حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لاَ يَخْطُبُ أَحَدُكُمْ عَلَى خِطْبَةِ أَخِيهِ ‏"‏ ‏.‏

al-Aʼraj (rahimahulloh) orqali Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz oʻz (musulmon) birodari sovchi qoʻygan (qiz)ga sovchi qoʻymasin», dedilar.ал-Аъраж (раҳимаҳуллоҳ) орқали Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз ўз (мусулмон) биродари совчи қўйган (қиз)га совчи қўймасин», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لاَ يَخْطُبُ أَحَدُكُمْ عَلَى خِطْبَةِ أَخِيهِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz oʻz birodari sovchi qoʻygan (qiz)ga sovchi qoʻymasin», dedilar. Molik aytdi: «Rasululloh ﷺ ning bu soʻzlarining maʼnosi — bizningcha, Alloh biluvchidir — shuki: ‹Biringiz oʻz birodari sovchi qoʻygan (qiz)ga sovchi qoʻymasin› degani, bir kishi bir ayolga sovchi qoʻyib, u (ayol) unga moyil boʻlib, oʻzi aytgan mahrda oʻzaro kelishib, bir-birlaridan rozi boʻlganlarida, boshqa birovning oʻsha ayolga sovchi qoʻyishi harom boʻladi deganidir. U — bir kishi ayolga sovchi qoʻyganda, u (ayol) unga koʻnmay va moyil boʻlmasa, boshqa birov unga sovchi qoʻya olmaydi degan maʼnoda emas; bu (esa) odamlar uchun qiyinchilik eshigidir».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз ўз биродари совчи қўйган (қиз)га совчи қўймасин», дедилар. Молик айтди: «Расулуллоҳ ﷺ нинг бу сўзларининг маъноси — бизнингча, Аллоҳ билувчидир — шуки: ‹Бирингиз ўз биродари совчи қўйган (қиз)га совчи қўймасин› дегани, бир киши бир аёлга совчи қўйиб, у (аёл) унга мойил бўлиб, ўзи айтган маҳрда ўзаро келишиб, бир-бирларидан рози бўлганларида, бошқа бировнинг ўша аёлга совчи қўйиши ҳаром бўлади деганидир. У — бир киши аёлга совчи қўйганда, у (аёл) унга кўнмай ва мойил бўлмаса, бошқа биров унга совчи қўя олмайди деган маънода эмас; бу (эса) одамлар учун қийинчилик эшигидир».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ فِي قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى ‏{‏وَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا عَرَّضْتُمْ بِهِ مِنْ خِطْبَةِ النِّسَاءِ أَوْ أَكْنَنْتُمْ فِي أَنْفُسِكُمْ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ وَلَكِنْ لاَ تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلاَّ أَنْ تَقُولُوا قَوْلاً مَعْرُوفًا‏}‏ أَنْ يَقُولَ الرَّجُلُ لِلْمَرْأَةِ وَهِيَ فِي عِدَّتِهَا مِنْ وَفَاةِ زَوْجِهَا إِنَّكِ عَلَىَّ لَكَرِيمَةٌ وَإِنِّي فِيكِ لَرَاغِبٌ وَإِنَّ اللَّهَ لَسَائِقٌ إِلَيْكِ خَيْرًا وَرِزْقًا وَنَحْوَ هَذَا مِنَ الْقَوْلِ ‏.‏

Abdurrahmon ibn al-Qosim otasi (rahimahulloh)dan rivoyat qiladiki, u Allohning {Ayollarga sovchilik haqida ishora bilan aytgan yoki koʻnglingizda yashirgan narsangizda sizlarga gunoh yoʻq. Alloh biladiki, sizlar ularni albatta yod etasiz; lekin ularga yashirin vaʼda bermanglar, magar (odob bilan) yaxshi soʻz aytishingizdan boshqa} degan soʻzi haqida shunday der edi: bir kishining ayolga — u eri vafotidan iddasida turgan paytda — ‹Sen menga albatta azizsan, men senga rogʻibman (istakliman), Alloh senga albatta yaxshilik va rizq yetkazadi› va shunga oʻxshash soʻzlarni aytishidir.Абдурраҳмон ибн ал-Қосим отаси (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қиладики, у Аллоҳнинг {Аёлларга совчилик ҳақида ишора билан айтган ёки кўнглингизда яширган нарсангизда сизларга гуноҳ ёʻқ. Аллоҳ биладики, сизлар уларни албатта ёд этасиз; лекин уларга яширин ваъда берманглар, магар (одоб билан) яхши сўз айтишингиздан бошқа} деган сўзи ҳақида шундай дер эди: бир кишининг аёлга — у эри вафотидан иддасида турган пайтда — ‹Сен менга албатта азизсан, мен сенга роғибман (истаклиман), Аллоҳ сенга албатта яхшилик ва ризқ етказади› ва шунга ўхшаш сўзларни айтишидир.

حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ الأَيِّمُ أَحَقُّ بِنَفْسِهَا مِنْ وَلِيِّهَا وَالْبِكْرُ تُسْتَأْذَنُ فِي نَفْسِهَا وَإِذْنُهَا صُمَاتُهَا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Beva ayol oʻzi haqida valiysidan koʻra haqliroqdir, qizdan esa oʻzi haqida izn soʻraladi va uning izni jim turishidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бева аёл ўзи ҳақида валийсидан кўра ҳақлироқдир, қиздан эса ўзи ҳақида изн сўралади ва унинг изни жим туришидир», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّهُ قَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ لاَ تُنْكَحُ الْمَرْأَةُ إِلاَّ بِإِذْنِ وَلِيِّهَا أَوْ ذِي الرَّأْىِ مِنْ أَهْلِهَا أَوِ السُّلْطَانِ ‏.‏

Molikka Said ibn al-Musayyabdan yetib kelishicha, Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu): «Ayol faqat valisining, yoki ahlidan toʻgʻri fikrli (aql egasi)ning, yoki sultonning izni bilangina nikohlanadi», degan.Моликка Саид ибн ал-Мусайябдан етиб келишича, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу): «Аёл фақат валисининг, ёки аҳлидан тўғри фикрли (ақл эгаси)нинг, ёки султоннинг изни билангина никоҳланади», деган.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ، وَسَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، كَانَا يُنْكِحَانِ بَنَاتِهِمَا الأَبْكَارَ وَلاَ يَسْتَأْمِرَانِهِنَّ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَذَلِكَ الأَمْرُ عِنْدَنَا فِي نِكَاحِ الأَبْكَارِ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَلَيْسَ لِلْبِكْرِ جَوَازٌ فِي مَالِهَا حَتَّى تَدْخُلَ بَيْتَهَا وَيُعْرَفَ مِنْ حَالِهَا ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, al-Qosim ibn Muhammad va Solim ibn Abdulloh oʻz bokira qizlarini (birovga) nikohlab berar va ular bilan maslahatlashmas edilar. Molik aytdi: «Bu — bizning oldimizda bokiralar nikohi borasidagi (amal)dir». Molik aytdi: «Bokira qiz oʻz uyiga (turmushga) kirib, uning holati (voyaga yetgani) maʼlum boʻlgunga qadar molida (mustaqil) tasarruf qilolmaydi».Моликка етиб келишича, ал-Қосим ибн Муҳаммад ва Солим ибн Абдуллоҳ ўз бокира қизларини (бировга) никоҳлаб берар ва улар билан маслаҳатлашмас эдилар. Молик айтди: «Бу — бизнинг олдимизда бокиралар никоҳи борасидаги (амал)дир». Молик айтди: «Бокира қиз ўз уйига (турмушга) кириб, унинг ҳолати (вояга етгани) маълум бўлгунга қадар молида (мустақил) тасарруф қилолмайди».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ، وَسَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، وَسُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ، كَانُوا يَقُولُونَ فِي الْبِكْرِ يُزَوِّجُهَا أَبُوهَا بِغَيْرِ إِذْنِهَا إِنَّ ذَلِكَ لاَزِمٌ لَهَا ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, al-Qosim ibn Muhammad, Solim ibn Abdulloh va Sulaymon ibn Yasar (rahimahumulloh) otasi bokira qizni uning iznisiz turmushga bergani haqida: «Bu unga lozim boʻladi (nikoh oʻz kuchida qoladi)», deyishardi.Моликка етиб келишича, ал-Қосим ибн Муҳаммад, Солим ибн Абдуллоҳ ва Сулаймон ибн Ясар (раҳимаҳумуллоҳ) отаси бокира қизни унинг изнисиз турмушга бергани ҳақида: «Бу унга лозим бўлади (никоҳ ўз кучида қолади)», дейишарди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي حَازِمِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ، ‏.‏ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَتْهُ امْرَأَةٌ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ وَهَبْتُ نَفْسِي لَكَ فَقَامَتْ قِيَامًا طَوِيلاً فَقَامَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ زَوِّجْنِيهَا إِنْ لَمْ تَكُنْ لَكَ بِهَا حَاجَةٌ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلْ عِنْدَكَ مِنْ شَىْءٍ تُصْدِقُهَا إِيَّاهُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ مَا عِنْدِي إِلاَّ إِزَارِي هَذَا ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنْ أَعْطَيْتَهَا إِيَّاهُ جَلَسْتَ لاَ إِزَارَ لَكَ فَالْتَمِسْ شَيْئًا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ مَا أَجِدُ شَيْئًا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ الْتَمِسْ وَلَوْ خَاتَمًا مِنْ حَدِيدٍ ‏"‏ ‏.‏ فَالْتَمَسَ فَلَمْ يَجِدْ شَيْئًا ‏.‏ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلْ مَعَكَ مِنَ الْقُرْآنِ شَىْءٌ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ نَعَمْ مَعِي سُورَةُ كَذَا وَسُورَةُ كَذَا ‏.‏ لِسُوَرٍ سَمَّاهَا ‏.‏ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قَدْ أَنْكَحْتُكَهَا بِمَا مَعَكَ مِنَ الْقُرْآنِ ‏"‏ ‏.‏

Sahl ibn Saʼd as-Soʼidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ning oldilariga bir ayol kelib: «Yo Rasululloh, men oʻzimni sizga hadya qildim (nikohingizga tortiq etdim)», dedi va uzoq vaqt tik turdi. Shunda bir kishi oʻrnidan turib: «Yo Rasululloh, agar sizga uning keragi boʻlmasa, uni menga nikohlab bering», dedi. Rasululloh ﷺ: «Unga mahr qilib beradigan biror narsang bormi?» dedilar. U: «Menda shu izorimdan boshqa narsa yoʻq», dedi. Rasululloh ﷺ: «Agar buni unga bersang, oʻzing izorsiz qolasan. Boshqa biror narsa qidirib koʻr», dedilar. U: «Hech narsa topolmayapman», dedi. U zot: «Qidir, temirdan boʻlgan uzuk boʻlsa ham», dedilar. U qidirdi, ammo hech narsa topolmadi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Qurʼondan biror narsa yodingdami?» dedilar. U: «Ha, menda falon sura va falon sura bor», deb baʼzi suralarni nomma-nom aytdi. Rasululloh ﷺ unga: «Seni yod bilgan Qurʼoning evaziga uni senga nikohlab berdim», dedilar.Саҳл ибн Саъд ас-Соъидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига бир аёл келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен ўзимни сизга ҳадя қилдим (никоҳингизга тортиқ этдим)», деди ва узоқ вақт тик турди. Шунда бир киши ўрнидан туриб: «Ё Расулуллоҳ, агар сизга унинг кераги бўлмаса, уни менга никоҳлаб беринг», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Унга маҳр қилиб берадиган бирор нарсанг борми?» дедилар. У: «Менда шу изоримдан бошқа нарса йўқ», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Агар буни унга берсанг, ўзинг изорсиз қоласан. Бошқа бирор нарса қидириб кўр», дедилар. У: «Ҳеч нарса тополмаяпман», деди. У зот: «Қидир, темирдан бўлган узук бўлса ҳам», дедилар. У қидирди, аммо ҳеч нарса тополмади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Қуръондан бирор нарса ёдингдами?» дедилар. У: «Ҳа, менда фалон сура ва фалон сура бор», деб баъзи сураларни номма-ном айтди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сени ёд билган Қуръонинг эвазига уни сенга никоҳлаб бердим», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّهُ قَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَيُّمَا رَجُلٍ تَزَوَّجَ امْرَأَةً وَبِهَا جُنُونٌ أَوْ جُذَامٌ أَوْ بَرَصٌ فَمَسَّهَا فَلَهَا صَدَاقُهَا كَامِلاً وَذَلِكَ لِزَوْجِهَا غُرْمٌ عَلَى وَلِيِّهَا ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَإِنَّمَا يَكُونُ ذَلِكَ غُرْمًا عَلَى وَلِيِّهَا لِزَوْجِهَا إِذَا كَانَ وَلِيُّهَا الَّذِي أَنْكَحَهَا هُوَ أَبُوهَا أَوْ أَخُوهَا أَوْ مَنْ يُرَى أَنَّهُ يَعْلَمُ ذَلِكَ مِنْهَا فَأَمَّا إِذَا كَانَ وَلِيُّهَا الَّذِي أَنْكَحَهَا ابْنَ عَمٍّ أَوْ مَوْلًى أَوْ مِنَ الْعَشِيرَةِ مِمَّنْ يُرَى أَنَّهُ لاَ يَعْلَمُ ذَلِكَ مِنْهَا فَلَيْسَ عَلَيْهِ غُرْمٌ وَتَرُدُّ تِلْكَ الْمَرْأَةُ مَا أَخَذَتْهُ مِنْ صَدَاقِهَا وَيَتْرُكُ لَهَا قَدْرَ مَا تُسْتَحَلُّ بِهِ ‏.‏

Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu): «Qaysi bir kishi junun (aqli zaiflik), yoki moxov, yoxud pes kasali bor ayolga uylanib, unga yaqinlik qilsa, ayolga mahri toʻliq beriladi. Bu esa eri uchun ayolning valiysi zimmasidagi tovon boʻladi», dedi. Molik aytdi: «Bu — valiysi zimmasida eriga toʻlanadigan tovon — faqat uni nikohlab bergan valiysi otasi, akasi yoxud uning bu holini biladi deb hisoblangan kishi boʻlgandagina shunday boʻladi. Agar uni nikohlab bergan valiysi amakivachchasi, mavlosi yoki uning bu holini bilmaydi deb hisoblangan qabiladoshlaridan boʻlsa, unga tovon yoʻq. Bu ayol esa mahridan olgan narsasini qaytaradi va er unga oʻzini halol qilgan miqdorni qoldiradi».Саид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу): «Қайси бир киши жунун (ақли заифлик), ёки мохов, ёхуд пес касали бор аёлга уйланиб, унга яқинлик қилса, аёлга маҳри тўлиқ берилади. Бу эса эри учун аёлнинг валийси зиммасидаги товон бўлади», деди. Молик айтди: «Бу — валийси зиммасида эрига тўланадиган товон — фақат уни никоҳлаб берган валийси отаси, акаси ёхуд унинг бу ҳолини билади деб ҳисобланган киши бўлгандагина шундай бўлади. Агар уни никоҳлаб берган валийси амакиваччаси, мавлоси ёки унинг бу ҳолини билмайди деб ҳисобланган қабиладошларидан бўлса, унга товон йўқ. Бу аёл эса маҳридан олган нарсасини қайтаради ва эр унга ўзини ҳалол қилган миқдорни қолдиради».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَةَ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، - وَأُمُّهَا بِنْتُ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ - كَانَتْ تَحْتَ ابْنٍ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ فَمَاتَ وَلَمْ يَدْخُلْ بِهَا وَلَمْ يُسَمِّ لَهَا صَدَاقًا فَابْتَغَتْ أُمُّهَا صَدَاقَهَا فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَيْسَ لَهَا صَدَاقٌ وَلَوْ كَانَ لَهَا صَدَاقٌ لَمْ نُمْسِكْهُ وَلَمْ نَظْلِمْهَا ‏.‏ فَأَبَتْ أُمُّهَا أَنْ تَقْبَلَ ذَلِكَ فَجَعَلُوا بَيْنَهُمْ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ فَقَضَى أَنْ لاَ صَدَاقَ لَهَا وَلَهَا الْمِيرَاثُ ‏.‏

Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Ubaydulloh ibn Umarning qizi — onasi Zayd ibn al-Xattobning qizi edi — Abdulloh ibn Umarning bir oʻgʻliga nikohlangan edi. U (er) unga qoʻshilmasdan va unga mahr belgilamasdan turib vafot etdi. Uning onasi mahrni talab qildi. Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo): «Unga mahr yoʻq. Agar unga mahr boʻlganida, biz uni ushlab qolmasdik va unga zulm ham qilmasdik», dedi. Ammo onasi buni qabul qilishdan bosh tortdi. Shunda ular oʻrtalariga Zayd ibn Sobitni hakam qilishdi. U esa: unga mahr yoʻq, ammo unga meros bor, deb hukm qildi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Убайдуллоҳ ибн Умарнинг қизи — онаси Зайд ибн ал-Хаттобнинг қизи эди — Абдуллоҳ ибн Умарнинг бир ўғлига никоҳланган эди. У (эр) унга қўшилмасдан ва унга маҳр белгиламасдан туриб вафот этди. Унинг онаси маҳрни талаб қилди. Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо): «Унга маҳр йўқ. Агар унга маҳр бўлганида, биз уни ушлаб қолмасдик ва унга зулм ҳам қилмасдик», деди. Аммо онаси буни қабул қилишдан бош тортди. Шунда улар ўрталарига Зайд ибн Собитни ҳакам қилишди. У эса: унга маҳр йўқ, аммо унга мерос бор, деб ҳукм қилди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ، كَتَبَ فِي خِلاَفَتِهِ إِلَى بَعْضِ عُمَّالِهِ أَنَّ كُلَّ مَا اشْتَرَطَ الْمُنْكِحُ - مَنْ كَانَ أَبًا أَوْ غَيْرَهُ - مِنْ حِبَاءٍ أَوْ كَرَامَةٍ فَهُوَ لِلْمَرْأَةِ إِنِ ابْتَغَتْهُ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ فِي الْمَرْأَةِ يُنْكِحُهَا أَبُوهَا وَيَشْتَرِطُ فِي صَدَاقِهَا الْحِبَاءَ يُحْبَى بِهِ إِنَّ مَا كَانَ مِنْ شَرْطٍ يَقَعُ بِهِ النِّكَاحُ فَهُوَ لاِبْنَتِهِ إِنِ ابْتَغَتْهُ وَإِنْ فَارَقَهَا زَوْجُهَا قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَ بِهَا فَلِزَوْجِهَا شَطْرُ الْحِبَاءِ الَّذِي وَقَعَ بِهِ النِّكَاحُ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ فِي الرَّجُلِ يُزَوِّجُ ابْنَهُ صَغِيرًا لاَ مَالَ لَهُ إِنَّ الصَّدَاقَ عَلَى أَبِيهِ إِذَا كَانَ الْغُلاَمُ يَوْمَ تَزَوَّجَ لاَ مَالَ لَهُ وَإِنْ كَانَ لِلْغُلاَمِ مَالٌ فَالصَّدَاقُ فِي مَالِ الْغُلاَمِ إِلاَّ أَنْ يُسَمِّيَ الأَبُ أَنَّ الصَّدَاقَ عَلَيْهِ وَذَلِكَ النِّكَاحُ ثَابِتٌ عَلَى الاِبْنِ إِذَا كَانَ صَغِيرًا وَكَانَ فِي وِلاَيَةِ أَبِيهِ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ فِي طَلاَقِ الرَّجُلِ امْرَأَتَهُ قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَ بِهَا وَهِيَ بِكْرٌ فَيَعْفُوَ أَبُوهَا عَنْ نِصْفِ الصَّدَاقِ إِنَّ ذَلِكَ جَائِزٌ لِزَوْجِهَا مِنْ أَبِيهَا فِيمَا وَضَعَ عَنْهُ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَذَلِكَ أَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ فِي كِتَابِهِ ‏{‏إِلاَّ أَنْ يَعْفُونَ‏}‏ فَهُنَّ النِّسَاءُ اللاَّتِي قَدْ دُخِلَ بِهِنَّ ‏{‏أَوْ يَعْفُوَ الَّذِي بِيَدِهِ عُقْدَةُ النِّكَاحِ‏}‏ فَهُوَ الأَبُ فِي ابْنَتِهِ الْبِكْرِ وَالسَّيِّدُ فِي أَمَتِهِ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَهَذَا الَّذِي سَمِعْتُ فِي ذَلِكَ وَالَّذِي عَلَيْهِ الأَمْرُ عِنْدَنَا ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ فِي الْيَهُودِيَّةِ أَوِ النَّصْرَانِيَّةِ تَحْتَ الْيَهُودِيِّ أَوِ النَّصْرَانِيِّ فَتُسْلِمُ قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَ بِهَا أَنَّهُ لاَ صَدَاقَ لَهَا ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ لاَ أَرَى أَنْ تُنْكَحَ الْمَرْأَةُ بِأَقَلَّ مِنْ رُبْعِ دِينَارٍ وَذَلِكَ أَدْنَى مَا يَجِبُ فِيهِ الْقَطْعُ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Umar ibn Abdulaziz (rahimahulloh) oʻz xilofati davrida baʼzi omillariga (noiblariga): «Nikohlab beruvchi — ota boʻladimi, boshqami — hibaʼ (qaytarilmaydigan tortiq) yoxud izzat-ikrom haqida qanday shart qoʻygan boʻlsa, agar ayol xohlasa, u oʻsha ayolniki boʻladi», deb yozdi. Molik otasi qizini nikohlab berayotib, uning mahrida hibaʼ (tortiq) shart qilib qoʻyilgan ayol haqida aytdi: «Nikoh amalga oshadigan shart nimadan iborat boʻlsa, agar qiz xohlasa, u qizniki boʻladi. Agar eri unga qoʻshilishdan oldin undan ajralib ketsa, eri uchun nikoh amalga oshgan hibaʼning yarmi boʻladi». Molik oʻgʻlini yosh (voyaga yetmagan) va moli yoʻq holida uylantirgan kishi haqida aytdi: «Agar bola uylangan kunida moli boʻlmasa, mahr otasi zimmasida boʻladi. Agar bolaning moli boʻlsa, mahr bolaning molidan boʻladi — otasi mahrni oʻz zimmasiga olishini aytgan boʻlsagina, bundan mustasno. Bu nikoh esa oʻgʻil yosh boʻlib, otasining vasiyligida boʻlsa, uning zimmasida barqaror boʻladi». Molik erning ayoliga qoʻshilishdan oldin, ayol bokira boʻlsa, uni taloq qilishi va otasi mahrning yarmidan kechishi haqida aytdi: «Otasi kechgan narsada bu eri uchun joizdir». Molik aytdi: «Bunga sabab shuki, Alloh tabaraka va taolo oʻz Kitobida: {magar (ayollar) kechsalar} dedi — bular (erlari) qoʻshilgan ayollardir; {yoxud nikoh tuguni qoʻlida boʻlgan zot kechsa} (Baqara 237) — bu esa bokira qizi haqida ota va choʻrisi haqida xoʻjayindir». Molik aytdi: «Men bu haqda eshitganim va bizdagi amal shudir». Molik yahudiy yoki nasroniy erining nikohida boʻlgan yahudiy yoki nasroniy ayol, u (er) unga qoʻshilishidan oldin islomga kirsa: unga mahr yoʻq, dedi. Molik aytdi: «Ayol chorak dinordan kam (mahr) evaziga nikohlanishini durust koʻrmayman. Bu — (oʻgʻrilikda) qoʻl kesish vojib boʻladigan eng kam miqdordir».Моликка етиб келишича, Умар ибн Абдулазиз (раҳимаҳуллоҳ) ўз хилофати даврида баъзи омилларига (ноибларига): «Никоҳлаб берувчи — ота бўладими, бошқами — ҳибаъ (қайтарилмайдиган тортиқ) ёхуд иззат-икром ҳақида қандай шарт қўйган бўлса, агар аёл хоҳласа, у ўша аёлники бўлади», деб ёзди. Молик отаси қизини никоҳлаб бераётиб, унинг маҳрида ҳибаъ (тортиқ) шарт қилиб қўйилган аёл ҳақида айтди: «Никоҳ амалга ошадиган шарт нимадан иборат бўлса, агар қиз хоҳласа, у қизники бўлади. Агар эри унга қўшилишдан олдин ундан ажралиб кетса, эри учун никоҳ амалга ошган ҳибаънинг ярми бўлади». Молик ўғлини ёш (вояга етмаган) ва моли йўқ ҳолида уйлантирган киши ҳақида айтди: «Агар бола уйланган кунида моли бўлмаса, маҳр отаси зиммасида бўлади. Агар боланинг моли бўлса, маҳр боланинг молидан бўлади — отаси маҳрни ўз зиммасига олишини айтган бўлсагина, бундан мустасно. Бу никоҳ эса ўғил ёш бўлиб, отасининг васийлигида бўлса, унинг зиммасида барқарор бўлади». Молик эрнинг аёлига қўшилишдан олдин, аёл бокира бўлса, уни талоқ қилиши ва отаси маҳрнинг ярмидан кечиши ҳақида айтди: «Отаси кечган нарсада бу эри учун жоиздир». Молик айтди: «Бунга сабаб шуки, Аллоҳ табарака ва таоло ўз Китобида: {магар (аёллар) кечсалар} деди — булар (эрлари) қўшилган аёллардир; {ёхуд никоҳ тугуни қўлида бўлган зот кечса} (Бақара 237) — бу эса бокира қизи ҳақида ота ва чўриси ҳақида хўжайиндир». Молик айтди: «Мен бу ҳақда эшитганим ва биздаги амал шудир». Молик яҳудий ёки насроний эрининг никоҳида бўлган яҳудий ёки насроний аёл, у (эр) унга қўшилишидан олдин исломга кирса: унга маҳр йўқ, деди. Молик айтди: «Аёл чорак динордан кам (маҳр) эвазига никоҳланишини дуруст кўрмайман. Бу — (ўғриликда) қўл кесиш вожиб бўладиган энг кам миқдордир».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، قَضَى فِي الْمَرْأَةِ إِذَا تَزَوَّجَهَا الرَّجُلُ أَنَّهُ إِذَا أُرْخِيَتِ السُّتُورُ فَقَدْ وَجَبَ الصَّدَاقُ ‏.‏

Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) bir kishi ayolga uylanganda: «Pardalar tushirilsa (xilvat qilinsa), mahr vojib boʻladi», deb hukm qildi.Саид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) бир киши аёлга уйланганда: «Пардалар туширилса (хилват қилинса), маҳр вожиб бўлади», деб ҳукм қилди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ، كَانَ يَقُولُ إِذَا دَخَلَ الرَّجُلُ بِامْرَأَتِهِ فَأُرْخِيَتْ عَلَيْهِمَا السُّتُورُ فَقَدْ وَجَبَ الصَّدَاقُ ‏.‏

Ibn Shihob az-Zuhriy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu): «Kishi ayoliga qoʻshilib, ular ustiga pardalar tushirilsa, mahr vojib boʻladi», derdi.Ибн Шиҳоб аз-Зуҳрий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу): «Киши аёлига қўшилиб, улар устига пардалар туширилса, маҳр вожиб бўлади», дерди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، كَانَ يَقُولُ إِذَا دَخَلَ الرَّجُلُ بِالْمَرْأَةِ فِي بَيْتِهَا صُدِّقَ الرَّجُلُ عَلَيْهَا وَإِذَا دَخَلَتْ عَلَيْهِ فِي بَيْتِهِ صُدِّقَتْ عَلَيْهِ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ أَرَى ذَلِكَ فِي الْمَسِيسِ إِذَا دَخَلَ عَلَيْهَا فِي بَيْتِهَا فَقَالَتْ قَدْ مَسَّنِي وَقَالَ لَمْ أَمَسَّهَا صُدِّقَ عَلَيْهَا فَإِنْ دَخَلَتْ عَلَيْهِ فِي بَيْتِهِ فَقَالَ لَمْ أَمَسَّهَا وَقَالَتْ قَدْ مَسَّنِي صُدِّقَتْ عَلَيْهِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Said ibn al-Musayyab: «Kishi ayolning uyida uning oldiga kirsa, (soʻzida) kishi tasdiqlanadi; ayol erning uyida uning oldiga kirsa, ayol tasdiqlanadi», derdi. Molik aytdi: «Menimcha, bu jinsiy yaqinlik (masis) haqidadir. Agar er ayolning uyida uning oldiga kirsa-yu, ayol: ‹U menga yaqinlik qildi›, desa, er esa: ‹Men unga yaqinlik qilmadim›, desa, erning (soʻzi) tasdiqlanadi. Agar ayol erning uyida uning oldiga kirsa-yu, er: ‹Men unga yaqinlik qilmadim›, desa, ayol esa: ‹U menga yaqinlik qildi›, desa, ayolning (soʻzi) tasdiqlanadi».Моликка етиб келишича, Саид ибн ал-Мусайяб: «Киши аёлнинг уйида унинг олдига кирса, (сўзида) киши тасдиқланади; аёл эрнинг уйида унинг олдига кирса, аёл тасдиқланади», дерди. Молик айтди: «Менимча, бу жинсий яқинлик (масис) ҳақидадир. Агар эр аёлнинг уйида унинг олдига кирса-ю, аёл: ‹У менга яқинлик қилди›, деса, эр эса: ‹Мен унга яқинлик қилмадим›, деса, эрнинг (сўзи) тасдиқланади. Агар аёл эрнинг уйида унинг олдига кирса-ю, эр: ‹Мен унга яқинлик қилмадим›, деса, аёл эса: ‹У менга яқинлик қилди›, деса, аёлнинг (сўзи) тасдиқланади».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ الْمَخْزُومِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ تَزَوَّجَ أُمَّ سَلَمَةَ وَأَصْبَحَتْ عِنْدَهُ قَالَ لَهَا ‏ "‏ لَيْسَ بِكِ عَلَى أَهْلِكِ هَوَانٌ إِنْ شِئْتِ سَبَّعْتُ عِنْدَكِ وَسَبَّعْتُ عِنْدَهُنَّ وَإِنْ شِئْتِ ثَلَّثْتُ عِنْدَكِ وَدُرْتُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتْ ثَلِّثْ ‏.‏

Abu Bakr ibn Abdurrahmon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Ummu Salamaga uylanib, u zotning huzurida tong ottirganida, unga: «Sen ahling nazdida xor emassan. Agar xohlasang, huzuringda yetti kun turaman va (boshqa ayollarim) huzurida ham yetti kundan turaman. Agar xohlasang, huzuringda uch kun turib, soʻng (navbat bilan boshqalarni) aylanaman», dedilar. U: «Uch kun turing», dedi.Абу Бакр ибн Абдурраҳмон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Умму Саламага уйланиб, у зотнинг ҳузурида тонг оттирганида, унга: «Сен аҳлинг наздида хор эмассан. Агар хоҳласанг, ҳузурингда етти кун тураман ва (бошқа аёлларим) ҳузурида ҳам етти кундан тураман. Агар хоҳласанг, ҳузурингда уч кун туриб, сўнг (навбат билан бошқаларни) айланаман», дедилар. У: «Уч кун туринг», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ لِلْبِكْرِ سَبْعٌ وَلِلثَّيِّبِ ثَلاَثٌ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Bokira uchun yetti (kun), avval turmush koʻrgan ayol (sayyiba) uchun uch (kun)», derdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Бокира учун етти (кун), аввал турмуш кўрган аёл (саййиба) учун уч (кун)», дерди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، سُئِلَ عَنِ الْمَرْأَةِ، تَشْتَرِطُ عَلَى زَوْجِهَا أَنَّهُ لاَ يَخْرُجُ بِهَا مِنْ بَلَدِهَا فَقَالَ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ يَخْرُجُ بِهَا إِنْ شَاءَ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ فَالأَمْرُ عِنْدَنَا ذَلِكَ أَنَّهُ إِذَا شَرَطَ الرَّجُلُ لِلْمَرْأَةِ وَإِنْ كَانَ ذَلِكَ عِنْدَ عُقْدَةِ النِّكَاحِ أَنْ لاَ أَنْكِحَ عَلَيْكِ وَلاَ أَتَسَرَّرَ إِنَّ ذَلِكَ لَيْسَ بِشَىْءٍ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ فِي ذَلِكَ يَمِينٌ بِطَلاَقٍ أَوْ عِتَاقَةٍ فَيَجِبُ ذَلِكَ عَلَيْهِ وَيَلْزَمُهُ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Said ibn al-Musayyabdan eriga: meni oʻz shahrimdan olib chiqmaslikni shart qilgan ayol haqida soʻralganda, Said ibn al-Musayyab: «Xohlasa, olib chiqadi», dedi. Molik aytdi: «Bizdagi hukm shuki, agar kishi ayolga — garchi bu nikoh aqdi paytida boʻlsa ham — ‹Sening ustingga (boshqa ayolga) uylanmayman va choʻri ham tutmayman›, deb shart qoʻysa, bu hech narsa emas (shart bogʻlamaydi); magar bunda taloq yoxud ozod qilish qasami boʻlsa, u holda bu uning zimmasida vojib va lozim boʻladi».Моликка етиб келишича, Саид ибн ал-Мусайябдан эрига: мени ўз шаҳримдан олиб чиқмасликни шарт қилган аёл ҳақида сўралганда, Саид ибн ал-Мусайяб: «Хоҳласа, олиб чиқади», деди. Молик айтди: «Биздаги ҳукм шуки, агар киши аёлга — гарчи бу никоҳ ақди пайтида бўлса ҳам — ‹Сенинг устингга (бошқа аёлга) уйланмайман ва чўри ҳам тутмайман›, деб шарт қўйса, бу ҳеч нарса эмас (шарт боғламайди); магар бунда талоқ ёхуд озод қилиш қасами бўлса, у ҳолда бу унинг зиммасида вожиб ва лозим бўлади».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ رِفَاعَةَ الْقُرَظِيِّ، عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الزَّبِيرِ، أَنَّ رِفَاعَةَ بْنَ سِمْوَالٍ، طَلَّقَ امْرَأَتَهُ تَمِيمَةَ بِنْتَ وَهْبٍ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَلاَثًا فَنَكَحَتْ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الزَّبِيرِ فَاعْتَرَضَ عَنْهَا فَلَمْ يَسْتَطِعْ أَنْ يَمَسَّهَا فَفَارَقَهَا فَأَرَادَ رِفَاعَةُ أَنْ يَنْكِحَهَا - وَهُوَ زَوْجُهَا الأَوَّلُ الَّذِي كَانَ طَلَّقَهَا - فَذَكَرَ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنَهَاهُ عَنْ تَزْوِيجِهَا وَقَالَ ‏ "‏ لاَ تَحِلُّ لَكَ حَتَّى تَذُوقَ الْعُسَيْلَةَ ‏"‏ ‏.‏

Zubayr ibn Abdurrahmon ibn az-Zabir (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Rifoa ibn Simval Rasululloh ﷺ zamonlarida oʻz ayoli Tamima bint Vahbni uch marta taloq qildi. Soʻng u (ayol) Abdurrahmon ibn az-Zabirga tegdi. Ammo u (Abdurrahmon) undan yuz oʻgirib, unga yaqinlik qilishga qodir boʻlmadi va undan ajraldi. Shunda Rifoa — uni taloq qilgan birinchi eri — unga qayta uylanmoqchi boʻldi va buni Rasululloh ﷺga aytdi. U zot uni unga uylanishdan qaytardilar va: «To u (ayol ikkinchi erning) shirinligidan totmaguncha, senga halol boʻlmaydi», dedilar.Зубайр ибн Абдурраҳмон ибн аз-Забир (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Рифоа ибн Симвал Расулуллоҳ ﷺ замонларида ўз аёли Тамима бинт Ваҳбни уч марта талоқ қилди. Сўнг у (аёл) Абдурраҳмон ибн аз-Забирга тегди. Аммо у (Абдурраҳмон) ундан юз ўгириб, унга яқинлик қилишга қодир бўлмади ва ундан ажралди. Шунда Рифоа — уни талоқ қилган биринчи эри — унга қайта уйланмоқчи бўлди ва буни Расулуллоҳ ﷺга айтди. У зот уни унга уйланишдан қайтардилар ва: «То у (аёл иккинчи эрнинг) ширинлигидан тотмагунча, сенга ҳалол бўлмайди», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا سُئِلَتْ عَنْ رَجُلٍ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ الْبَتَّةَ فَتَزَوَّجَهَا بَعْدَهُ رَجُلٌ آخَرُ فَطَلَّقَهَا قَبْلَ أَنْ يَمَسَّهَا هَلْ يَصْلُحُ لِزَوْجِهَا الأَوَّلِ أَنْ يَتَزَوَّجَهَا فَقَالَتْ عَائِشَةُ لاَ حَتَّى يَذُوقَ عُسَيْلَتَهَا ‏.‏

Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, undan bir kishi ayolini qatʼiy (batta) taloq qilgani, soʻng uni boshqa kishi nikohiga olib, unga qoʻshilishidan oldin taloq qilgani — birinchi eri unga qayta uylansa boʻladimi, deb soʻralganda, Oisha: «Yoʻq, to u boshqa erning shirinligidan totmaguncha (boʻlmaydi)», dedi.Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, ундан бир киши аёлини қатъий (батта) талоқ қилгани, сўнг уни бошқа киши никоҳига олиб, унга қўшилишидан олдин талоқ қилгани — биринчи эри унга қайта уйланса бўладими, деб сўралганда, Оиша: «Йўқ, то у бошқа эрнинг ширинлигидан тотмагунча (бўлмайди)», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ، سُئِلَ عَنْ رَجُلٍ، طَلَّقَ امْرَأَتَهُ الْبَتَّةَ ثُمَّ تَزَوَّجَهَا بَعْدَهُ رَجُلٌ آخَرُ فَمَاتَ عَنْهَا قَبْلَ أَنْ يَمَسَّهَا هَلْ يَحِلُّ لِزَوْجِهَا الأَوَّلِ أَنْ يُرَاجِعَهَا فَقَالَ الْقَاسِمُ بْنُ مُحَمَّدٍ لاَ يَحِلُّ لِزَوْجِهَا الأَوَّلِ أَنْ يُرَاجِعَهَا ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ فِي الْمُحَلِّلِ إِنَّهُ لاَ يُقِيمُ عَلَى نِكَاحِهِ ذَلِكَ حَتَّى يَسْتَقْبِلَ نِكَاحًا جَدِيدًا فَإِنْ أَصَابَهَا فِي ذَلِكَ فَلَهَا مَهْرُهَا ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, al-Qosim ibn Muhammaddan bir kishi ayolini qatʼiy taloq qilib, soʻng uni boshqa kishi nikohiga olgan, ammo unga qoʻshilishidan oldin (ikkinchi eri) vafot etgan ayol haqida — birinchi eri unga qaytishi halolmi, deb soʻralganda, al-Qosim ibn Muhammad: «Birinchi eri unga qaytishi halol emas», dedi. Molik muhallil (ayolni birinchi eriga halol qilish uchun uylanuvchi) haqida aytdi: «U shu nikohida qololmaydi, to yangi nikohni boshlamaguncha. Agar shu (nikohda) unga qoʻshilsa, ayolga mahri (beriladi)».Моликка етиб келишича, ал-Қосим ибн Муҳаммаддан бир киши аёлини қатъий талоқ қилиб, сўнг уни бошқа киши никоҳига олган, аммо унга қўшилишидан олдин (иккинчи эри) вафот этган аёл ҳақида — биринчи эри унга қайтиши ҳалолми, деб сўралганда, ал-Қосим ибн Муҳаммад: «Биринчи эри унга қайтиши ҳалол эмас», деди. Молик муҳаллил (аёлни биринчи эрига ҳалол қилиш учун уйланувчи) ҳақида айтди: «У шу никоҳида қололмайди, то янги никоҳни бошламагунча. Агар шу (никоҳда) унга қўшилса, аёлга маҳри (берилади)».

وَحَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لاَ يُجْمَعُ بَيْنَ الْمَرْأَةِ وَعَمَّتِهَا وَلاَ بَيْنَ الْمَرْأَةِ وَخَالَتِهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ayol ammasi bilan birga ham, xolasi bilan birga ham (bir nikohda) jamlanmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аёл аммаси билан бирга ҳам, холаси билан бирга ҳам (бир никоҳда) жамланмайди», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ يُنْهَى أَنْ تُنْكَحَ الْمَرْأَةُ عَلَى عَمَّتِهَا أَوْ عَلَى خَالَتِهَا وَأَنْ يَطَأَ الرَّجُلُ وَلِيدَةً وَفِي بَطْنِهَا جَنِينٌ لِغَيْرِهِ ‏.‏

Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u: «Ayolni ammasi yoxud xolasi ustiga nikohlash, hamda kishining qornida boshqaning homilasi (jinini) boʻlgan choʻriga yaqinlik qilishi man etiladi», derdi.Саид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у: «Аёлни аммаси ёхуд холаси устига никоҳлаш, ҳамда кишининг қорнида бошқанинг ҳомиласи (жинини) бўлган чўрига яқинлик қилиши ман этилади», дерди.

وَحَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّهُ قَالَ سُئِلَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ عَنْ رَجُلٍ، تَزَوَّجَ امْرَأَةً ثُمَّ فَارَقَهَا قَبْلَ أَنْ يُصِيبَهَا هَلْ تَحِلُّ لَهُ أُمُّهَا فَقَالَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ لاَ الأُمُّ مُبْهَمَةٌ لَيْسَ فِيهَا شَرْطٌ وَإِنَّمَا الشَّرْطُ فِي الرَّبَائِبِ ‏.‏

Yahyo ibn Saʼid (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Zayd ibn Sobitdan bir kishi ayolga uylanib, soʻng unga qoʻshilishidan oldin undan ajralgan boʻlsa, uning onasi unga halol boʻladimi, deb soʻralgan edi. Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu): «Yoʻq. Ona mumtaneʼ (mutlaqo harom), unda hech qanday shart yoʻq. Shart faqat rabibalar (oʻgay qizlar) haqidadir», dedi.Яҳё ибн Саъид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Зайд ибн Собитдан бир киши аёлга уйланиб, сўнг унга қўшилишидан олдин ундан ажралган бўлса, унинг онаси унга ҳалол бўладими, деб сўралган эди. Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу): «Йўқ. Она мумтанеъ (мутлақо ҳаром), унда ҳеч қандай шарт йўқ. Шарт фақат рабибалар (ўгай қизлар) ҳақидадир», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ غَيْرِ، وَاحِدٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ، اسْتُفْتِيَ وَهُوَ بِالْكُوفَةِ عَنْ نِكَاحِ الأُمِّ، بَعْدَ الاِبْنَةِ إِذَا لَمْ تَكُنْ الاِبْنَةُ مُسَّتْ فَأَرْخَصَ فِي ذَلِكَ ثُمَّ إِنَّ ابْنَ مَسْعُودٍ قَدِمَ الْمَدِينَةَ فَسَأَلَ عَنْ ذَلِكَ فَأُخْبِرَ أَنَّهُ لَيْسَ كَمَا قَالَ وَإِنَّمَا الشَّرْطُ فِي الرَّبَائِبِ فَرَجَعَ ابْنُ مَسْعُودٍ إِلَى الْكُوفَةِ فَلَمْ يَصِلْ إِلَى مَنْزِلِهِ حَتَّى أَتَى الرَّجُلَ الَّذِي أَفْتَاهُ بِذَلِكَ فَأَمَرَهُ أَنْ يُفَارِقَ امْرَأَتَهُ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ فِي الرَّجُلِ تَكُونُ تَحْتَهُ الْمَرْأَةُ ثُمَّ يَنْكِحُ أُمَّهَا فَيُصِيبُهَا إِنَّهَا تَحْرُمُ عَلَيْهِ امْرَأَتُهُ وَيُفَارِقُهُمَا جَمِيعًا وَيَحْرُمَانِ عَلَيْهِ أَبَدًا إِذَا كَانَ قَدْ أَصَابَ الأُمَّ فَإِنْ لَمْ يُصِبِ الأُمَّ لَمْ تَحْرُمْ عَلَيْهِ امْرَأَتُهُ وَفَارَقَ الأُمَّ ‏.‏ وَقَالَ مَالِكٌ فِي الرَّجُلِ يَتَزَوَّجُ الْمَرْأَةَ ثُمَّ يَنْكِحُ أُمَّهَا فَيُصِيبُهَا إِنَّهُ لاَ تَحِلُّ لَهُ أُمُّهَا أَبَدًا وَلاَ تَحِلُّ لأَبِيهِ وَلاَ لاِبْنِهِ وَلاَ تَحِلُّ لَهُ ابْنَتُهَا وَتَحْرُمُ عَلَيْهِ امْرَأَتُهُ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ فَأَمَّا الزِّنَا فَإِنَّهُ لاَ يُحَرِّمُ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ لأَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ ‏{‏وَأُمَّهَاتُ نِسَائِكُمْ‏}‏ فَإِنَّمَا حَرَّمَ مَا كَانَ تَزْوِيجًا وَلَمْ يَذْكُرْ تَحْرِيمَ الزِّنَا فَكُلُّ تَزْوِيجٍ كَانَ عَلَى وَجْهِ الْحَلاَلِ يُصِيبُ صَاحِبُهُ امْرَأَتَهُ فَهُوَ بِمَنْزِلَةِ التَّزْوِيجِ الْحَلاَلِ فَهَذَا الَّذِي سَمِعْتُ وَالَّذِي عَلَيْهِ أَمْرُ النَّاسِ عِنْدَنَا ‏.‏

Molikka bir necha kishidan rivoyat qilinishicha, Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) Kufada boʻlganida, qizga uylanib, unga qoʻshilmagan holda, undan keyin (uning) onasiga uylanish haqida undan fatvo soʻraldi. U bunga ruxsat berdi. Soʻng Ibn Masʼud Madinaga keldi va bu haqda soʻradi. Unga: bu sen aytganday emas, shart faqat rabibalar (oʻgay qizlar) haqida, deb xabar berildi. Shunda Ibn Masʼud Kufaga qaytdi va uyiga yetib bormasdanoq oʻziga fatvo bergan kishining oldiga borib, unga ayolidan ajralishni buyurdi. Molik nikohida ayoli boʻlib, soʻng uning onasiga uylanib, unga qoʻshilgan kishi haqida aytdi: «Uning ayoli unga harom boʻladi va u ikkovidan ajraladi. Agar onaga qoʻshilgan boʻlsa, ikkovi unga abadiy harom boʻladi. Agar onaga qoʻshilmagan boʻlsa, ayoli unga harom boʻlmaydi va u (faqat) onadan ajraladi». Molik ayolga uylanib, soʻng uning onasiga uylanib, unga qoʻshilgan kishi haqida aytdi: «Uning onasi unga hech qachon halol boʻlmaydi, otasiga ham, oʻgʻliga ham halol boʻlmaydi. Uning (ayolning) qizi ham unga halol boʻlmaydi va ayoli unga harom boʻladi». Molik aytdi: «Ammo zino esa bulardan hech narsani harom qilmaydi, chunki Alloh tabaraka va taolo: {va ayollaringizning onalari (sizga harom qilindi)} dedi. Demak, U (Alloh) nikoh boʻlgan narsani harom qildi va zino bilan harom boʻlishni zikr qilmadi. Halol yoʻl bilan boʻlgan har bir nikoh — kishi ayoliga qoʻshiladigan — halol nikoh oʻrnidadir. Men eshitganim va bizda odamlarning amali shudir».Моликка бир неча кишидан ривоят қилинишича, Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) Куфада бўлганида, қизга уйланиб, унга қўшилмаган ҳолда, ундан кейин (унинг) онасига уйланиш ҳақида ундан фатво сўралди. У бунга рухсат берди. Сўнг Ибн Масъуд Мадинага келди ва бу ҳақда сўради. Унга: бу сен айтгандай эмас, шарт фақат рабибалар (ўгай қизлар) ҳақида, деб хабар берилди. Шунда Ибн Масъуд Куфага қайтди ва уйига етиб бормасданоқ ўзига фатво берган кишининг олдига бориб, унга аёлидан ажралишни буюрди. Молик никоҳида аёли бўлиб, сўнг унинг онасига уйланиб, унга қўшилган киши ҳақида айтди: «Унинг аёли унга ҳаром бўлади ва у икковидан ажралади. Агар онага қўшилган бўлса, иккови унга абадий ҳаром бўлади. Агар онага қўшилмаган бўлса, аёли унга ҳаром бўлмайди ва у (фақат) онадан ажралади». Молик аёлга уйланиб, сўнг унинг онасига уйланиб, унга қўшилган киши ҳақида айтди: «Унинг онаси унга ҳеч қачон ҳалол бўлмайди, отасига ҳам, ўғлига ҳам ҳалол бўлмайди. Унинг (аёлнинг) қизи ҳам унга ҳалол бўлмайди ва аёли унга ҳаром бўлади». Молик айтди: «Аммо зино эса булардан ҳеч нарсани ҳаром қилмайди, чунки Аллоҳ табарака ва таоло: {ва аёлларингизнинг оналари (сизга ҳаром қилинди)} деди. Демак, У (Аллоҳ) никоҳ бўлган нарсани ҳаром қилди ва зино билан ҳаром бўлишни зикр қилмади. Ҳалол йўл билан бўлган ҳар бир никоҳ — киши аёлига қўшиладиган — ҳалол никоҳ ўрнидадир. Мен эшитганим ва бизда одамларнинг амали шудир».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الشِّغَارِ وَالشِّغَارُ أَنْ يُزَوِّجَ الرَّجُلُ ابْنَتَهُ عَلَى أَنْ يُزَوِّجَهُ الآخَرُ ابْنَتَهُ لَيْسَ بَيْنَهُمَا صَدَاقٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shigʻordan qaytardilar. Shigʻor — kishining oʻz qizini boshqa kishiga, u ham oʻz qizini unga nikohlab berishi sharti bilan, oʻrtalarida mahr boʻlmagan holda nikohlab berishidir.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шиғордан қайтардилар. Шиғор — кишининг ўз қизини бошқа кишига, у ҳам ўз қизини унга никоҳлаб бериши шарти билан, ўрталарида маҳр бўлмаган ҳолда никоҳлаб беришидир.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَمُجَمِّعٍ، ابْنَىْ يَزِيدَ بْنِ جَارِيَةَ الأَنْصَارِيِّ عَنْ خَنْسَاءَ بِنْتِ خِدَامٍ الأَنْصَارِيَّةِ، أَنَّ أَبَاهَا، زَوَّجَهَا وَهِيَ ثَيِّبٌ فَكَرِهَتْ ذَلِكَ فَأَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَدَّ نِكَاحَهُ ‏.‏

Xansoʼ bint Xidom al-Ansoriya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, otasi uni — u avval turmush koʻrgan (sayyiba) boʻlsa-da — nikohlab berdi. U buni yoqtirmadi va Rasululloh ﷺ ning oldilariga keldi. U zot esa uning nikohini bekor qildilar.Хансоъ бинт Хидом ал-Ансория (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, отаси уни — у аввал турмуш кўрган (саййиба) бўлса-да — никоҳлаб берди. У буни ёқтирмади ва Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига келди. У зот эса унинг никоҳини бекор қилдилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ الْمَكِّيِّ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، أُتِيَ بِنِكَاحٍ لَمْ يَشْهَدْ عَلَيْهِ إِلاَّ رَجُلٌ وَامْرَأَةٌ فَقَالَ هَذَا نِكَاحُ السِّرِّ وَلاَ أُجِيزُهُ وَلَوْ كُنْتُ تَقَدَّمْتُ فِيهِ لَرَجَمْتُ ‏.‏

Abuz-Zubayr al-Makkiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Umar ibn al-Xattobning oldiga faqat bir erkak va bir ayolgina guvoh boʻlgan nikoh (masalasi) keltirildi. U: «Bu — yashirin nikoh, men uni joiz qilmayman. Agar men bunga oldinroq duch kelganimda edi, albatta toshboʻron qilardim», dedi.Абуз-Зубайр ал-Маккий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Умар ибн ал-Хаттобнинг олдига фақат бир эркак ва бир аёлгина гувоҳ бўлган никоҳ (масаласи) келтирилди. У: «Бу — яширин никоҳ, мен уни жоиз қилмайман. Агар мен бунга олдинроқ дуч келганимда эди, албатта тошбўрон қилардим», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، وَعَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّ طُلَيْحَةَ الأَسَدِيَّةَ، كَانَتْ تَحْتَ رُشَيْدٍ الثَّقَفِيِّ فَطَلَّقَهَا فَنَكَحَتْ فِي عِدَّتِهَا فَضَرَبَهَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَضَرَبَ زَوْجَهَا بِالْمِخْفَقَةِ ضَرَبَاتٍ وَفَرَّقَ بَيْنَهُمَا ثُمَّ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَيُّمَا امْرَأَةٍ نَكَحَتْ فِي عِدَّتِهَا فَإِنْ كَانَ زَوْجُهَا الَّذِي تَزَوَّجَهَا لَمْ يَدْخُلْ بِهَا فُرِّقَ بَيْنَهُمَا ثُمَّ اعْتَدَّتْ بَقِيَّةَ عِدَّتِهَا مِنْ زَوْجِهَا الأَوَّلِ ثُمَّ كَانَ الآخَرُ خَاطِبًا مِنَ الْخُطَّابِ وَإِنْ كَانَ دَخَلَ بِهَا فُرِّقَ بَيْنَهُمَا ثُمَّ اعْتَدَّتْ بَقِيَّةَ عِدَّتِهَا مِنَ الأَوَّلِ ثُمَّ اعْتَدَّتْ مِنَ الآخَرِ ثُمَّ لاَ يَجْتَمِعَانِ أَبَدًا ‏.‏ قَالَ

Ibn Shihob az-Zuhriy (rahimahulloh) Said ibn al-Musayyab va Sulaymon ibn Yasar (rahimahumulloh)dan rivoyat qilishicha, Tulayha al-Asadiya Rushayd as-Saqafiyning nikohida edi. U (Rushayd) uni taloq qildi, u esa iddasi ichida (boshqaga) turmushga chiqdi. Shunda Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) uni va erini qamchi bilan bir necha marta urdi hamda ular oʻrtasini ajratdi. Soʻng Umar ibn al-Xattob: «Qaysi bir ayol iddasi ichida turmushga chiqsa, agar unga uylangan eri unga qoʻshilmagan boʻlsa, ular ajratiladi. Soʻng u birinchi eridan boʻlgan iddasining qolganini oʻtkazadi, keyin haligi (ikkinchi kishi) sovchilardan biri boʻlaveradi. Agar (ikkinchi eri) unga qoʻshilgan boʻlsa, ular ajratiladi. Soʻng u avvalgi eridan boʻlgan iddasining qolganini oʻtkazadi, keyin ikkinchisidan ham idda oʻtkazadi, soʻng ular abadiy birlashmaydilar», dedi.Ибн Шиҳоб аз-Зуҳрий (раҳимаҳуллоҳ) Саид ибн ал-Мусайяб ва Сулаймон ибн Ясар (раҳимаҳумуллоҳ)дан ривоят қилишича, Тулайҳа ал-Асадия Рушайд ас-Сақафийнинг никоҳида эди. У (Рушайд) уни талоқ қилди, у эса иддаси ичида (бошқага) турмушга чиқди. Шунда Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) уни ва эрини қамчи билан бир неча марта урди ҳамда улар ўртасини ажратди. Сўнг Умар ибн ал-Хаттоб: «Қайси бир аёл иддаси ичида турмушга чиқса, агар унга уйланган эри унга қўшилмаган бўлса, улар ажратилади. Сўнг у биринчи эридан бўлган иддасининг қолганини ўтказади, кейин ҳалиги (иккинчи киши) совчилардан бири бўлаверади. Агар (иккинчи эри) унга қўшилган бўлса, улар ажратилади. Сўнг у аввалги эридан бўлган иддасининг қолганини ўтказади, кейин иккинчисидан ҳам идда ўтказади, сўнг улар абадий бирлашмайдилар», деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرُ، سُئِلاَ عَنْ رَجُلٍ، كَانَتْ تَحْتَهُ امْرَأَةٌ حُرَّةٌ فَأَرَادَ أَنْ يَنْكِحَ عَلَيْهَا أَمَةً فَكَرِهَا أَنْ يَجْمَعَ بَيْنَهُمَا ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abdulloh ibn Abbos va Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhum)dan nikohida hur (ozod) ayoli boʻlib, uning ustiga bir choʻriga uylanmoqchi boʻlgan kishi haqida soʻralganda, ular ikkovini (bir nikohda) jamlashni yoqtirmadilar.Моликка етиб келишича, Абдуллоҳ ибн Аббос ва Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳум)дан никоҳида ҳур (озод) аёли бўлиб, унинг устига бир чўрига уйланмоқчи бўлган киши ҳақида сўралганда, улар икковини (бир никоҳда) жамлашни ёқтирмадилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ لاَ تُنْكَحُ الأَمَةُ عَلَى الْحُرَّةِ إِلاَّ أَنْ تَشَاءَ الْحُرَّةُ فَإِنْ طَاعَتِ الْحُرَّةُ فَلَهَا الثُّلُثَانِ مِنَ الْقَسْمِ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَلاَ يَنْبَغِي لِحُرٍّ أَنْ يَتَزَوَّجَ أَمَةً وَهُوَ يَجِدُ طَوْلاً لِحُرَّةٍ وَلاَ يَتَزَوَّجَ أَمَةً إِذَا لَمْ يَجِدْ طَوْلاً لِحُرَّةٍ إِلاَّ أَنْ يَخْشَى الْعَنَتَ وَذَلِكَ أَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ فِي كِتَابِهِ ‏{‏وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلاً أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَنَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ فَمِمَّا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ مِنْ فَتَيَاتِكُمُ الْمُؤْمِنَاتِ‏}‏ وَقَالَ ‏{‏ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ‏}‏ قَالَ مَالِكٌ وَالْعَنَتُ هُوَ الزِّنَا ‏.‏

Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u: «Choʻri hur ayol ustiga nikohlanmaydi, magar hur ayol xohlasa. Agar hur ayol rozi boʻlsa, unga (navbat) taqsimidan uchdan ikki qismi boʻladi», derdi. Molik aytdi: «Hur kishi hur ayolga uylanish imkoni (mablagʻi) boʻla turib choʻriga uylanmasligi kerak; hur ayolga imkoni boʻlmaganda ham — zinodan qoʻrqmasa — choʻriga uylanmasligi kerak. Chunki Alloh tabaraka va taolo oʻz Kitobida: {Sizlardan kimki hur moʻmina ayollarni nikohlashga imkon (mablagʻ) topolmasa, qoʻllaringiz ostidagi moʻmina choʻrilaringizdan (uylansin)} dedi va: {Bu — sizlardan zinodan (anat) qoʻrqqan kishilar uchundir} (Niso 25) dedi». Molik aytdi: «Anat — bu zinodir».Саид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у: «Чўри ҳур аёл устига никоҳланмайди, магар ҳур аёл хоҳласа. Агар ҳур аёл рози бўлса, унга (навбат) тақсимидан учдан икки қисми бўлади», дерди. Молик айтди: «Ҳур киши ҳур аёлга уйланиш имкони (маблағи) бўла туриб чўрига уйланмаслиги керак; ҳур аёлга имкони бўлмаганда ҳам — зинодан қўрқмаса — чўрига уйланмаслиги керак. Чунки Аллоҳ табарака ва таоло ўз Китобида: {Сизлардан кимки ҳур мўмина аёлларни никоҳлашга имкон (маблағ) тополмаса, қўлларингиз остидаги мўмина чўриларингиздан (уйлансин)} деди ва: {Бу — сизлардан зинодан (анат) қўрққан кишилар учундир} (Нисо 25) деди». Молик айтди: «Анат — бу зинодир».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ فِي الرَّجُلِ يُطَلِّقُ الأَمَةَ ثَلاَثًا ثُمَّ يَشْتَرِيهَا إِنَّهَا لاَ تَحِلُّ لَهُ حَتَّى تَنْكِحَ زَوْجًا غَيْرَهُ ‏.‏

Ibn Shihob az-Zuhriy (rahimahulloh) Abu Abdurrahmon (rahimahulloh)dan, u Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilishicha, u: «Kishi choʻri (ayoli)ni uch marta taloq qilib, soʻng uni sotib olsa, to u boshqa erga tegmaguncha, unga halol boʻlmaydi», derdi.Ибн Шиҳоб аз-Зуҳрий (раҳимаҳуллоҳ) Абу Абдурраҳмон (раҳимаҳуллоҳ)дан, у Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилишича, у: «Киши чўри (аёли)ни уч марта талоқ қилиб, сўнг уни сотиб олса, то у бошқа эрга тегмагунча, унга ҳалол бўлмайди», дерди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، وَسُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ، سُئِلاَ عَنْ رَجُلٍ، زَوَّجَ عَبْدًا لَهُ جَارِيَةً فَطَلَّقَهَا الْعَبْدُ الْبَتَّةَ ثُمَّ وَهَبَهَا سَيِّدُهَا لَهُ هَلْ تَحِلُّ لَهُ بِمِلْكِ الْيَمِينِ فَقَالاَ لاَ تَحِلُّ لَهُ حَتَّى تَنْكِحَ زَوْجًا غَيْرَهُ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Said ibn al-Musayyab va Sulaymon ibn Yasar (rahimahumulloh)dan bir kishi oʻz qulini choʻrisiga uylantirib, qul uni qatʼiy taloq qilgan, soʻng xoʻjayini uni (choʻrini) qulga hadya qilgan boʻlsa — u qulga mulki yamin (egalik) bilan halol boʻladimi, deb soʻralganda, ular: «Yoʻq, to u boshqa erga tegmaguncha, unga halol boʻlmaydi», dedilar.Моликка етиб келишича, Саид ибн ал-Мусайяб ва Сулаймон ибн Ясар (раҳимаҳумуллоҳ)дан бир киши ўз қулини чўрисига уйлантириб, қул уни қатъий талоқ қилган, сўнг хўжайини уни (чўрини) қулга ҳадя қилган бўлса — у қулга мулки ямин (эгалик) билан ҳалол бўладими, деб сўралганда, улар: «Йўқ, то у бошқа эрга тегмагунча, унга ҳалол бўлмайди», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ سَأَلَ ابْنَ شِهَابٍ عَنْ رَجُلٍ، كَانَتْ تَحْتَهُ أَمَةٌ مَمْلُوكَةٌ فَاشْتَرَاهَا وَقَدْ كَانَ طَلَّقَهَا وَاحِدَةً فَقَالَ تَحِلُّ لَهُ بِمِلْكِ يَمِينِهِ مَا لَمْ يَبُتَّ طَلاَقَهَا فَإِنْ بَتَّ طَلاَقَهَا فَلاَ تَحِلُّ لَهُ بِمِلْكِ يَمِينِهِ حَتَّى تَنْكِحَ زَوْجًا غَيْرَهُ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ فِي الرَّجُلِ يَنْكِحُ الأَمَةَ فَتَلِدُ مِنْهُ ثُمَّ يَبْتَاعُهَا إِنَّهَا لاَ تَكُونُ أُمَّ وَلَدٍ لَهُ بِذَلِكَ الْوَلَدِ الَّذِي وَلَدَتْ مِنْهُ وَهِيَ لِغَيْرِهِ حَتَّى تَلِدَ مِنْهُ وَهِيَ فِي مِلْكِهِ بَعْدَ ابْتِيَاعِهِ إِيَّاهَا ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَإِنِ اشْتَرَاهَا وَهِيَ حَامِلٌ مِنْهُ ثُمَّ وَضَعَتْ عِنْدَهُ كَانَتْ أُمَّ وَلَدِهِ بِذَلِكَ الْحَمْلِ فِيمَا نُرَى وَاللَّهُ أَعْلَمُ ‏.‏

Molik Ibn Shihobdan nikohida mamluka choʻri boʻlgan, uni sotib olgan va (avval) bir marta taloq qilgan kishi haqida soʻradi. U: «Taloqni qatʼiy (batta) qilmagan boʻlsa, u kishiga mulki yamin bilan halol boʻladi. Agar taloqni qatʼiy qilgan boʻlsa, to u boshqa erga tegmaguncha, unga mulki yamin bilan halol boʻlmaydi», dedi. Molik choʻriga uylanib, undan farzand koʻrgan, soʻng uni sotib olgan kishi haqida aytdi: «U (choʻri) — boshqaning mulkida boʻlgan holda tuqqan oʻsha farzand sababli unga umm valad (bola onasi) boʻlmaydi, to uni sotib olganidan soʻng, oʻz mulkida boʻlgan holida undan tugʻmaguncha». Molik aytdi: «Agar uni undan homilador boʻlgan holida sotib olsa-yu, soʻng uning huzurida tugʻsa, bizningcha, oʻsha homila sababli u umm valadi boʻladi. Alloh aʼlam».Молик Ибн Шиҳобдан никоҳида мамлука чўри бўлган, уни сотиб олган ва (аввал) бир марта талоқ қилган киши ҳақида сўради. У: «Талоқни қатъий (батта) қилмаган бўлса, у кишига мулки ямин билан ҳалол бўлади. Агар талоқни қатъий қилган бўлса, то у бошқа эрга тегмагунча, унга мулки ямин билан ҳалол бўлмайди», деди. Молик чўрига уйланиб, ундан фарзанд кўрган, сўнг уни сотиб олган киши ҳақида айтди: «У (чўри) — бошқанинг мулкида бўлган ҳолда туққан ўша фарзанд сабабли унга умм валад (бола онаси) бўлмайди, то уни сотиб олганидан сўнг, ўз мулкида бўлган ҳолида ундан туғмагунча». Молик айтди: «Агар уни ундан ҳомиладор бўлган ҳолида сотиб олса-ю, сўнг унинг ҳузурида туғса, бизнингча, ўша ҳомила сабабли у умм валади бўлади. Аллоҳ аълам».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، سُئِلَ عَنِ الْمَرْأَةِ، وَابْنَتِهَا، مِنْ مِلْكِ الْيَمِينِ تُوطَأُ إِحْدَاهُمَا بَعْدَ الأُخْرَى فَقَالَ عُمَرُ مَا أُحِبُّ أَنْ أَخْبُرَهُمَا جَمِيعًا ‏.‏ وَنَهَى عَنْ ذَلِكَ ‏.‏

Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Utba ibn Masʼud (rahimahulloh) otasidan rivoyat qilishicha, Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan mulki yamindagi ayol va uning qizi haqida — biriga, soʻng ikkinchisiga yaqinlik qilinadimi, deb soʻraldi. Umar: «Ikkovini birga (oʻzimga) halol qilishni yoqtirmayman», dedi va bundan qaytardi.Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Утба ибн Масъуд (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилишича, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан мулки яминдаги аёл ва унинг қизи ҳақида — бирига, сўнг иккинчисига яқинлик қилинадими, деб сўралди. Умар: «Икковини бирга (ўзимга) ҳалол қилишни ёқтирмайман», деди ва бундан қайтарди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ ذُؤَيْبٍ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ عَنِ الأُخْتَيْنِ، مِنْ مِلْكِ الْيَمِينِ هَلْ يُجْمَعُ بَيْنَهُمَا فَقَالَ عُثْمَانُ أَحَلَّتْهُمَا آيَةٌ وَحَرَّمَتْهُمَا آيَةٌ فَأَمَّا أَنَا فَلاَ أُحِبُّ أَنْ أَصْنَعَ ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ عِنْدِهِ فَلَقِيَ رَجُلاً مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ لَوْ كَانَ لِي مِنَ الأَمْرِ شَىْءٌ ثُمَّ وَجَدْتُ أَحَدًا فَعَلَ ذَلِكَ لَجَعَلْتُهُ نَكَالاً ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أُرَاهُ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ ‏.‏

Qabisa ibn Zuʼayb (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan mulki yamindagi ikki opa-singilni (bir vaqtda) jamlash mumkinmi, deb soʻradi. Usmon: «Ularni bir oyat halol qildi, bir oyat harom qildi. Ammo men buni qilishni yoqtirmayman», dedi. (Rovi) aytdi: U kishi uning oldidan chiqib, Rasululloh ﷺ ning sahobalaridan biriga duch keldi va undan bu haqda soʻradi. U: «Agar menda biror hokimiyat boʻlsa-yu, soʻng buni qilgan birovni topsam, albatta uni ibratli jazoga tortardim», dedi. Ibn Shihob aytdi: «Menimcha, u Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) edi».Қабиса ибн Зуъайб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, бир киши Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан мулки яминдаги икки опа-сингилни (бир вақтда) жамлаш мумкинми, деб сўради. Усмон: «Уларни бир оят ҳалол қилди, бир оят ҳаром қилди. Аммо мен буни қилишни ёқтирмайман», деди. (Рови) айтди: У киши унинг олдидан чиқиб, Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобаларидан бирига дуч келди ва ундан бу ҳақда сўради. У: «Агар менда бирор ҳокимият бўлса-ю, сўнг буни қилган бировни топсам, албатта уни ибратли жазога тортардим», деди. Ибн Шиҳоб айтди: «Менимча, у Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) эди».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ، مِثْلُ ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ فِي الأَمَةِ تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ فَيُصِيبُهَا ثُمَّ يُرِيدُ أَنْ يُصِيبَ أُخْتَهَا إِنَّهَا لاَ تَحِلُّ لَهُ حَتَّى يُحَرِّمَ عَلَيْهِ فَرْجَ أُخْتِهَا بِنِكَاحٍ أَوْ عِتَاقَةٍ أَوْ كِتَابَةٍ أَوْ مَا أَشْبَهَ ذَلِكَ يُزَوِّجُهَا عَبْدَهُ أَوْ غَيْرَ عَبْدِهِ ‏.‏

Molikka az-Zubayr ibn al-Avvom (roziyallohu anhu)dan ham shunga oʻxshash (soʻz) yetib kelgan. Molik kishining qoʻlida choʻri boʻlib, unga yaqinlik qilgan, soʻng uning opa-singlisiga yaqinlik qilmoqchi boʻlgan holat haqida aytdi: «U (singil) unga halol boʻlmaydi, to opa-singilning avratini oʻziga nikoh, ozod qilish, kitobat yoxud shunga oʻxshash narsa bilan harom qilmaguncha — uni oʻz quliga yoxud oʻzganing (quliga) nikohlab bergani kabi».Моликка аз-Зубайр ибн ал-Аввом (розияллоҳу анҳу)дан ҳам шунга ўхшаш (сўз) етиб келган. Молик кишининг қўлида чўри бўлиб, унга яқинлик қилган, сўнг унинг опа-синглисига яқинлик қилмоқчи бўлган ҳолат ҳақида айтди: «У (сингил) унга ҳалол бўлмайди, то опа-сингилнинг авратини ўзига никоҳ, озод қилиш, китобат ёхуд шунга ўхшаш нарса билан ҳаром қилмагунча — уни ўз қулига ёхуд ўзганинг (қулига) никоҳлаб бергани каби».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، وَهَبَ لاِبْنِهِ جَارِيَةً فَقَالَ لاَ تَمَسَّهَا فَإِنِّي قَدْ كَشَفْتُهَا ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) oʻgʻliga bir choʻri hadya qilib: «Unga yaqinlik qilma, chunki men uni ochib (koʻrib) qoʻyganman», dedi.Моликка етиб келишича, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) ўғлига бир чўри ҳадя қилиб: «Унга яқинлик қилма, чунки мен уни очиб (кўриб) қўйганман», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْمُجَبَّرِ، أَنَّهُ قَالَ وَهَبَ سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ لاِبْنِهِ جَارِيَةً قَالَ لاَ تَقْرَبْهَا فَإِنِّي قَدْ أَرَدْتُهَا فَلَمْ أَنْشَطْ إِلَيْهَا ‏.‏

Abdurrahmon ibn al-Mujabbir (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Solim ibn Abdulloh oʻgʻliga bir choʻri hadya qilib: «Unga yaqinlashma, chunki men uni (oʻzimga) istagan edim, biroq unga (koʻnglim) mayl qilmadi», dedi.Абдурраҳмон ибн ал-Мужаббир (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Солим ибн Абдуллоҳ ўғлига бир чўри ҳадя қилиб: «Унга яқинлашма, чунки мен уни (ўзимга) истаган эдим, бироқ унга (кўнглим) майл қилмади», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّ أَبَا نَهْشَلِ بْنَ الأَسْوَدِ، قَالَ لِلْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ إِنِّي رَأَيْتُ جَارِيَةً لِي مُنْكَشِفًا عَنْهَا وَهِيَ فِي الْقَمَرِ فَجَلَسْتُ مِنْهَا مَجْلِسَ الرَّجُلِ مِنِ امْرَأَتِهِ فَقَالَتْ إِنِّي حَائِضٌ فَقُمْتُ فَلَمْ أَقْرَبْهَا بَعْدُ أَفَأَهَبُهَا لاِبْنِي يَطَؤُهَا فَنَهَاهُ الْقَاسِمُ عَنْ ذَلِكَ ‏.‏

Yahyo ibn Saʼid (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abu Nahshal ibn al-Asvad al-Qosim ibn Muhammadga: «Men choʻrimni oydin kechada usti ochilgan holda koʻrib qoldim va undan erkak ayolidan oʻrin olganidek oʻrin oldim. U: ‹Men hayzdaman›, dedi. Shunda men turib ketdim va shundan keyin unga yaqinlashmadim. Uni oʻgʻlimga — u bilan yaqinlik qilishi uchun — hadya qilsam boʻladimi?» dedi. Al-Qosim uni bundan qaytardi.Яҳё ибн Саъид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абу Наҳшал ибн ал-Асвад ал-Қосим ибн Муҳаммадга: «Мен чўримни ойдин кечада усти очилган ҳолда кўриб қолдим ва ундан эркак аёлидан ўрин олганидек ўрин олдим. У: ‹Мен ҳайздаман›, деди. Шунда мен туриб кетдим ва шундан кейин унга яқинлашмадим. Уни ўғлимга — у билан яқинлик қилиши учун — ҳадя қилсам бўладими?» деди. Ал-Қосим уни бундан қайтарди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي عَبْلَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَرْوَانَ، أَنَّهُ وَهَبَ لِصَاحِبٍ لَهُ جَارِيَةً ثُمَّ سَأَلَهُ عَنْهَا فَقَالَ قَدْ هَمَمْتُ أَنْ أَهَبَهَا لاِبْنِي فَيَفْعَلَ بِهَا كَذَا وَكَذَا ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ الْمَلِكِ لَمَرْوَانُ كَانَ أَوْرَعَ مِنْكَ وَهَبَ لاِبْنِهِ جَارِيَةً ثُمَّ قَالَ لاَ تَقْرَبْهَا فَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ سَاقَهَا مُنْكَشِفَةً ‏.‏

Ibrohim ibn Abu Abla (rahimahulloh) Abdulmalik ibn Marvon (rahimahulloh)dan rivoyat qilishicha, u bir doʻstiga choʻri hadya qilib, keyin undan uni soʻradi. U (doʻsti): «Uni oʻgʻlimga hadya qilib, u shunday-shunday qilishini niyat qildim», dedi. Abdulmalik: «Marvon sendan koʻra taqvodorroq edi. U oʻgʻliga bir choʻri hadya qilib, soʻng: ‹Unga yaqinlashma, chunki men uning oyogʻini ochiq koʻrib qoldim›, degan edi», dedi.Иброҳим ибн Абу Абла (раҳимаҳуллоҳ) Абдулмалик ибн Марвон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилишича, у бир дўстига чўри ҳадя қилиб, кейин ундан уни сўради. У (дўсти): «Уни ўғлимга ҳадя қилиб, у шундай-шундай қилишини ният қилдим», деди. Абдулмалик: «Марвон сендан кўра тақводорроқ эди. У ўғлига бир чўри ҳадя қилиб, сўнг: ‹Унга яқинлашма, чунки мен унинг оёғини очиқ кўриб қолдим›, деган эди», деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّهُ قَالَ الْمُحْصَنَاتُ مِنَ النِّسَاءِ هُنَّ أُولاَتُ الأَزْوَاجِ وَيَرْجِعُ ذَلِكَ إِلَى أَنَّ اللَّهَ حَرَّمَ الزِّنَا ‏.‏

Ibn Shihob az-Zuhriy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Said ibn al-Musayyab: «Ayollardan muhsanalar — erlari bor (turmush koʻrgan) ayollardir», dedi. Bu esa Allohning zinoni harom qilganiga borib taqaladi.Ибн Шиҳоб аз-Зуҳрий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Саид ибн ал-Мусайяб: «Аёллардан муҳсаналар — эрлари бор (турмуш кўрган) аёллардир», деди. Бу эса Аллоҳнинг зинони ҳаром қилганига бориб тақалади.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، وَبَلَغَهُ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، أَنَّهُمَا كَانَا يَقُولاَنِ إِذَا نَكَحَ الْحُرُّ الأَمَةَ فَمَسَّهَا فَقَدْ أَحْصَنَتْهُ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَكُلُّ مَنْ أَدْرَكْتُ كَانَ يَقُولُ ذَلِكَ تُحْصِنُ الأَمَةُ الْحُرَّ إِذَا نَكَحَهَا فَمَسَّهَا فَقَدْ أَحْصَنَتْهُ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ يُحْصِنُ الْعَبْدُ الْحُرَّةَ إِذَا مَسَّهَا بِنِكَاحٍ وَلاَ تُحْصِنُ الْحُرَّةُ الْعَبْدَ إِلاَّ أَنْ يَعْتِقَ وَهُوَ زَوْجُهَا فَيَمَسَّهَا بَعْدَ عِتْقِهِ فَإِنْ فَارَقَهَا قَبْلَ أَنْ يَعْتِقَ فَلَيْسَ بِمُحْصَنٍ حَتَّى يَتَزَوَّجَ بَعْدَ عِتْقِهِ وَيَمَسَّ امْرَأَتَهُ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَالأَمَةُ إِذَا كَانَتْ تَحْتَ الْحُرِّ ثُمَّ فَارَقَهَا قَبْلَ أَنْ تَعْتِقَ فَإِنَّهُ لاَ يُحْصِنُهَا نِكَاحُهُ إِيَّاهَا وَهِيَ أَمَةٌ حَتَّى تُنْكَحَ بَعْدَ عِتْقِهَا وَيُصِيبَهَا زَوْجُهَا فَذَلِكَ إِحْصَانُهَا وَالأَمَةُ إِذَا كَانَتْ تَحْتَ الْحُرِّ فَتَعْتِقُ وَهِيَ تَحْتَهُ قَبْلَ أَنْ يُفَارِقَهَا فَإِنَّهُ يُحْصِنُهَا إِذَا عَتَقَتْ وَهِيَ عِنْدَهُ إِذَا هُوَ أَصَابَهَا بَعْدَ أَنْ تَعْتِقَ ‏.‏ وَقَالَ مَالِكٌ وَالْحُرَّةُ النَّصْرَانِيَّةُ وَالْيَهُودِيَّةُ وَالأَمَةُ الْمُسْلِمَةُ يُحْصِنَّ الْحُرَّ الْمُسْلِمَ إِذَا نَكَحَ إِحْدَاهُنَّ فَأَصَابَهَا ‏.‏

Ibn Shihob az-Zuhriy (rahimahulloh)dan, shuningdek yetib kelishicha al-Qosim ibn Muhammad (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, ular ikkovi: «Hur kishi choʻriga uylanib, unga qoʻshilsa, u (choʻri) uni muhsan qiladi», der edilar. Molik aytdi: «Men yetishgan barcha (ilm ahli) shuni aytardi: choʻri hur kishini muhsan qiladi — u unga uylanib, qoʻshilsa, uni muhsan qilgan boʻladi». Molik aytdi: «Qul hur ayolni — unga nikoh bilan qoʻshilsa — muhsana qiladi. Hur ayol esa qulni muhsan qilmaydi, magar u (qul) ozod boʻlib, ayolning eri boʻlgan holida, ozodligidan soʻng unga qoʻshilsa. Agar ozod boʻlishidan oldin undan ajralsa, u muhsan boʻlmaydi, to ozodligidan keyin uylanib, ayoliga qoʻshilmaguncha. Choʻri esa hur kishining nikohida boʻlib, soʻng u ozod boʻlishidan oldin undan ajralsa, choʻri holida unga uylangani uni muhsana qilmaydi, to ozod boʻlganidan keyin nikohlanib, eri unga qoʻshilmaguncha — mana shu uning ihsonidir. Choʻri hur kishining nikohida boʻlib, undan ajralishidan oldin uning nikohida turib ozod boʻlsa, ozod boʻlganida uning huzurida boʻlgan holida, u ozodligidan soʻng unga qoʻshilsa, u (choʻrini) muhsana qiladi». Molik aytdi: «Nasroniy va yahudiy hur ayol hamda musulmon choʻri — ulardan biriga musulmon hur kishi uylanib, unga qoʻshilsa, uni muhsan qiladilar».Ибн Шиҳоб аз-Зуҳрий (раҳимаҳуллоҳ)дан, шунингдек етиб келишича ал-Қосим ибн Муҳаммад (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, улар иккови: «Ҳур киши чўрига уйланиб, унга қўшилса, у (чўри) уни муҳсан қилади», дер эдилар. Молик айтди: «Мен етишган барча (илм аҳли) шуни айтарди: чўри ҳур кишини муҳсан қилади — у унга уйланиб, қўшилса, уни муҳсан қилган бўлади». Молик айтди: «Қул ҳур аёлни — унга никоҳ билан қўшилса — муҳсана қилади. Ҳур аёл эса қулни муҳсан қилмайди, магар у (қул) озод бўлиб, аёлнинг эри бўлган ҳолида, озодлигидан сўнг унга қўшилса. Агар озод бўлишидан олдин ундан ажралса, у муҳсан бўлмайди, то озодлигидан кейин уйланиб, аёлига қўшилмагунча. Чўри эса ҳур кишининг никоҳида бўлиб, сўнг у озод бўлишидан олдин ундан ажралса, чўри ҳолида унга уйлангани уни муҳсана қилмайди, то озод бўлганидан кейин никоҳланиб, эри унга қўшилмагунча — мана шу унинг иҳсонидир. Чўри ҳур кишининг никоҳида бўлиб, ундан ажралишидан олдин унинг никоҳида туриб озод бўлса, озод бўлганида унинг ҳузурида бўлган ҳолида, у озодлигидан сўнг унга қўшилса, у (чўрини) муҳсана қилади». Молик айтди: «Насроний ва яҳудий ҳур аёл ҳамда мусулмон чўри — улардан бирига мусулмон ҳур киши уйланиб, унга қўшилса, уни муҳсан қиладилар».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، وَالْحَسَنِ، ابْنَىْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَنْ أَبِيهِمَا، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، رضى الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ مُتْعَةِ النِّسَاءِ يَوْمَ خَيْبَرَ وَعَنْ أَكْلِ لُحُومِ الْحُمُرِ الإِنْسِيَّةِ ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Xaybar kuni ayollar bilan mutʼa (muvaqqat nikoh) qilishdan hamda xonaki (uy) eshaklarning goʻshtini yeyishdan qaytardilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни аёллар билан мутъа (муваққат никоҳ) қилишдан ҳамда хонаки (уй) эшакларнинг гўштини ейишдан қайтардилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّ خَوْلَةَ بِنْتَ حَكِيمٍ، دَخَلَتْ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَتْ إِنَّ رَبِيعَةَ بْنَ أُمَيَّةَ اسْتَمْتَعَ بِامْرَأَةٍ فَحَمَلَتْ مِنْهُ ‏.‏ فَخَرَجَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَزِعًا يَجُرُّ رِدَاءَهُ فَقَالَ هَذِهِ الْمُتْعَةُ وَلَوْ كُنْتُ تَقَدَّمْتُ فِيهَا لَرَجَمْتُ ‏.‏

Urva ibn az-Zubayr (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Xavla bint Hakim (roziyallohu anho) Umar ibn al-Xattobning oldiga kirib: «Rabiʼa ibn Umayya bir ayol bilan mutʼa (muvaqqat nikoh) qildi va u (ayol) undan homilador boʻldi», dedi. Shunda Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) ridosini sudragancha sarosima bilan chiqib: «Mana shu mutʼa! Agar men bunga oldinroq duch kelganimda edi, albatta toshboʻron qilardim», dedi.Урва ибн аз-Зубайр (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Хавла бинт Ҳаким (розияллоҳу анҳо) Умар ибн ал-Хаттобнинг олдига кириб: «Рабиъа ибн Умайя бир аёл билан мутъа (муваққат никоҳ) қилди ва у (аёл) ундан ҳомиладор бўлди», деди. Шунда Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) ридосини судраганча саросима билан чиқиб: «Мана шу мутъа! Агар мен бунга олдинроқ дуч келганимда эди, албатта тошбўрон қилардим», деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ سَمِعَ رَبِيعَةَ بْنَ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، يَقُولُ يَنْكِحُ الْعَبْدُ أَرْبَعَ نِسْوَةٍ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَهَذَا أَحْسَنُ مَا سَمِعْتُ فِي ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَالْعَبْدُ مُخَالِفٌ لِلْمُحَلِّلِ إِنْ أَذِنَ لَهُ سَيِّدُهُ ثَبَتَ نِكَاحُهُ وَإِنْ لَمْ يَأْذَنْ لَهُ سَيِّدُهُ فُرِّقَ بَيْنَهُمَا وَالْمُحَلِّلُ يُفَرَّقُ بَيْنَهُمَا عَلَى كُلِّ حَالٍ إِذَا أُرِيدَ بِالنِّكَاحِ التَّحْلِيلُ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ فِي الْعَبْدِ إِذَا مَلَكَتْهُ امْرَأَتُهُ أَوِ الزَّوْجُ يَمْلِكُ امْرَأَتَهُ إِنَّ مِلْكَ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا صَاحِبَهُ يَكُونُ فَسْخًا بِغَيْرِ طَلاَقٍ وَإِنْ تَرَاجَعَا بِنِكَاحٍ بَعْدُ لَمْ تَكُنْ تِلْكَ الْفُرْقَةُ طَلاَقًا ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَالْعَبْدُ إِذَا أَعْتَقَتْهُ امْرَأَتُهُ إِذَا مَلَكَتْهُ وَهِيَ فِي عِدَّةٍ مِنْهُ لَمْ يَتَرَاجَعَا إِلاَّ بِنِكَاحٍ جَدِيدٍ ‏.‏

Molik Robiʼa ibn Abu Abdurrahmon (rahimahulloh)ning: «Qul toʻrtta ayolga uylanadi», deganini eshitdi. Molik aytdi: «Bu — men bu haqda eshitgan eng yaxshi (soʻz)dir». Molik aytdi: «Qul muhallildan farq qiladi: agar xoʻjayini unga izn bergan boʻlsa, uning nikohi barqaror boʻladi; agar xoʻjayini izn bermasa, ular ajratiladi. Muhallil esa — nikoh bilan (ayolni birinchi eriga) halol qilish koʻzlangan boʻlsa — har qanday holatda ajratiladi». Molik qul haqida aytdi: «Agar ayoli qulga egalik qilib qolsa, yoxud er ayoliga ega boʻlsa, ularning har biri ikkinchisiga ega boʻlishi — taloqsiz fasx (nikohning buzilishi) boʻladi. Agar keyin ular nikoh bilan qaytishsa, oʻsha ajralish taloq boʻlmaydi». Molik aytdi: «Ayoli qulni — unga egalik qilib turib — ozod qilsa, ayol undan idda saqlayotgan boʻlsa, ular faqat yangi nikoh bilangina qaytishadi».Молик Робиъа ибн Абу Абдурраҳмон (раҳимаҳуллоҳ)нинг: «Қул тўртта аёлга уйланади», деганини эшитди. Молик айтди: «Бу — мен бу ҳақда эшитган энг яхши (сўз)дир». Молик айтди: «Қул муҳаллилдан фарқ қилади: агар хўжайини унга изн берган бўлса, унинг никоҳи барқарор бўлади; агар хўжайини изн бермаса, улар ажратилади. Муҳаллил эса — никоҳ билан (аёлни биринчи эрига) ҳалол қилиш кўзланган бўлса — ҳар қандай ҳолатда ажратилади». Молик қул ҳақида айтди: «Агар аёли қулга эгалик қилиб қолса, ёхуд эр аёлига эга бўлса, уларнинг ҳар бири иккинчисига эга бўлиши — талоқсиз фасх (никоҳнинг бузилиши) бўлади. Агар кейин улар никоҳ билан қайтишса, ўша ажралиш талоқ бўлмайди». Молик айтди: «Аёли қулни — унга эгалик қилиб туриб — озод қилса, аёл ундан идда сақлаётган бўлса, улар фақат янги никоҳ билангина қайтишади».

حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ نِسَاءً، كُنَّ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُسْلِمْنَ بِأَرْضِهِنَّ وَهُنَّ غَيْرُ مُهَاجِرَاتٍ وَأَزْوَاجُهُنَّ حِينَ أَسْلَمْنَ كُفَّارٌ مِنْهُنَّ بِنْتُ الْوَلِيدِ بْنِ الْمُغِيرَةِ ‏.‏ وَكَانَتْ تَحْتَ صَفْوَانَ بْنِ أُمَيَّةَ فَأَسْلَمَتْ يَوْمَ الْفَتْحِ وَهَرَبَ زَوْجُهَا صَفْوَانُ بْنُ أُمَيَّةَ مِنَ الإِسْلاَمِ فَبَعَثَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ابْنَ عَمِّهِ وَهْبَ بْنَ عُمَيْرٍ بِرِدَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَانًا لِصَفْوَانَ بْنِ أُمَيَّةَ وَدَعَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الإِسْلاَمِ وَأَنْ يَقْدَمَ عَلَيْهِ فَإِنْ رَضِيَ أَمْرًا قَبِلَهُ وَإِلاَّ سَيَّرَهُ شَهْرَيْنِ فَلَمَّا قَدِمَ صَفْوَانُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِرِدَائِهِ نَادَاهُ عَلَى رُءُوسِ النَّاسِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّ هَذَا وَهْبَ بْنَ عُمَيْرٍ جَاءَنِي بِرِدَائِكَ وَزَعَمَ أَنَّكَ دَعَوْتَنِي إِلَى الْقُدُومِ عَلَيْكَ فَإِنْ رَضِيتُ أَمْرًا قَبِلْتُهُ وَإِلاَّ سَيَّرْتَنِي شَهْرَيْنِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ انْزِلْ أَبَا وَهْبٍ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ لاَ وَاللَّهِ لاَ أَنْزِلُ حَتَّى تُبَيِّنَ لِي ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بَلْ لَكَ تَسِيرُ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ ‏"‏ ‏.‏ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قِبَلَ هَوَازِنَ بِحُنَيْنٍ ‏.‏ فَأَرْسَلَ إِلَى صَفْوَانَ بْنِ أُمَيَّةَ يَسْتَعِيرُهُ أَدَاةً وَسِلاَحًا عِنْدَهُ فَقَالَ صَفْوَانُ أَطَوْعًا أَمْ كَرْهًا فَقَالَ ‏"‏ بَلْ طَوْعًا ‏"‏ ‏.‏ فَأَعَارَهُ الأَدَاةَ وَالسِّلاَحَ الَّتِي عِنْدَهُ ثُمَّ خَرَجَ صَفْوَانُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ كَافِرٌ فَشَهِدَ حُنَيْنًا وَالطَّائِفَ وَهُوَ كَافِرٌ وَامْرَأَتُهُ مُسْلِمَةٌ وَلَمْ يُفَرِّقْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُ وَبَيْنَ امْرَأَتِهِ حَتَّى أَسْلَمَ صَفْوَانُ وَاسْتَقَرَّتْ عِنْدَهُ امْرَأَتُهُ بِذَلِكَ النِّكَاحِ ‏.‏

Ibn Shihob az-Zuhriy (rahimahulloh)ga yetib kelishicha, Rasululloh ﷺ zamonlarida ayollar oʻz yurtlarida musulmon boʻlar, ammo hijrat qilmas, ular musulmon boʻlgan paytda erlari esa kofir boʻlar edi. Ular orasida al-Valid ibn al-Mugʻiraning qizi ham bor edi. U Safvon ibn Umayyaning nikohida edi. U (Makka) fathi kuni musulmon boʻldi, eri Safvon ibn Umayya esa Islomdan qochib ketdi. Rasululloh ﷺ unga amakivachchasi Vahb ibn Umayrni oʻz ridolari bilan — Safvon ibn Umayya uchun omonlik (belgisi) sifatida — yubordilar va Rasululloh ﷺ uni Islomga daʼvat qilib, oʻz huzurlariga kelishini (soʻradilar): agar biror ishdan rozi boʻlsa, uni qabul qiladi, aks holda unga ikki oy muhlat beriladi. Safvon Rasululloh ﷺ ning ridolari bilan (qaytib) kelganida, odamlarning boshlari uzra u zotga nido qilib: «Ey Muhammad! Mana bu Vahb ibn Umayr menga sizning ridongizni keltirdi va siz meni oʻz huzuringizga kelishga daʼvat qildingiz, agar biror ishdan rozi boʻlsam qabul qilarkanman, aks holda menga ikki oy muhlat berar ekansiz, deb daʼvo qildi», dedi. Rasululloh ﷺ: «Tush, ey Abu Vahb», dedilar. U: «Yoʻq, Allohga qasamki, menga (ishni) aniq bayon qilmaguningizcha tushmayman», dedi. Rasululloh ﷺ: «Balki senga toʻrt oy (muhlat) bor», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ Havozin tomon, Hunaynga chiqdilar. U zot Safvon ibn Umayyaning oldiga (kishi) yuborib, undagi asbob-anjom va qurol-yarogʻni vaqtincha soʻradilar. Safvon: «Ixtiyoriymi yoki majburiy?» dedi. U zot: «Balki ixtiyoriy», dedilar. Shunda u oʻzidagi asbob va qurollarni (vaqtincha) berdi. Soʻng Safvon Rasululloh ﷺ bilan birga — hali kofir holida — chiqdi va kofir holida Hunayn hamda Toifda (jangda) qatnashdi, ayoli esa musulmon edi. Rasululloh ﷺ Safvon musulmon boʻlgunicha uni ayolidan ajratmadilar va ayoli oʻsha nikoh bilan uning huzurida barqaror qoldi.Ибн Шиҳоб аз-Зуҳрий (раҳимаҳуллоҳ)га етиб келишича, Расулуллоҳ ﷺ замонларида аёллар ўз юртларида мусулмон бўлар, аммо ҳижрат қилмас, улар мусулмон бўлган пайтда эрлари эса кофир бўлар эди. Улар орасида ал-Валид ибн ал-Муғиранинг қизи ҳам бор эди. У Сафвон ибн Умайянинг никоҳида эди. У (Макка) фатҳи куни мусулмон бўлди, эри Сафвон ибн Умайя эса Исломдан қочиб кетди. Расулуллоҳ ﷺ унга амакиваччаси Ваҳб ибн Умайрни ўз ридолари билан — Сафвон ибн Умайя учун омонлик (белгиси) сифатида — юбордилар ва Расулуллоҳ ﷺ уни Исломга даъват қилиб, ўз ҳузурларига келишини (сўрадилар): агар бирор ишдан рози бўлса, уни қабул қилади, акс ҳолда унга икки ой муҳлат берилади. Сафвон Расулуллоҳ ﷺ нинг ридолари билан (қайтиб) келганида, одамларнинг бошлари узра у зотга нидо қилиб: «Эй Муҳаммад! Мана бу Ваҳб ибн Умайр менга сизнинг ридонгизни келтирди ва сиз мени ўз ҳузурингизга келишга даъват қилдингиз, агар бирор ишдан рози бўлсам қабул қиларканман, акс ҳолда менга икки ой муҳлат берар экансиз, деб даъво қилди», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Туш, эй Абу Ваҳб», дедилар. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, менга (ишни) аниқ баён қилмагунингизча тушмайман», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Балки сенга тўрт ой (муҳлат) бор», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ Ҳавозин томон, Ҳунайнга чиқдилар. У зот Сафвон ибн Умайянинг олдига (киши) юбориб, ундаги асбоб-анжом ва қурол-яроғни вақтинча сўрадилар. Сафвон: «Ихтиёрийми ёки мажбурий?» деди. У зот: «Балки ихтиёрий», дедилар. Шунда у ўзидаги асбоб ва қуролларни (вақтинча) берди. Сўнг Сафвон Расулуллоҳ ﷺ билан бирга — ҳали кофир ҳолида — чиқди ва кофир ҳолида Ҳунайн ҳамда Тоифда (жангда) қатнашди, аёли эса мусулмон эди. Расулуллоҳ ﷺ Сафвон мусулмон бўлгунича уни аёлидан ажратмадилар ва аёли ўша никоҳ билан унинг ҳузурида барқарор қолди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّهُ قَالَ كَانَ بَيْنَ إِسْلاَمِ صَفْوَانَ وَبَيْنَ إِسْلاَمِ امْرَأَتِهِ نَحْوٌ مِنْ شَهْرٍ ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَلَمْ يَبْلُغْنَا أَنَّ امْرَأَةً هَاجَرَتْ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَزَوْجُهَا كَافِرٌ مُقِيمٌ بِدَارِ الْكُفْرِ إِلاَّ فَرَّقَتْ هِجْرَتُهَا بَيْنَهَا وَبَيْنَ زَوْجِهَا إِلاَّ أَنْ يَقْدَمَ زَوْجُهَا مُهَاجِرًا قَبْلَ أَنْ تَنْقَضِيَ عِدَّتُهَا ‏.‏

Ibn Shihob az-Zuhriy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u: «Safvonning musulmon boʻlishi bilan uning ayoli musulmon boʻlishi orasida bir oycha (vaqt) boʻldi», dedi. Ibn Shihob aytdi: «Bizga — eri kofir boʻlib, kufr yurtida qolgan holda — Alloh va Rasuli sari hijrat qilgan biror ayolning hijrati uni eridan ajratmagani haqida (xabar) yetmagan, magar eri uning iddasi tugashidan oldin muhojir boʻlib (hijrat qilib) kelsa».Ибн Шиҳоб аз-Зуҳрий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у: «Сафвоннинг мусулмон бўлиши билан унинг аёли мусулмон бўлиши орасида бир ойча (вақт) бўлди», деди. Ибн Шиҳоб айтди: «Бизга — эри кофир бўлиб, куфр юртида қолган ҳолда — Аллоҳ ва Расули сари ҳижрат қилган бирор аёлнинг ҳижрати уни эридан ажратмагани ҳақида (хабар) етмаган, магар эри унинг иддаси тугашидан олдин муҳожир бўлиб (ҳижрат қилиб) келса».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ أُمَّ حَكِيمٍ بِنْتَ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ، وَكَانَتْ، تَحْتَ عِكْرِمَةَ بْنِ أَبِي جَهْلٍ فَأَسْلَمَتْ يَوْمَ الْفَتْحِ وَهَرَبَ زَوْجُهَا عِكْرِمَةُ بْنُ أَبِي جَهْلٍ مِنَ الإِسْلاَمِ حَتَّى قَدِمَ الْيَمَنَ فَارْتَحَلَتْ أُمُّ حَكِيمٍ حَتَّى قَدِمَتْ عَلَيْهِ بِالْيَمَنِ فَدَعَتْهُ إِلَى الإِسْلاَمِ فَأَسْلَمَ وَقَدِمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ الْفَتْحِ فَلَمَّا رَآهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَثَبَ إِلَيْهِ فَرِحًا وَمَا عَلَيْهِ رِدَاءٌ حَتَّى بَايَعَهُ فَثَبَتَا عَلَى نِكَاحِهِمَا ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَإِذَا أَسْلَمَ الرَّجُلُ قَبْلَ امْرَأَتِهِ وَقَعَتِ الْفُرْقَةُ بَيْنَهُمَا إِذَا عُرِضَ عَلَيْهَا الإِسْلاَمُ فَلَمْ تُسْلِمْ لأَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَقُولُ فِي كِتَابِهِ ‏{‏وَلاَ تُمْسِكُوا بِعِصَمِ الْكَوَافِرِ‏}‏‏.‏

Ibn Shihob az-Zuhriy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Ummu Hakim bint al-Horis ibn Hishom (roziyallohu anho) Ikrima ibn Abu Jahlning nikohida edi. U (Makka) fathi kuni musulmon boʻldi, eri Ikrima ibn Abu Jahl esa Islomdan qochib, Yamanga bordi. Ummu Hakim (uning ortidan) yoʻlga chiqib, Yamanda uning oldiga yetib bordi va uni Islomga daʼvat qildi. U musulmon boʻldi va fath yili Rasululloh ﷺ ning huzurlariga keldi. Rasululloh ﷺ uni koʻrganlarida, xursand boʻlib, unga sakrab (oshiqib) bordilar — hatto (dastlab) egnilarida rido ham yoʻq edi — va u bilan bayʼatlashdilar. Shunda ular oʻsha nikohlari uzra barqaror qoldilar. Molik aytdi: «Agar kishi ayolidan oldin musulmon boʻlsa, ayolga Islom taklif etilib, u musulmon boʻlmasa, ular oʻrtasida ajralish yuz beradi. Chunki Alloh tabaraka va taolo oʻz Kitobida: {kofir ayollarning ismatlarini (nikoh rishtalarini) ushlab turmanglar} deydi».Ибн Шиҳоб аз-Зуҳрий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Умму Ҳаким бинт ал-Ҳорис ибн Ҳишом (розияллоҳу анҳо) Икрима ибн Абу Жаҳлнинг никоҳида эди. У (Макка) фатҳи куни мусулмон бўлди, эри Икрима ибн Абу Жаҳл эса Исломдан қочиб, Яманга борди. Умму Ҳаким (унинг ортидан) йўлга чиқиб, Яманда унинг олдига етиб борди ва уни Исломга даъват қилди. У мусулмон бўлди ва фатҳ йили Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига келди. Расулуллоҳ ﷺ уни кўрганларида, хурсанд бўлиб, унга сакраб (ошиқиб) бордилар — ҳатто (дастлаб) эгниларида ридо ҳам йўқ эди — ва у билан байъатлашдилар. Шунда улар ўша никоҳлари узра барқарор қолдилар. Молик айтди: «Агар киши аёлидан олдин мусулмон бўлса, аёлга Ислом таклиф этилиб, у мусулмон бўлмаса, улар ўртасида ажралиш юз беради. Чунки Аллоҳ табарака ва таоло ўз Китобида: {кофир аёлларнинг исматларини (никоҳ ришталарини) ушлаб турманглар} дейди».

وَحَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ، جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبِهِ أَثَرُ صُفْرَةٍ فَسَأَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ أَنَّهُ تَزَوَّجَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَمْ سُقْتَ إِلَيْهَا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ زِنَةَ نَوَاةٍ مِنْ ذَهَبٍ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَوْلِمْ وَلَوْ بِشَاةٍ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺ ning oldilariga — ustida sarigʻlik (zafaron) izi bilan — keldi. Rasululloh ﷺ undan (bu haqda) soʻradilar. U zotga uylanganini xabar qildi. Rasululloh ﷺ unga: «Unga (mahr sifatida) qancha berding?» dedilar. U: «Bir danak ogʻirligicha oltin», dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Bir qoʻy bilan boʻlsa ham, valima (toʻy taomi) ber», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига — устида сариғлик (зафарон) изи билан — келди. Расулуллоҳ ﷺ ундан (бу ҳақда) сўрадилар. У зотга уйланганини хабар қилди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Унга (маҳр сифатида) қанча бердинг?» дедилар. У: «Бир данак оғирлигича олтин», деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Бир қўй билан бўлса ҳам, валима (тўй таоми) бер», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّهُ قَالَ لَقَدْ بَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُولِمُ بِالْوَلِيمَةِ مَا فِيهَا خُبْزٌ وَلاَ لَحْمٌ ‏.‏

Yahyo ibn Saʼid (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u: «Menga yetib kelishicha, Rasululloh ﷺ (baʼzida) ichida na non, na goʻsht boʻlgan valima (toʻy taomi) berardilar», dedi.Яҳё ибн Саъид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у: «Менга етиб келишича, Расулуллоҳ ﷺ (баъзида) ичида на нон, на гўшт бўлган валима (тўй таоми) берардилар», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِذَا دُعِيَ أَحَدُكُمْ إِلَى وَلِيمَةٍ فَلْيَأْتِهَا ‏"‏ ‏.‏

Qaʼnabiy Molikdan, u Nofeʼdan, u Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Sizlardan biringiz valima (toʻy taomi)ga taklif qilinsa, unga borsin».Қаънабий Моликдан, у Нофеъдан, у Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Сизлардан бирингиз валима (тўй таоми)га таклиф қилинса, унга борсин».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ شَرُّ الطَّعَامِ طَعَامُ الْوَلِيمَةِ يُدْعَى لَهَا الأَغْنِيَاءُ وَيُتْرَكُ الْمَسَاكِينُ وَمَنْ لَمْ يَأْتِ الدَّعْوَةَ فَقَدْ عَصَى اللَّهَ وَرَسُولَهُ ‏.‏

Qaʼnabiy Molikdan, u Ibn Shihobdan, u Aʼrajdan rivoyat qiladiki, Abu Hurayra (roziyallohu anhu) shunday derdilar: «Taomlarning eng yomoni valima (toʻy) taomidir — unga boylar taklif qilinadi-yu, miskinlar tashlab qoʻyiladi. Kim taklif qilingan boʻlsa-yu, taklifga kelmasa, u Alloh va Uning Rasuliga osiy boʻlibdi».Қаънабий Моликдан, у Ибн Шиҳобдан, у Аъраждан ривоят қиладики, Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) шундай дердилар: «Таомларнинг энг ёмони валима (тўй) таомидир — унга бойлар таклиф қилинади-ю, мискинлар ташлаб қўйилади. Ким таклиф қилинган бўлса-ю, таклифга келмаса, у Аллоҳ ва Унинг Расулига осий бўлибди».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ إِنَّ خَيَّاطًا دَعَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِطَعَامٍ صَنَعَهُ ‏.‏ قَالَ أَنَسٌ فَذَهَبْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى ذَلِكَ الطَّعَامِ فَقَرَّبَ إِلَيْهِ خُبْزًا مِنْ شَعِيرٍ وَمَرَقًا فِيهِ دُبَّاءُ ‏.‏ قَالَ أَنَسٌ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَتَبَّعُ الدُّبَّاءَ مِنْ حَوْلِ الْقَصْعَةِ فَلَمْ أَزَلْ أُحِبُّ الدُّبَّاءَ بَعْدَ ذَلِكَ الْيَوْمِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir tikuvchi Rasululloh ﷺni oʻzi tayyorlagan taomga taklif qildi. Anas aytdi: «Men Rasululloh ﷺ bilan birga oʻsha taomga bordim. U zotga arpa noni va ichida qovoq boʻlgan shoʻrva keltirildi. Men Rasululloh ﷺ tovoq atrofidagi qovoqni terib yeyayotganlarini koʻrdim. Shundan soʻng men oʻsha kundan boshlab qovoqni doimo yaxshi koʻradigan boʻldim».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир тикувчи Расулуллоҳ ﷺни ўзи тайёрлаган таомга таклиф қилди. Анас айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ўша таомга бордим. У зотга арпа нони ва ичида қовоқ бўлган шўрва келтирилди. Мен Расулуллоҳ ﷺ товоқ атрофидаги қовоқни териб еяётганларини кўрдим. Шундан сўнг мен ўша кундан бошлаб қовоқни доимо яхши кўрадиган бўлдим».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِذَا تَزَوَّجَ أَحَدُكُمُ الْمَرْأَةَ أَوِ اشْتَرَى الْجَارِيَةَ فَلْيَأْخُذْ بِنَاصِيَتِهَا وَلْيَدْعُ بِالْبَرَكَةِ وَإِذَا اشْتَرَى الْبَعِيرَ فَلْيَأْخُذْ بِذِرْوَةِ سَنَامِهِ وَلْيَسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ ‏"‏ ‏.‏

Zayd ibn Aslam (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Birortangiz bir ayolga uylansa yoki choʻri sotib olsa, uning peshona sochidan ushlab, baraka soʻrab duo qilsin. Qachon tuya sotib olsa, uning oʻrkachining tepasidan ushlab, shaytondan Allohga panoh soʻrasin», dedilar.Зайд ибн Аслам (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бирортангиз бир аёлга уйланса ёки чўри сотиб олса, унинг пешона сочидан ушлаб, барака сўраб дуо қилсин. Қачон туя сотиб олса, унинг ўркачининг тепасидан ушлаб, шайтондан Аллоҳга паноҳ сўрасин», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ الْمَكِّيِّ، أَنَّ رَجُلاً، خَطَبَ إِلَى رَجُلٍ أُخْتَهُ فَذَكَرَ أَنَّهَا قَدْ كَانَتْ أَحْدَثَتْ فَبَلَغَ ذَلِكَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَضَرَبَهُ - أَوْ كَادَ يَضْرِبُهُ - ثُمَّ قَالَ مَا لَكَ وَلِلْخَبَرِ

Abuz-Zubayr al-Makkiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi boshqa bir kishidan uning singlisini xotinlikka soʻradi. Shunda u (aka) singlisining zino qilganini aytib qoʻydi. Bu (xabar) Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ga yetib bordi, u esa uni urdi — yoki urishga yaqinlashdi — soʻng: «Senga bu xabardan nima?!» dedi.Абуз-Зубайр ал-Маккий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, бир киши бошқа бир кишидан унинг синглисини хотинликка сўради. Шунда у (ака) синглисининг зино қилганини айтиб қўйди. Бу (хабар) Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)га етиб борди, у эса уни урди — ёки уришга яқинлашди — сўнг: «Сенга бу хабардан нима?!» деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ، وَعُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، كَانَا يَقُولاَنِ فِي الرَّجُلِ يَكُونُ عِنْدَهُ أَرْبَعُ نِسْوَةٍ فَيُطَلِّقُ إِحْدَاهُنَّ الْبَتَّةَ أَنَّهُ يَتَزَوَّجُ إِنْ شَاءَ وَلاَ يَنْتَظِرُ أَنْ تَنْقَضِيَ عِدَّتُهَا ‏.‏

Robiʼa ibn Abu Abdurrahmon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Qosim ibn Muhammad va Urva ibn az-Zubayr (rahimahumulloh) toʻrt xotini bor kishi ular(dan bir)ini «bir yoʻla (al-batta)» taloq qilsa, u istasa (yangi ayolga) uylanaverishi, uning iddasi tugashini kutmasligi haqida aytishardi.Робиъа ибн Абу Абдурраҳмон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Қосим ибн Муҳаммад ва Урва ибн аз-Зубайр (раҳимаҳумуллоҳ) тўрт хотини бор киши улар(дан бир)ини «бир йўла (ал-батта)» талоқ қилса, у истаса (янги аёлга) уйланавериши, унинг иддаси тугашини кутмаслиги ҳақида айтишарди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ، وَعُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، أَفْتَيَا الْوَلِيدَ بْنَ عَبْدِ الْمَلِكِ عَامَ قَدِمَ الْمَدِينَةَ بِذَلِكَ غَيْرَ أَنَّ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ قَالَ طَلَّقَهَا فِي مَجَالِسَ شَتَّى ‏.‏

Robiʼa ibn Abu Abdurrahmon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Qosim ibn Muhammad va Urva ibn az-Zubayr (rahimahumulloh) al-Valid ibn Abdulmalikka u Madinaga kelgan yili shu (masala) haqida fatvo berdilar. Faqat Qosim ibn Muhammad: «(Bu, agar) u ayolni turli majlislarda taloq qilgan (boʻlsa shundaydir)», dedi.Робиъа ибн Абу Абдурраҳмон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Қосим ибн Муҳаммад ва Урва ибн аз-Зубайр (раҳимаҳумуллоҳ) ал-Валид ибн Абдулмаликка у Мадинага келган йили шу (масала) ҳақида фатво бердилар. Фақат Қосим ибн Муҳаммад: «(Бу, агар) у аёлни турли мажлисларда талоқ қилган (бўлса шундайдир)», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّهُ قَالَ ثَلاَثٌ لَيْسَ فِيهِنَّ لَعِبٌ النِّكَاحُ وَالطَّلاَقُ وَالْعِتْقُ ‏.‏

Yahyo ibn Saʼid (rahimahulloh) Saʼid ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilishicha, u: «Uch narsa borki, ularda hazil (oʻyin) yoʻqdir: nikoh, taloq va ozod qilish», dedi.Яҳё ибн Саъид (раҳимаҳуллоҳ) Саъид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилишича, у: «Уч нарса борки, уларда ҳазил (ўйин) йўқдир: никоҳ, талоқ ва озод қилиш», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، أَنَّهُ تَزَوَّجَ بِنْتَ مُحَمَّدِ بْنِ مَسْلَمَةَ الأَنْصَارِيِّ فَكَانَتْ عِنْدَهُ حَتَّى كَبِرَتْ فَتَزَوَّجَ عَلَيْهَا فَتَاةً شَابَّةً فَآثَرَ الشَّابَّةَ عَلَيْهَا فَنَاشَدَتْهُ الطَّلاَقَ فَطَلَّقَهَا وَاحِدَةً ثُمَّ أَمْهَلَهَا حَتَّى إِذَا كَادَتْ تَحِلُّ رَاجَعَهَا ثُمَّ عَادَ فَآثَرَ الشَّابَّةَ فَنَاشَدَتْهُ الطَّلاَقَ فَطَلَّقَهَا وَاحِدَةً ثُمَّ رَاجَعَهَا ثُمَّ عَادَ فَآثَرَ الشَّابَّةَ فَنَاشَدَتْهُ الطَّلاَقَ فَقَالَ مَا شِئْتِ إِنَّمَا بَقِيَتْ وَاحِدَةٌ فَإِنْ شِئْتِ اسْتَقْرَرْتِ عَلَى مَا تَرَيْنَ مِنَ الأُثْرَةِ وَإِنْ شِئْتِ فَارَقْتُكِ ‏.‏ قَالَتْ بَلْ أَسْتَقِرُّ عَلَى الأُثْرَةِ ‏.‏ فَأَمْسَكَهَا عَلَى ذَلِكَ وَلَمْ يَرَ رَافِعٌ عَلَيْهِ إِثْمًا حِينَ قَرَّتْ عِنْدَهُ عَلَى الأُثْرَةِ ‏.‏

Ibn Shihob (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Rofeʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu) Muhammad ibn Maslama al-Ansoriyning qiziga uylandi. U ayol qariguncha uning nikohida boʻldi. Soʻng u (Rofeʼ) uning ustiga yosh bir qizga uylanib, yosh qizni undan afzal koʻrdi. Shunda u (birinchi xotini) undan taloq soʻradi, u esa uni bir marta taloq qildi. Soʻng iddasi tugashiga yaqin qolgunga qadar unga muhlat berdi, keyin uni (nikohiga) qaytarib oldi. Soʻng yana yosh qizni afzal koʻrdi, u ayol taloq soʻradi, u yana bir marta taloq qilib, soʻng qaytarib oldi. Keyin yana yosh qizni afzal koʻrdi, u ayol taloq soʻradi. Shunda u: «Ixtiyoring; endi (faqat) bitta (taloq) qoldi. Istasang, koʻrib turgan afzal koʻrishimga rozi boʻlib (nikohda) qolasan; istasang, sendan ajralaman», dedi. U ayol: «Yoʻq, men afzal koʻrilishga rozi boʻlib qolaveraman», dedi. Shu holda u ayolni ushlab qoldi. Ayol afzal koʻrilishga rozi boʻlib uning nikohida qolgach, Rofeʼ oʻziga hech qanday gunoh (bor deb) koʻrmadi.Ибн Шиҳоб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Рофеъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу) Муҳаммад ибн Маслама ал-Ансорийнинг қизига уйланди. У аёл қаригунча унинг никоҳида бўлди. Сўнг у (Рофеъ) унинг устига ёш бир қизга уйланиб, ёш қизни ундан афзал кўрди. Шунда у (биринчи хотини) ундан талоқ сўради, у эса уни бир марта талоқ қилди. Сўнг иддаси тугашига яқин қолгунга қадар унга муҳлат берди, кейин уни (никоҳига) қайтариб олди. Сўнг яна ёш қизни афзал кўрди, у аёл талоқ сўради, у яна бир марта талоқ қилиб, сўнг қайтариб олди. Кейин яна ёш қизни афзал кўрди, у аёл талоқ сўради. Шунда у: «Ихтиёринг; энди (фақат) битта (талоқ) қолди. Истасанг, кўриб турган афзал кўришимга рози бўлиб (никоҳда) қоласан; истасанг, сендан ажраламан», деди. У аёл: «Йўқ, мен афзал кўрилишга рози бўлиб қолавераман», деди. Шу ҳолда у аёлни ушлаб қолди. Аёл афзал кўрилишга рози бўлиб унинг никоҳида қолгач, Рофеъ ўзига ҳеч қандай гуноҳ (бор деб) кўрмади.