نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ , نَا عَبْدَةُ , عَنْ سَعِيدٍ , عَنْ أَيُّوبَ , وَقَتَادَةَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " أَنَّ زَوْجَ بَرِيرَةَ كَانَ عَبْدًا أَسْوَدَ لِبَنِي الْمُغِيرَةِ يَوْمَ أُعْتِقَتْ , وَاللَّهِ لَكَأَنِّي بِهِ فِي طُرُقِ الْمَدِينَةِ وَنَوَاحِيهَا ، وَإِنَّ دُمُوعَهُ لَتَتَحَدَّرُ عَلَى لِحْيَتِهِ يَتْبَعُهَا يَتَرَضَّاهَا لِتَخْتَارَهُ فَلَمْ تَفْعَلْ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Barira ozod qilingan kuni uning eri Bani Mugʻiraga tegishli bir qora qul edi. Allohga qasamki, men uni hozir ham Madina koʻchalari va atroflarida koʻrib turgandekman — soqoli ustidan koʻz yoshlari oqib, uning ortidan yurar va oʻzini tanlashi uchun uni koʻndirmoqchi boʻlar edi, biroq u bunday qilmadi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Барира озод қилинган куни унинг эри Бани Муғирага тегишли бир қора қул эди. Аллоҳга қасамки, мен уни ҳозир ҳам Мадина кўчалари ва атрофларида кўриб тургандекман — соқоли устидан кўз ёшлари оқиб, унинг ортидан юрар ва ўзини танлаши учун уни кўндирмоқчи бўлар эди, бироқ у бундай қилмади.
نَا أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ ، نَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , نَا هُشَيْمٌ , أنا خَالِدٌ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " لَمَّا خُيِّرَتْ بَرِيرَةُ , قَالَ : رَأَيْتُ زَوْجَهَا يَتْبَعُهَا فِي أَزِقَّةِ الْمَدِينَةِ وَدُمُوعُهُ تَسِيلُ عَلَى لِحْيَتِهِ , قَالَ : فَكَلَّمَ الْعَبَّاسَ لِيَتَكَلَّمَ فِيهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِبَرِيرَةَ : إِنَّهُ زَوْجُكِ , قَالَتْ : أَتَأْمُرُنِي بِهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ ؟ ، قَالَ : إِنَّمَا أَنَا شَافِعٌ , قَالَ : فَخَيَّرَهَا فَاخْتَارَتْ نَفْسَهَا , قَالَ : وَكَانَ عَبْدًا لِبَنِي الْمُغِيرَةِ ، يُقَالُ لَهُ : مُغِيثٌ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Bariraga ixtiyor berilganida, men uning erini Madina koʻchalarida uning ortidan ergashib yurganini, koʻz yoshlari soqoli ustidan oqayotganini koʻrdim. U Abbosga gapirdi, toki Nabiy ﷺ uning haqida soʻz aytsinlar. Shunda Rasululloh ﷺ Bariraga: «Axir u sening eringdir», dedilar. U: «Yo Rasululloh, menga uni buyuryapsizmi?» dedi. U zot: «Men faqat shafoatchiman», dedilar. Soʻng u zot unga ixtiyor berdilar, u esa oʻzini tanladi. U Bani Mugʻiraning quli edi, unga Mugʻis deyilardi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Барирага ихтиёр берилганида, мен унинг эрини Мадина кўчаларида унинг ортидан эргашиб юрганини, кўз ёшлари соқоли устидан оқаётганини кўрдим. У Аббосга гапирди, токи Набий ﷺ унинг ҳақида сўз айтсинлар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Барирага: «Ахир у сенинг эрингдир», дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, менга уни буюряпсизми?» деди. У зот: «Мен фақат шафоатчиман», дедилар. Сўнг у зот унга ихтиёр бердилар, у эса ўзини танлади. У Бани Муғиранинг қули эди, унга Муғис дейиларди.
نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى الْقَطَّانُ , نَا عَمْرُو بْنُ حُمْرَانَ , نَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ , عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ " أَنَّ زَوْجَ بَرِيرَةَ إِذْ خُيِّرَتْ كَانَ مَمْلُوكًا لِبَنِي الْمُغِيرَةِ , لَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ فِي طُرُقِ الْمَدِينَةِ يَتْبَعُهَا يَتَرَضَّاهَا ، وَإِنَّ دُمُوعَهُ تَتَحَادَرُ عَلَى لِحْيَتِهِ ، وَهِيَ تَقُولُ لا حَاجَةَ لِي فِيكَ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Bariraga ixtiyor berilgan paytda uning eri Bani Mugʻiraning quli edi. Men uni hozir ham Madina koʻchalarida uning ortidan yurib, uni koʻndirmoqchi boʻlayotganini, koʻz yoshlari soqoli ustidan oqayotganini koʻrib turgandekman; u esa: «Menga sen kerak emassan», derdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Барирага ихтиёр берилган пайтда унинг эри Бани Муғиранинг қули эди. Мен уни ҳозир ҳам Мадина кўчаларида унинг ортидан юриб, уни кўндирмоқчи бўлаётганини, кўз ёшлари соқоли устидан оқаётганини кўриб тургандекман; у эса: «Менга сен керак эмассан», дерди.
نَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ الدَّارِمِيُّ , نَا حَبَّانُ بْنُ هِلالٍ , نَا هَمَّامٌ , قَالَ : سَمِعْتُ قَتَادَةَ , يُحَدِّثُ عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنَّ عَائِشَةَ " اشْتَرَتْ بَرِيرَةَ فَأَعْتَقَتْهَا وَاشْتَرَطُوا الْوَلاءَ , فَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : أَنَّ الْوَلاءَ لِمَنْ أَعْتَقَ , وَخَيَّرَهَا فَاخْتَارَتْ نَفْسَهَا فَفَرَّقَ بَيْنَهُمَا وَجَعَلَ عَلَيْهَا عِدَّةَ الْحُرَّةِ " ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ : جَوَّدَ حَبَّانُ فِي قَوْلِهِ : عِدَّةُ الْحُرَّةِ ، لأَنَّ عَفَّانَ بْنَ مُسْلِمٍ ، وَعَمْرَو بْنَ عَاصِمٍ رَوَيَاهُ , فَقَالا : وَأَمَرَهَا أَنْ تَعْتَدَّ , وَلَمْ يَذْكُرَا : عِدَّةَ الْحُرَّةِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Oisha Barirani sotib olib, uni ozod qildi, ular esa valoni oʻzlariga shart qilgan edilar. Shunda Rasululloh ﷺ: valo ozod qilgan kishiga tegishli, deb hukm qildilar. U zot unga ixtiyor berdilar, u esa oʻzini tanladi; u zot ikkovini ajratdilar va uning zimmasiga hur ayolning iddasini lozim qildilar. Abu Bakr aytdi: Habbon «hur ayolning iddasi» degan soʻzida yaxshi (aniq) rivoyat qildi, chunki Affon ibn Muslim va Amr ibn Osim buni rivoyat qilib: «U zot unga idda saqlashni buyurdilar», deganlar-u, «hur ayolning iddasi»ni zikr qilmaganlar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Оиша Барирани сотиб олиб, уни озод қилди, улар эса валони ўзларига шарт қилган эдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: вало озод қилган кишига тегишли, деб ҳукм қилдилар. У зот унга ихтиёр бердилар, у эса ўзини танлади; у зот икковини ажратдилар ва унинг зиммасига ҳур аёлнинг иддасини лозим қилдилар. Абу Бакр айтди: Ҳаббон «ҳур аёлнинг иддаси» деган сўзида яхши (аниқ) ривоят қилди, чунки Аффон ибн Муслим ва Амр ибн Осим буни ривоят қилиб: «У зот унга идда сақлашни буюрдилар», деганлар-у, «ҳур аёлнинг иддаси»ни зикр қилмаганлар.
نَا أَبُو عَلِيٍّ الْمَالِكِيُّ ، نَا أَبُو حَفْصٍ ، نَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ , نَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ , نَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ , أَنَّ عُمَرَ بْنَ مُعَتِّبٍ أَخْبَرَهُ , أَنَّ أَبَا حَسَنٍ مَوْلَى بَنِي نَوْفَلٍ أَخْبَرَهُ , قَالَ : اسْتَفْتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ " فِي عَبْدٍ تَحْتَهُ مَمْلُوكَةٌ فَطَلَّقَهَا تَطْلِيقَتَيْنِ ، ثُمَّ عُتِقَا جَمِيعًا , قَالَ : يَخْطُبُهَا إِنْ شَاءَ , قَضَى بِذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ "
Bani Navfalning ozod qilingan quli Abu Hasan aytdi: Men Ibn Abbosdan, nikohida bir choʻri ayol boʻlgan bir qul haqida fatvo soʻradim — (qul) uni ikki taloq bilan taloq qilgan, soʻngra ikkovi birga ozod boʻlgan edi. U: «Xohlasa, unga sovchi boʻlaveradi. Rasululloh ﷺ shunday hukm qilganlar», dedi.Бани Навфалнинг озод қилинган қули Абу Ҳасан айтди: Мен Ибн Аббосдан, никоҳида бир чўри аёл бўлган бир қул ҳақида фатво сўрадим — (қул) уни икки талоқ билан талоқ қилган, сўнгра иккови бирга озод бўлган эди. У: «Хоҳласа, унга совчи бўлаверади. Расулуллоҳ ﷺ шундай ҳукм қилганлар», деди.
نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّفَّارُ , نَا عَلِيُّ بْنُ سَهْلِ بْنِ الْمُغِيرَةِ , نَا أَبُو نُعَيْمٍ ، نَا شَيْبَانُ , عَنْ يَحْيَى , عَنْ عُمَرَ بْنِ مُعَتِّبٍ , أَنَّ أَبَا حَسَنٍ مَوْلَى بَنِي نَوْفَلٍ, أَنَّهُ اسْتَفْتَى ابْنَ عَبَّاسٍ " فِي مَمْلُوكٍ كَانَتْ تَحْتَهُ مَمْلُوكَةٌ فَطَلَّقَهَا تَطْلِيقَتَيْنِ ، وَبَانَتْ مِنْهُ ، ثُمَّ إِنَّهُمَا أُعْتِقَا بَعْدَ ذَلِكَ ، هَلْ يَصِحُّ لِلرَّجُلِ أَنْ يَخْطُبَهَا , قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ : نَعَمْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى بِذَلِكَ "
Bani Navfalning ozod qilingan quli Abu Hasandan rivoyat qilinadiki, u Ibn Abbosdan, nikohida bir choʻri boʻlgan bir qul haqida fatvo soʻradi — (qul) uni ikki taloq bilan taloq qilgan va u undan butunlay ajragan, soʻngra shundan keyin ikkovi ozod qilingan: bu kishiga unga sovchi boʻlish joizmi? Ibn Abbos: «Ha, Rasululloh ﷺ shunday hukm qilganlar», dedi.Бани Навфалнинг озод қилинган қули Абу Ҳасандан ривоят қилинадики, у Ибн Аббосдан, никоҳида бир чўри бўлган бир қул ҳақида фатво сўради — (қул) уни икки талоқ билан талоқ қилган ва у ундан бутунлай ажраган, сўнгра шундан кейин иккови озод қилинган: бу кишига унга совчи бўлиш жоизми? Ибн Аббос: «Ҳа, Расулуллоҳ ﷺ шундай ҳукм қилганлар», деди.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ زَكَرِيَّا الْمُحَارِبِيُّ , نَا هِشَامُ بْنُ يُونُسَ , نَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ الْمُحَارِبِيُّ , عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " أَنَّ رَجُلا ظَاهَرَ مِنِ امْرَأَتِهِ ، فَرَأَى بَيَاضَ الْخَلْخَالِ فِي السَّاقِ فِي الْقَمَرِ ، فَوَقَعَ عَلَيْهَا , فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرَهُ , فَقَالَ : أَمَا سَمِعْتَ اللَّهَ يَقُولُ : مِنْ قَبْلِ أَنْ يَتَمَاسَّا , أَمْسِكْ عَلَيْكَ امْرَأَتَكَ حَتَّى تُكَفِّرَ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi xotinidan zihor qildi, soʻng oy yorugʻida uning boldiridagi xalxolning oqligini koʻrib, unga yaqinlik qildi. Soʻng Nabiy ﷺ huzuriga kelib, buni u zotga aytdi. U zot: «Sen Allohning: ‹Bir-birlariga tegishlaridan oldin› deganini eshitmadingmi? Kafforat berguningcha xotiningni oʻzingda ushlab tur», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши хотинидан зиҳор қилди, сўнг ой ёруғида унинг болдиридаги халхолнинг оқлигини кўриб, унга яқинлик қилди. Сўнг Набий ﷺ ҳузурига келиб, буни у зотга айтди. У зот: «Сен Аллоҳнинг: ‹Бир-бирларига тегишларидан олдин› деганини эшитмадингми? Каффорат бергунингча хотинингни ўзингда ушлаб тур», дедилар.
نَا يُوسُفُ بْنُ يَعْقُوبَ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ بُهْلُولٍ ، حَدَّثَنِي جَدِّي , حَدَّثَنِي أَبِي , نَا أَبُو جُرَيٍّ ، عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ , عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " مَنْ شَاءَ بَاهَلْتُهُ أَنَّهُ لَيْسَ لِلأَمَةِ ظِهَارٌ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Kim xohlasa, choʻridan zihor boʻlmasligi haqida u bilan mubohala qilaman.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Ким хоҳласа, чўридан зиҳор бўлмаслиги ҳақида у билан мубоҳала қиламан.
وَنا ابْنُ لَهِيعَةَ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " لَيْسَ فِي الأَمَةِ ظِهَارٌ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Choʻrida zihor yoʻq.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Чўрида зиҳор йўқ.
نَا أَبُو بَكْرٍ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ شَاذَانَ , نَا مُعَلَّى , نَا أَبُو عَوَانَةَ ، عَنْ جَابِرٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : كَانَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ ، يَقُولُ : " إِذَا كَانَ تَحْتَ الرَّجُلِ أَرْبَعُ نِسْوَةٍ فَظَاهَرَ مِنْهُنَّ , تُجْزِيهِ كَفَّارَةٌ وَاحِدَةٌ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Umar ibn Xattob: «Kishining nikohida toʻrt xotin boʻlib, u ulardan zihor qilsa, unga bitta kafforat kifoya qiladi», der edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Умар ибн Хаттоб: «Кишининг никоҳида тўрт хотин бўлиб, у улардан зиҳор қилса, унга битта каффорат кифоя қилади», дер эди.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ ، نَا إِسْحَاقُ بْنُ الْحَسَنِ , نَا أَبُو حُذَيْفَةَ ، نَا سُفْيَانُ , عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " الْخُلْعُ فُرْقَةٌ ، وَلَيْسَ بِطَلاقٍ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Xulʼ — ajralishdir, taloq emas.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Хулъ — ажралишдир, талоқ эмас.
نَا أَبُو بَكْرٍ الشَّافِعِيُّ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ شَاذَانَ , نَا مُعَلَّى بْنُ مَنْصُورٍ , نَا أَبُو عَوَانَةَ ، عَنْ لَيْثٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ، " أَنَّهُ جَمَعَ بَيْنَ رَجُلٍ وَامْرَأَتِهِ بَعْدَ تَطْلِيقَتَيْنِ وَخُلْعٍ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u bir kishi bilan uning xotinini ikki taloq va xulʼdan keyin (yana) birlashtirgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у бир киши билан унинг хотинини икки талоқ ва хулъдан кейин (яна) бирлаштирган.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي الثَّلْجِ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ حَمَّادٍ الطِّهْرَانِيُّ , نَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , أَخْبَرَنِي عَمِّي وَهْبُ بْنُ نَافِعٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ عِكْرِمَةَ , يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , يَقُولُ : " الطَّلاقُ عَلَى أَرْبَعَةِ وُجُوهٍ , وَجْهَانِ حَلالٌ ، وَوَجْهَانِ حَرَامٌ , فَأَمَّا الْحَلالُ : فَأَنْ يُطَلِّقَهَا طَاهِرًا عَنْ غَيْرِ جِمَاعٍ , وَأَنْ يُطَلِّقَهَا حَامِلا مُسْتَبِينًا , وَأَمَّا الْحَرَامُ فَأَنْ يُطَلِّقَهَا وَهِيَ حَائِضٌ , أَوْ يُطَلِّقَهَا حِينَ يُجَامِعَهَا ، لا تَدْرِي أَشْتَمَلَ الرَّحِمُ عَلَى وَلَدٍ أَمْ لا ؟ "
Ikrima (rahimahulloh) Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan soʻzlab berdi: «Taloq toʻrt vajh (koʻrinish) uzradir: ikki vajhi halol, ikki vajhi harom. Halol boʻlgani — uni jimoʼsiz pok holida taloq qilishi va homiladorligi ayon boʻlgan holda taloq qilishidir. Harom boʻlgani esa — uni hayzli holida taloq qilishi yoki jimoʼ qilgan paytida — bachadon bolani oʻz ichiga olganmi yoki yoʻqmi, bilmagan holda — taloq qilishidir».Икрима (раҳимаҳуллоҳ) Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан сўзлаб берди: «Талоқ тўрт важҳ (кўриниш) узрадир: икки важҳи ҳалол, икки важҳи ҳаром. Ҳалол бўлгани — уни жимўсиз пок ҳолида талоқ қилиши ва ҳомиладорлиги аён бўлган ҳолда талоқ қилишидир. Ҳаром бўлгани эса — уни ҳайзли ҳолида талоқ қилиши ёки жимў қилган пайтида — бачадон болани ўз ичига олганми ёки йўқми, билмаган ҳолда — талоқ қилишидир».
نَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا أَبُو الأَزْهَرِ ، نَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , أنا ابْنُ جُرَيْجٍ , أَخْبَرَنِي عِكْرِمَةُ بْنُ خَالِدٍ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " أَنَّ رَجُلا طَلَّقَ امْرَأَتَهُ أَلْفًا , فَقَالَ : يَكْفِيكَ مِنْ ذَلِكَ ثَلاثٌ ، وَتَدَعُ تَسْعَمِائَةً وَسَبْعًا وَتِسْعِينَ "
Saʼid ibn Jubayr (rahimahulloh)dan, u Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladi: bir kishi xotinini ming (marta) taloq qildi. Shunda u: «Bundan senga uchtasi kifoya qiladi, toʻqqiz yuz toʻqson yettitasini esa qoʻyib yubor», dedi.Саъид ибн Жубайр (раҳимаҳуллоҳ)дан, у Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилади: бир киши хотинини минг (марта) талоқ қилди. Шунда у: «Бундан сенга учтаси кифоя қилади, тўққиз юз тўқсон еттитасини эса қўйиб юбор», деди.
نَا أَبُو بَكْرٍ ، نَا أَبُو حُمَيْدٍ الْمِصِّيصِيُّ ، نَا حَجَّاجٌ , نَا شُعْبَةُ , أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ , قَالَ : سَمِعْتُ مَاهَانَ يَسْأَلُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ ، عَنْ رَجُلٍ " طَلَّقَ امْرَأَتَهُ ثَلاثًا , فَقَالَ سَعِيدٌ : سُئِلَ ابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ رَجُلٍ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ مِائَةً , فَقَالَ : ثَلاثٌ تُحَرِّمُ عَلَيْكَ امْرَأَتَكَ ، وَسَائِرُهُنَّ وِزْرٌ , اتَّخَذْتَ آيَاتِ اللَّهِ هُزُوًا "
Amr ibn Murra (rahimahulloh) aytdi: men Mohonning Saʼid ibn Jubayrdan xotinini uch taloq qilgan kishi haqida soʻrayotganini eshitdim. Shunda Saʼid: «Ibn Abbosdan xotinini yuz (marta) taloq qilgan kishi haqida soʻralgan edi, u: ‹Uchtasi xotiningni senga harom qiladi, qolganlari esa gunohdir: sen Allohning oyatlarini masxara qilib olibsan›, dedi», dedi.Амр ибн Мурра (раҳимаҳуллоҳ) айтди: мен Моҳоннинг Саъид ибн Жубайрдан хотинини уч талоқ қилган киши ҳақида сўраётганини эшитдим. Шунда Саъид: «Ибн Аббосдан хотинини юз (марта) талоқ қилган киши ҳақида сўралган эди, у: ‹Учтаси хотинингни сенга ҳаром қилади, қолганлари эса гуноҳдир: сен Аллоҳнинг оятларини масхара қилиб олибсан›, деди», деди.
نَا أَبُو بَكْرٍ ، نَا يُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ , نَا حَجَّاجٌ , نَا شُعْبَةُ , عَنْ حُمَيْدٍ الأَعْرَجِ , وَابْنِ أَبِي نَجِيحٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنَّهُ سُئِلَ " عَنْ رَجُلٍ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ مِائَةً , قَالَ : عَصَيْتَ رَبَّكَ وَفَارَقْتَ امْرَأَتَكَ ، لَمْ تَتَّقِ اللَّهَ فَيَجْعَلْ لَكَ مَخْرَجًا "
Mujohid (rahimahulloh)dan, u Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladiki, undan xotinini yuz (marta) taloq qilgan kishi haqida soʻralgan edi. U: «Rabbingga osiy boʻlibsan va xotiningdan ajralibsan; Allohdan qoʻrqmabsan — (qoʻrqqaningda) U senga chiqish yoʻli qilar edi», dedi.Мужоҳид (раҳимаҳуллоҳ)дан, у Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қиладики, ундан хотинини юз (марта) талоқ қилган киши ҳақида сўралган эди. У: «Раббингга осий бўлибсан ва хотинингдан ажралибсан; Аллоҳдан қўрқмабсан — (қўрққанингда) У сенга чиқиш йўли қилар эди», деди.
نَا دَعْلَجٌ ، نَا الْحَسَنُ بْنُ سُفْيَانَ , نَا حَبَّانُ , نَا ابْنُ الْمُبَارَكِ , أنا سَيْفٌ , عَنْ مُجَاهِدٍ , قَالَ : جَاءَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ , فَقَالَ : يَا أَبَا عَبَّاسٍ ، " إِنِّي طَلَّقْتُ امْرَأَتِي ثَلاثًا وَأَنَا غَضْبَانُ , فَقَالَ : إِنَّ أَبَا عَبَّاسٍ لا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَحِلَّ لَكَ مَا حُرِّمَ عَلَيْكَ عَصَيْتَ رَبَّكَ وَحُرِّمَتْ عَلَيْكَ امْرَأَتُكَ , إِنَّكَ لَمْ تَتَّقِ اللَّهَ فَيَجْعَلْ لَكَ مَخْرَجًا , ثُمَّ قَرَأَ إِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ طَاهِرًا عَنْ غَيْرِ جِمَاعٍ " ، قَالَ سَيْفٌ : وَلَيْسَ طَاهِرًا عَنْ غَيْرِ جِمَاعٍ فِي التِّلاوَةِ ، وَلَكِنَّهُ تَفْسِيرُهُ
Mujohid (rahimahulloh) aytdi: Qurayshdan bir kishi Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning oldiga kelib: «Ey Abu Abbos, men xotinimni gʻazablangan holimda uch taloq qildim», dedi. U: «Abu Abbos senga harom qilingan narsani halol qila olmaydi. Rabbingga osiy boʻlibsan va xotining senga harom boʻlibdi. Sen Allohdan qoʻrqmabsan — (qoʻrqqaningda) U senga chiqish yoʻli qilar edi», dedi. Soʻng: {Ayollarni taloq qilsangiz, ularni iddalarini (koʻzlab) taloq qilinglar} (oyatini) oʻqidi — jimoʼsiz pok holida (degani). Sayf dedi: «jimoʼsiz pok holida» (degani) tilovatda yoʻq, balki bu uning tafsiridir.Мужоҳид (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Қурайшдан бир киши Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг олдига келиб: «Эй Абу Аббос, мен хотинимни ғазабланган ҳолимда уч талоқ қилдим», деди. У: «Абу Аббос сенга ҳаром қилинган нарсани ҳалол қила олмайди. Раббингга осий бўлибсан ва хотининг сенга ҳаром бўлибди. Сен Аллоҳдан қўрқмабсан — (қўрққанингда) У сенга чиқиш йўли қилар эди», деди. Сўнг: {Аёлларни талоқ қилсангиз, уларни иддаларини (кўзлаб) талоқ қилинглар} (оятини) ўқиди — жимўсиз пок ҳолида (дегани). Сайф деди: «жимўсиз пок ҳолида» (дегани) тиловатда йўқ, балки бу унинг тафсиридир.
قَالَ : وَنا ابْنُ الْمُبَارَكِ ، أنا سُفْيَانُ , عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , قَالَ : جَاءَ رَجُلٌ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ , فَقَالَ : " إِنِّي طَلَّقْتُ امْرَأَتِي أَلْفًا , قَالَ : أَمَّا ثَلاثٌ فَتُحَرِّمُ عَلَيْكَ امْرَأَتَكَ ، وَبَقِيَّتُهُنَّ وِزْرٌ اتَّخَذْتَ آيَاتِ اللَّهِ هُزُوًا " ، نَا ابْنُ صَاعِدٍ , نَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ , نَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ , نَا سُفْيَانُ , بِإِسْنَادِهِ مِثْلَهُ
Saʼid ibn Jubayr (rahimahulloh) aytdi: bir kishi Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning oldiga kelib: «Men xotinimni ming (marta) taloq qildim», dedi. U: «Uchtasi xotiningni senga harom qiladi, qolganlari esa gunohdir: sen Allohning oyatlarini masxara qilib olibsan», dedi. Bizga Ibn Soid, unga Yaʼqub ibn Ibrohim ad-Davraqiy, unga Abdurrahmon, unga Sufyon oʻz isnodi bilan shuning mislini (rivoyat qildi).Саъид ибн Жубайр (раҳимаҳуллоҳ) айтди: бир киши Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг олдига келиб: «Мен хотинимни минг (марта) талоқ қилдим», деди. У: «Учтаси хотинингни сенга ҳаром қилади, қолганлари эса гуноҳдир: сен Аллоҳнинг оятларини масхара қилиб олибсан», деди. Бизга Ибн Соид, унга Яъқуб ибн Иброҳим ад-Даврақий, унга Абдурраҳмон, унга Суфён ўз исноди билан шунинг мислини (ривоят қилди).
نَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ قَطَنٍ ، نَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ , نَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ , عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ الزُّهْرِيِّ , عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا نَذْرَ إِلا فِيمَا أُطِيعُ اللَّهُ فِيهِ , وَلا يَمِينَ فِي قَطِيعَةِ رَحِمٍ , وَلا عَتَاقَ ، وَلا طَلاقَ فِيمَا لا يَمْلِكُ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Nazr faqat Allohga itoat qilinadigan narsadadir; qarindoshlik aloqasini uzishda qasam yoʻq; (kishi) egalik qilmagan narsada ozod qilish ham, taloq ham yoʻq», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Назр фақат Аллоҳга итоат қилинадиган нарсададир; қариндошлик алоқасини узишда қасам йўқ; (киши) эгалик қилмаган нарсада озод қилиш ҳам, талоқ ҳам йўқ», дедилар.
نَا أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ ، نَا بَحْرُ بْنُ نَصْرٍ الْخَوْلانِيُّ ، بِمِصْرَ , نَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ , نَا مَنْصُورُ بْنُ أَبِي الأَسْوَدِ , عَنْ مُسْلِمٍ الأَعْوَرِ الْمُلائِيِّ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , وَمُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنَّهُ " سُئِلَ عَنْ رَجُلٍ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ عَدَدَ النُّجُومِ , فَقَالَ : أَخْطَأَ السُّنَّةَ ، حُرِّمَتْ عَلَيْهِ امْرَأَتُهُ "
Saʼid ibn Jubayr va Mujohid (rahimahumalloh)dan, ikkovi Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladilarki, undan xotinini yulduzlar sanoqcha taloq qilgan kishi haqida soʻralgan edi. U: «U sunnatga xato qilibdi; xotini unga harom boʻlibdi», dedi.Саъид ибн Жубайр ва Мужоҳид (раҳимаҳумаллоҳ)дан, иккови Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қиладиларки, ундан хотинини юлдузлар саноқча талоқ қилган киши ҳақида сўралган эди. У: «У суннатга хато қилибди; хотини унга ҳаром бўлибди», деди.
نَا أَبُو عُبَيْدٍ الْقَاسِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ الصَّيْرَفِيُّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ , نَا مُسْلِمٌ الأَعْوَرُ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " أَنَّ رَجُلا طَلَّقَ امْرَأَتَهُ عَدَدَ النُّجُومِ , فَقَالَ : أَخْطَأَ السُّنَّةَ ، وَحُرِّمَتْ عَلَيْهِ امْرَأَتُهُ "
Saʼid ibn Jubayr (rahimahulloh)dan, u Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladi: bir kishi xotinini yulduzlar sanoqcha taloq qildi. U: «Sunnatga xato qilibdi; xotini unga harom boʻlibdi», dedi.Саъид ибн Жубайр (раҳимаҳуллоҳ)дан, у Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилади: бир киши хотинини юлдузлар саноқча талоқ қилди. У: «Суннатга хато қилибди; хотини унга ҳаром бўлибди», деди.
نَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى . ح وَنا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي الثَّلْجِ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ حَمَّادٍ الطِّهْرَانِيُّ . ح وَنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , نَا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , قَالُوا : نَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , أَخْبَرَنِي عَمِّي وَهْبُ بْنُ نَافِعٍ , أَنَّهُ سَمِعَ عِكْرِمَةَ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ , يَقُولُ : قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ : " الطَّلاقُ عَلَى أَرْبَعَةِ وُجُوهٍ : وَجْهَانِ حَلالٌ ، وَوَجْهَانِ حَرَامٌ , فَأَمَّا اللَّذَانِ هُمَا حَلالٌ : فَأَنْ يُطَلِّقَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ طَاهِرًا عَنْ غَيْرِ جِمَاعٍ , أَوْ يُطَلِّقَهَا حَامِلا مُسْتَبِينًا حَمْلُهَا , وَأَمَّا اللَّذَانِ هُمَا حَرَامٌ : فَأَنْ يُطَلِّقَهَا حَائِضًا , أَوْ يُطَلِّقَهَا عِنْدَ الْجِمَاعِ لا يَدْرِي أَشْتَمَلَ الرَّحِمُ عَلَى وَلَدٍ أَمْ لا ؟ " ، لَفْظُ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) dedi: «Taloq toʻrt xil boʻladi: ikkisi halol, ikkisi harom. Halol boʻlgan ikkisi — kishining xotinini jimosiz poklik holatida taloq qilishi yoki homilasi ochiq bilinib turgan holda homilador ekanida taloq qilishidir. Harom boʻlgan ikkisi esa — uni hayz holatida taloq qilishi yoxud jimo (qilgan) paytida, bachadon bolani oʻz ichiga olganmi yoki yoʻqmi — buni bilmagan holda taloq qilishidir». Bu Muhammad ibn Yahyoning lafzidir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) деди: «Талоқ тўрт хил бўлади: иккиси ҳалол, иккиси ҳаром. Ҳалол бўлган иккиси — кишининг хотинини жимосиз поклик ҳолатида талоқ қилиши ёки ҳомиласи очиқ билиниб турган ҳолда ҳомиладор эканида талоқ қилишидир. Ҳаром бўлган иккиси эса — уни ҳайз ҳолатида талоқ қилиши ёхуд жимо (қилган) пайтида, бачадон болани ўз ичига олганми ёки йўқми — буни билмаган ҳолда талоқ қилишидир». Бу Муҳаммад ибн Яҳёнинг лафзидир.
نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، وَمُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ النُّعْمَانِيُّ ، قَالا : نَا أَبُو عُتْبَةَ أَحْمَدُ بْنُ الْفَرَجِ ، نَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ , نَا أَبُو الْحَجَّاجِ الْمَهْرِيُّ ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَيُّوبَ الْغَافِقِيِّ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، يَشْكُوا أَنَّ مَوْلاهُ زَوَّجَهُ ، وَهُوَ يُرِيدُ أَنْ يُفَرِّقَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ امْرَأَتِهِ , فَحَمِدَ اللَّهَ تَعَالَى وَأَثْنَى عَلَيْهِ ، ثُمَّ قَالَ : مَا بَالُ قَوْمٌ يُزَوِّجُونَ عَبِيدَهُمْ إِمَاءَهُمْ ، ثُمَّ يُرِيدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَهُمْ , أَلا إِنَّمَا يَمْلِكُ الطَّلاقَ مَنْ أَخَذَ بِالسَّاقِ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) dedi: Bir kishi Nabiy ﷺning huzurlariga kelib, xoʻjayini uni uylantirganini, endi esa uni xotinidan ajratmoqchi ekanini shikoyat qildi. Shunda u zot Alloh taologa hamd va sano aytdilar, soʻng: «Baʼzi qavmlarga nima boʻldiki, qullarini oʻz choʻrilariga uylantiradilar, keyin esa ularni ajratmoqchi boʻladilar? Ogoh boʻlinglar, taloqqa faqat boldirdan ushlagan kishi egadir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) деди: Бир киши Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб, хўжайини уни уйлантирганини, энди эса уни хотинидан ажратмоқчи эканини шикоят қилди. Шунда у зот Аллоҳ таолога ҳамд ва сано айтдилар, сўнг: «Баъзи қавмларга нима бўлдики, қулларини ўз чўриларига уйлантирадилар, кейин эса уларни ажратмоқчи бўладилар? Огоҳ бўлинглар, талоққа фақат болдирдан ушлаган киши эгадир», дедилар.
قَالَ هِشَامٌ : وَكَتَبَ إِلَيَّ يَحْيَى , عَنْ يَعْلَى بْنِ حَكِيمٍ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ، " أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ : فِي الْحَرَامِ يَمِينٌ يُكَفِّرُهَا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: u «harom (qilish)» haqida: «Bu — kafforat toʻlanadigan qasamdir», derdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: у «ҳаром (қилиш)» ҳақида: «Бу — каффорат тўланадиган қасамдир», дерди.
وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ : " لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ , أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ حَرَّمَ جَارِيَتَهُ ، فَقَالَ اللَّهُ : لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ إِلَى قَوْلِهِ : قَدْ فَرَضَ اللَّهُ لَكُمْ تَحِلَّةَ أَيْمَانِكُمْ , فَكَفَّرَ عَنْ يَمِينِهِ وَصَيَّرَ الْحَرَامَ يَمِينًا "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) dedi: «{Darhaqiqat, sizlar uchun Rasulullohda goʻzal namuna bordir}. Nabiy ﷺ oʻz choʻrilarini (oʻzlariga) harom qilgan edilar. Shunda Alloh: {Alloh senga halol qilgan narsani nega harom qilasan} degan soʻzidan {Alloh sizlarga qasamlaringizni yechishni farz qilgan} degan soʻzigacha (nozil qildi). Bas, u zot qasamlari uchun kafforat toʻladilar va haromni qasam (hukmiga) qaytardilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) деди: «{Дарҳақиқат, сизлар учун Расулуллоҳда гўзал намуна бордир}. Набий ﷺ ўз чўриларини (ўзларига) ҳаром қилган эдилар. Шунда Аллоҳ: {Аллоҳ сенга ҳалол қилган нарсани нега ҳаром қиласан} деган сўзидан {Аллоҳ сизларга қасамларингизни ечишни фарз қилган} деган сўзигача (нозил қилди). Бас, у зот қасамлари учун каффорат тўладилар ва ҳаромни қасам (ҳукмига) қайтардилар».
نَا الْحَسَنُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ يُوسُفَ الْمَرْوَزِيُّ , نَا أَبُو بَكْرِ بْنُ زَنْجُوَيْهِ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُبَارَكِ الصُّورِيُّ , نَا مُعَاوِيَةُ بْنُ سَلامٍ , عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ , أَنَّ يَعْلَى أَخْبَرَهُ , أَنَّ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ أَخْبَرَهُ , أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ , يَقُولُ : " إِذَا حَرَّمَ الرَّجُلُ عَلَيْهِ امْرَأَتَهُ ، فَإِنَّمَا هِيَ يَمِينٌ يُكَفِّرُهَا , وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ : لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning shunday deganini eshitdi: «Kishi xotinini oʻziga harom qilsa, bu — kafforat toʻlanadigan qasamdir». Ibn Abbos yana: «{Darhaqiqat, sizlar uchun Rasulullohda goʻzal namuna bordir}», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай деганини эшитди: «Киши хотинини ўзига ҳаром қилса, бу — каффорат тўланадиган қасамдир». Ибн Аббос яна: «{Дарҳақиқат, сизлар учун Расулуллоҳда гўзал намуна бордир}», деди.
نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا عُمَرُ بْنُ شَبَّةَ , نَا أَبُو دَاوُدَ ، نَا هِشَامُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ , أَنَّ يَعْلَى بْنَ حَكِيمٍ ، حَدَّثَهُ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنَّهُ قَالَ : " فِي الْحَرَامِ كَفَّارَةُ يَمِينٍ , ثُمَّ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ : لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) dedi: «Haromda qasam kafforati bordir». Soʻng Ibn Abbos: «{Darhaqiqat, sizlar uchun Rasulullohda goʻzal namuna bordir}», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) деди: «Ҳаромда қасам каффорати бордир». Сўнг Ибн Аббос: «{Дарҳақиқат, сизлар учун Расулуллоҳда гўзал намуна бордир}», деди.
نَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , نَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُكَيْرٍ , نَا سَعِيدٌ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , وَعَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " فِي الْحَرَامِ يَمِينٌ يُكَفِّرُ " ، وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ مُحْرِزٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) dedi: «Haromda kafforat toʻlanadigan qasam bordir». Bu Ibn Muhriz hadisidan sahihroqdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) деди: «Ҳаромда каффорат тўланадиган қасам бордир». Бу Ибн Муҳриз ҳадисидан саҳиҳроқдир.
نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَبِيبٍ , حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ , قَالَ : وَجَدْتُ فِي كِتَابِ أَبِي , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " وَجَدَتْ حَفْصَةُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَ أُمِّ إِبْرَاهِيمَ فِي يَوْمِ عَائِشَةَ , فَقَالَتْ : لأُخْبِرَنَّهَا , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : هِيَ عَلَيَّ حَرَامٌ إِنْ قَرَبْتُهَا , فَأَخْبَرَتْ عَائِشَةَ بِذَلِكَ ، فَأَعْلَمَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ رَسُولَهُ بِذَلِكَ فَعَرَّفَ حَفْصَةَ بَعْضَ مَا قَالَتْ : قَالَتْ لَهُ : مَنْ أَخْبَرَكَ ؟ ، قَالَ : نَبَّأَنِيَ الْعَلِيمُ الْخَبِيرُ ، فَآلَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ نِسَائِهِ شَهْرًا , فَأَنْزَلَ اللَّهُ إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا " ، قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ : فَسَأَلْتُ عُمَرَ : مَنِ اللَّتَانِ تَظَاهَرَتَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ؟ ، فَقَالَ : حَفْصَةُ ، وَعَائِشَةُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) dedi: Hafsa Rasululloh ﷺni Oishaning kunida Ibrohimning onasi bilan birga topib qoldi va: «Albatta, buni unga xabar beraman», dedi. Rasululloh ﷺ: «Agar unga yaqinlashsam, u menga haromdir», dedilar. U esa buni Oishaga xabar qildi. Shunda Alloh azza va jalla Rasuliga buni bildirdi, u zot esa Hafsaga u aytgan narsalarning baʼzisini maʼlum qildilar. U: «Sizga kim xabar berdi?» dedi. U zot: «Menga Alim va Xabir (Zot) xabar berdi», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ bir oy xotinlaridan iylo qildilar. Bas, Alloh: {Agar ikkovingiz Allohga tavba qilsangiz (yaxshi), zero qalblaringiz ogʻgan edi} (oyatini) nozil qildi. Ibn Abbos dedi: Men Umardan: «Rasululloh ﷺga qarshi til biriktirgan u ikkovi kim edi?» deb soʻradim. U: «Hafsa va Oisha», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) деди: Ҳафса Расулуллоҳ ﷺни Оишанинг кунида Иброҳимнинг онаси билан бирга топиб қолди ва: «Албатта, буни унга хабар бераман», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Агар унга яқинлашсам, у менга ҳаромдир», дедилар. У эса буни Оишага хабар қилди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла Расулига буни билдирди, у зот эса Ҳафсага у айтган нарсаларнинг баъзисини маълум қилдилар. У: «Сизга ким хабар берди?» деди. У зот: «Менга Алим ва Хабир (Зот) хабар берди», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ бир ой хотинларидан ийло қилдилар. Бас, Аллоҳ: {Агар икковингиз Аллоҳга тавба қилсангиз (яхши), зеро қалбларингиз оғган эди} (оятини) нозил қилди. Ибн Аббос деди: Мен Умардан: «Расулуллоҳ ﷺга қарши тил бириктирган у иккови ким эди?» деб сўрадим. У: «Ҳафса ва Оиша», деди.
نَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ , نَا رَوْحٌ , نَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ , عَنْ سَالِمٍ الأَفْطَسِ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنَّهُ أَتَاهُ رَجُلٌ ، فَقَالَ : " إِنِّي جَعَلْتُ امْرَأَتِي عَلَيَّ حَرَامًا , فَقَالَ : كَذَبْتَ لَيْسَتْ عَلَيْكَ بِحَرَامٍ ، ثُمَّ تَلا يَأَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ عَلَيْكَ أَغْلَظُ الْكَفَّارَاتِ ، عِتْقُ رَقَبَةٍ "
Saʼid ibn Jubayrdan rivoyat qilinadi: Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning huzuriga bir kishi kelib: «Men xotinimni oʻzimga harom qildim», dedi. U: «Yolgʻon aytding, u senga harom emas», dedi, soʻng: {Ey Nabiy, Alloh senga halol qilgan narsani nega harom qilasan} (oyatini) tilovat qildi va: «Senga kafforatlarning eng ogʻiri — qul ozod qilish (lozim)», dedi.Саъид ибн Жубайрдан ривоят қилинади: Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг ҳузурига бир киши келиб: «Мен хотинимни ўзимга ҳаром қилдим», деди. У: «Ёлғон айтдинг, у сенга ҳаром эмас», деди, сўнг: {Эй Набий, Аллоҳ сенга ҳалол қилган нарсани нега ҳаром қиласан} (оятини) тиловат қилди ва: «Сенга каффоратларнинг энг оғири — қул озод қилиш (лозим)», деди.
نَا ابْنُ مُبَشِّرٍ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي نُعَيْمٍ , نَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ , نَا أَيُّوبُ , عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ , عَنْ طَاوُسٍ , أَنَّ أَبَا الصَّهْبَاءِ جَاءَ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ , فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ : " هَاتِ مِنْ هَنِيئَاتِكَ وَمِنْ صَدْرِكَ وَمِمَّا جَمَعْتَ , قَالَ : فَقَالَ لَهُ أَبُو الصَّهْبَاءِ : هَلْ عَلِمْتَ أَنَّ الثَّلاثَةَ كَانَتْ تَرُدُّ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْوَاحِدَةِ ؟ ، قَالَ : فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ : نَعَمْ فَقَدْ كَانَتِ الثَّلاثَةُ تَرُدُّ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَأَبِي بَكْرٍ ، وَصَدْرًا مِنْ خِلافَةِ عُمَرَ ، إِلَى الْوَاحِدَةِ ، فَلَمَّا كَانَ عُمَرُ تَتَابَعَ النَّاسُ فِي الطَّلاقِ فَأَمْضَاهُنَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ثَلاثًا "
Tovusdan rivoyat qilinadi: Abus-Sahbo Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning huzuriga keldi. Ibn Abbos unga: «Xushxabarlaringdan, koʻnglingdagidan va toʻplaganingdan (bir narsa) keltir», dedi. (Roviy) dedi: Shunda Abus-Sahbo unga: «Rasululloh ﷺ zamonlarida uch (taloq) bittaga qaytarilganini bilarmiding?» dedi. (Roviy) dedi: Ibn Abbos: «Ha, Rasululloh ﷺ zamonlarida, Abu Bakr (davrida) va Umar xalifaligining boshlarida uch (taloq) bittaga qaytarilar edi. Umar (davri) kelganida odamlar taloqda ketma-ket (shoshila) boshlashdi, shunda Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) ularni uchta (taloq) qilib joriy etdi», dedi.Товусдан ривоят қилинади: Абус-Саҳбо Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг ҳузурига келди. Ибн Аббос унга: «Хушхабарларингдан, кўнглингдагидан ва тўплаганингдан (бир нарса) келтир», деди. (Ровий) деди: Шунда Абус-Саҳбо унга: «Расулуллоҳ ﷺ замонларида уч (талоқ) биттага қайтарилганини билармидинг?» деди. (Ровий) деди: Ибн Аббос: «Ҳа, Расулуллоҳ ﷺ замонларида, Абу Бакр (даврида) ва Умар халифалигининг бошларида уч (талоқ) биттага қайтарилар эди. Умар (даври) келганида одамлар талоқда кетма-кет (шошила) бошлашди, шунда Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) уларни учта (талоқ) қилиб жорий этди», деди.
نَا أَبُو الْحَسَنِ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ الْمِصْرِيُّ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وُهَيْبٍ الْغَزِّيُّ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي السَّرِيِّ , نَا رَوَّادُ بْنُ عَبَّادِ بْنِ كَثِير ٍ , عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " جَعَلَ الْخُلْعَ تَطْلِيقَةً بَائِنَةً "
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ xulʼni bir bois taloq deb hukm qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ хулъни бир боис талоқ деб ҳукм қилдилар.
نَا عَبْدُ الْبَاقِي بْنُ قَانِعٍ ، نَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مَرْوَانَ الْوَاسِطِيُّ , نَا أَبُو حَازِمٍ إِسْمَاعِيلُ بْنُ يَزِيدَ الْبَصْرِيُّ , نَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ , نَا مَعْمَرٌ , عَنْ عَمْرِو بْنِ مُسْلِمٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنَّ امْرَأَةَ ثَابِتِ بْنِ قَيْسٍ اخْتَلَعَتْ مِنْهُ ، " فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ تَعْتَدَّ بِحَيْضَةٍ " ، وَنا ابْنُ الْمُغِيرَةِ , نَا الرَّمَادِيُّ , نَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , أنا مَعْمَرٌ , عَنْ عَمْرِو بْنِ مُسْلِمٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , أَنَّ امْرَأَةَ ثَابِتٍ مِثْلَهُ , وَلَمْ يَذْكُرِ ابْنَ عَبَّاسٍ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Sobit ibn Qaysning xotini undan xulʼ qildi. Shunda Nabiy ﷺ unga bir hayz (bilan) idda oʻtirishni buyurdilar. Maʼmar ham Amr ibn Muslimdan, u Ikrimadan Sobitning xotini haqida shuning mislini (rivoyat qildi), lekin Ibn Abbosni zikr qilmadi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Собит ибн Қайснинг хотини ундан хулъ қилди. Шунда Набий ﷺ унга бир ҳайз (билан) идда ўтиришни буюрдилар. Маъмар ҳам Амр ибн Муслимдан, у Икримадан Собитнинг хотини ҳақида шунинг мислини (ривоят қилди), лекин Ибн Аббосни зикр қилмади.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، وَالْعَبَّاسُ بْنُ الْعَبَّاسِ بْنِ الْمُغِيرَةِ ، قَالا : نَا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورِ بْنِ سَيَّارٍ , عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ , أنا مَعْمَرٌ , عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ , يَقُولُ : " كَانَ الطَّلاقُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَأَبِي بَكْرٍ ، وَسَنَتَيْنِ مِنْ خِلافَةِ عُمَرَ : الثَّلاثَةُ وَاحِدَةٌ , فَقَالَ عُمَرُ : " إِنَّ النَّاسَ قَدِ اسْتَعْجَلُوا فِي أَمْرٍ كَانَتْ لَهُمْ فِيهِ أَنَاةٌ ، فَلَوْ أَمْضَيْنَاهُ عَلَيْهِمْ ، فَأَمْضَاهُ عَلَيْهِمْ "
Tovus dedi: Men Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning shunday deganini eshitdim: «Rasululloh ﷺ zamonlarida, Abu Bakr (davrida) va Umar xalifaligining ikki yilida uch taloq bitta (taloq) edi. Soʻng Umar: ‹Odamlar oʻzlariga muhlat berilgan ishda shoshilib qolishdi. Agar buni ularga joriy qilsak (yaxshi boʻlardi)›, dedi va buni ularga joriy qildi».Товус деди: Мен Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай деганини эшитдим: «Расулуллоҳ ﷺ замонларида, Абу Бакр (даврида) ва Умар халифалигининг икки йилида уч талоқ битта (талоқ) эди. Сўнг Умар: ‹Одамлар ўзларига муҳлат берилган ишда шошилиб қолишди. Агар буни уларга жорий қилсак (яхши бўларди)›, деди ва буни уларга жорий қилди».
نَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا أَبُو حُمَيْدٍ الْمِصِّيصِيُّ ، قَالَ : سَمِعْتُ حَجَّاجَ بْنَ مُحَمَّدٍ , يَقُولُ : قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ ، أَخْبَرَنِي ابْنُ طَاوُسٍ , عَنْ أَبِيهِ , أَنَّ أَبَا الصَّهْبَاءِ ، قَالَ لابْنِ عَبَّاسٍ : أَتَعْلَمُ إِنَّمَا كَانَتِ الثَّلاثَةُ تُجْعَلُ وَاحِدَةً عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَأَبِي بَكْرٍ ، وَثَلاثًا مِنْ إِمَارَةِ عُمَرَ ؟ ، فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ : نَعَمْ "
Tovusdan rivoyat qilinadi: Abus-Sahbo Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ga: «Bilasanmi, Rasululloh ﷺ zamonlarida, Abu Bakr (davrida) va Umar amirligining uch (yilida) uch (taloq) bitta (taloq) qilinar edi?» dedi. Shunda Ibn Abbos: «Ha», dedi.Товусдан ривоят қилинади: Абус-Саҳбо Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)га: «Биласанми, Расулуллоҳ ﷺ замонларида, Абу Бакр (даврида) ва Умар амирлигининг уч (йилида) уч (талоқ) битта (талоқ) қилинар эди?» деди. Шунда Ибн Аббос: «Ҳа», деди.
نَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَرْزُوقٍ ، وَيَزِيدُ بْنُ سِنَانٍ ، قَالا : ثنا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ , عَنْ أَبِيهِ , أَنَّ أَبَا الصَّهْبَاءِ سَأَلَ ابْنَ عَبَّاسٍ : " نَشَدْتُكَ بِاللَّهِ ، هَلْ تَعْلَمُ أَنَّ الثَّلاثَ كَانَتْ تُرَدُّ إِلَى الْوَاحِدَةِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , وَأَبِي بَكْرٍ , وَصَدْرًا مِنْ خِلافَةِ عُمَرَ ؟ ، قَالَ : نَعَمْ "
Tovusdan rivoyat qilinadi: Abus-Sahbo Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan soʻradi: «Sendan Alloh (nomi) bilan soʻrayman, Rasululloh ﷺ zamonlarida, Abu Bakr (davrida) va Umar xalifaligining boshlarida uch (taloq) bittaga qaytarilganini bilasanmi?» U: «Ha», dedi.Товусдан ривоят қилинади: Абус-Саҳбо Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан сўради: «Сендан Аллоҳ (номи) билан сўрайман, Расулуллоҳ ﷺ замонларида, Абу Бакр (даврида) ва Умар халифалигининг бошларида уч (талоқ) биттага қайтарилганини биласанми?» У: «Ҳа», деди.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ مِرْدَاسٍ ، نَا أَبُو دَاوُدَ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ , نَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , أنا ابْنُ جُرَيْجٍ , أَخْبَرَنِي ابْنُ طَاوُسٍ , عَنْ أَبِيهِ , أَنَّ أَبَا الصَّهْبَاءِ ، قَالَ لابْنِ عَبَّاسٍ أَتَعْلَمُ إِنَّمَا كَانَتِ الثَّلاثُ تُجْعَلُ وَاحِدَةً عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , وَأَبِي بَكْرٍ , وَثَلاثٍ مِنْ إِمَارَةِ عُمَرَ ؟ ، فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ : نَعَمْ "
Tovusdan rivoyat qilinadi: Abus-Sahbo Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ga: «Bilasanmi, Rasululloh ﷺ zamonlarida, Abu Bakr (davrida) va Umar amirligining uch (yilida) uch (taloq) bitta (taloq) qilinar edi?» dedi. Shunda Ibn Abbos: «Ha», dedi.Товусдан ривоят қилинади: Абус-Саҳбо Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)га: «Биласанми, Расулуллоҳ ﷺ замонларида, Абу Бакр (даврида) ва Умар амирлигининг уч (йилида) уч (талоқ) битта (талоқ) қилинар эди?» деди. Шунда Ибн Аббос: «Ҳа», деди.
نَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا يَزِيدُ بْنُ سِنَانٍ , نَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُؤَمَّلِ , عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ , قَالَ : قَالَ أَبُو الْجَوْزَاءِ ، لابْنِ عَبَّاسٍ : أَتَعْلَمُ أَنَّ الثَّلاثَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، كُنَّ يُرْدَدْنَ إِلَى الْوَاحِدَةِ , وَصَدْرًا مِنْ إِمَارَةِ عُمَرَ ؟ ، قَالَ : نَعَمْ "
Ibn Abu Mulaykadan rivoyat qilinadi: Abul Javzo Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ga: «Bilasanmi, Rasululloh ﷺ zamonlarida va Umar amirligining boshlarida uch (taloq) bittaga qaytarilar edi?» dedi. U: «Ha», dedi.Ибн Абу Мулайкадан ривоят қилинади: Абул Жавзо Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)га: «Биласанми, Расулуллоҳ ﷺ замонларида ва Умар амирлигининг бошларида уч (талоқ) биттага қайтарилар эди?» деди. У: «Ҳа», деди.
نَا أَحْمَدُ بْنُ كَامِلٍ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَيْثَمَةَ , نَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ , نَا أَبُو عَاصِمٍ ، نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُؤَمَّلِ , عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ , قَالَ : سَأَلَ أَبُو الْجَوْزَاءِ ، ابْنَ عَبَّاسٍ هَلْ عَلِمْتَ أَنَّ الثَّلاثَ كَانَتْ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَأَبِي بَكْرٍ ، وَعُمَرَ ، تُرَدُّ إِلَى الْوَاحِدَةِ ؟ ، قَالَ : نَعَمْ " ، عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُؤَمَّلِ ، ضَعِيفٌ , وَلَمْ يَرْوِهِ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ غَيْرُهُ
Ibn Abu Mulaykadan rivoyat qilinadi: Abul Javzo Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan soʻradi: «Rasululloh ﷺ, Abu Bakr va Umar zamonlarida uch (taloq) bittaga qaytarilganini bilarmiding?» U: «Ha», dedi. Abdulloh ibn al-Muammal zaifdir va buni Ibn Abu Mulaykadan undan boshqasi rivoyat qilmagan.Ибн Абу Мулайкадан ривоят қилинади: Абул Жавзо Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан сўради: «Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр ва Умар замонларида уч (талоқ) биттага қайтарилганини билармидинг?» У: «Ҳа», деди. Абдуллоҳ ибн ал-Муаммал заифдир ва буни Ибн Абу Мулайкадан ундан бошқаси ривоят қилмаган.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ غَيْلانَ ، نَا الْحَسَنُ بْنُ الْجُنَيْدِ , نَا سَعِيدُ بْنُ مَسْلَمَةَ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أُمَيَّةَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , قَالَ : كُنْتُ جَالِسًا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ يَوْمًا ، فَأَتَاهُ رَجُلٌ ، فَقَالَ : يَا أَبَا عَبَّاسٍ ، " إِنِّي طَلَّقْتُ امْرَأَتِي ثَلاثًا , فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ : " عَصَيْتَ رَبَّكَ وَحُرِّمَتْ عَلَيْكَ امْرَأَتُكَ ، وَلَمْ تَتَّقِ اللَّهَ فَيَجْعَلْ لَكَ مَخْرَجًا , تُطَلِّقُ فَتَتَحَمَّقُ ، ثُمَّ تَقُولُ يَا أَبَا عَبَّاسٍ , قَالَ اللَّهُ تَعَالَى يَأَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ , فِي قَبْلِ عِدَّتِهِنَّ " ، قَالَ : وَنا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أُمَيَّةَ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ , أَنَّهُ كَانَ فِي الْمَجْلِسِ مَعَ ابْنِ عَبَّاسٍ فَسَمِعَ مِنْهُ مَا حَدَّثَ بِهِ مُجَاهِدًا فِي هَذَا الْحَدِيثِ . نَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي الثَّلْجِ , نَا عُمَرُ بْنُ شَبَّةَ , نَا عَبْدُ الْوَهَّابِ , نَا أَيُّوبُ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , أَنَّ رَجُلا , سَأَلَ ابْنَ عَبَّاسٍ فَقَالَ : إِنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ ثَلاثًا ، ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَهُ . نَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , نَا جَعْفَرُ الْقَلانِسِيُّ , نَا أَبُو الرَّبِيعِ , نَا حَمَّادُ بْنُ كَثِيرٍ , عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , نَحْوَهُ
Mujohid dedi: Men bir kuni Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) bilan oʻtirgan edim, uning huzuriga bir kishi kelib: «Ey Abu Abbos, men xotinimni uch (taloq bilan) taloq qildim», dedi. Shunda Ibn Abbos: «Robbingga osiylik qilding va xotining senga harom boʻldi. Sen Allohdan qoʻrqmading, (qoʻrqqaningda) U senga chiqish yoʻlini qilar edi. Taloq qilib ahmoqlik qilasan-u, soʻng: ‹Ey Abu Abbos›, deysan. Alloh taolo: {Ey Nabiy, ayollarni taloq qilsangiz, ularni iddalari (oldi)da taloq qilinglar}, degan — yaʼni iddalarining boshida», dedi. (Roviy) dedi: Ismoil ibn Umayya Ubaydulloh ibn Abu Yaziddan (rivoyat qildi)ki, u Ibn Abbos bilan birga majlisda boʻlgan va undan mana shu hadisda Mujohidga soʻzlab bergan narsasini eshitgan. Ayyub ham Abdulloh ibn Kasirdan, u Mujohiddan (rivoyat qildi)ki, bir kishi Ibn Abbosdan soʻrab, xotinini uch (taloq bilan) taloq qilganini aytdi — soʻng shunga oʻxshashini zikr qildi. Hammod ibn Kasir ham Ayyubdan, u Abdulloh ibn Kasirdan, u Mujohiddan, u Ibn Abbosdan shunga oʻxshashini (rivoyat qildi).Мужоҳид деди: Мен бир куни Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) билан ўтирган эдим, унинг ҳузурига бир киши келиб: «Эй Абу Аббос, мен хотинимни уч (талоқ билан) талоқ қилдим», деди. Шунда Ибн Аббос: «Роббингга осийлик қилдинг ва хотининг сенга ҳаром бўлди. Сен Аллоҳдан қўрқмадинг, (қўрққанингда) У сенга чиқиш йўлини қилар эди. Талоқ қилиб аҳмоқлик қиласан-у, сўнг: ‹Эй Абу Аббос›, дейсан. Аллоҳ таоло: {Эй Набий, аёлларни талоқ қилсангиз, уларни иддалари (олди)да талоқ қилинглар}, деган — яъни иддаларининг бошида», деди. (Ровий) деди: Исмоил ибн Умайя Убайдуллоҳ ибн Абу Язиддан (ривоят қилди)ки, у Ибн Аббос билан бирга мажлисда бўлган ва ундан мана шу ҳадисда Мужоҳидга сўзлаб берган нарсасини эшитган. Айюб ҳам Абдуллоҳ ибн Касирдан, у Мужоҳиддан (ривоят қилди)ки, бир киши Ибн Аббосдан сўраб, хотинини уч (талоқ билан) талоқ қилганини айтди — сўнг шунга ўхшашини зикр қилди. Ҳаммод ибн Касир ҳам Айюбдан, у Абдуллоҳ ибн Касирдан, у Мужоҳиддан, у Ибн Аббосдан шунга ўхшашини (ривоят қилди).