-bob-бобالفصل الأولBirinchi faslБиринчи фасл
عَن أَبِي مَالِكٍ الْأَشْعَرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الطُّهُورُ شَطْرُ الْإِيمَانِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ تَمْلَأُ الْمِيزَانَ وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ تَمْلَآنِ - أَوْ تَمْلَأُ - مَا بَيْنَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالصَّلَاةُ نُورٌ وَالصَّدَقَةُ بُرْهَانٌ وَالصَّبْرُ ضِيَاءٌ وَالْقُرْآنُ حُجَّةٌ لَكَ أَوْ عَلَيْكَ كُلُّ النَّاسِ يَغْدُو فَبَائِعٌ نَفْسَهُ فَمُعْتِقُهَا أَوْ مُوبِقُهَا» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ
وَفِي رِوَايَةٍ: «لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ تَمْلَآنِ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ» . لَمْ أَجِدْ هَذِهِ الرِّوَايَةَ فِي الصَّحِيحَيْنِ وَلَا فِي كِتَابِ الْحُمَيْدِيِّ وَلَا فِي «الْجَامِعِ» وَلَكِنْ ذَكَرَهَا الدَّارِمِيُّ بدل «سُبْحَانَ الله وَالْحَمْد لله»
Abu Molik al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Tahorat (poklik) — iymonning yarmidir. ‹Alhamdulillah› (degani) mezonni toʻldiradi. ‹Subhanalloh va alhamdulillah› (degani) osmonlar bilan yer orasini toʻldiradi — yoki: toʻldiradilar —. Namoz — nurdir; sadaqa — burhon (dalil)dir; sabr — ziyo (yorugʻlik)dir; Qurʼon esa — sening foydangga yoki ziyoningga hujjatdir. Har bir inson (ertalab) chiqib, oʻzini sotadi: bas, (kimdir) oʻzini ozod qiladi, (kimdir esa) oʻzini halok qiladi», dedilar.Абу Молик ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Таҳорат (поклик) — иймоннинг ярмидир. ‹Алҳамдулиллаҳ› (дегани) мезонни тўлдиради. ‹Субҳаналлоҳ ва алҳамдулиллаҳ› (дегани) осмонлар билан ер орасини тўлдиради — ёки: тўлдирадилар —. Намоз — нурдир; садақа — бурҳон (далил)дир; сабр — зиё (ёруғлик)дир; Қуръон эса — сенинг фойдангга ёки зиёнингга ҳужжатдир. Ҳар бир инсон (эрталаб) чиқиб, ўзини сотади: бас, (кимдир) ўзини озод қилади, (кимдир эса) ўзини ҳалок қилади», дедилар.
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: (أَلَا أَدُلُّكُمْ عَلَى مَا يَمْحُو اللَّهُ بِهِ الْخَطَايَا وَيَرْفَعُ بِهِ الدَّرَجَاتِ؟ " قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ: «إِسْبَاغُ الْوُضُوءِ عَلَى الْمَكَارِهِ وَكَثْرَةُ الْخُطَى إِلَى الْمَسَاجِدِ وَانْتِظَارُ الصَّلَاةِ بَعْدَ الصَّلَاة فذلكم الرِّبَاط»
وفي حديث مالك بن أنس : " فذلك الرباط فذلكم الرباط " . ردد مرتين . رواه مسلم . وفي رواية الترمذي ثلاثا
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Sizlarga Alloh u (sabab)li xatolarni (gunohlarni) oʻchiradigan va u (sabab)li darajalarni koʻtaradigan narsani koʻrsatmaymi?» dedilar. Ular: «Ha (koʻrsating), ey Allohning Rasuli» dedilar. (Paygʻambar): «Mashaqqatlarga (qaramay) tahoratni mukammal (asbagʻ) qilish, masjidlar tomon (qoʻyiladigan) qadamlarning koʻpligi va (bir) namozdan keyin (yana boshqa) namozni kutish — ana shu — ribot (sarhadda navbatchilik kabi savobli amal)dir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга Аллоҳ у (сабаб)ли хатоларни (гуноҳларни) ўчирадиган ва у (сабаб)ли даражаларни кўтарадиган нарсани кўрсатмайми?» дедилар. Улар: «Ҳа (кўрсатинг), эй Аллоҳнинг Расули» дедилар. (Пайғамбар): «Машаққатларга (қарамай) таҳоратни мукаммал (асбағ) қилиш, масжидлар томон (қўйиладиган) қадамларнинг кўплиги ва (бир) намоздан кейин (яна бошқа) намозни кутиш — ана шу — рибот (сарҳадда навбатчилик каби савобли амал)дир», дедилар.
عَنْ عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ خَرَجَتْ خَطَايَاهُ مِنْ جَسَدِهِ حَتَّى تخرج من تَحت أَظْفَاره»
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim tahorat qilib, tahoratni goʻzal qilsa, uning xatolari (gunohlari) tanasidan chiqib ketadi — hatto tirnoqlari ostidan (ham) chiqadi», dedilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таҳорат қилиб, таҳоратни гўзал қилса, унинг хатолари (гуноҳлари) танасидан чиқиб кетади — ҳатто тирноқлари остидан (ҳам) чиқади», дедилар.
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ أَوِ الْمُؤْمِنُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ المَاء مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ فَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خرجت من يَدَيْهِ كل خَطِيئَة بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ فَإِذَا غَسَلَ رِجْلَيْهِ خَرَجَ كُلُّ خَطِيئَةٍ مَشَتْهَا رِجْلَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنَ الذُّنُوب)
(رَوَاهُ مُسلم)
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmon — yoki moʻmin — banda tahorat qilib, yuzini yuvganda, yuzidan — koʻzlari bilan qaragan har bir xato (gunoh) — suv bilan, yoki suvning oxirgi tomchisi bilan — chiqib ketadi. Qoʻllarini yuvganda, qoʻllaridan — qoʻllari (bilan) ushlagan (qilgan) har bir xato — suv bilan, yoki suvning oxirgi tomchisi bilan — chiqib ketadi. Oyoqlarini yuvganda, oyoqlari (bilan) yurgan (borgan) har bir xato — suv bilan, yoki suvning oxirgi tomchisi bilan — chiqib ketadi — toki u gunohlardan pok (toza) boʻlib chiqadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмон — ёки мўмин — банда таҳорат қилиб, юзини ювганда, юзидан — кўзлари билан қараган ҳар бир хато (гуноҳ) — сув билан, ёки сувнинг охирги томчиси билан — чиқиб кетади. Қўлларини ювганда, қўлларидан — қўллари (билан) ушлаган (қилган) ҳар бир хато — сув билан, ёки сувнинг охирги томчиси билан — чиқиб кетади. Оёқларини ювганда, оёқлари (билан) юрган (борган) ҳар бир хато — сув билан, ёки сувнинг охирги томчиси билан — чиқиб кетади — токи у гуноҳлардан пок (тоза) бўлиб чиқади», дедилар.
وَعَنْ عُثْمَانَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا مِنَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ تَحْضُرُهُ صَلَاةٌ مَكْتُوبَةٌ فَيُحْسِنُ وُضُوءَهَا وَخُشُوعَهَا وَرُكُوعَهَا إِلَّا كَانَتْ كَفَّارَةً لِمَا قَبْلَهَا مِنَ الذُّنُوبِ مَا لَمْ يُؤْتِ كَبِيرَةً وَذَلِكَ الدَّهْرَ كُلَّهُ» . رَوَاهُ مُسلم
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U tahorat (suvi)ni soʻradi-da: «Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdim: ‹Qaysi bir musulmon kishiga farz namoz hozir boʻlsa (vaqti kelsa)-da, u uning tahoratini, xushuʼ(huzur-xushuʼ)ini va rukuʼini goʻzal qilsa, albatta u oʻzidan oldingi gunohlarga kafforat boʻladi — toki u katta (gunoh) qilmagan boʻlsa —; va bu — butun zamonda (har doim) shunday›», dedi.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У таҳорат (суви)ни сўради-да: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитдим: ‹Қайси бир мусулмон кишига фарз намоз ҳозир бўлса (вақти келса)-да, у унинг таҳоратини, хушуъ(ҳузур-хушуъ)ини ва рукуъини гўзал қилса, албатта у ўзидан олдинги гуноҳларга каффорат бўлади — токи у катта (гуноҳ) қилмаган бўлса —; ва бу — бутун замонда (ҳар доим) шундай›», деди.
وَعَنْهُ أَنَّهُ تَوَضَّأَ فَأَفْرَغَ عَلَى يَدَيْهِ ثَلَاثًا ثُمَّ تَمَضْمَضَ وَاسْتَنْثَرَ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَهُ الْيُمْنَى إِلَى الْمِرْفَقِ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَهُ الْيُسْرَى إِلَى الْمِرْفَقِ ثَلَاثًا ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَهُ الْيُمْنَى ثَلَاثًا ثُمَّ الْيُسْرَى ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ: " رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ نَحْوَ وُضُوئِي هَذَا ثُمَّ قَالَ: «مَنْ تَوَضَّأَ وُضُوئِي هَذَا ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ لَا يُحَدِّثُ نَفسه فيهمَا بِشَيْء إِلَّا غفر لَهُ مَا تقدم من ذَنبه» . وَلَفظه للْبُخَارِيّ
Humron (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Usmonning tahorat qilayotganini koʻrdim: u qoʻllarini uch marta yuvdi, ogʻzini chaydi va burnini (suv olib, soʻng puflab) yuvdi, yuzini uch marta yuvdi, soʻng oʻng qoʻlini — tirsagigacha — uch marta, soʻng chap qoʻlini — tirsagigacha — uch marta yuvdi, soʻng boshini (suv bilan) mash qildi, oʻng oyogʻini uch marta, soʻng chap oyogʻini uch marta yuvdi va: «Men Allohning Rasuli ﷺ ning — mening mana shu tahoratimga oʻxshash — tahorat qilganlarini koʻrdim; soʻng u zot: ‹Kim mening mana shu tahoratimdek tahorat qilsa, soʻng — unda dunyo (ishlari) haqida oʻylamagan holda — ikki rakat (namoz) oʻqisa, uning oldingi gunohlari kechiriladi›, — dedilar», — dedi.Ҳумрон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Усмоннинг таҳорат қилаётганини кўрдим: у қўлларини уч марта ювди, оғзини чайди ва бурнини (сув олиб, сўнг пуфлаб) ювди, юзини уч марта ювди, сўнг ўнг қўлини — тирсагигача — уч марта, сўнг чап қўлини — тирсагигача — уч марта ювди, сўнг бошини (сув билан) маш қилди, ўнг оёғини уч марта, сўнг чап оёғини уч марта ювди ва: «Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг — менинг мана шу таҳоратимга ўхшаш — таҳорат қилганларини кўрдим; сўнг у зот: ‹Ким менинг мана шу таҳоратимдек таҳорат қилса, сўнг — унда дунё (ишлари) ҳақида ўйламаган ҳолда — икки ракат (намоз) ўқиса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади›, — дедилар», — деди.
وَعَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ وُضُوءَهُ ثُمَّ يَقُومُ فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ مقبل عَلَيْهِمَا بِقَلْبِهِ وَوَجْهِهِ إِلَّا وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ» . رَوَاهُ مُسلم
Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bizga tuyalarni boqish (vazifasi) yuklangan edi. Bas, mening navbatim keldi va men ularni kechqurun (oʻtloqdan) haydab keldim. Shunda men Rasululloh ﷺ ni — turib, odamlarga hadis aytayotgan holda — topdim (yetib keldim). Bas, men Uning soʻzidan (shuni) ilgab oldim: «Qaysi bir musulmon tahorat qilib, tahoratini goʻzal qilsa-da, soʻng turib, ikki rakaat (namoz) oʻqisa — qalbi va yuzi bilan ularga yuzlangan holda —, albatta unga jannat vojib boʻladi». (Roviy) dedi: Shunda men: «Bu nima degan goʻzal (soʻz)!» dedim. Shu payt oldimdagi bir soʻzlovchi: «Undan oldingi (soʻz) undan-da goʻzalroqdir» dedi. Men qaradim — bu Umar edi. U dedi: «Albatta men seni hozirgina kelganingni koʻrdim. (Paygʻambar): ‹Sizlardan hech bir kishi tahorat qilib, tahoratni (toʻla) yetkazsa — yoki: mukammal qilsa — soʻng: «Ashhadu an la ilaha illallohu va anna Muhammadan abdullohi va rasuluhu (Guvohlik beramanki, Allohdan boshqa iloh yoʻq va Muhammad Allohning bandasi va Rasulidir)» desa, illo unga jannatning sakkiz eshigi ochiladi — ularning qaysisidan xohlasa, (oʻshandan) kiradi›, dedilar».Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бизга туяларни боқиш (вазифаси) юкланган эди. Бас, менинг навбатим келди ва мен уларни кечқурун (ўтлоқдан) ҳайдаб келдим. Шунда мен Расулуллоҳ ﷺ ни — туриб, одамларга ҳадис айтаётган ҳолда — топдим (етиб келдим). Бас, мен Унинг сўзидан (шуни) илгаб олдим: «Қайси бир мусулмон таҳорат қилиб, таҳоратини гўзал қилса-да, сўнг туриб, икки ракаат (намоз) ўқиса — қалби ва юзи билан уларга юзланган ҳолда —, албатта унга жаннат вожиб бўлади». (Ровий) деди: Шунда мен: «Бу нима деган гўзал (сўз)!» дедим. Шу пайт олдимдаги бир сўзловчи: «Ундан олдинги (сўз) ундан-да гўзалроқдир» деди. Мен қарадим — бу Умар эди. У деди: «Албатта мен сени ҳозиргина келганингни кўрдим. (Пайғамбар): ‹Сизлардан ҳеч бир киши таҳорат қилиб, таҳоратни (тўла) етказса — ёки: мукаммал қилса — сўнг: «Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳу ва анна Муҳаммадан абдуллоҳи ва расулуҳу (Гувоҳлик бераманки, Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг бандаси ва Расулидир)» деса, илло унга жаннатнинг саккиз эшиги очилади — уларнинг қайсисидан хоҳласа, (ўшандан) киради›, дедилар».
وَعَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ يَتَوَضَّأُ فَيُبْلِغُ أَوْ فَيُسْبِغُ الْوُضُوءَ ثُمَّ يَقُولُ: أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَفِي رِوَايَةٍ: أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ إِلَّا فُتِحَتْ لَهُ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةُ يَدْخُلُ مِنْ أَيِّهَا شَاءَ ". هَكَذَا رَوَاهُ مُسْلِمٌ فِي صَحِيحِهِ وَالْحُمَيْدِيُّ فِي أَفْرَاد مُسلم وَكَذَا ابْن الْأَثِير فِي جَامع الْأُصُول
وَذكر الشَّيْخ مُحي الدِّينِ النَّوَوِيُّ فِي آخِرِ حَدِيثِ مُسْلِمٍ عَلَى مَا روينَاهُ وَزَاد التِّرْمِذِيّ: «الله اجْعَلْنِي مِنَ التَّوَّابِينَ وَاجْعَلْنِي مِنَ الْمُتَطَهِّرِينَ» وَالْحَدِيثُ الَّذِي رَوَاهُ مُحْيِي السُّنَّةِ فِي الصِّحَاحِ: «مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ» إِلَى آخِرِهِ رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ فِي جَامِعِهِ بِعَيْنِهِ إِلَّا كَلِمَةَ «أَشْهَدُ» قَبْلَ «أَن مُحَمَّدًا»
Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bizga tuyalarni boqish (vazifasi) yuklangan edi. Bas, mening navbatim keldi va men ularni kechqurun (oʻtloqdan) haydab keldim. Shunda men Rasululloh ﷺ ni — turib, odamlarga hadis aytayotgan holda — topdim (yetib keldim). Bas, men Uning soʻzidan (shuni) ilgab oldim: «Qaysi bir musulmon tahorat qilib, tahoratini goʻzal qilsa-da, soʻng turib, ikki rakaat (namoz) oʻqisa — qalbi va yuzi bilan ularga yuzlangan holda —, albatta unga jannat vojib boʻladi». (Roviy) dedi: Shunda men: «Bu nima degan goʻzal (soʻz)!» dedim. Shu payt oldimdagi bir soʻzlovchi: «Undan oldingi (soʻz) undan-da goʻzalroqdir» dedi. Men qaradim — bu Umar edi. U dedi: «Albatta men seni hozirgina kelganingni koʻrdim. (Paygʻambar): ‹Sizlardan hech bir kishi tahorat qilib, tahoratni (toʻla) yetkazsa — yoki: mukammal qilsa — soʻng: «Ashhadu an la ilaha illallohu va anna Muhammadan abdullohi va rasuluhu (Guvohlik beramanki, Allohdan boshqa iloh yoʻq va Muhammad Allohning bandasi va Rasulidir)» desa, illo unga jannatning sakkiz eshigi ochiladi — ularning qaysisidan xohlasa, (oʻshandan) kiradi›, dedilar».Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бизга туяларни боқиш (вазифаси) юкланган эди. Бас, менинг навбатим келди ва мен уларни кечқурун (ўтлоқдан) ҳайдаб келдим. Шунда мен Расулуллоҳ ﷺ ни — туриб, одамларга ҳадис айтаётган ҳолда — топдим (етиб келдим). Бас, мен Унинг сўзидан (шуни) илгаб олдим: «Қайси бир мусулмон таҳорат қилиб, таҳоратини гўзал қилса-да, сўнг туриб, икки ракаат (намоз) ўқиса — қалби ва юзи билан уларга юзланган ҳолда —, албатта унга жаннат вожиб бўлади». (Ровий) деди: Шунда мен: «Бу нима деган гўзал (сўз)!» дедим. Шу пайт олдимдаги бир сўзловчи: «Ундан олдинги (сўз) ундан-да гўзалроқдир» деди. Мен қарадим — бу Умар эди. У деди: «Албатта мен сени ҳозиргина келганингни кўрдим. (Пайғамбар): ‹Сизлардан ҳеч бир киши таҳорат қилиб, таҳоратни (тўла) етказса — ёки: мукаммал қилса — сўнг: «Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳу ва анна Муҳаммадан абдуллоҳи ва расулуҳу (Гувоҳлик бераманки, Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг бандаси ва Расулидир)» деса, илло унга жаннатнинг саккиз эшиги очилади — уларнинг қайсисидан хоҳласа, (ўшандан) киради›, дедилар».
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عَلَيْهِ وَسلم: «إِن أُمَّتِي يُدْعَوْنَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ غُرًّا مُحَجَّلِينَ مِنْ آثَارِ الْوُضُوءِ فَمَنِ اسْتَطَاعَ مِنْكُمْ أَنْ يُطِيلَ غرته فَلْيفْعَل»
Nuaym al-Mujmir rivoyat qiladi: Bir kuni men Abu Hurayra bilan masjid tomiga chiqdim. U tahorat olib: «Men Paygʻambar ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitganman: ‹Qiyomat kuni mening ummatim tahorat izidan (yuz va aʼzolari nurlanib) gʻurran muhajjalun deb chaqiriladi. Kim oʻz nurini koʻpaytira olsa, koʻpaytirsin (yaʼni tahoratni mukammal qilsin)›», — dedi.Нуайм ал-Мужмир ривоят қилади: Бир куни мен Абу Ҳурайра билан масжид томига чиқдим. У таҳорат олиб: «Мен Пайғамбар ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитганман: ‹Қиёмат куни менинг умматим таҳорат изидан (юз ва аъзолари нурланиб) ғурран муҳажжалун деб чақирилади. Ким ўз нурини кўпайтира олса, кўпайтирсин (яъни таҳоратни мукаммал қилсин)›», — деди.
وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «تَبْلُغُ الْحِلْيَةُ مِنَ الْمُؤْمِنَ حَيْثُ يبلغ الْوضُوء» . رَوَاهُ مُسلم
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻminda ziynat tahorat yetgan joygacha yetadi», dedilar. Muslim rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминда зийнат таҳорат етган жойгача етади», дедилар. Муслим ривоят қилган.
-bob-бобالفصل الثالثUchinchi faslУчинчи фасл
عَنْ جَابِرٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلَاة الطّهُور» . رَوَاهُ أَحْمد
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ: «Jannatning kaliti — namoz, namozning kaliti — tahoratdir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннатнинг калити — намоз, намознинг калити — таҳоратдир», дедилар.
وَعَن شبيب بن أبي روح عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى صَلَاةَ الصُّبْحِ فَقَرَأَ الرُّومَ فَالْتَبَسَ عَلَيْهِ فَلَمَّا صَلَّى قَالَ: «مَا بَالُ أَقْوَامٍ يُصَلُّونَ مَعَنَا لَا يُحْسِنُونَ الطَّهُورَ فَإِنَّمَا يلبس علينا الْقُرْآن أُولَئِكَ» . رَوَاهُ النَّسَائِيّ
Nabiy ﷺ ning sahobalaridan biri (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bomdod namozini oʻqidilar va unda Rum surasini oʻqib, oʻqishlari chalkashib ketdi. Namozni tugatgach: «Baʼzi qavmlarga nima boʻldiki, biz bilan namoz oʻqiydilar-u, taharatni chiroyli qilmaydilar? Ana oʻshalar bizga Qurʼonni chalkashtiradilar», dedilar.Набий ﷺ нинг саҳобаларидан бири (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бомдод намозини ўқидилар ва унда Рум сурасини ўқиб, ўқишлари чалкашиб кетди. Намозни тугатгач: «Баъзи қавмларга нима бўлдики, биз билан намоз ўқийдилар-у, таҳаратни чиройли қилмайдилар? Ана ўшалар бизга Қуръонни чалкаштирадилар», дедилар.
وَعَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي سُلَيْمٍ قَالَ: عَدَّهُنَّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي يَدِي أَوْ فِي يَدِهِ قَالَ: «التَّسْبِيحُ نِصْفُ الْمِيزَانِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ يَمْلَؤُهُ وَالتَّكْبِيرُ يَمْلَأُ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ وَالصَّوْمُ نِصْفُ الصَّبْرِ وَالطُّهُورُ نِصْفُ الْإِيمَانِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ
Banu Sulaymdan bir kishi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ularni mening qoʻlimda yoki oʻz qoʻllarida sanab koʻrsatdilar: ‹Tasbeh mezonning yarmidir, ‹alhamdu› uni toʻldiradi, takbir osmon bilan yer orasini toʻldiradi, roʻza sabrning yarmidir, tahorat esa iymonning yarmidir›», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Uni Shuʼba va Sufyon as-Savriy ham Abu Ishoqdan rivoyat qilganlar.Бану Сулаймдан бир киши (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ уларни менинг қўлимда ёки ўз қўлларида санаб кўрсатдилар: ‹Тасбеҳ мезоннинг ярмидир, ‹алҳамду› уни тўлдиради, такбир осмон билан ер орасини тўлдиради, рўза сабрнинг ярмидир, таҳорат эса иймоннинг ярмидир›», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Уни Шуъба ва Суфён ас-Саврий ҳам Абу Ишоқдан ривоят қилганлар.
عَن عبد الله الصنَابحِي قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم قَالَ: «إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُؤْمِنُ فَمَضْمَضَ خَرَجَتِ الْخَطَايَا مِنْ فِيهِ وَإِذَا اسْتَنْثَرَ خَرَجَتِ الْخَطَايَا مِنْ أَنفه فَإِذَا غَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتِ الْخَطَايَا مِنْ وَجْهِهِ حَتَّى تَخْرُجَ مِنْ تَحْتِ أَشْفَارِ عَيْنَيْهِ فَإِذَا غسل يَدَيْهِ خرجت الْخَطَايَا مِنْ تَحْتِ أَظْفَارِ يَدَيْهِ فَإِذَا مَسَحَ بِرَأْسِهِ خَرَجَتِ الْخَطَايَا مِنْ رَأْسِهِ حَتَّى تَخْرُجَ مِنْ أُذُنَيْهِ فَإِذَا غَسَلَ رِجْلَيْهِ خَرَجَتِ الْخَطَايَا مِنْ رِجْلَيْهِ حَتَّى تَخْرُجَ مِنْ تَحْتِ أَظْفَارِ رِجْلَيْهِ ثُمَّ كَانَ مَشْيُهُ إِلَى الْمَسْجِدِ وَصَلَاتُهُ نَافِلَةً لَهُ» . رَوَاهُ مَالك وَالنَّسَائِيّ
Abdulloh as-Sunobihiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Moʻmin banda taharat qilib ogʻzini chaysa, xatolari ogʻzidan chiqadi; burniga suv tortib chiqarsa, xatolari burnidan chiqadi; yuzini yuvsa, xatolari yuzidan, hatto ikki koʻzining kipriklari ostidan chiqadi; ikki qoʻlini yuvsa, xatolari qoʻllaridan, hatto tirnoqlari ostidan chiqadi; boshiga masih tortsa, xatolari boshidan, hatto ikki qulogʻidan chiqadi; ikki oyogʻini yuvsa, xatolari oyoqlaridan, hatto oyoq tirnoqlari ostidan chiqadi. Soʻng uning masjidga yurishi va namozi oʻzi uchun nafl boʻladi».Абдуллоҳ ас-Сунобиҳий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мўмин банда таҳарат қилиб оғзини чайса, хатолари оғзидан чиқади; бурнига сув тортиб чиқарса, хатолари бурнидан чиқади; юзини ювса, хатолари юзидан, ҳатто икки кўзининг киприклари остидан чиқади; икки қўлини ювса, хатолари қўлларидан, ҳатто тирноқлари остидан чиқади; бошига масиҳ тортса, хатолари бошидан, ҳатто икки қулоғидан чиқади; икки оёғини ювса, хатолари оёқларидан, ҳатто оёқ тирноқлари остидан чиқади. Сўнг унинг масжидга юриши ва намози ўзи учун нафл бўлади».
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم أَتَى الْمَقْبَرَةَ فَقَالَ: «السَّلَامُ عَلَيْكُمْ دَارَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِكُمْ لَاحِقُونَ وَدِدْتُ أَنَّا قَدْ رَأَيْنَا إِخْوَانَنَا قَالُوا أَوَلَسْنَا إِخْوَانَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَنْتُمْ أَصْحَابِي وَإِخْوَانُنَا الَّذِينَ لَمْ يَأْتُوا بَعْدُ فَقَالُوا كَيْفَ تَعْرِفُ مَنْ لَمْ يَأْتِ بَعْدُ مِنْ أُمَّتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ رَجُلًا لَهُ خَيْلٌ غُرٌّ مُحَجَّلَةٌ بَيْنَ ظَهْرَيْ خَيْلٍ دُهْمٍ بُهْمٍ أَلَا يَعْرِفُ خَيْلَهُ قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّهُمْ يَأْتُونَ غُرًّا مُحَجَّلِينَ مِنَ الْوُضُوءِ وَأَنَا فَرَطُهُمْ عَلَى الْحَوْض» . رَوَاهُ مُسلم
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ qabristonga kelib: «Assalomu alaykum, ey moʻmin qavmning diyori! Albatta biz ham — Alloh xohlasa — sizlarga (tez orada) qoʻshilamiz. Birodarlarimizni koʻrishni juda istardim», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, biz Sizning birodarlaringiz emasmizmi?» dedilar. (Paygʻambar): «Sizlar mening ashobimsizlar; birodarlarimiz esa — hali (dunyoga) kelmagan (kishilar)dir», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, ummatingizdan hali kelmaganlarni qanday taniysiz?» dedilar. (Paygʻambar): «Aytinglar-chi, agar bir kishining — peshonasi va oyoqlari oq (qashqa) otlari — qop-qora otlar ichida boʻlsa, u oʻz otlarini tanimaydimi?» dedilar. Ular: «Ha (taniydi), ey Allohning Rasuli» dedilar. (Paygʻambar): «Bas, albatta ular tahoratdan (sababli) gʻurra-muhajjal holda keladilar; men esa havz (boʻyi)da ularning (oldin yetib boradigan) farati (peshqadami)man. Ogohki, albatta (baʼzi) kishilar mening havzimdan toʻsiladi — xuddi adashgan tuya (haydab) toʻsilgani kabi —. Men ularni: ‹Ogoh boʻlinglar, beri kelinglar!› deb chaqiraman. Shunda: ‹Ular sendan keyin (dinni) oʻzgartirdilar (almashtirdilar)› deyiladi. Bas, men: ‹Yiroq boʻlsin, yiroq boʻlsin!› deyman», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ қабристонга келиб: «Ассалому алайкум, эй мўмин қавмнинг диёри! Албатта биз ҳам — Аллоҳ хоҳласа — сизларга (тез орада) қўшиламиз. Биродарларимизни кўришни жуда истардим», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз Сизнинг биродарларингиз эмасмизми?» дедилар. (Пайғамбар): «Сизлар менинг ашобимсизлар; биродарларимиз эса — ҳали (дунёга) келмаган (кишилар)дир», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, умматингиздан ҳали келмаганларни қандай танийсиз?» дедилар. (Пайғамбар): «Айтинглар-чи, агар бир кишининг — пешонаси ва оёқлари оқ (қашқа) отлари — қоп-қора отлар ичида бўлса, у ўз отларини танимайдими?» дедилар. Улар: «Ҳа (танийди), эй Аллоҳнинг Расули» дедилар. (Пайғамбар): «Бас, албатта улар таҳоратдан (сабабли) ғурра-муҳажжал ҳолда келадилар; мен эса ҳавз (бўйи)да уларнинг (олдин етиб борадиган) фарати (пешқадами)ман. Огоҳки, албатта (баъзи) кишилар менинг ҳавзимдан тўсилади — худди адашган туя (ҳайдаб) тўсилгани каби —. Мен уларни: ‹Огоҳ бўлинглар, бери келинглар!› деб чақираман. Шунда: ‹Улар сендан кейин (динни) ўзгартирдилар (алмаштирдилар)› дейилади. Бас, мен: ‹Йироқ бўлсин, йироқ бўлсин!› дейман», дедилар.
عَن أبي الدَّرْدَاء قَالَ: قَالَ رَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: (أَنَا أَوَّلُ مَنْ يُؤْذَنُ لَهُ بِالسُّجُودِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ يُؤْذَنُ لَهُ أَنْ يرفع رَأسه فَأنْظر إِلَى بَيْنَ يَدِي فَأَعْرِفُ أُمَّتِي مِنْ بَيْنِ الْأُمَمِ وَمِنْ خَلْفِي مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَمِينِي مِثْلُ ذَلِك وَعَن شمَالي مثل ذَلِك ". فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ: يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ تَعْرِفُ أُمَّتَكَ مِنْ بَيْنِ الْأُمَمِ فِيمَا بَيْنَ نُوحٍ إِلَى أُمَّتِكَ؟ قَالَ: «هُمْ غُرٌّ مُحَجَّلُونَ مِنْ أَثَرِ الْوُضُوءِ لَيْسَ أَحَدٌ كَذَلِكَ غَيْرَهُمْ وَأَعْرِفُهُمْ أَنَّهُمْ يُؤْتونَ كتبهمْ بأيمانهم وأعرفهم يسْعَى بَين أَيْديهم ذُرِّيتهمْ» . رَوَاهُ أَحْمد
Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni sajda qilishga birinchi boʻlib menga izn beriladi va boshimni koʻtarishga ham birinchi boʻlib menga izn beriladi. Shunda oldimga qarayman-da, ummatlar orasidan oʻz ummatimni tanib olaman; orqamda ham xuddi shunday, oʻng tomonimda ham shunday va chap tomonimda ham shunday», dedilar. Bir kishi u zotga: ‹Yo Rasululloh, Nuhdan boshlab to oʻz ummatingizgacha boʻlgan ummatlar orasidan ummatingizni qanday tanib olasiz?› dedi. U zot: «Ular tahorat izidan yuzlari va qoʻl-oyoqlari nurli boʻladilar, ulardan boshqa hech kim bunday emas. Yana ularni kitoblari oʻng qoʻllariga berilishidan taniyman, hamda oldilarida yugurib yurgan zurriyotlaridan taniyman», dedilar. Ahmad rivoyat qilgan.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни сажда қилишга биринчи бўлиб менга изн берилади ва бошимни кўтаришга ҳам биринчи бўлиб менга изн берилади. Шунда олдимга қарайман-да, умматлар орасидан ўз умматимни таниб оламан; орқамда ҳам худди шундай, ўнг томонимда ҳам шундай ва чап томонимда ҳам шундай», дедилар. Бир киши у зотга: ‹Ё Расулуллоҳ, Нуҳдан бошлаб то ўз умматингизгача бўлган умматлар орасидан умматингизни қандай таниб оласиз?› деди. У зот: «Улар таҳорат изидан юзлари ва қўл-оёқлари нурли бўладилар, улардан бошқа ҳеч ким бундай эмас. Яна уларни китоблари ўнг қўлларига берилишидан танийман, ҳамда олдиларида югуриб юрган зурриётларидан танийман», дедилар. Аҳмад ривоят қилган.
1-bob1-бобباب ما يوجب الوضوء - الفصل الأولTahoratni vojib qiluvchi holatlar — Birinchi faslТаҳоратни вожиб қилувчи ҳолатлар — Биринчи фасл
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تُقْبَلُ صَلَاةُ مَنْ أَحْدَثَ حَتَّى يتَوَضَّأ»
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hadas (bavl, gʻoit yoki shamol chiqarish) qilgan kishining namozi, u tahorat olmaguncha, qabul boʻlmaydi», — dedilar. Hazramavtlik bir kishi Abu Hurayradan: «Hadas nima?» — deb soʻradi. Abu Hurayra: «Hadas — shamol (yel) chiqarishdir», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳадас (бавл, ғоит ёки шамол чиқариш) қилган кишининг намози, у таҳорат олмагунча, қабул бўлмайди», — дедилар. Ҳазрамавтлик бир киши Абу Ҳурайрадан: «Ҳадас нима?» — деб сўради. Абу Ҳурайра: «Ҳадас — шамол (ел) чиқаришдир», — деди.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تُقْبَلُ صَلَاةُ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلَا صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍ» . رَوَاهُ مُسلم
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hadas (bavl, gʻoit yoki shamol chiqarish) qilgan kishining namozi, u tahorat olmaguncha, qabul boʻlmaydi», — dedilar. Hazramavtlik bir kishi Abu Hurayradan: «Hadas nima?» — deb soʻradi. Abu Hurayra: «Hadas — shamol (yel) chiqarishdir», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳадас (бавл, ғоит ёки шамол чиқариш) қилган кишининг намози, у таҳорат олмагунча, қабул бўлмайди», — дедилар. Ҳазрамавтлик бир киши Абу Ҳурайрадан: «Ҳадас нима?» — деб сўради. Абу Ҳурайра: «Ҳадас — шамол (ел) чиқаришдир», — деди.
وَعَن عَليّ قَالَ: كُنْتُ رَجُلًا مَذَّاءً فَكُنْتُ أَسْتَحْيِي أَنْ أَسْأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِمَكَانِ ابْنَتِهِ فَأَمَرْتُ الْمِقْدَادَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ: «يَغْسِلُ ذَكَرَهُ وَيتَوَضَّأ»
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men koʻp mazi keladigan kishi edim va Nabiy ﷺning qizlari sababli u zotdan soʻrashga uyalar edim. Shunda Miqdodga buyurdim, u esa u zotdan soʻradi. U zot: «Zakarini va moyaklarini yuvsin va tahorat olsin», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен кўп мази келадиган киши эдим ва Набий ﷺнинг қизлари сабабли у зотдан сўрашга уялар эдим. Шунда Миқдодга буюрдим, у эса у зотдан сўради. У зот: «Закарини ва моякларини ювсин ва таҳорат олсин», дедилар.
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «توضؤوا مِمَّا مَسَّتِ النَّارُ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ
قَالَ الشَّيْخُ الإِمَام الْأَجَل محيي السّنة: هَذَا مَنْسُوخ بِحَدِيث ابْن عَبَّاس:
قَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكَلَ كَتِفَ شَاةٍ ثُمَّ صلى وَلم يتَوَضَّأ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Olov tegan narsadan (yeganingizdan keyin) tahorat qilinglar», dedilar. Muslim rivoyat qilgan. Shayx, imom, buyuk Muhyis-sunna aytdi: Bu hukm Ibn Abbos hadisi bilan mansuxdir. U (Ibn Abbos) aytdi: Rasululloh ﷺ qoʻyning kuragini yeb, soʻng tahorat qilmay namoz oʻqidilar. (Buxoriy va Muslim.)Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Олов теган нарсадан (еганингиздан кейин) таҳорат қилинглар», дедилар. Муслим ривоят қилган. Шайх, имом, буюк Муҳйис-сунна айтди: Бу ҳукм Ибн Аббос ҳадиси билан мансухдир. У (Ибн Аббос) айтди: Расулуллоҳ ﷺ қўйнинг курагини еб, сўнг таҳорат қилмай намоз ўқидилар. (Бухорий ва Муслим.)
وَعَن جَابر بن سَمُرَة أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ لُحُومِ الْغَنَمِ؟ قَالَ: «إِنْ شِئْتَ فَتَوَضَّأْ وَإِنْ شِئْتَ فَلَا تَتَوَضَّأْ» . قَالَ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ لُحُومِ الْإِبِلِ؟ قَالَ: «نَعَمْ فَتَوَضَّأْ مِنْ لُحُومِ الْإِبِلِ» قَالَ: أُصَلِّي فِي مَرَابِضِ الْغَنَمِ قَالَ: «نَعَمْ» قَالَ: أُصَلِّي فِي مبارك الْإِبِل؟ قَالَ: «لَا» . رَوَاهُ مُسلم
Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺ dan: «Qoʻy goʻshtidan (yegach) tahorat olaymi?» — deb soʻradi. U zot: «Xohlasang, tahorat ol; xohlamasang, tahorat olma», — dedilar. U: «Tuya goʻshtidan (yegach) tahorat olaymi?» — dedi. U zot: «Ha, tuya goʻshtidan (yegach) tahorat ol», — dedilar. U: «Qoʻy qoʻtonlarida namoz oʻqiyveraymi?» — dedi. U zot: «Ha», — dedilar. U: «Tuya qoʻnalgʻalarida namoz oʻqiyveraymi?» — dedi. U zot: «Yoʻq», — dedilar.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ дан: «Қўй гўштидан (егач) таҳорат олайми?» — деб сўради. У зот: «Хоҳласанг, таҳорат ол; хоҳламасанг, таҳорат олма», — дедилар. У: «Туя гўштидан (егач) таҳорат олайми?» — деди. У зот: «Ҳа, туя гўштидан (егач) таҳорат ол», — дедилар. У: «Қўй қўтонларида намоз ўқийверайми?» — деди. У зот: «Ҳа», — дедилар. У: «Туя қўналғаларида намоз ўқийверайми?» — деди. У зот: «Йўқ», — дедилар.
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا وَجَدَ أَحَدُكُمْ فِي بَطْنِهِ شَيْئًا فَأَشْكَلَ عَلَيْهِ أَخَرَجَ مِنْهُ شَيْءٌ أَمْ لَا فَلَا يَخْرُجَنَّ مِنَ الْمَسْجِدِ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًا» . رَوَاهُ مُسلم
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qachon biringiz qornida bir narsa (shamol) sezsa-yu, undan biror narsa chiqdimi yoki yoʻqmi, deb shubhalansa, toki ovoz eshitmaguncha yoki hid sezmaguncha masjiddan chiqib ketmasin», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қачон бирингиз қорнида бир нарса (шамол) сезса-ю, ундан бирор нарса чиқдими ёки йўқми, деб шубҳаланса, токи овоз эшитмагунча ёки ҳид сезмагунча масжиддан чиқиб кетмасин», — дедилар.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَرِبَ لَبَنًا فَمَضْمَضَ وَقَالَ: «إِنَّ لَهُ دسما»
(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ sut ichdilar, soʻng ogʻ izlarini chaydilar va: «Albatta uning yogʻ i (dasami) bordir» dedilar.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ сут ичдилар, сўнг оғ изларини чайдилар ва: «Албатта унинг ёғ и (дасами) бордир» дедилар.
وَعَنْ بُرَيْدَةَ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى الصَّلَوَات يَوْم الْفَتْح بِوضُوء وَاحِد وَمسح عل خُفَّيْهِ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ: لَقَدْ صَنَعْتَ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ تَكُنْ تَصْنَعُهُ فَقَالَ: «عَمْدًا صَنَعْتُهُ يَا عمر» . رَوَاهُ مُسلم
Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Fath kuni (Makka fathida) barcha namozlarni bitta tahorat bilan oʻqidilar va maxsilari ustiga mash tortdilar. Umar u zotga: ‹Bugun siz ilgari qilmaydigan bir ishni qildingiz›, dedi. U zot: «Uni ataylab qildim, ey Umar», dedilar. Muslim rivoyat qilgan.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Фатҳ куни (Макка фатҳида) барча намозларни битта таҳорат билан ўқидилар ва махсилари устига маш тортдилар. Умар у зотга: ‹Бугун сиз илгари қилмайдиган бир ишни қилдингиз›, деди. У зот: «Уни атайлаб қилдим, эй Умар», дедилар. Муслим ривоят қилган.
وَعَن سُوَيْد ابْن النُّعْمَان: أَنَّهُ خَرَجَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ خَيْبَرَ حَتَّى إِذَا كَانُوا بالصهباء وَهِي أَدْنَى خَيْبَرَ صَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ دَعَا بِالْأَزْوَادِ فَلَمْ يُؤْتَ إِلَّا بِالسَّوِيقِ فَأَمَرَ بِهِ فَثُرِيَ فَأَكَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَكَلْنَا ثُمَّ قَامَ إِلَى الْمَغْرِبِ فَمَضْمَضَ وَمَضْمَضْنَا ثمَّ صلى وَلم يتَوَضَّأ. رَوَاهُ البُخَارِيّ
Suvayd ibn Nuʼmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Xaybar fath qilingan yili men Rasululloh ﷺ bilan birga Xaybarga yaqin Sahbo (degan joy)gacha bordim. U yerda Rasululloh ﷺ asr namozini oʻqidilar va taom soʻradilar. Saviqdan boshqa narsa keltirilmadi. U zot uni suv bilan qorishtirishni buyurdilar. U zot va hammamiz uni yedik; soʻng Paygʻambar ﷺ shom namoziga turib, ogʻizlarini chaydilar, biz ham shunday qildik; keyin u zot tahoratni qaytarmay namoz oʻqidilar.Сувайд ибн Нуъмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Хайбар фатҳ қилинган йили мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Хайбарга яқин Саҳбо (деган жой)гача бордим. У ерда Расулуллоҳ ﷺ аср намозини ўқидилар ва таом сўрадилар. Савиқдан бошқа нарса келтирилмади. У зот уни сув билан қориштиришни буюрдилар. У зот ва ҳаммамиз уни едик; сўнг Пайғамбар ﷺ шом намозига туриб, оғизларини чайдилар, биз ҳам шундай қилдик; кейин у зот таҳоратни қайтармай намоз ўқидилар.
1-bob1-бобباب ما يوجب الوضوء - الفصل الثانيTahoratni vojib qiluvchi holatlar — Ikkinchi faslТаҳоратни вожиб қилувчи ҳолатлар — Иккинчи фасл
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا وُضُوءَ إِلَّا مِنْ صَوْتٍ أَوْ رِيحٍ» . رَوَاهُ أَحْمد وَالتِّرْمِذِيّ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Ovoz yoki hiddan boshqa narsadan taharat (buzilmaydi)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Овоз ёки ҳиддан бошқа нарсадан таҳарат (бузилмайди)», дедилар.
وَعَن عَلِيٍّ قَالَ: سَأَلَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ الْمَذْيِ فَقَالَ: «مِنَ الْمَذْيِ الْوُضُوءُ وَمِنَ الْمَنِيِّ الْغسْل» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan maziy haqida soʻradim. U zot: «Maziydan tahorat, maniydan esa gʻusl vojib boʻladi», dedilar. Termiziy rivoyat qilgan.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан мазий ҳақида сўрадим. У зот: «Мазийдан таҳорат, манийдан эса ғусл вожиб бўлади», дедилар. Термизий ривоят қилган.
وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ والدارمي
وَرَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ عَنْهُ وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Namozning kaliti — tahorat, (namozga) kirishi — takbir, (undan) chiqishi esa salomdir», — dedilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Намознинг калити — таҳорат, (намозга) кириши — такбир, (ундан) чиқиши эса саломдир», — дедилар.
وَعَن عَليّ بن طلق قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «إِذا فسا أحدكُم فَليَتَوَضَّأ وَلَا تأتو النِّسَاءَ فِي أَعْجَازِهِنَّ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ
Ali ibn Talq (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz namozda shamol chiqarsa (bedarak yel chiqsa), (namozdan) chiqib, tahorat olsin va namozni qayta oʻqisin», — dedilar.Али ибн Талқ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз намозда шамол чиқарса (бедарак ел чиқса), (намоздан) чиқиб, таҳорат олсин ва намозни қайта ўқисин», — дедилар.
وَعَن مُعَاوِيَة بن أبي سُفْيَان أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: قَالَ: «إِنَّمَا الْعَيْنَانِ وِكَاءُ السَّهِ فَإِذَا نَامَتِ الْعَيْنُ اسْتطْلقَ الوكاء» . رَوَاهُ الدِّرَامِي
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim bir kun va kechada farz namozlaridan tashqari oʻn ikki rakat namoz oʻqisa, Alloh azza va jalla unga jannatda bir uy quradi», dedilar.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким бир кун ва кечада фарз намозларидан ташқари ўн икки ракат намоз ўқиса, Аллоҳ азза ва жалла унга жаннатда бир уй қуради», дедилар.
وَعَنْ عَلِيٍّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «وِكَاءُ السَّهِ الْعَيْنَانِ فَمَنْ نَامَ فَليَتَوَضَّأ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
قَالَ الشَّيْخ الإِمَام محيي السّنة C: هَذَا فِي غير الْقَاعِد لما صَحَّ:
عَن أنس قَالَ: كَانَ أَصَابَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْتَظِرُونَ الْعشَاء حَتَّى تخفق رؤوسهم ثمَّ يصلونَ وَلَا يتوضؤون. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ إِلَّا أَنه ذكرفيه: ينامون بدل: ينتظرون الْعشَاء حَتَّى تخفق رؤوسهم
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Koʻzlar — orqa (chiqaruv joyi)ning bogʻichidir; bas, kim uxlasa, tahorat olsin», — dedilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кўзлар — орқа (чиқарув жойи)нинг боғичидир; бас, ким ухласа, таҳорат олсин», — дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " إِنَّ الْوُضُوءَ عَلَى مَنْ نَامَ مُضْطَجِعًا فَإِنَّهُ إِذَا اضْطَجَعَ اسْتَرْخَتْ مفاصله. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yonboshlab yotib uxlagan kishiga tahorat vojib boʻladi, chunki u yonboshlab yotganda boʻgʻimlari boʻshashadi», dedilar. Termiziy va Abu Dovud rivoyat qilgan.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ёнбошлаб ётиб ухлаган кишига таҳорат вожиб бўлади, чунки у ёнбошлаб ётганда бўғимлари бўшашади», дедилар. Термизий ва Абу Довуд ривоят қилган.
وَعَن بسرة قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا مَسَّ أَحَدُكُمْ ذَكَرَهُ فَلْيَتَوَضَّأْ» . رَوَاهُ مَالِكٌ وَأَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَه والدارمي
Busra binti Safvon (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz zakariga tegsa, taharat olsin», dedilar.Бусра бинти Сафвон (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз закарига тегса, таҳарат олсин», дедилар.
وَعَن طلق بن عَليّ قَالَ: سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مَسِّ الرَّجُلِ ذَكَرَهُ بَعْدَمَا يَتَوَضَّأُ. قَالَ: «وَهَلْ هُوَ إِلَّا بَضْعَةٌ مِنْهُ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ وَرَوَى ابْنُ مَاجَهْ نَحوه قَالَ الشَّيْخُ الْإِمَامُ مُحْيِي السُّنَّةِ رَحِمَهُ اللَّهُ: هَذَا مَنْسُوخٌ لِأَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَسْلَمَ بَعْدَ قدوم طلق
وَقد روى أَبُو هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ الله صلى الله عَلَيْهِ وَسلم: عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِذَا أَفْضَى أَحَدُكُمْ بِيَدِهِ إِلَى ذَكَرِهِ لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا شَيْءٌ فَلْيَتَوَضَّأْ» . رَوَاهُ الشَّافِعِيُّ والدراقطني
وَرَوَاهُ النَّسَائِيُّ عَنْ بُسْرَةَ إِلَّا أَنَّهُ لَمْ يذكر: «لَيْسَ بَينه بَينهَا شَيْء»
Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim bir kasalni ziyorat qilsa, jannat xurfasida (mevazorida) boʻlaveradi». «Yo Rasululloh, jannat xurfasi nima?» — deyildi. (U zot): «Uning (mevasi terib olinadigan) hosilidir», dedilar.Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким бир касални зиёрат қилса, жаннат хурфасида (мевазорида) бўлаверади». «Ё Расулуллоҳ, жаннат хурфаси нима?» — дейилди. (У зот): «Унинг (меваси териб олинадиган) ҳосилидир», дедилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُ بَعْضَ أَزْوَاجِهِ ثُمَّ يُصَلِّي وَلَا يَتَوَضَّأُ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ. وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: لَا يَصِحُّ عِنْدَ أَصْحَابِنَا بِحَالٍ إِسْنَادُ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ وَأَيْضًا إِسْنَادُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْهَا
وَقَالَ أَبُو دَاوُدَ: هَذَا مُرْسل وَإِبْرَاهِيم التَّيْمِيّ لم يسمع من عَائِشَة
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ayollaridan birini oʻpar, soʻng tahorat qilmasdan namoz oʻqir edilar. Abu Dovud, Termiziy, Nasoiy va Ibn Mojja rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ аёлларидан бирини ўпар, сўнг таҳорат қилмасдан намоз ўқир эдилар. Абу Довуд, Термизий, Насоий ва Ибн Можжа ривоят қилган.
وَعَن ابْن عَبَّاس قَالَ: أَكَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتِفًا ثُمَّ مَسَحَ يَده بِمِسْحٍ كَانَ تَحْتَهُ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه وَأحمد
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yelka (goʻshti)ni yedilar, soʻng qoʻllarini ostlaridagi bir mato (kigiz)ga artdilar, soʻng turib namoz oʻqidilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ елка (гўшти)ни едилар, сўнг қўлларини остларидаги бир мато (кигиз)га артдилар, сўнг туриб намоз ўқидилар.
وَعَن أم سَلمَة أَنَّهَا قَالَتْ: قَرَّبْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَنْبًا مَشْوِيًّا فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ. رَوَاهُ أَحْمَدُ
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U kishi Rasululloh ﷺga pishirilgan qovurgʻa goʻshti taqdim etdilar, u zot undan yeb, soʻng taharat qilmasdan namozga turdilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У киши Расулуллоҳ ﷺга пиширилган қовурға гўшти тақдим этдилар, у зот ундан еб, сўнг таҳарат қилмасдан намозга турдилар.
1-bob1-бобباب ما يوجب الوضوء - الفصل الثالثTahoratni vojib qiluvchi holatlar — Uchinchi faslТаҳоратни вожиб қилувчи ҳолатлар — Учинчи фасл
عَن أبي رَافع قَالَ: أَشْهَدُ لَقَدْ كُنْتُ أَشْوِي لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَطْنَ الشَّاةِ ثُمَّ صلى وَلم يتَوَضَّأ. رَوَاهُ مُسلم
Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Guvohlik beramanki, men Rasululloh ﷺ ga qoʻyning ich-qornini (jigarini) qovurib berar edim, soʻng u zot tahorat olmasdan namoz oʻqirdilar».Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Гувоҳлик бераманки, мен Расулуллоҳ ﷺ га қўйнинг ич-қорнини (жигарини) қовуриб берар эдим, сўнг у зот таҳорат олмасдан намоз ўқирдилар».
وَعَنْهُ قَالَ: أُهْدِيَتْ لَهُ شَاةٌ فَجَعَلَهَا فِي الْقِدْرِ فَدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا هَذَا يَا أَبَا رَافِعٍ فَقَالَ شَاةٌ أُهْدِيَتْ لَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَطَبَخْتُهَا فِي الْقِدْرِ قَالَ نَاوِلْنِي الذِّرَاعَ يَا أَبَا رَافِعٍ فَنَاوَلْتُهُ الذِّرَاعَ ثُمَّ قَالَ نَاوِلْنِي الذِّرَاعَ الْآخَرَ فَنَاوَلْتُهُ الذِّرَاعَ الْآخَرَ ثُمَّ قَالَ ناولني الذِّرَاع الآخر فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا لِلشَّاةِ ذِرَاعَانِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّكَ لَوْ سَكَتَّ لَنَاوَلْتَنِي ذِرَاعًا فَذِرَاعًا مَا سَكَتُّ ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ فَتَمَضْمَضَ فَاهُ وَغَسَلَ أَطْرَافَ أَصَابِعِهِ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى ثُمَّ عَادَ إِلَيْهِمْ فَوَجَدَ عِنْدَهُمْ لَحْمًا بَارِدًا فَأَكَلَ ثُمَّ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَصَلَّى وَلَمْ يَمَسَّ مَاءً. رَوَاهُ أَحْمد
وَرَوَاهُ الدَّارِمِيُّ عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ إِلَّا أَنَّهُ لَمْ يَذْكُرْ: ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ إِلَى آخِرِهِ
Ali ibn Abu Tolibning kotibi boʻlgan Ubaydulloh ibn Abu Rofeʼ xabar berib aytdi: Men Ali (alayhis-salom)ning shunday deganini eshitdim: «Rasululloh ﷺ meni, Zubayrni va Miqdodni joʻnatib: ‹Boring, toki Ravzatu Xox (degan joy)ga yetib boringlar. Albatta u yerda bir (kajavada) ayol bor, uning yonida bir maktub (xat) bor, oʻshani undan olinglar›, dedilar. Biz yoʻlga tushdik, otlarimiz bizni chopib olib bordi, toki oʻsha ravzaga yetib keldik. Shunda u kajavadagi ayolni koʻrdik. ‹Maktubni chiqar›, dedik. U: ‹Mening oldimda hech qanday maktub yoʻq›, dedi. Men: ‹Maktubni chiqarasan, yoki kiyimlaringni yechib tashlaymiz›, dedim. Shunda u uni sochining oʻrimi orasidan chiqardi. Biz uni Paygʻambar ﷺga olib keldik. Qarasak, u Hotib ibn Abu Baltaʼadan mushriklardan baʼzi kishilarga (yoʻllangan) boʻlib, ularga Rasululloh ﷺning baʼzi ishlaridan xabar berar edi. U zot: ‹Bu nima, ey Hotib?›, dedilar. U: ‹Yo Rasululloh, menga shoshilmang. Men Qurayshga (keyin) qoʻshilgan, oʻzlaridan boʻlmagan bir kishi edim. Sizning huzuringizdagi muhojirlarning Makkada qarindoshlari bor, ular oʻsha (qarindoshlik) bilan oilalarini himoya qilishadi. Men oʻzimga bu (qarindoshlik) nasib etmagani uchun, ular orasida bir qoʻl (yaxshilik) qilishni, ular oʻsha bilan qarindoshlarimni himoya qilishlarini istadim. Ollohga qasamki, yo Rasululloh, menda kufr ham, irtidod (dindan qaytish) ham boʻlmadi›, dedi. Rasululloh ﷺ: ‹U sizlarga rost gapirdi›, dedilar. Shunda Umar: ‹Meni qoʻyib bering, shu munofiqning boshini uchirib tashlay›, dedi. Rasululloh ﷺ: ‹U Badrda (jangda) ishtirok etgan-ku. Sen qaydan bilasan, ehtimol Olloh Badr ahliga (rahmat nazari bilan) qarab: ‹Xohlaganingizni qilinglar, Men sizlarni mendi (kechirdim)›, degandir›, dedilar».Али ибн Абу Толибнинг котиби бўлган Убайдуллоҳ ибн Абу Рофеъ хабар бериб айтди: Мен Али (алайҳис-салом)нинг шундай деганини эшитдим: «Расулуллоҳ ﷺ мени, Зубайрни ва Миқдодни жўнатиб: ‹Боринг, токи Равзату Хох (деган жой)га етиб боринглар. Албатта у ерда бир (кажавада) аёл бор, унинг ёнида бир мактуб (хат) бор, ўшани ундан олинглар›, дедилар. Биз йўлга тушдик, отларимиз бизни чопиб олиб борди, токи ўша равзага етиб келдик. Шунда у кажавадаги аёлни кўрдик. ‹Мактубни чиқар›, дедик. У: ‹Менинг олдимда ҳеч қандай мактуб йўқ›, деди. Мен: ‹Мактубни чиқарасан, ёки кийимларингни ечиб ташлаймиз›, дедим. Шунда у уни сочининг ўрими орасидан чиқарди. Биз уни Пайғамбар ﷺга олиб келдик. Қарасак, у Ҳотиб ибн Абу Балтаъадан мушриклардан баъзи кишиларга (йўлланган) бўлиб, уларга Расулуллоҳ ﷺнинг баъзи ишларидан хабар берар эди. У зот: ‹Бу нима, эй Ҳотиб?›, дедилар. У: ‹Ё Расулуллоҳ, менга шошилманг. Мен Қурайшга (кейин) қўшилган, ўзларидан бўлмаган бир киши эдим. Сизнинг ҳузурингиздаги муҳожирларнинг Маккада қариндошлари бор, улар ўша (қариндошлик) билан оилаларини ҳимоя қилишади. Мен ўзимга бу (қариндошлик) насиб этмагани учун, улар орасида бир қўл (яхшилик) қилишни, улар ўша билан қариндошларимни ҳимоя қилишларини истадим. Оллоҳга қасамки, ё Расулуллоҳ, менда куфр ҳам, иртидод (диндан қайтиш) ҳам бўлмади›, деди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹У сизларга рост гапирди›, дедилар. Шунда Умар: ‹Мени қўйиб беринг, шу мунофиқнинг бошини учириб ташлай›, деди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹У Бадрда (жангда) иштирок этган-ку. Сен қайдан биласан, эҳтимол Оллоҳ Бадр аҳлига (раҳмат назари билан) қараб: ‹Хоҳлаганингизни қилинглар, Мен сизларни менди (кечирдим)›, дегандир›, дедилар».
وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: كُنْتُ أَنَا وَأَبِي وَأَبُو طَلْحَةَ جُلُوسًا فَأَكَلْنَا لَحْمًا وَخُبْزًا ثُمَّ دَعَوْتُ بِوَضُوءٍ فَقَالَا لِمَ تَتَوَضَّأُ فَقُلْتُ لِهَذَا الطَّعَامِ الَّذِي أَكَلْنَا فَقَالَا أَتَتَوَضَّأُ مِنَ الطَّيِّبَاتِ لَمْ يَتَوَضَّأْ مِنْهُ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنْك. رَوَاهُ أَحْمد
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men, otam va Abu Talha oʻtirgan edik. Goʻsht va non yedik. Soʻng men tahorat uchun suv soʻradim. Ular: ‹Nega tahorat qilyapsan?› deyishdi. Men: ‹Biz yegan mana shu taom uchun›, dedim. Ular: ‹Sen pokiza narsalardan tahorat qilasanmi? Sendan koʻra afzalroq zot undan tahorat qilmagan-ku›, deyishdi. Ahmad rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен, отам ва Абу Талҳа ўтирган эдик. Гўшт ва нон едик. Сўнг мен таҳорат учун сув сўрадим. Улар: ‹Нега таҳорат қиляпсан?› дейишди. Мен: ‹Биз еган мана шу таом учун›, дедим. Улар: ‹Сен покиза нарсалардан таҳорат қиласанми? Сендан кўра афзалроқ зот ундан таҳорат қилмаган-ку›, дейишди. Аҳмад ривоят қилган.
وَعَن ابْن عمر كَانَ يَقُولُ: قُبْلَةُ الرَّجُلِ امْرَأَتَهُ وَجَسُّهَا بِيَدِهِ مِنَ الْمُلَامَسَةِ. وَمَنْ قَبَّلَ امْرَأَتَهُ أَوْ جَسَّهَا بِيَدِهِ فَعَلَيهِ الْوضُوء. رَوَاهُ مَالك وَالشَّافِعِيّ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U kishi: «Erkakning ayolini oʻpishi va uni qoʻli bilan ushlashi mulomasa (tegish)dan hisoblanadi. Kim ayolini oʻpsa yoki qoʻli bilan ushlasa, unga tahorat vojib boʻladi», der edilar. Molik va Shofiiy rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У киши: «Эркакнинг аёлини ўпиши ва уни қўли билан ушлаши муломаса (тегиш)дан ҳисобланади. Ким аёлини ўпса ёки қўли билан ушласа, унга таҳорат вожиб бўлади», дер эдилар. Молик ва Шофиий ривоят қилган.
وَعَن ابْن مَسْعُود كَانَ يَقُولُ: مِنْ قُبْلَةِ الرَّجُلِ امْرَأَتَهُ الْوُضُوءُ. رَوَاهُ مَالك
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U kishi: «Erkakning ayolini oʻpishidan tahorat vojib boʻladi», der edilar. Molik rivoyat qilgan.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У киши: «Эркакнинг аёлини ўпишидан таҳорат вожиб бўлади», дер эдилар. Молик ривоят қилган.
وَعَن ابْن عُمَرَ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: إِن الْقبْلَة من اللَّمْس فتوضؤوا مِنْهَا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu): «Boʻsa tegishdan hisoblanadi, shuning uchun undan tahorat qilinglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу): «Бўса тегишдан ҳисобланади, шунинг учун ундан таҳорат қилинглар», дедилар.
وَعَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ تَمِيمِ الدَّارِيّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْوُضُوءُ مِنْ كُلِّ دَمٍ سَائِلٍ» . رَوَاهُمَا الدَّارَقُطْنِيُّ وَقَالَ: عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ وَلَا رَآهُ وَيَزِيدُ بن خَالِد وَيزِيد بن مُحَمَّد مَجْهُولَانِ
Tamim ad-Doriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, din nasihatdir. Albatta, din nasihatdir. Albatta, din nasihatdir», dedilar. «Kim uchun, ey Rasululloh?» deyishdi. U zot: «Alloh uchun, Uning Kitobi uchun, Uning Rasuli uchun, muminlarning imomlari va ularning ommasi uchun», dedilar.Тамим ад-Дорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, дин насиҳатдир. Албатта, дин насиҳатдир. Албатта, дин насиҳатдир», дедилар. «Ким учун, эй Расулуллоҳ?» дейишди. У зот: «Аллоҳ учун, Унинг Китоби учун, Унинг Расули учун, муминларнинг имомлари ва уларнинг оммаси учун», дедилар.
2-bob2-бобباب آداب الخلاء - الفصل الأولHojatxona odoblari — Birinchi faslҲожатхона одоблари — Биринчи фасл
عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا أَتَيْتُمُ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُوا»
قَالَ الشَّيْخ الإِمَام محيي السّنة : هَذَا الْحَدِيثُ فِي الصَّحْرَاءِ وَأَمَّا فِي الْبُنْيَانِ فَلَا بَأْس لما رُوِيَ:
عَن عبد الله بن عمر قَالَ: ارْتَقَيْتُ فَوْقَ بَيْتِ حَفْصَةَ لِبَعْضِ حَاجَتِي فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يقْضِي حَاجته مستدبر الْقبْلَة مُسْتَقْبل الشَّام
Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qazoi hojatga borganingizda, qiblaga yuzlanmang va unga orqa ham oʻgirmang, balki sharq yoki gʻarb tomonga oʻgiriling», dedilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan. Shayx, imom Muhyi as-Sunna: ‹Bu hadis sahroga tegishli, binolar ichida esa zarari yoʻq›, degan. Chunki Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinishicha, u: ‹Bir hojatim uchun Hafsaning uyi ustiga chiqdim va Rasululloh ﷺni qiblaga orqa oʻgirgan, Shom tomonga yuzlangan holda hojat chiqarayotganlarini koʻrdim›, degan.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қазои ҳожатга борганингизда, қиблага юзланманг ва унга орқа ҳам ўгирманг, балки шарқ ёки ғарб томонга ўгирилинг», дедилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган. Шайх, имом Муҳйи ас-Сунна: ‹Бу ҳадис саҳрога тегишли, бинолар ичида эса зарари йўқ›, деган. Чунки Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинишича, у: ‹Бир ҳожатим учун Ҳафсанинг уйи устига чиқдим ва Расулуллоҳ ﷺни қиблага орқа ўгирган, Шом томонга юзланган ҳолда ҳожат чиқараётганларини кўрдим›, деган.
وَعَن سلمَان قَالَ: نَهَانَا يَعْنِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ لِغَائِطٍ أَوْ بَوْل أَو أَن نستنتجي بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍ. رَوَاهُ مُسلم
Salmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Unga: «Paygʻambaringiz ﷺ sizlarga har bir narsani — hatto qazoyi hojat (qilishni ham) — oʻrgatibdi-ku» deyildi. Shunda u: «Ha; albatta U Zot bizni — qazoyi hojat yoki kichik hojat (uchun) qiblaga yuzlanishdan, oʻng (qoʻl) bilan istinjo qilishdan, uchtadan kam tosh bilan istinjo qilishdan, yoki (quruq) tezak bilan, yoki suyak bilan istinjo qilishdan — qaytargan», dedi.Салмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Унга: «Пайғамбарингиз ﷺ сизларга ҳар бир нарсани — ҳатто қазойи ҳожат (қилишни ҳам) — ўргатибди-ку» дейилди. Шунда у: «Ҳа; албатта У Зот бизни — қазойи ҳожат ёки кичик ҳожат (учун) қиблага юзланишдан, ўнг (қўл) билан истинжо қилишдан, учтадан кам тош билан истинжо қилишдан, ёки (қуруқ) тезак билан, ёки суяк билан истинжо қилишдан — қайтарган», деди.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ يَقُولُ: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْخبث والخبائث»
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hojatxonaga kirganlarida: «Alloohumma inniy aʼuzu bika minal xubsi val xaboisi (Ey Alloh, men Sendan erkak va urgʻochi shaytonlardan panoh soʻrayman)», der edilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳожатхонага кирганларида: «Аллооҳумма инний аъузу бика минал хубси вал хабоиси (Эй Аллоҳ, мен Сендан эркак ва урғочи шайтонлардан паноҳ сўрайман)», дер эдилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ مَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَبْرَيْنِ فَقَالَ إِنَّهُمَا لَيُعَذَّبَانِ وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ أَمَّا أَحدهمَا فَكَانَ لَا يَسْتَتِرُ مِنَ الْبَوْلِ - وَفِي رِوَايَةٍ لمُسلم: لَا يستنزه مِنَ الْبَوْلِ - وَأَمَّا الْآخَرُ فَكَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِ ثمَّ أَخذ جَرِيدَة رطبَة فَشَقهَا نِصْفَيْنِ ثُمَّ غَرَزَ فِي كُلِّ قَبْرٍ وَاحِدَةً قَالُوا يَا رَسُول الله لم صنعت هَذَا قَالَ لَعَلَّه يُخَفف عَنْهُمَا مَا لم ييبسا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Paygʻambar ﷺ ikki qabr yonidan oʻtib: «Bu ikkovi (saqlanishi qiyin boʻlgan) katta gunoh uchun azoblanmayapti: biri bavldan (oʻzini) saqlamas edi, ikkinchisi esa chaqimchilik qilib yurar edi», — dedilar. Soʻng u zot yashil xurmo bargini olib, uni (boʻlaklarga) boʻlib, har bir qabrga bittadan sanchdilar. Ular: «Yo Rasululloh, nega shunday qildingiz?» — dedilar. U zot: «Bular (barglar) quriguncha, ularning azobi yengillashar, deb umid qilaman», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир куни Пайғамбар ﷺ икки қабр ёнидан ўтиб: «Бу иккови (сақланиши қийин бўлган) катта гуноҳ учун азобланмаяпти: бири бавлдан (ўзини) сақламас эди, иккинчиси эса чақимчилик қилиб юрар эди», — дедилар. Сўнг у зот яшил хурмо баргини олиб, уни (бўлакларга) бўлиб, ҳар бир қабрга биттадан санчдилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, нега шундай қилдингиз?» — дедилар. У зот: «Булар (барглар) қуригунча, уларнинг азоби енгиллашар, деб умид қиламан», — дедилар.
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: اتَّقُوا اللَّاعِنَيْنِ. قَالُوا: وَمَا اللَّاعِنَانِ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ . قَالَ: «الَّذِي يَتَخَلَّى فِي طَرِيقِ النَّاس أَو فِي ظلهم» . رَوَاهُ مُسلم
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Laʼnatga sabab boʻladigan ikki (ish)dan saqlaninglar», — dedilar. (Sahobalar:) «Ey Allohning Rasuli, laʼnatga sabab boʻladigan ikki (ish) nima?» — dedilar. U zot: «Odamlarning yoʻliga yoki (dam oladigan) soyasiga hojat chiqaradigan kishi (qiladigan ish)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Лаънатга сабаб бўладиган икки (иш)дан сақланинглар», — дедилар. (Саҳобалар:) «Эй Аллоҳнинг Расули, лаънатга сабаб бўладиган икки (иш) нима?» — дедилар. У зот: «Одамларнинг йўлига ёки (дам оладиган) соясига ҳожат чиқарадиган киши (қиладиган иш)», — дедилар.
وَعَنْ أَبِي قَتَادَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «إِذا شرب أحدكُم فَلَا ينتنفس فِي الْإِنَاءِ وَإِذَا أَتَى الْخَلَاءَ فَلَا يَمَسَّ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِ وَلَا يَتَمَسَّحْ بِيَمِينِهِ»
Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz suv ichganda, idish ichiga nafas chiqarmasin; biringiz hojatxonaga borganda, zakarini oʻng qoʻli bilan ushlamasin va avratini oʻng qoʻli bilan tozalamasin», — dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз сув ичганда, идиш ичига нафас чиқармасин; бирингиз ҳожатхонага борганда, закарини ўнг қўли билан ушламасин ва авратини ўнг қўли билан тозаламасин», — дедилар.
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: (قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ تَوَضَّأَ فَلْيَسْتَنْثِرْ وَمَنِ اسْتَجْمَرَ فليوتر "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim tahorat qilsa, burnini qoqib tozalasin; kim toshlar bilan istinjo qilsa, toq qilsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таҳорат қилса, бурнини қоқиб тозаласин; ким тошлар билан истинжо қилса, тоқ қилсин», дедилар.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدْخُلُ الْخَلَاءَ فَأَحْمِلُ أَنَا وَغُلَامٌ إِدَاوَةً مِنْ مَاءٍ وَعَنَزَةً يستنجي بِالْمَاءِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hojatga borganlarida, men yana bir bola bilan suvga toʻla idish va bir nayza (yoki tayoq) koʻtarib borardik.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳожатга борганларида, мен яна бир бола билан сувга тўла идиш ва бир найза (ёки таёқ) кўтариб борардик.
2-bob2-бобباب آداب الخلاء - الفصل الثانيHojatxona odoblari — Ikkinchi faslҲожатхона одоблари — Иккинчи фасл
عَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ نَزَعَ خَاتَمَهُ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَالتِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
وَقَالَ أَبُو دَاوُدَ: هَذَا حَدِيثٌ مُنْكَرٌ. وَفِي رِوَايَتِهِ وَضَعَ بَدَلَ نزع
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hojatxonaga kirganlarida, uzuklarini (yechib) qoʻyar edilar. Abu Dovud aytdi: Bu — munkar hadis. Mashhur (rivoyat) esa Ibn Jurayjdan, u Ziyod ibn Saʼddan, u Zuhriydan, u Anasdan (rivoyat qilingan): «Paygʻambar ﷺ kumushdan uzuk yasattirdilar, soʻng uni (tashlab) yubordilar». Bu (rivoyat)dagi xato Hammomdandir; uni faqat Hammom rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳожатхонага кирганларида, узукларини (ечиб) қўяр эдилар. Абу Довуд айтди: Бу — мункар ҳадис. Машҳур (ривоят) эса Ибн Журайждан, у Зиёд ибн Саъддан, у Зуҳрийдан, у Анасдан (ривоят қилинган): «Пайғамбар ﷺ кумушдан узук ясаттирдилар, сўнг уни (ташлаб) юбордилар». Бу (ривоят)даги хато Ҳаммомдандир; уни фақат Ҳаммом ривоят қилган.
وَعَنْ جَابِرٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْبَرَازَ انْطَلَقَ حَتَّى لَا يرَاهُ أحد. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ qazoi hojat qilmoqchi boʻlganlarida, hech kim koʻrmaydigan joygacha uzoqlashib ketar edilar. Abu Dovud rivoyat qilgan.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ қазои ҳожат қилмоқчи бўлганларида, ҳеч ким кўрмайдиган жойгача узоқлашиб кетар эдилар. Абу Довуд ривоят қилган.
وَعَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ: كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ فَأَرَادَ أَنْ يَبُولَ فَأَتَى دَمِثًا فِي أَصْلِ جِدَارٍ فَبَال ثُمَّ قَالَ: «إِذَا أَرَادَ أَحَدُكُمْ أَنْ يَبُولَ فليرتد لبوله» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Abu Tayyoh bir shayxdan (keksa kishidan) rivoyat qiladi: Abdulloh ibn Abbos Basraga kelganida, unga Abu Musodan hadislar rivoyat qilinar edi. Shunda Abdulloh (ibn Abbos) Abu Musoga (ayrim) narsalar haqida soʻrab xat yozdi. Abu Muso unga javoban yozdi: «Bir kuni men Rasululloh ﷺ bilan birga edim; u zot kichik hojat chiqarmoqchi boʻldilar va devor tagidagi yumshoq tuproqli joyga kelib, (oʻsha yerda) hojat chiqardilar. Soʻng ﷺ: ‹Biringiz kichik hojat chiqarmoqchi boʻlsa, hojati uchun (yumshoq) joy tanlasin›, — dedilar».Абу Тайёҳ бир шайхдан (кекса кишидан) ривоят қилади: Абдуллоҳ ибн Аббос Басрага келганида, унга Абу Мусодан ҳадислар ривоят қилинар эди. Шунда Абдуллоҳ (ибн Аббос) Абу Мусога (айрим) нарсалар ҳақида сўраб хат ёзди. Абу Мусо унга жавобан ёзди: «Бир куни мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдим; у зот кичик ҳожат чиқармоқчи бўлдилар ва девор тагидаги юмшоқ тупроқли жойга келиб, (ўша ерда) ҳожат чиқардилар. Сўнг ﷺ: ‹Бирингиз кичик ҳожат чиқармоқчи бўлса, ҳожати учун (юмшоқ) жой танласин›, — дедилар».
وَعَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنَ الأَرْض. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد والدارمي
Anas (roziyallohu anhu) aytadi: Paygʻambar ﷺ hojat qilmoqchi boʻlganlarida, yerga yaqinlashmaguncha kiyimlarini koʻtarmas edilar.
Abu Iso aytdi: Bu hadisni Muhammad ibn Rabia al-Aʼmashdan, (u) Anasdan shunday rivoyat qilgan. Vakia va Abu Yahyo al-Himmoniy esa al-Aʼmashdan: «Ibn Umar: ‹Paygʻambar ﷺ hojat qilmoqchi boʻlganlarida yerga yaqinlashmaguncha kiyimlarini koʻtarmas edilar›, dedi», deb rivoyat qilishgan. Bu ikkala hadis ham mursaldir. Aytilishicha, al-Aʼmash na Anasdan, na Paygʻambar ﷺ ning boshqa biror sahobasidan (hadis) eshitmagan; (faqat) u Anas ibn Molikni koʻrib: «Uni namoz oʻqiyotganini koʻrdim», degan va undan namoz haqida bir hikoya zikr qilgan, xolos. Al-Aʼmashning ismi Sulaymon ibn Mihron Abu Muhammad al-Kohiliy boʻlib, u ularning ozodi (mavlosi)dir. Al-Aʼmash: «Otam hamil (nasabi notanish kishi) edi, uni Masruq meros qilib oldi», degan.Анас (розияллоҳу анҳу) айтади: Пайғамбар ﷺ ҳожат қилмоқчи бўлганларида, ерга яқинлашмагунча кийимларини кўтармас эдилар.
Абу Исо айтди: Бу ҳадисни Муҳаммад ибн Рабиа ал-Аъмашдан, (у) Анасдан шундай ривоят қилган. Вакиа ва Абу Яҳё ал-Ҳиммоний эса ал-Аъмашдан: «Ибн Умар: ‹Пайғамбар ﷺ ҳожат қилмоқчи бўлганларида ерга яқинлашмагунча кийимларини кўтармас эдилар›, деди», деб ривоят қилишган. Бу иккала ҳадис ҳам мурсалдир. Айтилишича, ал-Аъмаш на Анасдан, на Пайғамбар ﷺ нинг бошқа бирор саҳобасидан (ҳадис) эшитмаган; (фақат) у Анас ибн Моликни кўриб: «Уни намоз ўқиётганини кўрдим», деган ва ундан намоз ҳақида бир ҳикоя зикр қилган, холос. Ал-Аъмашнинг исми Сулаймон ибн Миҳрон Абу Муҳаммад ал-Коҳилий бўлиб, у уларнинг озоди (мавлоси)дир. Ал-Аъмаш: «Отам ҳамил (насаби нотаниш киши) эди, уни Масруқ мерос қилиб олди», деган.
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " إِنَّمَا أَنَا لَكُمْ مِثْلُ الْوَالِدِ لِوَلَدِهِ أُعَلِّمُكُمْ إِذَا أَتَيْتُمُ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَأَمَرَ بِثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ وَنَهَى عَنِ الرَّوْثِ وَالرِّمَّةِ وَنَهَى أَنْ يَسْتَطِيبَ الرَّجُلُ بِيَمِينِهِ. رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men sizlar uchun xuddi otaning oʻz farzandiga boʻlgani kabiman, sizlarga oʻrgataman. Hojatxonaga borsangiz, qiblaga yuzlanmanglar va unga orqa oʻgirmanglar», dedilar. Va uch dona tosh bilan tozalanishga buyurdilar, tezak va suyak bilan tozalanishdan qaytardilar hamda kishining oʻng qoʻli bilan istinjo qilishidan qaytardilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизлар учун худди отанинг ўз фарзандига бўлгани кабиман, сизларга ўргатаман. Ҳожатхонага борсангиз, қиблага юзланманглар ва унга орқа ўгирманглар», дедилар. Ва уч дона тош билан тозаланишга буюрдилар, тезак ва суяк билан тозаланишдан қайтардилар ҳамда кишининг ўнг қўли билан истинжо қилишидан қайтардилар.
وَعَن عَائِشَة قَالَتْ: كَانَتْ يَدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْيُمْنَى لِطَهُورِهِ وَطَعَامِهِ وَكَانَتْ يَدُهُ الْيُسْرَى لِخَلَائِهِ وَمَا كَانَ مِنْ أَذًى. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Oisha — moʻminlar onasi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning oʻng qoʻllari tahorat(lari) va taom(lari) uchun, chap qoʻllari esa hojat(lari) va har qanday nopok (ozor beruvchi) narsa uchun edi.Оиша — мўминлар онаси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг ўнг қўллари таҳорат(лари) ва таом(лари) учун, чап қўллари эса ҳожат(лари) ва ҳар қандай нопок (озор берувчи) нарса учун эди.
وَعَنْهَا قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا ذَهَبَ أَحَدُكُمْ إِلَى الْغَائِطِ فَلْيَذْهَبْ مَعَهُ بِثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ يَسْتَطِيبُ بِهِنَّ فَإِنَّهَا تُجْزِئُ عَنْهُ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَالدَّارِمِيُّ
Oisha — moʻminlar onasi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz hojatxonaga borsa, oʻzini poklash uchun uchta tosh olib borsin — chunki ular unga kifoya qiladi», — dedilar.Оиша — мўминлар онаси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз ҳожатхонага борса, ўзини поклаш учун учта тош олиб борсин — чунки улар унга кифоя қилади», — дедилар.
وَعَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهَا زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنَ الْجِنِّ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ إِلَّا أَنَّهُ لَمْ يَذْكُرْ: «إخْوَانكُمْ من الْجِنّ»
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ: «Tezak va suyaklar bilan istinjo qilmanglar; chunki ular jinlardan boʻlgan birodarlaringizning ozuqasidir», dedilar.
Bu bobda Abu Hurayra, Salmon, Jobir va Ibn Umardan ham (rivoyatlar bor). Abu Iso aytdi: Bu hadisni Ismoil ibn Ibrohim va boshqalar Dovud ibn Abu Hinddan, (u) ash-Shaʼbiydan, (u) Alqamadan, (u) Abdullohdan — u Paygʻambar ﷺ bilan «laylatul-jinn» (jinlar kechasi)da birga boʻlgani haqidagi hadisni toʻliq holda — rivoyat qilishgan; soʻng ash-Shaʼbiy: «Paygʻambar ﷺ: ‹Tezak va suyaklar bilan istinjo qilmanglar, chunki ular jinlardan boʻlgan birodarlaringizning ozuqasidir›, dedilar», degan. Goʻyo Ismoilning rivoyati Hafs ibn Gʻiyosning rivoyatidan sahihroqqa oʻxshaydi. Ilm ahli nazdida shu hadis bilan amal qilinadi. Bu bobda Jobir va Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan ham (rivoyatlar bor).Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ: «Тезак ва суяклар билан истинжо қилманглар; чунки улар жинлардан бўлган биродарларингизнинг озуқасидир», дедилар.
Бу бобда Абу Ҳурайра, Салмон, Жобир ва Ибн Умардан ҳам (ривоятлар бор). Абу Исо айтди: Бу ҳадисни Исмоил ибн Иброҳим ва бошқалар Довуд ибн Абу Ҳинддан, (у) аш-Шаъбийдан, (у) Алқамадан, (у) Абдуллоҳдан — у Пайғамбар ﷺ билан «лайлатул-жинн» (жинлар кечаси)да бирга бўлгани ҳақидаги ҳадисни тўлиқ ҳолда — ривоят қилишган; сўнг аш-Шаъбий: «Пайғамбар ﷺ: ‹Тезак ва суяклар билан истинжо қилманглар, чунки улар жинлардан бўлган биродарларингизнинг озуқасидир›, дедилар», деган. Гўё Исмоилнинг ривояти Ҳафс ибн Ғиёснинг ривоятидан саҳиҳроққа ўхшайди. Илм аҳли наздида шу ҳадис билан амал қилинади. Бу бобда Жобир ва Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ҳам (ривоятлар бор).
وَعَن رويفع بن ثَابت قَالَ: قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: يَا رُوَيْفِعُ لَعَلَّ الْحَيَاةَ سَتَطُولُ بِكَ بَعْدِي فَأَخْبِرِ النَّاسَ أَنَّ مَنْ عَقَدَ لِحْيَتَهُ أَوْ تَقَلَّدَ وَتَرًا أَوِ اسْتَنْجَى بِرَجِيعِ دَابَّة أَو عظم فَإِن مُحَمَّدًا بَرِيء مِنْهُ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Shayboʻn al-Qatboniy aytadi: Maslama ibn Muxallad Ruvayfiʼ ibn Sobitni (Misrning) quyi (qismi)ga voliy qilib tayinladi. (Shayboʻn dedi:) Biz u bilan Kum Sharikdan Alqamoga (yoki Alqamodan Kum Sharikka) yurdik. Ruvayfiʼ aytdi: «Paygʻambar ﷺ zamonida birortamiz oʻljadan oladigan (narsa)ning yarmini berish sharti bilan birodaridan (uning) tuyasini olar, qolgan yarmi (birodariga) qolar edi; (baʼzan) birimizga (oʻq)ning paykoni va pati, boshqasiga esa oʻqning yogʻochi (ulush sifatida) tushardi». Soʻng u: «Rasululloh ﷺ menga: ‹Ey Ruvayfiʼ, sen mendan keyin uzoq umr koʻrishing mumkin; bas, odamlarga aytginki, kim soqolini tugsa, yoki (koʻz tegishidan saqlanish uchun boʻyniga) ip taqsa, yoxud hayvon tezagi yoki suyak bilan istinjo qilsa — albatta Muhammad ﷺ undan beodir (uzoqdir)›, — dedilar», — dedi.Шайбўн ал-Қатбоний айтади: Маслама ибн Мухаллад Рувайфиъ ибн Собитни (Мисрнинг) қуйи (қисми)га волий қилиб тайинлади. (Шайбўн деди:) Биз у билан Кум Шарикдан Алқамога (ёки Алқамодан Кум Шарикка) юрдик. Рувайфиъ айтди: «Пайғамбар ﷺ замонида бирортамиз ўлжадан оладиган (нарса)нинг ярмини бериш шарти билан биродаридан (унинг) туясини олар, қолган ярми (биродарига) қолар эди; (баъзан) биримизга (ўқ)нинг пайкони ва пати, бошқасига эса ўқнинг ёғочи (улуш сифатида) тушарди». Сўнг у: «Расулуллоҳ ﷺ менга: ‹Эй Рувайфиъ, сен мендан кейин узоқ умр кўришинг мумкин; бас, одамларга айтгинки, ким соқолини тугса, ёки (кўз тегишидан сақланиш учун бўйнига) ип тақса, ёхуд ҳайвон тезаги ёки суяк билан истинжо қилса — албатта Муҳаммад ﷺ ундан беодир (узоқдир)›, — дедилар», — деди.
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنِ اكْتَحَلَ فَلْيُوتِرْ مَنْ فَعَلَ فَقَدْ أَحْسَنَ وَمَنْ لَا فَلَا حَرَجَ وَمَنِ اسْتَجْمَرَ فَلْيُوتِرْ مَنْ فَعَلَ فَقَدْ أَحْسَنَ وَمَنْ لَا فَلَا حرج وَمن أكل فَمَا تخَلّل فليلفظ وَمَا لَاكَ بِلِسَانِهِ فَلْيَبْتَلِعْ مَنْ فَعَلَ فَقَدْ أَحْسَنَ وَمَنْ لَا فَلَا حَرَجَ وَمَنْ أَتَى الْغَائِط فليستتر وَمن لَمْ يَجِدْ إِلَّا أَنْ يَجْمَعَ كَثِيبًا مِنْ رَمْلٍ فَلْيَسْتَدْبِرْهُ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَلْعَبُ بِمَقَاعِدِ بَنِي آدَمَ مَنْ فَعَلَ فَقَدْ أَحْسَنَ وَمَنْ لَا فَلَا حَرَجَ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ والدارمي
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim surma (koʻzga) tortsa, toq (son) qilsin — kim shunday qilsa, yaxshi qilibdi; kim qilmasa, zarari yoʻq. Kim (toshlar bilan) istinjo qilsa, toq qilsin — kim shunday qilsa, yaxshi qilibdi; kim qilmasa, zarari yoʻq. Kim (biror narsa) yesa, tish kovlaganda chiqqan (qoldiq)ni tashlasin, tili bilan (chaynalib) qolganini esa yutsin — kim shunday qilsa, yaxshi qilibdi; kim qilmasa, zarari yoʻq. Kim hojatxonaga borsa, (oʻzini) toʻssin; agar (toʻsiq topa olmay) faqat qum uyumini toʻplay olsa, unga orqasini oʻgirsin — chunki shayton odam bolasining orqa (hojat) joylari bilan oʻynaydi; kim shunday qilsa, yaxshi qilibdi; kim qilmasa, zarari yoʻq», — dedilar. Abu Dovud aytdi: Buni Abu Osim Savrdan rivoyat qilib, (roviyni) «Husayn al-Himyariy» degan; Abdulmalik ibn Sabboh esa Savrdan rivoyat qilib, «Abu Said al-Xayr» degan. Abu Dovud aytdi: Abu Said al-Xayr — Paygʻambar ﷺ ning sahobalaridandir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким сурма (кўзга) тортса, тоқ (сон) қилсин — ким шундай қилса, яхши қилибди; ким қилмаса, зарари йўқ. Ким (тошлар билан) истинжо қилса, тоқ қилсин — ким шундай қилса, яхши қилибди; ким қилмаса, зарари йўқ. Ким (бирор нарса) еса, тиш ковлаганда чиққан (қолдиқ)ни ташласин, тили билан (чайналиб) қолганини эса ютсин — ким шундай қилса, яхши қилибди; ким қилмаса, зарари йўқ. Ким ҳожатхонага борса, (ўзини) тўссин; агар (тўсиқ топа олмай) фақат қум уюмини тўплай олса, унга орқасини ўгирсин — чунки шайтон одам боласининг орқа (ҳожат) жойлари билан ўйнайди; ким шундай қилса, яхши қилибди; ким қилмаса, зарари йўқ», — дедилар. Абу Довуд айтди: Буни Абу Осим Саврдан ривоят қилиб, (ровийни) «Ҳусайн ал-Ҳимярий» деган; Абдулмалик ибн Саббоҳ эса Саврдан ривоят қилиб, «Абу Саид ал-Хайр» деган. Абу Довуд айтди: Абу Саид ал-Хайр — Пайғамбар ﷺ нинг саҳобаларидандир.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَبُولَنَّ أَحَدُكُمْ فِي مُسْتَحَمِّهِ ثُمَّ يَغْتَسِلُ فِيهِ أَوْ يَتَوَضَّأُ فِيهِ فَإِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ إِلَّا أَنَّهُمَا لم يذكرَا: «ثمَّ يغْتَسل فِيهِ أويتوضأ فِيهِ»
Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz aslo choʻmiladigan joyiga kichik hojat chiqarib, soʻng oʻsha yerda gʻusl qilmasin», — dedilar. Ahmadning rivoyatida: «...soʻng oʻsha yerda tahorat (olmasin) — chunki vasvasaning koʻpchiligi shundan (kelib chiqadi)», — deyilgan.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз асло чўмиладиган жойига кичик ҳожат чиқариб, сўнг ўша ерда ғусл қилмасин», — дедилар. Аҳмаднинг ривоятида: «...сўнг ўша ерда таҳорат (олмасин) — чунки васвасанинг кўпчилиги шундан (келиб чиқади)», — дейилган.
وَعَن عبد الله بن سرجس قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَبُولَنَّ أَحَدُكُمْ فِي جُحْرٍ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ
Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz aslo choʻmiladigan joyiga kichik hojat chiqarib, soʻng oʻsha yerda gʻusl qilmasin», — dedilar. Ahmadning rivoyatida: «...soʻng oʻsha yerda tahorat (olmasin) — chunki vasvasaning koʻpchiligi shundan (kelib chiqadi)», — deyilgan.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз асло чўмиладиган жойига кичик ҳожат чиқариб, сўнг ўша ерда ғусл қилмасин», — дедилар. Аҳмаднинг ривоятида: «...сўнг ўша ерда таҳорат (олмасин) — чунки васвасанинг кўпчилиги шундан (келиб чиқади)», — дейилган.
وَعَنْ مُعَاذٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " اتَّقُوا الْمَلَاعِنَ الثَّلَاثَةَ: الْبَرَازَ فِي الْمَوَارِدِ وَقَارِعَةِ الطَّرِيقِ وَالظِّلِّ ". رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه
Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Laʼnatga sabab boʻladigan uch (ish)dan saqlaninglar: suv (olinadigan) joylarga, yoʻl (oʻrtasi)ga va soyaga hojat chiqarishdan», — dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Лаънатга сабаб бўладиган уч (иш)дан сақланинглар: сув (олинадиган) жойларга, йўл (ўртаси)га ва сояга ҳожат чиқаришдан», — дедилар.
وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَخْرُجِ الرَّجُلَانِ يَضْرِبَانِ الْغَائِطَ كَاشِفَيْنِ عَنْ عَوْرَتِهِمَا يَتَحَدَّثَانِ فَإِنَّ اللَّهَ يَمْقُتُ عَلَى ذَلِكَ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Ikki kishi avratlarini ochib, gaplashgan holda birga hojat chiqargani chiqmasin — chunki Alloh azza va jalla bunga gʻazab qiladi». Abu Dovud aytdi: Buni faqat Ikrima ibn Ammor (sanadini ulagan holda) rivoyat qilgan.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Икки киши авратларини очиб, гаплашган ҳолда бирга ҳожат чиқаргани чиқмасин — чунки Аллоҳ азза ва жалла бунга ғазаб қилади». Абу Довуд айтди: Буни фақат Икрима ибн Аммор (санадини улаган ҳолда) ривоят қилган.
وَعَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " إِنَّ هَذِهِ الْحُشُوشَ مُحْتَضَرَةٌ فَإِذَا أَتَى أَحَدُكُمُ الْخَلَاءَ فَلْيَقُلْ: أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الْخُبْثِ والخبائث ". رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه
Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, bu hojatxonalarga shaytonlar hozir boʻladi. Bas, biringiz kirsa: ‹Allohumma inni aʼuzu bika minal-xubusi val-xaboisi (Ey Alloh, men Sendan erkak va urgʻochi shaytonlardan panoh soʻrayman)›, desin», dedilar.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, бу ҳожатхоналарга шайтонлар ҳозир бўлади. Бас, бирингиз кирса: ‹Аллоҳумма инни аъузу бика минал-хубуси вал-хабоиси (Эй Аллоҳ, мен Сендан эркак ва урғочи шайтонлардан паноҳ сўрайман)›, десин», дедилар.
وَعَنْ عَلِيٍّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «سَتْرُ مَا بَيْنَ أَعْيُنِ الْجِنِّ وَعَوْرَاتِ بَنِي آدَمَ إِذَا دَخَلَ أَحَدُهُمُ الْخَلَاءَ أَنْ يَقُولَ بِسْمِ اللَّهِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَإِسْنَاده لَيْسَ بِقَوي
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jinlarning koʻzlari bilan Odam bolalarining avratlari orasidagi toʻsiq — birortangiz hojatxonaga kirgan paytda ‹Bismillah› deyishidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻl bilangina bilamiz, uning isnodi unchalik kuchli emas. Bu haqda Anas (roziyallohu anhu)dan ham Nabiy ﷺdan baʼzi narsalar rivoyat qilingan.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жинларнинг кўзлари билан Одам болаларининг авратлари орасидаги тўсиқ — бирортангиз ҳожатхонага кирган пайтда ‹Бисмиллаҳ› дейишидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат шу йўл билангина биламиз, унинг исноди унчалик кучли эмас. Бу ҳақда Анас (розияллоҳу анҳу)дан ҳам Набий ﷺдан баъзи нарсалар ривоят қилинган.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنَ الْخَلَاءِ قَالَ «غفرانك» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَابْن مَاجَه والدارمي
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: Paygʻambar ﷺ hojatxonadan chiqqanlarida: «Gʻufronaka (Ey Alloh, Sening magʻfiratingni soʻrayman)», der edilar.
Abu Iso aytdi: Bu hasan gʻarib hadis boʻlib, uni faqat Isroil(ning) Yusuf ibn Abu Burdadan (qilgan) rivoyati orqaligina bilamiz. Abu Burda ibn Abu Musoning ismi Omir ibn Abdulloh ibn Qays al-Ashʼariydir. Bu bobda Oisha (roziyallohu anho)ning Paygʻambar ﷺ dan (qilgan) hadisidan boshqasini bilmaymiz.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: Пайғамбар ﷺ ҳожатхонадан чиққанларида: «Ғуфронака (Эй Аллоҳ, Сенинг мағфиратингни сўрайман)», дер эдилар.
Абу Исо айтди: Бу ҳасан ғариб ҳадис бўлиб, уни фақат Исроил(нинг) Юсуф ибн Абу Бурдадан (қилган) ривояти орқалигина биламиз. Абу Бурда ибн Абу Мусонинг исми Омир ибн Абдуллоҳ ибн Қайс ал-Ашъарийдир. Бу бобда Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг Пайғамбар ﷺ дан (қилган) ҳадисидан бошқасини билмаймиз.
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَى الْخَلَاءَ أَتَيْتُهُ بِمَاءٍ فِي تَوْرٍ أَوْ رَكْوَةٍ فَاسْتَنْجَى ثُمَّ مَسَحَ يَدَهُ عَلَى الْأَرْضِ ثُمَّ أَتَيْتُهُ بِإِنَاءٍ آخَرَ فَتَوَضَّأَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وروى الدَّارمِيّ وَالنَّسَائِيّ مَعْنَاهُ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hojatxonaga borganlarida, men u zotga idish yoki meshda suv olib borardim; u zot istinjo qilar, soʻng qoʻllarini yerga ishqalar edilar. Abu Dovud aytdi: Vakiʼning rivoyatida: «...soʻng qoʻlini yerga surdi, keyin men u zotga boshqa bir idish keltirdim va u zot tahorat oldilar», — deyilgan. Abu Dovud aytdi: Asvad ibn Amrning rivoyati toʻliqroqdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳожатхонага борганларида, мен у зотга идиш ёки мешда сув олиб борардим; у зот истинжо қилар, сўнг қўлларини ерга ишқалар эдилар. Абу Довуд айтди: Вакиънинг ривоятида: «...сўнг қўлини ерга сурди, кейин мен у зотга бошқа бир идиш келтирдим ва у зот таҳорат олдилар», — дейилган. Абу Довуд айтди: Асвад ибн Амрнинг ривояти тўлиқроқдир.
وَعَن الحكم بن سُفْيَان قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا بَالَ تَوَضَّأَ وَنَضَحَ فَرْجَهُ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ
Hakam ibn Sufyon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kichik hojatdan soʻng tahorat qilib, avratlariga suv separ edilar. Abu Dovud va Nasoiy rivoyat qilgan.Ҳакам ибн Суфён (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кичик ҳожатдан сўнг таҳорат қилиб, авратларига сув сепар эдилар. Абу Довуд ва Насоий ривоят қилган.
وَعَن أُمَيْمَة بنت رقيقَة قَالَتْ: كَانَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدَحٌ مِنْ عَيْدَانٍ تَحْتَ سَرِيرِهِ يَبُولُ فِيهِ بِاللَّيْلِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ
Umayma binti Ruqayqa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ning karavotlari ostida yogʻochdan (yasalgan) bir idish bor edi; u zot kechasi unga kichik hojat chiqarar edilar.Умайма бинти Руқайқа (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ нинг каравотлари остида ёғочдан (ясалган) бир идиш бор эди; у зот кечаси унга кичик ҳожат чиқарар эдилар.
وَعَن عمر قَالَ: رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ: «يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا» فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ
قَالَ الشَّيْخُ الْإِمَامُ مُحْيِي السّنة : قد صَحَّ:
عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ: أَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سباطة قوم فَبَال قَائِما. . قيل: كَانَ ذَلِك لعذر
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: «Kim sizlarga Paygʻambar ﷺ tik turib bavl qilar edilar, deb (rivoyat) qilsa, uni tasdiqlamanglar; u zot faqat oʻtirib bavl qilar edilar».
(Rovi) aytdi: Bu bobda Umar, Burayda va Abdurrahmon ibn Hasanadan ham (rivoyatlar bor). Abu Iso aytdi: Oishaning hadisi bu bobda eng yaxshi va eng sahih(dir). Umarning hadisi esa faqat Abdulkarim ibn Abil-Muxoriq(ning) Nofeʼdan, (u) Ibn Umardan, (u) Umardan (qilgan rivoyati) orqali kelgan: Umar: «Paygʻambar ﷺ meni tik turib bavl qilayotganimni koʻrib: ‹Ey Umar, tik turib bavl qilma›, dedilar; shundan keyin men hech tik turib bavl qilmadim», degan. Abu Iso aytdi: Bu hadisni marfuʼ (Paygʻambarga bogʻlangan) holda faqat Abdulkarim ibn Abil-Muxoriq rivoyat qilgan; u esa hadis ahli nazdida zaif boʻlib, Ayyub as-Saxtiyoniy uni zaif sanagan va u haqida (tanqidiy) gapirgan. Ubaydulloh esa Nofeʼdan, (u) Ibn Umardan rivoyat qilib: «Umar (roziyallohu anhu): ‹Islom keltirganimdan beri tik turib bavl qilmadim›, dedi», degan. Bu Abdulkarimning hadisidan sahihroqdir. Buraydaning bu boradagi hadisi esa mahfuz (ishonchli) emas. Tik turib bavl qilishdan qaytarishning maʼnosi taqiq (harom) maʼnosida emas, balki odob (yaxshi xulq) maʼnosidadir. Abdulloh ibn Masʼuddan rivoyat qilinishicha, u: «Tik turib bavl qilishing — qoʻpollik (jafo)dandir», degan.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: «Ким сизларга Пайғамбар ﷺ тик туриб бавл қилар эдилар, деб (ривоят) қилса, уни тасдиқламанглар; у зот фақат ўтириб бавл қилар эдилар».
(Рови) айтди: Бу бобда Умар, Бурайда ва Абдурраҳмон ибн Ҳасанадан ҳам (ривоятлар бор). Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадиси бу бобда энг яхши ва энг саҳиҳ(дир). Умарнинг ҳадиси эса фақат Абдулкарим ибн Абил-Мухориқ(нинг) Нофеъдан, (у) Ибн Умардан, (у) Умардан (қилган ривояти) орқали келган: Умар: «Пайғамбар ﷺ мени тик туриб бавл қилаётганимни кўриб: ‹Эй Умар, тик туриб бавл қилма›, дедилар; шундан кейин мен ҳеч тик туриб бавл қилмадим», деган. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни марфуъ (Пайғамбарга боғланган) ҳолда фақат Абдулкарим ибн Абил-Мухориқ ривоят қилган; у эса ҳадис аҳли наздида заиф бўлиб, Айюб ас-Сахтиёний уни заиф санаган ва у ҳақида (танқидий) гапирган. Убайдуллоҳ эса Нофеъдан, (у) Ибн Умардан ривоят қилиб: «Умар (розияллоҳу анҳу): ‹Ислом келтирганимдан бери тик туриб бавл қилмадим›, деди», деган. Бу Абдулкаримнинг ҳадисидан саҳиҳроқдир. Бурайданинг бу борадаги ҳадиси эса маҳфуз (ишончли) эмас. Тик туриб бавл қилишдан қайтаришнинг маъноси тақиқ (ҳаром) маъносида эмас, балки одоб (яхши хулқ) маъносидадир. Абдуллоҳ ибн Масъуддан ривоят қилинишича, у: «Тик туриб бавл қилишинг — қўполлик (жафо)дандир», деган.
2-bob2-бобباب آداب الخلاء - الفصل الثالثHojatxona odoblari — Uchinchi faslҲожатхона одоблари — Учинчи фасл
عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: «مَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُول إِلَّا قَاعِدا» . رَوَاهُ أَحْمد وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: «Kim sizlarga Paygʻambar ﷺ tik turib bavl qilar edilar, deb (rivoyat) qilsa, uni tasdiqlamanglar; u zot faqat oʻtirib bavl qilar edilar».
(Rovi) aytdi: Bu bobda Umar, Burayda va Abdurrahmon ibn Hasanadan ham (rivoyatlar bor). Abu Iso aytdi: Oishaning hadisi bu bobda eng yaxshi va eng sahih(dir). Umarning hadisi esa faqat Abdulkarim ibn Abil-Muxoriq(ning) Nofeʼdan, (u) Ibn Umardan, (u) Umardan (qilgan rivoyati) orqali kelgan: Umar: «Paygʻambar ﷺ meni tik turib bavl qilayotganimni koʻrib: ‹Ey Umar, tik turib bavl qilma›, dedilar; shundan keyin men hech tik turib bavl qilmadim», degan. Abu Iso aytdi: Bu hadisni marfuʼ (Paygʻambarga bogʻlangan) holda faqat Abdulkarim ibn Abil-Muxoriq rivoyat qilgan; u esa hadis ahli nazdida zaif boʻlib, Ayyub as-Saxtiyoniy uni zaif sanagan va u haqida (tanqidiy) gapirgan. Ubaydulloh esa Nofeʼdan, (u) Ibn Umardan rivoyat qilib: «Umar (roziyallohu anhu): ‹Islom keltirganimdan beri tik turib bavl qilmadim›, dedi», degan. Bu Abdulkarimning hadisidan sahihroqdir. Buraydaning bu boradagi hadisi esa mahfuz (ishonchli) emas. Tik turib bavl qilishdan qaytarishning maʼnosi taqiq (harom) maʼnosida emas, balki odob (yaxshi xulq) maʼnosidadir. Abdulloh ibn Masʼuddan rivoyat qilinishicha, u: «Tik turib bavl qilishing — qoʻpollik (jafo)dandir», degan.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: «Ким сизларга Пайғамбар ﷺ тик туриб бавл қилар эдилар, деб (ривоят) қилса, уни тасдиқламанглар; у зот фақат ўтириб бавл қилар эдилар».
(Рови) айтди: Бу бобда Умар, Бурайда ва Абдурраҳмон ибн Ҳасанадан ҳам (ривоятлар бор). Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадиси бу бобда энг яхши ва энг саҳиҳ(дир). Умарнинг ҳадиси эса фақат Абдулкарим ибн Абил-Мухориқ(нинг) Нофеъдан, (у) Ибн Умардан, (у) Умардан (қилган ривояти) орқали келган: Умар: «Пайғамбар ﷺ мени тик туриб бавл қилаётганимни кўриб: ‹Эй Умар, тик туриб бавл қилма›, дедилар; шундан кейин мен ҳеч тик туриб бавл қилмадим», деган. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни марфуъ (Пайғамбарга боғланган) ҳолда фақат Абдулкарим ибн Абил-Мухориқ ривоят қилган; у эса ҳадис аҳли наздида заиф бўлиб, Айюб ас-Сахтиёний уни заиф санаган ва у ҳақида (танқидий) гапирган. Убайдуллоҳ эса Нофеъдан, (у) Ибн Умардан ривоят қилиб: «Умар (розияллоҳу анҳу): ‹Ислом келтирганимдан бери тик туриб бавл қилмадим›, деди», деган. Бу Абдулкаримнинг ҳадисидан саҳиҳроқдир. Бурайданинг бу борадаги ҳадиси эса маҳфуз (ишончли) эмас. Тик туриб бавл қилишдан қайтаришнинг маъноси тақиқ (ҳаром) маъносида эмас, балки одоб (яхши хулқ) маъносидадир. Абдуллоҳ ибн Масъуддан ривоят қилинишича, у: «Тик туриб бавл қилишинг — қўполлик (жафо)дандир», деган.
وَعَن زيد بن حَارِثَة عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَنَّ جِبْرِيلَ أَتَاهُ فِي أَوَّلِ مَا أُوحِيَ إِلَيْهِ فَعَلَّمَهُ الْوُضُوءَ وَالصَّلَاةَ فَلَمَّا فَرَغَ مِنَ الْوُضُوءِ أَخَذَ غُرْفَةً مِنَ الْمَاءِ فَنَضَحَ بِهَا فَرْجَهُ» . رَوَاهُ أَحْمد وَالدَّارَقُطْنِيّ
Zayd ibn Horisa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga eng dastlab vahiy kelganida, Jabroil (alayhissalom) u zotning oldilariga kelib, tahorat va namozni oʻrgatdi. U zot tahoratni tugatganlarida, bir hovuch suv olib, avratlariga sepdilar. Ahmad va Doraqutniy rivoyat qilgan.Зайд ибн Ҳориса (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга энг дастлаб ваҳий келганида, Жаброил (алайҳиссалом) у зотнинг олдиларига келиб, таҳорат ва намозни ўргатди. У зот таҳоратни тугатганларида, бир ҳовуч сув олиб, авратларига сепдилар. Аҳмад ва Дорақутний ривоят қилган.
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " جَاءَنِي جِبْرِيلُ فَقَالَ: يَا مُحَمَّدُ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَانْتَضِحْ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَسَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَعْنِي الْبُخَارِيَّ يَقُولُ: الْحَسَنُ بْنُ عَليّ الْهَاشِمِي الرَّاوِي مُنكر الحَدِيث
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga Jibril kelib: ‹Ey Muhammad, ashoblaringga buyur, talbiyani baland ovoz bilan aytsinlar, chunki u hajning shiorlaridandir›, dedi», dedilar.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга Жибрил келиб: ‹Эй Муҳаммад, ашобларингга буюр, талбияни баланд овоз билан айтсинлар, чунки у ҳажнинг шиорларидандир›, деди», дедилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: " بَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ عُمَرُ خَلْفَهُ بِكُوزٍ مِنْ مَاءٍ فَقَالَ: مَا هَذَا يَا عمر؟ قَالَ: مَاءٌ تَتَوَضَّأُ بِهِ. قَالَ: مَا أُمِرْتُ كُلَّمَا بُلْتُ أَنْ أَتَوَضَّأَ وَلَوْ فَعَلْتُ لَكَانَتْ سُنَّةً «.» رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه "
Oisha — moʻminlar onasi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kichik hojat chiqardilar; Umar esa u zotning orqalarida bir koʻza suv bilan turardi. U zot: «Bu nima, ey Umar?» — dedilar. U: «Bu — tahorat oladigan suvingiz», — dedi. U zot: «Men har kichik hojat chiqarganimda tahorat olishga buyurilmaganman; agar shunday qilsam, (bu) sunnatga aylanib qolardi», — dedilar.Оиша — мўминлар онаси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кичик ҳожат чиқардилар; Умар эса у зотнинг орқаларида бир кўза сув билан турарди. У зот: «Бу нима, эй Умар?» — дедилар. У: «Бу — таҳорат оладиган сувингиз», — деди. У зот: «Мен ҳар кичик ҳожат чиқарганимда таҳорат олишга буюрилмаганман; агар шундай қилсам, (бу) суннатга айланиб қоларди», — дедилар.
وَعَن أبي أَيُّوب وَجَابِر وَأنس: أَن هَذِه الْآيَة نَزَلَتْ (فِيهِ رِجَالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَاللَّهُ يحب المطهرين)
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا مَعْشَرَ الْأَنْصَارِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَثْنَى عَلَيْكُمْ فِي الطَّهُورِ فَمَا طَهُورُكُمْ قَالُوا نَتَوَضَّأُ لِلصَّلَاةِ وَنَغْتَسِلُ مِنَ الْجَنَابَةِ وَنَسْتَنْجِي بِالْمَاءِ قَالَ فَهُوَ ذَاك فعليكموه» . رَوَاهُ ابْن مَاجَه
Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, {Unda poklanishni sevadigan kishilar bordir. Alloh esa pok boʻluvchilarni sevadi} degan oyat nozil boʻlganida, Rasululloh ﷺ: «Ey ansorlar jamoasi! Alloh sizlarni poklanish borasida maqtadi. Sizlarning pokligingiz qanaqa?» dedilar. Ular: «Biz namoz uchun taharat olamiz, junublikdan gʻusl qilamiz va suv bilan istinjo qilamiz», dedilar. U zot: «Ana shu ekan, bas, unga rioya qilinglar», dedilar.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, {Унда покланишни севадиган кишилар бордир. Аллоҳ эса пок бўлувчиларни севади} деган оят нозил бўлганида, Расулуллоҳ ﷺ: «Эй ансорлар жамоаси! Аллоҳ сизларни покланиш борасида мақтади. Сизларнинг поклигингиз қанақа?» дедилар. Улар: «Биз намоз учун таҳарат оламиз, жунубликдан ғусл қиламиз ва сув билан истинжо қиламиз», дедилар. У зот: «Ана шу экан, бас, унга риоя қилинглар», дедилар.
وَعَن سلمَان قَالَ قَالَ لَهُ بعض الْمُشْركين وَهُوَ يستهزئ بِهِ إِنِّي لأرى صَاحبكُم يعلمكم كل شَيْء حَتَّى الخراءة قَالَ أَجَلْ أَمَرَنَا أَنْ لَا نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ وَلَا نَسْتَنْجِيَ بِأَيْمَانِنَا وَلَا نَكْتَفِيَ بِدُونِ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ لَيْسَ فِيهَا رَجِيعٌ وَلَا عَظْمٌ. رَوَاهُ مُسْلِمٌ وَأحمد وَاللَّفْظ لَهُ
Salmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Unga mushriklardan biri masxara qilib: «Men sizning sohibingiz sizlarga hatto hojat chiqarishgacha hamma narsani oʻrgatayotganini koʻryapman», dedi. Salmon: «Ha, shundoq. U bizni qiblaga yuzlanmaslikka, oʻng qoʻlimiz bilan istinjo qilmaslikka va ichida tezak yoxud suyak boʻlmagan uchta toshdan kam narsa bilan kifoyalanmaslikka buyurdi», dedi.Салмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Унга мушриклардан бири масхара қилиб: «Мен сизнинг соҳибингиз сизларга ҳатто ҳожат чиқаришгача ҳамма нарсани ўргатаётганини кўряпман», деди. Салмон: «Ҳа, шундоқ. У бизни қиблага юзланмасликка, ўнг қўлимиз билан истинжо қилмасликка ва ичида тезак ёхуд суяк бўлмаган учта тошдан кам нарса билан кифояланмасликка буюрди», деди.
وَعَن عبد الرَّحْمَن بن حَسَنَةَ قَالَ: " خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِي يَده كَهَيئَةِ الدَّرَقَةُ فَوَضَعَهَا ثُمَّ جَلَسَ فَبَالَ إِلَيْهَا فَقَالَ بَعْضُهُمْ: انْظُرُوا إِلَيْهِ يَبُولُ كَمَا تَبُولُ الْمَرْأَةُ فَسَمعهُ فَقَالَ أَو مَا عَلِمْتَ مَا أَصَابَ صَاحِبَ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا إِذا أَصَابَهُم شَيْء من الْبَوْلُ قَرَضُوهُ بِالْمَقَارِيضِ فَنَهَاهُمْ فَعُذِّبَ فِي قَبْرِهِ ". رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ
ورواه النسائي عنه عن أبي موسى
Abdurrahmon ibn Hasana (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qoʻllarida qalqonsimon bir narsa bilan oldimizga chiqdilar. Uni (yerga) qoʻyib, ortida oʻtirdilar va unga qaratib siydik qildilar. Baʼzi odamlar: «Qaranglar, u ayol siydik qilgandek siydik qilyapti», — deyishdi. U zot buni eshitib: «Bani Isroildan boʻlgan (oʻsha) kishiga nima yetganini bilmaysanmi? Ularga (kiyimlariga) siydikdan biror narsa tegsa, oʻsha (joy)ni qaychi bilan qirqib tashlashardi. Ularning (oʻsha) kishisi ularni bundan qaytargan edi, shu (sababli) qabrida azoblandi», — dedilar.Абдурраҳмон ибн Ҳасана (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қўлларида қалқонсимон бир нарса билан олдимизга чиқдилар. Уни (ерга) қўйиб, ортида ўтирдилар ва унга қаратиб сийдик қилдилар. Баъзи одамлар: «Қаранглар, у аёл сийдик қилгандек сийдик қиляпти», — дейишди. У зот буни эшитиб: «Бани Исроилдан бўлган (ўша) кишига нима етганини билмайсанми? Уларга (кийимларига) сийдикдан бирор нарса тегса, ўша (жой)ни қайчи билан қирқиб ташлашарди. Уларнинг (ўша) кишиси уларни бундан қайтарган эди, шу (сабабли) қабрида азобланди», — дедилар.
عَن مَرْوَان الْأَصْفَر قَالَ: «رَأَيْتُ ابْنَ عُمَرَ أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ ثُمَّ جَلَسَ يَبُولُ إِلَيْهَا فَقُلْتُ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَلَيْسَ قَدْ نُهِيَ عَنْ هَذَا قَالَ بلَى إِنَّمَا نُهِيَ عَنْ ذَلِكَ فِي الْفَضَاءِ فَإِذَا كَانَ بَيْنَكَ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ شَيْءٌ يَسْتُرُكَ فَلَا بَأْس» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Marvon al-Asfar aytadi: Men Ibn Umar (roziyallohu anhumo)ning tuyasini qiblaga qaratib choʻktirib, soʻng oʻsha tomonga (qarab) oʻtirib kichik hojat chiqarayotganini koʻrdim. Shunda men: «Ey Abu Abdurahmon, bu (ish) man etilmaganmidi?» — dedim. U: «Ha (man etilgan); lekin bu faqat ochiq joyda man etilgan. Sen bilan qibla orasida (seni) toʻsadigan biror narsa boʻlsa, zarari yoʻq», — dedi.Марвон ал-Асфар айтади: Мен Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)нинг туясини қиблага қаратиб чўктириб, сўнг ўша томонга (қараб) ўтириб кичик ҳожат чиқараётганини кўрдим. Шунда мен: «Эй Абу Абдураҳмон, бу (иш) ман этилмаганмиди?» — дедим. У: «Ҳа (ман этилган); лекин бу фақат очиқ жойда ман этилган. Сен билан қибла орасида (сени) тўсадиган бирор нарса бўлса, зарари йўқ», — деди.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِذَا خَرَجَ مِنَ الْخَلَاءِ قَالَ: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنِّي الْأَذَى وَعَافَانِي» . رَوَاهُ أبن مَاجَه
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ hojatxonadan chiqsalar: «Alhamdulillahillazi azhaba anniyal-aza va afoni (Mendan azoni ketkazgan va menga ofiyat bergan Allohga hamd boʻlsin)», der edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳожатхонадан чиқсалар: «Алҳамдулиллаҳиллази азҳаба анниял-аза ва афони (Мендан азони кетказган ва менга офият берган Аллоҳга ҳамд бўлсин)», дер эдилар.
وَعَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: " لَمَّا قَدِمَ وَفْدُ الْجِنِّ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ انْهَ أُمَّتَكَ أَنْ يَسْتَنْجُوا بِعَظْمٍ أَوْ رَوْثَةٍ أَوْ حُمَمَةٍ فَإِنَّ اللَّهَ جَعَلَ لَنَا فِيهَا رِزْقًا فَنَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ ". رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Jinlarning vakillari Rasululloh ﷺ ning oldilariga keldi va: «Ey Muhammad, ummatingni suyak, tezak yoki koʻmir (qoldigʻi) bilan istinjo qilishdan qaytar — chunki Alloh taolo bularda biz uchun rizq qilgan», — deyishdi. (Roviy dedi:) Shunda Paygʻambar ﷺ bundan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Жинларнинг вакиллари Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига келди ва: «Эй Муҳаммад, умматингни суяк, тезак ёки кўмир (қолдиғи) билан истинжо қилишдан қайтар — чунки Аллоҳ таоло буларда биз учун ризқ қилган», — дейишди. (Ровий деди:) Шунда Пайғамбар ﷺ бундан қайтардилар.
3-bob3-бобباب السواك - الفصل الثالثMisvok — 3-faslМисвок — 3-фасл
عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " أَرَانِي فِي الْمَنَامِ أَتَسَوَّكُ بِسِوَاكٍ فَجَاءَنِي رَجُلَانِ أَحَدُهُمَا أَكْبَرُ مِنَ الْآخَرِ فَنَاوَلْتُ السِّوَاكَ الْأَصْغَرَ مِنْهُمَا فَقِيلَ لي: كبر فَدَفَعته إِلَى الْأَكْبَر مِنْهُمَا "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Men tushimda misvok bilan tishlarimni tozalayotganimni koʻrdim. Yonimga ikki kishi keldi — biri ikkinchisidan kattaroq edi. Men misvokni kichigiga berdim. Menga: ‹Kattasiga ber›, — deyildi; men ham shunday qildim», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мен тушимда мисвок билан тишларимни тозалаётганимни кўрдим. Ёнимга икки киши келди — бири иккинчисидан каттароқ эди. Мен мисвокни кичигига бердим. Менга: ‹Каттасига бер›, — дейилди; мен ҳам шундай қилдим», — дедилар.
وَعَنْ أَبِي أُمَامَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَا جَاءَنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَامُ قَطُّ إِلَّا أَمَرَنِي بِالسِّوَاكِ لَقَدْ خَشِيتُ أَنْ أُحْفِيَ مُقَدِّمَ فِيَّ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ
Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jabroil (alayhissalom) mening oldimga qachon kelmasin, albatta menga misvok ishlatishni buyurar edi. Hatto ogʻzimning old tishlarini yeb yuboraman deb qoʻrqdim», dedilar. Ahmad rivoyat qilgan.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаброил (алайҳиссалом) менинг олдимга қачон келмасин, албатта менга мисвок ишлатишни буюрар эди. Ҳатто оғзимнинг олд тишларини еб юбораман деб қўрқдим», дедилар. Аҳмад ривоят қилган.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَقَدْ أَكْثَرْتُ عَلَيْكُمْ فِي السِّوَاك» رَوَاهُ البُخَارِيّ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men sizlarga misvok haqida koʻp taʼkidladim», dedilar. Buxoriy rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизларга мисвок ҳақида кўп таъкидладим», дедилар. Бухорий ривоят қилган.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَنُّ وَعِنْدَهُ رَجُلَانِ أَحَدُهُمَا أَكْبَرُ مِنَ الْآخَرِ فَأُوحِيَ إِلَيْهِ فِي فَضْلِ السِّوَاكِ أَنْ كَبِّرْ أَعْطِ السِّوَاك أكبرهما. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Oisha — moʻminlar onasi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ misvok ishlatar edilar; yonlarida ikki kishi bor — biri ikkinchisidan kattaroq edi. Shunda u zotga misvokning fazli haqida vahiy keldi: «Kattasini (hurmat qil)» — yaʼni misvokni ularning kattasiga ber (deb). Ahmad (ibn Hazm) aytadi: Bizga Abu Said (Ibnul-Aʼrobiy): «Bu — Madina ahli yakka oʻzi rivoyat qilgan (hadis)lardandir», — dedi.Оиша — мўминлар онаси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мисвок ишлатар эдилар; ёнларида икки киши бор — бири иккинчисидан каттароқ эди. Шунда у зотга мисвокнинг фазли ҳақида ваҳий келди: «Каттасини (ҳурмат қил)» — яъни мисвокни уларнинг каттасига бер (деб). Аҳмад (ибн Ҳазм) айтади: Бизга Абу Саид (Ибнул-Аъробий): «Бу — Мадина аҳли якка ўзи ривоят қилган (ҳадис)лардандир», — деди.
وَعَنْهَا قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «تَفْضُلُ الصَّلَاةُ الَّتِي يُسْتَاكُ لَهَا عَلَى الصَّلَاةِ الَّتِي لَا يُسْتَاكُ لَهَا سَبْعِينَ ضعفا» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيّ فِي شعب الْإِيمَان
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Misvok ishlatib oʻqilgan namoz misvoksiz oʻqilgan namozdan yetmish barobar afzaldir», dedilar. Bayhaqiy «Shuʼab al-iymon»da rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мисвок ишлатиб ўқилган намоз мисвоксиз ўқилган намоздан етмиш баробар афзалдир», дедилар. Байҳақий «Шуъаб ал-иймон»да ривоят қилган.
وَعَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَلَأَخَّرْتُ صَلَاةَ الْعِشَاءِ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ» قَالَ فَكَانَ زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ يَشْهَدُ الصَّلَوَاتِ فِي الْمَسْجِدِ وَسِوَاكُهُ عَلَى أُذُنِهِ مَوْضِعَ الْقَلَمِ مِنْ أُذُنِ الْكَاتِبِ لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ إِلَّا اسْتَنَّ ثُمَّ رَدَّهُ إِلَى مَوْضِعِهِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ إِلَّا أَنَّهُ لَمْ يَذْكُرْ: «وَلَأَخَّرْتُ صَلَاةَ الْعِشَاءِ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ» . وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ حسن صَحِيح
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ: «Agar ummatimga mashaqqat boʻlishidan choʻchimaganimda, ularga har namoz oldidan misvok ishlatishni buyurgan va xufton namozini kechaning uchdan biriga qadar kechiktirgan boʻlardim», deganlarini eshitdim. Roviy aytadi: Zayd ibn Xolid masjiddagi namozlarga misvokini kotibning qulogʻiga qalam qistirilgani kabi qulogʻiga qistirib kelar, har namozga turganda albatta misvok ishlatar, soʻng uni oʻrniga qaytarardi. Termiziy va Abu Dovud rivoyat qilgan.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Агар умматимга машаққат бўлишидан чўчимаганимда, уларга ҳар намоз олдидан мисвок ишлатишни буюрган ва хуфтон намозини кечанинг учдан бирига қадар кечиктирган бўлардим», деганларини эшитдим. Ровий айтади: Зайд ибн Холид масжиддаги намозларга мисвокини котибнинг қулоғига қалам қистирилгани каби қулоғига қистириб келар, ҳар намозга турганда албатта мисвок ишлатар, сўнг уни ўрнига қайтарарди. Термизий ва Абу Довуд ривоят қилган.
4-bob4-бобباب سنن الوضوء - الفصل الأولTahoratning sunnatlari — 1-faslТаҳоратнинг суннатлари — 1-фасл
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ نَوْمِهِ فَلَا يَغْمِسْ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ حَتَّى يَغْسِلَهَا فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُ»
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz uyqusidan uygʻonsa, qoʻlini yuvmaguncha idishga solmasin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз уйқусидан уйғонса, қўлини ювмагунча идишга солмасин», дедилар.
وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ مَنَامه فليستنثر ثَلَاثًا فَإِن الشَّيْطَان يبيت على خيشومه»
وَقيل لعبد الله بن زيد: كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ؟ فَدَعَا بِوَضُوءٍ فَأَفْرَغَ عَلَى يَدَيْهِ فَغَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْثَرَ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ إِلَى الْمَرْفِقَيْنِ ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهَ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ ردهما حَتَّى يرجع إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ. رَوَاهُ مَالِكٌ وَالنَّسَائِيُّ وَلِأَبِي دَاوُدَ نَحْوُهُ ذكره صَاحب الْجَامِع
وَفِي الْمُتَّفَقِ عَلَيْهِ: قِيلَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ: تَوَضَّأْ لَنَا وُضُوءَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَعَا بِإِنَاءٍ فَأَكْفَأَ مِنْهُ عَلَى يَدَيْهِ فَغَسَلَهُمَا ثَلَاثًا ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فَاسْتَخْرَجَهَا فَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدَةٍ فَفَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثًا ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فَاسْتَخْرَجَهَا فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فَاسْتَخْرَجَهَا فَغَسَلَ يَدَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فَاسْتَخْرَجَهَا فَمَسَحَ بِرَأْسِهِ فَأَقْبَلَ بِيَدَيْهِ وَأَدْبَرَ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ إِلَى الْكَعْبَيْنِ ثُمَّ قَالَ هَكَذَا كَانَ وُضُوءُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
وَفِي رِوَايَةٍ: فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رجلَيْهِ
وَفِي رِوَايَة: فَمَضْمض واستنشق واستنثر ثَلَاثًا بِثَلَاث غَرَفَاتٍ مِنْ مَاءٍ
وَفِي رِوَايَةٍ أُخْرَى: فَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفَّةٍ وَاحِدَةٍ فَفَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثًا
وَفِي رِوَايَةٍ لِلْبُخَارِيِّ: فَمَسَحَ رَأْسَهُ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ مَرَّةً وَاحِدَةً ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ إِلَى الْكَعْبَيْنِ
وَفِي أُخْرَى لَهُ: فَمَضْمَضَ وَاسْتَنْثَرَ ثَلَاثَ مَرَّات من غرفَة وَاحِدَة
Abdulloh ibn Zayd ibn Osim al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Unga: «Bizga Rasululloh ﷺ ning tahoratlaridek tahorat qilib koʻrsating» deyildi. Bas, u bir idish (suv) soʻradi-da, undan ikki qoʻliga (suv) toʻkdi va ularni uch marta yuvdi; soʻng qoʻlini (idishga) kiritib, uni chiqardi-da, bir kaftdan ogʻzini chaydi va burniga suv tortdi — buni uch marta qildi —; soʻng qoʻlini kiritib, uni chiqardi-da, yuzini uch marta yuvdi; soʻng qoʻlini kiritib, uni chiqardi-da, ikki qoʻlini tirsaklarigacha ikki marta, ikki marta yuvdi; soʻng qoʻlini kiritib, uni chiqardi-da, boshiga mash tortdi — ikki qoʻlini (oldinga) keltirib va (orqaga) qaytardi —; soʻng oyoqlarini toʻpiqlarigacha yuvdi. Soʻng: «Rasululloh ﷺ ning tahoratlari mana shunday edi», dedi.Абдуллоҳ ибн Зайд ибн Осим ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Унга: «Бизга Расулуллоҳ ﷺ нинг таҳоратларидек таҳорат қилиб кўрсатинг» дейилди. Бас, у бир идиш (сув) сўради-да, ундан икки қўлига (сув) тўкди ва уларни уч марта ювди; сўнг қўлини (идишга) киритиб, уни чиқарди-да, бир кафтдан оғзини чайди ва бурнига сув тортди — буни уч марта қилди —; сўнг қўлини киритиб, уни чиқарди-да, юзини уч марта ювди; сўнг қўлини киритиб, уни чиқарди-да, икки қўлини тирсакларигача икки марта, икки марта ювди; сўнг қўлини киритиб, уни чиқарди-да, бошига маш тортди — икки қўлини (олдинга) келтириб ва (орқага) қайтарди —; сўнг оёқларини тўпиқларигача ювди. Сўнг: «Расулуллоҳ ﷺ нинг таҳоратлари мана шундай эди», деди.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: تَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّةً مَرَّةً لَمْ يَزِدْ عَلَى هَذَا. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tahorat aʼzolarini bir martadan yuvib tahorat qildilar, bundan ziyoda qilmadilar. Buxoriy rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ таҳорат аъзоларини бир мартадан ювиб таҳорат қилдилар, бундан зиёда қилмадилар. Бухорий ривоят қилган.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ. رَوَاهُ البُخَارِيّ
Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ aʼzolarni ikki martadan yuvib tahorat oldilar.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ аъзоларни икки мартадан ювиб таҳорат олдилар.
وَعَنْ عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ تَوَضَّأَ بِالْمَقَاعِدِ فَقَالَ: أَلَا أُرِيكُمْ وُضُوءَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؟ فَتَوَضَّأَ ثَلَاثًا ثَلَاثًا. رَوَاهُ مُسلم
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U al-Maqoid (degan joy)da tahorat qildi-da: «Sizlarga Rasululloh ﷺ ning tahoratlarini koʻrsataymi?» dedi. Soʻng uch marta, uch marta tahorat qildi. Qutayba oʻz rivoyatida ziyoda qildi: «Uning oldida Rasululloh ﷺ ning ashoblaridan (baʼzi) kishilar bor edi».Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У ал-Мақоид (деган жой)да таҳорат қилди-да: «Сизларга Расулуллоҳ ﷺ нинг таҳоратларини кўрсатайми?» деди. Сўнг уч марта, уч марта таҳорат қилди. Қутайба ўз ривоятида зиёда қилди: «Унинг олдида Расулуллоҳ ﷺ нинг ашобларидан (баъзи) кишилар бор эди».
وَعَن عبد الله بن عَمْرو قَالَ: رَجَعْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَكَّةَ إِلَى الْمَدِينَةِ حَتَّى إِذا كُنَّا بِمَاء بِالطَّرِيقِ تعجل قوم عِنْد الْعَصْر فتوضؤوا وهم عِجَال فَانْتَهَيْنَا إِلَيْهِم وَأَعْقَابُهُمْ تَلُوحُ لَمْ يَمَسَّهَا الْمَاءُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ من النَّار أَسْبغُوا الْوضُوء» . رَوَاهُ مُسلم
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Makkadan Madinaga qaytdik. Toki yoʻldagi bir suv (manbai) yonida boʻlganimizda, baʼzi kishilar asr (vaqti)da shoshib, shoshqaloqlik bilan tahorat qildilar. Bas, biz ularga yetib bordik — ularning tovonlari (poshnalari) yaltirab turardi, ularga suv tegmagan edi —. Shunda Rasululloh ﷺ: «Doʻzaxdan (boʻladigan azob) tovonlar uchun voy boʻlsin! Tahoratni mukammal (asbagʻ) qilinglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Маккадан Мадинага қайтдик. Токи йўлдаги бир сув (манбаи) ёнида бўлганимизда, баъзи кишилар аср (вақти)да шошиб, шошқалоқлик билан таҳорат қилдилар. Бас, биз уларга етиб бордик — уларнинг товонлари (пошналари) ялтираб турарди, уларга сув тегмаган эди —. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Дўзахдан (бўладиган азоб) товонлар учун вой бўлсин! Таҳоратни мукаммал (асбағ) қилинглар», дедилар.
وَعَن الْمُغيرَة بن شُعْبَة قَالَ: إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ فَمَسَحَ بِنَاصِيَتِهِ وَعَلَى الْعِمَامَةِ وَعَلَى الْخُفَّيْنِ. رَوَاهُ مُسلم
Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ tahorat qilib, peshonasiga, salla (imoma) ustiga va mahsilari ustiga mash tortdilar.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ таҳорат қилиб, пешонасига, салла (имома) устига ва маҳсилари устига маш тортдилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحِبُّ التَّيَمُّنَ مَا اسْتَطَاعَ فِي شَأْنِهِ كُلِّهِ: فِي طهوره وَترَجله وتنعله
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ — imkon boʻlgan har bir ishida — har narsani oʻng (tomon)dan boshlashni yoqtirar edilar: yuvinish, soch tarash, kovush kiyishda (ham shunday qilar edilar).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ — имкон бўлган ҳар бир ишида — ҳар нарсани ўнг (томон)дан бошлашни ёқтирар эдилар: ювиниш, соч тараш, ковуш кийишда (ҳам шундай қилар эдилар).
4-bob4-бобباب سنن الوضوء - الفصل الثانيTahoratning sunnatlari — 2-faslТаҳоратнинг суннатлари — 2-фасл
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذا لبستم وَإِذا توضأتم فابدؤوا بأيامنكم» . رَوَاهُ أَحْمد وَأَبُو دَاوُد
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «(Kiyim) kiyganingizda va taharat olganingizda oʻng tomoningizdan boshlanglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «(Кийим) кийганингизда ва таҳарат олганингизда ўнг томонингиздан бошланглар», дедилар.
وَعَن سعيد بْنِ زَيْدٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرِ اسْمَ الله عَلَيْهِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَابْن مَاجَه
وَرَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُدَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
والدارمي عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ عَن أَبِيه وَزَادُوا فِي أَوله: "لا صلاة لمن لا وضوءَ له"
Rabiʼa (ibn Abu Abdurahmon) Paygʻambar ﷺ ning «Allohning nomini eslamagan kishining tahorati (durust) emas» degan hadisini sharhlab aytdi: Bu (hadis)ning maʼnosi shuki — kishi tahorat olsa yoki gʻusl qilsa-yu, namoz uchun tahoratni va janobatdan (poklanish uchun) gʻuslni niyat qilmasa, uning tahorati yoki gʻusli (durust) emas (degani).Рабиъа (ибн Абу Абдураҳмон) Пайғамбар ﷺ нинг «Аллоҳнинг номини эсламаган кишининг таҳорати (дуруст) эмас» деган ҳадисини шарҳлаб айтди: Бу (ҳадис)нинг маъноси шуки — киши таҳорат олса ёки ғусл қилса-ю, намоз учун таҳоратни ва жанобатдан (покланиш учун) ғуслни ният қилмаса, унинг таҳорати ёки ғусли (дуруст) эмас (дегани).
وَعَنْ لَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي عَنِ الْوُضُوءِ. قَالَ: «أَسْبِغِ الْوُضُوءَ وَخَلِّلْ بَيْنَ الْأَصَابِعِ وَبَالِغْ فِي الِاسْتِنْشَاقِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ صَائِمًا» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ وَرَوَى ابْنُ مَاجَه والدارمي إِلَى قَوْله: بَين الْأَصَابِع
Laqit ibn Sabra (roziyallohu anhu) aytadi: «Men: ‹Yo Rasululloh, menga tahorat haqida xabar bering›, dedim. U zot: ‹Tahoratni mukammal qil, barmoqlar orasini xilolla va istinshoqda mubolagʻa qil — faqat roʻzador boʻlsang (bundan mustasno)›, dedilar». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih hadisdir. Ilm ahli roʻzador uchun burunga dori tomizishni makruh sanagan va bu uning roʻzasini ochadi deb hisoblagan. Hadisda ularning soʻzini quvvatlovchi (dalil) bor.Лақит ибн Сабра (розияллоҳу анҳу) айтади: «Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, менга таҳорат ҳақида хабар беринг›, дедим. У зот: ‹Таҳоратни мукаммал қил, бармоқлар орасини хилолла ва истиншоқда муболаға қил — фақат рўзадор бўлсанг (бундан мустасно)›, дедилар». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Илм аҳли рўзадор учун бурунга дори томизишни макруҳ санаган ва бу унинг рўзасини очади деб ҳисоблаган. Ҳадисда уларнинг сўзини қувватловчи (далил) бор.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْكَ وَرِجْلَيْكَ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ. وَرَوَى ابْنُ مَاجَهْ نَحْوَهُ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيب
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Tahorat qilganingda qoʻllaring va oyoqlaring barmoqlari orasini xilol qilgin», dedilar. Termiziy rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Таҳорат қилганингда қўлларинг ва оёқларинг бармоқлари орасини хилол қилгин», дедилар. Термизий ривоят қилган.
وَعَن الْمُسْتَوْرد بن شَدَّاد قَالَ: رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ يُدَلِّكُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه
Mustavrid ibn Shaddod (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning tahorat olganlarida, oyoq barmoqlari (orasi)ni jimjiloq (kichik barmoq)lari bilan ishqalaganlarini koʻrdim.Муставрид ибн Шаддод (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг таҳорат олганларида, оёқ бармоқлари (ораси)ни жимжилоқ (кичик бармоқ)лари билан ишқалаганларини кўрдим.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ أَخَذَ كَفًّا مِنْ مَاءٍ فَأَدْخَلَهُ تَحْتَ حَنَكِهِ فَخَلَّلَ بِهِ لحيته وَقَالَ: «هَكَذَا أَمرنِي رَبِّي» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tahorat olganlarida, bir hovuch suv olib, uni iyaklari (jagʻlari) ostiga kiritar va u bilan soqollarini xilollar edilar va: «Robbim azza va jalla menga shunday buyurgan», — der edilar. Abu Dovud aytdi: Ibn Zavrondan Hajjoj ibn Hajjoj va Abu Malih ar-Raqqiy rivoyat qilishgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ таҳорат олганларида, бир ҳовуч сув олиб, уни ияклари (жағлари) остига киритар ва у билан соқолларини хилоллар эдилар ва: «Роббим азза ва жалла менга шундай буюрган», — дер эдилар. Абу Довуд айтди: Ибн Заврондан Ҳажжож ибн Ҳажжож ва Абу Малиҳ ар-Раққий ривоят қилишган.
وَعَنْ عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ والدارمي
Usmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ soqollarini xilol qilar edilar. Termiziy va Dorimiy rivoyat qilgan.Усмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ соқолларини хилол қилар эдилар. Термизий ва Доримий ривоят қилган.
وَعَنْ أَبِي حَيَّةَ قَالَ رَأَيْتُ عَلِيًّا تَوَضَّأَ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ حَتَّى أَنْقَاهُمَا ثُمَّ مَضْمَضَ ثَلَاثًا واستنشق ثَلَاثًا وَغسل وَجهه ثَلَاثًا وذراعيه ثَلَاثًا وَمسح بِرَأْسِهِ مرّة ثمَّ غسل قَدَمَيْهِ إِلَى الْكَعْبَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَأَخَذَ فَضْلَ طَهُورِهِ فَشَرِبَهُ وَهُوَ قَائِمٌ ثُمَّ قَالَ أَحْبَبْتُ أَنْ أريكم كَيفَ كَانَ طَهُورِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ
Hannod va Qutayba bizga aytib berdilar: Ular: Bizga Abul-Ahvas Abu Ishoqdan, u Abu Hayyadan rivoyat qildi, dedilar. U (Abu Hayya) dedi: Men Ali (roziyallohu anhu)ning tahorat qilganlarini koʻrdim: U ikki kaftlarini tozalaguncha yuvdilar, soʻng uch marta ogʻiz chayqadilar, uch marta burunga suv tortdilar, yuzlarini uch marta yuvdilar, ikki bilaklarini uch marta (yuvdilar), boshlariga bir marta mash tortdilar, soʻng ikki oyoqlarini toʻpiqlarigacha yuvdilar. Soʻng turib, tahoratidan ortgan suvni olib, tik turgan holda uni ichdilar. Soʻng: «Men sizlarga Rasululloh ﷺning tahoratlari qanday boʻlganini koʻrsatishni xohladim», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Usmon, Abdulloh ibn Zayd, Ibn Abbos, Abdulloh ibn Amr, Rubayyiʼ, Abdulloh ibn Unays va Oishadan (rizvonullohi alayhim) ham (rivoyatlar) bor.Ҳаннод ва Қутайба бизга айтиб бердилар: Улар: Бизга Абул-Аҳвас Абу Ишоқдан, у Абу Ҳайядан ривоят қилди, дедилар. У (Абу Ҳайя) деди: Мен Али (розияллоҳу анҳу)нинг таҳорат қилганларини кўрдим: У икки кафтларини тозалагунча ювдилар, сўнг уч марта оғиз чайқадилар, уч марта бурунга сув тортдилар, юзларини уч марта ювдилар, икки билакларини уч марта (ювдилар), бошларига бир марта маш тортдилар, сўнг икки оёқларини тўпиқларигача ювдилар. Сўнг туриб, таҳоратидан ортган сувни олиб, тик турган ҳолда уни ичдилар. Сўнг: «Мен сизларга Расулуллоҳ ﷺнинг таҳоратлари қандай бўлганини кўрсатишни хоҳладим», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Усмон, Абдуллоҳ ибн Зайд, Ибн Аббос, Абдуллоҳ ибн Амр, Рубаййиъ, Абдуллоҳ ибн Унайс ва Оишадан (ризвонуллоҳи алайҳим) ҳам (ривоятлар) бор.
وَعَنْ عَبْدِ خَيْرٍ قَالَ: نَحْنُ جُلُوسٌ نَنْظُرُ إِلَى عَلِيٍّ حِينَ تَوَضَّأَ فَأَدْخَلَ يَدَهُ الْيُمْنَى فَمَلَأَ فَمَهُ فَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَنَثَرَ بِيَدِهِ الْيُسْرَى فَعَلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ قَالَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى طَهُورِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَهَذَا طَهُورُهُ. رَوَاهُ الدَّارمِيّ
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Unga kursi keltirildi va u unga oʻtirdi, soʻng suvli idishni soʻrab, qoʻllariga uch marta suv quydi, soʻng bir kaft bilan ogʻzini chayib, burniga suv tortdi, uch marta, yuzini uch marta yuvdi, ikki qoʻlini uch martadan yuvdi, suv olib boshiga masih tortdi, soʻng ikki oyogʻini uch martadan yuvdi. Soʻng dedi: «Kimni Rasululloh ﷺning taharatlariga qarash xursand qilsa, mana shu uning taharatlaridir».Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Унга курси келтирилди ва у унга ўтирди, сўнг сувли идишни сўраб, қўлларига уч марта сув қуйди, сўнг бир кафт билан оғзини чайиб, бурнига сув тортди, уч марта, юзини уч марта ювди, икки қўлини уч мартадан ювди, сув олиб бошига масиҳ тортди, сўнг икки оёғини уч мартадан ювди. Сўнг деди: «Кимни Расулуллоҳ ﷺнинг таҳаратларига қараш хурсанд қилса, мана шу унинг таҳаратларидир».
وَعَن عبد الله بن زيد قَالَ: رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدَةٍ فَعَلَ ذَلِك ثَلَاثًا. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ
Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni bir kaft suv bilan ogʻiz chayib, burunga suv tortganlarini koʻrdim; buni uch marta qildilar. Abu Dovud va Termiziy rivoyat qilgan.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни бир кафт сув билан оғиз чайиб, бурунга сув тортганларини кўрдим; буни уч марта қилдилар. Абу Довуд ва Термизий ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ: بَاطِنَهُمَا بِالسَّبَّاحَتَيْنِ وَظَاهِرَهُمَا بإبهاميه)
(رَوَاهُ النَّسَائِيّ)
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinishicha, Paygʻambar ﷺ boshlariga va quloqlariga — ularning tashqi va ichki tomoniga — mash tortdilar.
Abu Iso aytdi: Bu bobda ar-Rubayyiʼdan ham (rivoyat bor). Abu Iso aytdi: Ibn Abbosning hadisi hasan sahih hadisdir. Koʻpchilik ilm ahli nazdida shu (hadis) bilan amal qilinib, ular quloqlarning tashqi va ichki tomoniga mash tortishni (lozim) deb koʻrishgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинишича, Пайғамбар ﷺ бошларига ва қулоқларига — уларнинг ташқи ва ички томонига — маш тортдилар.
Абу Исо айтди: Бу бобда ар-Рубаййиъдан ҳам (ривоят бор). Абу Исо айтди: Ибн Аббоснинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Кўпчилик илм аҳли наздида шу (ҳадис) билан амал қилиниб, улар қулоқларнинг ташқи ва ички томонига маш тортишни (лозим) деб кўришган.
وَعَن الرّبيع بنت معوذ: أَنَّهَا رَأَتِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ قَالَتْ فَمَسَحَ رَأْسَهُ مَا أَقَبْلَ مِنْهُ وَمَا أَدْبَرَ وَصُدْغَيْهِ وَأُذُنَيْهِ مَرَّةً وَاحِدَةً
وَفِي رِوَايَةٍ أَنَّهُ تَوَضَّأَ فَأَدْخَلَ أُصْبُعَيْهِ فِي جُحْرَيْ أُذُنَيْهِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ
وَرَوَى التِّرْمِذِيُّ الرِّوَايَةَ الأولى وَأحمد وَابْن مَاجَه الثَّانِيَة
Ar-Rubayyiʼ binti Muʼavviz ibn Afro (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinishicha, u Paygʻambar ﷺ ni tahorat olayotganlarini koʻrgan. U: «U zot boshlariga, boshlarining oldidagi va orqasidagi (joyga), chakkalariga va quloqlariga bir marta mash tortdilar», dedi.
(Rovi) aytdi: Bu bobda Ali va Talha ibn Musarrif ibn Amr(ning) bobosidan ham (rivoyatlar bor). Abu Iso aytdi: Ar-Rubayyiʼning hadisi hasan sahih hadisdir. Paygʻambar ﷺ dan u zot boshlariga bir marta mash tortgani bir necha yoʻl bilan rivoyat qilingan. Paygʻambar ﷺ sahobalaridan koʻpchilik ilm ahli va ulardan keyingilar nazdida shu (hadis) bilan amal qilinadi. Jaʼfar ibn Muhammad, Sufyon Savriy, Ibn al-Muborak, Shofeiy, Ahmad va Ishoq ham shuni aytib, boshga bir marta mash tortishni (kifoya) deb koʻrishgan. Bizga Muhammad ibn Mansur al-Makkiy aytib berdi: Men Sufyon ibn Uyaynani: «Men Jaʼfar ibn Muhammaddan boshga mash tortish haqida — bir marta kifoya qiladimi? — deb soʻradim. U: ‹Ha, vallohi›, dedi», deganini eshitdim.Ар-Рубаййиъ бинти Муъаввиз ибн Афро (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинишича, у Пайғамбар ﷺ ни таҳорат олаётганларини кўрган. У: «У зот бошларига, бошларининг олдидаги ва орқасидаги (жойга), чаккаларига ва қулоқларига бир марта маш тортдилар», деди.
(Рови) айтди: Бу бобда Али ва Талҳа ибн Мусарриф ибн Амр(нинг) бобосидан ҳам (ривоятлар бор). Абу Исо айтди: Ар-Рубаййиънинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Пайғамбар ﷺ дан у зот бошларига бир марта маш тортгани бир неча йўл билан ривоят қилинган. Пайғамбар ﷺ саҳобаларидан кўпчилик илм аҳли ва улардан кейингилар наздида шу (ҳадис) билан амал қилинади. Жаъфар ибн Муҳаммад, Суфён Саврий, Ибн ал-Муборак, Шофеий, Аҳмад ва Ишоқ ҳам шуни айтиб, бошга бир марта маш тортишни (кифоя) деб кўришган. Бизга Муҳаммад ибн Мансур ал-Маккий айтиб берди: Мен Суфён ибн Уяйнани: «Мен Жаъфар ибн Муҳаммаддан бошга маш тортиш ҳақида — бир марта кифоя қиладими? — деб сўрадим. У: ‹Ҳа, валлоҳи›, деди», деганини эшитдим.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ: أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَرَوَاهُ مُسلم مَعَ زَوَائِد
Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, u Paygʻambar ﷺ ni tahorat olayotganlarini va boshlariga qoʻllaridan ortgan suvdan boshqa (yangi) suv bilan mash tortayotganlarini koʻrgan.
Abu Iso aytdi: Bu hasan sahih hadisdir. Ibn Lahia bu hadisni Habbon ibn Vosiʼdan, (u) otasidan, (u) Abdulloh ibn Zayddan: «Paygʻambar ﷺ tahorat olib, boshlariga qoʻllaridan ortib qolgan suv bilan mash tortdilar», deb rivoyat qilgan. Amr ibn al-Horisning Habbondan (qilgan) rivoyati (esa) sahihroqdir; chunki bu hadis Abdulloh ibn Zayd va boshqalardan — «Paygʻambar ﷺ boshlari uchun yangi suv oldilar» — bir necha yoʻl bilan rivoyat qilingan. Koʻpchilik ilm ahli nazdida shu (hadis) bilan amal qilinib, ular bosh uchun yangi suv olishni (afzal) deb koʻrishgan.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, у Пайғамбар ﷺ ни таҳорат олаётганларини ва бошларига қўлларидан ортган сувдан бошқа (янги) сув билан маш тортаётганларини кўрган.
Абу Исо айтди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Ибн Лаҳиа бу ҳадисни Ҳаббон ибн Восиъдан, (у) отасидан, (у) Абдуллоҳ ибн Зайддан: «Пайғамбар ﷺ таҳорат олиб, бошларига қўлларидан ортиб қолган сув билан маш тортдилар», деб ривоят қилган. Амр ибн ал-Ҳориснинг Ҳаббондан (қилган) ривояти (эса) саҳиҳроқдир; чунки бу ҳадис Абдуллоҳ ибн Зайд ва бошқалардан — «Пайғамбар ﷺ бошлари учун янги сув олдилар» — бир неча йўл билан ривоят қилинган. Кўпчилик илм аҳли наздида шу (ҳадис) билан амал қилиниб, улар бош учун янги сув олишни (афзал) деб кўришган.
وَعَن أبي أُمَامَة ذَكَرَ وُضُوءَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: وَكَانَ يَمْسَحُ الْمَاقَيْنِ وَقَالَ: الْأُذُنَانِ مِنَ الرَّأْسِ. رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ وَأَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَذَكَرَا: قَالَ حَمَّادٌ: لَا أَدْرِي: الْأُذُنَانِ مِنَ الرَّأْسِ مِنْ قَوْلِ أَبِي أُمَامَةَ أَمْ مِنْ قَوْلُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺning tahoratlarini zikr qilib dedi: U zot koʻz burchaklarini artar edilar va: «Ikki quloq boshdandir», dedilar. Ibn Moja, Abu Dovud va Termiziy rivoyat qilgan.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺнинг таҳоратларини зикр қилиб деди: У зот кўз бурчакларини артар эдилар ва: «Икки қулоқ бошдандир», дедилар. Ибн Можа, Абу Довуд ва Термизий ривоят қилган.
وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جده قَالَ: جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْأَلُهُ عَنِ الْوُضُوءِ فَأَرَاهُ ثَلَاثًا ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ: «هَكَذَا الْوُضُوءُ فَمَنْ زَادَ عَلَى هَذَا فَقَدْ أَسَاءَ وَتَعَدَّى وَظَلَمَ» . رَوَاهُ النَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَرَوَى أَبُو دَاوُدَ مَعْنَاهُ
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Nabiy ﷺ huzurlariga kelib, taharat haqida soʻradi. U zot unga taharatni har aʼzoni uch marta-uch martadan yuvib koʻrsatdilar, soʻng: «Taharat mana shunday. Kim bundan oshirsa, yomon ish qildi, hadni buzdi va zulm qildi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Набий ﷺ ҳузурларига келиб, таҳарат ҳақида сўради. У зот унга таҳаратни ҳар аъзони уч марта-уч мартадан ювиб кўрсатдилар, сўнг: «Таҳарат мана шундай. Ким бундан оширса, ёмон иш қилди, ҳадни бузди ва зулм қилди», дедилар.
وَعَن عبد الله بن الْمُغَفَّل أَنه سمع ابْنه يَقُول: الله إِنِّي أَسْأَلُكَ الْقَصْرَ الْأَبْيَضَ عَنْ يَمِينِ الْجَنَّةِ قَالَ: أَيْ بُنَيَّ سَلِ اللَّهَ الْجَنَّةَ وَتَعَوَّذْ بِهِ مِنَ النَّارِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُول: «إِنَّه سَيكون فِي هَذِهِ الْأُمَّةِ قَوْمٌ يَعْتَدُونَ فِي الطَّهُورِ وَالدُّعَاءِ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ
Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh oʻgʻlining: «Allohim, men Sendan, jannatga kirganimda, uning oʻng tarafidagi oq qasrni soʻrayman», — deganini eshitdi va: «Ey oʻgʻilcham, Allohdan jannatni soʻra va Undan doʻzaxdan panoh tila — chunki men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitganman: ‹Albatta, bu ummatda tahorat (poklik)da va duoda haddan oshadigan bir qavm (paydo) boʻladi›», — dedi.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ўғлининг: «Аллоҳим, мен Сендан, жаннатга кирганимда, унинг ўнг тарафидаги оқ қасрни сўрайман», — деганини эшитди ва: «Эй ўғилчам, Аллоҳдан жаннатни сўра ва Ундан дўзахдан паноҳ тила — чунки мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитганман: ‹Албатта, бу умматда таҳорат (поклик)да ва дуода ҳаддан ошадиган бир қавм (пайдо) бўлади›», — деди.
وَعَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّ لِلْوُضُوءِ شَيْطَانًا يُقَالُ لَهُ الْوَلَهَانُ فَاتَّقُوا وَسْوَاسَ الْمَاءِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِالْقَوِيِّ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ لِأَنَّا لَا نَعْلَمُ أَحَدًا أَسْنَدَهُ غَيْرَ خَارِجَةَ وَهُوَ لَيْسَ بِالْقَوِيّ عِنْد أَصْحَابنَا
Muhammad ibn Bashshor bizga aytib berdi: Abu Dovud at-Tayolisiy bizga aytib berdi: Xorija ibn Musʼab bizga Yunus ibn Ubayddan, u al-Hasandan, u Utay ibn Zamra as-Saʼdiydan, u Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi. U zot shunday dedilar: «Tahoratning bir shaytoni bor, unga ‹Valahon› deyiladi. Bas, suv (haqidagi) vasvasadan saqlaninglar.» (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Abdulloh ibn Amr va Abdulloh ibn Mugʻaffaldan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Ubay ibn Kaʼbning hadisi gʻaribdir va uning isnodi hadis ahli nazdida kuchli va sahih emas, chunki biz buni Xorijadan boshqa hech kim musnad qilib (Paygʻambarga bogʻlab) keltirganini bilmaymiz. Bu hadis bir necha yoʻl bilan al-Hasandan, uning oʻz soʻzi sifatida (mavquf) rivoyat qilingan va bu bobda Paygʻambar ﷺdan hech narsa sahih boʻlmaydi. Xorija ashoblarimiz nazdida kuchli emas va uni Ibn al-Muborak zaif sanagan.Муҳаммад ибн Башшор бизга айтиб берди: Абу Довуд ат-Таёлисий бизга айтиб берди: Хорижа ибн Мусъаб бизга Юнус ибн Убайддан, у ал-Ҳасандан, у Утай ибн Замра ас-Саъдийдан, у Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди. У зот шундай дедилар: «Таҳоратнинг бир шайтони бор, унга ‹Валаҳон› дейилади. Бас, сув (ҳақидаги) васвасадан сақланинглар.» (Абу Исо) айтди: Бу бобда Абдуллоҳ ибн Амр ва Абдуллоҳ ибн Муғаффалдан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Убай ибн Каъбнинг ҳадиси ғарибдир ва унинг исноди ҳадис аҳли наздида кучли ва саҳиҳ эмас, чунки биз буни Хорижадан бошқа ҳеч ким муснад қилиб (Пайғамбарга боғлаб) келтирганини билмаймиз. Бу ҳадис бир неча йўл билан ал-Ҳасандан, унинг ўз сўзи сифатида (мавқуф) ривоят қилинган ва бу бобда Пайғамбар ﷺдан ҳеч нарса саҳиҳ бўлмайди. Хорижа ашобларимиз наздида кучли эмас ва уни Ибн ал-Муборак заиф санаган.
وَعَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ: رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ مسح وَجهه بِطرف ثَوْبه. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
Qutayba bizga aytib berdi: Rishdin ibn Saʼd bizga Abdurrahmon ibn Ziyod ibn Anʼamdan, u Utba ibn Humayddan, u Uboda ibn Nusayydan, u Abdurrahmon ibn Gʻanmdan, u Muʼoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi. U dedi: Men Paygʻambar ﷺni koʻrdim — tahorat qilganlarida yuzlarini kiyimlarining chetiga artar edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir va uning isnodi zaifdir. Rishdin ibn Saʼd va Abdurrahmon ibn Ziyod ibn Anʼam al-Ifriqiy hadisda zaif sanaladilar. Paygʻambar ﷺning sahobalaridan va ulardan keyingilardan baʼzi ilm ahli tahoratdan keyin sochiq bilan artinishga ruxsat berganlar. Uni yomon koʻrgan kishi esa, faqat: «Tahorat (suvi qiyomatda) tortiladi (oʻlchanadi)», degan soʻz sababli yomon koʻrgan. Bu (gap) Said ibn al-Musayyab va az-Zuhriydan rivoyat qilingan. Muhammad ibn Humayd ar-Roziy bizga aytib berdi: Jarir bizga aytib berdi: U dedi: Buni menga Ali ibn Mujohid — u mening nazdimda ishonchli (siqa) — Saʼlabadan, u az-Zuhriydan aytib berdi. (az-Zuhriy) dedi: Tahoratdan keyin sochiq (bilan artinish) faqat tahorat (suvi qiyomatda) tortilgani uchun yomon koʻrilgan.Қутайба бизга айтиб берди: Ришдин ибн Саъд бизга Абдурраҳмон ибн Зиёд ибн Анъамдан, у Утба ибн Ҳумайддан, у Убода ибн Нусаййдан, у Абдурраҳмон ибн Ғанмдан, у Муъоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди. У деди: Мен Пайғамбар ﷺни кўрдим — таҳорат қилганларида юзларини кийимларининг четига артар эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир ва унинг исноди заифдир. Ришдин ибн Саъд ва Абдурраҳмон ибн Зиёд ибн Анъам ал-Ифриқий ҳадисда заиф саналадилар. Пайғамбар ﷺнинг саҳобаларидан ва улардан кейингилардан баъзи илм аҳли таҳоратдан кейин сочиқ билан артинишга рухсат берганлар. Уни ёмон кўрган киши эса, фақат: «Таҳорат (суви қиёматда) тортилади (ўлчанади)», деган сўз сабабли ёмон кўрган. Бу (гап) Саид ибн ал-Мусайяб ва аз-Зуҳрийдан ривоят қилинган. Муҳаммад ибн Ҳумайд ар-Розий бизга айтиб берди: Жарир бизга айтиб берди: У деди: Буни менга Али ибн Мужоҳид — у менинг наздимда ишончли (сиқа) — Саълабадан, у аз-Зуҳрийдан айтиб берди. (аз-Зуҳрий) деди: Таҳоратдан кейин сочиқ (билан артиниш) фақат таҳорат (суви қиёматда) тортилгани учун ёмон кўрилган.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خِرْقَةٌ يُنَشِّفُ بِهَا أَعْضَاءَهُ بَعْدَ الْوُضُوءِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ بِالْقَائِمِ وَأَبُو مُعَاذٍ الرَّاوِي ضَعِيف عِنْد أهل الحَدِيث
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning tahoratdan soʻng aʼzolarini artadigan bir lattalari bor edi. Termiziy rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг таҳоратдан сўнг аъзоларини артадиган бир латталари бор эди. Термизий ривоят қилган.
4-bob4-бобباب سنن الوضوء - الفصل الثالثTahoratning sunnatlari — 3-faslТаҳоратнинг суннатлари — 3-фасл
عَنْ ثَابِتِ بْنِ أَبِي صَفِيَّةَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ هُوَ مُحَمَّدٌ الْبَاقِرُ حَدَّثَكَ جَابِرٌ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مرّة مرّة ومرتين مرَّتَيْنِ وَثَلَاثًا ثَلَاثًا. قَالَ: نعم. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَابْن مَاجَه
Ismoil ibn Muso al-Fazoriy bizga aytib berdi: Sharik bizga Sobit ibn Abu Safiyyadan rivoyat qildi. U dedi: Men Abu Jaʼfarga: «Senga Jobir (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺning tahorat aʼzolarini bir martadan, ikki martadan va uch martadan yuvganlarini rivoyat qildimi?» dedim. U: «Ha», dedi.Исмоил ибн Мусо ал-Фазорий бизга айтиб берди: Шарик бизга Собит ибн Абу Сафийядан ривоят қилди. У деди: Мен Абу Жаъфарга: «Сенга Жобир (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺнинг таҳорат аъзоларини бир мартадан, икки мартадан ва уч мартадан ювганларини ривоят қилдими?» дедим. У: «Ҳа», деди.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ وَقَالَ: هُوَ «نُورٌ عَلَى نُورٍ»
Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tahorat aʼzolarini ikki martadan yuvib tahorat qildilar va: «Bu nur ustiga nurdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ таҳорат аъзоларини икки мартадан ювиб таҳорат қилдилар ва: «Бу нур устига нурдир», дедилар.
وَعَنْ عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ ثَلَاثًا ثَلَاثًا وَقَالَ: «هَذَا وُضُوئِي وَوُضُوءُ الْأَنْبِيَاءِ قَبْلِي وَوُضُوءُ إِبْرَاهِيمَ» . رَوَاهُمَا رَزِينٌ وَالنَّوَوِيُّ ضَعَّفَ الثَّانِي فِي شرح مُسلم
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Yahudiylar va nasroniylar (oq sochlarini) boʻyamaydi; bas, sizlar ular qilgan (ish)ning aksini qilinglar (yaʼni oq soch va soqollaringizni boʻyanglar)», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Яҳудийлар ва насронийлар (оқ сочларини) бўямайди; бас, сизлар улар қилган (иш)нинг аксини қилинглар (яъни оқ соч ва соқолларингизни бўянглар)», — деди.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ لِكُلِّ صَلَاةٍ وَكَانَ أَحَدُنَا يَكْفِيهِ الْوُضُوءُ مَا لَمْ يُحْدِثْ. رَوَاهُ الدِّرَامِي
Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ har namoz uchun taharat qilar edilar. Makka fathi kuni boʻlganda esa namozlarni bitta taharat bilan oʻqidilar. Shunda Umar u zotga: «Siz ilgari qilmagan ishni qildingiz», dedi. U zot: «Ey Umar, buni ataylab qildim», dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳар намоз учун таҳарат қилар эдилар. Макка фатҳи куни бўлганда эса намозларни битта таҳарат билан ўқидилар. Шунда Умар у зотга: «Сиз илгари қилмаган ишни қилдингиз», деди. У зот: «Эй Умар, буни атайлаб қилдим», дедилар.
وَعَن مُحَمَّد بن يحيى بن حبَان الْأنْصَارِيّ ثمَّ الْمَازِني مَازِن بني النجار عَن عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ قلت لَهُ أَرَأَيْتَ وُضُوءَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ لِكُلِّ صَلَاةٍ طَاهِرًا كَانَ أَوْ غَيْرَ طَاهِرٍ عَمَّنْ أَخَذَهُ؟ فَقَالَ: حَدَّثَتْهُ أَسْمَاءُ بِنْتُ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ حَنْظَلَةَ بْنِ أبي عَامر ابْن الْغَسِيلِ حَدَّثَهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ أُمِرَ بِالْوُضُوءِ لِكُلِّ صَلَاةٍ طَاهِرًا كَانَ أَوْ غَيْرَ طَاهِرٍ فَلَمَّا شَقَّ ذَلِكَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرَ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَوُضِعَ عَنْهُ الْوُضُوءُ إِلَّا مِنْ حَدَثٍ قَالَ فَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ يَرَى أَنَّ بِهِ قُوَّةً عَلَى ذَلِكَ كَانَ يَفْعَله حَتَّى مَاتَ. رَوَاهُ أَحْمد
Abdulloh ibn Abdulloh ibn Umar (rahimahulloh) aytadi: (Menga Muhammad ibn Yahyo ibn Habbon): «Ibn Umarning tahoratli ham, tahoratsiz ham har namozga (qaytadan) tahorat olishi sababi nima?» — dedi. U (Abdulloh): «Menga Asmo binti Zayd ibn al-Xattob, unga esa Abdulloh ibn Hanzala ibn Abu Omir rivoyat qildiki, Rasululloh ﷺ avval — tahoratli boʻlsin-boʻlmasin — har namozga tahorat olishga buyurilgan edilar; bu (amr) ularga ogʻir kelgach, har namozda misvok (ishlatish)ga buyurildilar. Ibn Umar esa oʻzida (har namozga tahorat olishga) quvvat borligini koʻrar, shu sababli har namozga tahorat olishni tark etmas edi», — dedi. Abu Dovud aytdi: Buni Ibrohim ibn Saʼd Muhammad ibn Ishoqdan rivoyat qilib, «Ubaydulloh ibn Abdulloh» degan.Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умар (раҳимаҳуллоҳ) айтади: (Менга Муҳаммад ибн Яҳё ибн Ҳаббон): «Ибн Умарнинг таҳоратли ҳам, таҳоратсиз ҳам ҳар намозга (қайтадан) таҳорат олиши сабаби нима?» — деди. У (Абдуллоҳ): «Менга Асмо бинти Зайд ибн ал-Хаттоб, унга эса Абдуллоҳ ибн Ҳанзала ибн Абу Омир ривоят қилдики, Расулуллоҳ ﷺ аввал — таҳоратли бўлсин-бўлмасин — ҳар намозга таҳорат олишга буюрилган эдилар; бу (амр) уларга оғир келгач, ҳар намозда мисвок (ишлатиш)га буюрилдилар. Ибн Умар эса ўзида (ҳар намозга таҳорат олишга) қувват борлигини кўрар, шу сабабли ҳар намозга таҳорат олишни тарк этмас эди», — деди. Абу Довуд айтди: Буни Иброҳим ибн Саъд Муҳаммад ибн Ишоқдан ривоят қилиб, «Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ» деган.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَرَّ بِسَعْدٍ وَهُوَ يَتَوَضَّأُ فَقَالَ: «مَا هَذَا السَّرَفُ يَا سَعْدُ» . قَالَ: أَفِي الْوُضُوءِ سَرَفٌ؟ قَالَ: «نَعَمْ وَإِنْ كُنْتَ عَلَى نَهْرٍ جَارٍ» . رَوَاهُ أَحْمد وَابْن مَاجَه
Abdulloh ibn Amr ibn Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh yoʻlida oʻldirilish har bir narsani (gunohni) kechirtiradi, faqat qarz bundan mustasno», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ йўлида ўлдирилиш ҳар бир нарсани (гуноҳни) кечиртиради, фақат қарз бундан мустасно», — дедилар.
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ تَوَضَّأَ وَذَكَرَ اسْمَ اللَّهِ فَإِنَّهُ يُطَهِّرُ جَسَدَهُ كُلَّهُ وَمَنْ تَوَضَّأَ وَلَمْ يَذْكُرِ اسْمَ الله لم يطهر إِلَّا مَوضِع الْوضُوء»
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xamr (musallas) borasida oʻn (toifa)ni laʼnatladilar: uni siquvchini, siqtiruvchini, ichuvchini, tashuvchini, oʻziga tashib keltiruvchini, quyib beruvchini, sotuvchini, uning pulini yeguvchini, uni sotib oluvchini va kim uchun sotib olinsa, oʻshani. Abu Iso aytdi: Bu hadis Anas hadisi sifatida gʻaribdir. Shunga oʻxshash (rivoyat) Ibn Abbos, Ibn Masʼud va Ibn Umardan, Nabiy ﷺdan ham rivoyat qilingan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хамр (мусаллас) борасида ўн (тоифа)ни лаънатладилар: уни сиқувчини, сиқтирувчини, ичувчини, ташувчини, ўзига ташиб келтирувчини, қуйиб берувчини, сотувчини, унинг пулини егувчини, уни сотиб олувчини ва ким учун сотиб олинса, ўшани. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Анас ҳадиси сифатида ғарибдир. Шунга ўхшаш (ривоят) Ибн Аббос, Ибн Масъуд ва Ибн Умардан, Набий ﷺдан ҳам ривоят қилинган.
وَعَن أبي رَافع قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِذَا تَوَضَّأَ وُضُوءَ الصَّلَاةِ حَرَّكَ خَاتَمَهُ فِي أُصْبُعه. رَوَاهُمَا الدَّارَقُطْنِيّ. وروى ابْن مَاجَه الْأَخير
Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ asr namozini oʻqiganlaridan soʻng, Banu Abdulashhal huzuriga borib, magʻrib vaqti kirguncha ular bilan suhbatlashib oʻtirardilar. Abu Rofiʼ aytdi: Nabiy ﷺ magʻribga shoshilib ketayotgan edilar, biz Baqiʼ qabristoni yonidan oʻtdik. U zot: «Senga uf boʻlsin, senga uf boʻlsin!», dedilar. Bu menga ogʻir botdi va men meni nazarda tutdilar deb oʻylab, orqaga qoldim. U zot: «Senga nima boʻldi, yur!», dedilar. Men: «Bir gunoh qildimmi?», dedim. U zot: «Bu nimasi?», dedilar. Men: «Menga uf tortdingiz-ku», dedim. U zot: «Yoʻq, balki bu falonchi edi, men uni falon qavmga zakot yigʻuvchi qilib yuborgan edim, u bir chopon oʻgʻirlab olibdi. Endi unga oʻshaning oʻxshashi oloʻtdan kiydirildi», dedilar.Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ аср намозини ўқиганларидан сўнг, Бану Абдулашҳал ҳузурига бориб, мағриб вақти киргунча улар билан суҳбатлашиб ўтирардилар. Абу Рофиъ айтди: Набий ﷺ мағрибга шошилиб кетаётган эдилар, биз Бақиъ қабристони ёнидан ўтдик. У зот: «Сенга уф бўлсин, сенга уф бўлсин!», дедилар. Бу менга оғир ботди ва мен мени назарда тутдилар деб ўйлаб, орқага қолдим. У зот: «Сенга нима бўлди, юр!», дедилар. Мен: «Бир гуноҳ қилдимми?», дедим. У зот: «Бу нимаси?», дедилар. Мен: «Менга уф тортдингиз-ку», дедим. У зот: «Йўқ, балки бу фалончи эди, мен уни фалон қавмга закот йиғувчи қилиб юборган эдим, у бир чопон ўғирлаб олибди. Энди унга ўшанинг ўхшаши олўтдан кийдирилди», дедилар.
5-bob5-бобباب الغسل - الفصل الأولGʻusl — 1-faslҒусл — 1-фасл
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِذا جلس بَيْنَ شُعَبِهَا الْأَرْبَعِ ثُمَّ جَهَدَهَا فَقَدْ وَجَبَ الْغسْل وَإِن لم ينزل»
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kishi ayolning toʻrt (aʼzosi) orasida oʻtirib, unga yaqinlik qilsa, gusl farz boʻladi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Киши аёлнинг тўрт (аъзоси) орасида ўтириб, унга яқинлик қилса, гусл фарз бўлади», — дедилар.
وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّمَا الْمَاءُ مِنَ الْمَاءِ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ
قَالَ الشَّيْخُ الْإِمَامُ مُحْيِي السّنة C: هَذَا مَنْسُوخ
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men dushanba kuni Rasululloh ﷺ bilan Quboʼga (tomon) chiqdim; Bani Solimga yetganimizda, Rasululloh ﷺ Itbonning eshigi oldida toʻxtab, uni chaqirdi. (Itbon) izorini sudrab chiqdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Kishini shoshirib qoʻydik», dedilar. Itbon: «Yo Rasululloh! Aytingchi, kishi xotinidan (jimoʼdan) shoshib (ajralib), maniy chiqarmasa — unga nima (vojib) boʻladi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Suv (gʻusl) faqat suv (maniy chiqishi) sababli (vojib boʻladi)», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен душанба куни Расулуллоҳ ﷺ билан Қубўга (томон) чиқдим; Бани Солимга етганимизда, Расулуллоҳ ﷺ Итбоннинг эшиги олдида тўхтаб, уни чақирди. (Итбон) изорини судраб чиқди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Кишини шошириб қўйдик», дедилар. Итбон: «Ё Расулуллоҳ! Айтингчи, киши хотинидан (жимўдан) шошиб (ажралиб), маний чиқармаса — унга нима (вожиб) бўлади?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Сув (ғусл) фақат сув (маний чиқиши) сабабли (вожиб бўлади)», дедилар.
وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: إِنَّمَا الْمَاءُ مِنَ الْمَاءِ فِي الِاحْتِلَامِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَلَمْ أَجِدْهُ فِي الصَّحِيحَيْنِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «‹Suv faqat suvdan vojib boʻladi› degan hukm faqat ehtilom holatiga tegishlidir», dedi. Termiziy rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «‹Сув фақат сувдан вожиб бўлади› деган ҳукм фақат эҳтилом ҳолатига тегишлидир», деди. Термизий ривоят қилган.
وَعَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ قَالَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ فَهَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ من غسل إِذا احْتَلَمت قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ «إِذَا رَأَتِ الْمَاءَ» فَغَطَّتْ أُمُّ سَلَمَةَ وَجْهَهَا وَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوَتَحْتَلِمُ الْمَرْأَةُ قَالَ: «نعم تربت يَمِينك فَبِمَ يشبهها وَلَدهَا؟»
وَزَادَ مُسْلِمٌ بِرِوَايَةِ أُمِّ سُلَيْمٍ: «أَنَّ مَاءَ الرَّجُلِ غَلِيظٌ أَبْيَضُ وَمَاءَ الْمَرْأَةِ رَقِيقٌ أَصْفَرُ فَم أَيِّهِمَا عَلَا أَوْ سَبَقَ يَكُونُ مِنْهُ الشَّبَهُ»
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ummu Sulaym Rasululloh ﷺ ning oldiga kelib: «Albatta, Alloh haqni (aytishdan) uyalmaydi. Ayol kishi tush koʻrib (ihtilom boʻlsa), gusl qilishi kerakmi?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Ha, agar (suv) izini koʻrsa», — dedilar. Ummu Salama yuzini yopib: «Yo Rasululloh, ayol kishida ham (suv) chiqadimi?» — dedi. U zot: «Ha — oʻng qoʻling tuproqqa (belansin) — shuning uchun ham bola onasi-ga oʻxshaydi», — dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Умму Сулайм Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига келиб: «Албатта, Аллоҳ ҳақни (айтишдан) уялмайди. Аёл киши туш кўриб (иҳтилом бўлса), гусл қилиши керакми?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Ҳа, агар (сув) изини кўрса», — дедилар. Умму Салама юзини ёпиб: «Ё Расулуллоҳ, аёл кишида ҳам (сув) чиқадими?» — деди. У зот: «Ҳа — ўнг қўлинг тупроққа (белансин) — шунинг учун ҳам бола онаси-га ўхшайди», — дедилар.
وَعَن عَائِشَةُ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: كَانَ إِذَا اغْتَسَلَ مِنَ الْجَنَابَةِ بَدَأَ فَغَسَلَ يَدَيْهِ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ كَمَا يَتَوَضَّأُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُدْخِلُ أَصَابِعَهُ فِي الْمَاءِ فَيُخَلِّلْ بِهَا أُصُولَ شَعَرِهِ ثمَّ يصب على رَأسه ثَلَاث غرف بيدَيْهِ ثمَّ يفِيض المَاء على جلده كُله
وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ: يَبْدَأُ فَيَغْسِلُ يَدَيْهِ قَبْلَ أَنْ يُدْخِلَهُمَا الْإِنَاءَ ثُمَّ يُفْرِغُ بِيَمِينِهِ عَلَى شِمَاله فَيغسل فرجه ثمَّ يتَوَضَّأ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ janobatdan gusl qilganlarida, avval qoʻllarini yuvib, soʻng namoz tahoratidek tahorat olardilar. Soʻng barmoqlarini suvga solib, soch tublarini (hoʻl) qilardilar, soʻng boshlariga uch hovuch suv quyib, butun badanlariga suv quyardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ жанобатдан гусл қилганларида, аввал қўлларини ювиб, сўнг намоз таҳоратидек таҳорат олардилар. Сўнг бармоқларини сувга солиб, соч тубларини (ҳўл) қилардилар, сўнг бошларига уч ҳовуч сув қуйиб, бутун баданларига сув қуярдилар.
وَعَن ابْن عَبَّاس قَالَ قَالَتْ مَيْمُونَةُ: وَضَعْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غُسْلًا فَسَتَرْتُهُ بِثَوْبٍ وَصَبَّ عَلَى يَدَيْهِ فَغَسَلَهُمَا ثُمَّ صَبَّ بِيَمِينِهِ عَلَى شَمَالِهِ فَغَسَلَ فَرْجَهُ فَضَرَبَ بِيَدِهِ الْأَرْضَ فَمَسَحَهَا ثُمَّ غَسَلَهَا فَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَغَسَلَ وَجْهَهُ وَذِرَاعَيْهِ ثُمَّ صَبَّ عَلَى رَأْسِهِ وَأَفَاضَ عَلَى جَسَدِهِ ثُمَّ تَنَحَّى فَغَسَلَ قَدَمَيْهِ فَنَاوَلْتُهُ ثَوْبًا فَلَمْ يَأْخُذْهُ فَانْطَلق وَهُوَ ينفض يَدَيْهِ. وَلَفظه للْبُخَارِيّ
Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning gusli uchun suv qoʻyib, ularni kiyim bilan toʻsdim. U zot qoʻllariga suv quyib yuvdilar. Soʻng oʻng qoʻllari bilan chap qoʻllariga (suv) quyib, avratlarini yuvdilar; qoʻllarini yerga ishqalab yuvdilar; ogʻizlarini chaydilar, burunlariga suv tortib qoqdilar; yuzlarini va bilaklarini yuvdilar. Boshlariga va badanlariga suv quydilar. Soʻng oʻsha joydan surilib, oyoqlarini yuvdilar. Men u zotga bir parcha mato berdim, lekin u zot uni olmay, badanlaridan suvni ikki qoʻllari bilan artib chiqdilar.Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг гусли учун сув қўйиб, уларни кийим билан тўсдим. У зот қўлларига сув қуйиб ювдилар. Сўнг ўнг қўллари билан чап қўлларига (сув) қуйиб, авратларини ювдилар; қўлларини ерга ишқалаб ювдилар; оғизларини чайдилар, бурунларига сув тортиб қоқдилар; юзларини ва билакларини ювдилар. Бошларига ва баданларига сув қуйдилар. Сўнг ўша жойдан сурилиб, оёқларини ювдилар. Мен у зотга бир парча мато бердим, лекин у зот уни олмай, баданларидан сувни икки қўллари билан артиб чиқдилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: إِنَّ امْرَأَةً مِنَ الْأَنْصَارِ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: عَنِ غُسْلِهَا مِنَ الْمَحِيضِ فَأَمَرَهَا كَيْفَ تَغْتَسِل قَالَ: «خُذِي فِرْصَةً مِنْ مَسْكٍ فَتَطَهَّرِي بِهَا» قَالَت كَيفَ أتطهر قَالَ «تطهري بهَا» قَالَت كَيفَ قَالَ «سُبْحَانَ الله تطهري» فاجتبذتها إِلَيّ فَقلت تتبعي بهَا أثر الدَّم
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Paygʻambar ﷺ dan hayzdan keyin qilinadigan gusl haqida soʻradi. Paygʻambar ﷺ unga nima qilishni aytdilar va: «Misk surtilgan bir parcha mato bilan poklan», — dedilar. Ayol: «Uni bilan qanday poklanaman?» — dedi. U zot: «Subhanalloh! (Uni bilan) poklan», — dedilar. Men uni oʻzimga tortib: «Qon (tekkan) joyga uni sur», — dedim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир аёл Пайғамбар ﷺ дан ҳайздан кейин қилинадиган гусл ҳақида сўради. Пайғамбар ﷺ унга нима қилишни айтдилар ва: «Миск суртилган бир парча мато билан поклан», — дедилар. Аёл: «Уни билан қандай покланаман?» — деди. У зот: «Субҳаналлоҳ! (Уни билан) поклан», — дедилар. Мен уни ўзимга тортиб: «Қон (теккан) жойга уни сур», — дедим.
وَعَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ قُلْتُ: يَا رَسُولَ الله إِنِّي امْرَأَة أَشد ضفر رَأْسِي فأنقضه لغسل الْجَنَابَة قَالَ «لَا إِنَّمَا يَكْفِيكِ أَنْ تَحْثِي عَلَى رَأْسِكِ ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ ثُمَّ تُفِيضِينَ عَلَيْكِ الْمَاءَ فَتَطْهُرِينَ» . رَوَاهُ مُسلم
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli, albatta men boshimning sochini qattiq oʻradigan ayolman; bas, uni janobat gʻusli uchun yozaymi (yechaymi)?» dedim. (Paygʻambar): «Yoʻq; senga — boshingga uch hovuch (suv) sepish, soʻng oʻzingga suv quyish — kifoya; bas, poklanasan», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, албатта мен бошимнинг сочини қаттиқ ўрадиган аёлман; бас, уни жанобат ғусли учун ёзайми (ечайми)?» дедим. (Пайғамбар): «Йўқ; сенга — бошингга уч ҳовуч (сув) сепиш, сўнг ўзингга сув қуйиш — кифоя; бас, покланасан», дедилар.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ بِالْمُدِّ وَيَغْتَسِلُ بِالصَّاعِ إِلَى خَمْسَةِ أَمْدَادٍ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bir mudd bilan tahorat qilar va bir soʼdan — toki besh muddgacha — (suv) bilan gʻusl qilar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бир мудд билан таҳорат қилар ва бир сўдан — токи беш муддгача — (сув) билан ғусл қилар эдилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كُنْتُ أَغْتَسِلُ أَنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ إِنَاءٍ بيني وَبَينه وَاحِد فَيُبَادِرُنِي حَتَّى أَقُولَ دَعْ لِي دَعْ لِي قَالَت وهما جنبان
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men va Rasululloh ﷺ — men bilan Uning orasidagi — bitta idishdan gʻusl qilar edik; bas, U Zot mendan oldinga (shoshib) olar edilar — toki men: «Menga (ham) qoldir, menga (ham) qoldir» deya — edim. U dedi: Ular ikkovi junub (holda) edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен ва Расулуллоҳ ﷺ — мен билан Унинг орасидаги — битта идишдан ғусл қилар эдик; бас, У Зот мендан олдинга (шошиб) олар эдилар — токи мен: «Менга (ҳам) қолдир, менга (ҳам) қолдир» дея — эдим. У деди: Улар иккови жунуб (ҳолда) эдилар.
5-bob5-бобباب الغسل - الفصل الثانيGʻusl — 2-faslҒусл — 2-фасл
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الرَّجُلِ يَجِدُ الْبَلَلَ وَلَا يَذْكُرُ احْتِلَامًا قَالَ «يَغْتَسِلُ» وَعَنِ الرَّجُلِ يَرَى أَنه قد احْتَلَمَ وَلم يَجِدُ بَلَلًا قَالَ: «لَا غُسْلَ عَلَيْهِ» قَالَتْ أم سَلمَة يَا رَسُول الله هَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ تَرَى ذَلِكَ غُسْلٌ قَالَ «نَعَمْ إِنَّ النِّسَاءَ شَقَائِقُ الرِّجَالِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَرَوَى الدَّارِمِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ إِلَى قَوْله: «لَا غسل عَلَيْهِ»
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan nam koʻrgan, ammo ehtilom koʻrganini eslamaydigan kishi haqida soʻralganda, u zot: «U gʻusl qiladi», dedilar. Ehtilom koʻrgan, ammo nam topmagan kishi haqida (soʻralganda) esa: «Unga gʻusl yoʻq», dedilar. Ummu Salama: «Ey Rasululloh, shuni koʻrgan ayolga gʻusl bormi?» dedi. U zot: «Ha, albatta ayollar erkaklarning egizagi (oʻxshashi)dir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadisni Abdulloh ibn Umar Ubaydulloh ibn Umardan, yaʼni Oishaning «nam koʻrgan, ammo ehtilomni eslamaydigan kishi haqidagi» hadisini rivoyat qilgan, xolos. Abdulloh ibn Umarni esa Yahyo ibn Said hadisni yodlash jihatidan zaif (deb) sanagan. Bu — Nabiy ﷺ ashoblari va tobiinlardan boʻlgan koʻplab ilm ahlining soʻzidir: kishi uygʻonib namlik koʻrsa, gʻusl qiladi. Bu Sufyon as-Savriy va Ahmadning soʻzidir. Tobiinlardan boʻlgan baʼzi ilm ahli esa: «Unga gʻusl faqat oʻsha namlik nutfa (maniy) namligi boʻlgandagina vojib boʻladi», dedilar. Bu Shofeiy va Ishoqning soʻzidir. Ehtilom koʻrib, namlik topmagan kishiga esa umumiy ilm ahli huzurida gʻusl yoʻq.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан нам кўрган, аммо эҳтилом кўрганини эсламайдиган киши ҳақида сўралганда, у зот: «У ғусл қилади», дедилар. Эҳтилом кўрган, аммо нам топмаган киши ҳақида (сўралганда) эса: «Унга ғусл йўқ», дедилар. Умму Салама: «Эй Расулуллоҳ, шуни кўрган аёлга ғусл борми?» деди. У зот: «Ҳа, албатта аёллар эркакларнинг эгизаги (ўхшаши)дир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни Абдуллоҳ ибн Умар Убайдуллоҳ ибн Умардан, яъни Оишанинг «нам кўрган, аммо эҳтиломни эсламайдиган киши ҳақидаги» ҳадисини ривоят қилган, холос. Абдуллоҳ ибн Умарни эса Яҳё ибн Саид ҳадисни ёдлаш жиҳатидан заиф (деб) санаган. Бу — Набий ﷺ ашоблари ва тобиинлардан бўлган кўплаб илм аҳлининг сўзидир: киши уйғониб намлик кўрса, ғусл қилади. Бу Суфён ас-Саврий ва Аҳмаднинг сўзидир. Тобиинлардан бўлган баъзи илм аҳли эса: «Унга ғусл фақат ўша намлик нутфа (маний) намлиги бўлгандагина вожиб бўлади», дедилар. Бу Шофеий ва Ишоқнинг сўзидир. Эҳтилом кўриб, намлик топмаган кишига эса умумий илм аҳли ҳузурида ғусл йўқ.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِذَا جَاوَزَ الْخِتَانُ الْخِتَانَ وَجَبَ الْغُسْلُ. فَعَلْتُهُ أَنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاغْتَسَلْنَا. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَه
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Xatna (joyi) xatna (joyi)dan oʻtsa, gʻusl vojib boʻladi. Men va Rasululloh ﷺ buni qildik, bas, gʻusl qildik. U aytdi: Bu bobda Abu Hurayra, Abdulloh ibn Amr va Rofiʼ ibn Xadijdan ham (rivoyatlar) bor.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Хатна (жойи) хатна (жойи)дан ўтса, ғусл вожиб бўлади. Мен ва Расулуллоҳ ﷺ буни қилдик, бас, ғусл қилдик. У айтди: Бу бобда Абу Ҳурайра, Абдуллоҳ ибн Амр ва Рофиъ ибн Хадиждан ҳам (ривоятлар) бор.
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عَلَيْهِ وَسلم: «تَحت كل شَعْرَة جَنَابَةٌ فَاغْسِلُوا الشَّعْرَ وَأَنْقُوا الْبَشْرَةَ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَالْحَارِثُ بْنُ وَجِيهٍ الرَّاوِي وَهُوَ شيخ لَيْسَ بذلك
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir tuk ostida janobat bordir, bas, tukni yuvinglar va terini tozalanglar», dedilar. Abu Dovud, Termiziy va Ibn Moja rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир тук остида жанобат бордир, бас, тукни ювинглар ва терини тозаланглар», дедилар. Абу Довуд, Термизий ва Ибн Можа ривоят қилган.
وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ تَرَكَ مَوْضِعَ شَعَرَةٍ مِنْ جَنَابَةٍ لَمْ يَغْسِلْهَا فعل بهَا كَذَا وَكَذَا من النَّار» . قَالَ عَليّ فَمن ثمَّ عاديت رَأْسِي ثَلَاثًا فَمن ثمَّ عاديت رَأْسِي ثَلَاثًا فَمِنْ ثَمَّ عَادَيْتُ رَأْسِي ثَلَاثًا. (رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَأَحْمَدُ وَالدَّارِمِيُّ إِلَّا أَنَّهُمَا لَمْ يُكَرِّرَا: فَمن ثمَّ عاديت رَأْسِي)
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim janobatdan bir soch (tola)cha joyni (yuvmay) qoldirsa, unga doʻzaxdan ana shunday-ana shunday (azob) qilinadi», — dedilar. Ali: «Shuning uchun men boshim (sochim)ni (oʻzimga) dushman tutdim», — dedi — buni uch marta (aytdi) — va u sochini (kalta) qirqar edi.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким жанобатдан бир соч (тола)ча жойни (ювмай) қолдирса, унга дўзахдан ана шундай-ана шундай (азоб) қилинади», — дедилар. Али: «Шунинг учун мен бошим (сочим)ни (ўзимга) душман тутдим», — деди — буни уч марта (айтди) — ва у сочини (калта) қирқар эди.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يتَوَضَّأ بعد الْغسْل. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ gʻusldan soʻng taharat qilmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ғуслдан сўнг таҳарат қилмас эдилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْسِلُ رَأْسَهُ بِالْخِطْمِيِّ وَهُوَ جُنُبٌ يَجْتَزِئُ بِذَلِكَ وَلَا يَصُبُّ عَلَيْهِ الْمَاءَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi — Banu Suvoa ibn Omirdan bir kishi (naql qiladi): Paygʻambar ﷺ junub holatda boshlarini xatmiy (gul) bilan yuvar, shuning bilan kifoyalanar va uning ustiga (qaytadan) suv quymas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади — Бану Сувоа ибн Омирдан бир киши (нақл қилади): Пайғамбар ﷺ жунуб ҳолатда бошларини хатмий (гул) билан ювар, шунинг билан кифояланар ва унинг устига (қайтадан) сув қуймас эдилар.
وَعَن يعلى: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى رَجُلًا يَغْتَسِلُ بِالْبَرَازِ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ فَحَمِدَ الله وَأثْنى عَلَيْهِ وَقَالَ: «إِن الله عز وَجل حييّ حييّ ستير يحب الْحيَاء والستر فَإِذَا اغْتَسَلَ أَحَدُكُمْ فَلْيَسْتَتِرْ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَفِي رِوَايَتِهِ قَالَ: «إِنَّ اللَّهَ سِتِّيرٌ فَإِذَا أَرَادَ أَحَدُكُمْ أَنْ يَغْتَسِلَ فَلْيَتَوَارَ بِشَيْءٍ»
Yaʼlo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir kishining ochiq joyda gʻusl qilayotganini koʻrdilar-da, minbarga chiqib, Allohga hamd va sano aytib, soʻng: «Alloh azza va jalla halim, hayoli va koʻp yashiruvchidir, hayo va yashirinishni yaxshi koʻradi. Bas, biringiz gʻusl qilsa, yashirinsin», dedilar.Яъло (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир кишининг очиқ жойда ғусл қилаётганини кўрдилар-да, минбарга чиқиб, Аллоҳга ҳамд ва сано айтиб, сўнг: «Аллоҳ азза ва жалла ҳалим, ҳаёли ва кўп яширувчидир, ҳаё ва яширинишни яхши кўради. Бас, бирингиз ғусл қилса, яширинсин», дедилар.
6-bob6-бобباب مخالطة الجنب - الفصل الأولJunub kishi bilan muomala va ruxsat etilgan narsalar — 1-faslЖунуб киши билан муомала ва рухсат этилган нарсалар — 1-фасл
عَن أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: لَقِيَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا جُنُبٌ فَأَخَذَ بِيَدِي فمشيت مَعَهُ حَتَّى قَعَدَ فَانْسَلَلْتُ فَأَتَيْتُ الرَّحْلَ فَاغْتَسَلْتُ ثُمَّ جِئْتُ وَهُوَ قَاعِدٌ فَقَالَ: «أَيْنَ كُنْتَ يَا أَبَا هُرَيْرَة» فَقُلْتُ لَهُ فَقَالَ: «سُبْحَانَ اللَّهِ إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَا يَنْجَسُ» . هَذَا لَفْظُ الْبُخَارِيِّ وَلِمُسْلِمٍ مَعْنَاهُ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ: فَقُلْتُ لَهُ: لَقَدْ لَقِيتَنِي وَأَنَا جُنُبٌ فَكَرِهْتُ أَنْ أُجَالِسَكَ حَتَّى أَغْتَسِلَ. وَكَذَا البُخَارِيّ فِي رِوَايَة أُخْرَى
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ menga yoʻliqdilar, men junub edim. U zot qoʻlimdan ushladilar, men u zot bilan birga bordim, to u zot oʻtirguncha. Soʻng men sirgʻalib, uyga borib gusl qildim. Qaytib kelganimda, u zot hali ham oʻtirgan edilar. U zot menga: «Ey Abu Hurayra, qayda eding?» — dedilar. Men (buni) aytdim. Paygʻambar ﷺ: «Subhanalloh, ey Abu Hurayra! Moʻmin najas boʻlmaydi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ менга йўлиқдилар, мен жунуб эдим. У зот қўлимдан ушладилар, мен у зот билан бирга бордим, то у зот ўтиргунча. Сўнг мен сирғалиб, уйга бориб гусл қилдим. Қайтиб келганимда, у зот ҳали ҳам ўтирган эдилар. У зот менга: «Эй Абу Ҳурайра, қайда эдинг?» — дедилар. Мен (буни) айтдим. Пайғамбар ﷺ: «Субҳаналлоҳ, эй Абу Ҳурайра! Мўмин нажас бўлмайди», — дедилар.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنه قَالَ: ذَكَرَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ تُصِيبُهُ الْجَنَابَةُ مِنَ اللَّيْلِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «تَوَضَّأْ وَاغْسِلْ ذَكَرَكَ ثُمَّ نم»
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob Rasululloh ﷺ ga: «Men kechasi junub boʻlib qoldim», — dedi. Rasululloh ﷺ: «Avratlaringni yuvib, tahorat ol, soʻng uxla», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб Расулуллоҳ ﷺ га: «Мен кечаси жунуб бўлиб қолдим», — деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Авратларингни ювиб, таҳорат ол, сўнг ухла», — дедилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ جُنُبًا فَأَرَادَ أَنْ يَأْكُلَ أَوْ ينَام تَوَضَّأ وضوءه للصَّلَاة
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ junub boʻlib, yemoqchi yoki uxlamoqchi boʻlganlarida, namoz uchun (qiladigan) tahoratlaridek tahorat qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жунуб бўлиб, емоқчи ёки ухламоқчи бўлганларида, намоз учун (қиладиган) таҳоратларидек таҳорат қилар эдилар.
وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا أَتَى أَحَدُكُمْ أَهْلَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ بَينهمَا وضُوءًا» . رَوَاهُ مُسلم
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz oʻz ahliga (xotiniga) kelib (jimoʼ qilib), soʻng (yana) qaytmoqchi (takrorlamoqchi) boʻlsa, tahorat qilsin», dedilar. Abu Bakr oʻz hadisida: «ular ikkovi orasida bir tahorat (qilsin)» deb ziyoda qildi; va: «soʻng (yana) qaytmoqchi boʻlsa» dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз ўз аҳлига (хотинига) келиб (жимў қилиб), сўнг (яна) қайтмоқчи (такрорламоқчи) бўлса, таҳорат қилсин», дедилар. Абу Бакр ўз ҳадисида: «улар иккови орасида бир таҳорат (қилсин)» деб зиёда қилди; ва: «сўнг (яна) қайтмоқчи бўлса» деди.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يطوف على نِسَائِهِ وَبِغسْلِ وَاحِد. رَوَاهُ مُسلم
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ barcha ayollari huzurida bitta gʻusl bilan aylanar edilar. Muslim rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ барча аёллари ҳузурида битта ғусл билан айланар эдилар. Муслим ривоят қилган.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى كُلِّ أَحْيَانِهِ. رَوَاهُ مُسْلِمٌ
وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ سَنَذْكُرُهُ فِي كِتَابِ الْأَطْعِمَةِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Alloh azza va jallani har bir holatlarida zikr qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Аллоҳ азза ва жаллани ҳар бир ҳолатларида зикр қилар эдилар.
6-bob6-бобباب مخالطة الجنب - الفصل الثانيJunub kishi bilan muomala va ruxsat etilgan narsalar — 2-faslЖунуб киши билан муомала ва рухсат этилган нарсалар — 2-фасл
عَن ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ اغْتَسَلَ بَعْضُ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي جَفْنَةٍ فَأَرَادَ رَسُول الله صلى الله عَلَيْهِ وَسلم إِن يَتَوَضَّأَ مِنْهُ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ جُنُبًا فَقَالَ «إِنَّ الْمَاءَ لَا يُجْنِبُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ. وَرَوَى الدَّارمِيّ نَحوه
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Paygʻambar ﷺning ayollaridan biri bir tos (idish)da gʻusl qildi. Rasululloh ﷺ undan tahorat qilmoqchi boʻldilar. Shunda u (ayol): ‹Yo Rasululloh, men junub edim›, dedi. U zot: «Albatta, suv junub boʻlmaydi», dedilar». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu Sufyon as-Savriy, Molik va Shofeʼiyning soʻzidir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Пайғамбар ﷺнинг аёлларидан бири бир тос (идиш)да ғусл қилди. Расулуллоҳ ﷺ ундан таҳорат қилмоқчи бўлдилар. Шунда у (аёл): ‹Ё Расулуллоҳ, мен жунуб эдим›, деди. У зот: «Албатта, сув жунуб бўлмайди», дедилар». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу Суфён ас-Саврий, Молик ва Шофеъийнинг сўзидир.
وَفِي شَرْحِ السُّنَّةِ عَنْهُ عَنْ مَيْمُونَةَ بِلَفْظِ المصابيح
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ning ayollaridan biri bir idishda gʻusl qildi. Rasululloh ﷺ oʻsha suvdan tahorat olmoqchi boʻlganlarida, u ayol: «Ey Allohning Rasuli, men junub edim», dedi. U zot ﷺ: «Suv nopok boʻlmaydi», dedilar. Termiziy, Abu Dovud va Ibn Moja rivoyat qilgan, Dorimiyda ham shunga oʻxshash keladi. Sharh as-sunnada undan, Maymunadan, al-Masobiyh lafzi bilan keltirilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ нинг аёлларидан бири бир идишда ғусл қилди. Расулуллоҳ ﷺ ўша сувдан таҳорат олмоқчи бўлганларида, у аёл: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен жунуб эдим», деди. У зот ﷺ: «Сув нопок бўлмайди», дедилар. Термизий, Абу Довуд ва Ибн Можа ривоят қилган, Доримийда ҳам шунга ўхшаш келади. Шарҳ ас-суннада ундан, Маймунадан, ал-Масобийҳ лафзи билан келтирилган.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْتَسِلُ مِنَ الْجَنَابَةِ ثُمَّ يَسْتَدْفِئُ بِي قَبْلَ أَنْ أَغْتَسِلَ. رَوَاهُ ابْنُ مَاجَه وروى التِّرْمِذِيّ نَحوه
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ junublikdan gʻusl qilar, soʻng men gʻusl qilishimdan oldin men bilan isinar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жунубликдан ғусл қилар, сўнг мен ғусл қилишимдан олдин мен билан исинар эдилар.
وَعَن عَليّ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْرُجُ مِنَ الْخَلَاءِ فَيُقْرِئُنَا الْقُرْآنَ وَيَأْكُلُ مَعَنَا اللَّحْم وَلم يكن يَحْجُبْهُ أَوْ يَحْجُزْهُ عَنِ الْقُرْآنِ شَيْءٌ لَيْسَ الْجَنَابَةَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَرَوَى ابْنُ مَاجَهْ نَحوه
Abdulloh ibn Salama aytadi: Men va ikki kishi — bizdan biri va Banu Asaddan bir kishi — Ali (roziyallohu anhu)ning oldiga kirdik. (Gumonimcha,) Ali (roziyallohu anhu) ikkalasini bir (vazifaga) joʻnatdi va: «Sizlar ikkovingiz baquvvat (kishilar)siz; bas, diningiz uchun kuch sarflanglar», — dedi. Soʻng u turib, hojatxonaga kirdi, keyin chiqdi va suv soʻrab, undan bir hovuch (suv) olib, (qoʻllarini) artdi; soʻng Qurʼon oʻqiy boshladi. (Hozir boʻlganlar) buni gʻalati (inkor qilib) koʻrishdi. Shunda u: «Albatta, Rasululloh ﷺ hojatxonadan chiqar va bizga Qurʼon (oʻrgatib) oʻqitar, biz bilan birga goʻsht yer edilar; u zotni janobatdan boshqa hech narsa Qurʼon (oʻqish)dan toʻsmas edi», — dedi.Абдуллоҳ ибн Салама айтади: Мен ва икки киши — биздан бири ва Бану Асаддан бир киши — Али (розияллоҳу анҳу)нинг олдига кирдик. (Гумонимча,) Али (розияллоҳу анҳу) иккаласини бир (вазифага) жўнатди ва: «Сизлар икковингиз бақувват (кишилар)сиз; бас, динингиз учун куч сарфланглар», — деди. Сўнг у туриб, ҳожатхонага кирди, кейин чиқди ва сув сўраб, ундан бир ҳовуч (сув) олиб, (қўлларини) артди; сўнг Қуръон ўқий бошлади. (Ҳозир бўлганлар) буни ғалати (инкор қилиб) кўришди. Шунда у: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺ ҳожатхонадан чиқар ва бизга Қуръон (ўргатиб) ўқитар, биз билан бирга гўшт ер эдилар; у зотни жанобатдан бошқа ҳеч нарса Қуръон (ўқиш)дан тўсмас эди», — деди.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَقْرَأُ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ شَيْئًا مِنَ الْقُرْآنِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hayzli ayol ham, junub kishi ham Qurʼondan hech narsani oʻqimasin», dedilar. Termiziy rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳайзли аёл ҳам, жунуб киши ҳам Қуръондан ҳеч нарсани ўқимасин», дедилар. Термизий ривоят қилган.
وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «وَجِّهُوا هَذِهِ الْبُيُوتَ عَنِ الْمَسْجِدِ فَإِنِّي لَا أُحِلُّ الْمَسْجِدَ لِحَائِضٍ وَلَا جنب» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ keldilar — sahobalarining uylarining eshiklari (yuzlari) masjidga (ochilib) qaragan edi. U zot: «Bu uylarni masjiddan (boshqa tomonga) buringlar (eshiklarini boshqa yoqqa qaratinglar)», — dedilar. Soʻng Paygʻambar ﷺ (uyga) kirdilar; odamlar esa, oʻzlariga (bu borada) ruxsat nozil boʻlishini umid qilib, hech narsa qilishmadi. Keyin u zot ularning oldiga chiqib: «Bu uylarni masjiddan buringlar — chunki men masjidni hayzli (ayol) va junub (kishi) uchun halol qilmayman», — dedilar. Abu Dovud aytdi: U (roviy) — Fulayt al-Omiriydir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ келдилар — саҳобаларининг уйларининг эшиклари (юзлари) масжидга (очилиб) қараган эди. У зот: «Бу уйларни масжиддан (бошқа томонга) буринглар (эшикларини бошқа ёққа қаратинглар)», — дедилар. Сўнг Пайғамбар ﷺ (уйга) кирдилар; одамлар эса, ўзларига (бу борада) рухсат нозил бўлишини умид қилиб, ҳеч нарса қилишмади. Кейин у зот уларнинг олдига чиқиб: «Бу уйларни масжиддан буринглар — чунки мен масжидни ҳайзли (аёл) ва жунуб (киши) учун ҳалол қилмайман», — дедилар. Абу Довуд айтди: У (ровий) — Фулайт ал-Омирийдир.
وَعَنْ عَلِيٍّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «لَا تدخل الْمَلَائِكَةُ بَيْتًا فِيهِ صُورَةٌ وَلَا كَلْبٌ وَلَا جنب» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Mening kechasi Rasululloh ﷺ huzurlarida bir vaqtim bor ediki, Alloh azza va jalla u orqali menga xohlagan naf-manfaatini yetkazar edi. Bir kuni Rasululloh ﷺ: «Farishtalar ichida surat, it yoki junub kishi boʻlgan uyga kirmaydilar», dedilar. Men qarasam, Hasan ibn Alining bir kuchugi karavot ostida ekan, uni chiqarib tashladim.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Менинг кечаси Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида бир вақтим бор эдики, Аллоҳ азза ва жалла у орқали менга хоҳлаган наф-манфаатини етказар эди. Бир куни Расулуллоҳ ﷺ: «Фаришталар ичида сурат, ит ёки жунуб киши бўлган уйга кирмайдилар», дедилар. Мен қарасам, Ҳасан ибн Алининг бир кучуги каравот остида экан, уни чиқариб ташладим.
وَعَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «ثَلَاثٌ لَا تَقْرَبُهُمُ الْمَلَائِكَةُ جِيفَةُ الْكَافِرِ وَالْمُتَضَمِّخُ بِالْخَلُوقِ وَالْجُنُبُ إِلَّا أَن يتَوَضَّأ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moida (dasturxon) osmondan non va goʻsht boʻlib tushdi. Ularga xiyonat qilmaslik va ertaga (qoldirib) saqlamaslik buyurilgan edi. Biroq ular xiyonat qildilar, saqlab qoʻydilar va ertaga olib qoʻydilar. Shu sababli ular maymun va choʻchqalarga aylantirildilar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Buni Abu Osim va boshqa bir nechta (roviy) Said ibn Abu Arubadan, u Qatodadan, u Xilosdan, u Ammor ibn Yosirdan mavquf (sahobada toʻxtagan) tarzda rivoyat qilganlar. Biz uni marfuʼ (Paygʻambarga koʻtarilgan) holda faqat Hasan ibn Qazaʼaning hadisidan bilamiz. Bu (mavquf rivoyat) Hasan ibn Qazaʼaning hadisidan koʻra sahihroqdir va biz marfuʼ hadisning aslini bilmaymiz.Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Моида (дастурхон) осмондан нон ва гўшт бўлиб тушди. Уларга хиёнат қилмаслик ва эртага (қолдириб) сақламаслик буюрилган эди. Бироқ улар хиёнат қилдилар, сақлаб қўйдилар ва эртага олиб қўйдилар. Шу сабабли улар маймун ва чўчқаларга айлантирилдилар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Буни Абу Осим ва бошқа бир нечта (ровий) Саид ибн Абу Арубадан, у Қатодадан, у Хилосдан, у Аммор ибн Ёсирдан мавқуф (саҳобада тўхтаган) тарзда ривоят қилганлар. Биз уни марфуъ (Пайғамбарга кўтарилган) ҳолда фақат Ҳасан ибн Қазаъанинг ҳадисидан биламиз. Бу (мавқуф ривоят) Ҳасан ибн Қазаъанинг ҳадисидан кўра саҳиҳроқдир ва биз марфуъ ҳадиснинг аслини билмаймиз.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ: أَنَّ فِي الْكِتَابِ الَّذِي كَتَبَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم لعَمْرو بن حزم: «أَن لَا يَمَسَّ الْقُرْآنَ إِلَّا طَاهِرٌ» . رَوَاهُ مَالِكٌ وَالدَّارَقُطْنِيُّ
Amr ibn Hazm (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Amr ibn Hazmga diyatlar haqida yozib bergan maktublarida: «Jonda yuzta tuya, burun tamomila kesib tashlansa yuzta tuya, miyaga yetgan bosh yarasida jonning diyatidan uchdan biri, ich boʻshligʻiga yetgan yarada ham shundaydir, qoʻlda ellik, koʻzda ellik, oyoqda ellik, oʻsha yerdagi har bir barmoqda oʻnta tuya, tishda beshta, suyakni ochib yuboradigan yarada beshta bor», dedilar.Амр ибн Ҳазм (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Амр ибн Ҳазмга диятлар ҳақида ёзиб берган мактубларида: «Жонда юзта туя, бурун тамомила кесиб ташланса юзта туя, мияга етган бош ярасида жоннинг диятидан учдан бири, ич бўшлиғига етган ярада ҳам шундайдир, қўлда эллик, кўзда эллик, оёқда эллик, ўша ердаги ҳар бир бармоқда ўнта туя, тишда бешта, суякни очиб юборадиган ярада бешта бор», дедилар.
وَعَنْ نَافِعٍ قَالَ: انْطَلَقْتُ مَعَ ابْنِ عُمَرَ فِي حَاجَة إِلَى ابْن عَبَّاس فَقَضَى ابْنُ عُمَرَ حَاجَتَهُ وَكَانَ مِنْ حَدِيثِهِ يَوْمَئِذٍ أَنْ قَالَ مَرَّ رَجُلٌ فِي سِكَّةٍ مِنَ السِّكَكِ فَلَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ خَرَجَ مِنْ غَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ الرَّجُلُ أَنْ يَتَوَارَى فِي السِّكَّةِ ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدَيْهِ عَلَى الْحَائِطِ وَمَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ ثُمَّ ضَرَبَ ضَرْبَةً أُخْرَى فَمَسَحَ ذِرَاعَيْهِ ثُمَّ رَدَّ عَلَى الرَّجُلِ السَّلَامَ وَقَالَ: «إِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرُدَّ عَلَيْكَ السَّلَامَ إِلَّا أَنِّي لَمْ أَكُنْ على طهر» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Ahmad ibn Ibrohim al-Mavsiliy Abu Ali bizga shunday dedi: Muhammad ibn Sobit al-Abdiy bizga xabar berdi: Nofiʼ bizga xabar berib, dedi: Bir hojat yuzasidan Ibn Umar bilan birga Ibn Abbosning huzuriga bordim. Ibn Umar oʻz hojatini bitirdi. Oʻsha kuni (Ibn Abbosning) gapidan biri shu boʻldiki, u dedi: Bir kishi koʻchalardan birida Rasululloh ﷺ ning yonlaridan oʻtib qoldi. U zot esa katta hojat yoki kichik hojatdan chiqqan edilar. (U kishi) u zotga salom berdi, ammo u zot toki haligi kishi koʻchada koʻzdan gʻoyib boʻlay deganda alik oldilar. (Avval) ikki qoʻllarini devorga urib, ular bilan yuzlarini mash qildilar. Soʻngra yana bir bor (qoʻllarini devorga) urib, ikki bilaklarini mash qildilar. Keyin u kishining salomiga alik oldilar va: «Senga alik olishimga, faqat tahoratsiz boʻlganligimgina toʻsqinlik qildi», dedilar. Abu Dovud dedi: Men Ahmad ibn Hanbalning shunday deganini eshitdim: Muhammad ibn Sobit tayammum haqida munkar (rad etilgan) bir hadis rivoyat qildi. Ibn Dosa dedi: Abu Dovud aytdi: Muhammad ibn Sobitni Paygʻambar ﷺ dan (qoʻlni devorga) ikki marta urish haqidagi bu rivoyatda hech kim quvvatlamadi, balki uni Ibn Umarning fiʼli (oʻzining qilgan ishi) sifatida rivoyat qildilar.Аҳмад ибн Иброҳим ал-Мавсилий Абу Али бизга шундай деди: Муҳаммад ибн Собит ал-Абдий бизга хабар берди: Нофиъ бизга хабар бериб, деди: Бир ҳожат юзасидан Ибн Умар билан бирга Ибн Аббоснинг ҳузурига бордим. Ибн Умар ўз ҳожатини битирди. Ўша куни (Ибн Аббоснинг) гапидан бири шу бўлдики, у деди: Бир киши кўчалардан бирида Расулуллоҳ ﷺ нинг ёнларидан ўтиб қолди. У зот эса катта ҳожат ёки кичик ҳожатдан чиққан эдилар. (У киши) у зотга салом берди, аммо у зот токи ҳалиги киши кўчада кўздан ғойиб бўлай деганда алик олдилар. (Аввал) икки қўлларини деворга уриб, улар билан юзларини маш қилдилар. Сўнгра яна бир бор (қўлларини деворга) уриб, икки билакларини маш қилдилар. Кейин у кишининг саломига алик олдилар ва: «Сенга алик олишимга, фақат таҳоратсиз бўлганлигимгина тўсқинлик қилди», дедилар. Абу Довуд деди: Мен Аҳмад ибн Ҳанбалнинг шундай деганини эшитдим: Муҳаммад ибн Собит таяммум ҳақида мункар (рад этилган) бир ҳадис ривоят қилди. Ибн Доса деди: Абу Довуд айтди: Муҳаммад ибн Собитни Пайғамбар ﷺ дан (қўлни деворга) икки марта уриш ҳақидаги бу ривоятда ҳеч ким қувватламади, балки уни Ибн Умарнинг фиъли (ўзининг қилган иши) сифатида ривоят қилдилар.
وَعَن المُهَاجر بن قنفذ: أَنَّهُ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَبُولُ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ حَتَّى تَوَضَّأ ثمَّ اعتذر إِلَيْهِ فَقَالَ: «إِنِّي كرهت أَن أذكر الله عز وَجل إِلَّا على طهر أَو قَالَ على طَهَارَة» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَى النَّسَائِيُّ إِلَى قَوْلِهِ: حَتَّى تَوَضَّأَ وَقَالَ: فَلَمَّا تَوَضَّأَ رَدَّ عَلَيْهِ
Muhojir ibn Qunfuz (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Paygʻambar ﷺ ning oldilariga keldi — u zot kichik hojat chiqarayotgan edilar — va salom berdi; ammo u zot tahorat olmagunlaricha (salomni) qaytarmadilar. Soʻng undan uzr soʻrab: «Men Alloh azza va jallani faqat poklik holatida zikr qilishni (maʼqul koʻraman)», — dedilar. Yoki: «...tahorat holatida», — dedilar.Муҳожир ибн Қунфуз (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Пайғамбар ﷺ нинг олдиларига келди — у зот кичик ҳожат чиқараётган эдилар — ва салом берди; аммо у зот таҳорат олмагунларича (саломни) қайтармадилар. Сўнг ундан узр сўраб: «Мен Аллоҳ азза ва жаллани фақат поклик ҳолатида зикр қилишни (маъқул кўраман)», — дедилар. Ёки: «...таҳорат ҳолатида», — дедилар.
6-bob6-бобباب مخالطة الجنب - الفصل الثالثJunub kishi bilan muomala va ruxsat etilgan narsalar — 3-faslЖунуб киши билан муомала ва рухсат этилган нарсалар — 3-фасл
عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُجْنِبُ ثُمَّ يَنَامُ ثُمَّ يَنْتَبِهُ ثُمَّ يَنَامُ. رَوَاهُ أَحْمد
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ junub boʻlar, soʻng suvga tegmasdan uxlar, keyinroq turib gʻusl qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жунуб бўлар, сўнг сувга тегмасдан ухлар, кейинроқ туриб ғусл қилар эдилар.
وَعَنْ شُعْبَةَ قَالَ: إِنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَانَ إِذَا اغْتَسَلَ مِنَ الْجَنَابَةِ يفرغ بِيَدِهِ الْيُمْنَى عَلَى يَدِهِ الْيُسْرَى سَبْعَ مِرَارٍ ثُمَّ يَغْسِلُ فَرْجَهُ فَنَسِيَ مَرَّةً كَمْ أَفْرَغَ فَسَأَلَنِي كم أفرغت فَقُلْتُ لَا أَدْرِي فَقَالَ لَا أُمَّ لَكَ وَمَا يَمْنَعُكَ أَنْ تَدْرِيَ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُفِيضُ عَلَى جِلْدِهِ الْمَاءُ ثُمَّ يَقُولُ هَكَذَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يتَطَهَّر. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Shuʼba (Ibn Abbosning mavlosi) aytadi: Ibn Abbos janobatdan gʻusl qilganida, oʻng qoʻli bilan chap qoʻliga yetti marta (suv) quyar, soʻng avratini yuvar edi. Bir marta u necha marta quyganini unutib, mendan: «Necha marta quydim?» — deb soʻradi. Men: «Bilmayman», — dedim. U: «Onasiz qolgur! Seni bilishdan nima toʻsadi?» — dedi. Soʻng u namozga (oladigan) tahorati(dek) tahorat olar, soʻng terisiga (badaniga) suv quyar, keyin: «Rasululloh ﷺ mana shunday poklanar edilar», — der edi.Шуъба (Ибн Аббоснинг мавлоси) айтади: Ибн Аббос жанобатдан ғусл қилганида, ўнг қўли билан чап қўлига етти марта (сув) қуяр, сўнг авратини ювар эди. Бир марта у неча марта қуйганини унутиб, мендан: «Неча марта қуйдим?» — деб сўради. Мен: «Билмайман», — дедим. У: «Онасиз қолгур! Сени билишдан нима тўсади?» — деди. Сўнг у намозга (оладиган) таҳорати(дек) таҳорат олар, сўнг терисига (баданига) сув қуяр, кейин: «Расулуллоҳ ﷺ мана шундай покланар эдилар», — дер эди.
وَعَن أَبِي رَافِعٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَافَ ذَاتَ يَوْمٍ عَلَى نِسَائِهِ يَغْتَسِلُ عِنْدَ هَذِهِ وَعِنْدَ هَذِهِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا تَجْعَلُهُ غُسْلًا وَاحِدًا آخِرًا قَالَ: «هَذَا أَزْكَى وَأطيب وأطهر» . رَوَاهُ أَحْمد وَأَبُو دَاوُد
Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bir kuni ayollarini aylanib chiqdilar — har birining oldida (alohida) gʻusl qilar edilar. (Abu Rofiʼ) dedi: Men u zotga: «Yo Rasululloh, buni bitta gʻusl qilsangiz boʻlmaydimi?» — dedim. U zot: «Bu (qilganim) — eng pokiza, eng yaxshi va eng toza(roq)dir», — dedilar. Abu Dovud aytdi: Anasning hadisi bundan sahihroqdir.Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бир куни аёлларини айланиб чиқдилар — ҳар бирининг олдида (алоҳида) ғусл қилар эдилар. (Абу Рофиъ) деди: Мен у зотга: «Ё Расулуллоҳ, буни битта ғусл қилсангиз бўлмайдими?» — дедим. У зот: «Бу (қилганим) — энг покиза, энг яхши ва энг тоза(роқ)дир», — дедилар. Абу Довуд айтди: Анаснинг ҳадиси бундан саҳиҳроқдир.
وَعَن الحكم بن عَمْرو قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَتَوَضَّأَ الرَّجُلُ بِفَضْلِ طَهُورِ الْمَرْأَةِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ وَالتِّرْمِذِيُّ: وَزَادَ: أَوْ قَالَ: بِسُؤْرِهَا. وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيح
Hakam ibn Amr al-Gʻiforiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, Paygʻambar ﷺ kishining ayolning tahoratidan ortgan suv bilan tahorat qilishini man qildilar. Yoki: «Uning sarqiti bilan», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Abu Hojibning ismi Savoda ibn Osimdir. Muhammad ibn Bashshor oʻz hadisida: «Rasululloh ﷺ kishining ayolning tahoratidan ortgan suv bilan tahorat qilishini man qildilar», dedi va Muhammad ibn Bashshor bunda shubha qilmadi.Ҳакам ибн Амр ал-Ғифорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, Пайғамбар ﷺ кишининг аёлнинг таҳоратидан ортган сув билан таҳорат қилишини ман қилдилар. Ёки: «Унинг сарқити билан», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Абу Ҳожибнинг исми Савода ибн Осимдир. Муҳаммад ибн Башшор ўз ҳадисида: «Расулуллоҳ ﷺ кишининг аёлнинг таҳоратидан ортган сув билан таҳорат қилишини ман қилдилар», деди ва Муҳаммад ибн Башшор бунда шубҳа қилмади.
وَعَنْ حُمَيْدٍ الْحِمْيَرِيِّ قَالَ لَقِيتُ رَجُلًا صَحِبَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعَ سِنِينَ كَمَا صَحِبَهُ أَبُو هُرَيْرَةَ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ تَغْتَسِلَ وَالْمَرْأَة بِفَضْلِ الرَّجُلِ أَوْ يَغْتَسِلَ الرَّجُلُ بِفَضْلِ الْمَرْأَةِ. زَادَ مُسَدَّدٌ: وَلْيَغْتَرِفَا جَمِيعًا رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيّ وَزَاد أَحْمد فِي أَوله: نهى أَنْ يَمْتَشِطَ أَحَدُنَا كُلَّ يَوْمٍ أَوْ يَبُولَ فِي مغتسل
وَرَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سرجس
Humayd al-Himyariy aytadi: Men Paygʻambar ﷺ ga — xuddi Abu Hurayra hamroh boʻlganidek — toʻrt yil hamroh boʻlgan bir kishi (sahobiy) bilan uchrashdim. U aytdi: «Rasululloh ﷺ ayolning erkak (ishlatib) qolgan suvi bilan, yoki erkakning ayol (ishlatib) qolgan suvi bilan gʻusl qilishini qaytardilar». Musaddad (rivoyatida): «...ikkovi birgalikda (suvni) olsin», — deb qoʻshgan.Ҳумайд ал-Ҳимярий айтади: Мен Пайғамбар ﷺ га — худди Абу Ҳурайра ҳамроҳ бўлганидек — тўрт йил ҳамроҳ бўлган бир киши (саҳобий) билан учрашдим. У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ аёлнинг эркак (ишлатиб) қолган суви билан, ёки эркакнинг аёл (ишлатиб) қолган суви билан ғусл қилишини қайтардилар». Мусаддад (ривоятида): «...иккови биргаликда (сувни) олсин», — деб қўшган.
7-bob7-бобباب المياه - الفصل الثانيSuvlar haqidagi hukmlar — 2-faslСувлар ҳақидаги ҳукмлар — 2-фасл
عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الْمَاءِ يَكُونُ فِي الْفَلَاةِ مِنَ الْأَرْضِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنَ الدَّوَابّ وَالسِّبَاع فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلِ الْخَبَثَ» . رَوَاهُ أَحْمد وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ والدارمي وَابْنُ مَاجَهْ وَفِي أُخْرَى لِأَبِي دَاوُدَ: «فَإِنَّهُ لَا ينجس»
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: «Men Rasululloh ﷺdan, dasht-yerdagi suv va unga yirtqich hayvonlar hamda chorva mollari kelib (suv ichgani) haqida soʻralayotganini eshitdim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Suv ikki qulla boʻlsa, najosatni koʻtarmaydi (najas boʻlmaydi)», dedilar». Abda aytdi: Muhammad ibn Ishoq aytdi: Qulla — bu (katta) kuzalar va suv olinadigan idishdir. Abu Iso aytdi: Bu Shofeʼiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir; ular: ‹Suv ikki qulla boʻlsa, hidi yoki taʼmi oʻzgarmagunicha uni hech narsa najas qilmaydi›, dedilar. Va: ‹U taxminan besh mesh (suv) boʻladi›, dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан, дашт-ердаги сув ва унга йиртқич ҳайвонлар ҳамда чорва моллари келиб (сув ичгани) ҳақида сўралаётганини эшитдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сув икки қулла бўлса, нажосатни кўтармайди (нажас бўлмайди)», дедилар». Абда айтди: Муҳаммад ибн Ишоқ айтди: Қулла — бу (катта) кузалар ва сув олинадиган идишдир. Абу Исо айтди: Бу Шофеъий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир; улар: ‹Сув икки қулла бўлса, ҳиди ёки таъми ўзгармагунича уни ҳеч нарса нажас қилмайди›, дедилар. Ва: ‹У тахминан беш меш (сув) бўлади›, дедилар.
وَعَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ قَالَ: قيل يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ بِئْرٍ بُضَاعَةَ وَهِيَ بِئْرٌ يُلْقَى فِيهَا الْحِيَضُ وَلُحُومُ الْكِلَابِ وَالنَّتْنُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ الْمَاءَ طَهُورٌ لَا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌ» . رَوَاهُ أَحْمد وَالتِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: «(Paygʻambarga): ‹Yo Rasululloh, biz Buzoʼa qudugʻidan tahorat qilamizmi? Holbuki u shunday quduqki, unga hayz lattalari, itlarning goʻshti va sassiq narsalar tashlanadi›, deyildi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, suv pokdir, uni hech narsa najas qilmaydi», dedilar». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Abu Usoma bu hadisni yaxshi keltirgan; hech kim Abu Saidning Buzoʼa qudugʻi haqidagi hadisini Abu Usoma rivoyat qilganidan koʻra yaxshiroq rivoyat qilmagan. Bu hadis Abu Saiddan boshqa yoʻllardan ham rivoyat qilingan. Bu bobda Ibn Abbos va Oishadan ham (rivoyatlar bor).Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: «(Пайғамбарга): ‹Ё Расулуллоҳ, биз Бузўа қудуғидан таҳорат қиламизми? Ҳолбуки у шундай қудуқки, унга ҳайз латталари, итларнинг гўшти ва сассиқ нарсалар ташланади›, дейилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, сув покдир, уни ҳеч нарса нажас қилмайди», дедилар». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Абу Усома бу ҳадисни яхши келтирган; ҳеч ким Абу Саиднинг Бузўа қудуғи ҳақидаги ҳадисини Абу Усома ривоят қилганидан кўра яхшироқ ривоят қилмаган. Бу ҳадис Абу Саиддан бошқа йўллардан ҳам ривоят қилинган. Бу бобда Ибн Аббос ва Оишадан ҳам (ривоятлар бор).
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: سَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَرْكَبُ الْبَحْرَ وَنَحْمِلُ مَعَنَا الْقَلِيلَ مِنَ الْمَاءِ فَإِنْ تَوَضَّأْنَا بِهِ عَطِشْنَا أفنتوضأ من مَاء الْبَحْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ الْحِلُّ مَيْتَتُهُ» . رَوَاهُ مَالك وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن مَاجَه والدارمي
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: «Bir kishi Rasululloh ﷺdan soʻrab: ‹Yo Rasululloh, biz dengizga chiqamiz va oʻzimiz bilan ozgina suv olib boramiz. Agar u bilan tahorat qilsak, chanqab qolamiz. Dengiz suvidan tahorat qilaveraylikmi?› dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uning suvi pokdir, oʻligi haloldir», dedilar». (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Jobir va Firosiydan ham (rivoyatlar bor). Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu Paygʻambar ﷺning sahobalaridan boʻlgan koʻpchilik fuqaholarning soʻzidir; ular orasida Abu Bakr, Umar va Ibn Abbos dengiz suvida zarar yoʻq deb bilganlar. Paygʻambar ﷺning baʼzi sahobalari esa dengiz suvi bilan tahorat qilishni makruh sanaganlar; ular orasida Ibn Umar va Abdulloh ibn Amr bor. Abdulloh ibn Amr: ‹U oʻtdir›, degan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: «Бир киши Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: ‹Ё Расулуллоҳ, биз денгизга чиқамиз ва ўзимиз билан озгина сув олиб борамиз. Агар у билан таҳорат қилсак, чанқаб қоламиз. Денгиз сувидан таҳорат қилаверайликми?› деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг суви покдир, ўлиги ҳалолдир», дедилар». (Абу Исо) айтди: Бу бобда Жобир ва Фиросийдан ҳам (ривоятлар бор). Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу Пайғамбар ﷺнинг саҳобаларидан бўлган кўпчилик фуқаҳоларнинг сўзидир; улар орасида Абу Бакр, Умар ва Ибн Аббос денгиз сувида зарар йўқ деб билганлар. Пайғамбар ﷺнинг баъзи саҳобалари эса денгиз суви билан таҳорат қилишни макруҳ санаганлар; улар орасида Ибн Умар ва Абдуллоҳ ибн Амр бор. Абдуллоҳ ибн Амр: ‹У ўтдир›, деган.
وَعَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ لَيْلَةَ الْجِنِّ: «مَا فِي إِدَاوَتِكَ» قَالَ: قلت: نَبِيذ. فَقَالَ: «تَمْرَةٌ طَيِّبَةٌ وَمَاءٌ طَهُورٌ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَزَادَ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ: فَتَوَضَّأَ مِنْهُ
وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: أَبُو زيد مَجْهُول وَصَحَّ
عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: لَمْ أَكُنْ لَيْلَةَ الْجِنِّ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. رَوَاهُ مُسْلِمٌ
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Jin kechasida Paygʻambar ﷺ unga: «Idishingda nima bor?» — dedilar. U: «Nabiz», — dedi. U zot: «(U) pokiza xurmo va pok suvdir», — dedilar. Abu Dovud aytdi: Sulaymon ibn Dovud «Abu Zayddan» yoki «Zayddan» degan — Sharik shunday degan; Hannod esa «jin kechasi»ni eslamagan.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Жин кечасида Пайғамбар ﷺ унга: «Идишингда нима бор?» — дедилар. У: «Набиз», — деди. У зот: «(У) покиза хурмо ва пок сувдир», — дедилар. Абу Довуд айтди: Сулаймон ибн Довуд «Абу Зайддан» ёки «Зайддан» деган — Шарик шундай деган; Ҳаннод эса «жин кечаси»ни эсламаган.
وَعَن كَبْشَة بنت كَعْب بن مَالك وَكَانَتْ تَحْتَ ابْنِ أَبِي قَتَادَةَ: أَنَّ أَبَا قَتَادَة دخل فَسَكَبَتْ لَهُ وَضُوءًا فَجَاءَتْ هِرَّةٌ تَشْرَبُ مِنْهُ فَأَصْغَى لَهَا الْإِنَاءَ حَتَّى شَرِبَتْ قَالَتْ كَبْشَةُ فَرَآنِي أَنْظُرُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَتَعْجَبِينَ يَا ابْنَةَ أخي فَقُلْتُ نَعَمْ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّهَا لَيست بِنَجس إِنَّهَا من الطوافين عَلَيْكُم والطوافات» . رَوَاهُ مَالِكٌ وَأَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ
وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ
Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — Kabsha binti Kaʼb ibn Molik (Ibn Abu Qatodaning xotini) shunday dedi: Abu Qatoda (uyga) kirdi va men unga tahorat (uchun) suv quydim. Shunda bir mushuk kelib, undan (suvdan) ichdi; u (Abu Qatoda) idishni mushuk ichib boʻlguncha unga (engashtirib) tutib turdi. Kabsha dedi: U meni oʻziga qarab turganimni koʻrib: «Hayron boʻlyapsanmi, ey jiyanim?» — dedi. Men: «Ha», — dedim. U: «Albatta, Rasululloh ﷺ: ‹U (mushuk) nopok emas; u sizlarning atrofingizda aylanib yuradigan (jonzot)lardandir›, — dedilar», — dedi.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — Кабша бинти Каъб ибн Молик (Ибн Абу Қатоданинг хотини) шундай деди: Абу Қатода (уйга) кирди ва мен унга таҳорат (учун) сув қуйдим. Шунда бир мушук келиб, ундан (сувдан) ичди; у (Абу Қатода) идишни мушук ичиб бўлгунча унга (энгаштириб) тутиб турди. Кабша деди: У мени ўзига қараб турганимни кўриб: «Ҳайрон бўляпсанми, эй жияним?» — деди. Мен: «Ҳа», — дедим. У: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺ: ‹У (мушук) нопок эмас; у сизларнинг атрофингизда айланиб юрадиган (жонзот)лардандир›, — дедилар», — деди.
وَعَن دَاوُد بن صَالح بن دِينَار التمار عَنْ أُمِّهِ أَنَّ مَوْلَاتَهَا أَرْسَلَتْهَا بِهَرِيسَةٍ إِلَى عَائِشَةَ قَالَتْ: فَوَجَدْتُهَا تُصَلِّي فَأَشَارَتْ إِلَيَّ أَنْ ضَعِيهَا فَجَاءَتْ هِرَّةٌ فَأَكَلَتْ مِنْهَا فَلَمَّا انْصَرَفَتْ عَائِشَةُ مِنْ صَلَاتِهَا أَكَلَتْ مِنْ حَيْثُ أَكَلَتِ الْهِرَّةُ فَقَالَتْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّهَا لَيست بِنَجس إِنَّمَا هِيَ من الطوافين عَلَيْكُم» . وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يتَوَضَّأ بفضلها. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Oisha — moʻminlar onasi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Dovud ibn Solih at-Tammor onasidan naql qiladi: Bekasi uni Oisha (roziyallohu anho)ning oldiga harisa (bir taom) bilan yuborgan edi; (u ayol aytadi:) men Oishani namoz oʻqiyotgan holda topdim. U menga (taomni) qoʻyib qoʻyishga ishora qildi. Shunda bir mushuk kelib, undan yedi. Oisha namozini tugatgach, mushuk yegan joydan yedi va: «Albatta, Rasululloh ﷺ: ‹U (mushuk) nopok emas; u sizlarning atrofingizda aylanib yuradigan (jonzot)lardandir›, — dedilar; men Rasululloh ﷺ ning uning (ichib) qolgan suvidan tahorat olganlarini ham koʻrdim», — dedi.Оиша — мўминлар онаси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Довуд ибн Солиҳ ат-Таммор онасидан нақл қилади: Бекаси уни Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг олдига ҳариса (бир таом) билан юборган эди; (у аёл айтади:) мен Оишани намоз ўқиётган ҳолда топдим. У менга (таомни) қўйиб қўйишга ишора қилди. Шунда бир мушук келиб, ундан еди. Оиша намозини тугатгач, мушук еган жойдан еди ва: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺ: ‹У (мушук) нопок эмас; у сизларнинг атрофингизда айланиб юрадиган (жонзот)лардандир›, — дедилар; мен Расулуллоҳ ﷺ нинг унинг (ичиб) қолган сувидан таҳорат олганларини ҳам кўрдим», — деди.
وَعَن جَابر قَالَ: سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَتَوَضَّأُ بِمَا أَفْضَلَتِ الْحُمُرُ؟ قَالَ: «نَعَمْ وَبِمَا أَفْضَلَتِ السِّبَاعُ كُلُّهَا» . رَوَاهُ فِي شَرْحِ السّنة
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dan: «Eshaklar ortidan qoldirgan suv bilan tahorat olsak boʻladimi?» deb soʻralganda, u zot ﷺ: «Ha, va barcha yirtqich hayvonlar ortidan qoldirgan suv bilan ham», dedilar. Sharh as-sunnada rivoyat qilgan.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дан: «Эшаклар ортидан қолдирган сув билан таҳорат олсак бўладими?» деб сўралганда, у зот ﷺ: «Ҳа, ва барча йиртқич ҳайвонлар ортидан қолдирган сув билан ҳам», дедилар. Шарҳ ас-суннада ривоят қилган.
وَعَن أم هَانِئ قَالَتْ: اغْتَسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ وَمَيْمُونَةُ فِي قَصْعَةٍ فِيهَا أَثَرُ الْعَجِين. رَوَاهُ النَّسَائِيّ وَابْن مَاجَه
Ummu Honiʼ (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ va Maymuna ichida xamir izi boʻlgan bir idishda gʻusl qildilar. Nasoiy va Ibn Moja rivoyat qilgan.Умму Ҳониъ (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ва Маймуна ичида хамир изи бўлган бир идишда ғусл қилдилар. Насоий ва Ибн Можа ривоят қилган.
8-bob8-бобباب تطهير النجاسات - الفصل الأولNajosatlarni poklash — 1-faslНажосатларни поклаш — 1-фасл
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا شَرِبَ الْكَلْبُ فِي إِنَاء أحدكُم فليغسله سبع مَرَّات»
وَفِى رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ: «طَهُورُ إِنَاءِ أَحَدِكُمْ إِذَا وَلَغَ فِيهِ الْكَلْبُ أَنْ يَغْسِلَهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ أولَاهُنَّ بِالتُّرَابِ»
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringizning idishini — it unda yalaganda — pok qilish, uni yetti marta yuvishdir; ularning birinchisi tuproq bilan (boʻladi)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизнинг идишини — ит унда ялаганда — пок қилиш, уни етти марта ювишдир; уларнинг биринчиси тупроқ билан (бўлади)», дедилар.
وَعَنْهُ قَالَ: قَامَ أَعْرَابِيٌّ فَبَالَ فِي الْمَسْجِدِ فَتَنَاوَلَهُ النَّاسُ فَقَالَ لَهُمُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «دَعُوهُ وَهَرِيقُوا عَلَى بَوْلِهِ سَجْلًا مِنْ مَاءٍ أَوْ ذَنُوبًا مِنْ مَاءٍ فَإِنَّمَا بُعِثْتُمْ مُيَسِّرِينَ وَلَمْ تُبْعَثُوا مُعَسِّرِينَ» . رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy turib, masjidda siya boshladi. Odamlar uni (toʻxtatishga) ushladilar, lekin Paygʻambar ﷺ uni qoldirishni va u siygan joyga bir chelak (yoki idish) suv quyishni buyurdilar. Soʻng Paygʻambar ﷺ: «Sizlar (ishni) yengillashtirgani yuborilgansizlar, qiyinlashtirgani emas», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий туриб, масжидда сия бошлади. Одамлар уни (тўхтатишга) ушладилар, лекин Пайғамбар ﷺ уни қолдиришни ва у сийган жойга бир челак (ёки идиш) сув қуйишни буюрдилар. Сўнг Пайғамбар ﷺ: «Сизлар (ишни) енгиллаштиргани юборилгансизлар, қийинлаштиргани эмас», — дедилар.
وَعَن أنس قَالَ: بَيْنَمَا نَحْنُ فِي الْمَسْجِدِ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ فَقَامَ يَبُولُ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَهْ مَه قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَزْرِمُوهُ دَعُوهُ» فَتَرَكُوهُ حَتَّى بَالَ ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعَاهُ فَقَالَ لَهُ: «إِنَّ هَذِهِ الْمَسَاجِدَ لَا تصلح لشَيْء من هَذَا الْبَوْل وَلَا القذر إِنَّمَا هِيَ لذكر الله عز وَجل وَالصَّلَاةِ وَقِرَاءَةِ الْقُرْآنِ» أَوْ كَمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَأمر رَجُلًا مِنَ الْقَوْمِ فَجَاءَ بِدَلْوٍ مِنْ مَاءٍ فسنه عَلَيْهِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Biz masjidda Rasululloh ﷺ bilan (birga) ekanmiz, bir aʼrobiy kelib, masjidda turib, kichik hojat (bavl) qila boshladi. Shunda Rasululloh ﷺ ning ashoblari: «Toʻxta, toʻxta!» dedilar. (Roviy) dedi: Rasululloh ﷺ: «Uni boʻlmang (toʻxtatmang), uni (oʻz holiga) qoʻyinglar», dedilar. Bas, ular uni — toki bavl qilib boʻlguncha — qoʻyib turdilar. Soʻng Rasululloh ﷺ uni chaqirdilar-da, unga: «Albatta mana bu masjidlar mana shu bavl yoki najosat(ning biror narsasi) uchun loyiq (munosib) emas; ular faqat Alloh azza va jallani zikr qilish, namoz (oʻqish) va Qurʼon tilovati uchundir», dedilar — yoki Rasululloh ﷺ aytganidek —. (Roviy) dedi: Soʻng U Zot qavmdan bir kishiga buyurdilar; bas, u bir chelak suv keltirib, uni uning ustiga quydi (sepdi).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Биз масжидда Расулуллоҳ ﷺ билан (бирга) эканмиз, бир аъробий келиб, масжидда туриб, кичик ҳожат (бавл) қила бошлади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ нинг ашоблари: «Тўхта, тўхта!» дедилар. (Ровий) деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Уни бўлманг (тўхтатманг), уни (ўз ҳолига) қўйинглар», дедилар. Бас, улар уни — токи бавл қилиб бўлгунча — қўйиб турдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ уни чақирдилар-да, унга: «Албатта мана бу масжидлар мана шу бавл ёки нажосат(нинг бирор нарсаси) учун лойиқ (муносиб) эмас; улар фақат Аллоҳ азза ва жаллани зикр қилиш, намоз (ўқиш) ва Қуръон тиловати учундир», дедилар — ёки Расулуллоҳ ﷺ айтганидек —. (Ровий) деди: Сўнг У Зот қавмдан бир кишига буюрдилар; бас, у бир челак сув келтириб, уни унинг устига қуйди (сепди).
وَعَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ الصّديق أَنَّهَا قَالَتْ: سَأَلَتِ امْرَأَةٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إحدانا إِذا أصَاب ثوبها الدَّم من الْحَيْضَة كَيْفَ تَصَنُّعُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذا أصَاب ثوب إحداكن الدَّم مِنَ الْحَيْضَةِ فَلْتَقْرُصْهُ ثُمَّ لِتَنْضَحْهُ بِمَاءٍ ثُمَّ لتصلي فِيهِ»
Asmo binti Abu Bakr (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Rasululloh ﷺ ga: «Yo Rasululloh, kiyimimizga hayz qoni tegsa, nima qilaylik?» — dedi. Rasululloh ﷺ: «Biringizning kiyimiga hayz qoni tegsa, oʻsha joyni ushlab ishqalab, suv bilan yuvsin, soʻng unda namoz oʻqisin», — dedilar.Асмо бинти Абу Бакр (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир аёл Расулуллоҳ ﷺ га: «Ё Расулуллоҳ, кийимимизга ҳайз қони тегса, нима қилайлик?» — деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизнинг кийимига ҳайз қони тегса, ўша жойни ушлаб ишқалаб, сув билан ювсин, сўнг унда намоз ўқисин», — дедилар.
وَعَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ قَالَ: سَأَلْتُ عَائِشَةَ عَنِ الْمَنِيِّ يُصِيبُ الثَّوْبَ فَقَالَتْ كُنْتُ أَغْسِلُهُ مِنْ ثَوْبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَخْرُجُ إِلَى الصَّلَاةِ وَأَثَرُ الْغَسْلِ فِي ثَوْبه بقع المَاء
Sulaymon ibn Yasor (Oishadan) rivoyat qiladi: Men Oishadan maniy teggan kiyim haqida soʻradim. U: «Men uni Rasululloh ﷺ ning kiyimlaridan yuvar edim; u zot esa (kiyimda) suv izi turgan holda namozga chiqar edilar», — dedi.Сулаймон ибн Ясор (Оишадан) ривоят қилади: Мен Оишадан маний тегган кийим ҳақида сўрадим. У: «Мен уни Расулуллоҳ ﷺ нинг кийимларидан ювар эдим; у зот эса (кийимда) сув изи турган ҳолда намозга чиқар эдилар», — деди.
وَعَن الْأسود وَهَمَّام عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كُنْتُ أَفْرُكُ الْمَنِيَّ مِنْ ثَوْبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. رَوَاهُ مُسلم
وَبِرِوَايَةِ عَلْقَمَةَ وَالْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ نَحْوَهُ وَفِيهِ: ثمَّ يُصَلِّي فِيهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ ning kiyimlaridan maniyni ishqalab tozalardim, soʻng u zot oʻsha kiyimda namoz oʻqirdilar». Abu Dovud aytdi: Bunga Mugʻiyra, Abu Maʼshar va Vosil ham muvofiq rivoyat qilganlar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг кийимларидан манийни ишқалаб тозалардим, сўнг у зот ўша кийимда намоз ўқирдилар». Абу Довуд айтди: Бунга Муғийра, Абу Маъшар ва Восил ҳам мувофиқ ривоят қилганлар.
وَعَن أم قيس بنت مُحصن: أَنَّهَا أَتَتْ بِابْنٍ لَهَا صَغِيرٍ لَمْ يَأْكُلِ الطَّعَامَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَجْلَسَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حِجْرِهِ فَبَالَ عَلَى ثَوْبِهِ فَدَعَا بِمَاء فنضحه وَلم يغسلهُ
Ummu Qays binti Mihsan (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men hali (oddiy) taom yeya boshlamagan kichik oʻgʻlimni Rasululloh ﷺ ning oldiga olib keldim. U zot uni olib, tizzalariga oʻtqazdilar. Bola Paygʻambar ﷺ ning kiyimiga siyib qoʻydi; u zot suv soʻrab, ifloslangan joyga quydilar, (lekin) yuvmadilar.Умму Қайс бинти Миҳсан (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен ҳали (оддий) таом ея бошламаган кичик ўғлимни Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига олиб келдим. У зот уни олиб, тиззаларига ўтқаздилар. Бола Пайғамбар ﷺ нинг кийимига сийиб қўйди; у зот сув сўраб, ифлосланган жойга қуйдилар, (лекин) ювмадилар.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم يَقُول: «إِذَا دُبِغَ الْإِهَابُ فَقَدْ طَهُرَ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ning: «Teri oshlansa, demak, pok boʻladi», — deganlarini eshitdim.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Тери ошланса, демак, пок бўлади», — деганларини эшитдим.
وَعَن ابْن عبَّاس قَالَ: تُصُدِّقَ عَلَى مَوْلَاةٍ لِمَيْمُونَةَ بِشَاةٍ فَمَاتَتْ فَمَرَّ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «هَلَّا أَخَذْتُمْ إِهَابَهَا فَدَبَغْتُمُوهُ فَانْتَفَعْتُمْ بِهِ» فَقَالُوا: إِنَّهَا مَيْتَةٌ فَقَالَ: «إِنَّمَا حُرِّمَ أكلهَا»
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Maymunaning bir choʻri (ozod qilgan) ayoliga sadaqa qilib bir qoʻy berilgan edi, u (qoʻy) oʻlib qoldi. Shunda Rasululloh ﷺ uning yonidan oʻtib qoldilar va: «Uning terisini olib, oshlab, undan foydalansangiz boʻlmasmidi?» — dedilar. Ular: «U oʻlimtik-ku», — deyishdi. U zot: «Faqat uni yeyishgina harom qilingan», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Маймунанинг бир чўри (озод қилган) аёлига садақа қилиб бир қўй берилган эди, у (қўй) ўлиб қолди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг ёнидан ўтиб қолдилар ва: «Унинг терисини олиб, ошлаб, ундан фойдалансангиз бўлмасмиди?» — дедилар. Улар: «У ўлимтик-ку», — дейишди. У зот: «Фақат уни ейишгина ҳаром қилинган», — дедилар.
وَعَنْ سَوْدَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ: مَاتَتْ لَنَا شَاةٌ فَدَبَغْنَا مَسْكَهَا ثُمَّ مَا زِلْنَا نَنْبِذُ فِيهِ حَتَّى صَارَ شنا. رَوَاهُ البُخَارِيّ
(Paygʻambar ﷺning xotini Savda (roziyallohu anho) aytdi:) Bizning bir qoʻyimiz oʻldi; biz uning terisini oshladik (taʼmirladik), soʻng unda (idishda) — toki u eskirib (titilib) ketguncha — nabiz (xurmo sharbati) ivitib turaverdik.(Пайғамбар ﷺнинг хотини Савда (розияллоҳу анҳо) айтди:) Бизнинг бир қўйимиз ўлди; биз унинг терисини ошладик (таъмирладик), сўнг унда (идишда) — токи у эскириб (титилиб) кетгунча — набиз (хурмо шарбати) ивитиб туравердик.
8-bob8-бобباب تطهير النجاسات - الفصل الثانيNajosatlarni poklash — 2-faslНажосатларни поклаш — 2-фасл
عَن لبَابَة بنت الْحَارِث قَالَتْ: كَانَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فِي حِجْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم فَبَال عَلَيْهِ فَقُلْتُ الْبَسْ ثَوْبًا وَأَعْطِنِي إِزَارَكَ حَتَّى أَغْسِلَهُ قَالَ: «إِنَّمَا يُغْسَلُ مِنْ بَوْلِ الْأُنْثَى وَيُنْضَحُ مِنْ بَوْلِ الذَّكَرِ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْن مَاجَه
وَفِي رِوَايَةٍ لِأَبِي دَاوُدَ وَالنَّسَائِيِّ عَنْ أَبِي السَّمْحِ قَالَ: يُغْسَلُ مِنْ بَوْلِ الْجَارِيَةِ وَيُرَشُّ من بَوْل الْغُلَام
Luboba binti al-Horis (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Husayn ibn Ali (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺ ning quchoʻqlarida (tizzalarida) edi. Shunda u zotning ustlariga siyib yubordi. Men: «(Boshqa) kiyim kiying-da, izoringizni menga bering, yuvib beray», dedim. U zot: «Qiz bolaning siydigi yuviladi, oʻgʻil bolaning siydigiga esa (suv) sepiladi», dedilar.Лубоба бинти ал-Ҳорис (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳусайн ибн Али (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺ нинг қучўқларида (тиззаларида) эди. Шунда у зотнинг устларига сийиб юборди. Мен: «(Бошқа) кийим кийинг-да, изорингизни менга беринг, ювиб берай», дедим. У зот: «Қиз боланинг сийдиги ювилади, ўғил боланинг сийдигига эса (сув) сепилади», дедилар.
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا وَطِئَ أَحَدُكُمْ بِنَعْلِهِ الْأَذَى فَإِنَّ التُّرَابَ لَهُ طَهُورٌ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ. وَلِابْنِ مَاجَه مَعْنَاهُ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz oyoq kiyimi bilan biror najosatni bossa, tuproq uni pok qiladi», dedilar. Abu Dovud rivoyat qilgan. Ibn Mojada ham shu maʼnoda keladi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз оёқ кийими билан бирор нажосатни босса, тупроқ уни пок қилади», дедилар. Абу Довуд ривоят қилган. Ибн Можада ҳам шу маънода келади.
وَعَن أم سَلمَة قَالَتْ لَهَا امْرَأَةٌ: إِنِّي امْرَأَةٌ أُطِيلُ ذَيْلِي وَأَمْشِي فِي الْمَكَانِ الْقَذِرِ قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يُطَهِّرُهُ مَا بَعْدَهُ» . رَوَاهُ مَالِكٌ وَأَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالدَّارِمِيُّ وَقَالا: الْمَرْأَة أم ولد لإِبْرَاهِيم ابْن عبد الرَّحْمَن بن عَوْف
Ibrohim ibn Abdurrahmon ibn Avfning umm valadi (kanizagi)dan rivoyat qilinishicha, u Nabiy ﷺ ning zavjalari Umm Salama (roziyallohu anho)dan soʻradi va: «Men etagi uzun ayolman, kir (iflos) joylarda yuraman (qanday qilay?)», dedi. Shunda Umm Salama (roziyallohu anho): Rasululloh ﷺ: «Undan keyingi (yer) uni poklaydi», dedilar, deb (javob berdi).Иброҳим ибн Абдурраҳмон ибн Авфнинг умм валади (канизаги)дан ривоят қилинишича, у Набий ﷺ нинг завжалари Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан сўради ва: «Мен этаги узун аёлман, кир (ифлос) жойларда юраман (қандай қилай?)», деди. Шунда Умм Салама (розияллоҳу анҳо): Расулуллоҳ ﷺ: «Ундан кейинги (ер) уни поклайди», дедилар, деб (жавоб берди).
وَعَن الْمِقْدَام بن معدي كرب قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ لُبْسِ جُلُودِ السِّبَاعِ وَالرُّكُوبِ عَلَيْهَا. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ
Miqdom ibn Maʼdikarib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yirtqich hayvonlar terisini kiyishdan va ularning ustiga minishdan qaytardilar. Abu Dovud va Nasoiy rivoyat qilgan.Миқдом ибн Маъдикариб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ йиртқич ҳайвонлар терисини кийишдан ва уларнинг устига минишдан қайтардилар. Абу Довуд ва Насоий ривоят қилган.
وَعَنْ أَبِي الْمَلِيحِ بْنِ أُسَامَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: نَهَى عَنْ جُلُودِ السِّبَاعِ. رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيّ وَزَاد التِّرْمِذِيّ والدارمي: أَن تفترش
Usoma ibn Umayr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ yirtqich hayvonlar terisidan foydalanishdan qaytardilar. Ahmad, Abu Dovud va Nasoiy rivoyat qilgan. Termiziy va Dorimiy: «ularni toʻshak qilib yozishdan ham», deb ziyoda qildilar.Усома ибн Умайр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ йиртқич ҳайвонлар терисидан фойдаланишдан қайтардилар. Аҳмад, Абу Довуд ва Насоий ривоят қилган. Термизий ва Доримий: «уларни тўшак қилиб ёзишдан ҳам», деб зиёда қилдилар.
وَعَن أبي الْمليح: أَنه ذكره ثمن جُلُود السبَاع. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ فِي اللبَاس من جَامعه وَسَنَده جيد
Abul Maliyh (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u yirtqich hayvonlar terisining bahosini yomon koʻrib zikr qildi. Termiziy buni oʻzining «Jomiʼ»idagi «Libos» kitobida rivoyat qilgan va uning sanadi yaxshidir.Абул Малийҳ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у йиртқич ҳайвонлар терисининг баҳосини ёмон кўриб зикр қилди. Термизий буни ўзининг «Жомиъ»идаги «Либос» китобида ривоят қилган ва унинг санади яхшидир.
وَعَن عبد الله بن عكيم قَالَ: أَتَانَا كِتَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَنْ لَا تَنْتَفِعُوا مِنَ الْمَيْتَةِ بِإِهَابٍ وَلَا عَصَبٍ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ
Abdulloh ibn Ukaym (roziyallohu anhu) aytdi: Bizga Rasululloh ﷺning «Oʻlimtikdan — teri boʻlsin, payi boʻlsin — foydalanmanglar» degan (mazmundagi) maktublari keldi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Bu hadis Abdulloh ibn Ukaymdan, oʻz mashoyixlari orqali ham rivoyat qilinadi. Koʻpchilik ilm ahlining amali shu (hadis) ustida emas. Bu hadis Abdulloh ibn Ukaymdan shunday ham rivoyat qilingan: «Bizga Nabiy ﷺning maktublari vafotlaridan ikki oy avval keldi». (Roviy) aytdi: Men Ahmad ibnul-Hasanning shunday deganini eshitdim: Ahmad ibn Hanbal bu hadisda «vafotidan ikki oy avval» deb zikr qilingani uchun unga (amal qilish) tarafiga moyil edi va u: «Bu Nabiy ﷺning oxirgi ishi edi», derdi. Soʻng uning isnodida ixtilof qilinib, baʼzilari uni «Abdulloh ibn Ukaymdan, oʻzlarining Juhayna (qabilasi)dan boʻlgan mashoyixlaridan» deb rivoyat qilganlari sababli Ahmad ibn Hanbal bu hadisni tark etdi.Абдуллоҳ ибн Укайм (розияллоҳу анҳу) айтди: Бизга Расулуллоҳ ﷺнинг «Ўлимтикдан — тери бўлсин, пайи бўлсин — фойдаланманглар» деган (мазмундаги) мактублари келди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Бу ҳадис Абдуллоҳ ибн Укаймдан, ўз машойихлари орқали ҳам ривоят қилинади. Кўпчилик илм аҳлининг амали шу (ҳадис) устида эмас. Бу ҳадис Абдуллоҳ ибн Укаймдан шундай ҳам ривоят қилинган: «Бизга Набий ﷺнинг мактублари вафотларидан икки ой аввал келди». (Ровий) айтди: Мен Аҳмад ибнул-Ҳасаннинг шундай деганини эшитдим: Аҳмад ибн Ҳанбал бу ҳадисда «вафотидан икки ой аввал» деб зикр қилингани учун унга (амал қилиш) тарафига мойил эди ва у: «Бу Набий ﷺнинг охирги иши эди», дерди. Сўнг унинг иснодида ихтилоф қилиниб, баъзилари уни «Абдуллоҳ ибн Укаймдан, ўзларининг Жуҳайна (қабиласи)дан бўлган машойихларидан» деб ривоят қилганлари сабабли Аҳмад ибн Ҳанбал бу ҳадисни тарк этди.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: أَمَرَ أَنْ يُسْتَمْتَعَ بِجُلُودِ الْمَيْتَةِ إِذَا دُبِغَتْ. رَوَاهُ مَالِكٌ وَأَبُو دَاوُد
Nabiy ﷺning rafiqalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ oʻlimtikning terilarini, agar oshlangan boʼlsa, ulardan foydalanishga buyurdilar.Набий ﷺнинг рафиқалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ўлимтикнинг териларини, агар ошланган бўлса, улардан фойдаланишга буюрдилар.
وَعَن مَيْمُونَة مر على النَّبِي الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رِجَالٌ مِنْ قُرَيْشٍ يَجُرُّونَ شَاةً لَهُمْ مِثْلَ الْحِمَارِ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَوْ أَخَذْتُمْ إِهَابَهَا» قَالُوا إِنَّهَا مَيْتَةٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يُطَهِّرُهَا الْمَاءُ والقرظ» . رَوَاهُ أَحْمد وَأَبُو دَاوُد
al-Oliya bint Subayʼ aytadilar: Mening Uhudda qoʼylarim bor edi, ularga oʻlat tushib, oʻla boshladi. Shunda men Nabiy ﷺning rafiqalari Maymuna (roziyallohu anho)ning huzuriga kirib, buni unga aytdim. Maymuna menga: «Agar ularning terilarini olib, ulardan foydalansang (yaxshi boʼlardi)», dedi. Men: «Bu halol boʼladimi?» dedim. U: «Ha», dedi. (Soʼng u shunday dedi:) Qurayshdan bir necha kishi eshakdek keladigan bir qoʼyini sudrab Rasululloh ﷺning yonlaridan oʻtib qolishdi. Rasululloh ﷺ ularga: «Uning terisini olsangiz boʼlmasmidi?» dedilar. Ular: «Axir u oʻlimtik-ku», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni suv va qaraz (oshlovchi barg) poklaydi», dedilar.ал-Олия бинт Субайъ айтадилар: Менинг Уҳудда қўйларим бор эди, уларга ўлат тушиб, ўла бошлади. Шунда мен Набий ﷺнинг рафиқалари Маймуна (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига кириб, буни унга айтдим. Маймуна менга: «Агар уларнинг териларини олиб, улардан фойдалансанг (яхши бўларди)», деди. Мен: «Бу ҳалол бўладими?» дедим. У: «Ҳа», деди. (Сўнг у шундай деди:) Қурайшдан бир неча киши эшакдек келадиган бир қўйини судраб Расулуллоҳ ﷺнинг ёнларидан ўтиб қолишди. Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Унинг терисини олсангиз бўлмасмиди?» дедилар. Улар: «Ахир у ўлимтик-ку», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни сув ва қараз (ошловчи барг) поклайди», дедилар.
وَعَن سَلمَة ابْن المحبق: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَة تَبُوك أَتَى على بَيْتٍ فَإِذَا قِرْبَةٌ مُعَلَّقَةٌ فَسَأَلَ الْمَاءَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا مَيْتَةٌ: «فَقَالَ دِبَاغُهَا طهورها» . رَوَاهُ أَحْمد وَأَبُو دَاوُد
Salama ibn al-Muhabbaq (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Tabuk gʻazoti chogʻida bir uyga keldilar va u yerda osigʻliq turgan meshni koʻrib, suv soʼradilar. Ular: «Yo Rasululloh, axir u oʻlimtik-ku», dedilar. Shunda u zot ﷺ: «Uning oshlanishi — uning poklanishidir», dedilar.Салама ибн ал-Муҳаббақ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Табук ғазоти чоғида бир уйга келдилар ва у ерда осиғлиқ турган мешни кўриб, сув сўрадилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, ахир у ўлимтик-ку», дедилар. Шунда у зот ﷺ: «Унинг ошланиши — унинг покланишидир», дедилар.
9-bob9-бобباب المسح على الخفين - الفصل الثانيMahsi ustidan mash tortish — 2-faslМаҳси устидан маш тортиш — 2-фасл
عَنْ أَبِي بَكْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: أَنَّهُ رَخَّصَ لِلْمُسَافِرِ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيَهُنَّ وَلِلْمُقِيمِ يَوْمًا وَلَيْلَةً إِذَا تَطَهَّرَ فَلَبِسَ خُفَّيْهِ أَنْ يَمْسَحَ عَلَيْهِمَا. رَوَاهُ الْأَثْرَمُ فِي سُنَنِهِ وَابْنُ خُزَيْمَةَ وَالدَّارَقُطْنِيّ وَقَالَ الْخَطَّابِيُّ: هُوَ صَحِيحُ الْإِسْنَادِ هَكَذَا فِي الْمُنْتَقى
Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ musofirga uch kun va uch kecha, muqim kishiga bir kun va bir kecha, tahorat qilib maxsiylarini kiygan boʻlsa, ularning ustiga mash tortishga ruxsat berdilar. Asram uni ‹Sunan›ida, Ibn Xuzayma va Doraqutniy ham rivoyat qilishgan. Xattobiy ‹Muntaqo›da: ‹Uning isnodi sahihdir›, degan.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ мусофирга уч кун ва уч кеча, муқим кишига бир кун ва бир кеча, таҳорат қилиб махсийларини кийган бўлса, уларнинг устига маш тортишга рухсат бердилар. Асрам уни ‹Сунан›ида, Ибн Хузайма ва Дорақутний ҳам ривоят қилишган. Хаттобий ‹Мунтақо›да: ‹Унинг исноди саҳиҳдир›, деган.
وَعَن صَفْوَان بن عَسَّال قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُنَا إِذَا كُنَّا سَفَرًا أَنْ لَا نَنْزِعَ خِفَافَنَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيَهُنَّ إِلَّا مِنْ جَنَابَةٍ وَلَكِنْ مِنْ غَائِطٍ وَبَوْلٍ وَنَوْمٍ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ
Safvon ibn Assol (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u aytdi: Rasululloh ﷺ biz safarda boʻlganimizda, mahsilarimizni uch kun va kechalarida janobatdan boshqa (sabab) bilan yechmaslikka, biroq axlat, bavl va uyqu (sabab boʻlsa ham yechmaslikka) buyurar edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Hakam ibn Utayba va Hammod buni Ibrohim Naxaiydan, u Abu Abdulloh Jadaliydan, u Xuzayma ibn Sobitdan rivoyat qilganlar, biroq bu sahih emas. Ali ibn Madiniy aytdi: Yahyo ibn Said aytdi: Shuʼba aytdi: Ibrohim Naxaiy Abu Abdulloh Jadaliydan mash hadisini eshitmagan. Zoida Mansurdan (rivoyat qilib) aytdi: Biz Ibrohim Taymiyning hujrasida edik, biz bilan Ibrohim Naxaiy ham bor edi. Ibrohim Taymiy bizga Amr ibn Maymundan, u Abu Abdulloh Jadaliydan, u Xuzayma ibn Sobitdan, u Nabiy ﷺdan mahsilar ustiga mash tortish haqida hadis qilib aytdi. Muhammad ibn Ismoil aytdi: Bu bobda eng yaxshi narsa Safvon ibn Assol Murodiyning hadisidir. Abu Iso aytdi: Bu Nabiy ﷺ ashoblari, tobeʼinlar va ulardan keyingi fuqaholardan, masalan Sufyon Savriy, Ibnul Muborak, Shofiʼiy, Ahmad va Ishoqdan koʻpchilik ulamolarning soʻzidir — ular: Muqim bir kun va bir kecha, musofir uch kun va ularning kechalari (mobaynida) mash tortadi, dedilar. Abu Iso aytdi: Baʼzi ilm ahlidan rivoyat qilinishicha, ular mahsilar ustiga mash tortishda muddat belgilamaganlar, bu Molik ibn Anasning soʻzidir. Abu Iso aytdi: Muddat belgilash (qarashi) sahihroqdir. Bu hadis Safvon ibn Assoldan Osimning hadisidan boshqa (yoʻl) bilan ham rivoyat qilingan.Сафвон ибн Ассол (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у айтди: Расулуллоҳ ﷺ биз сафарда бўлганимизда, маҳсиларимизни уч кун ва кечаларида жанобатдан бошқа (сабаб) билан ечмасликка, бироқ ахлат, бавл ва уйқу (сабаб бўлса ҳам ечмасликка) буюрар эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Ҳакам ибн Утайба ва Ҳаммод буни Иброҳим Нахаийдан, у Абу Абдуллоҳ Жадалийдан, у Хузайма ибн Собитдан ривоят қилганлар, бироқ бу саҳиҳ эмас. Али ибн Мадиний айтди: Яҳё ибн Саид айтди: Шуъба айтди: Иброҳим Нахаий Абу Абдуллоҳ Жадалийдан маш ҳадисини эшитмаган. Зоида Мансурдан (ривоят қилиб) айтди: Биз Иброҳим Таймийнинг ҳужрасида эдик, биз билан Иброҳим Нахаий ҳам бор эди. Иброҳим Таймий бизга Амр ибн Маймундан, у Абу Абдуллоҳ Жадалийдан, у Хузайма ибн Собитдан, у Набий ﷺдан маҳсилар устига маш тортиш ҳақида ҳадис қилиб айтди. Муҳаммад ибн Исмоил айтди: Бу бобда энг яхши нарса Сафвон ибн Ассол Муродийнинг ҳадисидир. Абу Исо айтди: Бу Набий ﷺ ашоблари, тобеъинлар ва улардан кейинги фуқаҳолардан, масалан Суфён Саврий, Ибнул Муборак, Шофиъий, Аҳмад ва Ишоқдан кўпчилик уламоларнинг сўзидир — улар: Муқим бир кун ва бир кеча, мусофир уч кун ва уларнинг кечалари (мобайнида) маш тортади, дедилар. Абу Исо айтди: Баъзи илм аҳлидан ривоят қилинишича, улар маҳсилар устига маш тортишда муддат белгиламаганлар, бу Молик ибн Анаснинг сўзидир. Абу Исо айтди: Муддат белгилаш (қараши) саҳиҳроқдир. Бу ҳадис Сафвон ибн Ассолдан Осимнинг ҳадисидан бошқа (йўл) билан ҳам ривоят қилинган.
وَعَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ: وَضَّأْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ فَمَسَحَ أَعْلَى الْخُفِّ وَأَسْفَلَهُ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ هَذَا حَدِيثٌ مَعْلُولٌ وَسَأَلْتُ أَبَا زُرْعَةَ وَمُحَمَّدًا يَعْنَى الْبُخَارِيَّ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَا: لَيْسَ بِصَحِيحٍ. وَكَذَا ضعفه أَبُو دَاوُد
Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Tabuk gʻazotida Paygʻambar ﷺ ga (tahorat) suvini quydim; u zot maxsilarining usti va tagiga (ham) mash tortdilar. Abu Dovud aytdi: Menga yetishicha, Savr bu hadisni Rajoʼdan eshitmagan.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Табук ғазотида Пайғамбар ﷺ га (таҳорат) сувини қуйдим; у зот махсиларининг усти ва тагига (ҳам) маш тортдилар. Абу Довуд айтди: Менга етишича, Савр бу ҳадисни Ражоъдан эшитмаган.
وَعنهُ قَالَ: رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يمسح على الْخُفَّيْنِ على ظاهرهما. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد
Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u aytdi: Men Nabiy ﷺ ikki mahsilarining ustki tomoniga mash tortayotganlarini koʻrdim. Abu Iso aytdi: Mugʻiyraning hadisi hasan hadisdir, u Abdurrahmon ibn Abu Zinodning hadisi boʻlib, u otasidan, u Urvadan, u Mugʻiyradan (rivoyat qilgan). Biz Urvadan, u Mugʻiyradan «ustki tomoniga» (deb) zikr qilgan undan boshqa hech kimni bilmaymiz. Bu koʻplab ilm ahlining soʻzidir, Sufyon Savriy va Ahmad ham shuni aytadilar. Muhammad (ibn Ismoil) aytdi: Molik ibn Anas Abdurrahmon ibn Abu Zinodga (ishonchli roviy sifatida) ishora qilar edi.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у айтди: Мен Набий ﷺ икки маҳсиларининг устки томонига маш тортаётганларини кўрдим. Абу Исо айтди: Муғийранинг ҳадиси ҳасан ҳадисдир, у Абдурраҳмон ибн Абу Зиноднинг ҳадиси бўлиб, у отасидан, у Урвадан, у Муғийрадан (ривоят қилган). Биз Урвадан, у Муғийрадан «устки томонига» (деб) зикр қилган ундан бошқа ҳеч кимни билмаймиз. Бу кўплаб илм аҳлининг сўзидир, Суфён Саврий ва Аҳмад ҳам шуни айтадилар. Муҳаммад (ибн Исмоил) айтди: Молик ибн Анас Абдурраҳмон ибн Абу Зинодга (ишончли ровий сифатида) ишора қилар эди.
وَعَن الْمُغيرَة بن شُعْبَة قَالَ: تَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَالنَّعْلَيْنِ. رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ
Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u aytdi: Nabiy ﷺ tahorat oldilar va ikki paypoq hamda ikki kavush ustiga mash tortdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu koʻplab ilm ahlining soʻzidir, Sufyon Savriy, Ibnul Muborak, Shofiʼiy, Ahmad va Ishoq ham shuni aytadilar — ular: Agar paypoqlar qalin boʻlsa, kavush boʻlmasa ham, ular ustiga mash tortiladi, dedilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Abu Muso (roziyallohu anhu)dan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Men Solih ibn Muhammad Termiziydan eshitdim, u aytdi: Men Abu Muqotil Samarqandiydan eshitdim, u aytdi: Men Abu Hanifaning huzuriga u vafot etgan kasalligida kirdim. U suv talab qilib, tahorat oldi, ustida ikki paypoq bor edi, ularning ustiga mash tortdi, soʻng: «Bugun men ilgari qilmagan bir ishni qildim — kavushli boʻlmagan ikki paypoq ustiga mash tortdim», dedi.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у айтди: Набий ﷺ таҳорат олдилар ва икки пайпоқ ҳамда икки кавуш устига маш тортдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу кўплаб илм аҳлининг сўзидир, Суфён Саврий, Ибнул Муборак, Шофиъий, Аҳмад ва Ишоқ ҳам шуни айтадилар — улар: Агар пайпоқлар қалин бўлса, кавуш бўлмаса ҳам, улар устига маш тортилади, дедилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Мен Солиҳ ибн Муҳаммад Термизийдан эшитдим, у айтди: Мен Абу Муқотил Самарқандийдан эшитдим, у айтди: Мен Абу Ҳанифанинг ҳузурига у вафот этган касаллигида кирдим. У сув талаб қилиб, таҳорат олди, устида икки пайпоқ бор эди, уларнинг устига маш тортди, сўнг: «Бугун мен илгари қилмаган бир ишни қилдим — кавушли бўлмаган икки пайпоқ устига маш тортдим», деди.
10-bob10-бобباب التيمم - الفصل الأولTayammum — 1-faslТаяммум — 1-фасл
عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «فُضِّلْنَا عَلَى النَّاسِ بِثَلَاثٍ جُعِلَتْ صُفُوفُنَا كَصُفُوفِ الْمَلَائِكَةِ وَجُعِلَتْ لَنَا الْأَرْضُ كلهَا مَسْجِدا وَجعلت تربَتهَا لنا طَهُورًا إِذَا لَمْ نَجِدِ الْمَاءَ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biz odamlardan uch (narsa) bilan ustun qilindik: bizning saflarimiz farishtalarning saflari kabi qilindi; bizga butun yer masjid qilindi; va suv topmaganimizda uning tuprogʻi biz uchun poklovchi qilindi», dedilar. Yana boshqa bir xislatni ham zikr qildi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биз одамлардан уч (нарса) билан устун қилиндик: бизнинг сафларимиз фаришталарнинг сафлари каби қилинди; бизга бутун ер масжид қилинди; ва сув топмаганимизда унинг тупроғи биз учун покловчи қилинди», дедилар. Яна бошқа бир хислатни ҳам зикр қилди.
وَعَن عمرَان بن حُصَيْن الْخُزَاعِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: رأى رجلا مُعْتَزِلا لم يصل فِي الْقَوْم فَقَالَ: «يَا فلَان مَا مَنعك أَن تصلي فِي الْقَوْم فَقَالَ يَا رَسُول الله أَصَابَتْنِي جَنَابَةٌ وَلَا مَاءَ قَالَ عَلَيْكَ بِالصَّعِيدِ فَإِنَّهُ يَكْفِيك»
Imron ibn Husayn al-Xuzoiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir chetda oʻtirgan, odamlar bilan namoz oʻqimagan bir kishini koʻrdilar. U zot: «Ey falonchi, senga odamlar bilan namoz oʻqishga nima toʻsqinlik qildi?» — dedilar. U: «Yo Rasululloh, men junub edim, suv yoʻq», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Pok tuproq bilan tayammum qil, bu senga kifoya qiladi», — dedilar.Имрон ибн Ҳусайн ал-Хузоий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир четда ўтирган, одамлар билан намоз ўқимаган бир кишини кўрдилар. У зот: «Эй фалончи, сенга одамлар билан намоз ўқишга нима тўсқинлик қилди?» — дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, мен жунуб эдим, сув йўқ», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Пок тупроқ билан таяммум қил, бу сенга кифоя қилади», — дедилар.
وَعَن عمار قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ: إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أُصِبِ الْمَاءَ فَقَالَ عمار بن يَاسر لعمر بن الْخطاب أَمَا تَذْكُرُ أَنَّا كُنَّا فِي سَفَرٍ أَنَا وَأَنْتَ فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ وَأَمَّا أَنَا فتمعكت فَصليت فَذكرت للنَّبِي صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ هَكَذَا فَضَرَبَ النَّبِيُّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسلم بكفيه الأَرْض وَنفخ فيهمَا ثمَّ مسح بهما وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ وَلِمُسْلِمٍ نَحْوُهُ وَفِيهِ قَالَ: إِنَّمَا يَكْفِيكَ أَنْ تَضْرِبَ بِيَدَيْكَ الْأَرْضَ ثمَّ تنفخ ثمَّ تمسح بهما وَجهك وكفيك
Abdurrahmon ibn Abzo (Ammordan) rivoyat qiladi: Bir kishi Umar ibn al-Xattobning oldiga kelib: «Men junub boʻldim, lekin suv yoʻq edi», — dedi. Ammor ibn Yosir Umarga: «Esingdami, biz ikkovimiz safarda (junub boʻlgan) edik; sen namoz oʻqimading, men esa yerda agʻanab namoz oʻqidim. Buni Paygʻambar ﷺ ga aytganimda, u zot: ‹Senga mana shunday qilish kifoya qilar edi›, — dedilar. Soʻng Paygʻambar ﷺ qoʻllari bilan yerni yengil urdilar, tuproqni puflab tashlab, qoʻllari bilan yuz va qoʻllariga masʼh tortdilar», — dedi.Абдурраҳмон ибн Абзо (Аммордан) ривоят қилади: Бир киши Умар ибн ал-Хаттобнинг олдига келиб: «Мен жунуб бўлдим, лекин сув йўқ эди», — деди. Аммор ибн Ёсир Умарга: «Эсингдами, биз икковимиз сафарда (жунуб бўлган) эдик; сен намоз ўқимадинг, мен эса ерда ағанаб намоз ўқидим. Буни Пайғамбар ﷺ га айтганимда, у зот: ‹Сенга мана шундай қилиш кифоя қилар эди›, — дедилар. Сўнг Пайғамбар ﷺ қўллари билан ерни енгил урдилар, тупроқни пуфлаб ташлаб, қўллари билан юз ва қўлларига масъҳ тортдилар», — деди.
وَعَنْ أَبِي الْجُهَيْمِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ الصِّمَّةِ قَالَ: مَرَرْتُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَبُولُ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ حَتَّى قَامَ إِلَى جِدَارٍ فَحَتَّهُ بِعَصًى كَانَتْ مَعَهُ ثُمَّ وَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى الْجِدَارِ فَمَسَحَ وَجْهَهُ وَذِرَاعَيْهِ ثُمَّ رَدَّ عَلَيَّ. وَلَمْ أَجِدْ هَذِهِ الرِّوَايَةَ فِي الصَّحِيحَيْنِ وَلَا فِي كِتَابِ الْحُمَيْدِيِّ وَلَكِنْ ذَكَرَهُ فِي شَرْحِ السُّنَّةِ وَقَالَ: هَذَا حَدِيث حسن
Abul Juhaym ibn al-Horis ibn as-Simma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning oldilaridan oʻtdim, u zot bavl qilayotgan edilar. Men u zotga salom berdim, ammo u zot devor oldiga borib, oʻzlarida bor bir tayoq bilan uni qirib, soʻng qoʻllarini devorga qoʻyib, yuzlari va bilaklariga mash tortmagunlaricha salomimni qaytarmadilar; keyin salomimni qaytardilar. Bu rivoyatni ‹Sahihayn›da ham, Humaydiy kitobida ham topmadim, lekin Bagʻaviy uni ‹Sharhus-sunna›da zikr qilib: ‹Bu hasan hadisdir›, degan.Абул Жуҳайм ибн ал-Ҳорис ибн ас-Симма (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг олдиларидан ўтдим, у зот бавл қилаётган эдилар. Мен у зотга салом бердим, аммо у зот девор олдига бориб, ўзларида бор бир таёқ билан уни қириб, сўнг қўлларини деворга қўйиб, юзлари ва билакларига маш тортмагунларича саломимни қайтармадилар; кейин саломимни қайтардилар. Бу ривоятни ‹Саҳиҳайн›да ҳам, Ҳумайдий китобида ҳам топмадим, лекин Бағавий уни ‹Шарҳус-сунна›да зикр қилиб: ‹Бу ҳасан ҳадисдир›, деган.
10-bob10-бобباب التيمم - الفصل الثانيTayammum — 2-faslТаяммум — 2-фасл
عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ الصَّعِيدَ الطَّيِّبَ وَضُوءُ الْمُسلم وَإِن لم يجد لاماء عشر سِنِين فغذا وجد المَاء فليمسه بشره فَإِنَّ ذَلِكَ خَيْرٌ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ
وَرَوَى النَّسَائِيُّ نَحْوَهُ إِلَى قَوْلِهِ: عَشْرَ سِنِين
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, pok tuproq musulmon uchun tahoratdir, garchi u oʻn yil suv topmasa ham. Suv topganida esa uni terisiga tegizsin, zero bu yaxshiroqdir», dedilar. Ahmad, Termiziy va Abu Dovud rivoyat qilgan. Nasoiy ham ‹oʻn yil› degan soʻzigacha shunga oʻxshash rivoyat qilgan.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, пок тупроқ мусулмон учун таҳоратдир, гарчи у ўн йил сув топмаса ҳам. Сув топганида эса уни терисига тегизсин, зеро бу яхшироқдир», дедилар. Аҳмад, Термизий ва Абу Довуд ривоят қилган. Насоий ҳам ‹ўн йил› деган сўзигача шунга ўхшаш ривоят қилган.
وَعَنْ جَابِرٍ قَالَ: خَرَجْنَا فِي سَفَرٍ فَأَصَابَ رجلا منا حجر فَشَجَّهُ فِي رَأسه ثمَّ احْتَلَمَ فَسَأَلَ أَصْحَابه فَقَالَ هَل تَجِدُونَ لي رخصَة فِي التَّيَمُّم فَقَالُوا مَا نجد لَك رخصَة وَأَنت تقدر على الْمَاءِ فَاغْتَسَلَ فَمَاتَ فَلَمَّا قَدِمْنَا عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أخبر بذلك فَقَالَ قَتَلُوهُ قَتلهمْ الله أَلا سَأَلُوا إِذْ لَمْ يَعْلَمُوا فَإِنَّمَا شِفَاءُ الْعِيِّ السُّؤَالُ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيهِ أَن يتَيَمَّم ويعصر أَو يعصب شكّ مُوسَى عَلَى جُرْحِهِ خِرْقَةً ثُمَّ يَمْسَحَ عَلَيْهَا وَيَغْسِلَ سَائِر جسده. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
وَرَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاح عَن ابْن عَبَّاس
Muso ibn Abdurrahmon al-Antokiy bizga shunday dedi: Muhammad ibn Salama bizga az-Zubayr ibn Xurayqdan, u Atodan, u Jobirdan rivoyat qildi. (Jobir roziyallohu anhu) dedi: Biz bir safarga chiqdik. Bizdan bir kishiga tosh tegib, boshini yorib yubordi. Soʻng u ehtilom boʻldi. U oʻrtoqlaridan soʻrab: «Men uchun tayammum qilishga ruxsat (imkoniyat) topasizlarmi?» dedi. Ular: «Sen uchun ruxsat topmaymiz, axir sen suvni ishlatishga qodirsan», dedilar. Shunda u gʻusl qildi va vafot etdi. Biz Paygʻambar ﷺ ning huzurlariga kelganimizda, bu xabar u zotga yetkazildi. U zot: «Ular uni oʻldiribdilar, Alloh ularni oʻldirsin! Bilmagan boʻlsalar, nega soʻramadilar? Zero jaholatning shifosi soʻrashdir-ku! Unga tayammum qilib, yarasiga suv sepib (yoki — bir latta bilan bogʻlab — Muso shubha qildi) ustidan mash qilib, soʻng tanasining qolgan qismini yuvishning oʻzi kifoya qilardi», dedilar.Мусо ибн Абдурраҳмон ал-Антокий бизга шундай деди: Муҳаммад ибн Салама бизга аз-Зубайр ибн Хурайқдан, у Атодан, у Жобирдан ривоят қилди. (Жобир розияллоҳу анҳу) деди: Биз бир сафарга чиқдик. Биздан бир кишига тош тегиб, бошини ёриб юборди. Сўнг у эҳтилом бўлди. У ўртоқларидан сўраб: «Мен учун таяммум қилишга рухсат (имконият) топасизларми?» деди. Улар: «Сен учун рухсат топмаймиз, ахир сен сувни ишлатишга қодирсан», дедилар. Шунда у ғусл қилди ва вафот этди. Биз Пайғамбар ﷺ нинг ҳузурларига келганимизда, бу хабар у зотга етказилди. У зот: «Улар уни ўлдирибдилар, Аллоҳ уларни ўлдирсин! Билмаган бўлсалар, нега сўрамадилар? Зеро жаҳолатнинг шифоси сўрашдир-ку! Унга таяммум қилиб, ярасига сув сепиб (ёки — бир латта билан боғлаб — Мусо шубҳа қилди) устидан маш қилиб, сўнг танасининг қолган қисмини ювишнинг ўзи кифоя қиларди», дедилар.
وَعَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ قَالَ: خَرَجَ رَجُلَانِ فِي سَفَرٍ فَحَضَرَتِ الصَّلَاةُ وَلَيْسَ مَعَهُمَا مَاءٌ فَتَيَمَّمَا صَعِيدًا طَيِّبًا فَصَلَّيَا ثُمَّ وَجَدَا الْمَاءَ فِي الْوَقْتِ فَأَعَادَ أَحَدُهُمَا الصَّلَاة وَالْوُضُوء وَلَمْ يَعُدِ الْآخَرُ ثُمَّ أَتَيَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فذكرا ذَلِك لَهُ فَقَالَ لِلَّذِي لَمْ يُعِدْ: «أَصَبْتَ السُّنَّةَ وَأَجْزَأَتْكَ صَلَاتُكَ» وَقَالَ لِلَّذِي تَوَضَّأَ وَأَعَادَ: «لَكَ الْأَجْرُ مَرَّتَيْنِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالدَّارِمِيُّ وَرَوَى النَّسَائِيُّ نَحوه
وَقَدْ رَوَى هُوَ وَأَبُو دَاوُدَ أَيْضًا عَنْ عَطاء بن يسَار مُرْسلا
Muhammad ibn Ishoq al-Musayyabiy bizga shunday dedi: Abdulloh ibn Nofiʼ bizga al-Lays ibn Saʼddan, u Bakr ibn Savodadan, u Ato ibn Yasordan, u Abu Said al-Xudriydan xabar berdi. (Abu Said al-Xudriy roziyallohu anhu) dedi: Ikki kishi safarga chiqdi. Namoz vaqti kirdi, ularning yonida esa suv yoʻq edi. Shunda ular pok tuproq bilan tayammum qilib, namoz oʻqidilar. Soʻngra vaqt ichida suv topdilar. Ulardan biri namozi va tahoratini qaytadan qildi, ikkinchisi esa qaytarmadi. Keyin ular Rasululloh ﷺ ning huzurlariga kelib, bu haqda u zotga aytdilar. U zot qaytarmagan kishiga: «Sunnatga muvofiq ish qilibsan, namozing senga kifoya qilibdi», dedilar. Tahorat qilib, (namozni) qaytargan kishiga esa: «Senga ikki barobar ajr bor», dedilar. Abu Dovud dedi: Ibn Nofiʼdan boshqalar buni al-Laysdan, u Umayra ibn Abu Nojiyadan, u Bakr ibn Savodadan, u Ato ibn Yasordan, u Paygʻambar ﷺ dan rivoyat qiladilar. Abu Dovud dedi: Bu hadisda Abu Said al-Xudriyning zikr qilinishi mahfuz (ishonchli) emas, balki u mursaldir.Муҳаммад ибн Ишоқ ал-Мусайябий бизга шундай деди: Абдуллоҳ ибн Нофиъ бизга ал-Лайс ибн Саъддан, у Бакр ибн Саводадан, у Ато ибн Ясордан, у Абу Саид ал-Худрийдан хабар берди. (Абу Саид ал-Худрий розияллоҳу анҳу) деди: Икки киши сафарга чиқди. Намоз вақти кирди, уларнинг ёнида эса сув йўқ эди. Шунда улар пок тупроқ билан таяммум қилиб, намоз ўқидилар. Сўнгра вақт ичида сув топдилар. Улардан бири намози ва таҳоратини қайтадан қилди, иккинчиси эса қайтармади. Кейин улар Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига келиб, бу ҳақда у зотга айтдилар. У зот қайтармаган кишига: «Суннатга мувофиқ иш қилибсан, намозинг сенга кифоя қилибди», дедилар. Таҳорат қилиб, (намозни) қайтарган кишига эса: «Сенга икки баробар ажр бор», дедилар. Абу Довуд деди: Ибн Нофиъдан бошқалар буни ал-Лайсдан, у Умайра ибн Абу Ножиядан, у Бакр ибн Саводадан, у Ато ибн Ясордан, у Пайғамбар ﷺ дан ривоят қиладилар. Абу Довуд деди: Бу ҳадисда Абу Саид ал-Худрийнинг зикр қилиниши маҳфуз (ишончли) эмас, балки у мурсалдир.
11-bob11-бобباب الغسل المسنون - الفصل الثانيSunnat boʻlgan gʻusl — 2-faslСуннат бўлган ғусл — 2-фасл
عَن سَمُرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ تَوَضَّأَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَبِهَا وَنِعْمَتْ وَمَنِ اغْتَسَلَ فَالْغُسْلُ أَفْضَلُ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ والدارمي
Samura ibn Jundab (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim juma kuni tahorat qilsa, bu yaxshi va neʼmatdir; kim gʻusl qilsa, gʻusl afzaldir», dedilar. Abu Iso aytdi: Samuraning hadisi hasan hadisdir. Uni Qatodaning ashoblaridan baʼzilari Qatodadan, u Hasandan, u Samura ibn Jundabdan rivoyat qilgan; baʼzilari esa uni Qatodadan, u Hasandan, u Nabiy ﷺdan mursal qilib rivoyat qilgan. Nabiy ﷺning ashoblaridan boʻlgan ahli ilm va ulardan keyingilar huzurida amal shunga binoandir; ular juma kuni gʻusl qilishni ixtiyor qilganlar va juma kuni tahorat gʻusl oʻrnida kifoya qiladi deb bilganlar. Shofeiy aytdi: Nabiy ﷺning juma kuni gʻusl qilishga buyurganlari vujub uchun emas, ixtiyor uchun ekanligiga dalolat qiladigan narsalardan biri Umarning hadisidir; u Usmonga: «Tahorat ham-a? Holbuki sen Rasululloh ﷺ juma kuni gʻusl qilishga buyurganlarini bilasan», degan edi. Agar ikkovlari uning buyrugʻi ixtiyor uchun emas, vujub uchun ekanligini bilganlarida, Umar Usmonni qaytarib: ‹Qaytib borib, gʻusl qil› demasdan qoʻyib yubormas edi va Usmondan, uning ilmi bilan birga, bu (hukm) yashirin qolmas edi. Lekin bu hadis juma kuni gʻusl qilishda kishi uchun vojib boʻlmagan fazl borligiga dalolat qildi.Самура ибн Жундаб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким жума куни таҳорат қилса, бу яхши ва неъматдир; ким ғусл қилса, ғусл афзалдир», дедилар. Абу Исо айтди: Самуранинг ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Уни Қатоданинг ашобларидан баъзилари Қатодадан, у Ҳасандан, у Самура ибн Жундабдан ривоят қилган; баъзилари эса уни Қатодадан, у Ҳасандан, у Набий ﷺдан мурсал қилиб ривоят қилган. Набий ﷺнинг ашобларидан бўлган аҳли илм ва улардан кейингилар ҳузурида амал шунга биноандир; улар жума куни ғусл қилишни ихтиёр қилганлар ва жума куни таҳорат ғусл ўрнида кифоя қилади деб билганлар. Шофеий айтди: Набий ﷺнинг жума куни ғусл қилишга буюрганлари вужуб учун эмас, ихтиёр учун эканлигига далолат қиладиган нарсалардан бири Умарнинг ҳадисидир; у Усмонга: «Таҳорат ҳам-а? Ҳолбуки сен Расулуллоҳ ﷺ жума куни ғусл қилишга буюрганларини биласан», деган эди. Агар икковлари унинг буйруғи ихтиёр учун эмас, вужуб учун эканлигини билганларида, Умар Усмонни қайтариб: ‹Қайтиб бориб, ғусл қил› демасдан қўйиб юбормас эди ва Усмондан, унинг илми билан бирга, бу (ҳукм) яширин қолмас эди. Лекин бу ҳадис жума куни ғусл қилишда киши учун вожиб бўлмаган фазл борлигига далолат қилди.
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ غَسَّلَ مَيِّتًا فَلْيَغْتَسِلْ» . رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ
وَزَادَ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ: «وَمَنْ حمله فَليَتَوَضَّأ»
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimki bir mayyitni yuvsa, gʻusl qilsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки бир маййитни ювса, ғусл қилсин», дедилар.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: كَانَ يَغْتَسِلُ مِنْ أَربع: من الْجَنَابَة وَمن يَوْم الْجُمُعَة وَمن الْحجام وَمن غسل الْمَيِّت. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ toʻrt (narsa) sababli gʻusl qilar edilar: janobat sababli, juma kuni, qon oldirgandan (hijomadan) soʻng va mayyitni yuvgandan soʻng.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ тўрт (нарса) сабабли ғусл қилар эдилар: жанобат сабабли, жума куни, қон олдиргандан (ҳижомадан) сўнг ва маййитни ювгандан сўнг.
وَعَن قيس بن عَاصِم: أَنَّهُ أَسْلَمَ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَغْتَسِلَ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ
Qays ibn Osim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Islomni qabul qildi, bas Nabiy ﷺ unga suv va sidr (yantoq bargi) bilan gʻusl qilishni buyurdilar. (Abu Iso) dedi: Bu bobda Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan ham (hadis) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir, biz uni faqat shu yoʻl bilangina bilamiz. Ilm ahli huzurida shunga amal qilinadi: ular kishi Islomni qabul qilganda gʻusl qilishini va kiyimlarini yuvishini mustahab (afzal) deb biladilar.Қайс ибн Осим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Исломни қабул қилди, бас Набий ﷺ унга сув ва сидр (янтоқ барги) билан ғусл қилишни буюрдилар. (Абу Исо) деди: Бу бобда Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ҳам (ҳадис) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир, биз уни фақат шу йўл билангина биламиз. Илм аҳли ҳузурида шунга амал қилинади: улар киши Исломни қабул қилганда ғусл қилишини ва кийимларини ювишини мустаҳаб (афзал) деб биладилар.
12-bob12-бобباب الحيض - الفصل الأولHayz — 1-faslҲайз — 1-фасл
عَن أنس: إِنَّ الْيَهُودَ كَانُوا إِذَا حَاضَتِ الْمَرْأَةُ فِيهِمْ لَمْ يُؤَاكِلُوهَا وَلَمْ يُجَامِعُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ فَسَأَلَ أَصْحَاب النَّبِي صلى الله عَلَيْهِ وَسلم النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى (ويسألونك عَن الْمَحِيض قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِي الْمَحِيضِ)
الْآيَة. فَبَلَغَ ذَلِكَ الْيَهُودَ. فَقَالُوا: مَا يُرِيدُ هَذَا الرَّجُلُ أَنْ يَدَعَ مِنْ أَمْرِنَا شَيْئًا إِلَّا خَالَفَنَا فِيهِ فَجَاءَ أُسَيْدُ بْنُ حَضَيْرٍ وَعَبَّادُ بْنُ بِشْرٍ فَقَالَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ الْيَهُودَ تَقُولُ كَذَا وَكَذَا أَفَلَا نُجَامِعُهُنَّ؟ فَتَغَيَّرَ وَجْهُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنْ قَدْ وَجَدَ عَلَيْهِمَا. فَخَرَجَا فَاسْتَقْبَلَتْهُمَا هَدِيَّةٌ مِنْ لَبَنٍ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَرْسَلَ فِي آثَارِهِمَا فَسَقَاهُمَا فعرفا أَن لم يجد عَلَيْهِمَا. رَوَاهُ مُسلم
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Yahudiylar — ularda (orasida) ayol hayzli boʻlganda — u bilan (birga) taom yemas va uylarda ular bilan (birga) yashamas (qoʻshilmas) edilar. Bas, Paygʻambar ﷺ ning ashoblari Paygʻambar ﷺ dan soʻradilar. Shunda Alloh taolo: {Va sendan hayz haqida soʻraydilar. Ayt: «U — bir azob (noxushlik)dir; bas, hayz (payti)da ayollardan chetlaninglar...»} — oyatning oxirigacha — (oyatini) nozil qildi. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Nikoh (jimoʼ)dan boshqa har bir narsani qilaveringlar», dedilar. Bu (gap) yahudiylarga yetdi. Shunda ular: «Bu kishi bizning ishimizdan biror narsani — bizga muxolif boʻlmay — tark etishni istamaydi (yaʼni hamma narsada bizga qarshi)» dedilar. Bas, Usayd ibn Huzayr va Abbod ibn Bishr kelib: «Ey Allohning Rasuli, albatta yahudiylar bunday-bunday deydi. Bas, biz ular bilan (hayz paytida) jimoʼ qilmaylikmi (yaʼni ulardan butunlay chetlanmaylikmi)?» dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ ning yuzlari oʻzgardi — toki biz U Zot ular ikkovidan gʻazablandi deb oʻyladik —. Bas, ular ikkovi chiqib ketdi. Shu payt Paygʻambar ﷺ ga sutdan (boʻlgan) bir hadya (sovgʻa) peshvoz keldi. Bas, U Zot ularning ortidan (odam) yuborib, ularga (sut) ichirdilar. Shunda ular ikkovi U Zot ular(dan) gʻazablanmaganini bildilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Яҳудийлар — уларда (орасида) аёл ҳайзли бўлганда — у билан (бирга) таом емас ва уйларда улар билан (бирга) яшамас (қўшилмас) эдилар. Бас, Пайғамбар ﷺ нинг ашоблари Пайғамбар ﷺ дан сўрадилар. Шунда Аллоҳ таоло: {Ва сендан ҳайз ҳақида сўрайдилар. Айт: «У — бир азоб (нохушлик)дир; бас, ҳайз (пайти)да аёллардан четланинглар...»} — оятнинг охиригача — (оятини) нозил қилди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Никоҳ (жимў)дан бошқа ҳар бир нарсани қилаверинглар», дедилар. Бу (гап) яҳудийларга етди. Шунда улар: «Бу киши бизнинг ишимиздан бирор нарсани — бизга мухолиф бўлмай — тарк этишни истамайди (яъни ҳамма нарсада бизга қарши)» дедилар. Бас, Усайд ибн Ҳузайр ва Аббод ибн Бишр келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, албатта яҳудийлар бундай-бундай дейди. Бас, биз улар билан (ҳайз пайтида) жимў қилмайликми (яъни улардан бутунлай четланмайликми)?» дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ нинг юзлари ўзгарди — токи биз У Зот улар икковидан ғазабланди деб ўйладик —. Бас, улар иккови чиқиб кетди. Шу пайт Пайғамбар ﷺ га сутдан (бўлган) бир ҳадя (совға) пешвоз келди. Бас, У Зот уларнинг ортидан (одам) юбориб, уларга (сут) ичирдилар. Шунда улар иккови У Зот улар(дан) ғазабланмаганини билдилар.
وَعَن عَائِشَة قَالَتْ: كُنْتُ أَغْتَسِلُ أَنَا وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ وَكِلَانَا جُنُبٌ وَكَانَ يَأْمُرُنِي فَأَتَّزِرُ فَيُبَاشِرُنِي وَأَنَا حَائِضٌ وَكَانَ يُخْرِجُ رَأْسَهُ إِلَيَّ وَهُوَ مُعْتَكِفٌ فَأَغْسِلُهُ وَأَنَا حَائِض
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men va Paygʻambar ﷺ junub holda bir idishdan gusl qilardik. Hayz paytida u zot menga izor (beldan pastga kiyiladigan kiyim) kiyishni buyurar va meni erkalar edilar. Eʼtikofda esa boshlarini menga yaqin keltirar, men hayz holda uni yuvar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен ва Пайғамбар ﷺ жунуб ҳолда бир идишдан гусл қилардик. Ҳайз пайтида у зот менга изор (белдан пастга кийиладиган кийим) кийишни буюрар ва мени эркалар эдилар. Эътикофда эса бошларини менга яқин келтирар, мен ҳайз ҳолда уни ювар эдим.
وَعَنْهَا قَالَتْ: كُنْتُ أَشْرَبُ وَأَنَا حَائِضٌ ثُمَّ أُنَاوِلُهُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَضَعُ فَاهُ عَلَى مَوْضِعٍ فِيَّ فَيَشْرَبُ وَأَتَعَرَّقُ الْعَرْقَ وَأَنَا حَائِضٌ ثُمَّ أُنَاوِلُهُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم فَيَضَع فَاه على مَوضِع فِي. رَوَاهُ مُسلم
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men — oʻzim hayzli holda — ichar edim, soʻng uni (idishni) Paygʻambar ﷺ ga uzatar edim; bas, U Zot ogʻizlarini mening ogʻzim (teggan) joyiga qoʻyib ichar edilar. Va men — oʻzim hayzli holda — suyak (goʻshtini) yer edim, soʻng uni Paygʻambar ﷺ ga uzatar edim; bas, U Zot ogʻizlarini mening ogʻzim (teggan) joyiga qoʻyar edilar. Zuhayr «bas, U Zot ichar edilar»ni zikr qilmadi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен — ўзим ҳайзли ҳолда — ичар эдим, сўнг уни (идишни) Пайғамбар ﷺ га узатар эдим; бас, У Зот оғизларини менинг оғзим (тегган) жойига қўйиб ичар эдилар. Ва мен — ўзим ҳайзли ҳолда — суяк (гўштини) ер эдим, сўнг уни Пайғамбар ﷺ га узатар эдим; бас, У Зот оғизларини менинг оғзим (тегган) жойига қўяр эдилар. Зуҳайр «бас, У Зот ичар эдилар»ни зикр қилмади.
وَعَنْهَا قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يتكئ على حجري وَأَنا حَائِض ثمَّ يقْرَأ الْقُرْآن
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ men hayzli boʻlsam ham, tizzamga suyanib, soʻng Qurʼon oʻqir edilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ мен ҳайзли бўлсам ҳам, тиззамга суяниб, сўнг Қуръон ўқир эдилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.
وَعَنْهَا قَالَتْ: قَالَ لِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «نَاوِلِينِي الْخُمْرَةَ مِنَ الْمَسْجِدِ» . فَقُلْتُ: إِنِّي حَائِضٌ فَقَالَ: «إِنَّ حَيْضَتَكِ لَيْسَتْ فِي يدك» . رَوَاهُ مُسلم
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Menga masjiddan xumra (kichik joynamoz)ni uzat», — dedilar. Men: «Men hayzli (holatda)man», — dedim. Rasululloh ﷺ: «Albatta, sening hayzing qoʻlingda emas-ku», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Менга масжиддан хумра (кичик жойнамоз)ни узат», — дедилар. Мен: «Мен ҳайзли (ҳолатда)ман», — дедим. Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, сенинг ҳайзинг қўлингда эмас-ку», — дедилар.
وَعَنْ مَيْمُونَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فِي مِرْطٍ بَعْضُهُ عَلَيَّ وَبَعْضُهُ عَلَيْهِ وَأَنا حَائِض
Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir jun kiyimda namoz oʻqir edilar, uning bir qismi u zotning ustida, bir qismi esa men hayzli holimda mening ustimda edi. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир жун кийимда намоз ўқир эдилар, унинг бир қисми у зотнинг устида, бир қисми эса мен ҳайзли ҳолимда менинг устимда эди. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.
12-bob12-бобباب الحيض - الفصل الثانيHayz — 2-faslҲайз — 2-фасл
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ أَتَى حَائِضًا أَوِ امْرَأَةً فِي دُبُرِهَا أَوْ كَاهِنًا فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ وَفِي رِوَايَتِهِمَا: «فَصَدَّقَهُ بِمَا يَقُولُ فَقَدْ كَفَرَ»
وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: لَا نَعْرِفُ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا من حَدِيث حَكِيم الْأَثْرَم عَن أبي تَيْمِية عَن أبي هُرَيْرَة
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Kim hayzli ayolga, yoki ayolning orqa (yoʻli)ga yaqinlik qilsa, yoki kohinga (gʻoyibdan xabar berganga ishonib) borsa, bas, u Muhammad ﷺga nozil qilingan narsaga kufr keltiribdi», dedilar. Abu Iso aytdi: Biz bu hadisni faqat Hakim al-Asramning Abu Tamima al-Hujaymiydan, u Abu Hurayradan (rivoyati) orqaligina bilamiz. Ilm ahli nazdida bu (soʻz)ning maʼnosi tagʻliz (qattiq tahdid) yuzasidandir. Nabiy ﷺdan rivoyat qilinganki, u zot: «Kim hayzli ayolga yaqinlik qilsa, bir dinor sadaqa qilsin», dedilar. Agar hayzli ayolga yaqinlik qilish kufr boʻlganida, unga kafforat buyurilmas edi. Muhammad bu hadisni isnodi tomonidan zaif sanadi. Abu Tamima al-Hujaymiyning ismi Torif ibn Mujolid (dir).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Ким ҳайзли аёлга, ёки аёлнинг орқа (йўли)га яқинлик қилса, ёки коҳинга (ғойибдан хабар берганга ишониб) борса, бас, у Муҳаммад ﷺга нозил қилинган нарсага куфр келтирибди», дедилар. Абу Исо айтди: Биз бу ҳадисни фақат Ҳаким ал-Асрамнинг Абу Тамима ал-Ҳужаймийдан, у Абу Ҳурайрадан (ривояти) орқалигина биламиз. Илм аҳли наздида бу (сўз)нинг маъноси тағлиз (қаттиқ таҳдид) юзасидандир. Набий ﷺдан ривоят қилинганки, у зот: «Ким ҳайзли аёлга яқинлик қилса, бир динор садақа қилсин», дедилар. Агар ҳайзли аёлга яқинлик қилиш куфр бўлганида, унга каффорат буюрилмас эди. Муҳаммад бу ҳадисни исноди томонидан заиф санади. Абу Тамима ал-Ҳужаймийнинг исми Ториф ибн Мужолид (дир).
وَعَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُول الله مَا تحل لِي مِنِ امْرَأَتِي وَهِيَ حَائِضٌ؟ قَالَ: «مَا فَوْقَ الْإِزَارِ وَالتَّعَفُّفُ عَنْ ذَلِكَ أَفْضَلُ» . رَوَاهُ رَزِينٌ وَقَالَ مُحْيِي السُّنَّةِ: إِسْنَادُهُ لَيْسَ بِقَوِيٍّ
Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, hayzli xotinimdan menga nima halol?» dedim. U zot: «Izordan yuqorisi. Bundan tiyilish esa afzalroqdir», dedilar. Razin rivoyat qilgan. Muhyis-sunna: ‹Uning isnodi kuchli emas›, degan.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, ҳайзли хотинимдан менга нима ҳалол?» дедим. У зот: «Изордан юқориси. Бундан тийилиш эса афзалроқдир», дедилар. Разин ривоят қилган. Муҳйис-сунна: ‹Унинг исноди кучли эмас›, деган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا وَقَعَ الرَّجُلُ بِأَهْلِهِ وَهِيَ حَائِضٌ فَلْيَتَصَدَّقْ بِنِصْفِ دِينَارٍ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد النَّسَائِيّ والدارمي وَابْن مَاجَه
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim xotiniga u hayzli holida yaqinlik qilsa, yarim dinor sadaqa bersin», dedilar. Termiziy, Abu Dovud, Nasoiy, Dorimiy va Ibn Moja rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким хотинига у ҳайзли ҳолида яқинлик қилса, ярим динор садақа берсин», дедилар. Термизий, Абу Довуд, Насоий, Доримий ва Ибн Можа ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِذَا كَانَ دَمًا أَحْمَرَ فَدِينَارٌ وَإِذَا كَانَ دَمًا أَصْفَرَ فَنِصْفُ دِينَارٍ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qizil qon boʻlsa — bir dinor, sariq qon boʻlsa — yarim dinor (sadaqa qilinsin)», dedilar. Abu Iso aytdi: Hayzli ayolga yaqinlik qilishdagi kafforat hadisi Ibn Abbosdan mavquf (oʻz soʻzi sifatida) ham, marfuʼ (Paygʻambarga nisbatan) ham rivoyat qilingan. Bu — baʼzi ilm ahlining soʻzidir; Ahmad va Ishoq ham shuni aytadi. Ibn Muborak esa: «Robbidan magʻfirat soʻraydi, unga kafforat lozim emas», dedi. Ibn Muborakning soʻziga oʻxshash (gap) baʼzi tobeinlardan, jumladan Said ibn Jubayr va Ibrohim an-Naxaiydan ham rivoyat qilingan; bu — shaharlar olimlarining umumiy soʻzidir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қизил қон бўлса — бир динор, сариқ қон бўлса — ярим динор (садақа қилинсин)», дедилар. Абу Исо айтди: Ҳайзли аёлга яқинлик қилишдаги каффорат ҳадиси Ибн Аббосдан мавқуф (ўз сўзи сифатида) ҳам, марфуъ (Пайғамбарга нисбатан) ҳам ривоят қилинган. Бу — баъзи илм аҳлининг сўзидир; Аҳмад ва Ишоқ ҳам шуни айтади. Ибн Муборак эса: «Роббидан мағфират сўрайди, унга каффорат лозим эмас», деди. Ибн Муборакнинг сўзига ўхшаш (гап) баъзи тобеинлардан, жумладан Саид ибн Жубайр ва Иброҳим ан-Нахаийдан ҳам ривоят қилинган; бу — шаҳарлар олимларининг умумий сўзидир.
13-bob13-бобباب المستحاضة - الفصل الثانيIstihoza koʻrgan ayol — 2-faslИстиҳоза кўрган аёл — 2-фасл
عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ أَبِي حُبَيْشٍ: أَنَّهَا كَانَتْ تُسْتَحَاضُ فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " إِذَا كَانَ دم الْحيض فَإِنَّهُ دم أسود يعرف فَأَمْسِكِي عَنِ الصَّلَاةِ فَإِذَا كَانَ الْآخَرُ فَتَوَضَّئِي وَصَلِّي فَإِنِّمَا هُوَ عِرْقٌ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيّ
Urva ibn az-Zubayr (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Fotima binti Abu Hubaysh (roziyallohu anho)ga istihoza (toʻxtovsiz qon ketishi) boʻlardi. Shunda Paygʻambar ﷺ unga: «Hayz qoni boʻlsa, u tanib olinadigan qora qon boʻladi. Agar shunday boʻlsa, namozni tark qil. Boshqasi boʻlsa, taharat olib namoz oʻqi», dedilar. Abu Dovud aytdi: Ibn al-Musanno dedi: Ibn Abu Adiy buni bizga yoddan rivoyat qilib, «Urvadan, u Oisha (roziyallohu anho)dan, Fotima haqida» dedi. Abu Dovud aytdi: Buni Aloʼ ibn al-Musayyab va Shuʼba ham al-Hakamdan, u Abu Jaʼfardan rivoyat qildilar. Aloʼ uni Paygʻambar ﷺdan (marfuʼ qilib) rivoyat qildi, Shuʼba esa uni Abu Jaʼfarning soʻzi qilib toʻxtatib, «har bir namoz uchun taharat oladi» dedi.Урва ибн аз-Зубайр (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Фотима бинти Абу Ҳубайш (розияллоҳу анҳо)га истиҳоза (тўхтовсиз қон кетиши) бўларди. Шунда Пайғамбар ﷺ унга: «Ҳайз қони бўлса, у таниб олинадиган қора қон бўлади. Агар шундай бўлса, намозни тарк қил. Бошқаси бўлса, таҳарат олиб намоз ўқи», дедилар. Абу Довуд айтди: Ибн ал-Мусанно деди: Ибн Абу Адий буни бизга ёддан ривоят қилиб, «Урвадан, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Фотима ҳақида» деди. Абу Довуд айтди: Буни Алў ибн ал-Мусайяб ва Шуъба ҳам ал-Ҳакамдан, у Абу Жаъфардан ривоят қилдилар. Алў уни Пайғамбар ﷺдан (марфуъ қилиб) ривоят қилди, Шуъба эса уни Абу Жаъфарнинг сўзи қилиб тўхтатиб, «ҳар бир намоз учун таҳарат олади» деди.
وَعَن أم سَلمَة: إِنَّ امْرَأَةً كَانَتْ تُهْرَاقُ الدَّمَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَفْتَتْ لَهَا أم سَلمَة رَسُول الله صلى الله عَلَيْهِ وَسلم فَقَالَ: «لِتَنْظُرْ عَدَدَ اللَّيَالِي وَالْأَيَّامِ الَّتِي كَانَتْ تَحِيضُهُنَّ مِنَ الشَّهْرِ قَبْلَ أَنْ يُصِيبَهَا الَّذِي أَصَابَهَا فَلْتَتْرُكِ الصَّلَاةَ قَدْرَ ذَلِكَ مِنَ الشَّهْرِ فَإِذَا خلفت ذَلِك فلتغتسل ثمَّ لتستثفر بِثَوْب ثمَّ لتصل» . رَوَاهُ مَالك وَأَبُو دَاوُد والدارمي وروى النَّسَائِيّ مَعْنَاهُ
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonida bir ayolga toʻxtovsiz qon kelar edi. Ummu Salama uning uchun Rasululloh ﷺdan hukm soʻradi. U zot: «U bu holat yuz berishidan avval har oyda hayz koʻradigan tunlar va kunlar sonini hisoblab qarasin, soʻng oyning oʻsha muddati qadar namozni tark etsin. Qachonki oʻsha muddat oʻtsa, gʻusl qilib, soʻng nimta bogʻlab, soʻng namoz oʻqisin», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонида бир аёлга тўхтовсиз қон келар эди. Умму Салама унинг учун Расулуллоҳ ﷺдан ҳукм сўради. У зот: «У бу ҳолат юз беришидан аввал ҳар ойда ҳайз кўрадиган тунлар ва кунлар сонини ҳисоблаб қарасин, сўнг ойнинг ўша муддати қадар намозни тарк этсин. Қачонки ўша муддат ўтса, ғусл қилиб, сўнг нимта боғлаб, сўнг намоз ўқисин», дедилар.
وَعَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ - قَالَ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ: جَدُّ عَدِيٍّ اسْمُهُ دِينَارٌ - عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فِي الْمُسْتَحَاضَةِ: «تَدَعُ الصَّلَاةَ أَيَّامَ أَقْرَائِهَا الَّتِي كَانَتْ تَحِيضُ فِيهَا ثُمَّ تَغْتَسِلُ وَتَتَوَضَّأُ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَتَصُومُ وَتُصَلِّي» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد
Adiyy ibn Sobit otasidan, u bobosi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladiki, Paygʻambar ﷺ mustahoza haqida: «U oʻzi hayz koʻradigan hayz kunlarida namozni tark qiladi, soʻng gʻusl qilib, har namoz oldida tahorat qiladi, roʻza tutadi va namoz oʻqiydi», dedilar.Адийй ибн Собит отасидан, у бобоси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладики, Пайғамбар ﷺ мустаҳоза ҳақида: «У ўзи ҳайз кўрадиган ҳайз кунларида намозни тарк қилади, сўнг ғусл қилиб, ҳар намоз олдида таҳорат қилади, рўза тутади ва намоз ўқийди», дедилар.
وَعَن حمْنَة بنت جحش قَالَتْ: كُنْتُ أُسْتَحَاضُ حَيْضَةً كَثِيرَةً شَدِيدَةً فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْتَفْتِيهِ وَأُخْبِرُهُ فَوَجَدْتُهُ فِي بَيْتِ أُخْتِي زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُسْتَحَاضُ حَيْضَةً كَثِيرَةً شَدِيدَةً فَمَا تَأْمُرُنِي فِيهَا؟ قَدْ مَنَعَتْنِي الصَّلَاةَ وَالصِّيَامَ. قَالَ: «أَنْعَتُ لَكِ الْكُرْسُفَ فَإِنَّهُ يُذْهِبُ الدَّمَ» . قَالَتْ: هُوَ أَكْثَرُ مِنْ ذَلِكَ. قَالَ: «فَتَلَجَّمِي» قَالَتْ هُوَ أَكْثَرُ مِنْ ذَلِكَ. قَالَ: «فَاتَّخِذِي ثَوْبًا» قَالَتْ هُوَ أَكْثَرُ مِنْ ذَلِكَ إِنَّمَا أَثُجُّ ثَجًّا. فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «سَآمُرُكِ بِأَمْرَيْنِ أَيَّهُمَا صَنَعْتِ أَجَزَأَ عَنْكِ مِنَ الْآخَرِ وَإِنْ قَوِيتِ عَلَيْهِمَا فَأَنت أعلم» فَقَالَ لَهَا: " إِنَّمَا هَذِهِ رَكْضَةٌ مِنْ رَكَضَاتِ الشَّيْطَانِ فتحيضي سِتَّة أَيَّام أَو سَبْعَة أَيَّام فِي عِلْمِ اللَّهِ ثُمَّ اغْتَسِلِي حَتَّى إِذَا رَأَيْتِ أَنَّكِ قَدْ طَهُرْتِ وَاسْتَنْقَأْتِ فَصَلِّي ثَلَاثًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً أَوْ أَرْبَعًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً وَأَيَّامَهَا وصومي وَصلي فَإِن ذَلِك يجزئك وَكَذَلِكَ فافعلي كَمَا تَحِيضُ النِّسَاءُ وَكَمَا يَطْهُرْنَ مِيقَاتُ حَيْضِهِنَّ وَطُهْرِهِنَّ وَإِنْ قَوِيتِ عَلَى أَنْ تُؤَخِّرِينَ الظُّهْرَ وتعجليين الْعَصْر فتغتسلين وتجمعين الصَّلَاتَيْنِ: الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَتُؤَخِّرِينَ الْمَغْرِبَ وَتُعَجِّلِينَ الْعِشَاءَ ثُمَّ تَغْتَسِلِينَ وَتَجْمَعِينَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ فَافْعَلِي وَتَغْتَسِلِينَ مَعَ الْفَجْرِ فَافْعَلِي وَصُومِي إِنْ قَدَرْتِ عَلَى ذَلِكَ ". فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «وَهَذَا أَعْجَبُ الْأَمْرَيْنِ إِلَيَّ» . رَوَاهُ أَحْمَدَ وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ
Hamna binti Jahsh (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men koʻp va qattiq istihoza (qon) bilan kasallangan edim. Paygʻambar ﷺning oldilariga undan fatvo soʻragani va u zotga xabar bergani keldim. U zotni opam Zaynab binti Jahshning uyida topdim. Men: ‹Yo Rasululloh, men koʻp va qattiq istihoza bilan kasallanganman, bu haqda menga nima buyurasiz? U meni roʻza va namozdan toʻsib qoʻydi›, dedim. U zot: ‹Senga paxta (qoʻyishni) tavsiya qilaman, chunki u qonni ketkazadi›, dedilar. Men: ‹U bundan ham koʻproq›, dedim. U zot: ‹Boylab qoʻy (latta bilan)›, dedilar. Men: ‹U bundan ham koʻproq›, dedim. U zot: ‹Bir kiyim (matoʼ) ol›, dedilar. Men: ‹U bundan ham koʻproq, men faqat shariqlab oqaman›, dedim. Shunda Paygʻambar ﷺ: ‹Men senga ikki ishni buyuraman, qaysi birini qilsang ham senga kifoya qiladi. Agar ikkalasiga ham kuching yetsa, oʻzing biluvchiroqsan›, dedilar. Yana: ‹Bu faqat shaytonning bir tepkisidir. Allohning ilmida boʻlganidek, olti yoki yetti kun hayzli boʻl, soʻng gʻusl qil. Pok boʻlib, tozalanganingni koʻrsang, yigirma toʻrt tun yoki yigirma uch tun va ularning kunlarida namoz oʻqi, roʻza tut va namoz oʻqi, chunki bu senga kifoya qiladi. Ayollar hayz koʻrgani va oʻz hayz va poklik vaqtlarida poklangani kabi shunday qil. Agar peshinni kechiktirib, asrni erta oʻqishga, soʻng poklanganingda gʻusl qilib, peshin va asrni birga oʻqishga, soʻng shomni kechiktirib, xuftonni erta oʻqishga, soʻng gʻusl qilib, ikki namozni birlashtirishga kuching yetsa, shunday qil. Subh (bomdod) bilan birga gʻusl qilib, namoz oʻqiysan — shunday qil va kuching yetsa, roʻza tut›, dedilar.» Rasululloh ﷺ: «Bu ikki ishning menga eng yoqimlirogʻidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Buni Ubaydulloh ibn Amr ar-Raqqiy, Ibn Jurayj va Sharik Abdulloh ibn Muhammad ibn Aqildan, u Ibrohim ibn Muhammad ibn Talhadan, u amakisi Imrondan, u onasi Hamnadan rivoyat qilganlar. Faqat Ibn Jurayj «Umar ibn Talha» deydi, sahihi esa «Imron ibn Talha»dir. (Abu Iso) aytdi: Men Muhammaddan bu hadis haqida soʻradim, u: bu hadis hasan sahihdir, dedi. Shuningdek Ahmad ibn Hanbal ham: bu hadis hasan sahihdir, dedi. Ahmad va Ishoq mustahoza haqida: agar u oʻz hayzini qonning kelishi va ketishi bilan tanisa — uning kelishi qon qora boʻlishi, ketishi esa sariqlikka oʻzgarishidir — unda uning hukmi Fotima binti Abu Hubaysh hadisi boʻyicha boʻladi. Agar mustahozaning istihoza boʻlishidan oldin maʼlum (hayz) kunlari boʻlsa, u hayz kunlarida namozni tark qiladi, soʻng gʻusl qilib, har namozga tahorat qilib namoz oʻqiydi. Agar qon davom etib, uning maʼlum kunlari boʻlmasa va hayzni qonning kelishi va ketishi bilan tanimasa, unda uning hukmi Hamna binti Jahsh hadisi boʻyicha boʻladi, dedilar. Abu Ubayd ham shunday dedi. Shofiiy esa: mustahozaning qoni boshidan davom etib, shu holatda davom etsa, u oʻn besh kungacha boʻlgan oraliqda namozni tark qiladi. Agar oʻn besh kunda yoki undan oldin poklansa, bular hayz kunlaridir. Agar oʻn besh kundan ortiq qon koʻrsa, oʻn toʻrt kunlik namozni qazo qiladi, soʻng undan keyin ayollar koʻradigan eng kam hayz miqdori — bir kechayu kunduz — namozni tark qiladi, dedi. Abu Iso aytdi: Ilm ahli eng kam va eng koʻp hayz haqida ixtilof qilishgan. Baʼzi ilm ahli: eng kam hayz uch (kun), eng koʻpi oʻn (kun)dir, dedilar — bu Sufyon as-Savriy va Kufa ahlining soʻzi boʻlib, shuni Ibn al-Muborak ham qabul qiladi, undan bunga xilof (soʻz) ham rivoyat qilingan. Baʼzi ilm ahli — ular orasida Ato ibn Abu Raboh — esa: eng kam hayz bir kechayu kunduz, eng koʻpi oʻn besh kundir, dedilar. Bu Molik, Avzoiy, Shofiiy, Ahmad, Ishoq va Abu Ubaydning soʻzidir.Ҳамна бинти Жаҳш (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен кўп ва қаттиқ истиҳоза (қон) билан касалланган эдим. Пайғамбар ﷺнинг олдиларига ундан фатво сўрагани ва у зотга хабар бергани келдим. У зотни опам Зайнаб бинти Жаҳшнинг уйида топдим. Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, мен кўп ва қаттиқ истиҳоза билан касалланганман, бу ҳақда менга нима буюрасиз? У мени рўза ва намоздан тўсиб қўйди›, дедим. У зот: ‹Сенга пахта (қўйишни) тавсия қиламан, чунки у қонни кетказади›, дедилар. Мен: ‹У бундан ҳам кўпроқ›, дедим. У зот: ‹Бойлаб қўй (латта билан)›, дедилар. Мен: ‹У бундан ҳам кўпроқ›, дедим. У зот: ‹Бир кийим (матў) ол›, дедилар. Мен: ‹У бундан ҳам кўпроқ, мен фақат шариқлаб оқаман›, дедим. Шунда Пайғамбар ﷺ: ‹Мен сенга икки ишни буюраман, қайси бирини қилсанг ҳам сенга кифоя қилади. Агар иккаласига ҳам кучинг етса, ўзинг билувчироқсан›, дедилар. Яна: ‹Бу фақат шайтоннинг бир тепкисидир. Аллоҳнинг илмида бўлганидек, олти ёки етти кун ҳайзли бўл, сўнг ғусл қил. Пок бўлиб, тозаланганингни кўрсанг, йигирма тўрт тун ёки йигирма уч тун ва уларнинг кунларида намоз ўқи, рўза тут ва намоз ўқи, чунки бу сенга кифоя қилади. Аёллар ҳайз кўргани ва ўз ҳайз ва поклик вақтларида поклангани каби шундай қил. Агар пешинни кечиктириб, асрни эрта ўқишга, сўнг покланганингда ғусл қилиб, пешин ва асрни бирга ўқишга, сўнг шомни кечиктириб, хуфтонни эрта ўқишга, сўнг ғусл қилиб, икки намозни бирлаштиришга кучинг етса, шундай қил. Субҳ (бомдод) билан бирга ғусл қилиб, намоз ўқийсан — шундай қил ва кучинг етса, рўза тут›, дедилар.» Расулуллоҳ ﷺ: «Бу икки ишнинг менга энг ёқимлироғидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Буни Убайдуллоҳ ибн Амр ар-Раққий, Ибн Журайж ва Шарик Абдуллоҳ ибн Муҳаммад ибн Ақилдан, у Иброҳим ибн Муҳаммад ибн Талҳадан, у амакиси Имрондан, у онаси Ҳамнадан ривоят қилганлар. Фақат Ибн Журайж «Умар ибн Талҳа» дейди, саҳиҳи эса «Имрон ибн Талҳа»дир. (Абу Исо) айтди: Мен Муҳаммаддан бу ҳадис ҳақида сўрадим, у: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир, деди. Шунингдек Аҳмад ибн Ҳанбал ҳам: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир, деди. Аҳмад ва Ишоқ мустаҳоза ҳақида: агар у ўз ҳайзини қоннинг келиши ва кетиши билан таниса — унинг келиши қон қора бўлиши, кетиши эса сариқликка ўзгаришидир — унда унинг ҳукми Фотима бинти Абу Ҳубайш ҳадиси бўйича бўлади. Агар мустаҳозанинг истиҳоза бўлишидан олдин маълум (ҳайз) кунлари бўлса, у ҳайз кунларида намозни тарк қилади, сўнг ғусл қилиб, ҳар намозга таҳорат қилиб намоз ўқийди. Агар қон давом этиб, унинг маълум кунлари бўлмаса ва ҳайзни қоннинг келиши ва кетиши билан танимаса, унда унинг ҳукми Ҳамна бинти Жаҳш ҳадиси бўйича бўлади, дедилар. Абу Убайд ҳам шундай деди. Шофиий эса: мустаҳозанинг қони бошидан давом этиб, шу ҳолатда давом этса, у ўн беш кунгача бўлган оралиқда намозни тарк қилади. Агар ўн беш кунда ёки ундан олдин покланса, булар ҳайз кунларидир. Агар ўн беш кундан ортиқ қон кўрса, ўн тўрт кунлик намозни қазо қилади, сўнг ундан кейин аёллар кўрадиган энг кам ҳайз миқдори — бир кечаю кундуз — намозни тарк қилади, деди. Абу Исо айтди: Илм аҳли энг кам ва энг кўп ҳайз ҳақида ихтилоф қилишган. Баъзи илм аҳли: энг кам ҳайз уч (кун), энг кўпи ўн (кун)дир, дедилар — бу Суфён ас-Саврий ва Куфа аҳлининг сўзи бўлиб, шуни Ибн ал-Муборак ҳам қабул қилади, ундан бунга хилоф (сўз) ҳам ривоят қилинган. Баъзи илм аҳли — улар орасида Ато ибн Абу Рабоҳ — эса: энг кам ҳайз бир кечаю кундуз, энг кўпи ўн беш кундир, дедилар. Бу Молик, Авзоий, Шофиий, Аҳмад, Ишоқ ва Абу Убайднинг сўзидир.