أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ ، عَنْ شُعْبَةَ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : " ضَحَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَبْشَيْنِ أَمْلَحَيْنِ أَقْرَنَيْنِ، وَيُسَمِّي وَيُكَبِّرُ، لَقَدْ رَأَيْتُهُ يَذْبَحُهُمَا بِيَدِهِ وَاضِعًا عَلَى صِفَاحِهِمَا قَدَمَهُ " ، قُلْتُ : أَنْتَ سَمِعْتَهُ؟ قَالَ : نَعَمْ

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: «Rasululloh ﷺ oq-qora rangli, shoxli ikki qoʻchqorni qurbonlik qildilar; bismilloh aytar va takbir aytar edilar. Men u zotning ularni oʻz qoʻllari bilan, oyoqlarini ularning yon tomonlariga qoʻygan holda soʻyayotganlarini koʻrdim». Men: «Buni oʻzing eshitganmisan?» dedim. U: «Ha», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ оқ-қора рангли, шохли икки қўчқорни қурбонлик қилдилар; бисмиллоҳ айтар ва такбир айтар эдилар. Мен у зотнинг уларни ўз қўллари билан, оёқларини уларнинг ён томонларига қўйган ҳолда сўяётганларини кўрдим». Мен: «Буни ўзинг эшитганмисан?» дедим. У: «Ҳа», деди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاق ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ ، عَنْ أَبِي عَيَّاشٍ ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ، قَالَ : ضَحَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَبْشَيْنِ فِي يَوْمِ الْعِيدِ، فَقَالَ حِينَ وَجَّهَهُمَا : " إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ حَنِيفًا وَمَا أَنَا مِنْ الْمُشْرِكِينَ. إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ، لَا شَرِيكَ لَهُ، وَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ. اللَّهُمَّ إِنَّ هَذَا مِنْكَ وَلَكَ، عَنْ مُحَمَّدٍ وَأُمَّتِهِ "، ثُمَّ سَمَّى اللَّهَ وَكَبَّرَ وَذَبَحَ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ iyd kuni ikki qoʻchqorni qurbonlik qildilar va ularni (qiblaga) qaratganlarida shunday dedilar: «Men yuzimni haqqa moyil boʻlgan holda osmonlar va yerni yaratgan Zotga qaratdim va men mushriklardan emasman. Albatta, namozim, qurbonligim, hayotim va oʻlimim olamlarning Robbi boʻlgan Alloh uchundir. Uning sherigi yoʻq. Men shunga buyurilganman va men musulmonlarning avvalgisiman. Ey Alloh, bu Sendan va Sen uchundir, Muhammad va uning ummati nomidan». Soʻng Allohning nomini zikr qilib, takbir aytdilar va soʻydilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ийд куни икки қўчқорни қурбонлик қилдилар ва уларни (қиблага) қаратганларида шундай дедилар: «Мен юзимни ҳаққа мойил бўлган ҳолда осмонлар ва ерни яратган Зотга қаратдим ва мен мушриклардан эмасман. Албатта, намозим, қурбонлигим, ҳаётим ва ўлимим оламларнинг Робби бўлган Аллоҳ учундир. Унинг шериги йўқ. Мен шунга буюрилганман ва мен мусулмонларнинг аввалгисиман. Эй Аллоҳ, бу Сендан ва Сен учундир, Муҳаммад ва унинг уммати номидан». Сўнг Аллоҳнинг номини зикр қилиб, такбир айтдилар ва сўйдилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ ، حَدَّثَنِي اللَّيْثُ ، حَدَّثَنِي خَالِدٌ يَعْنِي : ابْنَ يَزِيدَ ، حَدَّثَنِي سَعِيدٌ يَعْنِي : ابْنَ أَبِي هِلَالٍ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُسْلِمٍ ، أَخْبَرَنِي ابْنُ الْمُسَيَّبِ ، أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ أَخْبَرَتْهُ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ، قَالَ : " مَنْ أَرَادَ أَنْ يُضَحِّيَ، فَلَا يُقَلِّمْ أَظْفَارَهُ، وَلَا يَحْلِقْ شَيْئًا مِنْ شَعْرِهِ فِي الْعَشْرِ الْأُوَلِ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ "

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan, u Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim qurbonlik qilmoqchi boʻlsa, Zulhijjaning dastlabki oʻn kunida tirnoqlarini olmasin va sochidan hech narsani qirdirmasin», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан, у Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким қурбонлик қилмоқчи бўлса, Зулҳижжанинг дастлабки ўн кунида тирноқларини олмасин ва сочидан ҳеч нарсани қирдирмасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ حُمَيْدٍ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " إِذَا دَخَلَتْ الْعَشْرُ، وَأَرَادَ أَحَدُكُمْ أَنْ يُضَحِّيَ، فَلَا يَمَسَّ مِنْ شَعْرِهِ وَلَا أَظْفَارِهِ شَيْئًا "

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «(Zulhijjaning dastlabki) oʻn kuni kirib, biringiz qurbonlik qilmoqchi boʻlsa, sochidan ham, tirnoqlaridan ham hech narsaga tegmasin», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «(Зулҳижжанинг дастлабки) ўн куни кириб, бирингиз қурбонлик қилмоқчи бўлса, сочидан ҳам, тирноқларидан ҳам ҳеч нарсага тегмасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ فَيْرُوزَ ، عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ ، قَالَ : سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا يُتَّقَى مِنْ الضَّحَايَا؟ قَالَ : " الْعَوْرَاءُ الْبَيِّنُ عَوَرُهَا، وَالْعَرْجَاءُ الْبَيِّنُ ظَلْعُهَا، وَالْمَرِيضَةُ الْبَيِّنُ مَرَضُهَا، وَالْعَجْفَاءُ الَّتِي لَا تُنْقِي "

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan: «Qurbonliklarda nimalardan saqlaniladi?» deb soʻraldi. U zot: «Koʻrligi oydin boʻlgan koʻr; oqsoqligi oydin boʻlgan oqsoq; kasali oydin boʻlgan kasal; va iliksiz (ozib ketgan) oriq», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан: «Қурбонликларда нималардан сақланилади?» деб сўралди. У зот: «Кўрлиги ойдин бўлган кўр; оқсоқлиги ойдин бўлган оқсоқ; касали ойдин бўлган касал; ва иликсиз (озиб кетган) ориқ», дедилар.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ ، عَنْ شُعْبَةَ ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ فَيْرُوزَ ، قَالَ : سَأَلْتُ الْبَرَاءَ عَمَّا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْأَضَاحِيِّ، فَقَالَ : " أَرْبَعٌ لَا يُجْزِئْنَ : الْعَوْرَاءُ الْبَيِّنُ عَوَرُهَا، وَالْعَرْجَاءُ الْبَيِّنُ ظَلْعُهَا، وَالْمَرِيضَةُ الْبَيِّنُ مَرَضُهَا، وَالْكَسِيرُ الَّتِي لَا تُنْقِي " . قَالَ : قُلْتُ لِلْبَرَاءِ : فَإِنِّي أَكْرَهُ أَنْ يَكُونَ فِي السِّنِّ نَقْصٌ، وَفِي الْأُذُنِ نَقْصٌ، وَفِي الْقَرْنِ نَقْصٌ، قَالَ : فَمَا كَرِهْتَ فَدَعْهُ، وَلَا تُحَرِّمْهُ عَلَى أَحَدٍ

Ubayd ibn Fayruz aytdi: Men Barodan Rasululloh ﷺ qurbonliklardan nimani qaytarganlari haqida soʻradim. U: «Toʻrttasi kifoya qilmaydi: koʻrligi oydin boʻlgan koʻr; oqsoqligi oydin boʻlgan oqsoq; kasali oydin boʻlgan kasal; va iliksiz (ozib ketgan) nimjon», dedi. (Ubayd) aytdi: Men Baroga: «Men tishida nuqson, qulogʻida nuqson va shoxida nuqson boʻlishini yoqtirmayman», dedim. U: «Sen yoqtirmagan narsani tark qil, lekin uni birovga harom qilma», dedi.Убайд ибн Файруз айтди: Мен Бародан Расулуллоҳ ﷺ қурбонликлардан нимани қайтарганлари ҳақида сўрадим. У: «Тўрттаси кифоя қилмайди: кўрлиги ойдин бўлган кўр; оқсоқлиги ойдин бўлган оқсоқ; касали ойдин бўлган касал; ва иликсиз (озиб кетган) нимжон», деди. (Убайд) айтди: Мен Барога: «Мен тишида нуқсон, қулоғида нуқсон ва шохида нуқсон бўлишини ёқтирмайман», дедим. У: «Сен ёқтирмаган нарсани тарк қил, лекин уни бировга ҳаром қилма», деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو الْوَلِيدِ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ حُجَيَّةَ بْنَ عَدِيٍّ ، قَالَ : سَمِعْتُ عَلِيًّا وَسَأَلَهُ رَجُلٌ، فَقَالَ : يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، الْبَقَرَةُ؟ قَالَ : عَنْ سَبْعَةٍ، قُلْتُ : الْقَرْنُ؟ قَالَ : لَا يَضُرُّكَ. قَالَ : قُلْتُ : الْعَرَجُ؟ قَالَ : إِذَا بَلَغَتْ الْمَنْسَكَ. ثُمَّ قَالَ : " أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَشْرِفَ الْعَيْنَ وَالْأُذُنَ "

Hujayya ibn Adiy aytdi: Men Alini eshitdim; undan bir kishi soʻrab: «Ey muminlarning amiri, sigir(chi)?» dedi. U: «Yetti kishi nomidan», dedi. Men: «Shoxi(chi)?» dedim. U: «Senga zarari yoʻq», dedi. (Hujayya) aytdi: Men: «Oqsoqligi(chi)?» dedim. U: «Agar qurbonlik joyiga yetib borsa (boʻladi)», dedi. Soʻng u: «Rasululloh ﷺ bizni koʻz va quloqni yaxshilab tekshirishga buyurdilar», dedi.Ҳужайя ибн Адий айтди: Мен Алини эшитдим; ундан бир киши сўраб: «Эй муминларнинг амири, сигир(чи)?» деди. У: «Етти киши номидан», деди. Мен: «Шохи(чи)?» дедим. У: «Сенга зарари йўқ», деди. (Ҳужайя) айтди: Мен: «Оқсоқлиги(чи)?» дедим. У: «Агар қурбонлик жойига етиб борса (бўлади)», деди. Сўнг у: «Расулуллоҳ ﷺ бизни кўз ва қулоқни яхшилаб текширишга буюрдилар», деди.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى ، عَنْ إِسْرَائِيلَ ، عَنْ أَبِي إِسْحَاق ، عَنْ شُرَيْحِ بْنِ النُّعْمَانِ الصَّائِدِيِّ ، عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ : " أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَشْرِفَ الْعَيْنَ وَالْأُذُنَ، وَأَنْ لَا نُضَحِّيَ بِمُقَابَلَةٍ وَلَا مُدَابَرَةٍ وَلَا خَرْقَاءَ، وَلَا شَرْقَاءَ ، فَالْمُقَابَلَةُ : مَا قُطِعَ طَرَفُ أُذُنِهَا، وَالْمُدَابَرَةُ : مَا قُطِعَ مِنْ جَانِبِ الْأُذُنِ، وَالْخَرْقَاءُ : الْمَثْقُوبَةُ، وَالشَّرْقَاءُ : الْمَشْقُوقَةُ "

Ali (roziyallohu anhu) aytdi: «Rasululloh ﷺ bizni koʻz va quloqni yaxshilab tekshirishga hamda muqobala, mudobara, xarqo va sharqoni qurbonlik qilmaslikka buyurdilar. Muqobala — qulogʻining uchi kesilgani; mudobara — qulogʻining orqa tomonidan kesilgani; xarqo — teshilgani; sharqo esa yorilganidir».Али (розияллоҳу анҳу) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ бизни кўз ва қулоқни яхшилаб текширишга ҳамда муқобала, мудобара, харқо ва шарқони қурбонлик қилмасликка буюрдилар. Муқобала — қулоғининг учи кесилгани; мудобара — қулоғининг орқа томонидан кесилгани; харқо — тешилгани; шарқо эса ёрилганидир».

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ ، عَنْ يَحْيَى ، عَنْ بَعْجَةَ الْجُهَنِيِّ ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ الْجُهَنِيِّ ، قَالَ : قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحَايَا بَيْنَ أَصْحَابِهِ فَأَصَابَنِي جَذَعٌ، فَقُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّهَا صَارَتْ لِي جَذَعَةً، فَقَالَ : " ضَحِّ بِهِ "

Uqba ibn Omir al-Juhaniy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ ashoblari orasida qurbonliklarni taqsimladilar va menga bir jadaʼ tegdi. Men: «Yo Rasululloh, menga bir jadaʼa tegdi», dedim. U zot: «Uni soʻyib qurbonlik qil», dedilar.Уқба ибн Омир ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ашоблари орасида қурбонликларни тақсимладилар ва менга бир жадаъ тегди. Мен: «Ё Расулуллоҳ, менга бир жадаъа тегди», дедим. У зот: «Уни сўйиб қурбонлик қил», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو الْوَلِيدِ ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ ، حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ ، قَالَ : أَعْطَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَنَمًا أَقْسِمُهَا عَلَى أَصْحَابِهِ، فَقَسَمْتُهَا وَبَقِيَ مِنْهَا عَتُودٌ، فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ : " ضَحِّ بِهِ " . قَالَ أَبُو مُحَمَّد : الْعَتُودُ : الْجَذَعُ مِنْ الْمَعْزِ

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ menga ashoblariga taqsimlashim uchun qoʻylar berdilar. Men ularni taqsimladim va ulardan bir atud qoldi. Men buni Rasululloh ﷺ ga aytdim, u zot: «Uni soʻyib qurbonlik qil», dedilar. Abu Muhammad aytdi: Atud — echkining jadaʼidir.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга ашобларига тақсимлашим учун қўйлар бердилар. Мен уларни тақсимладим ва улардан бир атуд қолди. Мен буни Расулуллоҳ ﷺ га айтдим, у зот: «Уни сўйиб қурбонлик қил», дедилар. Абу Муҳаммад айтди: Атуд — эчкининг жадаъидир.

أَخْبَرَنَا يَعْلَى ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ ، عَنْ جَابِرٍ ، قَالَ : نَحَرْنَا يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ سَبْعِينَ بَدَنَةً، الْبَدَنَةُ عَنْ سَبْعَةٍ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " اشْتَرِكُوا فِي الْهَدْيِ "

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Hudaybiya kuni yetmishta badana soʻydik; badana yetti kishi nomidan (edi). Rasululloh ﷺ: «Hadyda sherik boʻlinglar», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Ҳудайбия куни етмишта бадана сўйдик; бадана етти киши номидан (эди). Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳадйда шерик бўлинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ، قَالَ : " نَحَرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَقَرَةَ عَنْ سَبْعَةٍ " . قِيلَ لِأَبِي مُحَمَّدٍ : تَقُولُ بِهِ؟ قَالَ : نَعَمْ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga sigirni yetti kishi nomidan soʻydik». Abu Muhammaddan: «Sen ham shunday deysanmi?» deb soʻraldi. U: «Ha», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга сигирни етти киши номидан сўйдик». Абу Муҳаммаддан: «Сен ҳам шундай дейсанми?» деб сўралди. У: «Ҳа», деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ، عَنْ نَافِعٍ ، عَنْ ابْنِ عُمَرَ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ لُحُومِ الْأَضَاحِيِّ، أَوْ قَالَ : " لَا تَأْكُلُوا لُحُومَ الْأَضَاحِيِّ بَعْدَ ثَلَاثٍ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qurbonlik goʻshtlaridan qaytardilar, yoki: «Uch kundan keyin qurbonlik goʻshtlarini yemanglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик гўштларидан қайтардилар, ёки: «Уч кундан кейин қурбонлик гўштларини еманглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ ، عَنْ خَالِدٍ هُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ الطَّحَّانُ ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ ، عَنْ أَبِي قِلَابَةَ ، عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ ، عَنْ نُبَيْشَةَ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، ، قَالَ : " إِنَّا كُنَّا نَهَيْنَاكُمْ عَنْ لُحُومِ الْأَضَاحِيِّ أَنْ تَأْكُلُوهَا فَوْقَ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ كَيْ تَسَعَكُمْ، فَقَدْ جَاءَ اللَّهُ بِالسَّعَةِ، فَكُلُوا، وَادَّخِرُوا، وَائْتَجِرُوا " . قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ : ائْتَجِرُوا : اطْلُبُوا فِيهِ الْأَجْرَ

Nubaysha (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi, u zot: «Biz sizlarni qurbonlik goʻshtlarini uch kundan ortiq yeyishdan qaytargan edik, toki (u goʻsht hammangizga) yetsin deb. Endi Alloh kengchilik keltirdi, bas, yenglar, saqlab qoʻyinglar va ajr talab qilinglar», dedilar. Abu Muhammad aytdi: Iʼtajiru — unda ajr talab qilinglar, degani.Нубайша (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади, у зот: «Биз сизларни қурбонлик гўштларини уч кундан ортиқ ейишдан қайтарган эдик, токи (у гўшт ҳаммангизга) етсин деб. Энди Аллоҳ кенгчилик келтирди, бас, енглар, сақлаб қўйинглар ва ажр талаб қилинглар», дедилар. Абу Муҳаммад айтди: Иътажиру — унда ажр талаб қилинглар, дегани.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الرَّقَاشِيُّ ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاق ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، قَالَتْ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ نَهَى عَنْ لُحُومِ الْأَضَاحِيِّ بَعْدَ ثَلَاثٍ، فَلَمَّا كَانَ الْعَامُ الْقَابِلُ وَضَحَّى النَّاسُ، قُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنْ كَانَتْ هَذِهِ الْأَضَاحِيُّ لَتَرْفُقُ بِالنَّاسِ، كَانُوا يَدَّخِرُونَ مِنْ لُحُومِهَا وَوَدَكِهَا. قَالَ : " فَمَا يَمْنَعُهُمْ مِنْ ذَلِكَ الْيَوْمَ؟ " قُلْتُ : يَا نَبِيَّ اللَّهِ، أَوَ لَمْ تَنْهَهُمْ عَامَ أَوَّلَ عَنْ أَنْ يَأْكُلُوا لُحُومَهَا فَوْقَ ثَلَاثٍ؟ فَقَالَ : " إِنَّمَا نَهَيْتُ عَنْ ذَلِكَ لِلْحَاضِرَةِ الَّتِي حَضَرَتْهُمْ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ لِيَبُثُّوا لُحُومَهَا فِيهِمْ، فَأَمَّا الْآنَ، فَلْيَأْكُلُوا وَلْيَدَّخِرُوا "

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ qurbonlik goʻshtlarini uch kundan keyin (yeyish)dan qaytargan edilar. Kelasi yil boʻlib, odamlar qurbonlik qilganlarida, men: «Yo Rasululloh, bu qurbonliklar odamlarga qanchalik asqotardi, ular uning goʻshtidan ham, yogʻidan ham saqlab qoʻyar edilar», dedim. U zot: «Endi ularni bundan nima toʻsmoqda?», dedilar. Men: «Ey Allohning Nabiysi, oʻtgan yili ularni goʻshtini uch kundan ortiq yeyishdan qaytarmaganmidingiz?», dedim. Shunda u zot: «Men bundan faqat choʻldan kelib qolgan (mehmon)lar sababli qaytargan edim — ular goʻshtlarni ular orasida tarqatsinlar deb. Endi esa yeyaversinlar va saqlab ham qoʻyaversinlar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик гўштларини уч кундан кейин (ейиш)дан қайтарган эдилар. Келаси йил бўлиб, одамлар қурбонлик қилганларида, мен: «Ё Расулуллоҳ, бу қурбонликлар одамларга қанчалик асқотарди, улар унинг гўштидан ҳам, ёғидан ҳам сақлаб қўяр эдилар», дедим. У зот: «Энди уларни бундан нима тўсмоқда?», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Набийси, ўтган йили уларни гўштини уч кундан ортиқ ейишдан қайтармаганмидингиз?», дедим. Шунда у зот: «Мен бундан фақат чўлдан келиб қолган (меҳмон)лар сабабли қайтарган эдим — улар гўштларни улар орасида тарқатсинлар деб. Энди эса еяверсинлар ва сақлаб ҳам қўяверсинлар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ الزَّبِيدِيُّ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ ، حَدَّثَنِي أَبِي ، أَنَّهُ سَمِعَ ثَوْبَانَ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ بِمِنًى : " أَصْلِحْ لَنَا مِنْ هَذَا اللَّحْمِ " فَأَصْلَحْتُ لَهُ مِنْهُ، فَلَمْ يَزَلْ يَأْكُلُ مِنْهُ حَتَّى بَلَغْنَا الْمَدِينَةَ

Rasululloh ﷺning ozod qilgan quli Savbon (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Minoda ekanmiz, Rasululloh ﷺ menga: «Bizga bu goʻshtdan tayyorla», dedilar. Men u zotga undan tayyorladim. U zot Madinaga yetguncha undan yeb bordilar.Расулуллоҳ ﷺнинг озод қилган қули Савбон (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Минода эканмиз, Расулуллоҳ ﷺ менга: «Бизга бу гўштдан тайёрла», дедилар. Мен у зотга ундан тайёрладим. У зот Мадинага етгунча ундан еб бордилар.

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ عَطَاءً ، قَالَ : سَمِعْتُ جَابِرًا ، يَقُولُ : " إِنْ كُنَّا لَنَتَزَوَّدُ مِنْ مَكَّةَ إِلَى الْمَدِينَةِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " . قَالَ أَبُو مُحَمَّد : يَعْنِي : لُحُومَ الْأَضَاحِيِّ

Ato aytdi: Jobir (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdim: «Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida Makkadan Madinagacha (yetadigan) ozuqa olib yurar edik». Abu Muhammad aytdi: Yaʼni qurbonlik goʻshtlarini.Ато айтди: Жобир (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим: «Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида Маккадан Мадинагача (етадиган) озуқа олиб юрар эдик». Абу Муҳаммад айтди: Яъни қурбонлик гўштларини.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ مَنْصُورٍ ، وَزُبَيْدٍ ، عَنْ الشَّعْبِيِّ ، عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ ، أَنَّ أَبَا بُرْدَةَ بْنَ نِيَارٍ ضَحَّى قَبْلَ أَنْ يُصَلِّيَ، فَلَمَّا صَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، دَعَاهُ فَذَكَرَ لَهُ مَا فَعَلَ، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّمَا شَاتُكَ شَاةُ لَحْمٍ ". فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، عِنْدِي عَنَاقٌ جَذَعَةٌ مِنْ الْمَعْزِ هِيَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ شَاتَيْنِ. قَالَ : " فَضَحِّ بِهَا، وَلَا تُجْزِئُ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ " . قَالَ أَبُو مُحَمَّد : قُرِئَ عَلَى مُحَمَّدٍ، عَنْ سُفْيَانَ : وَمَنْ ذَبَحَ بَعْدَ الصَّلَاةِ وَالْإِمَامُ يَخْطُبُ أَجْزَأَهُ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Abu Burda ibn Niyor namozdan oldin qurbonlik soʻydi. Nabiy ﷺ namozni oʻqiganlaridan keyin uni chaqirdilar, u qilgan ishini aytib berdi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Sening qoʻying — goʻsht qoʻyi, xolos», dedilar. U: «Yo Rasululloh, mening yonimda echkidan bir yashar uloq bor, u menga ikkita qoʻydan sevimliroqdir», dedi. U zot: «Uni soʻy, lekin sendan keyin u hech kimga kifoya qilmaydi», dedilar. Abu Muhammad aytdi: Muhammadga Sufyondan (shunday) oʻqib berildi: Kim namozdan keyin, imom xutba qilayotgan paytda soʻysa, unga kifoya qiladi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Абу Бурда ибн Ниёр намоздан олдин қурбонлик сўйди. Набий ﷺ намозни ўқиганларидан кейин уни чақирдилар, у қилган ишини айтиб берди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сенинг қўйинг — гўшт қўйи, холос», дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, менинг ёнимда эчкидан бир яшар улоқ бор, у менга иккита қўйдан севимлироқдир», деди. У зот: «Уни сўй, лекин сендан кейин у ҳеч кимга кифоя қилмайди», дедилар. Абу Муҳаммад айтди: Муҳаммадга Суфёндан (шундай) ўқиб берилди: Ким намоздан кейин, имом хутба қилаётган пайтда сўйса, унга кифоя қилади.

حَدَّثَنَا أَبُو عَلِيٍّ الْحَنَفِيُّ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ نِيَارٍ ، أَنَّ رَجُلًا ذَبَحَ قَبْلَ أَنْ يَنْصَرِفَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " فَأَمَرَهُ أَنْ يُعِيدَ "

Abu Burda ibn Niyor (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺ (namozdan) qaytishlaridan oldin soʻyib qoʻygan edi. Shunda u zot unga qaytadan soʻyishni buyurdilar.Абу Бурда ибн Ниёр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺ (намоздан) қайтишларидан олдин сўйиб қўйган эди. Шунда у зот унга қайтадан сўйишни буюрдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَا فَرَعَ وَلَا عَتِيرَةَ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Faraʼ ham yoʻq, atiyra ham yoʻq», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фараъ ҳам йўқ, атийра ҳам йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ ، عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ ، عَنْ وَكِيعِ بْنِ حُدُسٍ ، عَنْ أَبِي رَزِينٍ الْعُقَيْلِيِّ : لَقِيطِ بْنِ عَامِرٍ ، قَالَ : قُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّا كُنَّا نَذْبَحُ فِي رَجَبٍ فَمَا تَرَى؟ قَالَ : " لَا بَأْسَ بِذَلِكَ " . قَالَ وَكِيعٌ : لَا أَدَعُهُ أَبَدًا

Abu Razin al-Uqayliy — Laqit ibn Omir (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, biz rajab oyida (jonliq) soʻyar edik, buni qanday koʻrasiz?», dedim. U zot: «Bunda zarar yoʻq», dedilar. Vakiyʼ aytdi: Men uni hech qachon tark etmayman.Абу Разин ал-Уқайлий — Лақит ибн Омир (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, биз ражаб ойида (жонлиқ) сўяр эдик, буни қандай кўрасиз?», дедим. У зот: «Бунда зарар йўқ», дедилар. Вакийъ айтди: Мен уни ҳеч қачон тарк этмайман.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ ، عَنْ حَبِيبَةَ بِنْتِ مَيْسَرَةَ بْنِ أَبِي خُثَيْمٍ ، عَنْ أُمِّ كُرْزٍ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، ، قَالَ فِي الْعَقِيقَةِ : " عَنْ الْغُلَامِ شَاتَانِ مُكَافِئَتَانِ، وَعَنْ الْجَارِيَةِ شَاةٌ "

Ummu Kurz (roziyallohu anho) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: u zot aqiqa haqida: «Oʻgʻil bola uchun bir-biriga teng ikkita qoʻy, qiz bola uchun esa bitta qoʻy», dedilar.Умму Курз (розияллоҳу анҳо) Набий ﷺдан ривоят қилади: у зот ақиқа ҳақида: «Ўғил бола учун бир-бирига тенг иккита қўй, қиз бола учун эса битта қўй», дедилар.

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ ، عَنْ هِشَامٍ ، عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ ، عَنْ سَلْمَانَ بْنِ عَامِرٍ الضَّبِّيِّ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " مَعَ الْغُلَامِ عَقِيقَةٌ، فَأَهْرِيقُوا عَنْهُ الدَّمَ، وَأَمِيطُوا عَنْهُ الْأَذَى "

Salmon ibn Amir ad-Dabbiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻgʻil bola uchun aqiqa bor, uning nomidan qon toʻkinglar (qurbonlik soʻyinglar) va undan aziyatni (sochini olib) ketkazinglar», dedilar.Салмон ибн Амир ад-Даббий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўғил бола учун ақиқа бор, унинг номидан қон тўкинглар (қурбонлик сўйинглар) ва ундан азиятни (сочини олиб) кетказинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ ، عَنْ سِبَاعِ بْنِ ثَابِتٍ ، عَنْ أُمِّ كُرْزٍ ، قَالَتْ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " عَنْ الْغُلَامِ شَاتَانِ مِثْلَانِ، وَعَنْ الْجَارِيَةِ شَاةٌ "

Ummu Kurz (roziyallohu anho) shunday dedi: Rasululloh ﷺ: «Oʻgʻil bola uchun (bir-biriga) oʻxshash ikkita qoʻy, qiz bola uchun esa bitta qoʻy (soʻyiladi)», dedilar.Умму Курз (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўғил бола учун (бир-бирига) ўхшаш иккита қўй, қиз бола учун эса битта қўй (сўйилади)», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ الْحَسَنِ ، عَنْ سَمُرَةَ ، أَنّ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " كُلُّ غُلَامٍ رَهِينَةٌ بِعَقِيقَتِهِ يُذْبَحُ عَنْهُ يَوْمَ سَابِعِهِ، وَيُحْلَقُ وَيُدَمَّى " . وَكَانَ قَتَادَةُ يَصِفُ الدَّمَ، فَيَقُولُ : إِذَا ذُبِحَتْ الْعَقِيقَةُ، تُؤْخَذُ صُوفَةٌ فَيُسْتَقْبَلُ بِهَا أَوْدَاجُ الذَّبِيحَةِ، ثُمَّ يُوضَعُ عَلَى يَافُوخِ الصَّبِيِّ حَتَّى إِذَا سَالَ شَبَهُ الْخَيْطِ، غُسِلَ رَأْسُهُ، ثُمَّ حُلِقَ بَعْدُ. حَدَّثَنَا عَفَّانُ ، حَدَّثَنَا أَبَانُ ، بِهَذَا الْحَدِيثِ، قَالَ : وَيُسَمَّى. قَالَ عَبْد اللَّهِ : وَلَا أُرَاهُ وَاجِبًا

Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Har bir oʻgʻil bola oʻz aqiqasi bilan garovdadir: yettinchi kuni uning nomidan (jonliq) soʻyiladi, sochi olinadi va qoni suriladi», dedilar. Qatoda qonni taʼriflab shunday der edi: Aqiqa soʻyilganda, bir parcha jun olinadi va soʻyilayotgan hayvonning boʻyin tomirlariga toʻgʻrilanadi, soʻng bolaning ali (boshining yumshoq joyi)ga qoʻyiladi; ip kabi oqib tushganda, boshi yuviladi, keyin sochi olinadi. Affon bizga rivoyat qildi: Abon bizga shu hadisni rivoyat qildi va u: «Va unga ism qoʻyiladi», dedi. Abdulloh aytdi: Men uni vojib deb bilmayman.Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Ҳар бир ўғил бола ўз ақиқаси билан гаровдадир: еттинчи куни унинг номидан (жонлиқ) сўйилади, сочи олинади ва қони сурилади», дедилар. Қатода қонни таърифлаб шундай дер эди: Ақиқа сўйилганда, бир парча жун олинади ва сўйилаётган ҳайвоннинг бўйин томирларига тўғриланади, сўнг боланинг али (бошининг юмшоқ жойи)га қўйилади; ип каби оқиб тушганда, боши ювилади, кейин сочи олинади. Аффон бизга ривоят қилди: Абон бизга шу ҳадисни ривоят қилди ва у: «Ва унга исм қўйилади», деди. Абдуллоҳ айтди: Мен уни вожиб деб билмайман.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، عَنْ سُفْيَانَ ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ ، عَنْ أَبِي قِلَابَةَ ، عَنْ أَبِي الْأَشْعَثِ الصَّنْعَانِيِّ ، عَنْ شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ ، قَالَ : حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اثْنَتَيْنِ : قَالَ : " إِنَّ اللَّهَ كَتَبَ عَلَيْكُمُ الْإِحْسَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءِ، فَإِذَا قَتَلْتُمْ فَأَحْسِنُوا الْقِتْلَةَ، وَإِذَا ذَبَحْتُمْ، فَأَحْسِنُوا الذَّبْحَ، وَلْيُحِدَّ أَحَدُكُمْ شَفْرَتَهُ، ثُمَّ لِيُرِحْ ذَبِيحَتَهُ "

Shaddod ibn Avs (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺdan ikki narsani yodlab oldim. U zot: «Alloh har bir narsada yaxshilik qilishni farz etdi. Bas, oʻldirsangiz, yaxshi oʻldiringlar; boʻgʻizlasangiz, yaxshi boʻgʻizlanglar. Biringiz pichogʻini oʻtkirlab olsin va boʻgʻizlanadigan hayvonni rohatlantirsin», dedilar.Шаддод ибн Авс (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺдан икки нарсани ёдлаб олдим. У зот: «Аллоҳ ҳар бир нарсада яхшилик қилишни фарз этди. Бас, ўлдирсангиз, яхши ўлдиринглар; бўғизласангиз, яхши бўғизланглар. Бирингиз пичоғини ўткирлаб олсин ва бўғизланадиган ҳайвонни роҳатлантирсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ ، عَنْ نَافِعٍ ، عَنْ ابْنِ عُمَرَ : أَنَّ امْرَأَةً كَانَتْ تَرْعَى لِآلِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ غَنَمًا بِسَلْعٍ، فَخَافَتْ عَلَى شَاةٍ مِنْهَا أَنْ تَمُوتَ، فَأَخَذَتْ حَجَرًا فَذَبَحَتْهَا بِهِ، وَإِنَّ ذَلِكَ ذُكِرَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " فَأَمَرَهُمْ بِأَكْلِهَا "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir ayol Salʼ (togʻi yonida) Kaʼb ibn Molik oilasining qoʻylarini boqar edi. U qoʻylardan biri oʻlib qolishidan qoʻrqib, bir tosh oldi-da, u bilan uni soʻydi. Bu Rasululloh ﷺga aytilganda, u zot uni yeyishga buyurdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир аёл Салъ (тоғи ёнида) Каъб ибн Молик оиласининг қўйларини боқар эди. У қўйлардан бири ўлиб қолишидан қўрқиб, бир тош олди-да, у билан уни сўйди. Бу Расулуллоҳ ﷺга айтилганда, у зот уни ейишга буюрдилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو الْوَلِيدِ ، وَعُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ ، وَعَفَّانُ ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي الْعُشَرَاءِ ، عَنْ أَبِيهِ ، قَالَ : قُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَمَا تَكُونُ الذَّكَاةُ إِلَّا فِي الْحَلْقِ وَاللَّبَّةِ؟ فَقَالَ : " لَوْ طَعَنْتَ فِي فَخِذِهَا، لَأَجْزَأَ عَنْكَ " . قَالَ حَمَّادٌ : حَمَلْنَاهُ عَلَى الْمُتَرَدِّي

Abul-Usharoʼ otasidan rivoyat qiladi: U (otasi) aytdi: «Ey Allohning Rasuli, soʻyish faqat boʻgʻiz va tomoqdagina boʻladimi?», dedim. U zot: «Agar uning sonidan sanchsang ham senga kifoya qilardi», dedilar. Hammod aytdi: Biz buni yiqilib ketgan hayvonga tatbiq qildik.Абул-Ушарў отасидан ривоят қилади: У (отаси) айтди: «Эй Аллоҳнинг Расули, сўйиш фақат бўғиз ва томоқдагина бўладими?», дедим. У зот: «Агар унинг сонидан санчсанг ҳам сенга кифоя қиларди», дедилар. Ҳаммод айтди: Биз буни йиқилиб кетган ҳайвонга татбиқ қилдик.

أَخْبَرَنَا أَبُو الْوَلِيدِ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، حَدَّثَنِي الْمِنْهَالُ بْنُ عَمْرٍو ، قَالَ : سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ ، يَقُولُ : خَرَجْتُ مَعَ ابْنِ عُمَرَ فِي طَرِيقٍ مِنْ طُرُقِ الْمَدِينَةِ ، فَإِذَا غِلْمَةٌ يَرْمُونَ دَجَاجَةً، فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ : مَنْ فَعَلَ هَذَا؟ فَتَفَرَّقُوا. فَقَالَ : إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " لَعَنَ مَنْ مَثَّلَ بِالْحَيَوَانِ "

Saʼid ibn Jubayr aytdi: Men Ibn Umar bilan Madina yoʻllaridan birida chiqdim. Qarasak, bolalar bir tovuqni nishonga olib otishayotgan ekan. Ibn Umar: «Buni kim qildi?», dedi. Ular tarqab ketishdi. Soʻng u: «Rasululloh ﷺ hayvonni majruh qilib nishonga olgan kishini laʼnatlaganlar», dedi.Саъид ибн Жубайр айтди: Мен Ибн Умар билан Мадина йўлларидан бирида чиқдим. Қарасак, болалар бир товуқни нишонга олиб отишаётган экан. Ибн Умар: «Буни ким қилди?», деди. Улар тарқаб кетишди. Сўнг у: «Расулуллоҳ ﷺ ҳайвонни мажруҳ қилиб нишонга олган кишини лаънатлаганлар», деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَشَجِّ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ تِعْلَى ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ : أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " نَهَى عَنْ صَبْرِ الدَّابَّةِ " . قَالَ أَبُو أَيُّوبَ : لَوْ كَانَتْ دَجَاجَةً مَا صَبَرْتُهَا

Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ jonivorni (bogʻlab qoʻyib) nishonga olishdan qaytardilar. Abu Ayyub aytdi: Agar tovuq boʻlganda ham, men uni bogʻlab nishonga olmagan boʻlardim.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ жониворни (боғлаб қўйиб) нишонга олишдан қайтардилар. Абу Айюб айтди: Агар товуқ бўлганда ҳам, мен уни боғлаб нишонга олмаган бўлардим.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ ، أَخْبَرَنَا قَتَادَةُ ، عَنْ عِكْرِمَةَ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " نَهَى عَنْ الْمُجَثَّمَةِ " . فَقَالَ أَبُو مُحَمَّد : الْمُجَثَّمَةُ : الْمَصْبُورَةُ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ mujassamadan qaytardilar. Abu Muhammad aytdi: Mujassama — bogʻlab qoʻyilib, nishonga olingan (jonivor)dir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ мужассамадан қайтардилар. Абу Муҳаммад айтди: Мужассама — боғлаб қўйилиб, нишонга олинган (жонивор)дир.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ هُوَ ابْنُ سُلَيْمَانَ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّ قَوْمًا قَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ قَوْمًا يَأْتُونَا بِاللَّحْمِ لَا نَدْرِي أَذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ أَمْ لَا؟ فَقَالَ : " سَمُّوا أَنْتُمْ وَكُلُوا " وَكَانُوا حَدِيثَ عَهْدٍ بِجَاهِلِيَّةٍ

Muʼminlar onasi Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir qavm: «Ey Allohning Rasuli, baʼzi kishilar bizga goʻsht keltiradilar, biz uning ustida Allohning nomi zikr qilinganmi yoki yoʻqmi, bilmaymiz», dedilar. U zot: «Oʻzlaringiz (Allohning nomini) ayting va yenglar», dedilar. Ular esa johiliyatdan endigina chiqqan kishilar edilar.Муъминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир қавм: «Эй Аллоҳнинг Расули, баъзи кишилар бизга гўшт келтирадилар, биз унинг устида Аллоҳнинг номи зикр қилинганми ёки йўқми, билмаймиз», дедилар. У зот: «Ўзларингиз (Аллоҳнинг номини) айтинг ва енглар», дедилар. Улар эса жоҳилиятдан эндигина чиққан кишилар эдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، عَنْ سُفْيَانَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ ابْنِ رَافِعٍ ، عَنْ جَدِّهِ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ : أَنَّ بَعِيرًا نَدَّ وَلَيْسَ فِي الْقَوْمِ إِلَّا خَيْلٌ يَسِيرَةٌ، فَرَمَاهُ رَجُلٌ بِسَهْمٍ، فَحَبَسَهُ، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ لِهَذِهِ الْبَهَائِمِ أَوَابِدَ كَأَوَابِدِ الْوَحْشِ، فَمَا غَلَبَكُمْ مِنْهَا، فَاصْنَعُوا بِهِ هَكَذَا "

Abaya ibn Rifoa bobosi Rofeʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: Bir tuya qochib ketdi, qavmda esa bir necha otdan boshqa (ulov) yoʻq edi. Shunda bir kishi unga oʻq otib, uni toʻxtatdi. Rasululloh ﷺ unga: «Bu hayvonlarning ham yovvoyi hayvonlarnikiga oʻxshash qochoqlari boʻladi; bas, ulardan sizni yengib, qoʻlingizdan chiqib ketgani boʻlsa, unga ana shunday qilinglar», dedilar.Абая ибн Рифоа бобоси Рофеъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: Бир туя қочиб кетди, қавмда эса бир неча отдан бошқа (улов) йўқ эди. Шунда бир киши унга ўқ отиб, уни тўхтатди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Бу ҳайвонларнинг ҳам ёввойи ҳайвонларникига ўхшаш қочоқлари бўлади; бас, улардан сизни енгиб, қўлингиздан чиқиб кетгани бўлса, унга ана шундай қилинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيل أَبُو مَعْمَرٍ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ عَمْرٍو هُوَ ابْنُ دِينَارٍ ، عَنْ صُهَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَامِرٍ، قَالَ : سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو ، يَقُولُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ قَتَلَ عُصْفُورًا بِغَيْرِ حَقِّهِ، سَأَلَهُ اللَّهُ عَنْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ". قِيلَ : وَمَا حَقُّهُ؟ قَالَ : " أَنْ تَذْبَحَهُ فَتَأْكُلَهُ "

Suhayb aytdi: Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)ning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ: «Kim bir chumchuqni nohaq oʻldirsa, Alloh qiyomat kuni undan uni soʻraydi», dedilar. «Uning haqi nima?», deyildi. U zot: «Uni soʻyib, yeyishingdir», dedilar.Суҳайб айтди: Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир чумчуқни ноҳақ ўлдирса, Аллоҳ қиёмат куни ундан уни сўрайди», дедилар. «Унинг ҳақи нима?», дейилди. У зот: «Уни сўйиб, ейишингдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاق بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، حَدَّثَنَا عَتَّابُ بْنُ بَشِيرٍ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي زِيَادٍ ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ ، عَنْ جَابِرٍ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " ذَكَاةُ الْجَنِينِ ذَكَاةُ أُمِّهِ " . قِيلَ لِأَبِي مُحَمَّدٍ : يُؤْكَلُ؟ قَالَ : نَعَمْ

Jobir (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi, u zot: «Homilaning soʻyilishi onasining soʻyilishidir», dedilar. Abu Muhammadga: «Yeyiladimi?», deyildi. U: «Ha», dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади, у зот: «Ҳомиланинг сўйилиши онасининг сўйилишидир», дедилар. Абу Муҳаммадга: «Ейиладими?», дейилди. У: «Ҳа», деди.

أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ ابْنِ شِهَابٍ ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلَانِيِّ ، عَنْ أَبِي ثَعْلَبَةَ الْخُشَنِيِّ ، قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَكْلِ كُلِّ ذِي نَابٍ مِنْ السِّبَاعِ "

Abu Saʼlaba al-Xushaniy (roziyallohu anhu) aytdi: «Rasululloh ﷺ yirtqich hayvonlardan qozigʻ tishli boʻlgan har birini yeyishni man qildilar».Абу Саълаба ал-Хушаний (розияллоҳу анҳу) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ йиртқич ҳайвонлардан қозиғ тишли бўлган ҳар бирини ейишни ман қилдилар».

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ ، حَدَّثَنَا أَبُو أُوَيْسٍ ابْنُ عَمِّ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلَانِيِّ ، عَنْ أَبِي ثَعْلَبَةَ الْخُشَنِيِّ ، قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْخَطْفَةِ، وَالْمُجَثَّمَةِ، وَالنُّهْبَةِ، وَعَنْ أَكْلِ كُلِّ ذِي نَابٍ مِنْ السِّبَاعِ "

Abu Saʼlaba al-Xushaniy (roziyallohu anhu) aytdi: «Rasululloh ﷺ yirtqich ilib ketgan (oʻljadan), mujassamadan, talon-toroj qilingan (mol)dan va yirtqich hayvonlardan qozigʻ tishli boʻlgan har birini yeyishdan qaytardilar».Абу Саълаба ал-Хушаний (розияллоҳу анҳу) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ йиртқич илиб кетган (ўлжадан), мужассамадан, талон-торож қилинган (мол)дан ва йиртқич ҳайвонлардан қозиғ тишли бўлган ҳар бирини ейишдан қайтардилар».

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ ، عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَكْلِ كُلِّ ذِي نَابٍ مِنْ السِّبَاعِ، وَكُلِّ ذِي مِخْلَبٍ مِنْ الطَّيْرِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi, u aytdi: «Rasululloh ﷺ yirtqich hayvonlardan qozigʻ tishli boʻlgan har bir hayvonni va qushlardan changalli (tirnoqli) boʻlgan har birini yeyishni man qildilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади, у айтди: «Расулуллоҳ ﷺ йиртқич ҳайвонлардан қозиғ тишли бўлган ҳар бир ҳайвонни ва қушлардан чангалли (тирноқли) бўлган ҳар бирини ейишни ман қилдилар».

أَخْبَرَنَا يَعْمَرُ بْنُ بِشْرٍ ، عَنْ ابْنِ الْمُبَارَكِ ، عَنْ سَعِيدٍ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ ، عَنْ أَبِيهِ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " نَهَى عَنْ جُلُودِ السِّبَاعِ أَنْ تُفْتَرَشَ " . أَخْبَرَنَا مُسَدَّدٌ ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ ، عَنْ سَعِيدٍ عن قَتَادَةَ ، عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، نَحْوَهُ

Abul-Malih otasidan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ yirtqich hayvonlarning terilarini toʻshak qilib toʻshashdan qaytardilar. Musaddad bizga xabar berdi: Yahyo ibn Said Saʼiddan, u Qatodadan, u Abul-Malihdan, u otasidan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshashini rivoyat qildi.Абул-Малиҳ отасидан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ йиртқич ҳайвонларнинг териларини тўшак қилиб тўшашдан қайтардилар. Мусаддад бизга хабар берди: Яҳё ибн Саид Саъиддан, у Қатодадан, у Абул-Малиҳдан, у отасидан, у Набий ﷺдан шунга ўхшашини ривоят қилди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، عَنْ سُفْيَانَ ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ وَعْلَةَ ، قَالَ : سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ الْأَسْقِيَةِ، فَقَالَ : مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لَكَ، غَيْرَ أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ : " أَيُّمَا إِهَابٍ دُبِغَ فَقَدْ طَهُرَ "

Abdurahmon ibn Vaʼla aytdi: Men Ibn Abbosdan meshlar haqida soʻradim. U: «Senga nima deyishimni bilmayman, faqat men Rasululloh ﷺning: ‹Qaysi teri oshlansa, u pok boʻlibdi›, deganlarini eshitganman», dedi.Абдураҳмон ибн Ваъла айтди: Мен Ибн Аббосдан мешлар ҳақида сўрадим. У: «Сенга нима дейишимни билмайман, фақат мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Қайси тери ошланса, у пок бўлибди›, деганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا يَعْلَى ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاق ، عَنْ الْقَعْقَاعِ بْنِ حَكِيمٍ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ وَعْلَةَ ، قَالَ : سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ جُلُودِ الْمَيْتَةِ، فَقَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " دِبَاغُهَا طَهُورُهَا " . قِيلَ لِأَبِي مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ : تَقُولُ بِهَذَا؟ قَالَ : نَعَمْ، إِذَا كَانَ يُؤْكَلُ لَحْمُهُ

Abdurahmon ibn Vaʼla aytdi: Men Ibn Abbosdan oʻlaksa terilari haqida soʻradim. U: «Rasululloh ﷺ: ‹Uning oshlanishi — uning poklanishidir›, dedilar», dedi. Abu Muhammad Abdullohga: «Sen ham shunday deysanmi?», deyildi. U: «Ha, agar goʻshti yeyiladigan (hayvon) boʻlsa», dedi.Абдураҳмон ибн Ваъла айтди: Мен Ибн Аббосдан ўлакса терилари ҳақида сўрадим. У: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Унинг ошланиши — унинг покланишидир›, дедилар», деди. Абу Муҳаммад Абдуллоҳга: «Сен ҳам шундай дейсанми?», дейилди. У: «Ҳа, агар гўшти ейиладиган (ҳайвон) бўлса», деди.

أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ قُسَيْطٍ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ ثَوْبَانَ ، عَنْ أُمِّهِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : " أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُسْتَمْتَعَ بِجُلُودِ الْمَيْتَةِ إِذَا دُبِغَتْ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻlaksa terilari oshlangan boʻlsa, ulardan foydalanishga buyurdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўлакса терилари ошланган бўлса, улардан фойдаланишга буюрдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : مَاتَتْ شَاةٌ لِمَيْمُونَةَ ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَوْ اسْتَمْتَعْتُمْ بِإِهَابِهَا؟ " قَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّهَا مَيْتَةٌ، قَالَ : " إِنَّمَا حُرِّمَ أَكْلُهَا " . أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُصَفَّى ، حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ ، عَنْ الزُّبَيْدِيِّ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، نَحْوَ هَذَا الْحَدِيثِ. قِيلَ لِأَبِي مُحَمَّدٍ : مَا تَقُولُ فِي الثَّعَالِبِ إِذَا دُبِغَتْ؟ قَالَ : أَكْرَهُهَا

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Maymunaning bir qoʻyi oʻldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uning terisidan foydalansangiz boʻlmasmidi?», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, u oʻlaksa-ku», dedilar. U zot: «Faqat uni yeyish harom qilingan», dedilar. Muhammad ibn Musaffo bizga xabar berdi: Baqiyya Zubaydiydan, u Zuhriydan, u Ubaydullohdan, u Ibn Abbosdan, u Nabiy ﷺdan shu hadisga oʻxshashini rivoyat qildi. Abu Muhammadga: «Tulki (terilari) oshlansa, ular haqida nima deysan?», deyildi. U: «Men uni makruh sanayman», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Маймунанинг бир қўйи ўлди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг терисидан фойдалансангиз бўлмасмиди?», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, у ўлакса-ку», дедилар. У зот: «Фақат уни ейиш ҳаром қилинган», дедилар. Муҳаммад ибн Мусаффо бизга хабар берди: Бақийя Зубайдийдан, у Зуҳрийдан, у Убайдуллоҳдан, у Ибн Аббосдан, у Набий ﷺдан шу ҳадисга ўхшашини ривоят қилди. Абу Муҳаммадга: «Тулки (терилари) ошланса, улар ҳақида нима дейсан?», дейилди. У: «Мен уни макруҳ санайман», деди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ الْحَسَنِ ، وَعَبْدِ اللَّهِ ابْنَيْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِمَا ، عَنْ عَلِيٍّ، أَنَّ عَلِيًّا قَالَ لِابْنِ عَبَّاسٍ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مُتْعَةِ النِّسَاءِ يَوْمَ خَيْبَرَ، وَعَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ الْإِنْسِيَّةِ "

Ali (roziyallohu anhu) Ibn Abbosga: «Rasululloh ﷺ Xaybar kuni ayollar bilan mutʼa qilishdan va ehli eshaklarning goʻshtidan qaytardilar», dedi.Али (розияллоҳу анҳу) Ибн Аббосга: «Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни аёллар билан мутъа қилишдан ва эҳли эшакларнинг гўштидан қайтардилар», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، عَنْ سُفْيَانَ ، عَنْ هِشَامٍ ، عَنْ ابْنِ سِيرِينَ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، قَالَ : قَامَ رَجُلٌ يَوْمَ خَيْبَرَ، فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، أُكِلَتْ الْحُمُرُ أَوْ أُفْنِيَتِ الْحُمُرُ، ثُمَّ قَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، أُفْنِيَتِ الْحُمُرُ أَوْ أُكِلَتْ الْحُمُرُ، " فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا فَنَادَى إِنَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يَنْهَيَانِكُمْ عَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ، فَإِنَّهَا رِجْسٌ "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Xaybar kuni bir kishi turib: «Yo Rasululloh, eshaklar yeb yuborildi», yoki: «eshaklar tugatildi», dedi. Soʻng yana: «Yo Rasululloh, eshaklar tugatildi», yoki: «eshaklar yeb yuborildi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ bir kishiga buyurdilar, u: «Alloh va Uning Rasuli sizlarni eshak goʻshtlaridan qaytaradilar, chunki u nopokdir», deb nido qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Хайбар куни бир киши туриб: «Ё Расулуллоҳ, эшаклар еб юборилди», ёки: «эшаклар тугатилди», деди. Сўнг яна: «Ё Расулуллоҳ, эшаклар тугатилди», ёки: «эшаклар еб юборилди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ бир кишига буюрдилар, у: «Аллоҳ ва Унинг Расули сизларни эшак гўштларидан қайтарадилар, чунки у нопокдир», деб нидо қилди.

حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ، عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ ، قَالَتْ : " أَكَلْنَا لَحْمَ فَرَسٍ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْمَدِينَةِ "

Asmo bint Abu Bakr (roziyallohu anhumo) aytdi: «Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida Madinada ot goʻshtini yedik».Асмо бинт Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида Мадинада от гўштини едик».

أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ، قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ خَيْبَرَ عَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ الْأَهْلِيَّةِ، وَأَذِنَ فِي لُحُومِ الْخَيْلِ "

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Xaybar kunida uy eshaklarining goʻshtidan qaytardilar va otlarning goʻshtiga ruxsat berdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Хайбар кунида уй эшакларининг гўштидан қайтардилар ва отларнинг гўштига рухсат бердилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ ، حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ ، حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ ، وَأَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " لَا يَنْتَهِبُ نُهْبَةً ذَاتَ شَرَفٍ يَرْفَعُ الْمُؤْمِنُونَ فِيهَا أَبْصَارَهُمْ وَهُوَ حِينَ يَنْتَهِبُهَا مُؤْمِنٌ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Hech kim moʻminlar unga koʻzlarini tikib turadigan qadrli bir (mol)ni talon-toroj qilib olmaydi — uni talayotgan vaqtida u moʻmin boʻlgan holida», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳеч ким мўминлар унга кўзларини тикиб турадиган қадрли бир (мол)ни талон-торож қилиб олмайди — уни талаётган вақтида у мўмин бўлган ҳолида», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاق بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ يَعْلَى بْنِ حَكِيمٍ ، عَنْ أَبِي لَبِيدٍ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ ، قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ النُّهْبَةِ " . قَالَ أَبُو مُحَمَّد : هَذَا فِي الْغَزْوِ إِذَا غَنِمُوا قَبْلَ أَنْ يُقْسَمَ

Abdurahmon ibn Samura (roziyallohu anhu) aytdi: «Rasululloh ﷺ talon-toroj qilishdan qaytardilar». Abu Muhammad aytdi: Bu gʻazot haqida, yaʼni ular oʻlja olganlarida, u taqsimlanishdan oldin (talon-toroj qilish haqida)dir.Абдураҳмон ибн Самура (розияллоҳу анҳу) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ талон-торож қилишдан қайтардилар». Абу Муҳаммад айтди: Бу ғазот ҳақида, яъни улар ўлжа олганларида, у тақсимланишдан олдин (талон-торож қилиш ҳақида)дир.

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ ، عَنْ حَسَّانَ بْنِ عَطِيَّةَ ، عَنْ أَبِي وَاقِدٍ ، قَالَ : قُلْنَا : يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّا بِأَرْضٍ تَكُونُ بِهَا الْمَخْمَصَةُ، فَمَا يَحِلُّ لَنَا مِنْ الْمَيْتَةِ؟ قَالَ : " إِذَا لَمْ تَصْطَبِحُوا، وَلَمْ تَغْتَبِقُوا، وَلَمْ تَخْتَفِئُوا بَقْلًا فَشَأْنُكُمْ بِهَا " . قَالَ : النَّاسُ يَقُولُونَ بِالْحَاءِ، وَهَذَا قَالَ بِالْخَاءِ

Abu Voqid (roziyallohu anhu) aytdi: Biz: «Yo Rasululloh, biz shunday yurtdamizki, unda ochlik boʻlib turadi. Bizga oʻlaksadan nima halol boʻladi?», dedik. U zot: «Agar ertalab ham (sut) ichmasangiz, kechqurun ham ichmasangiz va koʻkat yigʻib yemasangiz, u holda undan foydalanaveringlar», dedilar. U aytdi: Odamlar buni ‹ho› harfi bilan aytadilar, bu esa ‹xo› harfi bilan aytdi.Абу Воқид (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз: «Ё Расулуллоҳ, биз шундай юртдамизки, унда очлик бўлиб туради. Бизга ўлаксадан нима ҳалол бўлади?», дедик. У зот: «Агар эрталаб ҳам (сут) ичмасангиз, кечқурун ҳам ичмасангиз ва кўкат йиғиб емасангиз, у ҳолда ундан фойдаланаверинглар», дедилар. У айтди: Одамлар буни ‹ҳо› ҳарфи билан айтадилар, бу эса ‹хо› ҳарфи билан айтди.

أَخْبَرَنَا يَعْلَى ، حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ ، عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ بَحِيرٍ ، عَنْ ضِرَارِ بْنِ الْأَزْوَرِ ، قَالَ : أَهْدَيْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِقْحَةً، فَأَمَرَنِي أَنْ أَحْلُبَهَا، فَحَلَبْتُهَا، فَجَهَدْتُ فِي حَلْبِهَا، فَقَالَ " دَعْ دَاعِيَ اللَّبَنِ "

Zaror ibn al-Azvar (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺga sogʻin tuya hadya qildim. U zot menga uni sogʻishni buyurdilar. Men uni sogʻdim va sogʻishda astoydil urindim. Shunda u zot: «Sutni chaqiruvchini (yelinda) qoldir», dedilar.Зарор ибн ал-Азвар (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺга соғин туя ҳадя қилдим. У зот менга уни соғишни буюрдилар. Мен уни соғдим ва соғишда астойдил уриндим. Шунда у зот: «Сутни чақирувчини (елинда) қолдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ خَالِدٍ الْقَارِظِيِّ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عُثْمَانَ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " نَهَى عَنْ قَتْلِ الضِّفْدَعِ "

Abdurahmon ibn Usmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ qurbaqani oʻldirishdan qaytardilar.Абдураҳмон ибн Усмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ қурбақани ўлдиришдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ قَتْلِ أَرْبَعَةٍ مِنْ الدَّوَابِّ : النَّمْلَةِ، وَالنَّحْلَةِ، وَالْهُدْهُدِ، وَالصُّرَدِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ jonzotlardan toʻrttasini — chumoli, asalari, sassiqpopushak va surad qushini oʻldirishdan qaytardilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ жонзотлардан тўрттасини — чумоли, асалари, сассиқпопушак ва сурад қушини ўлдиришдан қайтардилар».

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ شَيْبَةَ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ عَنْ أُمِّ شَرِيكٍ ، أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " أَمَرَ بِقَتْلِ الْأَوْزَاغِ "

Umm Sharik (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kaltakesaklarni oʻldirishga buyurdilar.Умм Шарик (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ калтакесакларни ўлдиришга буюрдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو زَيْدٍ : سَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ الدَّسْتَوَائِيُّ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ عِكْرِمَةَ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " نَهَى عَنْ الْمُجَثَّمَةِ، وَعَنْ لَبَنِ الْجَلَّالَةِ، وَأَنْ يُشْرَبَ مِنْ فِي السِّقَاءِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ mujassamadan, jallolaning (najosat yeydigan hayvonning) sutidan va meshning ogʻzidan ichishdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ мужассамадан, жаллоланинг (нажосат ейдиган ҳайвоннинг) сутидан ва мешнинг оғзидан ичишдан қайтардилар.