سَمِعَ تَأْذِينًا لِلصَّلَاةِ أَمْسَكَ وَإِنْ لَمْ يَسْمَعْ تَأْذِينًا لِلصَّلَاةِ أَغَارَ
Anas ibn Molik al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ biror qishloqqa kechasi yetib borsalar, tong otguncha hujum qilmas edilar. Agar namozga aytilgan azonni eshitsalar, (hujumdan) tiyilar; namozga aytilgan azonni eshitmasalar, hujum qilar edilar.Анас ибн Молик ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бирор қишлоққа кечаси етиб борсалар, тонг отгунча ҳужум қилмас эдилар. Агар намозга айтилган азонни эшитсалар, (ҳужумдан) тийилар; намозга айтилган азонни эшитмасалар, ҳужум қилар эдилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي عَاصِمُ بْنُ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ ثُمَّ الظَّفَرِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ الْأَنْصَارِيِّ قَالَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مَا كَانَ أَحَدٌ أَشَدَّ تَعَجُّلًا لِصَلَاةِ الْعَصْرِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ كَانَ أَبْعَدَ رَجُلَيْنِ مِنْ الْأَنْصَارِ دَارًا مِنْ مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَأَبُو لُبَابَةَ بْنُ عَبْدِ الْمُنْذِرِ أَخُو بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ وَأَبُو عَبْسِ بْنُ جَبْرٍ أَخُو بَنِي حَارِثَةَ دَارُ أَبِي لُبَابَةَ بِقُبَاءَ أَوْ دَارُ أَبِي عَبْسِ بْنِ جَبْرٍ فِي بَنِي حَارِثَةَ ثُمَّ إِنْ كَانَا لَيُصَلِّيَانِ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَصْرَ ثُمَّ يَأْتِيَانِ قَوْمَهُمَا وَمَا صَلَّوْهَا لِتَبْكِيرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَا
Anas ibn Molik al-Ansoriy (roziyallohu anhu) aytdi: Asr namoziga Rasululloh ﷺdan koʻra shoshiladigan biror kishi yoʻq edi. Ansordan uylari Rasululloh ﷺning masjidlaridan eng uzoq boʻlgan ikki kishi — Banu Amr ibn Avfning birodari Abu Lubaba ibn Abdulmunzir va Banu Horisaning birodari Abu Abs ibn Jabr edi. Abu Lubabaning uyi Quboda, Abu Abs ibn Jabrning uyi esa Banu Horisada edi. Ular Rasululloh ﷺ bilan asrni oʻqishar, soʻng qavmlarining oldiga kelishar, (qavmlari) esa hali uni oʻqimagan boʻlar edi — Rasululloh ﷺ uni erta oʻqiganlari sababli.Анас ибн Молик ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) айтди: Аср намозига Расулуллоҳ ﷺдан кўра шошиладиган бирор киши йўқ эди. Ансордан уйлари Расулуллоҳ ﷺнинг масжидларидан энг узоқ бўлган икки киши — Бану Амр ибн Авфнинг биродари Абу Лубаба ибн Абдулмунзир ва Бану Ҳорисанинг биродари Абу Абс ибн Жабр эди. Абу Лубабанинг уйи Қубода, Абу Абс ибн Жабрнинг уйи эса Бану Ҳорисада эди. Улар Расулуллоҳ ﷺ билан асрни ўқишар, сўнг қавмларининг олдига келишар, (қавмлари) эса ҳали уни ўқимаган бўлар эди — Расулуллоҳ ﷺ уни эрта ўқиганлари сабабли.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ أَخْبَرَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي زِيَادُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَانْصَرَفْتُ مِنْ الظُّهْرِ أَنَا وَعُمَرُ حِينَ صَلَّاهَا هِشَامُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بِالنَّاسِ إِذْ كَانَ عَلَى الْمَدِينَةِ إِلَى عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ نَعُودُهُ فِي شَكْوَى لَهُ فَمَا قَعَدْنَا مَا سَأَلْنَا عَنْهُ إِلَّا قِيَامًا قَالَ ثُمَّ انْصَرَفْنَا فَدَخَلْنَا عَلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فِي دَارِهِ وَهِيَ إِلَى جَنْبِ دَارِ أَبِي طَلْحَةَ قَالَ فَلَمَّا قَعَدْنَا أَتَتْهُ الْجَارِيَةُ فَقَالَتْ الصَّلَاةَ يَا أَبَا حَمْزَةَ قَالَ قُلْنَا أَيُّ الصَّلَاةِ رَحِمَكَ اللَّهُ قَالَ الْعَصْرُ قَالَ فَقُلْنَا إِنَّمَا صَلَّيْنَا الظُّهْرَ الْآنَ قَالَ فَقَالَ إِنَّكُمْ تَرَكْتُمْ الصَّلَاةَ حَتَّى نَسَيْتُمُوهَا أَوْ قَالَ نُسِّيتُمُوهَا حَتَّى تَرَكْتُمُوهَا إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولَ بُعِثْتُ أَنَا وَالسَّاعَةُ كَهَاتَيْنِ وَمَدَّ أُصْبُعَيْهِ السَّبَّابَةَ وَالْوُسْطَىحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ أَبِي الْعَبَّاسِ حَدَّثَنَا أَبُو أُوَيْسٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَخِيهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْلِمٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُ إِنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْكَوْثَرِ فَذَكَرَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ أَكَلَتُهَا أَنْعَمُ مِنْهَا حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ حَدَّثَنَا أَبُو أُوَيْسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْلِمٍ ابْنُ أَخِي الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْكَوْثَرِ مِثْلَ حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ سَوَاءً
Ziyod ibn Abi Ziyod aytdi: Hishom ibn Ismoil Madina ustidan (voliy) boʻlgan paytda odamlarga peshin namozini oʻqib bergach, men va Umar namozdan chiqib, kasal boʻlgan Amr ibn Abdulloh ibn Abu Talhaning holidan xabar olgani bordik. Oʻtirmadik, undan tik turgan holimizda hol soʻradik. Soʻng qaytib, Anas ibn Molikning uyiga kirdik — uning uyi Abu Talhaning uyi yonida edi. Biz oʻtirganimizda, uning oldiga joriya kelib: «Namoz, ey Abu Hamza!» dedi. Biz: «Qaysi namoz, Alloh senga rahm qilsin?» dedik. U: «Asr», dedi. Biz: «Biz hozirgina peshinni oʻqidik-ku», dedik. Shunda u: «Sizlar namozni tark qildingiz, hatto uni unutdingiz — yoki: uni unutdirildingiz, hatto uni tark qildingiz. Men Rasululloh ﷺ: ‹Men va Soat mana bu ikkisi kabi yuborildim›, deganlarini eshitganman», dedi va ikki barmogʻini — koʻrsatkich va oʻrta barmogʻini — choʻzdi. Boshqa sanad bilan Anas ibn Molik: «Bir kishi Nabiy ﷺdan Kavsar haqida soʻradi», dedi — soʻng uni zikr qildi; faqat u: «Ularni yeydiganlar ulardan ham nafisroqdir», dedi. Yana boshqa sanad bilan Anas ibn Molikdan, u Nabiy ﷺdan Kavsar haqida Zuhriyning hadisi kabi aynan (rivoyat qildi).Зиёд ибн Аби Зиёд айтди: Ҳишом ибн Исмоил Мадина устидан (волий) бўлган пайтда одамларга пешин намозини ўқиб бергач, мен ва Умар намоздан чиқиб, касал бўлган Амр ибн Абдуллоҳ ибн Абу Талҳанинг ҳолидан хабар олгани бордик. Ўтирмадик, ундан тик турган ҳолимизда ҳол сўрадик. Сўнг қайтиб, Анас ибн Моликнинг уйига кирдик — унинг уйи Абу Талҳанинг уйи ёнида эди. Биз ўтирганимизда, унинг олдига жория келиб: «Намоз, эй Абу Ҳамза!» деди. Биз: «Қайси намоз, Аллоҳ сенга раҳм қилсин?» дедик. У: «Аср», деди. Биз: «Биз ҳозиргина пешинни ўқидик-ку», дедик. Шунда у: «Сизлар намозни тарк қилдингиз, ҳатто уни унутдингиз — ёки: уни унутдирилдингиз, ҳатто уни тарк қилдингиз. Мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мен ва Соат мана бу иккиси каби юборилдим›, деганларини эшитганман», деди ва икки бармоғини — кўрсаткич ва ўрта бармоғини — чўзди. Бошқа санад билан Анас ибн Молик: «Бир киши Набий ﷺдан Кавсар ҳақида сўради», деди — сўнг уни зикр қилди; фақат у: «Уларни ейдиганлар улардан ҳам нафисроқдир», деди. Яна бошқа санад билан Анас ибн Моликдан, у Набий ﷺдан Кавсар ҳақида Зуҳрийнинг ҳадиси каби айнан (ривоят қилди).