حَدَّثَنَا حَسَّانُ بْنُ حَسَّانَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأُبَىٍّ " إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ ". قَالَ أُبَىٌّ آللَّهُ سَمَّانِي لَكَ قَالَ " اللَّهُ سَمَّاكَ لِي ". فَجَعَلَ أُبَىٌّ يَبْكِي. قَالَ قَتَادَةُ فَأُنْبِئْتُ أَنَّهُ قَرَأَ عَلَيْهِ [quran sura="98" aya_start="1" aya_end="1"]{لَمْ يَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ}
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Ubayyga: «Albatta Alloh menga — senga Qurʼon oʻqishni — buyurdi», dedilar. Ubayy: «(Alloh) meni senga (ismimni) atadimi?» dedi. U zot: «Alloh seni menga atadi», dedilar. Shunda Ubayy yigʻ lay boshladi. (Qatoda aytdi:) Menga — u zot unga ‹Lam yakunillazina kafaru min ahlil-kitob (Ahli kitobdan kofir boʻ lganlar...)› (Bayyina surasi, 1) (surasini) oʻqib berganlari — xabar qilindi.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ Убаййга: «Албатта Аллоҳ менга — сенга Қуръон ўқишни — буюрди», дедилар. Убайй: «(Аллоҳ) мени сенга (исмимни) атадими?» деди. У зот: «Аллоҳ сени менга атади», дедилар. Шунда Убайй йиғ лай бошлади. (Қатода айтди:) Менга — у зот унга ‹Лам якуниллазина кафару мин аҳлил-китоб (Аҳли китобдан кофир бў лганлар...)› (Баййина сураси, 1) (сурасини) ўқиб берганлари — хабар қилинди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي دَاوُدَ أَبُو جَعْفَرٍ الْمُنَادِي، حَدَّثَنَا رَوْحٌ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لأُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ " إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أُقْرِئَكَ الْقُرْآنَ ". قَالَ آللَّهُ سَمَّانِي لَكَ قَالَ " نَعَمْ ". قَالَ وَقَدْ ذُكِرْتُ عِنْدَ رَبِّ الْعَالَمِينَ قَالَ " نَعَمْ ". فَذَرَفَتْ عَيْنَاهُ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Allohning Paygʻambari ﷺ Ubayy ibn Kaʼbga: «Albatta Alloh menga — senga Qurʼon oʻqishni — buyurdi», dedilar. U (Ubayy): «(Yo) Alloh meni senga (ismimni) atadimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. U: «Va men olamlar Robbi huzurida zikr qilindimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. Shunda uning ikki koʻ zidan yosh oqdi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ Убайй ибн Каъбга: «Албатта Аллоҳ менга — сенга Қуръон ўқишни — буюрди», дедилар. У (Убайй): «(Ё) Аллоҳ мени сенга (исмимни) атадими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У: «Ва мен оламлар Робби ҳузурида зикр қилиндими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. Шунда унинг икки кў зидан ёш оқди.
حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا عُرِجَ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى السَّمَاءِ قَالَ " أَتَيْتُ عَلَى نَهَرٍ حَافَتَاهُ قِبَابُ اللُّؤْلُؤِ مُجَوَّفًا فَقُلْتُ مَا هَذَا يَا جِبْرِيلُ قَالَ هَذَا الْكَوْثَرُ ".
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ osmonga (meʼrojga) koʻ tarilganida, u zot: «Men bir daryoga keldim — uning ikki qirgʻ ogʻ i ichi boʻ sh (kovak) marvariddan (boʻ lgan) chodir (qubba)lar edi. Men: ‹Bu nima, ey Jibril?› dedim. U: ‹Bu — Kavsar(dir)› dedi», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ осмонга (меърожга) кў тарилганида, у зот: «Мен бир дарёга келдим — унинг икки қирғ оғ и ичи бў ш (ковак) марвариддан (бў лган) чодир (қубба)лар эди. Мен: ‹Бу нима, эй Жибрил?› дедим. У: ‹Бу — Кавсар(дир)› деди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ اللَّهَ، تَعَالَى تَابَعَ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم قَبْلَ وَفَاتِهِ حَتَّى تَوَفَّاهُ أَكْثَرَ مَا كَانَ الْوَحْىُ، ثُمَّ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدُ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) xabar berdi)ki, Alloh taolo oʻ z Rasuliga ﷺ — u zotning vafotidan oldin, vafot etguncha — vahyni ketma-ket (koʻ p) nozil qildi, hatto vahy eng koʻ p boʻ lgan (payti) edi; soʻng Rasululloh ﷺ undan keyin vafot etdilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) хабар берди)ки, Аллоҳ таоло ў з Расулига ﷺ — у зотнинг вафотидан олдин, вафот этгунча — ваҳйни кетма-кет (кў п) нозил қилди, ҳатто ваҳй энг кў п бў лган (пайти) эди; сўнг Расулуллоҳ ﷺ ундан кейин вафот этдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، وَأَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ فَأَمَرَ عُثْمَانُ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ وَسَعِيدَ بْنَ الْعَاصِ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ أَنْ يَنْسَخُوهَا، فِي الْمَصَاحِفِ وَقَالَ لَهُمْ إِذَا اخْتَلَفْتُمْ أَنْتُمْ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ فِي عَرَبِيَّةٍ مِنْ عَرَبِيَّةِ الْقُرْآنِ فَاكْتُبُوهَا بِلِسَانِ قُرَيْشٍ، فَإِنَّ الْقُرْآنَ أُنْزِلَ بِلِسَانِهِمْ فَفَعَلُوا.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Usmon Zayd ibn Sobit, Saʼid ibnul-Os, Abdulloh ibn Zubayr va Abdurrahmon ibnul-Horis ibn Hishomga — ularni (mushaflarga) koʻ chirishni — buyurdi va ularga: «Agar sizlar va Zayd ibn Sobit Qurʼonning arabiyatidan (til-talaffuzidan) biror (narsada) ixtilof qilsangiz, uni Quraysh tilida yozinglar — chunki Qurʼon ularning tilida nozil boʻ lgan», dedi; ular shunday qildi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Усмон Зайд ибн Собит, Саъид ибнул-Ос, Абдуллоҳ ибн Зубайр ва Абдурраҳмон ибнул-Ҳорис ибн Ҳишомга — уларни (мушафларга) кў чиришни — буюрди ва уларга: «Агар сизлар ва Зайд ибн Собит Қуръоннинг арабиятидан (тил-талаффузидан) бирор (нарсада) ихтилоф қилсангиз, уни Қурайш тилида ёзинглар — чунки Қуръон уларнинг тилида нозил бў лган», деди; улар шундай қилди.
حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ، أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ حُذَيْفَةَ بْنَ الْيَمَانِ قَدِمَ عَلَى عُثْمَانَ وَكَانَ يُغَازِي أَهْلَ الشَّأْمِ فِي فَتْحِ إِرْمِينِيَةَ وَأَذْرَبِيجَانَ مَعَ أَهْلِ الْعِرَاقِ فَأَفْزَعَ حُذَيْفَةَ اخْتِلاَفُهُمْ فِي الْقِرَاءَةِ فَقَالَ حُذَيْفَةُ لِعُثْمَانَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَدْرِكْ هَذِهِ الأُمَّةَ قَبْلَ أَنْ يَخْتَلِفُوا فِي الْكِتَابِ اخْتِلاَفَ الْيَهُودِ وَالنَّصَارَى فَأَرْسَلَ عُثْمَانُ إِلَى حَفْصَةَ أَنْ أَرْسِلِي إِلَيْنَا بِالصُّحُفِ نَنْسَخُهَا فِي الْمَصَاحِفِ ثُمَّ نَرُدُّهَا إِلَيْكِ فَأَرْسَلَتْ بِهَا حَفْصَةُ إِلَى عُثْمَانَ فَأَمَرَ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ وَسَعِيدَ بْنَ الْعَاصِ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ فَنَسَخُوهَا فِي الْمَصَاحِفِ وَقَالَ عُثْمَانُ لِلرَّهْطِ الْقُرَشِيِّينَ الثَّلاَثَةِ إِذَا اخْتَلَفْتُمْ أَنْتُمْ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ فِي شَىْءٍ مِنَ الْقُرْآنِ فَاكْتُبُوهُ بِلِسَانِ قُرَيْشٍ فَإِنَّمَا نَزَلَ بِلِسَانِهِمْ فَفَعَلُوا حَتَّى إِذَا نَسَخُوا الصُّحُفَ فِي الْمَصَاحِفِ رَدَّ عُثْمَانُ الصُّحُفَ إِلَى حَفْصَةَ وَأَرْسَلَ إِلَى كُلِّ أُفُقٍ بِمُصْحَفٍ مِمَّا نَسَخُوا وَأَمَرَ بِمَا سِوَاهُ مِنَ الْقُرْآنِ فِي كُلِّ صَحِيفَةٍ أَوْ مُصْحَفٍ أَنْ يُحْرَقَ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Huzayfa ibnul-Yamon Usmonning oldigʻa keldi — u (Huzayfa) Iroq ahli bilan (birga) Armaniya va Ozarbayjon fathida Shom ahliga qarshi jang qilayotgan edi. Huzayfani ularning qiroatda (oʻqishda) ixtilof qilishi (turlicha oʻqishi) qoʻ rqitdi (tashvishga soldi). Huzayfa Usmonga: «Ey amir al-muʼminin, bu ummatni — ular Kitobda yahudiy va nasorolardek ixtilof qilishidan oldin — (qutqarib) yetib ol», dedi. Shunda Usmon Hafsaga: «Sahifalarni bizga yubor — biz ularni mushaflarga koʻ chiramiz, soʻng senga qaytaramiz», deb (odam) yubordi. Hafsa ularni Usmonga yubordi. U Zayd ibn Sobit, Abdulloh ibn Zubayr, Saʼid ibnul-Os va Abdurrahmon ibnul-Horis ibn Hishomga — ularni mushaflarga koʻ chirishni — buyurdi. Usmon u uch qurayshlik kishiga: «Agar sizlar va Zayd ibn Sobit Qurʼonning biror (narsasida) ixtilof qilsangiz, uni Quraysh tilida yozinglar — chunki u ularning tilida nozil boʻ lgan», dedi; ular shunday qildi. Sahifalarni mushaflarga koʻ chirib boʻ lgach, Usmon sahifalarni Hafsaga qaytardi va har bir ufqqa (oʻ lka)ga — koʻ chirilgan (mushaf)lardan bir mushaf yubordi, hamda undan boshqa — har bir sahifa yoki mushafdagi Qurʼon(ning oʻ zga nusxalari)ni — yoqib (yoʻq qilib) tashlashni buyurdi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Ҳузайфа ибнул-Ямон Усмоннинг олдиға келди — у (Ҳузайфа) Ироқ аҳли билан (бирга) Армания ва Озарбайжон фатҳида Шом аҳлига қарши жанг қилаётган эди. Ҳузайфани уларнинг қироатда (ўқишда) ихтилоф қилиши (турлича ўқиши) қў рқитди (ташвишга солди). Ҳузайфа Усмонга: «Эй амир ал-муъминин, бу умматни — улар Китобда яҳудий ва насоролардек ихтилоф қилишидан олдин — (қутқариб) етиб ол», деди. Шунда Усмон Ҳафсага: «Саҳифаларни бизга юбор — биз уларни мушафларга кў чирамиз, сўнг сенга қайтарамиз», деб (одам) юборди. Ҳафса уларни Усмонга юборди. У Зайд ибн Собит, Абдуллоҳ ибн Зубайр, Саъид ибнул-Ос ва Абдурраҳмон ибнул-Ҳорис ибн Ҳишомга — уларни мушафларга кў чиришни — буюрди. Усмон у уч қурайшлик кишига: «Агар сизлар ва Зайд ибн Собит Қуръоннинг бирор (нарсасида) ихтилоф қилсангиз, уни Қурайш тилида ёзинглар — чунки у уларнинг тилида нозил бў лган», деди; улар шундай қилди. Саҳифаларни мушафларга кў чириб бў лгач, Усмон саҳифаларни Ҳафсага қайтарди ва ҳар бир уфққа (ў лка)га — кў чирилган (мушаф)лардан бир мушаф юборди, ҳамда ундан бошқа — ҳар бир саҳифа ёки мушафдаги Қуръон(нинг ў зга нусхалари)ни — ёқиб (йўқ қилиб) ташлашни буюрди.
حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنِي ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ، وَثُمَامَةُ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ مَاتَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ يَجْمَعِ الْقُرْآنَ غَيْرُ أَرْبَعَةٍ أَبُو الدَّرْدَاءِ وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَأَبُو زَيْدٍ. قَالَ وَنَحْنُ وَرِثْنَاهُ.
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ vafot etdilar — Qurʼonni toʻ rt (kishi)dan boshqa hech kim jamlamagan edi: Abu Dardo, Muoz ibn Jabal, Zayd ibn Sobit va Abu Zayd. (Anas:) Biz unga (Abu Zaydga) voris boʻ ldik (u bizning amakimiz edi).(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ вафот этдилар — Қуръонни тў рт (киши)дан бошқа ҳеч ким жамламаган эди: Абу Дардо, Муоз ибн Жабал, Зайд ибн Собит ва Абу Зайд. (Анас:) Биз унга (Абу Зайдга) ворис бў лдик (у бизнинг амакимиз эди).
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ أَبِي حُمَيْدٍ الطَّوِيلُ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ جَاءَ ثَلاَثَةُ رَهْطٍ إِلَى بُيُوتِ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَسْأَلُونَ عَنْ عِبَادَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا أُخْبِرُوا كَأَنَّهُمْ تَقَالُّوهَا فَقَالُوا وَأَيْنَ نَحْنُ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَدْ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ. قَالَ أَحَدُهُمْ أَمَّا أَنَا فَإِنِّي أُصَلِّي اللَّيْلَ أَبَدًا. وَقَالَ آخَرُ أَنَا أَصُومُ الدَّهْرَ وَلاَ أُفْطِرُ. وَقَالَ آخَرُ أَنَا أَعْتَزِلُ النِّسَاءَ فَلاَ أَتَزَوَّجُ أَبَدًا. فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَنْتُمُ الَّذِينَ قُلْتُمْ كَذَا وَكَذَا أَمَا وَاللَّهِ إِنِّي لأَخْشَاكُمْ لِلَّهِ وَأَتْقَاكُمْ لَهُ، لَكِنِّي أَصُومُ وَأُفْطِرُ، وَأُصَلِّي وَأَرْقُدُ وَأَتَزَوَّجُ النِّسَاءَ، فَمَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتِي فَلَيْسَ مِنِّي ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Uch (kishilik) guruh Paygʻambar ﷺning zavjalari uylariga — Paygʻambar ﷺning ibodati haqida soʻrash uchun — keldi. Ular (u zotning ibodati haqida) xabar berilgach, goʻyo ular uni oz (deb) sanadi va: «Biz qaerda-yu, Paygʻambar ﷺ qaerda? — Axir u zotning avval (oʻ tgan) va keyingi gunohlari (xatolari) magʻ firat qilingan-ku!» dedi. Ulardan biri: «Menga kelsak — men umrbod (har) kecha namoz oʻqiyman», dedi. Boshqasi: «Men butun yil roʻ za tutaman va ochilmayman (roʻ zani qoldirmayman)», dedi. Yana biri: «Men ayollardan uzlatda (chetda) boʻ laman — aslo uylanmayman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ kelib: «Sizlar shunday-shunday degan kishilarmisiz? Allohga qasamki, men sizlarning ichingizda Allohdan eng qoʻ rquvchingiz va Undan eng taqvodoringizman; lekin men roʻ za (ham) tutaman, ochilaman (roʻ za tutmayman) ham; namoz (ham) oʻqiyman, uxlayman ham; va ayollarga uylanaman (ham). Bas, kim mening sunnatimdan yuz oʻ girsa, u mendan emas», dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Уч (кишилик) гуруҳ Пайғамбар ﷺнинг завжалари уйларига — Пайғамбар ﷺнинг ибодати ҳақида сўраш учун — келди. Улар (у зотнинг ибодати ҳақида) хабар берилгач, гўё улар уни оз (деб) санади ва: «Биз қаэрда-ю, Пайғамбар ﷺ қаэрда? — Ахир у зотнинг аввал (ў тган) ва кейинги гуноҳлари (хатолари) мағ фират қилинган-ку!» деди. Улардан бири: «Менга келсак — мен умрбод (ҳар) кеча намоз ўқийман», деди. Бошқаси: «Мен бутун йил рў за тутаман ва очилмайман (рў зани қолдирмайман)», деди. Яна бири: «Мен аёллардан узлатда (четда) бў ламан — асло уйланмайман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ келиб: «Сизлар шундай-шундай деган кишилармисиз? Аллоҳга қасамки, мен сизларнинг ичингизда Аллоҳдан энг қў рқувчингиз ва Ундан энг тақводорингизман; лекин мен рў за (ҳам) тутаман, очиламан (рў за тутмайман) ҳам; намоз (ҳам) ўқийман, ухлайман ҳам; ва аёлларга уйланаман (ҳам). Бас, ким менинг суннатимдан юз ў гирса, у мендан эмас», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ فِي لَيْلَةٍ وَاحِدَةٍ، وَلَهُ تِسْعُ نِسْوَةٍ. وَقَالَ لِي خَلِيفَةُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، أَنَّ أَنَسًا، حَدَّثَهُمْ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ bir kechada oʻ z ayollarini aylanib (har birini ziyorat qilib) chiqar edilar; u zotning toʻ qqiz ayoli bor edi.(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ бир кечада ў з аёлларини айланиб (ҳар бирини зиёрат қилиб) чиқар эдилар; у зотнинг тў ққиз аёли бор эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، قَالَ قَدِمَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ فَآخَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُ وَبَيْنَ سَعْدِ بْنِ الرَّبِيعِ الأَنْصَارِيِّ وَعِنْدَ الأَنْصَارِيِّ امْرَأَتَانِ، فَعَرَضَ عَلَيْهِ أَنْ يُنَاصِفَهُ أَهْلَهُ وَمَالَهُ فَقَالَ بَارَكَ اللَّهُ لَكَ فِي أَهْلِكَ وَمَالِكَ دُلُّونِي عَلَى السُّوقِ، فَأَتَى السُّوقَ فَرَبِحَ شَيْئًا مِنْ أَقِطٍ وَشَيْئًا مِنْ سَمْنٍ فَرَآهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ أَيَّامٍ وَعَلَيْهِ وَضَرٌ مِنْ صُفْرَةٍ فَقَالَ " مَهْيَمْ يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ ". فَقَالَ تَزَوَّجْتُ أَنْصَارِيَّةً. قَالَ " فَمَا سُقْتَ ". قَالَ وَزْنَ نَوَاةٍ مِنْ ذَهَبٍ. قَالَ " أَوْلِمْ وَلَوْ بِشَاةٍ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Abdurrahmon ibn Avf (Madinaga) keldi; Paygʻambar ﷺ u bilan Saʼd ibnur-Robiʼ al-Ansoriy orasida birodarlik (oxuvvat) bogʻ ladilar. Ansoriyning ikki xotini bor edi; u (Saʼd) unga oʻ z ahli (xotini) va molining yarmini (berishni) taklif qildi. (Abdurrahmon:) «Alloh sening ahling va molingda senga barakat bersin; menga bozorni koʻ rsatinglar», dedi. U bozorga bordi va (savdo qilib) bir oz qurut va bir oz sariyogʻ (foyda) topdi. Paygʻambar ﷺ uni bir necha kundan keyin — ustida sariq (atir) izi (asari) bor holda — koʻ rib: «Bu nima, ey Abdurrahmon?» dedilar. U: «Men bir ansoriy (ayolga) uylandim», dedi. U zot: «Unga nima (mahr) berding?» dedilar. U: «Bir danak (yadro) ogʻ irligida oltin», dedi. U zot: «Valima (toʻ y taomi) qil — bir qoʻ y (bilan) boʻ lsa ham», dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Абдурраҳмон ибн Авф (Мадинага) келди; Пайғамбар ﷺ у билан Саъд ибнур-Робиъ ал-Ансорий орасида биродарлик (охувват) боғ ладилар. Ансорийнинг икки хотини бор эди; у (Саъд) унга ў з аҳли (хотини) ва молининг ярмини (беришни) таклиф қилди. (Абдурраҳмон:) «Аллоҳ сенинг аҳлинг ва молингда сенга баракат берсин; менга бозорни кў рсатинглар», деди. У бозорга борди ва (савдо қилиб) бир оз қурут ва бир оз сариёғ (фойда) топди. Пайғамбар ﷺ уни бир неча кундан кейин — устида сариқ (атир) изи (асари) бор ҳолда — кў риб: «Бу нима, эй Абдурраҳмон?» дедилар. У: «Мен бир ансорий (аёлга) уйландим», деди. У зот: «Унга нима (маҳр) бердинг?» дедилар. У: «Бир данак (ядро) оғ ирлигида олтин», деди. У зот: «Валима (тў й таоми) қил — бир қў й (билан) бў лса ҳам», дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ خَيْبَرَ وَالْمَدِينَةِ ثَلاَثًا يُبْنَى عَلَيْهِ بِصَفِيَّةَ بِنْتِ حُيَىٍّ فَدَعَوْتُ الْمُسْلِمِينَ إِلَى وَلِيمَتِهِ فَمَا كَانَ فِيهَا مِنْ خُبْزٍ وَلاَ لَحْمٍ، أُمِرَ بِالأَنْطَاعِ فَأَلْقَى فِيهَا مِنَ التَّمْرِ وَالأَقِطِ وَالسَّمْنِ فَكَانَتْ وَلِيمَتَهُ، فَقَالَ الْمُسْلِمُونَ إِحْدَى أُمَّهَاتِ الْمُؤْمِنِينَ أَوْ مِمَّا مَلَكَتْ يَمِينُهُ، فَقَالُوا إِنْ حَجَبَهَا فَهْىَ مِنْ أُمَّهَاتِ الْمُؤْمِنِينَ، وَإِنْ لَمْ يَحْجُبْهَا فَهْىَ مِمَّا مَلَكَتْ يَمِينُهُ، فَلَمَّا ارْتَحَلَ وَطَّى لَهَا خَلْفَهُ وَمَدَّ الْحِجَابَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ النَّاسِ.
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Xaybar bilan Madina orasida uch (kun) turdilar — u zot Safiyya bint Huyay bilan qoʻ shildilar (zifofga kirdilar). Men musulmonlarni u zotning valimasiga (toʻ y taomiga) chaqirdim — unda (toʻ yda) na non, na goʻsht bor edi. (U zot) charm (dasturxon)larni (yozishni) buyurdilar; ularga xurmo, qurut va sariyogʻ tashlandi — bas, shu u zotning valimasi boʻ ldi. Musulmonlar: «(U) — moʻminlar onalaridan birimi, yoki u zotning qoʻ lidagi (joriyalardan)mi?» dedi va: «Agar u zot uni (pardaga) toʻ ssalar (hijob qilsalar), u — moʻminlar onalaridan(dir); agar uni toʻ smasalar, u — u zotning qoʻ lidagi (joriya)dandir», dedi. U zot (yoʻ lga) chiqganlarida, unga oʻ z ortlarida (joy) tayyorlab berdilar va u bilan odamlar orasiga hijob (parda) tortdilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ Хайбар билан Мадина орасида уч (кун) турдилар — у зот Сафийя бинт Ҳуяй билан қў шилдилар (зифофга кирдилар). Мен мусулмонларни у зотнинг валимасига (тў й таомига) чақирдим — унда (тў йда) на нон, на гўшт бор эди. (У зот) чарм (дастурхон)ларни (ёзишни) буюрдилар; уларга хурмо, қурут ва сариёғ ташланди — бас, шу у зотнинг валимаси бў лди. Мусулмонлар: «(У) — мўминлар оналаридан бирими, ёки у зотнинг қў лидаги (жориялардан)ми?» деди ва: «Агар у зот уни (пардага) тў ссалар (ҳижоб қилсалар), у — мўминлар оналаридан(дир); агар уни тў смасалар, у — у зотнинг қў лидаги (жория)дандир», деди. У зот (йў лга) чиқганларида, унга ў з ортларида (жой) тайёрлаб бердилар ва у билан одамлар орасига ҳижоб (парда) тортдилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ ثَابِتٍ، وَشُعَيْبِ بْنِ الْحَبْحَابِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَعْتَقَ صَفِيَّةَ، وَجَعَلَ عِتْقَهَا صَدَاقَهَا.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ Safiyyani ozod qildilar va uning ozodligini uning sadoqi (mahri) qildilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ Сафийяни озод қилдилар ва унинг озодлигини унинг садоқи (маҳри) қилдилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ، تَزَوَّجَ امْرَأَةً عَلَى وَزْنِ نَوَاةٍ، فَرَأَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَشَاشَةَ الْعُرْسِ فَسَأَلَهُ فَقَالَ إِنِّي تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً عَلَى وَزْنِ نَوَاةٍ. وَعَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ تَزَوَّجَ امْرَأَةً عَلَى وَزْنِ نَوَاةٍ مِنْ ذَهَبٍ.
(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Abdurrahmon ibn Avf bir ayolga — bir danak (nawat) ogʻ irligida (oltin mahr) bilan — uylandi. Paygʻambar ﷺ unda toʻ y (kuyovlik) shodligini koʻ rib, undan soʻradilar. U: «Men bir ayolga — bir danak ogʻ irligida (oltin) bilan — uylandim», dedi. (Qatoda, Anasdan: «Abdurrahmon ibn Avf bir ayolga — bir danak ogʻ irligida oltin bilan — uylandi» (deb rivoyat qildi).)(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Абдурраҳмон ибн Авф бир аёлга — бир данак (нават) оғ ирлигида (олтин маҳр) билан — уйланди. Пайғамбар ﷺ унда тў й (куёвлик) шодлигини кў риб, ундан сўрадилар. У: «Мен бир аёлга — бир данак оғ ирлигида (олтин) билан — уйландим», деди. (Қатода, Анасдан: «Абдурраҳмон ибн Авф бир аёлга — бир данак оғ ирлигида олтин билан — уйланди» (деб ривоят қилди).)
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، رضى الله عنه أَنَّ عَبْدَ، الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبِهِ أَثَرُ صُفْرَةٍ فَسَأَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ أَنَّهُ تَزَوَّجَ امْرَأَةً مِنَ الأَنْصَارِ قَالَ " كَمْ سُقْتَ إِلَيْهَا ". قَالَ زِنَةَ نَوَاةٍ مِنْ ذَهَبٍ. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَوْلِمْ وَلَوْ بِشَاةٍ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Abdurrahmon ibn Avf Rasululloh ﷺning oldigʻa — (ustida) sariq (zaʼfaron) izi bor holda — keldi. Rasululloh ﷺ undan soʻradilar; u — ansorlardan bir ayolga uylanganini — u zotga xabar berdi. U zot: «Unga qancha (mahr) berding?» dedilar. U: «Bir danak (nawat) ogʻ irligida oltin», dedi. Rasululloh ﷺ: «Valima (toʻ y taomi) qil — bir qoʻ y (bilan) boʻ lsa ham», dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Абдурраҳмон ибн Авф Расулуллоҳ ﷺнинг олдиға — (устида) сариқ (заъфарон) изи бор ҳолда — келди. Расулуллоҳ ﷺ ундан сўрадилар; у — ансорлардан бир аёлга уйланганини — у зотга хабар берди. У зот: «Унга қанча (маҳр) бердинг?» дедилар. У: «Бир данак (нават) оғ ирлигида олтин», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Валима (тў й таоми) қил — бир қў й (билан) бў лса ҳам», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ أَوْلَمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِزَيْنَبَ فَأَوْسَعَ الْمُسْلِمِينَ خَيْرًا فَخَرَجَ ـ كَمَا يَصْنَعُ إِذَا تَزَوَّجَ ـ فَأَتَى حُجَرَ أُمَّهَاتِ الْمُؤْمِنِينَ يَدْعُو وَيَدْعُونَ {لَهُ} ثُمَّ انْصَرَفَ فَرَأَى رَجُلَيْنِ فَرَجَعَ لاَ أَدْرِي آخْبَرْتُهُ أَوْ أُخْبِرَ بِخُرُوجِهِمَا.
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Zaynab(ga uylanishlari) sababli valima qildilar va musulmonlarga (taomni) keng (yetarli) qildilar (toʻydirdilar). Soʻng u zot — uylanganlarida qilar boʻ lganlaridek — chiqdilar va moʻminlar onalarining hujralari (uylari)ga kelib, (ularga) duo qildilar, ular (ham u zotga) duo qildi. Soʻng u zot (uyga) qaytdilar — birdan ikki kishi(ni) koʻ rdilar va (yana) qaytdilar. Men bilmayman — men u zotga ularning chiqib ketganini xabar berdimmi, yoki (u zotga) xabar berildimi.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ Зайнаб(га уйланишлари) сабабли валима қилдилар ва мусулмонларга (таомни) кенг (етарли) қилдилар (тўйдирдилар). Сўнг у зот — уйланганларида қилар бў лганларидек — чиқдилар ва мўминлар оналарининг ҳужралари (уйлари)га келиб, (уларга) дуо қилдилар, улар (ҳам у зотга) дуо қилди. Сўнг у зот (уйга) қайтдилар — бирдан икки киши(ни) кў рдилар ва (яна) қайтдилар. Мен билмайман — мен у зотга уларнинг чиқиб кетганини хабар бердимми, ёки (у зотга) хабар берилдими.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ ـ هُوَ ابْنُ زَيْدٍ ـ عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَأَى عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ أَثَرَ صُفْرَةٍ قَالَ " مَا هَذَا ". قَالَ إِنِّي تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً عَلَى وَزْنِ نَوَاةٍ مِنْ ذَهَبٍ. قَالَ " بَارَكَ اللَّهُ لَكَ، أَوْلِمْ وَلَوْ بِشَاةٍ ".
(Sobit, Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ Abdurrahmon ibn Avfning (ustida) sariq (zaʼfaron) izini koʻ rib: «Bu nima?» dedilar. U: «Men bir ayolga — bir danak (yadro) ogʻ irligida oltin (mahr) bilan — uylandim», dedi. U zot: «Alloh senga barakat bersin; valima (toʻ y taomi) qil — bir qoʻ y (bilan) boʻ lsa ham», dedilar.(Собит, Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ Абдурраҳмон ибн Авфнинг (устида) сариқ (заъфарон) изини кў риб: «Бу нима?» дедилар. У: «Мен бир аёлга — бир данак (ядро) оғ ирлигида олтин (маҳр) билан — уйландим», деди. У зот: «Аллоҳ сенга баракат берсин; валима (тў й таоми) қил — бир қў й (билан) бў лса ҳам», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ أَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ خَيْبَرَ وَالْمَدِينَةِ ثَلاَثًا يُبْنَى عَلَيْهِ بِصَفِيَّةَ بِنْتِ حُيَىٍّ فَدَعَوْتُ الْمُسْلِمِينَ إِلَى وَلِيمَتِهِ، فَمَا كَانَ فِيهَا مِنْ خُبْزٍ وَلاَ لَحْمٍ، أَمَرَ بِالأَنْطَاعِ فَأُلْقِيَ فِيهَا مِنَ التَّمْرِ وَالأَقِطِ وَالسَّمْنِ فَكَانَتْ وَلِيمَتَهُ، فَقَالَ الْمُسْلِمُونَ إِحْدَى أُمَّهَاتِ الْمُؤْمِنِينَ أَوْ مِمَّا مَلَكَتْ يَمِينُهُ فَقَالُوا إِنْ حَجَبَهَا فَهْىَ مِنْ أُمَّهَاتِ الْمُؤْمِنِينَ، وَإِنْ لَمْ يَحْجُبْهَا فَهْىَ مِمَّا مَلَكَتْ يَمِينُهُ فَلَمَّا ارْتَحَلَ وَطَّى لَهَا خَلْفَهُ وَمَدَّ الْحِجَابَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ النَّاسِ.
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Xaybar bilan Madina orasida uch (kun) turdilar — u zot Safiyya bint Huyay bilan (toʻ y) qurdilar (zifofga kirdilar). Men musulmonlarni u zotning valimasiga chaqirdim — unda na non, na goʻsht bor edi. U zot charm (dasturxon)larni (yozishni) buyurdilar; ularga xurmo, qurut va sariyogʻ tashlandi — bas, shu u zotning valimasi boʻ ldi. Musulmonlar: «(U) — moʻminlar onalaridan birimi, yoki u zotning qoʻ lidagi (joriyalardan)mi?» dedi va: «Agar u zot uni (pardaga) toʻ ssalar, u — moʻminlar onalaridan(dir); agar uni toʻ smasalar, u — u zotning qoʻ lidagi (joriya)dandir», dedi. U zot (yoʻ lga) chiqganlarida, unga oʻ z ortlarida (joy) tayyorlab berdilar va u bilan odamlar orasiga hijob (parda) tortdilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ Хайбар билан Мадина орасида уч (кун) турдилар — у зот Сафийя бинт Ҳуяй билан (тў й) қурдилар (зифофга кирдилар). Мен мусулмонларни у зотнинг валимасига чақирдим — унда на нон, на гўшт бор эди. У зот чарм (дастурхон)ларни (ёзишни) буюрдилар; уларга хурмо, қурут ва сариёғ ташланди — бас, шу у зотнинг валимаси бў лди. Мусулмонлар: «(У) — мўминлар оналаридан бирими, ёки у зотнинг қў лидаги (жориялардан)ми?» деди ва: «Агар у зот уни (пардага) тў ссалар, у — мўминлар оналаридан(дир); агар уни тў смасалар, у — у зотнинг қў лидаги (жория)дандир», деди. У зот (йў лга) чиқганларида, унга ў з ортларида (жой) тайёрлаб бердилар ва у билан одамлар орасига ҳижоб (парда) тортдилар.
وَقَالَ إِبْرَاهِيمُ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ ـ وَاسْمُهُ الْجَعْدُ ـ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ مَرَّ بِنَا فِي مَسْجِدِ بَنِي رِفَاعَةَ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا مَرَّ بِجَنَبَاتِ أُمِّ سُلَيْمٍ دَخَلَ عَلَيْهَا فَسَلَّمَ عَلَيْهَا، ثُمَّ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَرُوسًا بِزَيْنَبَ فَقَالَتْ لِي أُمُّ سُلَيْمٍ لَوْ أَهْدَيْنَا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَدِيَّةً فَقُلْتُ لَهَا افْعَلِي. فَعَمَدَتْ إِلَى تَمْرٍ وَسَمْنٍ وَأَقِطٍ، فَاتَّخَذَتْ حَيْسَةً فِي بُرْمَةٍ، فَأَرْسَلَتْ بِهَا مَعِي إِلَيْهِ، فَانْطَلَقْتُ بِهَا إِلَيْهِ فَقَالَ لِي " ضَعْهَا ". ثُمَّ أَمَرَنِي فَقَالَ " ادْعُ لِي رِجَالاً ـ سَمَّاهُمْ ـ وَادْعُ لِي مَنْ لَقِيتَ ". قَالَ فَفَعَلْتُ الَّذِي أَمَرَنِي فَرَجَعْتُ فَإِذَا الْبَيْتُ غَاصٌّ بِأَهْلِهِ، فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى تِلْكَ الْحَيْسَةِ، وَتَكَلَّمَ بِهَا مَا شَاءَ اللَّهُ، ثُمَّ جَعَلَ يَدْعُو عَشَرَةً عَشَرَةً، يَأْكُلُونَ مِنْهُ، وَيَقُولُ لَهُمُ " اذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ، وَلْيَأْكُلْ كُلُّ رَجُلٍ مِمَّا يَلِيهِ ". قَالَ حَتَّى تَصَدَّعُوا كُلُّهُمْ عَنْهَا، فَخَرَجَ مِنْهُمْ مَنْ خَرَجَ، وَبَقِيَ نَفَرٌ يَتَحَدَّثُونَ قَالَ وَجَعَلْتُ أَغْتَمُّ، ثُمَّ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ الْحُجُرَاتِ، وَخَرَجْتُ فِي إِثْرِهِ فَقُلْتُ إِنَّهُمْ قَدْ ذَهَبُوا. فَرَجَعَ فَدَخَلَ الْبَيْتَ، وَأَرْخَى السِّتْرَ، وَإِنِّي لَفِي الْحُجْرَةِ، وَهْوَ يَقُولُ {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلاَّ أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا وَلاَ مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْيِي مِنْكُمْ وَاللَّهُ لاَ يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ}. قَالَ أَبُو عُثْمَانَ قَالَ أَنَسٌ إِنَّهُ خَدَمَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَشْرَ سِنِينَ.
(Abu Usmon — ismi al-Jaʼd — Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi:) Paygʻambar ﷺ — Ummu Sulaymning yon (tomon)laridan oʻ tganlarida — uning oldigʻa kirib, unga salom berar edilar. Soʻng (Anas) aytdi: Paygʻambar ﷺ Zaynab(ga uylanib) kuyov boʻ lganlarida, Ummu Sulaym menga: «Rasululloh ﷺga bir hadya yuborsak (qanday boʻ lar)?» dedi. Men unga: «Qil», dedim. U xurmo, sariyogʻ va qurutga qasd qildi (oldi) va bir qozonda hays (taom) tayyorladi, soʻng uni men bilan u zotga yubordi. Men uni u zotga olib bordim. U zot menga: «Buni qoʻ y», dedilar. Soʻng menga buyurib: «Menga falon-falon kishilarni chaqir» dedilar — ularni nomma-nom aytdilar — «va kimni uchratsang (ham) chaqir», dedilar. Men u zot menga buyurgan (ish)ni qildim, soʻng qaytdim — birdan uy oʻ z ahli (mehmonlar) bilan toʻ lib ketgan edi. Men Paygʻambar ﷺni — qoʻ llarini oʻ sha haysga qoʻ yib, Alloh xohlagancha unga (duo) gapirayotganlarini — koʻ rdim. Soʻng u zot — oʻ ndan-oʻ nta (kishini) chaqirib — ularga undan yedirar va ularga: «Allohning ismini zikr qilinglar; va har bir kishi oʻ z oldidan yesin», der edilar. (Anas:) To ularning hammasi undan (yeb) tarqalguncha (shunday boʻ ldi). Soʻng ulardan chiqadigani chiqdi, (lekin) bir necha kishi qolib, (uyda) gaplashib oʻ tiraverdi. Men (bundan) gʻ amgin (xijolat) boʻ la boshladim. Soʻng Paygʻambar ﷺ hujralar tomonga chiqdilar; men (ham) u zotning ortidan chiqdim va: «Albatta ular ketdi» dedim. U zot qaytib, uyga kirdilar va pardani tushirdilar — men (hali) hujrada edim — u zot esa ‹Ey iymon keltirganlar, Paygʻambarning uylariga — taomga izn berilgandan boshqa — kirmanglar; (taom pishishini) kutmay (kirmanglar); lekin chaqirilganingizda kiringlar; taomni yeb boʻ lgach, tarqalib ketinglar — (oʻ tirib) gapga berilmay. Albatta bu — Paygʻambarni ranjitar edi; u sizlardan uyalar edi; Alloh esa haq(ni aytish)dan uyalmaydi...› (Ahzob surasi, 53) (oyatini) oʻqir edilar. Abu Usmon: «Anas: ‹Albatta u (Anas) Rasululloh ﷺga oʻ n yil xizmat qildi› dedi», dedi.(Абу Усмон — исми ал-Жаъд — Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди:) Пайғамбар ﷺ — Умму Сулаймнинг ён (томон)ларидан ў тганларида — унинг олдиға кириб, унга салом берар эдилар. Сўнг (Анас) айтди: Пайғамбар ﷺ Зайнаб(га уйланиб) куёв бў лганларида, Умму Сулайм менга: «Расулуллоҳ ﷺга бир ҳадя юборсак (қандай бў лар)?» деди. Мен унга: «Қил», дедим. У хурмо, сариёғ ва қурутга қасд қилди (олди) ва бир қозонда ҳайс (таом) тайёрлади, сўнг уни мен билан у зотга юборди. Мен уни у зотга олиб бордим. У зот менга: «Буни қў й», дедилар. Сўнг менга буюриб: «Менга фалон-фалон кишиларни чақир» дедилар — уларни номма-ном айтдилар — «ва кимни учрацанг (ҳам) чақир», дедилар. Мен у зот менга буюрган (иш)ни қилдим, сўнг қайтдим — бирдан уй ў з аҳли (меҳмонлар) билан тў либ кетган эди. Мен Пайғамбар ﷺни — қў лларини ў ша ҳайсга қў йиб, Аллоҳ хоҳлаганча унга (дуо) гапираётганларини — кў рдим. Сўнг у зот — ў ндан-ў нта (кишини) чақириб — уларга ундан едирар ва уларга: «Аллоҳнинг исмини зикр қилинглар; ва ҳар бир киши ў з олдидан есин», дер эдилар. (Анас:) То уларнинг ҳаммаси ундан (еб) тарқалгунча (шундай бў лди). Сўнг улардан чиқадигани чиқди, (лекин) бир неча киши қолиб, (уйда) гаплашиб ў тираверди. Мен (бундан) ғ амгин (хижолат) бў ла бошладим. Сўнг Пайғамбар ﷺ ҳужралар томонга чиқдилар; мен (ҳам) у зотнинг ортидан чиқдим ва: «Албатта улар кетди» дедим. У зот қайтиб, уйга кирдилар ва пардани туширдилар — мен (ҳали) ҳужрада эдим — у зот эса ‹Эй иймон келтирганлар, Пайғамбарнинг уйларига — таомга изн берилгандан бошқа — кирманглар; (таом пишишини) кутмай (кирманглар); лекин чақирилганингизда киринглар; таомни еб бў лгач, тарқалиб кетинглар — (ў тириб) гапга берилмай. Албатта бу — Пайғамбарни ранжитар эди; у сизлардан уялар эди; Аллоҳ эса ҳақ(ни айтиш)дан уялмайди...› (Аҳзоб сураси, 53) (оятини) ўқир эдилар. Абу Усмон: «Анас: ‹Албатта у (Анас) Расулуллоҳ ﷺга ў н йил хизмат қилди› деди», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ كَانَ ابْنَ عَشْرِ سِنِينَ مَقْدَمَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ، فَكَانَ أُمَّهَاتِي يُوَاظِبْنَنِي عَلَى خِدْمَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَخَدَمْتُهُ عَشْرَ سِنِينَ، وَتُوُفِّيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا ابْنُ عِشْرِينَ سَنَةً، فَكُنْتُ أَعْلَمَ النَّاسِ بِشَأْنِ الْحِجَابِ حِينَ أُنْزِلَ، وَكَانَ أَوَّلَ مَا أُنْزِلَ فِي مُبْتَنَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِزَيْنَبَ ابْنَةِ جَحْشٍ، أَصْبَحَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِهَا عَرُوسًا، فَدَعَا الْقَوْمَ فَأَصَابُوا مِنَ الطَّعَامِ، ثُمَّ خَرَجُوا وَبَقِيَ رَهْطٌ مِنْهُمْ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَطَالُوا الْمُكْثَ، فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ وَخَرَجْتُ مَعَهُ لِكَىْ يَخْرُجُوا، فَمَشَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَمَشَيْتُ، حَتَّى جَاءَ عَتَبَةَ حُجْرَةِ عَائِشَةَ، ثُمَّ ظَنَّ أَنَّهُمْ خَرَجُوا فَرَجَعَ وَرَجَعْتُ مَعَهُ، حَتَّى إِذَا دَخَلَ عَلَى زَيْنَبَ فَإِذَا هُمْ جُلُوسٌ لَمْ يَقُومُوا، فَرَجَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَرَجَعْتُ مَعَهُ، حَتَّى إِذَا بَلَغَ عَتَبَةَ حُجْرَةِ عَائِشَةَ، وَظَنَّ أَنَّهُمْ خَرَجُوا، فَرَجَعَ وَرَجَعْتُ مَعَهُ فَإِذَا هُمْ قَدْ خَرَجُوا فَضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنِي وَبَيْنَهُ بِالسِّتْرِ، وَأُنْزِلَ الْحِجَابُ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) xabar berdi)ki, u — Rasululloh ﷺ Madinaga kelgan paytda — oʻ n yoshli (bola) edi. (Anas:) «Onalarim (oiladagi ayollar) meni Paygʻambar ﷺga xizmat qilishga qatʼiy (davomli) tutar edi; men u zotga oʻ n yil xizmat qildim. Paygʻambar ﷺ vafot etganlarida, men yigirma yoshli (yigit) edim. Men hijob (parda hukmi) haqida — u nozil boʻ lgan paytda — odamlarning eng bilimdoni edim. (Hijob haqida) ilk nozil boʻ lgan (narsa) — Rasululloh ﷺning Zaynab bint Jahsh bilan qurishlari (zifofga kirishlari) (paytida) edi: Paygʻambar ﷺ unga kuyov boʻ lib tongni qarshiladilar va qavmni (taomga) chaqirdilar; ular taomdan (yeb) oldi, soʻng chiqib ketdi; (lekin) ulardan bir guruh Paygʻambar ﷺning huzurida qolib, oʻ tirishni uzaytirdi. Paygʻambar ﷺ (oʻrnidan) turib chiqdilar; men (ham) — ular (ham) chiqsin deb — u zot bilan (birga) chiqdim. Paygʻambar ﷺ yurdilar, men (ham) yurdim — to u zot Oisha hujrasining boʻ sagʻ asiga keldilar. Soʻng u zot — ular chiqdi deb — gumon qilib, qaytdilar; men (ham) u zot bilan qaytdim — to u zot Zaynabning oldigʻa kirdilar — birdan ular (hali) oʻ tirgan, turmagan edi. Paygʻambar ﷺ (yana) qaytdilar; men (ham) u zot bilan qaytdim — to u zot Oisha hujrasining boʻ sagʻ asiga yetdilar. Soʻng u zot — ular chiqdi deb — gumon qilib, qaytdilar; men (ham) u zot bilan qaytdim — birdan ular chiqib ketgan edi. Shunda Paygʻambar ﷺ men bilan oʻ zlari orasiga parda tortdilar; va hijob (oyati) nozil qilindi.»(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) хабар берди)ки, у — Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келган пайтда — ў н ёшли (бола) эди. (Анас:) «Оналарим (оиладаги аёллар) мени Пайғамбар ﷺга хизмат қилишга қатъий (давомли) тутар эди; мен у зотга ў н йил хизмат қилдим. Пайғамбар ﷺ вафот этганларида, мен йигирма ёшли (йигит) эдим. Мен ҳижоб (парда ҳукми) ҳақида — у нозил бў лган пайтда — одамларнинг энг билимдони эдим. (Ҳижоб ҳақида) илк нозил бў лган (нарса) — Расулуллоҳ ﷺнинг Зайнаб бинт Жаҳш билан қуришлари (зифофга киришлари) (пайтида) эди: Пайғамбар ﷺ унга куёв бў либ тонгни қаршиладилар ва қавмни (таомга) чақирдилар; улар таомдан (еб) олди, сўнг чиқиб кетди; (лекин) улардан бир гуруҳ Пайғамбар ﷺнинг ҳузурида қолиб, ў тиришни узайтирди. Пайғамбар ﷺ (ўрнидан) туриб чиқдилар; мен (ҳам) — улар (ҳам) чиқсин деб — у зот билан (бирга) чиқдим. Пайғамбар ﷺ юрдилар, мен (ҳам) юрдим — то у зот Оиша ҳужрасининг бў сағ асига келдилар. Сўнг у зот — улар чиқди деб — гумон қилиб, қайтдилар; мен (ҳам) у зот билан қайтдим — то у зот Зайнабнинг олдиға кирдилар — бирдан улар (ҳали) ў тирган, турмаган эди. Пайғамбар ﷺ (яна) қайтдилар; мен (ҳам) у зот билан қайтдим — то у зот Оиша ҳужрасининг бў сағ асига етдилар. Сўнг у зот — улар чиқди деб — гумон қилиб, қайтдилар; мен (ҳам) у зот билан қайтдим — бирдан улар чиқиб кетган эди. Шунда Пайғамбар ﷺ мен билан ў злари орасига парда тортдилар; ва ҳижоб (ояти) нозил қилинди.»
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي حُمَيْدٌ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَأَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ وَتَزَوَّجَ امْرَأَةً مِنَ الأَنْصَارِ " كَمْ أَصْدَقْتَهَا ". قَالَ وَزْنَ نَوَاةٍ مِنْ ذَهَبٍ. وَعَنْ حُمَيْدٍ سَمِعْتُ أَنَسًا قَالَ لَمَّا قَدِمُوا الْمَدِينَةَ نَزَلَ الْمُهَاجِرُونَ عَلَى الأَنْصَارِ فَنَزَلَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ عَلَى سَعْدِ بْنِ الرَّبِيعِ فَقَالَ أُقَاسِمُكَ مَالِي وَأَنْزِلُ لَكَ عَنْ إِحْدَى امْرَأَتَىَّ. قَالَ بَارَكَ اللَّهُ لَكَ فِي أَهْلِكَ وَمَالِكَ. فَخَرَجَ إِلَى السُّوقِ فَبَاعَ وَاشْتَرَى فَأَصَابَ شَيْئًا مِنْ أَقِطٍ وَسَمْنٍ فَتَزَوَّجَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَوْلِمْ وَلَوْ بِشَاةٍ ".
(Humayd, Anas (roziyallohu anhu)ni (shunday) deganini eshitdi:) Paygʻambar ﷺ — ansorlardan bir ayolga uylangan — Abdurrahmon ibn Avfdan: «Unga qancha (mahr) berding?» deb soʻradilar. U: «Bir danak (nawat) ogʻ irligida oltin», dedi. (Humayddan — yana — Anas:) «Ular (muhojirlar) Madinaga kelganlarida, muhojirlar ansorlarning (uyiga mehmon boʻ lib) tushdi. Abdurrahmon ibn Avf Saʼd ibnur-Robiʼning (uyiga) tushdi. (Saʼd) unga: ‹Men molimni sen bilan boʻ laman va ikki xotinimning biridan sen uchun voz kechaman (taloq qilib, idda tugagach senga nikohlab beraman)› dedi. U: ‹Alloh sening ahling va molingda senga barakat bersin› dedi va bozorga chiqib, (savdo qilib) sotdi va sotib oldi — bir oz qurut va sariyogʻ (foyda) topdi — soʻng uylandi. Paygʻambar ﷺ: ‹Valima qil — bir qoʻ y (bilan) boʻ lsa ham› dedilar» (dedi).(Ҳумайд, Анас (розияллоҳу анҳу)ни (шундай) деганини эшитди:) Пайғамбар ﷺ — ансорлардан бир аёлга уйланган — Абдурраҳмон ибн Авфдан: «Унга қанча (маҳр) бердинг?» деб сўрадилар. У: «Бир данак (нават) оғ ирлигида олтин», деди. (Ҳумайддан — яна — Анас:) «Улар (муҳожирлар) Мадинага келганларида, муҳожирлар ансорларнинг (уйига меҳмон бў либ) тушди. Абдурраҳмон ибн Авф Саъд ибнур-Робиънинг (уйига) тушди. (Саъд) унга: ‹Мен молимни сен билан бў ламан ва икки хотинимнинг биридан сен учун воз кечаман (талоқ қилиб, идда тугагач сенга никоҳлаб бераман)› деди. У: ‹Аллоҳ сенинг аҳлинг ва молингда сенга баракат берсин› деди ва бозорга чиқиб, (савдо қилиб) сотди ва сотиб олди — бир оз қурут ва сариёғ (фойда) топди — сўнг уйланди. Пайғамбар ﷺ: ‹Валима қил — бир қў й (билан) бў лса ҳам› дедилар» (деди).
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ مَا أَوْلَمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى شَىْءٍ مِنْ نِسَائِهِ، مَا أَوْلَمَ عَلَى زَيْنَبَ أَوْلَمَ بِشَاةٍ.
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ oʻ z ayollaridan birortasi (uchun) — Zaynab uchun qilganlaridek — valima qilmadilar; (Zaynab uchun) bir qoʻ y (bilan) valima qildilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ ў з аёлларидан бирортаси (учун) — Зайнаб учун қилганларидек — валима қилмадилар; (Зайнаб учун) бир қў й (билан) валима қилдилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، عَنْ عَبْدِ الْوَارِثِ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَعْتَقَ صَفِيَّةَ، وَتَزَوَّجَهَا وَجَعَلَ عِتْقَهَا صَدَاقَهَا، وَأَوْلَمَ عَلَيْهَا بِحَيْسٍ.
(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ Safiyyani ozod qildilar, unga uylandilar, uning ozodligini uning sadoqi (mahri) qildilar va uning (sharafiga) hays (taom) bilan valima qildilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ Сафийяни озод қилдилар, унга уйландилар, унинг озодлигини унинг садоқи (маҳри) қилдилар ва унинг (шарафига) ҳайс (таом) билан валима қилдилар.
حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ بَيَانٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ بَنَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِامْرَأَةٍ فَأَرْسَلَنِي فَدَعَوْتُ رِجَالاً إِلَى الطَّعَامِ.
(Bayon aytdi:) Men Anas (roziyallohu anhu)ni (shunday) deganini eshitdim: Paygʻambar ﷺ bir ayol bilan (toʻ y) qurdilar (zifofga kirdilar) va meni yubordilar; men kishilarni taomga chaqirdim.(Баён айтди:) Мен Анас (розияллоҳу анҳу)ни (шундай) деганини эшитдим: Пайғамбар ﷺ бир аёл билан (тў й) қурдилар (зифофга кирдилар) ва мени юбордилар; мен кишиларни таомга чақирдим.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْمُبَارَكِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَبْصَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم نِسَاءً وَصِبْيَانًا مُقْبِلِينَ مِنْ عُرْسٍ، فَقَامَ مُمْتَنًّا فَقَالَ " اللَّهُمَّ أَنْتُمْ مِنْ أَحَبِّ النَّاسِ إِلَىَّ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ — toʻ ydan kelayotgan ayollar va bolalarni koʻ rib — (ularga) muhabbat (mehr) bilan (oʻrnidan) turdilar va: «Allohim, sizlar — menga odamlarning eng sevimlilaridansiz», dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ — тў йдан келаётган аёллар ва болаларни кў риб — (уларга) муҳаббат (меҳр) билан (ўрнидан) турдилар ва: «Аллоҳим, сизлар — менга одамларнинг энг севимлиларидансиз», дедилар.
حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ آلَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ نِسَائِهِ شَهْرًا وَقَعَدَ فِي مَشْرُبَةٍ لَهُ فَنَزَلَ لِتِسْعٍ وَعِشْرِينَ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ آلَيْتَ عَلَى شَهْرٍ. قَالَ " إِنَّ الشَّهْرَ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ ".
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ oʻ z zavjalaridan bir oy (chetlanishga) qasam (iyloʼ) qildilar va oʻ z (yuqori) xonasida (yolgʻ iz) oʻ tirdilar. Soʻng yigirma toʻ qqiz (kun)da (xonadan) tushdilar. «Ey Allohning Rasuli, sen bir oy (chetlanishga) qasam qilgan eding-ku», deyildi. U zot: «Albatta oy — (baʼzan) yigirma toʻ qqiz (kun)dir», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ ў з завжаларидан бир ой (четланишга) қасам (ийлў) қилдилар ва ў з (юқори) хонасида (ёлғ из) ў тирдилар. Сўнг йигирма тў ққиз (кун)да (хонадан) тушдилар. «Эй Аллоҳнинг Расули, сен бир ой (четланишга) қасам қилган эдинг-ку», дейилди. У зот: «Албатта ой — (баъзан) йигирма тў ққиз (кун)дир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرٌ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ وَلَوْ شِئْتُ أَنْ أَقُولَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَلَكِنْ قَالَ السُّنَّةُ إِذَا تَزَوَّجَ الْبِكْرَ أَقَامَ عِنْدَهَا سَبْعًا، وَإِذَا تَزَوَّجَ الثَّيِّبَ أَقَامَ عِنْدَهَا ثَلاَثًا.
(Abu Qiloba, Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi — agar xohlasam, ‹Paygʻambar ﷺ aytdilar› degan boʻ lar edim; lekin u: ‹Sunnat (shunday)› dedi:) Kishi bokira (qiz)ga uylansa, uning huzurida yetti (kun) turadi; tul (beva)ga uylansa, uning huzurida uch (kun) turadi.(Абу Қилоба, Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди — агар хоҳласам, ‹Пайғамбар ﷺ айтдилар› деган бў лар эдим; лекин у: ‹Суннат (шундай)› деди:) Киши бокира (қиз)га уйланса, унинг ҳузурида етти (кун) туради; тул (бева)га уйланса, унинг ҳузурида уч (кун) туради.
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ رَاشِدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، وَخَالِدٌ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ مِنَ السُّنَّةِ إِذَا تَزَوَّجَ الرَّجُلُ الْبِكْرَ عَلَى الثَّيِّبِ أَقَامَ عِنْدَهَا سَبْعًا وَقَسَمَ، وَإِذَا تَزَوَّجَ الثَّيِّبَ عَلَى الْبِكْرِ أَقَامَ عِنْدَهَا ثَلاَثًا ثُمَّ قَسَمَ. قَالَ أَبُو قِلاَبَةَ وَلَوْ شِئْتُ لَقُلْتُ إِنَّ أَنَسًا رَفَعَهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. وَقَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ وَخَالِدٍ قَالَ خَالِدٌ وَلَوْ شِئْتُ قُلْتُ رَفَعَهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
(Abu Qiloba, Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi:) «Sunnatdan (shu)ki: kishi tul (beva) ustiga bokira (qiz)ga uylansa, uning huzurida yetti (kun) turadi, soʻng (navbatni teng) taqsimlaydi; bokira ustiga tul (beva)ga uylansa, uning huzurida uch (kun) turadi, soʻng taqsimlaydi.» Abu Qiloba: «Agar xohlasam, ‹Anas uni Paygʻambar ﷺga rafʼ qildi (bogʻ ladi)› degan boʻ lar edim», dedi. (Abdurrazzoq — Sufyondan, Ayyub va Xoliddan (rivoyat qildi); Xolid: «Agar xohlasam, ‹uni Paygʻambar ﷺga rafʼ qildi› degan boʻ lar edim» dedi.)(Абу Қилоба, Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди:) «Суннатдан (шу)ки: киши тул (бева) устига бокира (қиз)га уйланса, унинг ҳузурида етти (кун) туради, сўнг (навбатни тенг) тақсимлайди; бокира устига тул (бева)га уйланса, унинг ҳузурида уч (кун) туради, сўнг тақсимлайди.» Абу Қилоба: «Агар хоҳласам, ‹Анас уни Пайғамбар ﷺга рафъ қилди (боғ лади)› деган бў лар эдим», деди. (Абдурраззоқ — Суфёндан, Айюб ва Холиддан (ривоят қилди); Холид: «Агар хоҳласам, ‹уни Пайғамбар ﷺга рафъ қилди› деган бў лар эдим» деди.)
حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، حَدَّثَهُمْ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ فِي اللَّيْلَةِ الْوَاحِدَةِ، وَلَهُ يَوْمَئِذٍ تِسْعُ نِسْوَةٍ.
(Qatoda rivoyat qildi)ki, Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) ularga — Allohning Paygʻambari ﷺ bir kechada oʻ z ayollarini aylanib (har birini ziyorat qilib) chiqar edilar, oʻ sha kunlarda u zotning toʻ qqiz ayoli bor edi — deb (rivoyat qildi).(Қатода ривоят қилди)ки, Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) уларга — Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ бир кечада ў з аёлларини айланиб (ҳар бирини зиёрат қилиб) чиқар эдилар, ў ша кунларда у зотнинг тў ққиз аёли бор эди — деб (ривоят қилди).
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ بَعْضِ نِسَائِهِ فَأَرْسَلَتْ إِحْدَى أُمَّهَاتِ الْمُؤْمِنِينَ بِصَحْفَةٍ فِيهَا طَعَامٌ، فَضَرَبَتِ الَّتِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِهَا يَدَ الْخَادِمِ فَسَقَطَتِ الصَّحْفَةُ فَانْفَلَقَتْ، فَجَمَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِلَقَ الصَّحْفَةِ، ثُمَّ جَعَلَ يَجْمَعُ فِيهَا الطَّعَامَ الَّذِي كَانَ فِي الصَّحْفَةِ وَيَقُولُ " غَارَتْ أُمُّكُمْ "، ثُمَّ حَبَسَ الْخَادِمَ حَتَّى أُتِيَ بِصَحْفَةٍ مِنْ عِنْدِ الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِهَا، فَدَفَعَ الصَّحْفَةَ الصَّحِيحَةَ إِلَى الَّتِي كُسِرَتْ صَحْفَتُهَا، وَأَمْسَكَ الْمَكْسُورَةَ فِي بَيْتِ الَّتِي كَسَرَتْ فِيه.
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ oʻ z zavjalaridan birining huzurida edilar; moʻminlar onalaridan biri — ichida taom boʻ lgan bir likob (tovoq) yubordi. Paygʻambar ﷺ uyida boʻ lgan (oʻ sha) ayol xizmatkorning qoʻ liga urdi; likob tushib, ikki boʻ lacka boʻ ldi (sindi). Paygʻambar ﷺ likobning siniq (parcha)larini yigʻ dilar, soʻng likobda boʻ lgan taomni unga yigʻ a boshladilar va: «Onangiz rashk (gʻ ayrat) qildi», der edilar. Soʻng xizmatkorni (kutib) toʻ xtatdilar — to u zot uyida boʻ lgan (oʻ sha) ayolning oldidan bir likob keltirilguncha; (soʻng) sogʻ likobni — likobi singan (ayol)ga berdilar, va singan (likob)ni — uni singan (oʻ sha) ayolning uyida (qoldirib) olib qoldilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ ў з завжаларидан бирининг ҳузурида эдилар; мўминлар оналаридан бири — ичида таом бў лган бир ликоб (товоқ) юборди. Пайғамбар ﷺ уйида бў лган (ў ша) аёл хизматкорнинг қў лига урди; ликоб тушиб, икки бў ласка бў лди (синди). Пайғамбар ﷺ ликобнинг синиқ (парча)ларини йиғ дилар, сўнг ликобда бў лган таомни унга йиғ а бошладилар ва: «Онангиз рашк (ғ айрат) қилди», дер эдилар. Сўнг хизматкорни (кутиб) тў хтатдилар — то у зот уйида бў лган (ў ша) аёлнинг олдидан бир ликоб келтирилгунча; (сўнг) соғ ликобни — ликоби синган (аёл)га бердилар, ва синган (ликоб)ни — уни синган (ў ша) аёлнинг уйида (қолдириб) олиб қолдилар.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ الْحَوْضِيُّ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لأُحَدِّثَنَّكُمْ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يُحَدِّثُكُمْ بِهِ أَحَدٌ غَيْرِي، سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ مِنْ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ أَنْ يُرْفَعَ الْعِلْمُ، وَيَكْثُرَ الْجَهْلُ وَيَكْثُرَ الزِّنَا، وَيَكْثُرَ شُرْبُ الْخَمْرِ، وَيَقِلَّ الرِّجَالُ، وَيَكْثُرَ النِّسَاءُ حَتَّى يَكُونَ لِخَمْسِينَ امْرَأَةً الْقَيِّمُ الْوَاحِدُ ".
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Men sizlarga bir hadis(ni) soʻzlab beray — uni men Rasululloh ﷺdan eshitdim; uni sizlarga mendan boshqa hech kim (rivoyat qilib) soʻzlab bermaydi. Men Rasululloh ﷺni: «Albatta qiyomat alomatlaridan — ilmning koʻ tarilishi, johillikning koʻ payishi, zinoning koʻ payishi, xamr (ichkilik) ichishning koʻ payishi, erkaklarning kamayishi va ayollarning koʻ payishi — hatto ellik ayolga bitta qoyim (boquvchi erkak) boʻ lib qoladi», deb aytayotganlarini eshitdim.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен сизларга бир ҳадис(ни) сўзлаб берай — уни мен Расулуллоҳ ﷺдан эшитдим; уни сизларга мендан бошқа ҳеч ким (ривоят қилиб) сўзлаб бермайди. Мен Расулуллоҳ ﷺни: «Албатта қиёмат аломатларидан — илмнинг кў тарилиши, жоҳилликнинг кў пайиши, зинонинг кў пайиши, хамр (ичкилик) ичишнинг кў пайиши, эркакларнинг камайиши ва аёлларнинг кў пайиши — ҳатто эллик аёлга битта қойим (боқувчи эркак) бў либ қолади», деб айтаётганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ جَاءَتِ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَخَلاَ بِهَا فَقَالَ " وَاللَّهِ إِنَّكُنَّ لأَحَبُّ النَّاسِ إِلَىَّ ".
(Hisom aytdi:) Men Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ni (shunday) deganini eshitdim: Ansorlardan bir ayol Paygʻambar ﷺning oldiga keldi; u zot u bilan xilvat (alohida suhbat) qildilar va: «Allohga qasamki, albatta sizlar (ansorlar) menga odamlarning eng sevimlisisiz», dedilar.(Ҳисом айтди:) Мен Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)ни (шундай) деганини эшитдим: Ансорлардан бир аёл Пайғамбар ﷺнинг олдига келди; у зот у билан хилват (алоҳида суҳбат) қилдилар ва: «Аллоҳга қасамки, албатта сизлар (ансорлар) менга одамларнинг энг севимлисисиз», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ، عَنْ أَخِيهِ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ آلَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ نِسَائِهِ، وَكَانَتِ انْفَكَّتْ رِجْلُهُ فَأَقَامَ فِي مَشْرُبَةٍ لَهُ تِسْعًا وَعِشْرِينَ، ثُمَّ نَزَلَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ آلَيْتَ شَهْرًا. فَقَالَ " الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ ".
(Humayd at-Taviyl, Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ni (shunday) deganini eshitdi:) Rasululloh ﷺ oʻ z zavjalaridan (uzoqlashishga) iylo (qasam) qildilar — u zotning oyoqlari (yiqilishdan) chiqib ketgan edi — va oʻ z (yuqori) xonasida yigirma toʻ qqiz (kun) turdilar, soʻng (xonadan) tushdilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, sen bir oy(ga) iylo qilgan eding-ku» dedi. U zot: «Oy — (baʼzan) yigirma toʻ qqiz (kun)dir» dedilar.(Ҳумайд ат-Тавийл, Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)ни (шундай) деганини эшитди:) Расулуллоҳ ﷺ ў з завжаларидан (узоқлашишга) ийло (қасам) қилдилар — у зотнинг оёқлари (йиқилишдан) чиқиб кетган эди — ва ў з (юқори) хонасида йигирма тў ққиз (кун) турдилар, сўнг (хонадан) тушдилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, сен бир ой(га) ийло қилган эдинг-ку» деди. У зот: «Ой — (баъзан) йигирма тў ққиз (кун)дир» дедилар.
وَقَالَ الأُوَيْسِيُّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ شُعْبَةَ بْنِ الْحَجَّاجِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ عَدَا يَهُودِيٌّ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى جَارِيَةٍ، فَأَخَذَ أَوْضَاحًا كَانَتْ عَلَيْهَا وَرَضَخَ رَأْسَهَا، فَأَتَى بِهَا أَهْلُهَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْىَ فِي آخِرِ رَمَقٍ، وَقَدْ أُصْمِتَتْ، فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قَتَلَكِ فُلاَنٌ ". لِغَيْرِ الَّذِي قَتَلَهَا، فَأَشَارَتْ بِرَأْسِهَا أَنْ لاَ، قَالَ فَقَالَ لِرَجُلٍ آخَرَ غَيْرِ الَّذِي قَتَلَهَا، فَأَشَارَتْ أَنْ لاَ، فَقَالَ " فَفُلاَنٌ ". لِقَاتِلِهَا فَأَشَارَتْ أَنْ نَعَمْ، فَأَمَرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرُضِخَ رَأْسُهُ بَيْنَ حَجَرَيْنِ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ zamonida bir yahudiy bir qizga (joriyaga) hujum qildi — uning ustidagi kumush (taqinchoq)larni oldi va boshini (tosh bilan) yanchdi (ezdi). Uni oilasi Rasululloh ﷺning oldiga keltirdi — u oxirgi nafasida edi va (gapirolmay) sukutga tushgan edi. Rasululloh ﷺ unga: «Seni kim oʻ ldirdi — falonmi?» dedilar — uni oʻ ldirgan (kishi)dan boshqa (birovni atab). U boshi bilan: «Yoʻq» deb ishora qildi. U zot uni oʻ ldirgan (kishi)dan boshqa yana bir kishi(ni atab) aytdilar; u: «Yoʻq» deb ishora qildi. U zot: «(Unday boʻ lsa) falonmi?» dedilar — uni oʻ ldirgan (kishi)ni (atab); u: «Ha» deb ishora qildi. Shunda Rasululloh ﷺ unga (oʻ sha yahudiyga) buyurdilar — uning boshi ikki tosh orasida yanchildi (ezildi).(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ замонида бир яҳудий бир қизга (жорияга) ҳужум қилди — унинг устидаги кумуш (тақинчоқ)ларни олди ва бошини (тош билан) янчди (эзди). Уни оиласи Расулуллоҳ ﷺнинг олдига келтирди — у охирги нафасида эди ва (гапиролмай) сукутга тушган эди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сени ким ў лдирди — фалонми?» дедилар — уни ў лдирган (киши)дан бошқа (бировни атаб). У боши билан: «Йўқ» деб ишора қилди. У зот уни ў лдирган (киши)дан бошқа яна бир киши(ни атаб) айтдилар; у: «Йўқ» деб ишора қилди. У зот: «(Ундай бў лса) фалонми?» дедилар — уни ў лдирган (киши)ни (атаб); у: «Ҳа» деб ишора қилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга (ў ша яҳудийга) буюрдилар — унинг боши икки тош орасида янчилди (эзилди).
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ دُورِ الأَنْصَارِ ". قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " بَنُو النَّجَّارِ، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ بَنُو عَبْدِ الأَشْهَلِ، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ بَنُو الْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ بَنُو سَاعِدَةَ ". ثُمَّ قَالَ بِيَدِهِ، فَقَبَضَ أَصَابِعَهُ، ثُمَّ بَسَطَهُنَّ كَالرَّامِي بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ " وَفِي كُلِّ دُورِ الأَنْصَارِ خَيْرٌ ".
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Sizlarga ansorlarning eng yaxshi uylari (qabilalari)ni xabar bermayinmi?» dedilar. Ular: «Ha (ber), ey Allohning Rasuli» dedi. U zot: «Banu Najjor, soʻng ularga qoʻ ni boʻ lganlar — Banu Abdulashhal, soʻng ularga qoʻ ni boʻ lganlar — Banul-Horis ibnul-Xazraj, soʻng ularga qoʻ ni boʻ lganlar — Banu Soida» dedilar. Soʻng qoʻ llari bilan (ishora qilib), barmoqlarini yumdilar, soʻng — (toshni) otuvchi kishidek — ularni yoydilar; soʻng: «Va ansorlarning barcha uylarida yaxshilik bordir» dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга ансорларнинг энг яхши уйлари (қабилалари)ни хабар бермайинми?» дедилар. Улар: «Ҳа (бер), эй Аллоҳнинг Расули» деди. У зот: «Бану Нажжор, сўнг уларга қў ни бў лганлар — Бану Абдулашҳал, сўнг уларга қў ни бў лганлар — Банул-Ҳорис ибнул-Хазраж, сўнг уларга қў ни бў лганлар — Бану Соида» дедилар. Сўнг қў ллари билан (ишора қилиб), бармоқларини юмдилар, сўнг — (тошни) отувчи кишидек — уларни ёйдилар; сўнг: «Ва ансорларнинг барча уйларида яхшилик бордир» дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ إِنَّ خَيَّاطًا دَعَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِطَعَامٍ صَنَعَهُ ـ قَالَ أَنَسٌ ـ فَذَهَبْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَأَيْتُهُ يَتَتَبَّعُ الدُّبَّاءَ مِنْ حَوَالَىِ الْقَصْعَةِ ـ قَالَ ـ فَلَمْ أَزَلْ أُحِبُّ الدُّبَّاءَ مِنْ يَوْمِئِذٍ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Bir tikuvchi (xayyot) Rasululloh ﷺni — oʻ zi tayyorlagan taomga — chaqirdi. Anas aytdi: Men Rasululloh ﷺ bilan (birga) bordim; u zotning — tovoq (qosa) atrofidagi dubba (qovoq)ni terib (qidirib) yeyayotganlarini koʻ rdim. Anas: «Bas, oʻ sha kundan boshlab men dubba (qovoq)ni doimo yaxshi koʻ raman» dedi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Бир тикувчи (хайёт) Расулуллоҳ ﷺни — ў зи тайёрлаган таомга — чақирди. Анас айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан (бирга) бордим; у зотнинг — товоқ (қоса) атрофидаги дубба (қовоқ)ни териб (қидириб) еяётганларини кў рдим. Анас: «Бас, ў ша кундан бошлаб мен дубба (қовоқ)ни доимо яхши кў раман» деди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ أَبُو طَلْحَةَ لأُمِّ سُلَيْمٍ لَقَدْ سَمِعْتُ صَوْتَ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ضَعِيفًا أَعْرِفُ فِيهِ الْجُوعَ، فَهَلْ عِنْدَكِ مِنْ شَىْءٍ فَأَخْرَجَتْ أَقْرَاصًا مِنْ شَعِيرٍ، ثُمَّ أَخْرَجَتْ خِمَارًا لَهَا فَلَفَّتِ الْخُبْزَ بِبَعْضِهِ، ثُمَّ دَسَّتْهُ تَحْتَ ثَوْبِي وَرَدَّتْنِي بِبَعْضِهِ، ثُمَّ أَرْسَلَتْنِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَذَهَبْتُ بِهِ فَوَجَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمَسْجِدِ وَمَعَهُ النَّاسُ، فَقُمْتُ عَلَيْهِمْ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَرْسَلَكَ أَبُو طَلْحَةَ ". فَقُلْتُ نَعَمْ. قَالَ " بِطَعَامٍ ". قَالَ فَقُلْتُ نَعَمْ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِمَنْ مَعَهُ " قُومُوا ". فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقْتُ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ حَتَّى جِئْتُ أَبَا طَلْحَةَ، فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ يَا أُمَّ سُلَيْمٍ قَدْ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالنَّاسِ، وَلَيْسَ عِنْدَنَا مِنَ الطَّعَامِ مَا نُطْعِمُهُمْ. فَقَالَتِ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ فَانْطَلَقَ أَبُو طَلْحَةَ حَتَّى لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَقْبَلَ أَبُو طَلْحَةَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى دَخَلاَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَلُمِّي يَا أُمَّ سُلَيْمٍ مَا عِنْدَكِ ". فَأَتَتْ بِذَلِكَ الْخُبْزِ فَأَمَرَ بِهِ فَفُتَّ وَعَصَرَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ عُكَّةً لَهَا فَأَدَمَتْهُ، ثُمَّ قَالَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُولَ ثُمَّ قَالَ " ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ ". فَأَذِنَ لَهُمْ، فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا، ثُمَّ خَرَجُوا، ثُمَّ قَالَ " ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ ". فَأَذِنَ لَهُمْ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا، ثُمَّ خَرَجُوا، ثُمَّ قَالَ " ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ ". فَأَذِنَ لَهُمْ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا ثُمَّ خَرَجُوا، ثُمَّ أَذِنَ لِعَشَرَةٍ، فَأَكَلَ الْقَوْمُ كُلُّهُمْ وَشَبِعُوا، وَالْقَوْمُ ثَمَانُونَ رَجُلاً.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Abu Talha Ummu Sulaymga: «Men Rasululloh ﷺning ovozini — ojiz (holda), unda ochlikni sezadigan (darajada) — eshitdim; sening yoningda biror narsa bormi?» dedi. (Ummu Sulaym) arpa (non)laridan bir necha qursni (yumaloq non) chiqardi, soʻng oʻ z roʻ molini (ximor) chiqarib, nonni uning bir qismiga oʻ radi, soʻng uni mening kiyimim ostiga tiqdi va uning bir qismi bilan meni (yopib) qaytardi (yoʻ lladi); soʻng meni Rasululloh ﷺning oldiga yubordi. (Anas:) Men uni olib bordim va Rasululloh ﷺni masjidda — yonlarida odamlar bilan (birga) — topdim; men ularning oldida tik turdim. Rasululloh ﷺ menga: «Seni Abu Talha yubordimi?» dedilar. Men: «Ha» dedim. U zot: «Taom bilanmi?» dedilar. Men: «Ha» dedim. Shunda Rasululloh ﷺ yonlaridagi (odamlar)ga: «Turinglar» dedilar. Ular (yoʻ lga) chiqdi; men ularning oldida (yurib) chiqdim — to Abu Talhaning oldiga keldim. Abu Talha: «Ey Ummu Sulaym, Rasululloh ﷺ odamlar bilan (birga) keldilar; bizning yonimizda esa ularni taomlantiradigan taom yoʻq» dedi. U (Ummu Sulaym): «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biluvchi» dedi. (Anas:) Abu Talha (yoʻ lga) chiqib, Rasululloh ﷺni kutib oldi; Rasululloh ﷺ u bilan (birga) keldilar — to ikkovi (uyga) kirdilar. Rasululloh ﷺ: «Ey Ummu Sulaym, yoningdagi (narsa)ni keltir» dedilar. U oʻ sha nonni keltirdi; u zot uni (maydalab) toʻ gʻ rashni buyurdilar; u toʻ gʻ randi. Ummu Sulaym oʻ z koʻ zasini (yogʻ -idishini) siqib, uni (nonga) noxoʻ rish (yogʻ ) qildi. Soʻng Rasululloh ﷺ — Alloh aytishni xohlagan (duo-baraka soʻzlarini) — unda (taomda) aytdilar. Soʻng: «Oʻ n (kishi)ga izn ber» dedilar; (Abu Talha) ularga izn berdi; ular toʻ yguncha yedi, soʻng chiqdi. Soʻng u zot: «(Yana) oʻ n (kishi)ga izn ber» dedilar; (Abu Talha) ularga izn berdi; ular toʻ yguncha yedi, soʻng chiqdi. Soʻng u zot: «(Yana) oʻ n (kishi)ga izn ber» dedilar; (Abu Talha) ularga izn berdi; ular toʻ yguncha yedi, soʻng chiqdi. Soʻng (yana) oʻ n (kishi)ga izn berdi. Bas, butun qavm yedi va toʻ ydi — qavm sekson (80) kishi edi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Абу Талҳа Умму Сулаймга: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг овозини — ожиз (ҳолда), унда очликни сезадиган (даражада) — эшитдим; сенинг ёнингда бирор нарса борми?» деди. (Умму Сулайм) арпа (нон)ларидан бир неча қурсни (юмалоқ нон) чиқарди, сўнг ў з рў молини (химор) чиқариб, нонни унинг бир қисмига ў ради, сўнг уни менинг кийимим остига тиқди ва унинг бир қисми билан мени (ёпиб) қайтарди (йў ллади); сўнг мени Расулуллоҳ ﷺнинг олдига юборди. (Анас:) Мен уни олиб бордим ва Расулуллоҳ ﷺни масжидда — ёнларида одамлар билан (бирга) — топдим; мен уларнинг олдида тик турдим. Расулуллоҳ ﷺ менга: «Сени Абу Талҳа юбордими?» дедилар. Мен: «Ҳа» дедим. У зот: «Таом биланми?» дедилар. Мен: «Ҳа» дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ёнларидаги (одамлар)га: «Туринглар» дедилар. Улар (йў лга) чиқди; мен уларнинг олдида (юриб) чиқдим — то Абу Талҳанинг олдига келдим. Абу Талҳа: «Эй Умму Сулайм, Расулуллоҳ ﷺ одамлар билан (бирга) келдилар; бизнинг ёнимизда эса уларни таомлантирадиган таом йўқ» деди. У (Умму Сулайм): «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билувчи» деди. (Анас:) Абу Талҳа (йў лга) чиқиб, Расулуллоҳ ﷺни кутиб олди; Расулуллоҳ ﷺ у билан (бирга) келдилар — то иккови (уйга) кирдилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Умму Сулайм, ёнингдаги (нарса)ни келтир» дедилар. У ў ша нонни келтирди; у зот уни (майдалаб) тў ғ рашни буюрдилар; у тў ғ ранди. Умму Сулайм ў з кў засини (ёғ -идишини) сиқиб, уни (нонга) нохў риш (ёғ ) қилди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ — Аллоҳ айтишни хоҳлаган (дуо-барака сўзларини) — унда (таомда) айтдилар. Сўнг: «Ў н (киши)га изн бер» дедилар; (Абу Талҳа) уларга изн берди; улар тў йгунча еди, сўнг чиқди. Сўнг у зот: «(Яна) ў н (киши)га изн бер» дедилар; (Абу Талҳа) уларга изн берди; улар тў йгунча еди, сўнг чиқди. Сўнг у зот: «(Яна) ў н (киши)га изн бер» дедилар; (Абу Талҳа) уларга изн берди; улар тў йгунча еди, сўнг чиқди. Сўнг (яна) ў н (киши)га изн берди. Бас, бутун қавм еди ва тў йди — қавм сексон (80) киши эди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ يُونُسَ ـ قَالَ عَلِيٌّ هُوَ الإِسْكَافُ ـ عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، رضى الله عنه قَالَ مَا عَلِمْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَكَلَ عَلَى سُكُرُّجَةٍ قَطُّ، وَلاَ خُبِزَ لَهُ مُرَقَّقٌ قَطُّ، وَلاَ أَكَلَ عَلَى خِوَانٍ. قِيلَ لِقَتَادَةَ فَعَلَى مَا كَانُوا يَأْكُلُونَ قَالَ عَلَى السُّفَرِ.
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺ(ning) — sukurruja (kichik lagancha)da yeganlarini, na ularga yupqa non yopilganini, na xon (stol)da yeganlarini — bilmayman (koʻ rmadim). Qatoda(dan): «Bas, ular nimada (nima ustida) yeyar edi?» deyildi. U: «Sufralarda (terili dasturxonlarda)» dedi.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺ(нинг) — сукурружа (кичик лаганча)да еганларини, на уларга юпқа нон ёпилганини, на хон (стол)да еганларини — билмайман (кў рмадим). Қатода(дан): «Бас, улар нимада (нима устида) еяр эди?» дейилди. У: «Суфраларда (терили дастурхонларда)» деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، أَخْبَرَنِي حُمَيْدٌ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسًا، يَقُولُ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَبْنِي بِصَفِيَّةَ فَدَعَوْتُ الْمُسْلِمِينَ إِلَى وَلِيمَتِهِ أَمَرَ بِالأَنْطَاعِ فَبُسِطَتْ فَأُلْقِيَ عَلَيْهَا التَّمْرُ وَالأَقِطُ وَالسَّمْنُ. وَقَالَ عَمْرٌو عَنْ أَنَسٍ بَنَى بِهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ صَنَعَ حَيْسًا فِي نِطَعٍ.
(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Safiyya bilan qurdilar (zifofga kirdilar); men musulmonlarni u zotning valimasiga chaqirdim. U zot — terilarni (yoyishni) buyurdilar; ular yoyildi; ustiga xurmo, aqit (quruq tvorog) va saviq (yogʻ ) tashlandi. (Amr, Anasdan: Paygʻambar ﷺ u bilan qurdilar, soʻng bir teri (nitʼ) ustida hays (xurmo-yogʻ -tvorog aralashmasi) tayyorladilar.)(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ Сафийя билан қурдилар (зифофга кирдилар); мен мусулмонларни у зотнинг валимасига чақирдим. У зот — териларни (ёйишни) буюрдилар; улар ёйилди; устига хурмо, ақит (қуруқ творог) ва савиқ (ёғ ) ташланди. (Амр, Анасдан: Пайғамбар ﷺ у билан қурдилар, сўнг бир тери (нитъ) устида ҳайс (хурмо-ёғ -творог аралашмаси) тайёрладилар.)
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي الأَسْوَدِ، حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ يُونُسَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ مَا أَكَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى خِوَانٍ، وَلاَ فِي سُكْرُجَةٍ، وَلاَ خُبِزَ لَهُ مُرَقَّقٌ. قُلْتُ لِقَتَادَةَ عَلَى مَا يَأْكُلُونَ قَالَ عَلَى السُّفَرِ.
(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ na xon (stol)da, na sukurruja (kichik lagancha)da yedilar, na ularga yupqa (nozik) non yopildi. Men Qatodaga: «Bas, ular nimada (nima ustida) yer edi?» dedim. U: «Sufralarda (terili dasturxonlarda)» dedi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ на хон (стол)да, на сукурружа (кичик лаганча)да едилар, на уларга юпқа (нозик) нон ёпилди. Мен Қатодага: «Бас, улар нимада (нима устида) ер эди?» дедим. У: «Суфраларда (терили дастурхонларда)» деди.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي طُوَالَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَضْلُ عَائِشَةَ عَلَى النِّسَاءِ كَفَضْلِ الثَّرِيدِ عَلَى سَائِرِ الطَّعَامِ ".
(Anas (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Oishaning ayollar ustidagi fazli — saridning boshqa taomlar ustidagi fazli kabidir» dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Оишанинг аёллар устидаги фазли — сариднинг бошқа таомлар устидаги фазли кабидир» дедилар.