عَن حُذَيْفَة قَالَ: قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَامًا مَا تَرَكَ شَيْئًا يَكُونُ فِي مقَامه إِلَى قِيَامِ السَّاعَةِ إِلَّا حَدَّثَ بِهِ حَفِظَهُ مَنْ حَفِظَهُ وَنَسِيَهُ مَنْ نَسِيَهُ قَدْ عَلِمَهُ أَصْحَابِي هَؤُلَاءِ وَإِنَّهُ لَيَكُونُ مِنْهُ الشَّيْءُ قَدْ نَسِيتُهُ فَأَرَاهُ فَأَذْكُرُهُ كَمَا يَذْكُرُ الرَّجُلُ وَجْهَ الرَّجُلِ إِذَا غَابَ عَنْهُ ثُمَّ إِذَا رَآهُ عرفه. مُتَّفق عَلَيْهِ

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oramizda turib bir vaʼz qildilar va oʻsha turgan joylarida qiyomat qoyim boʻlguniga qadar boʻladigan hech narsani aytmay qoldirmadilar; uni yodida saqlagan kishi yod oldi, unutgan kishi unutdi. Bu ashoblarim uni bilishar edi. Darhaqiqat, undan baʼzi narsa boʻladiki, men uni unutgan boʻlaman, soʻng uni koʻrib, kishi bir kishining yuzini, u koʻzdan gʻoyib boʻlsa-yu soʻng uni koʻrib tanigani kabi, eslab qolaman.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ орамизда туриб бир ваъз қилдилар ва ўша турган жойларида қиёмат қойим бўлгунига қадар бўладиган ҳеч нарсани айтмай қолдирмадилар; уни ёдида сақлаган киши ёд олди, унутган киши унутди. Бу ашобларим уни билишар эди. Дарҳақиқат, ундан баъзи нарса бўладики, мен уни унутган бўламан, сўнг уни кўриб, киши бир кишининг юзини, у кўздан ғойиб бўлса-ю сўнг уни кўриб танигани каби, эслаб қоламан.

وَعَنْهُ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: " تُعْرَضُ الْفِتَنُ عَلَى الْقُلُوبِ كَالْحَصِيرِ عُودًا عُودًا فَأَيُّ قَلْبٍ أُشْرِبَهَا نَكَتَتْ فِيهِ نُكْتَةً سَوْدَاءَ وَأَيُّ قَلْبٍ أَنْكَرَهَا نُكِتَتْ فيهِ نُكْتَةٌ بَيْضَاءُ حَتَّى يَصِيرَ عَلَى قَلْبَيْنِ: أَبْيَضُ بِمثل الصَّفَا فَلَا تَضُرُّهُ فِتْنَةٌ مَا دَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ وَالْآخَرُ أَسْوَدُ مِرْبَادًّا كَالْكُوزِ مُجْخِيًّا لَا يَعْرِفُ مَعْرُوفًا وَلَا يُنْكِرُ مُنْكَرًا إِلَّا مَا أشْرب من هَوَاهُ " رَوَاهُ مُسلم

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Umarning huzurida edik. Shunda u: «Sizlardan kim Rasululloh ﷺ ning fitnalar haqida zikr qilganini eshitgan?» dedi. Bir qavm (baʼzilar): «Biz uni eshitganmiz», dedilar. U: «Ehtimol sizlar kishining oʻz ahli (oilasi) va qoʻshnisi (haqi)dagi fitnasini (gunohini) nazarda tutayotgandirsizlar?» dedi. Ular: «Ha», dedilar. U: «Uni namoz, roʻza va sadaqa kafforat qiladi (yuvadi). Lekin sizlardan kim Paygʻambar ﷺ ning dengiz toʻlqini kabi toʻlqinlanadigan fitnalar haqida zikr qilganini eshitgan?» dedi. Huzayfa dedi: Shunda qavm jim boʻldi. Men: «Men (eshitganman)», dedim. U: «Sen (eshitgan ekansan); Alloh uchun (qanday yaxshisan), otang-a!» dedi. Huzayfa dedi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitganman: «Fitnalar qalblarga — boʻyra (toʻqilganda) choʻp-choʻp (terilgani) kabi — birin-ketin koʻndalang qilinadi (taqdim etiladi). Qaysi qalb ularni (oʻziga) singdirsa (ichsa), unda qora nuqta (dogʻ) qoʻyiladi; qaysi qalb ularni inkor qilsa (rad etsa), unda oq nuqta qoʻyiladi — toki (qalblar) ikki (xil) qalbga aylanadi: (biri) silliq tosh (safo) kabi oq — bunga osmonlar va yer turguncha hech bir fitna zarar qilmaydi; ikkinchisi esa — qora, kul rang (xira) — agʻdarilgan koʻza misol: na maʼrufni (yaxshilikni) taniydi va na munkarni (yomonlikni) inkor qiladi — faqat oʻz havoyi nafsidan singdirgan narsasidan boshqani (tanimaydi)», dedilar. Huzayfa dedi: Men unga (Umarga): «Sen bilan ularning (fitnalar) orasida yopiq bir eshik bor; u sindirilishiga (ochilishiga) yaqin», deb hadis aytdim. Umar: «Sindiriladimi — otasiz qolgur?! Agar u ochilganda edi, ehtimol (qaytadan) yopilarmidi?» dedi. Men: «Yoʻq, balki sindiriladi», dedim. Va men unga: «Oʻsha eshik — bir kishidirki, u oʻldiriladi yoki oʻladi», deb hadis aytdim — xato(lar)siz (rost) bir hadis (sifatida). Abu Xolid dedi: Men Saʼdga: «Ey Abu Molik, ‹asvad murbodd› (qora, kul rang) nima?» dedim. U: «Qoralik ichidagi kuchli oqlik», dedi. Men: «‹agʻdarilgan koʻza› (al-kuz mujaxxiy) nima?» dedim. U: «Toʻntarilgan (boshi pastga qaratilgan)», dedi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Умарнинг ҳузурида эдик. Шунда у: «Сизлардан ким Расулуллоҳ ﷺ нинг фитналар ҳақида зикр қилганини эшитган?» деди. Бир қавм (баъзилар): «Биз уни эшитганмиз», дедилар. У: «Эҳтимол сизлар кишининг ўз аҳли (оиласи) ва қўшниси (ҳақи)даги фитнасини (гуноҳини) назарда тутаётгандирсизлар?» деди. Улар: «Ҳа», дедилар. У: «Уни намоз, рўза ва садақа каффорат қилади (ювади). Лекин сизлардан ким Пайғамбар ﷺ нинг денгиз тўлқини каби тўлқинланадиган фитналар ҳақида зикр қилганини эшитган?» деди. Ҳузайфа деди: Шунда қавм жим бўлди. Мен: «Мен (эшитганман)», дедим. У: «Сен (эшитган экансан); Аллоҳ учун (қандай яхшисан), отанг-а!» деди. Ҳузайфа деди: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитганман: «Фитналар қалбларга — бўйра (тўқилганда) чўп-чўп (терилгани) каби — бирин-кетин кўндаланг қилинади (тақдим этилади). Қайси қалб уларни (ўзига) сингдирса (ичса), унда қора нуқта (доғ) қўйилади; қайси қалб уларни инкор қилса (рад этса), унда оқ нуқта қўйилади — токи (қалблар) икки (хил) қалбга айланади: (бири) силлиқ тош (сафо) каби оқ — бунга осмонлар ва ер тургунча ҳеч бир фитна зарар қилмайди; иккинчиси эса — қора, кул ранг (хира) — ағдарилган кўза мисол: на маъруфни (яхшиликни) танийди ва на мункарни (ёмонликни) инкор қилади — фақат ўз ҳавойи нафсидан сингдирган нарсасидан бошқани (танимайди)», дедилар. Ҳузайфа деди: Мен унга (Умарга): «Сен билан уларнинг (фитналар) орасида ёпиқ бир эшик бор; у синдирилишига (очилишига) яқин», деб ҳадис айтдим. Умар: «Синдириладими — отасиз қолгур?! Агар у очилганда эди, эҳтимол (қайтадан) ёпилармиди?» деди. Мен: «Йўқ, балки синдирилади», дедим. Ва мен унга: «Ўша эшик — бир кишидирки, у ўлдирилади ёки ўлади», деб ҳадис айтдим — хато(лар)сиз (рост) бир ҳадис (сифатида). Абу Холид деди: Мен Саъдга: «Эй Абу Молик, ‹асвад мурбодд› (қора, кул ранг) нима?» дедим. У: «Қоралик ичидаги кучли оқлик», деди. Мен: «‹ағдарилган кўза› (ал-куз мужаххий) нима?» дедим. У: «Тўнтарилган (боши пастга қаратилган)», деди.

وَعَنْهُ قَالَ: حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثَيْنِ رَأَيْتُ أَحَدَهُمَا وَأَنَا أَنْتَظِرُ الْآخَرَ: حَدَّثَنَا: «إِنَّ الْأَمَانَةَ نَزَلَتْ فِي جَذْرِ قُلُوبِ الرِّجَالِ ثُمَّ عَلِمُوا مِنَ الْقُرْآنِ ثُمَّ عَلِمُوا مِنَ السُّنَّةِ» . وَحَدَّثَنَا عَنْ رَفْعِهَا قَالَ: " يَنَامُ الرَّجُلُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الْأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ أَثَرُهَا مِثْلُ أَثَرِ الْوَكْتِ ثُمَّ يَنَامُ النَّوْمَةَ قتقبض فَيَبْقَى أَثَرُهَا مِثْلَ أَثَرِ الْمَجْلِ كَجَمْرٍ دَحْرَجْتَهُ عَلَى رِجْلِكَ فَنَفِطَ فَتَرَاهُ مُنْتَبِرًا وَلَيْسَ فِيهِ شَيْءٌ وَيُصْبِحُ النَّاسُ يَتَبَايَعُونَ وَلَا يَكَادُ أَحَدٌ يُؤَدِّي الْأَمَانَةَ فَيُقَالُ: إِنَّ فِي بَنِي فُلَانٍ رَجُلًا أَمِينًا وَيُقَالُ لِلرَّجُلِ: مَا أَعْقَلَهُ وَمَا أَظْرَفَهُ وَمَا أَجْلَدُهُ وَمَا فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ ". مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ

(Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ bizga ikkita hadis aytib berdilar; men ularning birini koʻrdim (roʻyobini koʻrdim), ikkinchisini esa kutib turibman. U zot bizga: «Albatta, omonat (ishonch) kishilarning qalblarining tubiga (ildiziga) tushdi (joylashdi); soʻng ular Qurʼondan (uni) bildilar, soʻng sunnatdan (uni) bildilar», deb aytdilar. Yana bizga uning (omonatning) koʻtarilishi haqida: «Kishi bir uyqu uxlaydi-da, omonat uning qalbidan olib qoʻyiladi; uning izi xira nuqta (vakt) izidek (boʻlib) qoladi. Soʻng (yana) bir uyqu uxlaydi-da, u (omonat) olib qoʻyiladi; uning izi qadoq (majl) izidek (boʻlib) qoladi — xuddi sen oyogʻingga dumalatib yuborgan choʻgʻ kabi: u (joy) shishadi, sen uni (shishib) koʻtarilgan koʻrasan, ammo uning ichida hech narsa (foyda) yoʻq. Odamlar (oʻzaro) savdo qiladigan boʻladi-yu, deyarli hech kim omonatni ado etmaydi; bas: ‹Falon (qabila)da bir ishonchli (omin) kishi bor›, deyiladi. Bir kishi haqida: ‹U qanday aqlli, qanday zarif (xushmuomala), qanday baquvvat!› deyiladi — holbuki uning qalbida xardal (gorchica) urugʻichalik ham iymon yoʻq», dedilar. (Huzayfa aytdi:) Darhaqiqat, menga shunday bir zamon kelgan ediki, men sizlarning qaysi biringiz bilan (savdoda) bitim qilishimdan parvo qilmasdim: agar (u) musulmon boʻlsa, uni menga islomi qaytarib berardi; agar nasroniy boʻlsa, uni menga (uning) amaldori (sohibi) qaytarib berardi. Ammo bugun men faqat falon va falon kishi bilangina bitim qilardim.(Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ бизга иккита ҳадис айтиб бердилар; мен уларнинг бирини кўрдим (рўёбини кўрдим), иккинчисини эса кутиб турибман. У зот бизга: «Албатта, омонат (ишонч) кишиларнинг қалбларининг тубига (илдизига) тушди (жойлашди); сўнг улар Қуръондан (уни) билдилар, сўнг суннатдан (уни) билдилар», деб айтдилар. Яна бизга унинг (омонатнинг) кўтарилиши ҳақида: «Киши бир уйқу ухлайди-да, омонат унинг қалбидан олиб қўйилади; унинг изи хира нуқта (вакт) изидек (бўлиб) қолади. Сўнг (яна) бир уйқу ухлайди-да, у (омонат) олиб қўйилади; унинг изи қадоқ (мажл) изидек (бўлиб) қолади — худди сен оёғингга думалатиб юборган чўғ каби: у (жой) шишади, сен уни (шишиб) кўтарилган кўрасан, аммо унинг ичида ҳеч нарса (фойда) йўқ. Одамлар (ўзаро) савдо қиладиган бўлади-ю, деярли ҳеч ким омонатни адо этмайди; бас: ‹Фалон (қабила)да бир ишончли (омин) киши бор›, дейилади. Бир киши ҳақида: ‹У қандай ақлли, қандай зариф (хушмуомала), қандай бақувват!› дейилади — ҳолбуки унинг қалбида хардал (горчиса) уруғичалик ҳам иймон йўқ», дедилар. (Ҳузайфа айтди:) Дарҳақиқат, менга шундай бир замон келган эдики, мен сизларнинг қайси бирингиз билан (савдода) битим қилишимдан парво қилмасдим: агар (у) мусулмон бўлса, уни менга исломи қайтариб берарди; агар насроний бўлса, уни менга (унинг) амалдори (соҳиби) қайтариб берарди. Аммо бугун мен фақат фалон ва фалон киши билангина битим қилардим.

وَعَنْهُ قَالَ: كَانَ النَّاسُ يَسْأَلُونَ رَسُول الله صلى الله عَلَيْهِ وَسلم عَن الْخَيْرِ وَكُنْتُ أَسْأَلُهُ عَنِ الشَّرِّ مَخَافَةَ أَنْ يُدْرِكَنِي قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا فِي جَاهِلِيَّةٍ وَشَرٍّ فَجَاءَنَا اللَّهُ بِهَذَا الْخَيْرِ فَهَلْ بَعْدَ هَذَا الْخَيْرِ مِنْ شَرٍّ؟ قَالَ: «نَعَمْ» قُلْتُ: وَهَلْ بَعْدَ ذَلِكَ الشَّرِّ مِنْ خَيْرٍ؟ قَالَ: «نَعَمْ وَفِيهِ دَخَنٌ» . قُلْتُ: وَمَا دَخَنُهُ؟ قَالَ: «قَوْمٌ يَسْتَنُّونَ بِغَيْرِ سُنَّتِي وَيَهْدُونَ بِغَيْرِ هَدْيِي تَعْرِفُ مِنْهُمْ وَتُنْكِرُ» . قُلْتُ: فَهَلْ بَعْدَ ذَلِكَ الْخَيْرِ مِنْ شَرٍّ؟ قَالَ: «نَعَمْ دُعَاةٌ عَلَى أَبْوَابِ جَهَنَّمَ مَنْ أَجَابَهُمْ إِلَيْهَا قَذَفُوهُ فِيهَا» . قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ صِفْهُمْ لَنَا. قَالَ: «هُمْ مِنْ جِلْدَتِنَا وَيَتَكَلَّمُونَ بِأَلْسِنَتِنَا» . قُلْتُ: فَمَا تَأْمُرُنِي إِنْ أَدْرَكَنِي ذَلِكَ؟ قَالَ: «تَلْزَمُ جَمَاعَةَ الْمُسْلِمِينَ وَإِمَامَهُمْ» . قُلْتُ: فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ جَمَاعَةٌ وَلَا إِمَامٌ؟ قَالَ: «فَاعْتَزِلْ تِلْكَ الْفِرَقَ كُلَّهَا وَلَوْ أَنْ تَعَضَّ بِأَصْلِ شَجَرَةٍ حَتَّى يُدْرِكَكَ الْمَوْتُ وَأَنْتَ عَلَى ذَلِكَ» . مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ: قَالَ: «يَكُونُ بَعْدِي أَئِمَّةٌ لَا يَهْتَدُونَ بِهُدَايَ وَلَا يَسْتَنُّونَ بِسُنَتِي وَسَيَقُومُ فِيهِمْ رِجَالٌ قُلُوبُهُمْ قُلُوبُ الشَّيَاطِينِ فِي جُثْمَانِ إِنْسٍ» . قَالَ حُذَيْفَةُ: قُلْتُ: كَيْفَ أَصْنَعُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ أَدْرَكْتُ ذَلِكَ؟ قَالَ: تَسْمَعُ وَتُطِيعُ الْأَمِيرَ وَإِنْ ضَرَبَ ظهرك وَأخذ مَالك فاسمع وأطع "

(Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu) shunday derdi:) Odamlar Rasululloh ﷺdan yaxshilik (xayr) haqida soʻrar edilar; men esa — (yomonlik) meni topib (uchratib) qolishidan qoʻrqib — U zotdan yomonlik (shar) haqida soʻrardim. Men: «Yo Rasululloh, biz johiliyat va yomonlik (ichi)da edik, soʻng Alloh bizga mana shu yaxshilikni (islomni) keltirdi. Bas, mana shu yaxshilikdan keyin (yana) bir yomonlik bormi?» dedim. U zot: «Ha», dedilar. Men: «Oʻsha yomonlikdan keyin (yana) bir yaxshilik bormi?» dedim. U zot: «Ha, (lekin) unda daxan (tutun, gʻubor) bor», dedilar. Men: «Uning daxani nima?» dedim. U zot: «Mening yoʻlimdan boshqa (yoʻl) bilan yoʻl koʻrsatadigan bir qavm (boʻladi); sen ulardan (baʼzisini) maʼqul (deb), (baʼzisini) inkor qilasan», dedilar. Men: «Oʻsha yaxshilikdan keyin (yana) bir yomonlik bormi?» dedim. U zot: «Ha, jahannam darvozalari oldida (turgan) daʼvatchilar (boʻladi); kim ularga (ergashib) javob bersa, ular uni unga (oʻtga) tashlaydi», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, ularni bizga taʼriflab bering», dedim. U zot: «Ular bizning teramizdan (oʻz jinsimizdan)dir, bizning tillarimizda gapiradilar», dedilar. Men: «Agar oʻsha (zamon) meni topsa, menga nima (qilishni) buyurasiz?» dedim. U zot: «Musulmonlarning jamoasi va ularning imomini lozim tut (ulardan ayrilma)», dedilar. Men: «Agar ularning (biror) jamoasi ham, imomi ham boʻlmasa-chi?» dedim. U zot: «Unda oʻsha firqalarning hammasidan chetlan (ajral) — agar bir daraxtning ildizini tishlab (ushlab) turishing (kerak) boʻlsa ham — toki sen shu holda ekanligingda, seni oʻlim topguncha», dedilar.(Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу) шундай дерди:) Одамлар Расулуллоҳ ﷺдан яхшилик (хайр) ҳақида сўрар эдилар; мен эса — (ёмонлик) мени топиб (учратиб) қолишидан қўрқиб — У зотдан ёмонлик (шар) ҳақида сўрардим. Мен: «Ё Расулуллоҳ, биз жоҳилият ва ёмонлик (ичи)да эдик, сўнг Аллоҳ бизга мана шу яхшиликни (исломни) келтирди. Бас, мана шу яхшиликдан кейин (яна) бир ёмонлик борми?» дедим. У зот: «Ҳа», дедилар. Мен: «Ўша ёмонликдан кейин (яна) бир яхшилик борми?» дедим. У зот: «Ҳа, (лекин) унда дахан (тутун, ғубор) бор», дедилар. Мен: «Унинг дахани нима?» дедим. У зот: «Менинг йўлимдан бошқа (йўл) билан йўл кўрсатадиган бир қавм (бўлади); сен улардан (баъзисини) маъқул (деб), (баъзисини) инкор қиласан», дедилар. Мен: «Ўша яхшиликдан кейин (яна) бир ёмонлик борми?» дедим. У зот: «Ҳа, жаҳаннам дарвозалари олдида (турган) даъватчилар (бўлади); ким уларга (эргашиб) жавоб берса, улар уни унга (ўтга) ташлайди», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, уларни бизга таърифлаб беринг», дедим. У зот: «Улар бизнинг терамиздан (ўз жинсимиздан)дир, бизнинг тилларимизда гапирадилар», дедилар. Мен: «Агар ўша (замон) мени топса, менга нима (қилишни) буюрасиз?» дедим. У зот: «Мусулмонларнинг жамоаси ва уларнинг имомини лозим тут (улардан айрилма)», дедилар. Мен: «Агар уларнинг (бирор) жамоаси ҳам, имоми ҳам бўлмаса-чи?» дедим. У зот: «Унда ўша фирқаларнинг ҳаммасидан четлан (ажрал) — агар бир дарахтнинг илдизини тишлаб (ушлаб) туришинг (керак) бўлса ҳам — токи сен шу ҳолда эканлигингда, сени ўлим топгунча», дедилар.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عَلَيْهِ وَسلم: «بَادرُوا بِالْأَعْمَالِ فِتناً كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا وَيُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا يَبِيعُ دِينَهُ بِعرْض من الدُّنْيَا» . رَوَاهُ مُسلم

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qorongʻu tunning boʻlaklaridek (kelguvchi) fitnalardan (avval) amallar qilishga shoshilinglar. Kishi ertalab moʻmin boʻlib, kechqurun kofir boʻlib qoladi; kechqurun moʻmin boʻlib, ertalab kofir boʻlib qoladi. Ulardan biri dinini dunyoning arzimas mato (nafs)iga sotadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қоронғу туннинг бўлакларидек (келгувчи) фитналардан (аввал) амаллар қилишга шошилинглар. Киши эрталаб мўмин бўлиб, кечқурун кофир бўлиб қолади; кечқурун мўмин бўлиб, эрталаб кофир бўлиб қолади. Улардан бири динини дунёнинг арзимас мато (нафс)ига сотади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «سَتَكُونُ فِتَنٌ الْقَاعِدُ فِيهَا خَيْرٌ مِنَ الْقَائِمِ وَالْقَائِمُ فِيهَا خَيْرٌ من الْمَاشِي والماشي فِيهِ خَيْرٌ مِنَ السَّاعِي مَنْ تَشَرَّفَ لَهَا تَسْتَشْرِفْهُ فَمن وجد ملْجأ أَو معَاذًا فليَعُذْ بِهِ» . مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ: قَالَ: «تَكُونُ فِتْنَةٌ النَّائِمُ فِيهَا خَيْرٌ مِنَ الْيَقْظَانِ واليقظانُ خَيْرٌ مِنَ الْقَائِمِ وَالْقَائِمُ فِيهَا خَيْرٌ مِنَ السَّاعِي فَمن وجد ملْجأ أومعاذا فليستعذ بِهِ»

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki,) Rasululloh ﷺ: «Shunday fitnalar boʻladiki: unda oʻtirgan kishi turgandan yaxshiroq, turgan kishi yurgandan yaxshiroq, yurgan kishi (yugurib) shoshilgandan yaxshiroqdir. Kim unga (fitnaga) qarab intilsa (oʻzini duchor qilsa), u (fitna) uni oʻz domiga tortadi. Bas, kim unda bir panoh (maljaʼ) yoki boshpana (maʼoz) topsa, unga panoh tortsin (yashirinsin)», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Шундай фитналар бўладики: унда ўтирган киши тургандан яхшироқ, турган киши юргандан яхшироқ, юрган киши (югуриб) шошилгандан яхшироқдир. Ким унга (фитнага) қараб интилса (ўзини дучор қилса), у (фитна) уни ўз домига тортади. Бас, ким унда бир паноҳ (малжаъ) ёки бошпана (маъоз) топса, унга паноҳ торцин (яширинсин)», дедилар.

وَعَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّهَا سَتَكُونُ فِتَنٌ أَلَا ثُمَّ تَكُونُ فِتنٌ أَلا ثمَّ تكونُ فتنةٌ القاعدُ خَيْرٌ مِنَ الْمَاشِي فِيهَا وَالْمَاشِي فِيهَا خَيْرٌ مِنَ السَّاعِي إِلَيْهَا أَلَا فَإِذَا وَقَعَتْ فَمَنْ كَانَ لَهُ إِبل فَلْيَلْحَقْ بِإِبِلِهِ وَمَنْ كَانَ لَهُ غَنَمٌ فَلْيَلْحَقْ بغنمه وَمن كَانَت لَهُ أرضٌ فَلْيَلْحَقْ بِأَرْضِهِ» فَقَالَ رَجُلٌ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ مَنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ إِبِلٌ وَلَا غَنَمٌ وَلَا أَرْضٌ؟ قَالَ: «يَعْمِدُ إِلَى سَيْفِهِ فَيَدُقُّ عَلَى حَدِّهِ بِحَجَرٍ ثُمَّ لِيَنْجُ إِنِ اسْتَطَاعَ النَّجَاءَ اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ؟» ثَلَاثًا فَقَالَ: رَجُلٌ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ أُكْرِهْتُ حَتَّى ينْطَلق بِي إِلَى أحدالصفين فَضَرَبَنِي رَجُلٌ بِسَيْفِهِ أَوْ يَجِيءُ سَهْمٌ فَيَقْتُلُنِي؟ قَالَ: «يَبُوءُ بِإِثْمِهِ وَإِثْمِكَ وَيَكُونُ مِنْ أَصْحَابِ النَّار» رَوَاهُ مُسلم

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, fitnalar boʻladi. Ogoh boʻlinglar! Soʻng yana bir fitna boʻladiki, unda oʻtirgan kishi yurganidan koʻra yaxshiroq, yurgan kishi (uning sari) yugurganidan koʻra yaxshiroq boʻladi. Ogoh boʻlinglar! U (fitna) tushganda yoki yuz berganda, kimning tuyasi boʻlsa, oʻz tuyasiga qoʻshilsin; kimning qoʻyi boʻlsa, oʻz qoʻyiga qoʻshilsin; kimning yeri boʻlsa, oʻz yeriga qoʻshilsin», — dedilar. (Abu Bakra) dedi: Shunda bir kishi: «Yo Rasululloh! Tuyasi ham, qoʻyi ham, yeri ham boʻlmagan kishi-chi?» — dedi. (Rasululloh): «U oʻz qilichini olib, uning damini tosh bilan urib (singdirib) qoʻysin, soʻng qutilishga qodir boʻlsa, qutilib qolsin. Ey Alloh! Yetkazdimmi? Ey Alloh! Yetkazdimmi? Ey Alloh! Yetkazdimmi?» — dedilar. (Abu Bakra) dedi: Shunda bir kishi: «Yo Rasululloh! Agar men majburlansam-da, ikki safning biriga yoki ikki guruhning biriga (qoʻshilishga) sudralib olib borilsam, soʻng bir kishi meni qilichi bilan ursa yoki bir oʻq kelib meni oʻldirsa-chi?» — dedi. (Rasululloh): «U (oʻldiruvchi) oʻz gunohi va sening gunohing bilan qaytadi va doʻzax ahlidan boʻladi», — dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, фитналар бўлади. Огоҳ бўлинглар! Сўнг яна бир фитна бўладики, унда ўтирган киши юрганидан кўра яхшироқ, юрган киши (унинг сари) югурганидан кўра яхшироқ бўлади. Огоҳ бўлинглар! У (фитна) тушганда ёки юз берганда, кимнинг туяси бўлса, ўз туясига қўшилсин; кимнинг қўйи бўлса, ўз қўйига қўшилсин; кимнинг ери бўлса, ўз ерига қўшилсин», — дедилар. (Абу Бакра) деди: Шунда бир киши: «Ё Расулуллоҳ! Туяси ҳам, қўйи ҳам, ери ҳам бўлмаган киши-чи?» — деди. (Расулуллоҳ): «У ўз қиличини олиб, унинг дамини тош билан уриб (сингдириб) қўйсин, сўнг қутилишга қодир бўлса, қутилиб қолсин. Эй Аллоҳ! Етказдимми? Эй Аллоҳ! Етказдимми? Эй Аллоҳ! Етказдимми?» — дедилар. (Абу Бакра) деди: Шунда бир киши: «Ё Расулуллоҳ! Агар мен мажбурлансам-да, икки сафнинг бирига ёки икки гуруҳнинг бирига (қўшилишга) судралиб олиб борилсам, сўнг бир киши мени қиличи билан урса ёки бир ўқ келиб мени ўлдирса-чи?» — деди. (Расулуллоҳ): «У (ўлдирувчи) ўз гуноҳи ва сенинг гуноҳинг билан қайтади ва дўзах аҳлидан бўлади», — дедилар.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خيرَ مالِ المسلمِ غنمٌ يتبع بهَا شغف الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنَ الْفِتَنِ» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki,) Rasululloh ﷺ: «Yaqinda musulmonning eng yaxshi moli — qoʻy (boʻlib qolishi) yaqindir: u (musulmon) u (qoʻy) bilan togʻ choʻqqilarini va yomgʻir tushgan joylarni (oʻtloqlarni) quvib (yurib), fitnalardan dini bilan qochadi», dedilar.(Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Яқинда мусулмоннинг энг яхши моли — қўй (бўлиб қолиши) яқиндир: у (мусулмон) у (қўй) билан тоғ чўққиларини ва ёмғир тушган жойларни (ўтлоқларни) қувиб (юриб), фитналардан дини билан қочади», дедилар.

وَعَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَالَ: أَشْرَفَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أُطُمٍ مِنْ آطَامِ الْمَدِينَةِ فَقَالَ: " هَلْ تَرَوْنَ مَا أَرَى؟ قَالُوا: لَا. قَالَ: «فَإِنِّي لأرى الْفِتَن خلال بُيُوتكُمْ كوقع الْمَطَر» . مُتَّفق عَلَيْهِ

(Usoma ibn Zayd (roziyallohu anhumo) rivoyat qildiki,) Paygʻambar ﷺ Madinaning qasrlaridan (baland binolaridan) biriga chiqib (qarab): «Men koʻrayotgan narsani sizlar koʻryapsizmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», dedilar. U zot: «Albatta, men fitnalarni — yomgʻir tomchilari (tushgani) kabi — uylaringiz oralab tushayotganini koʻryapman», dedilar.(Усома ибн Зайд (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилдики,) Пайғамбар ﷺ Мадинанинг қасрларидан (баланд биноларидан) бирига чиқиб (қараб): «Мен кўраётган нарсани сизлар кўряпсизми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дедилар. У зот: «Албатта, мен фитналарни — ёмғир томчилари (тушгани) каби — уйларингиз оралаб тушаётганини кўряпман», дедилар.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «هَلَكَةُ أُمَّتِي عَلَى يَدَي غِلْمةٍ مِنْ قُرْيشٍ» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ummatimning halokati Qurayshdan boʻlgan bir necha yigitchalarning qoʻli bilan boʻladi», dedilar. Buxoriy rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Умматимнинг ҳалокати Қурайшдан бўлган бир неча йигитчаларнинг қўли билан бўлади», дедилар. Бухорий ривоят қилган.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَتَقَارَبُ الزَّمَانُ وَيُقْبَضُ الْعِلَمُ وَتَظْهَرُ الْفِتَنُ وَيُلْقَى الشُّحُّ وَيَكْثُرُ الْهَرْجُ» قَالُوا: وَمَا الْهَرْجُ؟ قَالَ: «الْقَتْلُ» . مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Zamon (bir-biriga) yaqinlashadi, ilm olib qoʻyiladi, fitnalar zohir boʻladi, baxillik (odamlar qalbiga) solinadi va harj koʻpayadi», dedilar. (Sahobalar): «Harj nima?» dedilar. (U zot): «Qatl (oʻldirish)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Замон (бир-бирига) яқинлашади, илм олиб қўйилади, фитналар зоҳир бўлади, бахиллик (одамлар қалбига) солинади ва ҳарж кўпаяди», дедилар. (Саҳобалар): «Ҳарж нима?» дедилар. (У зот): «Қатл (ўлдириш)», дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا تَذْهَبُ الدُّنْيَا حَتَّى يَأْتِي يَوْمٌ لَا يَدْرِي الْقَاتِلُ فِيمَ قَتَلَ؟ وَلَا الْمَقْتُولُ فِيمَ قُتِلَ؟ فَقِيلَ: كَيْفَ يَكُونُ ذَلِكَ؟ قَالَ: «الْهَرْجُ الْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ فِي النَّارِ» . رَوَاهُ مُسلم

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jonim qoʻlida boʻlgan zotga qasamki, odamlarning boshiga shunday bir kun kelmaguncha dunyo (oʻtib) ketmaydi — (oʻsha kuni) oʻldirgan kishi nima sababdan oʻldirganini, oʻldirilgan kishi nima sababdan oʻldirilganini bilmaydi», — dedilar. Shunda: «Bu qanday boʻladi?» — deyildi. U zot: «(Bu) harj (qotillik) sababidandir. Oʻldirgan ham, oʻldirilgan ham doʻzaxdadir», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жоним қўлида бўлган зотга қасамки, одамларнинг бошига шундай бир кун келмагунча дунё (ўтиб) кетмайди — (ўша куни) ўлдирган киши нима сабабдан ўлдирганини, ўлдирилган киши нима сабабдан ўлдирилганини билмайди», — дедилар. Шунда: «Бу қандай бўлади?» — дейилди. У зот: «(Бу) ҳарж (қотиллик) сабабидандир. Ўлдирган ҳам, ўлдирилган ҳам дўзахдадир», — дедилар.

وَعَنْ مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ «الْعِبَادَةُ فِي الْهَرْجِ كَهِجْرَةٍ إِلَيَّ» . رَوَاهُ مُسلم

Maʼqil ibn Yasor (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻlim toʻshagidagilaringiz oldida uni oʻqinglar», dedilar. Yaʼni Yosinni.Маъқил ибн Ясор (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўлим тўшагидагиларингиз олдида уни ўқинглар», дедилар. Яъни Ёсинни.

وَعَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ عَدِيٍّ قَالَ: أَتَيْنَا أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ فَشَكَوْنَا إِلَيْهِ مَا نَلْقَى مِنَ الْحَجَّاجِ. فَقَالَ: «اصْبِرُوا فَإِنَّهُ لَا يَأْتِي عَلَيْكُمْ زمَان إِلَّا الَّذِي بعده أشرمنه حَتَّى تَلْقَوْا رَبَّكُمْ» . سَمِعْتُهُ مِنْ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

(Zubayr ibn Adiy aytdi:) Biz Anas ibn Molik(ning huzuriga) keldik va unga Hajjojdan koʻrayotgan (azob-uqubat)larimizdan shikoyat qildik. U: «Sabr qilinglar; chunki sizlarga shunday bir zamon kelmaydiki, undan keyingisi undan battarroq boʻlmasin — toki Robbingizga yoʻliqquningizcha. Men buni Paygʻambaringiz ﷺdan eshitganman», dedi.(Зубайр ибн Адий айтди:) Биз Анас ибн Молик(нинг ҳузурига) келдик ва унга Ҳажжождан кўраётган (азоб-уқубат)ларимиздан шикоят қилдик. У: «Сабр қилинглар; чунки сизларга шундай бир замон келмайдики, ундан кейингиси ундан баттарроқ бўлмасин — токи Роббингизга йўлиққунингизча. Мен буни Пайғамбарингиз ﷺдан эшитганман», деди.

عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ: وَاللَّهِ مَا أَدْرِي أَنَسِيَ أَصْحَابِي أَمْ تَنَاسَوْا؟ وَاللَّهِ مَا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ قَائِدِ فِتْنَةٍ إِلَى أَنْ تَنْقَضِيَ الدُّنْيَا يَبْلُغُ مَنْ مَعَهُ ثَلَاثَمِائَةٍ فَصَاعِدًا إِلَّا قَدْ سَمَّاهُ لَنَا بِاسْمِهِ وَاسْمِ أَبِيهِ واسمِ قبيلتِه. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Qabisa ibn Zuʼaybning oʻgʻli otasidan rivoyat qiladi: Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu) shunday dedi: Vallohi, bilmadim, sheriklarim unutib qoʻyishdimi yoki oʻzlarini unutgandek koʻrsatishyaptimi. Vallohi, Rasululloh ﷺ dunyo tugaguniga qadar, izdoshlari uch yuz va undan koʻproq boʻlgan biror fitna boshligʻini — uning ismini, otasining ismini va qabilasining ismini bizga aytmasdan — qoldirmadilar.Қабиса ибн Зуъайбнинг ўғли отасидан ривоят қилади: Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу) шундай деди: Валлоҳи, билмадим, шерикларим унутиб қўйишдими ёки ўзларини унутгандек кўрсатишяптими. Валлоҳи, Расулуллоҳ ﷺ дунё тугагунига қадар, издошлари уч юз ва ундан кўпроқ бўлган бирор фитна бошлиғини — унинг исмини, отасининг исмини ва қабиласининг исмини бизга айтмасдан — қолдирмадилар.

وَعَنْ ثَوْبَانَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّمَا أَخَافُ عَلَى أُمَّتِي الْأَئِمَّةَ الْمُضِلِّينَ وَإِذَا وُضِعَ السَّيْفُ فِي أُمَّتِي لَمْ يُرْفَعْ عَنْهُمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد والترمذيُّ

Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men ummatim uchun faqat adashtiruvchi imomlardan qoʻrqaman», dedilar. Yana Rasululloh ﷺ: «Ummatimdan bir toifa haq ustida zohir boʻlib turaveradi, ularni xor qilmoqchi boʻlganlar Allohning amri kelgunga qadar ularga zarar yetkaza olmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Men Muhammad ibn Ismoilning shunday deganini eshitdim: Men Ali ibn al-Madiniyning bu hadisni Nabiy ﷺdan zikr qilib: «Ummatimdan bir toifa haq ustida zohir boʻlib turaveradi», deganini, soʻng Ali: ‹Ular ahli hadisdir›, deganini eshitdim.Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен умматим учун фақат адаштирувчи имомлардан қўрқаман», дедилар. Яна Расулуллоҳ ﷺ: «Умматимдан бир тоифа ҳақ устида зоҳир бўлиб тураверади, уларни хор қилмоқчи бўлганлар Аллоҳнинг амри келгунга қадар уларга зарар етказа олмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Мен Муҳаммад ибн Исмоилнинг шундай деганини эшитдим: Мен Али ибн ал-Мадинийнинг бу ҳадисни Набий ﷺдан зикр қилиб: «Умматимдан бир тоифа ҳақ устида зоҳир бўлиб тураверади», деганини, сўнг Али: ‹Улар аҳли ҳадисдир›, деганини эшитдим.

وَعَن سفينة قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «الْخِلَافَةُ ثَلَاثُونَ سَنَةً ثُمَّ تَكُونُ مُلْكًا» . ثُمَّ يَقُولُ سَفِينَةُ: أَمْسِكْ: خِلَافَةَ أَبِي بَكْرٍ سَنَتَيْنِ وَخِلَافَةَ عُمَرَ عَشْرَةً وَعُثْمَانَ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ وَعَلِيٍّ سِتَّةً. رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ

Safina (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Xilofat oʻttiz yildir, soʻngra u saltanatga aylanadi», deganlarini eshitdim. Soʻngra Safina: «Sanab koʻr: Abu Bakr (roziyallohu anhu)ning xilofati ikki yil, Umar (roziyallohu anhu)ning xilofati oʻn yil, Usmon (roziyallohu anhu)niki oʻn ikki yil, Ali (roziyallohu anhu)niki olti yil», der edi. Ahmad, Termiziy va Abu Dovud rivoyat qilgan.Сафина (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Хилофат ўттиз йилдир, сўнгра у салтанатга айланади», деганларини эшитдим. Сўнгра Сафина: «Санаб кўр: Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)нинг хилофати икки йил, Умар (розияллоҳу анҳу)нинг хилофати ўн йил, Усмон (розияллоҳу анҳу)ники ўн икки йил, Али (розияллоҳу анҳу)ники олти йил», дер эди. Аҳмад, Термизий ва Абу Довуд ривоят қилган.

وَعَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيَكُونُ بَعْدَ هَذَا الْخَيْرِ شَرٌّ كَمَا كَانَ قَبْلَهُ شَرٌّ؟ قَالَ: «نَعَمْ» قُلْتُ: فَمَا الْعِصْمَةُ؟ قَالَ: «السَّيْفُ» قُلْتُ: وَهَلْ بَعْدَ السَّيْفِ بَقِيَّةٌ؟ قَالَ: «نعمْ تكونُ إِمارةٌ على أَقْذَاءٍ وَهُدْنَةٌ عَلَى دَخَنٍ» . قُلْتُ: ثُمَّ مَاذَا؟ قَالَ: «ثُمَّ يَنْشَأُ دُعَاةُ الضَّلَالِ فَإِنْ كَانَ لِلَّهِ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةٌ جَلَدَ ظَهْرَكَ وَأَخَذَ مَالَكَ فَأَطِعْهُ وَإِلَّا فَمُتْ وَأَنْتَ عَاضٌّ عَلَى جَذْلِ شَجَرَةٍ» . قُلْتُ: ثُمَّ مَاذَا؟ قَالَ: «ثُمَّ يَخْرُجُ الدَّجَّالُ بَعْدَ ذَلِكَ مَعَهُ نَهْرٌ وَنَارٌ فَمَنْ وَقَعَ فِي نَارِهِ وَجَبَ أَجْرُهُ وَحُطَّ وِزْرُهُ وَمَنْ وَقَعَ فِي نَهْرِهِ وَجَبَ وِزْرُهُ وحظ أَجْرُهُ» . قَالَ: قُلْتُ: ثُمَّ مَاذَا؟ قَالَ: «ثُمَّ يُنْتَجُ الْمُهْرُ فَلَا يُرْكَبُ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ» وَفِي رِوَايَة: «هُدْنَةٌ عَلَى دَخَنٍ وَجَمَاعَةٌ عَلَى أَقْذَاءٍ» . قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ الْهُدْنَةُ عَلَى الدَّخَنِ مَا هِيَ؟ قَالَ: «لَا ترجع قُلُوب أَقوام كَمَا كَانَتْ عَلَيْهِ» . قُلْتُ: بَعْدَ هَذَا الْخَيْرِ شَرٌّ؟ قَالَ: «فِتْنَةٌ عَمْيَاءُ صَمَّاءُ عَلَيْهَا دُعَاةٌ عَلَى أَبْوَابِ النَّارِ فَإِنْ مُتَّ يَا حُذَيْفَةُ وَأَنْتَ عَاضٌّ عَلَى جَذْلٍ خَيْرٌ لَكَ مِنْ أَنْ تتبع أحدا مِنْهُم» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Nasr ibn Osim al-Laysiy aytadi: Biz Banu Lays qavmidan bir guruh boʻlib al-Yashkuriyning oldiga keldik. U: «Bu qaysi qavm?» dedi. Biz: «Banu Lays. Senga Huzayfaning hadisi haqida soʻragani keldik», dedik. Shunda u hadisni zikr qildi va dedi: Men: «Ey Rasululloh, bu yaxshilikdan keyin yomonlik boʻladimi?» dedim. U zot: «Fitna va yomonlik (boʻladi)», dedilar. Men: «Ey Rasululloh, bu yomonlikdan keyin yaxshilik boʻladimi?» dedim. U zot: «Ey Huzayfa, Allohning Kitobini oʻrgan va undagi narsalarga ergash», dedilar. Buni uch marta (takrorladilar). Men: «Ey Rasululloh, bu yomonlikdan keyin yaxshilik boʻladimi?» dedim. U zot: «Yomon niyat ustidagi soxta sulh va ularda (yoki unda) gʻubor boʻlgan jamoat (boʻladi)», dedilar. Men: «Ey Rasululloh, yomon niyat ustidagi sulh nima?» dedim. U zot: «Bir qavmlarning qalblari, avval qanday boʻlgan boʻlsa, oʻsha holatiga qaytmaydi», dedilar. Men: «Ey Rasululloh, bu yaxshilikdan keyin yomonlik boʻladimi?» dedim. U zot: «Koʻr va kar fitna boʻladi, uning ustida jahannam eshiklariga (chorlovchi) daʼvatchilar boʻladi. Ey Huzayfa, agar sen bir toʻngʻakni tishlab turgan holingda oʻlsang, bu sen ulardan birortasiga ergashganingdan koʻra yaxshiroqdir», dedilar.Наср ибн Осим ал-Лайсий айтади: Биз Бану Лайс қавмидан бир гуруҳ бўлиб ал-Яшкурийнинг олдига келдик. У: «Бу қайси қавм?» деди. Биз: «Бану Лайс. Сенга Ҳузайфанинг ҳадиси ҳақида сўрагани келдик», дедик. Шунда у ҳадисни зикр қилди ва деди: Мен: «Эй Расулуллоҳ, бу яхшиликдан кейин ёмонлик бўладими?» дедим. У зот: «Фитна ва ёмонлик (бўлади)», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, бу ёмонликдан кейин яхшилик бўладими?» дедим. У зот: «Эй Ҳузайфа, Аллоҳнинг Китобини ўрган ва ундаги нарсаларга эргаш», дедилар. Буни уч марта (такрорладилар). Мен: «Эй Расулуллоҳ, бу ёмонликдан кейин яхшилик бўладими?» дедим. У зот: «Ёмон ният устидаги сохта сулҳ ва уларда (ёки унда) ғубор бўлган жамоат (бўлади)», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, ёмон ният устидаги сулҳ нима?» дедим. У зот: «Бир қавмларнинг қалблари, аввал қандай бўлган бўлса, ўша ҳолатига қайтмайди», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, бу яхшиликдан кейин ёмонлик бўладими?» дедим. У зот: «Кўр ва кар фитна бўлади, унинг устида жаҳаннам эшикларига (чорловчи) даъватчилар бўлади. Эй Ҳузайфа, агар сен бир тўнғакни тишлаб турган ҳолингда ўлсанг, бу сен улардан бирортасига эргашганингдан кўра яхшироқдир», дедилар.

وَعَن أبي ذَر قَالَ: كُنْتُ رَدِيفًا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا علىحمار فَلَمَّا جَاوَزْنَا بُيُوتَ الْمَدِينَةِ قَالَ: «كَيْفَ بِكَ يَا أَبَا ذَرٍّ إِذَا كَانَ بِالْمَدِينَةِ جُوعٌ تَقُومُ عَنْ فِرَاشِكَ وَلَا تَبْلُغُ مَسْجِدَكَ حَتَّى يُجْهِدَكَ الْجُوعُ؟» قَالَ: قُلْتُ: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: «تَعَفَّفْ يَا أَبَا ذَرٍّ» . قَالَ: «كَيْفَ بِكَ يَا أَبَا ذَرٍّ إِذَا كَانَ بِالْمَدِينَةِ مَوْتٌ يَبْلُغُ الْبَيْتَ الْعَبْدُ حَتَّى إِنَّهُ يُبَاعُ الْقَبْرُ بِالْعَبْدِ؟» . قَالَ: قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: «تَصْبِرُ يَا أَبَا ذَرٍّ» . قَالَ: «كَيْفَ بِكَ يَا أَبَا ذَرٍّ إِذَا كَانَ بِالْمَدِينَةِ قَتْلٌ تَغْمُرُ الدِّمَاءُ أَحْجَارَ الزَّيْتِ؟» قَالَ: قُلْتُ: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: «تَأْتِي مَنْ أَنْتَ مِنْهُ» . قَالَ: قُلْتُ: وَأَلْبَسُ السِّلَاحَ؟ قَالَ: «شَارَكْتَ الْقَوْمَ إِذًا» . قُلْتُ: فَكَيْفَ أَصْنَعُ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: «إِنْ خَشِيتَ أَنْ يَبْهَرَكَ شُعَاعُ السَّيْفِ فَأَلْقِ نَاحِيَةَ ثَوْبِكَ عَلَى وَجْهِكَ لِيَبُوءَ بإِثمك وإِثمه» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni men eshakda Rasululloh ﷺ ning orqalarida mingashib ketayotgan edim. Madina uylaridan oʻtib olganimizda u zot: «Ey Abu Zar, Madinada ochlik boʻlib, oʻrningdan tursang-u, ochlik seni holdan toydirmaguncha masjidingga ham yeta olmasang, holing qanday boʻladi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. U zot: «Iffatli boʻl (nafsingni tiy), ey Abu Zar», dedilar. Soʻng: «Ey Abu Zar, Madinada oʻlim shu qadar koʻp boʻlib, qabr bir qulning bahosiga sotiladigan darajaga yetsa, holing qanday boʻladi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. U zot: «Sabr qilgin, ey Abu Zar», dedilar. Soʻng: «Ey Abu Zar, Madinada qatl (qonli fitna) boʻlib, qon Ahjaruz-Zayt toshlarini qoplab ketsa, holing qanday boʻladi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. U zot: «Oʻzing mansub boʻlgan kishilar (qavming)nikiga borgin», dedilar. Men: «Qurol taqib olaymi?» dedim. U zot: «Unda sen ham fitna qilgan qavmga sherik boʻlib qolasan», dedilar. Men: «Unda nima qilay, ey Rasululloh?» dedim. U zot: «Agar qilich yaltirashi koʻzingni qamashtirib yuborishidan qoʻrqsang, koʻylagingning bir chetini yuzingga tashlab olgin — toki u sening gunohingni ham, oʻz gunohini ham koʻtarib ketsin», dedilar. Abu Dovud rivoyat qilgan.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни мен эшакда Расулуллоҳ ﷺ нинг орқаларида мингашиб кетаётган эдим. Мадина уйларидан ўтиб олганимизда у зот: «Эй Абу Зар, Мадинада очлик бўлиб, ўрнингдан турсанг-у, очлик сени ҳолдан тойдирмагунча масжидингга ҳам ета олмасанг, ҳолинг қандай бўлади?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. У зот: «Иффатли бўл (нафсингни тий), эй Абу Зар», дедилар. Сўнг: «Эй Абу Зар, Мадинада ўлим шу қадар кўп бўлиб, қабр бир қулнинг баҳосига сотиладиган даражага етса, ҳолинг қандай бўлади?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. У зот: «Сабр қилгин, эй Абу Зар», дедилар. Сўнг: «Эй Абу Зар, Мадинада қатл (қонли фитна) бўлиб, қон Аҳжаруз-Зайт тошларини қоплаб кетса, ҳолинг қандай бўлади?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. У зот: «Ўзинг мансуб бўлган кишилар (қавминг)никига боргин», дедилар. Мен: «Қурол тақиб олайми?» дедим. У зот: «Унда сен ҳам фитна қилган қавмга шерик бўлиб қоласан», дедилар. Мен: «Унда нима қилай, эй Расулуллоҳ?» дедим. У зот: «Агар қилич ялтираши кўзингни қамаштириб юборишидан қўрқсанг, кўйлагингнинг бир четини юзингга ташлаб олгин — токи у сенинг гуноҳингни ҳам, ўз гуноҳини ҳам кўтариб кетсин», дедилар. Абу Довуд ривоят қилган.

وَعَنْ عَبْدِاللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «كَيْفَ بِكَ إِذَا أُبْقِيتَ فِي حُثَالَةٍ مِنَ النَّاسِ مَرَجَتْ عُهُودُهُمْ وَأَمَانَاتُهُمْ؟ وَاخْتَلَفُوا فَكَانُوا هَكَذَا؟» وَشَبَّكَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ. قَالَ: فَبِمَ تَأْمُرُنِي؟ قَالَ: «عَلَيْكَ بِمَا تَعْرِفُ وَدَعْ مَا تُنْكِرُ وَعَلَيْكَ بِخَاصَّةِ نَفْسِكَ وَإِيَّاكَ وَعَوَامِّهِمْ» . وَفِي رِوَايَةٍ: «الْزَمْ بَيْتَكَ وَأَمْلِكْ عَلَيْكَ لِسَانَكَ وَخُذْ مَا تَعْرِفُ وَدَعْ مَا تُنْكِرُ وَعَلَيْكَ بِأَمْرِ خَاصَّةِ نَفْسِكَ ودع أَمر الْعَامَّة» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَصَححهُ

Abdulloh ibn Amr ibn Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh yoʻlida oʻldirilish har bir narsani (gunohni) kechirtiradi, faqat qarz bundan mustasno», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ йўлида ўлдирилиш ҳар бир нарсани (гуноҳни) кечиртиради, фақат қарз бундан мустасно», — дедилар.

وَعَنْ أَبِي مُوسَى عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ: «إِنَّ بَيْنَ يَدَيِ السَّاعَةِ فِتَنًا كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا وَيُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا الْقَاعِد خير من الْقَائِم والماشي خَيْرٌ مِنَ السَّاعِي فَكَسِّرُوا فِيهَا قِسِيَّكُمْ وَقَطِّعُوا فِيهَا أَوْتَارَكُمْ وَاضْرِبُوا سُيُوفَكُمْ بِالْحِجَارَةِ فَإِنْ دُخِلَ عَلَى أَحَدٍ مِنْكُمْ فَلْيَكُنْ كَخَيْرِ ابْنَيْ آدَمَ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد. وَفِي رِوَايَة لَهُ (ضَعِيف) : «ذَكَرَ إِلَى قَوْلِهِ» خَيْرٌ مِنَ السَّاعِي " ثُمَّ قَالُوا: فَمَا تَأْمُرُنَا؟ قَالَ: كُونُوا أَحْلَاسَ بُيُوتِكُمْ ". وَفِي رِوَايَةِ التِّرْمِذِيِّ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِي الْفِتْنَةِ: «كَسِّرُوا فِيهَا قِسِيَّكُمْ وَقَطِّعُوا فِيهَا أَوْتَارَكُمْ وَالْزَمُوا فِيهَا أَجْوَافَ بُيُوتِكُمْ وَكُونُوا كَابْنِ آدَمَ» . وَقَالَ: هَذَا حديثٌ صحيحٌ غريبٌ

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ fitna haqida: «U paytda kamonlaringizni sindiringlar, paylaringizni uzinglar, uylaringizning ichida (toʻrida) oʻtiringlar va Odamning (yaxshi) oʻgʻli kabi boʻlinglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻarib sahihdir. Abdurahmon ibn Sarvon — u Abu Qays al-Avdiydir.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ фитна ҳақида: «У пайтда камонларингизни синдиринглар, пайларингизни узинглар, уйларингизнинг ичида (тўрида) ўтиринглар ва Одамнинг (яхши) ўғли каби бўлинглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғариб саҳиҳдир. Абдураҳмон ибн Сарвон — у Абу Қайс ал-Авдийдир.

وَعَن أم مَالك البهزية قَالَتْ: ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِتْنَةً فَقَرَّبَهَا. قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ خَيْرُ النَّاسِ فِيهَا؟ قَالَ: «رَجُلٌ فِي مَاشِيَتِهِ يُؤَدِّي حَقَّهَا وَيَعْبُدُ رَبَّهُ وَرَجُلٌ أَخَذَ برأسٍ فرأسه يخيف الْعَدو ويخوفونه» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Ummu Molik al-Bahziyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ fitnani zikr qildilar va uni yaqin (boʻlgan narsa sifatida tasvirlab) berdilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, (fitna) paytida odamlarning eng yaxshisi kim?» dedim. U zot: «Chorvasi orasidagi, uning haqqini ado etib, Robbiga ibodat qiluvchi kishi va otining boshidan ushlab, dushmanni qoʻrqitayotgan, dushman ham uni qoʻrqitayotgan kishidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ummu Mubashshir, Abu Said al-Xudriy va Ibn Abbosdan ham (rivoyat) bor. Bu hadis bu yoʻldan hasan gʻaribdir. Uni Lays ibn Abu Sulaym ham Tovusdan, u Ummu Molik al-Bahziyyadan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilgan.Умму Молик ал-Баҳзийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ фитнани зикр қилдилар ва уни яқин (бўлган нарса сифатида тасвирлаб) бердилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, (фитна) пайтида одамларнинг энг яхшиси ким?» дедим. У зот: «Чорваси орасидаги, унинг ҳаққини адо этиб, Роббига ибодат қилувчи киши ва отининг бошидан ушлаб, душманни қўрқитаётган, душман ҳам уни қўрқитаётган кишидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Умму Мубашшир, Абу Саид ал-Худрий ва Ибн Аббосдан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис бу йўлдан ҳасан ғарибдир. Уни Лайс ибн Абу Сулайм ҳам Товусдан, у Умму Молик ал-Баҳзийядан, у Набий ﷺдан ривоят қилган.

وَعَنْ عَبْدِاللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «سَتَكُونُ فِتْنَةٌ تَسْتَنْظِفُ الْعَرَبَ قَتْلَاهَا فِي النَّارِ اللِّسَانُ فِيهَا أَشَدُّ مِنْ وَقْعِ السَّيْفِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْن مَاجَه

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, bir fitna boʻladiki, u arablarni supurib tashlaydi (qirib yuboradi); uning oʻldirilganlari doʻzaxdadir. Unda til qilich urishidan ham qattiqroqdir», dedilar. Abu Dovud aytadi: Buni Savriy Laysdan, u Tovusdan, u al-Aʼjamdan rivoyat qildi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, бир фитна бўладики, у арабларни супуриб ташлайди (қириб юборади); унинг ўлдирилганлари дўзахдадир. Унда тил қилич уришидан ҳам қаттиқроқдир», дедилар. Абу Довуд айтади: Буни Саврий Лайсдан, у Товусдан, у ал-Аъжамдан ривоят қилди.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «سَتَكُونُ فِتْنَةٌ صَمَّاءُ بكماء عمياءُ مَنْ أَشْرَفَ لَهَا اسْتَشْرَفَتْ لَهُ وَإِشْرَافُ اللِّسَانِ فِيهَا كوقوع السَّيْف» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kar, soqov va koʻr (qiladigan) bir fitna boʻladi. Kim unga qarab intilsa, u ham unga (qarab) intiladi. Unda tilni (yomonlikka) choʻzish qilich urgan kabidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Кар, соқов ва кўр (қиладиган) бир фитна бўлади. Ким унга қараб интилса, у ҳам унга (қараб) интилади. Унда тилни (ёмонликка) чўзиш қилич урган кабидир», дедилар.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ: كُنَّا قُعُودًا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ الْفِتَنَ فَأَكْثَرَ فِي ذِكْرِهَا حَتَّى ذَكَرَ فِتْنَةَ الْأَحْلَاسِ فَقَالَ قَائِلٌ: وَمَا فِتْنَةُ الْأَحْلَاسِ. قَالَ: " هِيَ هَرَبٌ وَحَرَبٌ ثُمَّ فِتْنَةُ السَّرَّاءِ دَخَنُهَا مِنْ تَحْتِ قَدَمَيْ رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ بَيْتِي يَزْعُمُ أَنَّهُ مِنِّي وَلَيْسَ مِنِّي إِنَّمَا أَوْلِيَائِي الْمُتَّقُونَ ثُمَّ يَصْطَلِحُ النَّاسُ عَلَى رَجُلٍ كورك على ضلع ثمَّ فتْنَة الدهماء لَا تَدَعُ أَحَدًا مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ إِلَّا لَطْمَتْهُ لَطْمَةً فَإِذَا قِيلَ: انْقَضَتْ تَمَادَتْ يُصْبِحُ الرَّجُلُ فِيهَا مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا حَتَّى يَصِيرَ النَّاسُ إِلَى فُسْطَاطَيْنِ: فُسْطَاطِ إِيمَانٍ لَا نِفَاقَ فِيهِ وَفُسْطَاطِ نِفَاقٍ لَا إِيمَانَ فِيهِ. فَإِذَا كَانَ ذَلِكَ فَانْتَظِرُوا الدَّجَّالَ مِنْ يَوْمِهِ أَوْ من غده ". رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Umayr ibn Honi al-Ansiy aytadi: Men Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)ning shunday deyayotganini eshitdim: Biz Rasululloh ﷺning huzurlarida oʻtirgan edik, u zot fitnalarni zikr qildilar va ularni koʻp zikr qildilar, hatto «ahlos» (uy fitnasi)ni ham zikr qildilar. Shunda bir kishi: «Ey Rasululloh, ahlos fitnasi nima?» dedi. U zot: «U qochish va urushdir. Soʻng saroʼ (farogʻat) fitnasi boʻladi, uning tutuni mening ahli baytimdan boʻlgan, oʻzini mendan deb daʼvo qiladigan, holbuki u mendan emas, — chunki mening doʻstlarim faqat taqvodorlardir, — bir kishining ikki tovoni ostidan (koʻtariladi). Soʻng odamlar bir kishi atrofida — son suyagi qovurgʻa ustida (turgani kabi nomuvofiq holda) — kelishadilar. Soʻng duhaymo (qora) fitna boʻladi: u bu ummatdan birortasini bir tarsaki urmay qoʻymaydi. ‹Tamom boʻldi› deyilganida, u yana davom etadi. Unda kishi ertalab moʻmin boʻlsa, kechqurun kofir boʻlib qoladi. Hatto odamlar ikki chodirga boʻlinadilar: bittasi — ichida nifoq boʻlmagan iymon chodiri, ikkinchisi — ichida iymon boʻlmagan nifoq chodiri. Bu boʻlganida, oʻsha kuni yoki ertasiga Dajjolni kuting», dedilar.Умайр ибн Ҳони ал-Ансий айтади: Мен Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай деяётганини эшитдим: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида ўтирган эдик, у зот фитналарни зикр қилдилар ва уларни кўп зикр қилдилар, ҳатто «аҳлос» (уй фитнаси)ни ҳам зикр қилдилар. Шунда бир киши: «Эй Расулуллоҳ, аҳлос фитнаси нима?» деди. У зот: «У қочиш ва урушдир. Сўнг сарў (фароғат) фитнаси бўлади, унинг тутуни менинг аҳли байтимдан бўлган, ўзини мендан деб даъво қиладиган, ҳолбуки у мендан эмас, — чунки менинг дўстларим фақат тақводорлардир, — бир кишининг икки товони остидан (кўтарилади). Сўнг одамлар бир киши атрофида — сон суяги қовурға устида (тургани каби номувофиқ ҳолда) — келишадилар. Сўнг дуҳаймо (қора) фитна бўлади: у бу умматдан бирортасини бир тарсаки урмай қўймайди. ‹Тамом бўлди› дейилганида, у яна давом этади. Унда киши эрталаб мўмин бўлса, кечқурун кофир бўлиб қолади. Ҳатто одамлар икки чодирга бўлинадилар: биттаси — ичида нифоқ бўлмаган иймон чодири, иккинчиси — ичида иймон бўлмаган нифоқ чодири. Бу бўлганида, ўша куни ёки эртасига Дажжолни кутинг», дедилар.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «وَيْلٌ لِلْعَرَبِ مِنْ شَرٍّ قَدِ اقْتَرَبَ أَفْلَحَ مَنْ كَفَّ يَدَهُ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Yaqinlashib kelgan yomonlikdan arablar holiga voy! Kim qoʻlini (yomonlikdan) tiyib olsa, najot topibdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Яқинлашиб келган ёмонликдан араблар ҳолига вой! Ким қўлини (ёмонликдан) тийиб олса, нажот топибди», дедилар.

وَعَن الْمِقْدَاد بن الْأسود قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «إِنَّ السَّعِيدَ لَمَنْ جُنِّبَ الْفِتَنَ إِنَّ السَّعِيدَ لَمَنْ جُنِّبَ الْفِتَنَ إِنَّ السَّعِيدَ لَمَنْ جُنِّبَ الْفِتَنَ وَلَمَنِ ابْتُلِيَ فَصَبَرَ فَوَاهًا» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Miqdod ibn al-Asvad (roziyallohu anhu) aytadi: Allohga qasam, men Rasululloh ﷺni shunday deganlarini eshitdim: «Albatta, baxtli kishi fitnalardan chetlatilgan kishidir; albatta, baxtli kishi fitnalardan chetlatilgan kishidir; albatta, baxtli kishi fitnalardan chetlatilgan kishidir. Va (fitnaga) duchor boʻlib, sabr qilgan kishi-chi, naqadar (yaxshi)!»Миқдод ибн ал-Асвад (розияллоҳу анҳу) айтади: Аллоҳга қасам, мен Расулуллоҳ ﷺни шундай деганларини эшитдим: «Албатта, бахтли киши фитналардан четлатилган кишидир; албатта, бахтли киши фитналардан четлатилган кишидир; албатта, бахтли киши фитналардан четлатилган кишидир. Ва (фитнага) дучор бўлиб, сабр қилган киши-чи, нақадар (яхши)!»

وَعَنْ ثَوْبَانَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا وُضِعَ السَّيْفُ فِي أُمَّتِي لَمْ يُرْفَعْ عَنْهَا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَلَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تَلْحَقَ قَبَائِلُ مِنْ أُمَّتِي بِالْمُشْرِكِينَ وَحَتَّى تَعْبُدَ قَبَائِلُ مِنْ أُمَّتِي الْأَوْثَانَ وَإِنَّهُ سَيَكُونُ فِي أُمَّتِي كَذَّابُونَ ثَلَاثُونَ كُلُّهُمْ يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيُّ اللَّهِ وَأَنَا خَاتَمُ النَّبِيين لَا نَبِيَّ بِعْدِي وَلَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ لَا يَضُرُّهُمْ مَنْ خَالَفَهُمْ حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللَّهِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ

Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh taolo men uchun yerni yigʻib-toʻpladi», dedilar, yoki: «Robbim men uchun yerni yigʻib-toʻpladi, shunda men uning sharqlarini ham, gʻarblarini ham koʻrdim. Ummatimning mulki men uchun yigʻilgan joygacha yetadi. Menga ikki xazina — qizil va oq (xazina) berildi. Men Robbimdan ummatim uchun, ularni umumiy qahatchilik bilan halok qilmasligini va oʻzlaridan boʻlmagan, ularning butun jamoasini qiyratadigan bir dushmanni ularga hokim qilmasligini soʻradim. Robbim menga dedi: ‹Ey Muhammad, men bir hukmni hukm qilsam, u qaytarilmaydi. Men ularni umumiy qahatchilik bilan halok qilmayman va ularga oʻzlaridan boʻlmagan, ularning butun jamoasini qiyratadigan dushmanni hokim qilmayman, garchi yerning barcha tomonlaridan ularga (dushmanlar) yigʻilsa ham. Faqat ularning baʼzilari baʼzilarini halok qiladi, baʼzilari baʼzilarini asir oladi›. Men ummatim haqida (eng) qoʻrqadigan narsam — yoʻldan ozdiruvchi imomlardir. Ummatim ichida qilich ishlatilsa, qiyomat kunigacha undan koʻtarilmaydi. Ummatimdan baʼzi qabilalar mushriklarga qoʻshilmaguncha va ummatimdan baʼzi qabilalar butlarga ibodat qilmaguncha, qiyomat qoyim boʻlmaydi. Ummatim ichida oʻttizta kazzob boʻladi, ularning har biri oʻzini paygʻambar deb daʼvo qiladi. Holbuki, men paygʻambarlarning xotamiman, mendan keyin paygʻambar yoʻq. Ummatimdan bir toifa doimo haq ustida (boʻladi)», dedilar. Ibn Iso (rivoyatida): «(haq ustida) gʻolib boʻlgan holda» dedi. Soʻng ikkalasi (rivoyatda) muvofiq boʻlishdi: «Allohning amri (qiyomat) kelguniga qadar, ularga muxolif boʻlganlar zarar yetkaza olmaydi».Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ таоло мен учун ерни йиғиб-тўплади», дедилар, ёки: «Роббим мен учун ерни йиғиб-тўплади, шунда мен унинг шарқларини ҳам, ғарбларини ҳам кўрдим. Умматимнинг мулки мен учун йиғилган жойгача етади. Менга икки хазина — қизил ва оқ (хазина) берилди. Мен Роббимдан умматим учун, уларни умумий қаҳатчилик билан ҳалок қилмаслигини ва ўзларидан бўлмаган, уларнинг бутун жамоасини қийратадиган бир душманни уларга ҳоким қилмаслигини сўрадим. Роббим менга деди: ‹Эй Муҳаммад, мен бир ҳукмни ҳукм қилсам, у қайтарилмайди. Мен уларни умумий қаҳатчилик билан ҳалок қилмайман ва уларга ўзларидан бўлмаган, уларнинг бутун жамоасини қийратадиган душманни ҳоким қилмайман, гарчи ернинг барча томонларидан уларга (душманлар) йиғилса ҳам. Фақат уларнинг баъзилари баъзиларини ҳалок қилади, баъзилари баъзиларини асир олади›. Мен умматим ҳақида (энг) қўрқадиган нарсам — йўлдан оздирувчи имомлардир. Умматим ичида қилич ишлатилса, қиёмат кунигача ундан кўтарилмайди. Умматимдан баъзи қабилалар мушрикларга қўшилмагунча ва умматимдан баъзи қабилалар бутларга ибодат қилмагунча, қиёмат қойим бўлмайди. Умматим ичида ўттизта каззоб бўлади, уларнинг ҳар бири ўзини пайғамбар деб даъво қилади. Ҳолбуки, мен пайғамбарларнинг хотамиман, мендан кейин пайғамбар йўқ. Умматимдан бир тоифа доимо ҳақ устида (бўлади)», дедилар. Ибн Исо (ривоятида): «(ҳақ устида) ғолиб бўлган ҳолда» деди. Сўнг иккаласи (ривоятда) мувофиқ бўлишди: «Аллоҳнинг амри (қиёмат) келгунига қадар, уларга мухолиф бўлганлар зарар етказа олмайди».

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «تَدُورُ رَحَى الْإِسْلَامِ لِخَمْسٍ وَثَلَاثِينَ أَوْ سِتٍّ وَثَلَاثِينَ أَوْ سَبْعٍ وَثَلَاثِينَ فَإِنْ يَهْلِكُوا فَسَبِيلُ مَنْ هَلَكَ وَإِنْ يَقُمْ لَهُمْ دِينُهُمْ يَقُمْ لَهُمْ سَبْعِينَ عَامًا» . قُلْتُ: أَمِمَّا بَقِيَ أَوْ مِمَّا مَضَى؟ قَالَ: «مِمَّا مضى» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi. U zot ﷺ: «Islom tegirmoni oʻttiz besh yoki oʻttiz olti yoki oʻttiz yetti yil aylanadi. Agar ular halok boʻlsalar, undan oldin halok boʻlganlarning yoʻlini tutgan boʻladilar. Agar dinlari ular uchun barqaror tursa, ular uchun yetmish yil barqaror turadi», dedilar. (Ibn Masʼud) aytadi: «Men: ‹Bu (yetmish yil) qolganidanmi yoki oʻtganidanmi?› deb soʻradim. U zot ﷺ: ‹Oʻtganidan›, dedilar». Abu Dovud aytadi: Kim (roviyning ismini) ‹Xiroʻsh› desa, xato qilibdi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади. У зот ﷺ: «Ислом тегирмони ўттиз беш ёки ўттиз олти ёки ўттиз етти йил айланади. Агар улар ҳалок бўлсалар, ундан олдин ҳалок бўлганларнинг йўлини тутган бўладилар. Агар динлари улар учун барқарор турса, улар учун етмиш йил барқарор туради», дедилар. (Ибн Масъуд) айтади: «Мен: ‹Бу (етмиш йил) қолганиданми ёки ўтганиданми?› деб сўрадим. У зот ﷺ: ‹Ўтганидан›, дедилар». Абу Довуд айтади: Ким (ровийнинг исмини) ‹Хирўш› деса, хато қилибди.

عَن أبي واقدٍ اللَّيْثِيّ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا خَرَجَ إِلَى غَزْوَةِ حُنَيْنٍ مَرَّ بِشَجَرَةٍ لِلْمُشْرِكِينَ كَانُوا يُعَلِّقُونَ عَلَيْهَا أَسْلِحَتَهُمْ يُقَالُ لَهَا: ذَاتُ أَنْوَاطٍ. فَقَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ اجْعَلْ لَنَا ذَاتَ أَنْوَاطٍ كَمَا لَهُمْ ذَاتُ أَنْوَاطٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «سُبْحَانَ اللَّهِ هَذَا كَمَا قَالَ قَوْمُ مُوسَى (اجْعَل لنا إِلَهًا كَمَا لَهُم آلهةٌ) وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَتَرْكَبُنَّ سُنَنَ مَنْ كَانَ قبلكُمْ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Abu Voqid al-Laysiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Xaybarga chiqqanlarida, mushriklarning «Zotu Anvot» deb ataladigan bir daraxti yonidan oʻtdilar; ular qurollarini shu daraxtga osib qoʻyar edilar. (Sahobalar): «Ey Allohning Rasuli, ularda Zotu Anvot boʻlganidek, bizga ham bir Zotu Anvot belgilab bering», dedilar. Nabiy ﷺ: «Subhanalloh! Bu xuddi Muso qavmining: {Ularning ilohlari boʻlganidek, bizga ham bir iloh belgilab ber} (Aʼrof 138) deganiga oʻxshaydi. Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, sizlar albatta oʻzlaringizdan oldingilarning yoʻliga ergashasizlar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Abu Voqid al-Laysiyning ismi Horis ibn Avfdir. Bu bobda Abu Said va Abu Hurayradan ham (rivoyat) bor.Абу Воқид ал-Лайсий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Хайбарга чиққанларида, мушрикларнинг «Зоту Анвот» деб аталадиган бир дарахти ёнидан ўтдилар; улар қуролларини шу дарахтга осиб қўяр эдилар. (Саҳобалар): «Эй Аллоҳнинг Расули, уларда Зоту Анвот бўлганидек, бизга ҳам бир Зоту Анвот белгилаб беринг», дедилар. Набий ﷺ: «Субҳаналлоҳ! Бу худди Мусо қавмининг: {Уларнинг илоҳлари бўлганидек, бизга ҳам бир илоҳ белгилаб бер} (Аъроф 138) деганига ўхшайди. Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, сизлар албатта ўзларингиздан олдингиларнинг йўлига эргашасизлар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абу Воқид ал-Лайсийнинг исми Ҳорис ибн Авфдир. Бу бобда Абу Саид ва Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоят) бор.

وَعَن ابْن الْمسيب قَالَ: وَقَعَتِ الْفِتْنَةُ الْأُولَى - يَعْنِي مَقْتَلَ عُثْمَانَ - فَلَمْ يَبْقَ مِنْ أَصْحَابٍ بَدْرٍ أَحَدٌ ثُمَّ وَقَعَتِ الْفِتْنَةُ الثَّانِيَةُ - يَعْنِي الْحَرَّةَ - فَلَمْ يَبْقَ مِنْ أَصْحَابِ الْحُدَيْبِيَةِ أَحَدٌ ثُمَّ وَقَعَتِ الْفِتْنَةُ الثَّالِثَةُ فَلَمْ تَرْتَفِعْ وَبِالنَّاسِ طَبَاخٌ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

Said ibn Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Birinchi fitna — yaʼni Usmon (roziyallohu anhu)ning qatli — yuz berganda, Badr ahlidan biror kishi qolmadi. Soʻngra ikkinchi fitna — yaʼni Harra voqeasi — yuz berganda, Hudaybiya ahlidan biror kishi qolmadi. Soʻngra uchinchi fitna yuz berdi va u — odamlarda hali quvvat, yaxshilik bor ekan — koʻtarilmadi. Buxoriy rivoyat qilgan.Саид ибн Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Биринчи фитна — яъни Усмон (розияллоҳу анҳу)нинг қатли — юз берганда, Бадр аҳлидан бирор киши қолмади. Сўнгра иккинчи фитна — яъни Ҳарра воқеаси — юз берганда, Ҳудайбия аҳлидан бирор киши қолмади. Сўнгра учинчи фитна юз берди ва у — одамларда ҳали қувват, яхшилик бор экан — кўтарилмади. Бухорий ривоят қилган.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم قا ل: " لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تَقْتَتِلَ فِئَتَانِ عَظِيمَتَانِ تَكُونُ بَيْنَهُمَا مَقْتَلَةٌ عَظِيمَةٌ دَعَوَاهُمَا وَاحِدَةٌ وَحَتَّى يبْعَث دجالون كذابون قريب مِنْ ثَلَاثِينَ كُلُّهُمْ يَزْعُمُ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ وَحَتَّى يُقْبَضَ الْعِلْمُ وَتَكْثُرَ الزَّلَازِلُ وَيَتَقَارَبَ الزَّمَانُ وَيظْهر الْفِتَنُ وَيَكْثُرَ الْهَرْجُ وَهُوَ الْقَتْلُ وَحَتَّى يَكْثُرَ فِيكُمُ الْمَالُ فَيَفِيضَ حَتَّى يُهِمَّ رَبَّ الْمَالِ مَنْ يَقْبَلُ صَدَقَتَهُ وَحَتَّى يَعْرِضَهُ فَيَقُولُ الَّذِي يعرضه عَلَيْهِ: لَا أَرَبَ لِي بِهِ وَحَتَّى يَتَطَاوَلَ النَّاسُ فِي الْبُنْيَانِ وَحَتَّى يَمُرَّ الرَّجُلُ بِقَبْرِ الرَّجُلِ فَيَقُولُ: يَا لَيْتَنِي مَكَانَهُ وَحَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا فَإِذَا طَلَعَتْ وَرَآهَا النَّاسُ آمَنُوا أَجْمَعُونَ فَذَلِكَ حِينَ (لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا) وَلَتَقُومَنَّ السَّاعَةُ وَقَدْ نَشَرَ الرَّجُلَانِ ثَوْبَهُمَا بَيْنَهُمَا فَلَا يَتَبَايَعَانِهِ وَلَا يَطْوِيَانِهِ وَلَتَقُومَنَّ السَّاعَةُ وَقَدِ انْصَرَفَ الرَّجُلُ بِلَبَنِ لِقْحَتِهِ فَلَا يَطْعَمُهُ وَلَتَقُومَنَّ السَّاعَةُ وَهُوَ يُلِيطُ حَوْضَهُ فَلَا يَسْقِي فِيهِ وَلَتَقُومَنَّ السَّاعَةُ وَقَدْ رَفَعَ أُكْلَتَهُ إِلَى فِيهِ فَلَا يطْعمهَا ". مُتَّفق عَلَيْهِ

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki,) Rasululloh ﷺ: «Soat (Qiyomat) qoim boʻlmaydi — toki ikkita ulkan guruh (toʻda) bir-biri bilan jang qilmaguncha; ikkovi orasida katta qirgʻin boʻladi, (holbuki) ularning daʼvati (shiori) bir (xil)dir. Va toki — har biri oʻzini Allohning Rasuli deb daʼvo qiladigan — oʻttizga yaqin yolgʻonchi dajjollar chiqmaguncha; va toki ilm (olib) qoʻyilmaguncha, zilzilalar koʻpaymaguncha, zamon (bir-biriga) yaqinlashmaguncha, fitnalar zohir boʻlmaguncha, harj — yaʼni qatl (oʻldirish) — koʻpaymaguncha; va toki sizlarda mol koʻpayib, toshib ketmaguncha — hatto mol egasi oʻz sadaqasini kim qabul qilishidan tashvishlanmaguncha, hatto uni (birovga) taklif qilganda, taklif qilingan kishi: ‹Mening unga hojatim yoʻq›, demaguncha. Va toki odamlar bino (qurilish)da bir-biridan (baland) oʻzishmaguncha; va toki kishi (boshqa) kishining qabri yonidan oʻtib: ‹Eh, koshki men uning oʻrnida boʻlsam!› demaguncha. Va toki quyosh oʻz botadigan (tomoni)dan — magʻribdan — chiqmaguncha. Bas, u (quyosh) chiqib, odamlar uni koʻrganlarida, hammasi iymon keltiradi — ammo bu — oldin iymon keltirmagan yoki iymonida (hech) yaxshilik qilmagan jonga, uning iymoni foyda bermaydigan paytdir. Va, albatta, Soat qoim boʻladi — (shu holdaki,) ikki kishi (savdo uchun) oʻrtalarida bir kiyimni yoygan boʻladi-yu, uni na sotib (ola)dilar, na yigʻib (qoʻya)dilar. Va, albatta, Soat qoim boʻladi — kishi oʻz tuyasining suti (sogʻib) qaytgan boʻladi-yu, uni taʼmlay (icha) olmaydi. Va, albatta, Soat qoim boʻladi — u oʻz hovuzini suvayotgan (loy bilan suvab tuzatayotgan) boʻladi-yu, unda (mol)ni sugʻormaydi. Va, albatta, Soat qoim boʻladi — kishi oʻz luqmasini ogʻziga koʻtargan boʻladi-yu, uni yeb olmaydi», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Соат (Қиёмат) қоим бўлмайди — токи иккита улкан гуруҳ (тўда) бир-бири билан жанг қилмагунча; иккови орасида катта қирғин бўлади, (ҳолбуки) уларнинг даъвати (шиори) бир (хил)дир. Ва токи — ҳар бири ўзини Аллоҳнинг Расули деб даъво қиладиган — ўттизга яқин ёлғончи дажжоллар чиқмагунча; ва токи илм (олиб) қўйилмагунча, зилзилалар кўпаймагунча, замон (бир-бирига) яқинлашмагунча, фитналар зоҳир бўлмагунча, ҳарж — яъни қатл (ўлдириш) — кўпаймагунча; ва токи сизларда мол кўпайиб, тошиб кетмагунча — ҳатто мол эгаси ўз садақасини ким қабул қилишидан ташвишланмагунча, ҳатто уни (бировга) таклиф қилганда, таклиф қилинган киши: ‹Менинг унга ҳожатим йўқ›, демагунча. Ва токи одамлар бино (қурилиш)да бир-биридан (баланд) ўзишмагунча; ва токи киши (бошқа) кишининг қабри ёнидан ўтиб: ‹Эҳ, кошки мен унинг ўрнида бўлсам!› демагунча. Ва токи қуёш ўз ботадиган (томони)дан — мағрибдан — чиқмагунча. Бас, у (қуёш) чиқиб, одамлар уни кўрганларида, ҳаммаси иймон келтиради — аммо бу — олдин иймон келтирмаган ёки иймонида (ҳеч) яхшилик қилмаган жонга, унинг иймони фойда бермайдиган пайтдир. Ва, албатта, Соат қоим бўлади — (шу ҳолдаки,) икки киши (савдо учун) ўрталарида бир кийимни ёйган бўлади-ю, уни на сотиб (ола)дилар, на йиғиб (қўя)дилар. Ва, албатта, Соат қоим бўлади — киши ўз туясининг сути (соғиб) қайтган бўлади-ю, уни таъмлай (ича) олмайди. Ва, албатта, Соат қоим бўлади — у ўз ҳовузини суваётган (лой билан суваб тузатаётган) бўлади-ю, унда (мол)ни суғормайди. Ва, албатта, Соат қоим бўлади — киши ўз луқмасини оғзига кўтарган бўлади-ю, уни еб олмайди», дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تُقَاتِلُوا قَوْمًا نِعَالُهُمُ الشَّعْرُ وَحَتَّى تُقَاتِلُوا التُّرْكَ صِغَارَ الْأَعْيُنِ حُمْرَ الْوُجُوهِ ذُلْفَ الْأُنُوفِ كأنَّ وجوهَهُم المجَانُّ المُطْرَقة» . مُتَّفق عَلَيْهِ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Sizlar — tukli (junli) poyabzal kiyadigan bir qavm bilan jang qilmaguningizcha va — koʻzlari kichik, yuzlari qizil, burunlari yapaloq, yuzlari yapaloq qalqonga oʻxshagan — turklar bilan jang qilmaguningizcha, Qiyomat qoyim boʻlmaydi. Va sizlar koʻrasizki, eng yaxshi odamlar — (hukmronlik) masʼuliyatini eng koʻp yomon koʻradiganlardir — to ular hukmron qilib tanlanguncha. Odamlar har xil tabiatdadir: johiliyat davrida eng yaxshi boʻlganlar — Islomda (ham) eng yaxshidir. Shunday bir zamon keladiki, sizlardan biringiz — oilasi va mol-mulki ikki barobar koʻpaytirilishidan koʻra — meni koʻrishni (yaʼni men bilan birga boʻlishni) afzal koʻradi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Сизлар — тукли (жунли) поябзал киядиган бир қавм билан жанг қилмагунингизча ва — кўзлари кичик, юзлари қизил, бурунлари япалоқ, юзлари япалоқ қалқонга ўхшаган — турклар билан жанг қилмагунингизча, Қиёмат қойим бўлмайди. Ва сизлар кўрасизки, энг яхши одамлар — (ҳукмронлик) масъулиятини энг кўп ёмон кўрадиганлардир — то улар ҳукмрон қилиб танлангунча. Одамлар ҳар хил табиатдадир: жоҳилият даврида энг яхши бўлганлар — Исломда (ҳам) энг яхшидир. Шундай бир замон келадики, сизлардан бирингиз — оиласи ва мол-мулки икки баробар кўпайтирилишидан кўра — мени кўришни (яъни мен билан бирга бўлишни) афзал кўради», — деди.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تُقَاتِلُوا خُوزًا وَكِرْمَانَ مِنَ الْأَعَاجِمِ حُمْرَ الْوُجُوهِ فُطْسَ الْأُنُوفِ صِغَارَ الْأَعْيُنِ وُجُوهُهُمُ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ نِعَالُهُمُ الشّعْر» . رَوَاهُ البُخَارِيّ وَفِي راوية لَهُ وَعَن عَمْرو بن تغلب: «عراض الْوُجُوه»

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Sizlar — ajamlar (yaʼni gʻayriarablar)dan boʻlgan Xuz va Kirmon (qavmlari) bilan jang qilmaguningizcha, Qiyomat qoyim boʻlmaydi. Ular — qizil yuzli, yapaloq burunli, kichik koʻzli boʻladi; ularning yuzlari — yapaloq qalqonga oʻxshaydi va poyabzallari — tukdan (junli) boʻladi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Сизлар — ажамлар (яъни ғайриараблар)дан бўлган Хуз ва Кирмон (қавмлари) билан жанг қилмагунингизча, Қиёмат қойим бўлмайди. Улар — қизил юзли, япалоқ бурунли, кичик кўзли бўлади; уларнинг юзлари — япалоқ қалқонга ўхшайди ва поябзаллари — тукдан (жунли) бўлади», — деди.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يُقَاتِلَ الْمُسْلِمُونَ الْيَهُودَ فَيَقْتُلُهُمُ الْمُسْلِمُونَ حَتَّى يختبئ الْيَهُودِيُّ مِنْ وَرَاءِ الْحَجَرِ وَالشَّجَرِ فَيَقُولُ الْحَجَرُ وَالشَّجَرُ: يَا مُسْلِمُ يَا عَبْدَ اللَّهِ هَذَا يَهُودِيٌّ خَلْفِي فَتَعَالَ فَاقْتُلْهُ إِلَّا الْغَرْقَدَ فَإِنَّهُ من شجر الْيَهُود ". رَوَاهُ مُسلم

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmonlar yahudiylarga qarshi urush qilmaguncha qiyomat qoyim boʻlmaydi. Musulmonlar ularni qatl etadilar, hatto yahudiy tosh va daraxt ortiga yashirinadi. Shunda tosh yoki daraxt: ‹Ey musulmon! Ey Allohning bandasi! Mana bu yahudiy mening ortimda, kel, uni oʻldir!› deb (aytadi). Faqat gʻarqad daraxti bundan mustasno, chunki u yahudiylarning daraxtidir», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонлар яҳудийларга қарши уруш қилмагунча қиёмат қойим бўлмайди. Мусулмонлар уларни қатл этадилар, ҳатто яҳудий тош ва дарахт ортига яширинади. Шунда тош ёки дарахт: ‹Эй мусулмон! Эй Аллоҳнинг бандаси! Мана бу яҳудий менинг ортимда, кел, уни ўлдир!› деб (айтади). Фақат ғарқад дарахти бундан мустасно, чунки у яҳудийларнинг дарахтидир», — дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يَخْرُجَ رَجُلٌ مِنْ قَحْطَانَ يَسُوقُ النَّاسَ بعصاه» . مُتَّفق عَلَيْهِ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Qahton qabilasidan bir kishi — odamlarni hassasi bilan haydab (yaʼni ularni zoʻravonlik va zulm bilan boshqarib) — chiqmaguncha, Qiyomat qoyim boʻlmaydi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Қаҳтон қабиласидан бир киши — одамларни ҳассаси билан ҳайдаб (яъни уларни зўравонлик ва зулм билан бошқариб) — чиқмагунча, Қиёмат қойим бўлмайди», — деди.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " لَا تَذْهَبُ الْأَيَّامُ وَاللَّيَالِي حَتَّى يَمْلِكَ رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ: الْجَهْجَاهُ ". وَفِي رِوَايَةٍ: " حَتَّى يَمْلِكَ رَجُلٌ مِنَ الْمَوَالِي يُقَالُ لَهُ: الجَهجاه ". رَوَاهُ مُسلم

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Jahjoh deb ataladigan bir kishi (hokimiyatni) egallamaguncha kunlar va kechalar oʻtib ketmaydi», — dedilar. Muslim dedi: ular toʻrt aka-uka edilar — Sharik, Ubaydulloh, Umayr va Abdulkabir — Abdulmajidning oʻgʻillari.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Жаҳжоҳ деб аталадиган бир киши (ҳокимиятни) эгалламагунча кунлар ва кечалар ўтиб кетмайди», — дедилар. Муслим деди: улар тўрт ака-ука эдилар — Шарик, Убайдуллоҳ, Умайр ва Абдулкабир — Абдулмажиднинг ўғиллари.

وَعَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «لَتَفْتَحَنَّ عِصَابَةٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ كَنْزَ آلِ كِسْرَى الَّذِي فِي الْأَبْيَض» . رَوَاهُ مُسلم

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Albatta musulmonlardan — yoki moʻminlardan — bir jamoa Kisro xonadonining oq (saroyda) joylashgan xazinasini fath qiladi». Qutayba: «musulmonlardan» dedi va shubha qilmadi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Албатта мусулмонлардан — ёки мўминлардан — бир жамоа Кисро хонадонининг оқ (саройда) жойлашган хазинасини фатҳ қилади». Қутайба: «мусулмонлардан» деди ва шубҳа қилмади.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «هَلَكَ كِسْرَى فَلَا يَكُونُ كِسْرَى بَعْدَهُ وَقَيْصَرُ لِيَهْلِكَنَّ ثُمَّ لَا يَكُونُ قَيْصَرُ بَعْدَهُ وَلَتُقْسَمَنَّ كُنُوزُهُمَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ» وَسَمَّى «الْحَرْبُ خُدْعَةٌ» . مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kisro halok boʻladi, undan keyin boshqa Kisro boʻlmaydi. Qaysar ham, albatta, halok boʻladi, soʻngra undan keyin boshqa Qaysar boʻlmaydi. Ularning xazinalari, albatta, Alloh yoʻlida taqsimlanadi», dedilar. Yana u zot urushni «hiyla, aldov» deb atadilar. Muttafaqun alayh.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кисро ҳалок бўлади, ундан кейин бошқа Кисро бўлмайди. Қайсар ҳам, албатта, ҳалок бўлади, сўнгра ундан кейин бошқа Қайсар бўлмайди. Уларнинг хазиналари, албатта, Аллоҳ йўлида тақсимланади», дедилар. Яна у зот урушни «ҳийла, алдов» деб атадилар. Муттафақун алайҳ.

وَعَنْ نَافِعِ بْنِ عُتْبَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «تَغْزُونَ جَزِيرَةَ الْعَرَبِ فَيَفْتَحُهَا اللَّهُ ثُمَّ فَارِسَ فَيَفْتَحُهَا اللَّهُ ثُمَّ تَغْزُونَ الرُّومَ فَيَفْتَحُهَا اللَّهُ ثُمَّ تَغْزُونَ الدَّجَّال فيفتحه الله» . رَوَاهُ مُسلم

Nofiʼ ibn Utba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan bir gʻazotda edik. Nabiy ﷺ huzuriga gʻarb tomondan ustlarida jun kiyimlar boʻlgan bir qavm keldi va u zotga bir tepalik yonida duch keldilar. Ular tik turishar, Rasululloh ﷺ esa oʻtirgan edilar. Koʻnglim menga: «Ularning oldiga borib, sen ular bilan u zotning oʻrtasida turgin, ular u zotni gʻaflatda (suiqasd qilib) oʻldirib qoʻymasin», dedi. Soʻng men: «Balki u zot ular bilan maxfiy (suhbat) qilayotgandir», dedim. Soʻng ularning oldiga borib, ular bilan u zotning oʻrtasida turdim. Men u zotdan toʻrtta soʻzni yodlab oldim, ularni qoʻlimda (barmoqlarimda) sanardim. U zot: «Sizlar Arab yarim oroliga gʻazot qilasizlar, Alloh uni fath etib beradi; soʻng Forsga (gʻazot qilasizlar), Alloh uni fath etib beradi; soʻng Rumga gʻazot qilasizlar, Alloh uni fath etib beradi; soʻng Dajjolga (qarshi) gʻazot qilasizlar, Alloh uni fath etib beradi», — dedilar. Nofiʼ: «Ey Jobir! Biz Rum fath etilmaguncha Dajjol chiqmaydi, deb hisoblar edik», dedi.Нофиъ ибн Утба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир ғазотда эдик. Набий ﷺ ҳузурига ғарб томондан устларида жун кийимлар бўлган бир қавм келди ва у зотга бир тепалик ёнида дуч келдилар. Улар тик туришар, Расулуллоҳ ﷺ эса ўтирган эдилар. Кўнглим менга: «Уларнинг олдига бориб, сен улар билан у зотнинг ўртасида тургин, улар у зотни ғафлатда (суиқасд қилиб) ўлдириб қўймасин», деди. Сўнг мен: «Балки у зот улар билан махфий (суҳбат) қилаётгандир», дедим. Сўнг уларнинг олдига бориб, улар билан у зотнинг ўртасида турдим. Мен у зотдан тўртта сўзни ёдлаб олдим, уларни қўлимда (бармоқларимда) санардим. У зот: «Сизлар Араб ярим оролига ғазот қиласизлар, Аллоҳ уни фатҳ этиб беради; сўнг Форсга (ғазот қиласизлар), Аллоҳ уни фатҳ этиб беради; сўнг Румга ғазот қиласизлар, Аллоҳ уни фатҳ этиб беради; сўнг Дажжолга (қарши) ғазот қиласизлар, Аллоҳ уни фатҳ этиб беради», — дедилар. Нофиъ: «Эй Жобир! Биз Рум фатҳ этилмагунча Дажжол чиқмайди, деб ҳисоблар эдик», деди.

وَعَن عَوْف بن مَالك قَالَ: أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ تَبُوكَ وَهُوَ فِي قُبَّةٍ مِنْ أَدَمٍ فَقَالَ: " اعْدُدْ سِتًّا بَيْنَ يَدَيِ السَّاعَةِ: مَوْتِي ثُمَّ فَتْحُ بَيْتِ الْمَقْدِسِ ثُمَّ مُوتَانٌ يَأْخُذُ فِيكُمْ كَقُعَاصِ الْغَنَمِ ثُمَّ اسْتِفَاضَةُ الْمَالِ حَتَّى يُعْطَى الرَّجُلُ مِائَةَ دِينَارٍ فَيَظَلُّ سَاخِطًا ثُمَّ فِتْنَةٌ لَا يَبْقَى بَيْتٌ مِنَ الْعَرَبِ إِلَّا دَخَلَتْهُ ثُمَّ هُدْنَةٌ تَكُونُ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَ بَنِي الْأَصْفَرِ فَيَغْدِرُونَ فَيَأْتُونَكُمْ تَحْتَ ثَمَانِينَ غَايَةً تَحْتَ كُلِّ غَايَةٍ اثْنَا عَشَرَ أَلْفًا ". رَوَاهُ البُخَارِيّ

Avf ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Tabuk gʻazoti davrida Paygʻambar ﷺ ning oldiga bordim — u zot bir charm chodirda oʻtirgan edi. U zot: «Qiyomat (soati) yaqinlashganini bildiradigan olti alomatni sana: mening vafotim; Quddusning fath qilinishi; qoʻylarni qiradigan vabodek — sizlarni qiradigan (va katta sonda oʻldiradigan) bir vabo; molning shu darajada koʻpayishiki, hatto bir kishiga yuz dinor berilsa ham, u qanoat qilmaydi; soʻng — hech bir arab uyi qutula olmaydigan bir fitna (musibat); soʻng sizlar bilan Bani Asfar (yaʼni vizantiyaliklar) oʻrtasidagi bir sulh — ular sizlarga xiyonat qilib, sakson bayroq ostida sizlarga hujum qiladi. Har bir bayroq ostida oʻn ikki ming askar boʻladi», — dedi.Авф ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Табук ғазоти даврида Пайғамбар ﷺ нинг олдига бордим — у зот бир чарм чодирда ўтирган эди. У зот: «Қиёмат (соати) яқинлашганини билдирадиган олти аломатни сана: менинг вафотим; Қуддуснинг фатҳ қилиниши; қўйларни қирадиган вабодек — сизларни қирадиган (ва катта сонда ўлдирадиган) бир вабо; молнинг шу даражада кўпайишики, ҳатто бир кишига юз динор берилса ҳам, у қаноат қилмайди; сўнг — ҳеч бир араб уйи қутула олмайдиган бир фитна (мусибат); сўнг сизлар билан Бани Асфар (яъни византияликлар) ўртасидаги бир сулҳ — улар сизларга хиёнат қилиб, саксон байроқ остида сизларга ҳужум қилади. Ҳар бир байроқ остида ўн икки минг аскар бўлади», — деди.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يَنْزِلَ الرُّومُ بِالْأَعْمَاقِ أَوْ بِدَابِقَ فَيَخْرُجُ إِلَيْهِمْ جَيْشٌ مِنَ الْمَدِينَةِ مِنْ خِيَارِ أَهْلِ الْأَرْضِ يَوْمَئِذٍ فَإِذَا تَصَافُّوا قَالَتِ الرُّومُ: خَلُّوا بَيْنَنَا وَبَيْنَ الَّذِينَ سَبَوْا مِنَّا نُقَاتِلْهُمْ فَيَقُولُ الْمُسْلِمُونَ: لَا وَاللَّهِ لَا نُخَلِّي بَيْنَكُمْ وَبَيْنَ إِخْوَانِنَا فَيُقَاتِلُونَهُمْ فَيَنْهَزِمُ ثُلُثٌ لَا يَتُوبُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ أَبَدًا وَيُقْتَلُ ثُلُثُهُمْ أَفْضَلُ الشُّهَدَاءِ عِنْدَ اللَّهِ وَيَفْتَتِحُ الثُّلُثُ لَا يُفْتَنُونَ أَبَدًا فَيَفْتَتِحُونَ قسطنطينية فَبينا هُمْ يَقْتَسِمُونَ الْغَنَائِمَ قَدْ عَلَّقُوا سُيُوفَهُمْ بِالزَّيْتُونِ إِذْ صَاحَ فِيهِمُ الشَّيْطَانُ: إِنَّ الْمَسِيحَ قَدْ خَلَفَكُمْ فِي أَهْلِيكُمْ فَيَخْرُجُونَ وَذَلِكَ بَاطِلٌ فَإِذَا جاؤوا الشامَ خرجَ فَبينا هُمْ يُعِدُّونَ لِلْقِتَالِ يُسَوُّونَ الصُّفُوفَ إِذْ أُقِيمَتِ الصَّلَاة فَينزل عِيسَى بن مَرْيَمَ فَأَمَّهُمْ فَإِذَا رَآهُ عَدُوُّ اللَّهِ ذَابَ كَمَا يَذُوبُ الْمِلْحُ فِي الْمَاءِ فَلَوْ تَرَكَهُ لَانْذَابَ حَتَّى يَهْلِكَ وَلَكِنْ يَقْتُلُهُ اللَّهُ بِيَدِهِ فيريهم دَمه فِي حربته ". رَوَاهُ مُسلم

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Rumliklar Aʼmoqqa yoki Dobiqqa tushmaguncha qiyomat qoyim boʻlmaydi. Soʻng ularga Madinadan oʻsha kunda yer yuzi ahlining eng yaxshilaridan boʻlgan bir lashkar (qarshi) chiqadi. Ular saf tortib turganlarida, rumliklar: ‹Bizdan asir olganlar bilan oʻzimizning oramizdan chiqib bering, biz ular bilan jang qilaylik›, deyishadi. Shunda musulmonlar: ‹Yoʻq, Alloh nomiga ont ichamizki, sizlar bilan birodarlarimiz oramizdan chiqmaymiz›, deyishadi. Soʻng ular jang qilishadi va (musulmonlarning) uchdan biri qochadi — Alloh ularning tavbasini hech qachon qabul qilmaydi; uchdan biri oʻldiriladi — ular Alloh huzurida shahidlarning eng afzallari; uchdan biri esa gʻolib boʻladi — ular hech qachon fitnaga uchramaydilar va Konstantinopolni fath qiladilar. Ular gʻanimatlarni boʻlishayotib, qilichlarini zaytun (daraxti)ga osib qoʻyganlarida, shayton ularning orasida: ‹Masih (Dajjol) sizning ortingizdan ahllaringiz (oilangiz) ichida qolib ketdi›, deb hayqiradi. Shunda ular chiqib ketishadi, holbuki bu bekor (yolgʻon) edi. Ular Shomga kelganlarida (Dajjol) chiqadi. Ular jangga tayyorlanib, saflarni tekislayotganlarida namozga iqomat aytiladi. Shunda Iyso ibn Maryam tushib, ularga imom boʻladi. Allohning dushmani (Dajjol) uni koʻrgach, tuz suvda eriganidek erib ketadi. Agar uni (oʻz holicha) qoldirsa ham, halok boʻlguncha erib bitar edi. Lekin Alloh uni oʻz (Iyso) qoʻli bilan oʻldiradi va ularga uning qonini oʻz nayzasida koʻrsatadi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Румликлар Аъмоққа ёки Добиққа тушмагунча қиёмат қойим бўлмайди. Сўнг уларга Мадинадан ўша кунда ер юзи аҳлининг энг яхшиларидан бўлган бир лашкар (қарши) чиқади. Улар саф тортиб турганларида, румликлар: ‹Биздан асир олганлар билан ўзимизнинг орамиздан чиқиб беринг, биз улар билан жанг қилайлик›, дейишади. Шунда мусулмонлар: ‹Йўқ, Аллоҳ номига онт ичамизки, сизлар билан биродарларимиз орамиздан чиқмаймиз›, дейишади. Сўнг улар жанг қилишади ва (мусулмонларнинг) учдан бири қочади — Аллоҳ уларнинг тавбасини ҳеч қачон қабул қилмайди; учдан бири ўлдирилади — улар Аллоҳ ҳузурида шаҳидларнинг энг афзаллари; учдан бири эса ғолиб бўлади — улар ҳеч қачон фитнага учрамайдилар ва Константинополни фатҳ қиладилар. Улар ғаниматларни бўлишаётиб, қиличларини зайтун (дарахти)га осиб қўйганларида, шайтон уларнинг орасида: ‹Масиҳ (Дажжол) сизнинг ортингиздан аҳлларингиз (оилангиз) ичида қолиб кетди›, деб ҳайқиради. Шунда улар чиқиб кетишади, ҳолбуки бу бекор (ёлғон) эди. Улар Шомга келганларида (Дажжол) чиқади. Улар жангга тайёрланиб, сафларни текислаётганларида намозга иқомат айтилади. Шунда Ийсо ибн Марям тушиб, уларга имом бўлади. Аллоҳнинг душмани (Дажжол) уни кўргач, туз сувда эриганидек эриб кетади. Агар уни (ўз ҳолича) қолдирса ҳам, ҳалок бўлгунча эриб битар эди. Лекин Аллоҳ уни ўз (Ийсо) қўли билан ўлдиради ва уларга унинг қонини ўз найзасида кўрсатади», — дедилар.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: إِنَّ الساعةَ لَا تقومُ حَتَّى لَا يُقْسَمَ ميراثٌ وَلَا يُفْرَحَ بِغَنِيمَةٍ. ثُمَّ قَالَ: عَدُوٌّ يَجْمَعُونَ لِأَهْلِ الشَّامِ وَيَجْمَعُ لَهُمْ أَهْلُ الْإِسْلَامِ (يَعْنِي الرّوم) فيتشرَّطُ الْمُسْلِمُونَ شُرْطَةً لِلْمَوْتِ لَا تَرْجِعُ إِلَّا غَالِبَةً فَيَقْتَتِلُونَ حَتَّى يَحْجِزَ بَيْنَهُمُ اللَّيْلُ فَيَفِيءُ هَؤُلَاءِ وَهَؤُلَاء كل غير غَالب وتفنى الشرطة ثمَّ يَتَشَرَّطُ الْمُسْلِمُونَ شُرْطَةً لِلْمَوْتِ لَا تَرْجِعُ إِلَّا غالبة فيقتتلون حت يَحْجِزَ بَيْنَهُمُ اللَّيْلُ فَيَفِيءُ هَؤُلَاءِ وَهَؤُلَاءِ كُلٌّ غير غَالب وتفنى الشرطة ثمَّ يشْتَرط الْمُسْلِمُونَ شُرْطَةً لِلْمَوْتِ لَا تَرْجِعُ إِلَّا غَالِبَةً فيقتتلون حَتَّى يُمْسُوا فَيَفِيءُ هَؤُلَاءِ وَهَؤُلَاءِ كُلٌّ غَيْرُ غَالِبٍ وَتَفْنَى الشُّرْطَةُ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الرَّابِعِ نَهَد إِليهم بقيةُ أهلِ الإِسلام فيجعلُ الله الدَبَرةَ عَلَيْهِم فيقتلون مَقْتَلَةً لَمْ يُرَ مِثْلُهَا حَتَّى إِنَّ الطَّائِرَ ليمر يجنابتهم فَلَا يُخَلِّفُهُمْ حَتَّى يَخِرَّ مَيِّتًا فَيَتَعَادَّ بَنُو الْأَبِ كَانُوا مِائَةً فَلَا يَجِدُونَهُ بَقِيَ مِنْهُمْ إِلَّا الرَّجُلُ الْوَاحِدُ فَبِأَيِّ غَنِيمَةٍ يُفْرَحُ أَوْ أيّ مِيرَاث يقسم؟ فَبينا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ سَمِعُوا بِبَأْسٍ هُوَ أَكْبَرُ مِنْ ذَلِكَ فَجَاءَهُمُ الصَّرِيخُ: أَنَّ الدَّجَّالَ قَدْ خَلَفَهُمْ فِي ذَرَارِيِّهِمْ فَيَرْفُضُونَ مَا فِي أَيْدِيهِمْ وَيُقْبِلُونَ فَيَبْعَثُونَ عَشْرَ فَوَارِسَ طَلِيعَةً ". قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنِّي لَأَعْرِفُ أَسْمَاءَهُمْ وَأَسْمَاءَ آبَائِهِمْ وَأَلْوَانَ خُيُولِهِمْ هُمْ خَيْرُ فَوَارِسَ أَوْ مِنْ خَيْرِ فَوَارِسَ عَلَى ظَهْرِ الأَرْض يَوْمئِذٍ» . رَوَاهُ مُسلم

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Kufada qizil bir shamol koʻtarildi. Shunda bir kishi keldiki, uning «Yo Abdulloh ibn Masʼud! Qiyomat keldi» degan gapdan boshqa takrorlaydigan soʻzi yoʻq edi. (Ibn Masʼud) yonboshlab oʻtirgan edi, oʻtirib oldi-da: «Albatta, qiyomat meros boʻlinmay va gʻanimatga shod boʻlinmay turib qoyim boʻlmaydi», dedi. Soʻng qoʻli bilan shunday qildi — uni Shom tomonga burdi — va dedi: «Bir dushman islom ahliga qarshi (kuch) toʻplaydi, islom ahli ham ularga qarshi (kuch) toʻplaydi». Men: «Rumliklarni nazarda tutyapsizmi?» dedim. U: «Ha, va oʻsha jang paytida qattiq qaytarish (qarshilik) boʻladi. Shunda musulmonlar oʻlimga (tayyor) bir guruh (qoʻshin) ajratadilarki, ular faqat gʻolib boʻlib qaytadilar. Soʻng oʻrtalarini tun ajratguncha jang qiladilar, har ikki tomon ham gʻolib boʻlmagan holda qaytadi va (oʻlimga ajratilgan) guruh tugab bitadi. Soʻng musulmonlar yana oʻlimga (tayyor) bir guruh ajratadilarki, ular faqat gʻolib boʻlib qaytadilar. Soʻng oʻrtalarini tun ajratguncha jang qiladilar, har ikki tomon ham gʻolib boʻlmagan holda qaytadi va (oʻlimga ajratilgan) guruh tugab bitadi. Soʻng musulmonlar yana oʻlimga (tayyor) bir guruh ajratadilarki, ular faqat gʻolib boʻlib qaytadilar. Soʻng kech kirguncha jang qiladilar, har ikki tomon ham gʻolib boʻlmagan holda qaytadi va (oʻlimga ajratilgan) guruh tugab bitadi. Toʻrtinchi kun boʻlganda esa islom ahlining qolgani ularga qarshi yurish qiladi va Alloh magʻlubiyatni ularning (dushmanlarning) ustiga soladi. Shunda ular shunday qirgʻin qiladilarki, — yo ‹uning misli koʻrilmaydi›, yo ‹uning misli koʻrilmagan edi› dedi — hatto qush ularning yonidan oʻtsa, oʻlik holda yiqilmaguncha ularni ortda qoldira olmaydi. Bir otaning bolalari — yuz kishi edilar — sanashsa, ulardan faqat bir kishi tirik qolganini koʻradilar. Endi qaysi gʻanimatga shod boʻlinadi yoki qaysi meros boʻlinadi! Ular shu holatda turganlarida, bundan-da kattaroq bir balo (xabarini) eshitadilar va ularga: ‹Dajjol sizning ortingizdan zurriyotlaringiz ichida qolib ketdi›, degan hayqiriq (xabar) keladi. Shunda ular qoʻllaridagi narsani tashlab, (orqaga) yuziadilar va oldindan oʻnta otliqni qarovul (josus) qilib joʻnatadilar. Rasululloh ﷺ: ‹Men ularning ismlarini, otalarining ismlarini va otlarining ranglarini ham bilaman. Ular oʻsha kunda yer yuzidagi eng yaxshi otliqlardir›, yoki ‹oʻsha kunda yer yuzidagi eng yaxshi otliqlardan biridir›, dedilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Куфада қизил бир шамол кўтарилди. Шунда бир киши келдики, унинг «Ё Абдуллоҳ ибн Масъуд! Қиёмат келди» деган гапдан бошқа такрорлайдиган сўзи йўқ эди. (Ибн Масъуд) ёнбошлаб ўтирган эди, ўтириб олди-да: «Албатта, қиёмат мерос бўлинмай ва ғаниматга шод бўлинмай туриб қойим бўлмайди», деди. Сўнг қўли билан шундай қилди — уни Шом томонга бурди — ва деди: «Бир душман ислом аҳлига қарши (куч) тўплайди, ислом аҳли ҳам уларга қарши (куч) тўплайди». Мен: «Румликларни назарда тутяпсизми?» дедим. У: «Ҳа, ва ўша жанг пайтида қаттиқ қайтариш (қаршилик) бўлади. Шунда мусулмонлар ўлимга (тайёр) бир гуруҳ (қўшин) ажратадиларки, улар фақат ғолиб бўлиб қайтадилар. Сўнг ўрталарини тун ажратгунча жанг қиладилар, ҳар икки томон ҳам ғолиб бўлмаган ҳолда қайтади ва (ўлимга ажратилган) гуруҳ тугаб битади. Сўнг мусулмонлар яна ўлимга (тайёр) бир гуруҳ ажратадиларки, улар фақат ғолиб бўлиб қайтадилар. Сўнг ўрталарини тун ажратгунча жанг қиладилар, ҳар икки томон ҳам ғолиб бўлмаган ҳолда қайтади ва (ўлимга ажратилган) гуруҳ тугаб битади. Сўнг мусулмонлар яна ўлимга (тайёр) бир гуруҳ ажратадиларки, улар фақат ғолиб бўлиб қайтадилар. Сўнг кеч киргунча жанг қиладилар, ҳар икки томон ҳам ғолиб бўлмаган ҳолда қайтади ва (ўлимга ажратилган) гуруҳ тугаб битади. Тўртинчи кун бўлганда эса ислом аҳлининг қолгани уларга қарши юриш қилади ва Аллоҳ мағлубиятни уларнинг (душманларнинг) устига солади. Шунда улар шундай қирғин қиладиларки, — ё ‹унинг мисли кўрилмайди›, ё ‹унинг мисли кўрилмаган эди› деди — ҳатто қуш уларнинг ёнидан ўтса, ўлик ҳолда йиқилмагунча уларни ортда қолдира олмайди. Бир отанинг болалари — юз киши эдилар — санашса, улардан фақат бир киши тирик қолганини кўрадилар. Энди қайси ғаниматга шод бўлинади ёки қайси мерос бўлинади! Улар шу ҳолатда турганларида, бундан-да каттароқ бир бало (хабарини) эшитадилар ва уларга: ‹Дажжол сизнинг ортингиздан зурриётларингиз ичида қолиб кетди›, деган ҳайқириқ (хабар) келади. Шунда улар қўлларидаги нарсани ташлаб, (орқага) юзиадилар ва олдиндан ўнта отлиқни қаровул (жосус) қилиб жўнатадилар. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мен уларнинг исмларини, оталарининг исмларини ва отларининг рангларини ҳам биламан. Улар ўша кунда ер юзидаги энг яхши отлиқлардир›, ёки ‹ўша кунда ер юзидаги энг яхши отлиқлардан биридир›, дедилар», деди.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «هَلْ سَمِعْتُمْ بِمَدِينَةٍ جَانِبٌ مِنْهَا فِي الْبَرِّ وَجَانِبٌ مِنْهَا فِي الْبَحْرِ؟» قَالُوا: نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ: " لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يَغْزُوَهَا سَبْعُونَ أَلْفًا مِنْ بني إِسحاق فَإِذا جاؤوها نَزَلُوا فَلَمْ يُقَاتِلُوا بِسِلَاحٍ وَلَمْ يَرْمُوا بِسَهْمٍ قَالَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ فَيَسْقُطُ أحدُ جانبيها. - قالَ ثورُ بنُ يزِيد الرَّاوِي: لَا أَعْلَمُهُ إِلَّا قَالَ -: " الَّذِي فِي الْبَحْر يَقُولُونَ الثَّانِيَةَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ فَيَسْقُطُ جَانِبُهَا الْآخَرُ ثُمَّ يَقُولُونَ الثَّالِثَةَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ فَيُفَرَّجُ لَهُم فيدخلونها فيغنمون فَبينا هُمْ يَقْتَسِمُونَ الْمَغَانِمَ إِذْ جَاءَهُمُ الصَّرِيخُ فَقَالَ: إِنَّ الدَّجَّالَ قَدْ خَرَجَ فَيَتْرُكُونَ كُلَّ شَيْءٍ ويرجعون ". رَوَاهُ مُسلم

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bir tomoni quruqlikda, bir tomoni dengizda boʻlgan shahar haqida eshitganmisizlar?» dedilar. Ular: «Ha, ey Rasululloh», dedilar. U zot: «Bani Isʼhoqdan yetmish ming kishi unga gʻazot qilmaguncha qiyomat qoyim boʻlmaydi. Ular unga kelganlarida tushadilar, soʻng na qurol bilan jang qiladilar, na oʻq otadilar; ‹Lo ilaha illalloh, valloohu akbar (Allohdan oʻzga iloh yoʻq, Alloh eng buyukdir)› deydilar va uning bir tomoni qulaydi», dedilar. Savr aytdi: «Bilishimcha, u zot ‹dengiz tomondagisi› deganlar», dedi. «Soʻng ular ikkinchi marta ‹Lo ilaha illalloh, valloohu akbar› deydilar va uning boshqa tomoni qulaydi; soʻng uchinchi marta ‹Lo ilaha illalloh, valloohu akbar› deydilar va ularga (shahar) ochiladi, ular unga kiradilar va oʻlja oladilar. Ular oʻʼljalarni taqsimlab turganlarida, ularga bir bong yetib: ‹Albatta Dajjol chiqdi!› deydi. Shunda ular hamma narsani tashlab, qaytib ketadilar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бир томони қуруқликда, бир томони денгизда бўлган шаҳар ҳақида эшитганмисизлар?» дедилар. Улар: «Ҳа, эй Расулуллоҳ», дедилар. У зот: «Бани Исъҳоқдан етмиш минг киши унга ғазот қилмагунча қиёмат қойим бўлмайди. Улар унга келганларида тушадилар, сўнг на қурол билан жанг қиладилар, на ўқ отадилар; ‹Ло илаҳа иллаллоҳ, валлооҳу акбар (Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, Аллоҳ энг буюкдир)› дейдилар ва унинг бир томони қулайди», дедилар. Савр айтди: «Билишимча, у зот ‹денгиз томондагиси› деганлар», деди. «Сўнг улар иккинчи марта ‹Ло илаҳа иллаллоҳ, валлооҳу акбар› дейдилар ва унинг бошқа томони қулайди; сўнг учинчи марта ‹Ло илаҳа иллаллоҳ, валлооҳу акбар› дейдилар ва уларга (шаҳар) очилади, улар унга кирадилар ва ўлжа оладилар. Улар ўължаларни тақсимлаб турганларида, уларга бир бонг етиб: ‹Албатта Дажжол чиқди!› дейди. Шунда улар ҳамма нарсани ташлаб, қайтиб кетадилар», дедилар.

عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «عُمْرَانُ بَيْتِ الْمَقْدِسِ خَرَابُ يَثْرِبَ وَخَرَابُ يَثْرِبَ خُرُوجُ الْمَلْحَمَةِ وَخُرُوجُ الْمَلْحَمَةِ فَتْحُ قُسْطَنْطِينِيَّةَ وَفَتْحُ قُسْطَنْطِينِيَّةَ خُرُوجُ الدَّجَّال» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u aytdi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Baytul-Maqdisning obod boʻlishi Yasribning vayron boʻlishidir, Yasribning vayron boʻlishi katta jangning chiqishidir, katta jangning chiqishi Qustantiniyaning fath etilishidir, Qustantiniyaning fath etilishi Dajjolning chiqishidir». Soʻng (Nabiy ﷺ) (oʻzlariga) rivoyat qilayotgan kishining — yaʼni Muoz ibn Jabalning — soniga, yoki yelkasiga qoʻllari bilan urib, soʻng aytdilar: «Albatta, bu shu yerda ekanliging, yoki oʻtirgan boʻlganing kabi haqdir».Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у айтди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Байтул-Мақдиснинг обод бўлиши Ясрибнинг вайрон бўлишидир, Ясрибнинг вайрон бўлиши катта жангнинг чиқишидир, катта жангнинг чиқиши Қустантиниянинг фатҳ этилишидир, Қустантиниянинг фатҳ этилиши Дажжолнинг чиқишидир». Сўнг (Набий ﷺ) (ўзларига) ривоят қилаётган кишининг — яъни Муоз ибн Жабалнинг — сонига, ёки елкасига қўллари билан уриб, сўнг айтдилар: «Албатта, бу шу ерда эканлигинг, ёки ўтирган бўлганинг каби ҳақдир».

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «الملحمة الْعُظْمَى وَفتح القسطنطينة وَخُرُوجُ الدَّجَّالِ فِي سَبْعَةِ أَشْهُرٍ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُد

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Buyuk jang (al-malhamatul-uzmo), Qustantiniyaning fathi va Dajjolning chiqishi yetti oy ichida yuz beradi», dedilar. Termiziy va Abu Dovud rivoyat qilgan.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Буюк жанг (ал-малҳаматул-узмо), Қустантиниянинг фатҳи ва Дажжолнинг чиқиши етти ой ичида юз беради», дедилар. Термизий ва Абу Довуд ривоят қилган.

وَعَن عبد الله بن بُسر أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «بَيْنَ الْمَلْحَمَةِ وَفَتْحِ الْمَدِينَةِ سِتُّ سِنِينَ وَيَخْرُجُ الدَّجَّالُ فِي السَّابِعَةِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَقَالَ: هَذَا أصح

Abdulloh ibn Busr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Katta jang bilan shaharning (Qustantiniyaning) fathi orasi olti yildir, Masih Dajjol esa yettinchi yili chiqadi». Abu Dovud aytdi: Bu Isoning hadisidan sahihroqdir.Абдуллоҳ ибн Буср (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Катта жанг билан шаҳарнинг (Қустантиниянинг) фатҳи ораси олти йилдир, Масиҳ Дажжол эса еттинчи йили чиқади». Абу Довуд айтди: Бу Исонинг ҳадисидан саҳиҳроқдир.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: يُوشِكُ الْمُسْلِمُونَ أَنْ يُحَاصَرُوا إِلَى الْمَدِينَةِ حَتَّى يَكُونَ أَبْعَدَ مَسَالِحِهِمْ سَلَاحٌ وَسَلَاحٌ: قَرِيبٌ مِنْ خَيْبَرَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abu Dovud aytadi: Menga Ibn Vahbdan rivoyat qilindi. U: Bizga Jarir ibn Hozim, Ubaydulloh ibn Umardan, u Nofeʼdan, u Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi, dedi. Ibn Umar dedi: Rasululloh ﷺ: «Yaqinda musulmonlar Madinaga qadar qamal qilinishadi, hatto ularning eng uzoq chegara qoʻrgʻonlari Saloh boʻlib qoladi», dedilar.Абу Довуд айтади: Менга Ибн Ваҳбдан ривоят қилинди. У: Бизга Жарир ибн Ҳозим, Убайдуллоҳ ибн Умардан, у Нофеъдан, у Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди, деди. Ибн Умар деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Яқинда мусулмонлар Мадинага қадар қамал қилинишади, ҳатто уларнинг энг узоқ чегара қўрғонлари Салоҳ бўлиб қолади», дедилар.

وَعَن ذِي مِخبَرٍ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: " سَتُصَالِحُونَ الرُّومَ صُلْحًا آمِنًا فَتَغْزُونَ أَنْتُمْ وَهُمْ عَدُوًّا مِنْ وَرَائِكُمْ فَتُنْصَرُونَ وَتَغْنَمُونَ وَتَسْلَمُونَ ثُمَّ تَرْجِعُونَ حَتَّى تَنْزِلُوا بِمَرْجٍ ذِي تُلُولٍ فَيَرْفَعُ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ النَّصْرَانِيَّةِ الصَّلِيبَ فَيَقُولُ: غَلَبَ الصَّلِيبُ فَيَغْضَبُ رَجُلٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ فَيَدُقُّهُ فَعِنْدَ ذَلِكَ تَغْدِرُ الرُّومُ وَتَجْمَعُ لِلْمَلْحَمَةِ " وَزَادَ بَعْضُهُمْ: «فَيَثُورُ الْمُسْلِمُونَ إِلَى أَسْلِحَتِهِمْ فَيَقْتَتِلُونَ فيكرم الله تِلْكَ الْعِصَابَة بِالشَّهَادَةِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Hasson ibn Atiyya aytdi: Makhul va Ibn Abu Zakariyyo Xolid ibn Maʼdon tomon yurishdi, men ham ular bilan birga yurdim. Bas, u bizga Jubayr ibn Nufayrdan sulh haqida rivoyat qilib berdi. Jubayr aytdi: «Bizni Zu Mixbar — Nabiy ﷺning sahobalaridan biri — huzuriga olib bor», dedi. Bas, biz uning oldiga keldik. Jubayr undan sulh haqida soʻradi. U aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Sizlar Rumliklar bilan tinch sulh tuzasizlar, soʻng siz ham, ular ham orqangizdagi bir dushmanga qarshi jang qilasizlar va gʻolib boʻlasizlar, oʻlja olasizlar va omon qolasizlar. Soʻng qaytasizlar, hatto tepaliklari bor bir oʻtloqqa tushasizlar. Bas, nasroniylardan bir kishi xochni koʻtarib: ‹Xoch gʻolib keldi›, deydi. Shunda musulmonlardan bir kishi gʻazablanib, uni sindiradi. Ana shu paytda Rumliklar ahdni buzadilar va katta jangga toʻplanadilar».Ҳассон ибн Атийя айтди: Макҳул ва Ибн Абу Закарийё Холид ибн Маъдон томон юришди, мен ҳам улар билан бирга юрдим. Бас, у бизга Жубайр ибн Нуфайрдан сулҳ ҳақида ривоят қилиб берди. Жубайр айтди: «Бизни Зу Михбар — Набий ﷺнинг саҳобаларидан бири — ҳузурига олиб бор», деди. Бас, биз унинг олдига келдик. Жубайр ундан сулҳ ҳақида сўради. У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Сизлар Румликлар билан тинч сулҳ тузасизлар, сўнг сиз ҳам, улар ҳам орқангиздаги бир душманга қарши жанг қиласизлар ва ғолиб бўласизлар, ўлжа оласизлар ва омон қоласизлар. Сўнг қайтасизлар, ҳатто тепаликлари бор бир ўтлоққа тушасизлар. Бас, насронийлардан бир киши хочни кўтариб: ‹Хоч ғолиб келди›, дейди. Шунда мусулмонлардан бир киши ғазабланиб, уни синдиради. Ана шу пайтда Румликлар аҳдни бузадилар ва катта жангга тўпланадилар».

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «اتْرُكُوا الْحَبَشَةَ مَا تَرَكُوكُمْ فَإِنَّهُ لَا يَسْتَخْرِجُ كَنْزَ الْكَعْبَةِ إِلَّا ذُو السُّوَيْقَتَيْنِ مِنَ الْحَبَشَةِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Qosim ibn Ahmad al-Bagʻdodiy bizga aytib berdi: Abu Omir bizga Zuhayr ibn Muhammaddan, u Muso ibn Jubayrdan, u Abu Umoma ibn Sahl ibn Hunayfdan, u Abdulloh ibn Amrdan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qildi. U zot dedilar: «Habashliklar sizlarni tek qoʻygunlaricha, sizlar ham ularni tek qoʻyinglar. Chunki Kaʼba xazinasini faqat habashliklardan boʻlgan ikki ozgʻin oyoqli kishi chiqaradi».Қосим ибн Аҳмад ал-Бағдодий бизга айтиб берди: Абу Омир бизга Зуҳайр ибн Муҳаммаддан, у Мусо ибн Жубайрдан, у Абу Умома ибн Саҳл ибн Ҳунайфдан, у Абдуллоҳ ибн Амрдан, у Набий ﷺдан ривоят қилди. У зот дедилар: «Ҳабашликлар сизларни тек қўйгунларича, сизлар ҳам уларни тек қўйинглар. Чунки Каъба хазинасини фақат ҳабашликлардан бўлган икки озғин оёқли киши чиқаради».

وَعَنْ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «دَعُوا الْحَبَشَةَ مَا وَدَعُوكُمْ وَاتْرُكُوا التُّرْكَ مَا تَرَكُوكُمْ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيّ

Nabiy ﷺ ning sahobalaridan biri (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Habashliklar sizni oʻz holingizga qoʻygan ekan, siz ham ularni oʻz holiga qoʻying; turklar sizga tegmagan ekan, siz ham ularga tegmang», dedilar. Abu Dovud va Nasoiy rivoyat qilgan.Набий ﷺ нинг саҳобаларидан бири (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳабашликлар сизни ўз ҳолингизга қўйган экан, сиз ҳам уларни ўз ҳолига қўйинг; турклар сизга тегмаган экан, сиз ҳам уларга тегманг», дедилар. Абу Довуд ва Насоий ривоят қилган.

وَعَنْ بُرَيْدَةَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَدِيثٍ: «يُقَاتِلُكُمْ قَوْمٌ صِغَارُ الْأَعْيُنِ» يَعْنِي التّرْك. قَالَ: «تسوقونهم ثَلَاث مَرَّات حَتَّى تلحقوهم بِجَزِيرَة الْعَرَب فَأَما السِّيَاقَةِ الْأُولَى فَيَنْجُو مَنْ هَرَبَ مِنْهُمْ وَأَمَّا الثَّانِيَة فينجو بعض وَيهْلك بعض وَأما الثَّالِثَةِ فَيُصْطَلَمُونَ» أَوْ كَمَا قَالَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Jaʼfar ibn Musofir at-Tinnisiy bizga aytib berdi: Xallod ibn Yahyo bizga aytib berdi: Bashir ibn al-Muhojir bizga aytib berdi: Abdulloh ibn Burayda bizga otasidan, u Nabiy ﷺdan, koʻzlari kichik bir qavm sizlarga qarshi jang qiladi — yaʼni turklar — degan hadis xususida rivoyat qildi. U zot ﷺ dedilar: «Sizlar ularni Arab yarim oroliga yetkazguningizcha uch marta haydaysizlar. Birinchi haydashda ulardan qochib qutulgan najot topadi. Ikkinchisida baʼzilari najot topadi va baʼzilari halok boʻladi. Uchinchisida esa ular butunlay qirib tashlanadi». Yoki u zot shunga oʻxshash bir narsa dedilar.Жаъфар ибн Мусофир ат-Тиннисий бизга айтиб берди: Халлод ибн Яҳё бизга айтиб берди: Башир ибн ал-Муҳожир бизга айтиб берди: Абдуллоҳ ибн Бурайда бизга отасидан, у Набий ﷺдан, кўзлари кичик бир қавм сизларга қарши жанг қилади — яъни турклар — деган ҳадис хусусида ривоят қилди. У зот ﷺ дедилар: «Сизлар уларни Араб ярим оролига етказгунингизча уч марта ҳайдайсизлар. Биринчи ҳайдашда улардан қочиб қутулган нажот топади. Иккинчисида баъзилари нажот топади ва баъзилари ҳалок бўлади. Учинчисида эса улар бутунлай қириб ташланади». Ёки у зот шунга ўхшаш бир нарса дедилар.

وَعَن أبي بكرَة أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " يَنْزِلُ أُنَاسٌ مِنْ أُمَّتِي بِغَائِطٍ يُسَمُّونَهُ الْبَصْرَةَ عِنْدَ نَهْرٍ يُقَالُ لَهُ: دِجْلَةُ يَكُونُ عَلَيْهِ جِسْرٌ يَكْثُرُ أَهْلُهَا وَيَكُونُ مِنْ أَمْصَارِ الْمُسْلِمِينَ وَإِذَا كَانَ فِي آخِرِ الزَّمَانِ جَاءَ بَنُو قَنْطُورَاءَ عِرَاضُ الْوُجُوهِ صِغَارُ الْأَعْيُنِ حَتَّى يَنْزِلُوا عَلَى شَطِّ النَّهْرِ فَيَتَفَرَّقُ أَهْلُهَا ثَلَاثَ فِرَقٍ فِرْقَةٌ يَأْخُذُونَ فِي أَذْنَابِ الْبَقَرِ وَالْبَرِّيَّةِ وَهَلَكُوا وَفِرْقَةٌ يَأْخُذُونَ لِأَنْفُسِهِمْ وَهَلَكُوا وَفِرْقَةٌ يَجْعَلُونَ ذَرَارِيَّهُمْ خَلْفَ ظُهُورِهِمْ وَيُقَاتِلُونَهُمْ وَهُمُ الشُّهَدَاءُ ". رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Muhammad ibn Yahyo ibn Foris bizga aytib berdi: Abdussamad ibn Abdulvoris bizga aytib berdi: Otam menga aytib berdi: Said ibn Jumhon bizga aytib berdi: Muslim ibn Abu Bakra bizga aytib berdi: Otamning rivoyat qilayotganini eshitdim, Rasululloh ﷺ dedilar: «Ummatimdan baʼzi odamlar pastlik bir joyga tushadilar, uni Basra deb ataydilar, Dajla deb nomlanadigan daryoning yonida boʻladi, uning ustida koʻprik boʻladi, aholisi koʻp boʻladi va u muhojirlar shaharlaridan biri boʻladi». Ibn Yahyo aytdi: Abu Maʼmar: «U musulmonlar shaharlaridan biri boʻladi» dedi va dedi: «Oxir zamon kelganda, yuzlari keng, koʻzlari kichik boʻlgan Qanturoʼ avlodi keladi, hatto daryo boʻyiga tushadilar. Shunda uning aholisi uch firqaga boʻlinadi: bir firqa sigirlar va biyobon hayvonlarining dumlaridan ushlab (qishloqqa qochib) ketadi va halok boʻladi; bir firqa oʻzlari uchun (omon qolishni) afzal koʻradi va kufr keltiradi; bir firqa esa bola-chaqasini orqalariga qoʻyib (himoyalanib), ular bilan jang qiladi — ana shular shahidlardir».Муҳаммад ибн Яҳё ибн Форис бизга айтиб берди: Абдуссамад ибн Абдулворис бизга айтиб берди: Отам менга айтиб берди: Саид ибн Жумҳон бизга айтиб берди: Муслим ибн Абу Бакра бизга айтиб берди: Отамнинг ривоят қилаётганини эшитдим, Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Умматимдан баъзи одамлар пастлик бир жойга тушадилар, уни Басра деб атайдилар, Дажла деб номланадиган дарёнинг ёнида бўлади, унинг устида кўприк бўлади, аҳолиси кўп бўлади ва у муҳожирлар шаҳарларидан бири бўлади». Ибн Яҳё айтди: Абу Маъмар: «У мусулмонлар шаҳарларидан бири бўлади» деди ва деди: «Охир замон келганда, юзлари кенг, кўзлари кичик бўлган Қантурў авлоди келади, ҳатто дарё бўйига тушадилар. Шунда унинг аҳолиси уч фирқага бўлинади: бир фирқа сигирлар ва биёбон ҳайвонларининг думларидан ушлаб (қишлоққа қочиб) кетади ва ҳалок бўлади; бир фирқа ўзлари учун (омон қолишни) афзал кўради ва куфр келтиради; бир фирқа эса бола-чақасини орқаларига қўйиб (ҳимояланиб), улар билан жанг қилади — ана шулар шаҳидлардир».

وَعَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " يَا أَنَسُ إِنَّ النَّاسَ يمصِّرون أمصاراً فَإِن مِصْرًا مِنْهَا يُقَالُ لَهُ: الْبَصْرَةُ فَإِنْ أَنْتَ مَرَرْتَ بِهَا أَوْ دَخَلْتَهَا فَإِيَّاكَ وَسِبَاخَهَا وَكَلَأَهَا ونخيلها وَسُوقَهَا وَبَابَ أُمَرَائِهَا وَعَلَيْكَ بِضَوَاحِيهَا فَإِنَّهُ يَكُونُ بهَا خَسْفٌ وقذفٌ ورجْفٌ وقومٌ يبيتُونَ ويصبحون قردة وَخَنَازِير " رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abdulloh ibn as-Sabboh bizga aytib berdi: Abdulaziz ibn Abdussamad bizga aytib berdi: Muso al-Hannot bizga aytib berdi — uni zikr qilganini bilamanki — Muso ibn Anasdan, u Anas ibn Molikdan rivoyat qildiki, Rasululloh ﷺ unga dedilar: «Ey Anas, odamlar shaharlar quradilar, ularning biri Basra yoki Busayra deb ataladi. Agar sen undan oʻtsang yoki unga kirsang, uning shoʻrxoklaridan, oʻtloqlaridan, bozoridan va amirlari darvozasidan ehtiyot boʻl, uning chekkalariga (yaqin boʻl). Chunki unda yerga botish, (tosh) otilish va zilzila boʻladi va bir qavm boʻladiki, kechasi yotib, ertalab maymun va choʻchqa boʻlib turadilar».Абдуллоҳ ибн ас-Саббоҳ бизга айтиб берди: Абдулазиз ибн Абдуссамад бизга айтиб берди: Мусо ал-Ҳаннот бизга айтиб берди — уни зикр қилганини биламанки — Мусо ибн Анасдан, у Анас ибн Моликдан ривоят қилдики, Расулуллоҳ ﷺ унга дедилар: «Эй Анас, одамлар шаҳарлар қурадилар, уларнинг бири Басра ёки Бусайра деб аталади. Агар сен ундан ўтсанг ёки унга кирсанг, унинг шўрхокларидан, ўтлоқларидан, бозоридан ва амирлари дарвозасидан эҳтиёт бўл, унинг чеккаларига (яқин бўл). Чунки унда ерга ботиш, (тош) отилиш ва зилзила бўлади ва бир қавм бўладики, кечаси ётиб, эрталаб маймун ва чўчқа бўлиб турадилар».

وَعَن صَالح بن دِرْهَم يَقُولُ: انْطَلَقْنَا حَاجِّينَ فَإِذَا رَجُلٌ فَقَالَ لَنَا: إِلَى جَنْبِكُمْ قَرْيَةٌ يُقَالُ لَهَا: الْأُبُلَّةُ؟ قُلْنَا: نَعَمْ. قَالَ: مَنْ يَضْمَنُ لِي مِنْكُمْ أَنْ يُصَلِّيَ لِي فِي مَسْجِدِ الْعَشَّارِ رَكْعَتَيْنِ أَوْ أَرْبَعًا وَيَقُولُ هَذِهِ لِأَبِي هُرَيْرَةَ؟ سَمِعْتُ خَلِيلِي أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَبْعَثُ مِنْ مَسْجِدِ الْعَشَّارِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ شُهَدَاءَ لَا يَقُومُ مَعَ شُهَدَاءِ بَدْرٍ غَيْرُهُمْ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ. وَقَالَ: هَذَا الْمَسْجِدُ مِمَّا يَلِي النَّهْرَ وَسَنَذْكُرُ حَدِيثَ أَبِي الدَّرْدَاءِ: «إِنَّ فُسْطَاطَ الْمُسْلِمِينَ» فِي بَابِ: «ذِكْرِ الْيَمَنِ وَالشَّامِ» . إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى

Muhammad ibn al-Musanno bizga aytib berdi: Ibrohim ibn Solih ibn Dirham menga aytib berdi: Otamning shunday deyayotganini eshitdim: Biz haj qilgani yoʻlga chiqdik. Shunda bir kishi (uchradi) va u bizga: «Yoningizda Ubulla deb ataladigan bir qishloq bormi?» dedi. Biz: «Ha» dedik. U dedi: «Sizlardan kim menga al-Ashshor masjidida men uchun ikki yoki toʻrt rakaat namoz oʻqib, ‹bu Abu Hurayra uchun› deb aytishni zimmasiga oladi? Men doʻstim Abulqosim ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: ‹Albatta, Alloh qiyomat kuni al-Ashshor masjididan shahidlarni tiriltiradiki, Badr shahidlari bilan birga ulardan boshqasi turmaydi›». Abu Dovud aytdi: Bu masjid daryoga tutash joydadir.Муҳаммад ибн ал-Мусанно бизга айтиб берди: Иброҳим ибн Солиҳ ибн Дирҳам менга айтиб берди: Отамнинг шундай деяётганини эшитдим: Биз ҳаж қилгани йўлга чиқдик. Шунда бир киши (учради) ва у бизга: «Ёнингизда Убулла деб аталадиган бир қишлоқ борми?» деди. Биз: «Ҳа» дедик. У деди: «Сизлардан ким менга ал-Ашшор масжидида мен учун икки ёки тўрт ракаат намоз ўқиб, ‹бу Абу Ҳурайра учун› деб айтишни зиммасига олади? Мен дўстим Абулқосим ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: ‹Албатта, Аллоҳ қиёмат куни ал-Ашшор масжидидан шаҳидларни тирилтирадики, Бадр шаҳидлари билан бирга улардан бошқаси турмайди›». Абу Довуд айтди: Бу масжид дарёга туташ жойдадир.

عَن شَقِيق عَن حُذَيْفَة قَالَ: كُنَّا عِنْدَ عُمَرَ فَقَالَ: أَيُّكُمْ يَحْفَظُ حَدِيثِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْفِتْنَةِ؟ فَقُلْتُ: أَنَا أَحْفَظُ كَمَا قَالَ: قَالَ: هَاتِ إِنَّكَ لِجَرِيءٌ وَكَيْفَ؟ قَالَ: قُلْتُ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ «فِتْنَةُ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَمَالِهِ وَنَفْسِهِ وَوَلَدِهِ وَجَارِهِ يُكَفِّرُهَا الصِّيَامُ وَالصَّلَاةُ وَالصَّدَقَةُ وَالْأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْيُ عَنِ الْمُنْكَرِ» فَقَالَ عُمَرُ: لَيْسَ هَذَا أُرِيدُ إِنَّمَا أُرِيدُ الَّتِي تَمُوجُ كَمَوْجِ الْبَحْر. قَالَ: مَا لَكَ وَلَهَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ؟ إِنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا. قَالَ: فَيُكْسَرُ الْبَابُ أويفتح؟ قَالَ: قُلْتُ: لَا بَلْ يُكْسَرُ. قَالَ: ذَاكَ أَحْرَى أَنْ لَا يُغْلَقَ أَبَدًا. قَالَ: فَقُلْنَا لحذيفةَ: هَل كَانَ عمر يعلم مَنِ البابُ؟ قَالَ: نَعَمْ كَمَا يَعْلَمُ أَنَّ دُونَ غَدٍ لَيْلَةٌ إِنِّي حَدَّثْتُهُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالْأَغَالِيطِ قَالَ: فَهِبْنَا أَنْ نَسْأَلَ حُذَيْفَةَ مَنِ الْبَابُ؟ فَقُلْنَا لِمَسْرُوقٍ: سَلْهُ. فَسَأَلَهُ فَقَالَ: عُمَرُ. مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Umarning huzurida edik. Shunda u: «Qaysingiz Rasululloh ﷺ ning fitna haqidagi hadislarini u zot aytganlaridek yodida saqlagan?» dedi. Men: «Men», dedim. U: «Sen haqiqatan jasur ekansan! U zot qanday degan edilar?» dedi. Men dedim: Men Rasululloh ﷺ ni: «Kishining ahli, moli, oʻzi, bolasi va qoʻshnisi (sababli) duch keladigan fitnasini roʻza, namoz, sadaqa, yaxshilikka buyurish va yomonlikdan qaytarish kafforat qiladi», deganlarini eshitdim. Shunda Umar: «Men buni demoqchi emasman; men faqat dengiz toʻlqinidek toʻlqinlanadiganini demoqchiman» dedi. Men: «Yo amirul muʼminin, sizning u bilan nima ishingiz bor? Sen bilan uning oʻrtasida yopiq bir eshik bor» dedim. U: «U eshik sindiriladimi yoki ochiladimi?» dedi. Men: «Yoʻq, balki sindiriladi» dedim. U: «Unda u abadiy yopilmasligi ehtimolroq» dedi. (Shaqiq) dedi: Biz Huzayfaga: «Umar u eshik kimligini bilarmidi?» dedik. U: «Ha, ertangi kundan oldin kecha (boʻlishini) bilgani kabi (aniq bilardi). Men unga yolgʻon-yashiq aralashmagan bir hadis aytib bergan edim», dedi. (Shaqiq) dedi: Biz Huzayfadan u eshik kimligini soʻrashdan qoʻrqdik, shuning uchun Masruqqa: «Undan soʻra» dedik. U soʻradi, shunda (Huzayfa): «(U eshik) Umar (edi)» dedi.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Умарнинг ҳузурида эдик. Шунда у: «Қайсингиз Расулуллоҳ ﷺ нинг фитна ҳақидаги ҳадисларини у зот айтганларидек ёдида сақлаган?» деди. Мен: «Мен», дедим. У: «Сен ҳақиқатан жасур экансан! У зот қандай деган эдилар?» деди. Мен дедим: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни: «Кишининг аҳли, моли, ўзи, боласи ва қўшниси (сабабли) дуч келадиган фитнасини рўза, намоз, садақа, яхшиликка буюриш ва ёмонликдан қайтариш каффорат қилади», деганларини эшитдим. Шунда Умар: «Мен буни демоқчи эмасман; мен фақат денгиз тўлқинидек тўлқинланадиганини демоқчиман» деди. Мен: «Ё амирул муъминин, сизнинг у билан нима ишингиз бор? Сен билан унинг ўртасида ёпиқ бир эшик бор» дедим. У: «У эшик синдириладими ёки очиладими?» деди. Мен: «Йўқ, балки синдирилади» дедим. У: «Унда у абадий ёпилмаслиги эҳтимолроқ» деди. (Шақиқ) деди: Биз Ҳузайфага: «Умар у эшик кимлигини билармиди?» дедик. У: «Ҳа, эртанги кундан олдин кеча (бўлишини) билгани каби (аниқ биларди). Мен унга ёлғон-яшиқ аралашмаган бир ҳадис айтиб берган эдим», деди. (Шақиқ) деди: Биз Ҳузайфадан у эшик кимлигини сўрашдан қўрқдик, шунинг учун Масруққа: «Ундан сўра» дедик. У сўради, шунда (Ҳузайфа): «(У эшик) Умар (эди)» деди.

وَعَن أنسٍ قَالَ: فَتْحُ القسطنطينة مَعَ قِيَامِ السَّاعَةِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ. وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Qustantiniyaning fathi Qiyomatning qoyim boʻlishi bilan bir vaqtda boʻladi. Termiziy rivoyat qilib: «Bu — gʻarib hadis», degan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Қустантиниянинг фатҳи Қиёматнинг қойим бўлиши билан бир вақтда бўлади. Термизий ривоят қилиб: «Бу — ғариб ҳадис», деган.

عَنْ أَنَسٍ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «إِنَّ مِنْ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ أَنْ يُرْفَعَ الْعِلْمُ وَيَكْثُرَ الْجَهْلُ وَيَكْثُرَ الزِّنا ويكثُرَ شُربُ الخمرِ ويقِلَّ الرِّجالُ وتكثُرَ النِّسَاءُ حَتَّى يَكُونَ لِخَمْسِينَ امْرَأَةً الْقَيِّمُ الْوَاحِدُ» . وَفِي رِوَايَةٍ: «يَقِلُّ الْعِلْمُ وَيَظْهَرُ الْجَهْلُ» . مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ

(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Men sizlarga bir hadis(ni) soʻzlab beray — uni men Rasululloh ﷺdan eshitdim; uni sizlarga mendan boshqa hech kim (rivoyat qilib) soʻzlab bermaydi. Men Rasululloh ﷺni: «Albatta qiyomat alomatlaridan — ilmning koʻ tarilishi, johillikning koʻ payishi, zinoning koʻ payishi, xamr (ichkilik) ichishning koʻ payishi, erkaklarning kamayishi va ayollarning koʻ payishi — hatto ellik ayolga bitta qoyim (boquvchi erkak) boʻ lib qoladi», deb aytayotganlarini eshitdim.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен сизларга бир ҳадис(ни) сўзлаб берай — уни мен Расулуллоҳ ﷺдан эшитдим; уни сизларга мендан бошқа ҳеч ким (ривоят қилиб) сўзлаб бермайди. Мен Расулуллоҳ ﷺни: «Албатта қиёмат аломатларидан — илмнинг кў тарилиши, жоҳилликнинг кў пайиши, зинонинг кў пайиши, хамр (ичкилик) ичишнинг кў пайиши, эркакларнинг камайиши ва аёлларнинг кў пайиши — ҳатто эллик аёлга битта қойим (боқувчи эркак) бў либ қолади», деб айтаётганларини эшитдим.

وَعَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «إِنَّ بَيْنَ يَدَيِ السَّاعَةِ كَذَّابِينَ فَاحْذَرُوهُمْ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ning: «Albatta, qiyomat oldidan koʻplab yolgʻonchilar (paydo) boʻladi», — deyayotganlarini eshitdim. Abul-Ahvas hadisida (rovi) shu (soʻzlarni) ziyoda qildi: «Men unga: ‹Sen buni Rasululloh ﷺ dan eshitganmisan?› dedim. U: ‹Ha›, dedi».Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Албатта, қиёмат олдидан кўплаб ёлғончилар (пайдо) бўлади», — деяётганларини эшитдим. Абул-Аҳвас ҳадисида (рови) шу (сўзларни) зиёда қилди: «Мен унга: ‹Сен буни Расулуллоҳ ﷺ дан эшитганмисан?› дедим. У: ‹Ҳа›, деди».

وَعَن أبي هريرةَ قَالَ: بَيْنَمَا كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَدِّثُ إِذْ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ: مَتَى السَّاعَةُ؟ قَالَ: «إِذَا ضُيِّعَتِ الْأَمَانَةُ فَانْتَظِرِ السَّاعَةَ» . قَالَ: كَيْفَ إِضَاعَتُهَا؟ قَالَ: «إِذَا وُسِّدَ الْأَمْرُ إِلَى غَيْرِ أَهْلِهِ فَانْتَظِرِ السَّاعَةَ» . رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bir majlisda (biror narsa) gapirayotganlarida, bir aʼrobiy (badaviy) kelib: «Qiyomat qachon boʻladi?» — deb soʻradi. Rasululloh ﷺ gaplarini davom ettiraverdilar. Baʼzilar: «U zot soʻragan narsani eshitdi-yu, lekin uni yoqtirmadi», — deyishdi; baʼzilari esa: «Eshitmadilar», — deyishdi. U zot gaplarini tugatgach: «Qiyomat haqida soʻragan kishi qani?» — dedilar. Aʼrobiy: «Mana men, yo Rasululloh», — dedi. U zot: «Omonat zoye qilinganda, Qiyomatni kut», — dedilar. Aʼrobiy: «U qanday zoye qilinadi?» — dedi. U zot: «Ish (mansab) noahil kishilarga topshirilganda, Qiyomatni kut», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бир мажлисда (бирор нарса) гапираётганларида, бир аъробий (бадавий) келиб: «Қиёмат қачон бўлади?» — деб сўради. Расулуллоҳ ﷺ гапларини давом эттиравердилар. Баъзилар: «У зот сўраган нарсани эшитди-ю, лекин уни ёқтирмади», — дейишди; баъзилари эса: «Эшитмадилар», — дейишди. У зот гапларини тугатгач: «Қиёмат ҳақида сўраган киши қани?» — дедилар. Аъробий: «Мана мен, ё Расулуллоҳ», — деди. У зот: «Омонат зое қилинганда, Қиёматни кут», — дедилар. Аъробий: «У қандай зое қилинади?» — деди. У зот: «Иш (мансаб) ноаҳил кишиларга топширилганда, Қиёматни кут», — дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يَكْثُرَ الْمَالُ وَيَفِيضَ حَتَّى يُخْرِجَ الرَّجُلُ زَكَاةَ مَالِهِ فَلَا يَجِدُ أَحَدًا يَقْبَلُهَا مِنْهُ وَحَتَّى تَعُودَ أَرْضُ الْعَرَبِ مُرُوجًا وَأَنْهَارًا» رَوَاهُ مُسْلِمٌ. وَفِي رِوَايَة: قَالَ: «تبلغ المساكن إهَاب أَو يهاب»

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mol koʻpayib toshib ketmaguncha — hatto kishi molining zakotini chiqarib (olib chiqsa-yu), uni undan qabul qiladigan birovni topolmay qolguncha — va Arab yeri (yana) yaylovlar va daryolarga aylanmaguncha qiyomat qoim boʻlmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мол кўпайиб тошиб кетмагунча — ҳатто киши молининг закотини чиқариб (олиб чиқса-ю), уни ундан қабул қиладиган бировни тополмай қолгунча — ва Араб ери (яна) яйловлар ва дарёларга айланмагунча қиёмат қоим бўлмайди», дедилар.

وَعَنْ جَابِرٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَكُونُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ خَلِيفَةٌ يُقَسِّمُ الْمَالَ وَلَا يَعُدُّهُ» . وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ: «يَكُونُ فِي آخِرِ أُمَّتِي خَلِيفَةٌ يَحْثِي الْمَالَ حَثْيًا وَلَا يَعُدُّهُ عَدًّا» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oxirzamonda bir xalifa boʻladi, u molni sanab oʻtirmay (boʻlib) taqsimlaydi», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Охирзамонда бир халифа бўлади, у молни санаб ўтирмай (бўлиб) тақсимлайди», — дедилар.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يُوشِكُ الْفُرَاتُ أَنْ يَحْسِرَ عَنْ كَنْزٍ مِنْ ذَهَبٍ فَمَنْ حَضَرَ فَلَا يَأْخُذْ مِنْهُ شَيْئًا» . مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki,) Rasululloh ﷺ: «Yaqinda Furot (daryosi) oltindan (boʻlgan) bir xazinani ochib (undan suv chekinib) qoʻyishi yaqindir; bas, kim unga hozir boʻlsa (oʻsha yerda boʻlsa), undan hech narsa olmasin», dedilar. (Uqba aytdi: Bizga Ubaydulloh, (unga) Abu Zinod al-Aʼrajdan, (u) Abu Hurayradan, (u) Paygʻambar ﷺdan shuning mislini aytib berdi — faqat u: «(Furot) oltindan (boʻlgan) bir togʻni ochib (qoʻyadi)», dedi.)(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Яқинда Фурот (дарёси) олтиндан (бўлган) бир хазинани очиб (ундан сув чекиниб) қўйиши яқиндир; бас, ким унга ҳозир бўлса (ўша ерда бўлса), ундан ҳеч нарса олмасин», дедилар. (Уқба айтди: Бизга Убайдуллоҳ, (унга) Абу Зинод ал-Аъраждан, (у) Абу Ҳурайрадан, (у) Пайғамбар ﷺдан шунинг мислини айтиб берди — фақат у: «(Фурот) олтиндан (бўлган) бир тоғни очиб (қўяди)», деди.)

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يَحْسِرَ الْفُرَاتُ عَنْ جَبَلٍ مِنْ ذَهَبٍ يَقْتَتِلُ النَّاسُ عَلَيْهِ فَيُقْتَلُ مَنْ كُلِّ مِائَةٍ تِسْعَةٌ وَتِسْعُونَ وَيَقُولُ كُلُّ رَجُلٍ مِنْهُمْ: لَعَلِّي أَكُونُ أَنَا الَّذِي أنجُو ". رَوَاهُ مُسلم

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Furot (daryosi) oltindan boʻlgan bir togʻni ochib qoʻymaguncha qiyomat qoyim boʻlmaydi; odamlar uning ustida bir-biri bilan urushadilar va har yuz kishidan toʻqson toʻqqiztasi oʻldiriladi; ularning har biri: ‹Shoyad omon qoladigan kishi men boʻlsam›, deydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фурот (дарёси) олтиндан бўлган бир тоғни очиб қўймагунча қиёмат қойим бўлмайди; одамлар унинг устида бир-бири билан урушадилар ва ҳар юз кишидан тўқсон тўққизтаси ўлдирилади; уларнинг ҳар бири: ‹Шояд омон қоладиган киши мен бўлсам›, дейди», дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " تَقِيءُ الْأَرْضُ أَفْلَاذَ كَبِدِهَا أَمْثَالَ الْأُسْطُوَانَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ فَيَجِيءُ الْقَاتِلُ فَيَقُولُ: فِي هَذَا قَتَلْتُ وَيَجِيءُ الْقَاطِعُ فَيَقُولُ: فِي هَذَا قَطَعْتُ رَحِمِي. وَيَجِيءُ السَّارِقُ فَيَقُولُ: فِي هَذَا قُطِعت يَدي ثمَّ يَد عونه فَلَا يَأْخُذُونَ من شَيْئا ". رَوَاهُ مُسلم

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yer oʻzining jigar parchalarini ustun-ustun oltin va kumush koʻrinishida qayt qiladi (chiqaradi). Shunda qotil kelib: ‹Men shuning uchun qotillik qilgan edim›, deydi. Qarindoshlik (rishtasini) uzuvchi kelib: ‹Men shuning uchun qarindoshlik (rishtasi)mni uzgan edim›, deydi. Oʻgʻri kelib: ‹Mening qoʻlim shuning uchun kesilgan edi›, deydi. Soʻng uni tashlab ketadilar va undan hech narsa olmaydilar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ер ўзининг жигар парчаларини устун-устун олтин ва кумуш кўринишида қайт қилади (чиқаради). Шунда қотил келиб: ‹Мен шунинг учун қотиллик қилган эдим›, дейди. Қариндошлик (риштасини) узувчи келиб: ‹Мен шунинг учун қариндошлик (риштаси)мни узган эдим›, дейди. Ўғри келиб: ‹Менинг қўлим шунинг учун кесилган эди›, дейди. Сўнг уни ташлаб кетадилар ва ундан ҳеч нарса олмайдилар», дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا تَذْهَبُ الدُّنْيَا حَتَّى يَمُرَّ الرَّجُلُ عَلَى الْقَبْرِ فَيَتَمَرَّغُ عَلَيْهِ ويقولُ: يَا لَيْتَني مَكَانَ صَاحِبِ هَذَا الْقَبْرِ وَلَيْسَ بِهِ الدِّينُ إِلَّا الْبلَاء ". رَوَاهُ مُسلم

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jonim qoʻlida boʻlgan zotga qasamki, bir kishi qabr yonidan oʻtib, unga agʻnab (yotib): ‹Qaniydi men shu qabr egasining oʻrnida boʻlsam!› — demaguncha dunyo (oʻtib) ketmaydi. Bu (orzu) din sababidan emas, faqat balo sababidandir», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жоним қўлида бўлган зотга қасамки, бир киши қабр ёнидан ўтиб, унга ағнаб (ётиб): ‹Қанийди мен шу қабр эгасининг ўрнида бўлсам!› — демагунча дунё (ўтиб) кетмайди. Бу (орзу) дин сабабидан эмас, фақат бало сабабидандир», — дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تَخْرُجَ نَارٌ مِنْ أَرْضِ الْحِجَازِ تُضِيءُ أعناقَ الإِبلِ ببُصْرى» . مُتَّفق عَلَيْهِ

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki,) Rasululloh ﷺ: «Soat (Qiyomat) qoim boʻlmaydi — toki Hijoz yeridan bir olov chiqib, Busrodagi tuyalarning boʻyinlarini yoritmaguncha», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Соат (Қиёмат) қоим бўлмайди — токи Ҳижоз еридан бир олов чиқиб, Бусродаги туяларнинг бўйинларини ёритмагунча», дедилар.

وَعَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَوَّلُ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ نَارٌ تَحْشُرُ النَّاسَ مِنَ الْمَشْرِقِ إِلَى الْمَغْرِبِ» . رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat alomatlarining birinchisi — odamlarni mashriqdan magʻribga toʻplaydigan oʻtdir», dedilar. Buxoriy rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат аломатларининг биринчиси — одамларни машриқдан мағрибга тўплайдиган ўтдир», дедилар. Бухорий ривоят қилган.

عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يتقاربَ الزَّمانُ فتكونُ السَّنةُ كالشهرِ والشَّهرُ كالجمعةِ وتكونُ الجمعةُ كاليومِ وَيَكُونُ الْيَوْمُ كَالسَّاعَةِ وَتَكُونُ السَّاعَةُ كَالضَّرْمَةِ بِالنَّارِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Zamon yaqinlashmaguncha qiyomat qoyim boʻlmaydi. Shunda yil oydek, oy haftadek, hafta kundek, kun soatdek, soat esa olovning alangalanishidek (qisqa) boʻladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻldan gʻaribdir. Saʼd ibn Said esa Yahyo ibn Saʼid al-Ansoriyning akasidir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Замон яқинлашмагунча қиёмат қойим бўлмайди. Шунда йил ойдек, ой ҳафтадек, ҳафта кундек, кун соатдек, соат эса оловнинг алангаланишидек (қисқа) бўлади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўлдан ғарибдир. Саъд ибн Саид эса Яҳё ибн Саъид ал-Ансорийнинг акасидир.

وَعَن عبدِ الله بنِ حوالةَ قَالَ: بعثَنا رَسُول الله صلى اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِنَغْنَمَ عَلَى أَقْدَامِنَا فَرَجَعْنَا فَلَمْ نَغْنَمْ شَيْئًا وَعَرَفَ الْجَهْدَ فِي وجوهِنا فقامَ فِينَا فَقَالَ: «اللَّهُمَّ لَا تَكِلْهُمْ إِلَيَّ فَأَضْعُفَ عَنْهُمْ وَلَا تَكِلْهُمْ إِلَى أَنْفُسِهِمْ فَيَعْجِزُوا عَنْهَا وَلَا تَكِلْهُمْ إِلَى النَّاسِ فَيَسْتَأْثِرُوا عَلَيْهِمْ» ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِي ثُمَّ قَالَ: «يَا ابْنَ حَوَالَةَ إِذَا رَأَيْتَ الْخِلَافَةَ قَدْ نَزَلَتِ الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ فَقَدْ دَنَتِ الزَّلَازِلُ وَالْبَلَابِلُ وَالْأُمُورُ الْعِظَامُ وَالسَّاعَةُ يَوْمَئِذٍ أَقْرَبُ مِنَ النَّاسِ مِنْ يَدِي هَذِه إِلَى رَأسك» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ibn Zugʻb al-Iyodiy aytdi: Abdulloh ibn Havola al-Azdiy (roziyallohu anhu) mening huzurimga tushdi va menga shunday dedi: Rasululloh ﷺ bizni oʻlja olishimiz uchun piyoda yoʻlga joʻnatdilar. Biz hech narsa oʻlja olmasdan qaytdik. (U zot) chehralarimizdan charchoqni bildilar va oramizda turib: «Allohim! Ularni menga topshirma, (chunki) men ulardan ojiz boʻlib qolaman; ularni oʻzlariga ham topshirma, (chunki) ular bunga qodir boʻlmaydilar; ularni odamlarga ham topshirma, (chunki) ular oʻzlarini ulardan ustun qoʻyadilar», dedilar. Soʻng qoʻllarini boshimga — yoki: tepamga, dedilar — qoʻyib: «Ey Ibn Havola! Xalifalik muqaddas yerga tushganini koʻrsang, zilzilalar, fitnalar va ulkan ishlar yaqinlashibdi. Oʻsha kun qiyomat odamlarga mana shu qoʻlim boshingga (yaqin) boʻlganidan ham yaqinroqdir», dedilar. Abu Dovud aytdi: Abdulloh ibn Havola himslik edi.Ибн Зуғб ал-Иёдий айтди: Абдуллоҳ ибн Ҳавола ал-Аздий (розияллоҳу анҳу) менинг ҳузуримга тушди ва менга шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ бизни ўлжа олишимиз учун пиёда йўлга жўнатдилар. Биз ҳеч нарса ўлжа олмасдан қайтдик. (У зот) чеҳраларимиздан чарчоқни билдилар ва орамизда туриб: «Аллоҳим! Уларни менга топширма, (чунки) мен улардан ожиз бўлиб қоламан; уларни ўзларига ҳам топширма, (чунки) улар бунга қодир бўлмайдилар; уларни одамларга ҳам топширма, (чунки) улар ўзларини улардан устун қўядилар», дедилар. Сўнг қўлларини бошимга — ёки: тепамга, дедилар — қўйиб: «Эй Ибн Ҳавола! Халифалик муқаддас ерга тушганини кўрсанг, зилзилалар, фитналар ва улкан ишлар яқинлашибди. Ўша кун қиёмат одамларга мана шу қўлим бошингга (яқин) бўлганидан ҳам яқинроқдир», дедилар. Абу Довуд айтди: Абдуллоҳ ибн Ҳавола ҳимслик эди.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا اتُّخِذَ الْفَيْءُ دِوَلًا وَالْأَمَانَةُ مَغْنَمًا وَالزَّكَاةُ مَغْرَمًا وَتُعُلِّمَ لِغَيْرِ الدِّينِ وَأَطَاعَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ وَعَقَّ أُمَّهُ وَأَدْنَى صَدِيقَهُ وَأَقْصَى أَبَاهُ وَظَهَرَتِ الْأَصْوَاتُ فِي الْمَسَاجِدِ وَسَادَ الْقَبِيلَةَ فَاسِقُهُمْ وَكَانَ زَعِيمُ الْقَوْمِ أَرْذَلَهُمْ وَأُكْرِمَ الرَّجُلُ مَخَافَةَ شَرِّهِ وَظَهَرَتِ الْقَيْنَاتُ وَالْمَعَازِفُ وشُربتِ الخمورُ وَلَعَنَ آخِرُ هَذِهِ الْأُمَّةِ أَوَّلَهَا فَارْتَقِبُوا عِنْدَ ذَلِكَ رِيحًا حَمْرَاءَ وَزَلْزَلَةً وَخَسْفًا وَمَسْخًا وَقَذْفًا وَآيَاتٍ تَتَابَعُ كَنِظَامٍ قُطِعَ سِلْكُهُ فَتَتَابَعَ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Fayʼ (oʻlja) bir necha qoʻl orasida aylanadigan, omonat oʻlja, zakot jarima deb bilingan, ilm din uchun boshqa narsa uchun oʻrganilgan, kishi xotiniga itoat etib, onasiga oq boʻlgan, doʻstini yaqin tutib, otasini uzoqlashtirgan, masjidlarda ovozlar zohir boʻlgan, qabilaga ularning fosiqi boshliq boʻlgan, qavmning boshligʻi eng razili boʻlgan, kishiga sharridan qoʻrqib hurmat koʻrsatilgan, qoʻshiqchi cholgʻuchilar va cholgʻular paydo boʻlgan, maylar ichilgan va bu ummatning oxirgilari avvalgilarini laʼnatlagan paytda — ana oʻshanda qizil shamol, zilzila, yerga choʻkish, suratdan aylantirish va (osmondan) tosh otilishini hamda ipi uzilib, donalari ketma-ket toʻkiladigan eski marjon kabi ketma-ket keladigan (boshqa) alomatlarni kutsinlar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Alidan ham rivoyat bor. Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻldangina bilamiz.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Файъ (ўлжа) бир неча қўл орасида айланадиган, омонат ўлжа, закот жарима деб билинган, илм дин учун бошқа нарса учун ўрганилган, киши хотинига итоат этиб, онасига оқ бўлган, дўстини яқин тутиб, отасини узоқлаштирган, масжидларда овозлар зоҳир бўлган, қабилага уларнинг фосиқи бошлиқ бўлган, қавмнинг бошлиғи энг разили бўлган, кишига шарридан қўрқиб ҳурмат кўрсатилган, қўшиқчи чолғучилар ва чолғулар пайдо бўлган, майлар ичилган ва бу умматнинг охиргилари аввалгиларини лаънатлаган пайтда — ана ўшанда қизил шамол, зилзила, ерга чўкиш, суратдан айлантириш ва (осмондан) тош отилишини ҳамда ипи узилиб, доналари кетма-кет тўкиладиган эски маржон каби кетма-кет келадиган (бошқа) аломатларни кутсинлар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Алидан ҳам ривоят бор. Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат шу йўлдангина биламиз.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا فَعَلَتْ أُمَّتِي خَمْسَ عَشْرَةَ خَصْلَةً حَلَّ بِهَا الْبَلَاءُ» وَعَدَّ هَذِهِ الْخِصَالَ وَلَمْ يَذْكُرْ «تُعُلِّمَ لِغَيْرِ الدِّينِ» قَالَ: «وَبَرَّ صَدِيقَهُ وَجَفَا أَبَاهُ» وَقَالَ: «وَشُرِبَ الْخَمْرُ وَلُبِسَ الْحَرِيرُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ummatim oʻn besh xislatni qilsa, ularga balo tushadi», dedilar. «Ular nimalar, ey Rasululloh?» deyildi. U zot: «Oʻlja (mol-davlat) bir necha qoʻl orasida aylanadigan, omonat oʻlja, zakot esa jarima (ortiqcha yuk) deb bilingan, kishi xotiniga itoat etib, onasiga oq boʻlgan, doʻstiga yaxshilik qilib, otasiga jafo qilgan, masjidlarda ovozlar koʻtarilgan, qavmning boshligʻi ularning eng razili boʻlgan, kishiga sharridan qoʻrqib hurmat koʻrsatilgan, maylar ichilgan, ipak (erkaklar tomonidan) kiyilgan, qoʻshiqchi cholgʻuchi cholgʻularini tutgan va bu ummatning oxirgilari avvalgilarini laʼnatlagan paytda — ana oʻshanda qizil shamol yoki yerga choʻkish yoki suratdan aylantirilishni kutsinlar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni Ali ibn Abu Tolibning hadisidan faqat shu yoʻldangina bilamiz va al-Faraj ibn Fazoladan boshqa hech kim uni Yahyo ibn Said al-Ansoriydan rivoyat qilganini bilmaymiz. Al-Faraj ibn Fazola haqida baʼzi hadis ahli (tanqidiy) gapirganlar va uni yodlash jihatidan zaif sanaganlar. Uni Vakiʼ va imomlardan boshqa bir necha kishi ham rivoyat qilgan.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Умматим ўн беш хислатни қилса, уларга бало тушади», дедилар. «Улар нималар, эй Расулуллоҳ?» дейилди. У зот: «Ўлжа (мол-давлат) бир неча қўл орасида айланадиган, омонат ўлжа, закот эса жарима (ортиқча юк) деб билинган, киши хотинига итоат этиб, онасига оқ бўлган, дўстига яхшилик қилиб, отасига жафо қилган, масжидларда овозлар кўтарилган, қавмнинг бошлиғи уларнинг энг разили бўлган, кишига шарридан қўрқиб ҳурмат кўрсатилган, майлар ичилган, ипак (эркаклар томонидан) кийилган, қўшиқчи чолғучи чолғуларини тутган ва бу умматнинг охиргилари аввалгиларини лаънатлаган пайтда — ана ўшанда қизил шамол ёки ерга чўкиш ёки суратдан айлантирилишни кутсинлар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни Али ибн Абу Толибнинг ҳадисидан фақат шу йўлдангина биламиз ва ал-Фараж ибн Фазоладан бошқа ҳеч ким уни Яҳё ибн Саид ал-Ансорийдан ривоят қилганини билмаймиз. Ал-Фараж ибн Фазола ҳақида баъзи ҳадис аҳли (танқидий) гапирганлар ва уни ёдлаш жиҳатидан заиф санаганлар. Уни Вакиъ ва имомлардан бошқа бир неча киши ҳам ривоят қилган.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَذْهَبُ الدُّنْيَا حَتَّى يَمْلِكَ الْعَرَبَ رَجُلٌ مِنْ أهلِ بَيْتِي يُواطِىءُ اسمُه اسْمِي» رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ. وَفِي رِوَايَةٍ لَهُ: «لَوْ لَمْ يَبْقَ مِنَ الدُّنْيَا إِلَّا يَوْمٌ لَطَوَّلَ اللَّهُ ذَلِكَ الْيَوْمَ حَتَّى يَبْعَثَ اللَّهُ فِيهِ رَجُلًا مِنِّي - أَوْ مِنْ أَهْلِ بَيْتِي - يُوَاطِئُ اسْمُهُ اسْمِيَ وَاسْمُ أَبِيهِ اسْمَ أَبِي يَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطًا وَعَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ ظُلْمًا وجورا»

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ahli baytimdan, ismi mening ismimga mos keladigan bir kishi arablarga hukmronlik qilmaguncha, dunyo oʻtib ketmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ali, Abu Said, Ummu Salama va Abu Hurayradan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis hasan sahihdir.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аҳли байтимдан, исми менинг исмимга мос келадиган бир киши арабларга ҳукмронлик қилмагунча, дунё ўтиб кетмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Али, Абу Саид, Умму Салама ва Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

وَعَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «الْمَهْدِيُّ مِنْ عِتْرَتِي مِنْ أَوْلَادِ فَاطِمَة» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ahmad ibn Ibrohim bizga hadis aytdi, Abdulloh ibn Jaʼfar ar-Raqqiy bizga hadis aytdi, Abul-Malih al-Hasan ibn Umar bizga hadis aytdi, u Ziyod ibn Bayondan, u Ali ibn Nufayldan, u Said ibn al-Musayyabdan, u Ummu Salamadan rivoyat qildi. U dedi: Rasululloh ﷺ: «Mahdiy mening itratimdan, Fotimaning farzandlaridandir», deganlarini eshitdim. Abdulloh ibn Jaʼfar dedi: Men Abul-Malihning Ali ibn Nufaylni maqtab, uning solihligini zikr qilganini eshitdim.Аҳмад ибн Иброҳим бизга ҳадис айтди, Абдуллоҳ ибн Жаъфар ар-Раққий бизга ҳадис айтди, Абул-Малиҳ ал-Ҳасан ибн Умар бизга ҳадис айтди, у Зиёд ибн Баёндан, у Али ибн Нуфайлдан, у Саид ибн ал-Мусайябдан, у Умму Саламадан ривоят қилди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Маҳдий менинг итратимдан, Фотиманинг фарзандларидандир», деганларини эшитдим. Абдуллоҳ ибн Жаъфар деди: Мен Абул-Малиҳнинг Али ибн Нуфайлни мақтаб, унинг солиҳлигини зикр қилганини эшитдим.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْمَهْدِيُّ مِنِّي أجلى الْجَبْهَة وأقنى الْأَنْفِ يَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطًا وَعَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ ظُلْمًا وَجَوْرًا يَمْلِكُ سَبْعَ سِنِينَ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Sahl ibn Tammom ibn Bazeʼ bizga hadis aytdi, Imron al-Qatton bizga hadis aytdi, u Qatodadan, u Abu Nazradan, u Abu Said al-Xudriydan rivoyat qildi. U dedi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Mahdiy mendandir; u keng peshonali, qirra burunlidir. U yer yuzini jabr va zulm bilan toʻlganidek, adolat va insof bilan toʻldiradi. U yetti yil podshohlik qiladi».Саҳл ибн Таммом ибн Базеъ бизга ҳадис айтди, Имрон ал-Қаттон бизга ҳадис айтди, у Қатодадан, у Абу Назрадан, у Абу Саид ал-Худрийдан ривоят қилди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Маҳдий мендандир; у кенг пешонали, қирра бурунлидир. У ер юзини жабр ва зулм билан тўлганидек, адолат ва инсоф билан тўлдиради. У етти йил подшоҳлик қилади».

وَعَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قِصَّةِ الْمَهْدِيِّ قَالَ: " فَيَجِيءُ إِلَيْهِ الرَّجُلُ فَيَقُولُ: يَا مَهْدِيُّ أَعْطِنِي أَعْطِنِي. قَالَ: فَيَحْثِي لَهُ فِي ثَوْبِهِ مَا اسْتَطَاعَ أَنْ يَحْمِلَهُ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Biz Paygʻambarimizdan keyin biror (yomon) hodisa boʻlishidan qoʻrqib, Allohning Paygʻambari ﷺdan soʻradik. Shunda u zot: ‹Albatta, ummatimda Mahdiy boʻladi, u chiqadi va besh, yoki yetti, yoxud toʻqqiz (yil) yashaydi›, dedilar», — shubha qilgan Zayd edi. «Biz: ‹Bu nima (yil)?› dedik. U zot: ‹Yillar›, dedilar. (Yana) u zot: ‹Unga bir kishi kelib: ‹Ey Mahdiy, menga ber, menga ber!› deydi. Shunda u (Mahdiy) o (kishi)ning kiyimiga koʻtara oladigan miqdorda (mol) toʻkib beradi›, dedilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir va u Abu Saiddan, Nabiy ﷺdan boshqa yoʻllar bilan ham rivoyat qilingan. Abu Siddiq an-Nojiyning ismi Bakr ibn Amr, unga Bakr ibn Qays ham deyiladi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Биз Пайғамбаримиздан кейин бирор (ёмон) ҳодиса бўлишидан қўрқиб, Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺдан сўрадик. Шунда у зот: ‹Албатта, умматимда Маҳдий бўлади, у чиқади ва беш, ёки етти, ёхуд тўққиз (йил) яшайди›, дедилар», — шубҳа қилган Зайд эди. «Биз: ‹Бу нима (йил)?› дедик. У зот: ‹Йиллар›, дедилар. (Яна) у зот: ‹Унга бир киши келиб: ‹Эй Маҳдий, менга бер, менга бер!› дейди. Шунда у (Маҳдий) о (киши)нинг кийимига кўтара оладиган миқдорда (мол) тўкиб беради›, дедилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир ва у Абу Саиддан, Набий ﷺдан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинган. Абу Сиддиқ ан-Ножийнинг исми Бакр ибн Амр, унга Бакр ибн Қайс ҳам дейилади.

وَعَنْ أُمِّ سَلَمَةَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «يَكُونُ اخْتِلَافٌ عِنْدَ مَوْتِ خَلِيفَةٍ فَيَخْرُجُ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ هَارِبًا إِلى مكةَ فيأتيه الناسُ من أهل مَكَّة فيخرجوه وَهُوَ كَارِه فيبايعونه بَين الرُّكْن وَالْمقَام يبْعَث إِلَيْهِ بَعْثٌ مِنَ الشَّامِ فَيُخْسَفُ بِهِمْ بِالْبَيْدَاءِ بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ فَإِذَا رَأَى النَّاسُ ذَلِكَ أَتَاهُ أَبْدَالُ الشَّامِ وَعَصَائِبُ أَهْلِ الْعِرَاقِ فَيُبَايِعُونَهُ ثُمَّ يَنْشَأُ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ أَخْوَالُهُ كَلْبٌ فَيَبْعَثُ إِلَيْهِمْ بَعْثًا فَيَظْهَرُونَ عَلَيْهِمْ وَذَلِكَ بَعَثُ كلب وَيعْمل النَّاسِ بِسُنَّةِ نَبِيِّهِمْ وَيُلْقِي الْإِسْلَامُ بِجِرَانِهِ فِي الْأَرْضِ فَيَلْبَثُ سَبْعَ سِنِينَ ثُمَّ يُتَوَفَّى وَيُصَلِّي عَلَيْهِ الْمُسلمُونَ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Muhammad ibn al-Musanno bizga hadis aytdi, Muoz ibn Hishom bizga hadis aytdi, otam menga Qatodadan hadis aytdi, u Solih Abul-Xalildan, u oʻzining bir oʻrtogʻidan, u Nabiy ﷺning rafiqalari Ummu Salamadan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qildi. U zot dedilar: «Bir xalifaning oʻlimi paytida ixtilof boʻladi. Shunda Madina ahlidan bir kishi Makkaga qochib chiqadi. Makka ahlidan bir guruh odamlar uning oldiga kelib, uni istamasa-da, (oraga) chiqarishadi va Rukn bilan Maqom oraligʻida unga bayʼat qiladilar. Unga qarshi Shomdan bir qoʻshin yuboriladi, ammo ular Makka bilan Madina oraligʻidagi sahroda yerga yutiladi. Odamlar buni koʻrganlarida, Shomning abdollari va Iroq ahlining guruhlari uning oldiga kelib, Rukn bilan Maqom oraligʻida unga bayʼat qiladilar. Soʻng Qurayshdan, togʻalari Kalbdan boʻlgan bir kishi paydo boʻlib, ularga qarshi bir qoʻshin yuboradi, ammo (Mahdiyning kishilari) ular ustidan gʻolib keladi. Mana shu Kalbning qoʻshinidir. Kalbning gʻanimatida hozir boʻlmagan kishi noumid boʻladi. (Mahdiy) molni taqsimlaydi va odamlar orasida ularning Paygʻambari ﷺning sunnati bilan amal qiladi. Islom yer yuziga oʻz boʻynini qoʻyadi (mustahkamlanadi). U yetti yil yashaydi, soʻng vafot etadi va musulmonlar unga janoza oʻqiydilar». Abu Dovud dedi: Baʼzilar Hishomdan «toʻqqiz yil» deb rivoyat qilishdi, baʼzilari esa «yetti yil» deyishdi.Муҳаммад ибн ал-Мусанно бизга ҳадис айтди, Муоз ибн Ҳишом бизга ҳадис айтди, отам менга Қатодадан ҳадис айтди, у Солиҳ Абул-Халилдан, у ўзининг бир ўртоғидан, у Набий ﷺнинг рафиқалари Умму Саламадан, у Набий ﷺдан ривоят қилди. У зот дедилар: «Бир халифанинг ўлими пайтида ихтилоф бўлади. Шунда Мадина аҳлидан бир киши Маккага қочиб чиқади. Макка аҳлидан бир гуруҳ одамлар унинг олдига келиб, уни истамаса-да, (орага) чиқаришади ва Рукн билан Мақом оралиғида унга байъат қиладилар. Унга қарши Шомдан бир қўшин юборилади, аммо улар Макка билан Мадина оралиғидаги саҳрода ерга ютилади. Одамлар буни кўрганларида, Шомнинг абдоллари ва Ироқ аҳлининг гуруҳлари унинг олдига келиб, Рукн билан Мақом оралиғида унга байъат қиладилар. Сўнг Қурайшдан, тоғалари Калбдан бўлган бир киши пайдо бўлиб, уларга қарши бир қўшин юборади, аммо (Маҳдийнинг кишилари) улар устидан ғолиб келади. Мана шу Калбнинг қўшинидир. Калбнинг ғаниматида ҳозир бўлмаган киши ноумид бўлади. (Маҳдий) молни тақсимлайди ва одамлар орасида уларнинг Пайғамбари ﷺнинг суннати билан амал қилади. Ислом ер юзига ўз бўйнини қўяди (мустаҳкамланади). У етти йил яшайди, сўнг вафот этади ва мусулмонлар унга жаноза ўқийдилар». Абу Довуд деди: Баъзилар Ҳишомдан «тўққиз йил» деб ривоят қилишди, баъзилари эса «етти йил» дейишди.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ: ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «بَلَاءً يُصِيبُ هَذِهِ الْأُمَّةَ حَتَّى لَا يَجِدَ الرَّجُلُ مَلْجَأً يَلْجَأُ إِلَيْهِ مِنَ الظُّلْمِ فَيَبْعَثُ اللَّهُ رَجُلًا مِنْ عِتْرَتِي وَأَهْلِ بَيْتِي فَيَمْلَأُ بِهِ الْأَرْضَ قِسْطًا وَعَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ ظُلْمًا وَجَوْرًا يَرْضَى عَنْهُ سَاكِنُ السَّمَاءِ وَسَاكِنُ الْأَرْضِ لَا تَدَعُ السَّمَاءُ مِنْ قَطْرِهَا شَيْئًا إِلَّا صَبَّتْهُ مِدْرَارًا وَلَا تَدَعُ الْأَرْضُ مِنْ نَبَاتِهَا شَيْئًا إِلَّا أَخْرَجَتْهُ حَتَّى يَتَمَنَّى الْأَحْيَاءُ الْأَمْوَاتَ يَعِيشُ فِي ذَلِكَ سبعَ سِنِين أَو ثمانَ سِنِين أَو تسع سِنِين» . رَوَاهُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bu ummatga yetadigan balo-yu musibatni zikr qilib, shunday dedilar: «Kishi zulmdan panoh topolmay qoladigan holga tushadi. Shunda Alloh mening naslimdan va ahli baytimdan boʻlgan bir kishini yuboradi. U orqali yerni, xuddi zulm va jabr bilan toʻlgani kabi, adolat va insof bilan toʻldiradi. Undan osmon ahli ham, yer ahli ham rozi boʻladi. Osmon yomgʻiridan hech narsani qoldirmay sharillatib quyadi, yer ham oʻsimligidan hech narsani qoldirmay undirib chiqaradi — hatto tiriklar oʻliklarni orzu qiladigan boʻladi. U kishi shu holatda yetti yil, yo sakkiz yil, yo toʻqqiz yil yashaydi», dedilar. Hokim rivoyat qilgan.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бу умматга етадиган бало-ю мусибатни зикр қилиб, шундай дедилар: «Киши зулмдан паноҳ тополмай қоладиган ҳолга тушади. Шунда Аллоҳ менинг наслимдан ва аҳли байтимдан бўлган бир кишини юборади. У орқали ерни, худди зулм ва жабр билан тўлгани каби, адолат ва инсоф билан тўлдиради. Ундан осмон аҳли ҳам, ер аҳли ҳам рози бўлади. Осмон ёмғиридан ҳеч нарсани қолдирмай шариллатиб қуяди, ер ҳам ўсимлигидан ҳеч нарсани қолдирмай ундириб чиқаради — ҳатто тириклар ўликларни орзу қиладиган бўлади. У киши шу ҳолатда етти йил, ё саккиз йил, ё тўққиз йил яшайди», дедилар. Ҳоким ривоят қилган.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " يَخْرُجُ رَجُلٌ مِنْ وَرَاءِ النَّهْرِ يُقَالُ لَهُ: الْحَارِثُ حَرَّاثٌ عَلَى مُقَدِّمَتِهِ رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ: مَنْصُورٌ يُوَطِّنُ أَوْ يُمَكِّنُ لِآلِ مُحَمَّدٍ كَمَا مَكَّنَتْ قُرَيْشٌ لِرَسُولِ اللَّهِ وَجَبَ عَلَى كُلِّ مُؤْمِنٍ نَصْرُهُ - أَوْ قَالَ: إِجَابَتُهُ - ". رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ

Horun dedi: Amr ibn Abu Qays bizga hadis aytdi, u Mutarrif ibn Tarifdan, u Abul-Hasandan, u Hilol ibn Amrdan rivoyat qildi. U dedi: Men Alining (roziyallohu anhu) shunday deganini eshitdim: Nabiy ﷺ dedilar: «Nahr ortidan (Movarounnahrdan) bir kishi chiqadiki, unga al-Horis ibn Harros deyiladi. Uning lashkari oldida Mansur deb ataladigan bir kishi boʻladi; u Quraysh Rasululloh ﷺga makon hozirlab berganidek, Muhammad oilasiga makon hozirlaydi yoki imkon yaratadi. Har bir moʻminga uni nusrat berish (yordamlashish) vojibdir». Yoki: «unga ijobat qilish (chaqirigʻiga javob berish vojibdir)», dedilar.Ҳорун деди: Амр ибн Абу Қайс бизга ҳадис айтди, у Мутарриф ибн Тарифдан, у Абул-Ҳасандан, у Ҳилол ибн Амрдан ривоят қилди. У деди: Мен Алининг (розияллоҳу анҳу) шундай деганини эшитдим: Набий ﷺ дедилар: «Наҳр ортидан (Мовароуннаҳрдан) бир киши чиқадики, унга ал-Ҳорис ибн Ҳаррос дейилади. Унинг лашкари олдида Мансур деб аталадиган бир киши бўлади; у Қурайш Расулуллоҳ ﷺга макон ҳозирлаб берганидек, Муҳаммад оиласига макон ҳозирлайди ёки имкон яратади. Ҳар бир мўминга уни нусрат бериш (ёрдамлашиш) вожибдир». Ёки: «унга ижобат қилиш (чақириғига жавоб бериш вожибдир)», дедилар.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تُكَلِّمَ السِّبَاعُ الْإِنْسَ وَحَتَّى تُكَلِّمَ الرَّجُلَ عَذَبَةُ سَوْطِهِ وَشِرَاكُ نَعْلِهِ وَيُخْبِرَهُ فَخِذُهُ بِمَا أَحْدَثَ أَهْلُهُ بَعْدَهُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, yirtqich hayvonlar odamlar bilan gaplashmaguncha, kishining qamchisining uchi va oyogʻidagi poyabzalining tasmasi u bilan gaplashmaguncha va sonidagi etlari undan keyin ahli qilgan ishlardan unga xabar bermaguncha qiyomat qoim boʻlmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abu Hurayradan ham (rivoyat) bor. Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat Qosim ibn Fazlning hadisidan bilamiz. Qosim ibn Fazl esa hadis ahli nazdida ishonchli va omonatlidir; uni Yahyo ibn Said al-Qatton va Abdurrahmon ibn Mahdiy ishonchli deb tasdiqlaganlar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, йиртқич ҳайвонлар одамлар билан гаплашмагунча, кишининг қамчисининг учи ва оёғидаги поябзалининг тасмаси у билан гаплашмагунча ва сонидаги этлари ундан кейин аҳли қилган ишлардан унга хабар бермагунча қиёмат қоим бўлмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Қосим ибн Фазлнинг ҳадисидан биламиз. Қосим ибн Фазл эса ҳадис аҳли наздида ишончли ва омонатлидир; уни Яҳё ибн Саид ал-Қаттон ва Абдурраҳмон ибн Маҳдий ишончли деб тасдиқлаганлар.

عَنْ أَبِي قَتَادَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: الْآيَاتُ بَعْدَ الْمِائَتَيْنِ ". رَوَاهُ ابْن مَاجَه

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alomatlar ikki yuzdan keyin boʻladi», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аломатлар икки юздан кейин бўлади», дедилар.

وَعَنْ ثَوْبَانَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا رَأَيْتُمُ الرَّايَاتِ السُّودَ قَدْ جَاءَتْ مِنْ قِبَلِ خُرَاسَانَ فَأْتُوهَا فَإِنَّ فِيهَا خَلِيفَةَ اللَّهِ الْمَهْدِيَّ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالْبَيْهَقِيُّ فِي «دَلَائِل النبوَّة»

Sawban (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qora bayroqlar Xuroson tomonidan kelganini koʻrsangiz, ularning oldiga boringlar. Chunki ularning ichida Allohning xalifasi — Mahdiy boʻladi», dedilar. Ahmad va Bayhaqiy «Daloilun-nubuvva»da rivoyat qilgan.Саwбан (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қора байроқлар Хуросон томонидан келганини кўрсангиз, уларнинг олдига боринглар. Чунки уларнинг ичида Аллоҳнинг халифаси — Маҳдий бўлади», дедилар. Аҳмад ва Байҳақий «Далоилун-нубувва»да ривоят қилган.

وَعَن أبي إِسحاق قَالَ: قَالَ عَلِيٌّ وَنَظَرَ إِلَى ابْنِهِ الْحَسَنِ قَالَ: إِنَّ ابْنِي هَذَا سَيِّدٌ كَمَا سَمَّاهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَيَخْرُجُ مِنْ صُلْبِهِ رَجُلٌ يُسَمَّى بِاسْمِ نَبِيِّكُمْ يُشْبِهُهُ فِي الْخَلْقِ - ثُمَّ ذَكَرَ قِصَّةَ - يَمْلَأُ الْأَرْضَ عَدْلًا. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَلَمْ يَذْكُرِ الْقِصَّةَ

(Abu Dovud) al-Mugʻiyradan (rivoyat qildi). U dedi: Amr ibn Abu Qays bizga hadis aytdi, u Shuayb ibn Xoliddan, u Abu Ishoqdan rivoyat qildi. U dedi: Ali (roziyallohu anhu) oʻgʻli Hasanga qarab dedi: «Mening bu oʻgʻlim Nabiy ﷺ uni nomlaganlaridek sayyiddir. Uning pushtidan bir kishi chiqadiki, u Paygʻambaringizning nomi bilan ataladi, axloqda unga oʻxshaydi, ammo jismda unga oʻxshamaydi». Soʻng u yer yuzini adolat bilan toʻldirishi haqidagi qissani zikr qildi.(Абу Довуд) ал-Муғийрадан (ривоят қилди). У деди: Амр ибн Абу Қайс бизга ҳадис айтди, у Шуайб ибн Холиддан, у Абу Ишоқдан ривоят қилди. У деди: Али (розияллоҳу анҳу) ўғли Ҳасанга қараб деди: «Менинг бу ўғлим Набий ﷺ уни номлаганларидек саййиддир. Унинг пуштидан бир киши чиқадики, у Пайғамбарингизнинг номи билан аталади, ахлоқда унга ўхшайди, аммо жисмда унга ўхшамайди». Сўнг у ер юзини адолат билан тўлдириши ҳақидаги қиссани зикр қилди.

وَعَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: فُقِدَ الْجَرَادُ فِي سَنَةٍ مِنْ سِنِي عُمَرَ الَّتِي تُوُفِّيَ فِيهَا فَاهْتَمَّ بِذَلِكَ هَمًّا شَدِيدًا فَبَعَثَ إِلَى الْيمن رَاكِبًا وراكبا إِلَى الْعرق وَرَاكِبًا إِلَى الشَّامِ يَسْأَلُ عَنِ الْجَرَادِ هَلْ أُرِيَ مِنْهُ شَيْئًا فَأَتَاهُ الرَّاكِبُ الَّذِي مِنْ قبل الْيمن بقبضة فنثرهابين يَدَيْهِ فَلَمَّا رَآهَا عُمَرُ كَبَّرَ وَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ خَلَقَ أَلْفَ أُمَّةٍ سِتُّمِائَةٍ مِنْهَا فِي الْبَحْرِ وَأَرْبَعُمِائَةٍ فِي الْبَرِّ فَإِنَّ أَوَّلَ هَلَاكِ هَذِهِ الْأُمَّةِ الْجَرَادُ فَإِذَا هَلَكَ الْجَرَادُ تَتَابَعَتِ الْأُمَمُ كَنِظَامِ السِّلْكِ «. رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي» شُعَبِ الْإِيمَانِ "

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar (roziyallohu anhu)ning xalifalik yillaridan birida — u vafot etgan yili — chigirtka koʻrinmay qoldi. Shundan Umar qattiq tashvishga tushdi va chigirtka haqida, undan biror narsa koʻringanmi-yoʻqmi deb soʻrash uchun, Yamanga bir chavandoz, Iroqqa bir chavandoz va Shomga bir chavandoz joʻnatdi. Yaman tomondan kelgan chavandoz bir siqim chigirtka olib keldi va uni Umarning oldiga sochib tashladi. Umar buni koʻrgach, takbir aytdi va: «Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitganman: ‹Albatta, Alloh azza va jalla ming turdagi ummat yaratdi — ulardan olti yuztasi dengizda, toʻrt yuztasi quruqlikda. Bu ummatlarning eng avval halok boʻladigani — chigirtkadir. Chigirtka halok boʻlgach, boshqa ummatlar xuddi uzilgan ipdan marjonlar toʻkilganidek, birin-ketin halok boʻlib ketaveradi›», dedi. Bayhaqiy «Shuʼabul-iymon»da rivoyat qilgan.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар (розияллоҳу анҳу)нинг халифалик йилларидан бирида — у вафот этган йили — чигиртка кўринмай қолди. Шундан Умар қаттиқ ташвишга тушди ва чигиртка ҳақида, ундан бирор нарса кўринганми-йўқми деб сўраш учун, Яманга бир чавандоз, Ироққа бир чавандоз ва Шомга бир чавандоз жўнатди. Яман томондан келган чавандоз бир сиқим чигиртка олиб келди ва уни Умарнинг олдига сочиб ташлади. Умар буни кўргач, такбир айтди ва: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитганман: ‹Албатта, Аллоҳ азза ва жалла минг турдаги уммат яратди — улардан олти юзтаси денгизда, тўрт юзтаси қуруқликда. Бу умматларнинг энг аввал ҳалок бўладигани — чигирткадир. Чигиртка ҳалок бўлгач, бошқа умматлар худди узилган ипдан маржонлар тўкилганидек, бирин-кетин ҳалок бўлиб кетаверади›», деди. Байҳақий «Шуъабул-иймон»да ривоят қилган.

عَن حذيفةَ بن أسيد الْغِفَارِيّ قَالَ: اطَّلَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْنَا وَنَحْنُ نَتَذَاكَرُ. فَقَالَ: «مَا تَذْكُرُونَ؟» . قَالُوا: نَذْكُرُ السَّاعَةَ. قَالَ: " إِنَّهَا لَنْ تَقُومَ حَتَّى تَرَوْا قَبْلَهَا عَشْرَ آيَاتٍ فَذَكَرَ الدُّخَانَ وَالدَّجَّالَ وَالدَّابَّةَ وَطُلُوعَ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَا وَنُزُولَ عِيسَى بْنِ مَرْيَمَ وَيَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ وَثَلَاثَةَ خُسُوفٍ: خَسْفٌ بِالْمَشْرِقِ وَخَسْفٌ بِالْمَغْرِبِ وَخَسْفٌ بِجَزِيرَةِ الْعَرَبِ وَآخِرُ ذَلِكَ نَارٌ تَخْرُجُ مِنَ الْيَمَنِ تَطْرُدُ النَّاسَ إِلَى مَحْشَرِهِمْ ". وَفِي رِوَايَةٍ: «نَارٌ تَخْرُجُ مِنْ قَعْرِ عَدَنَ تَسُوقُ النَّاسَ إِلَى الْمَحْشَرِ» . وَفِي رِوَايَةٍ فِي الْعَاشِرَةِ «وَرِيحٌ تُلْقِي النَّاسَ فِي الْبَحْر» . رَوَاهُ مُسلم

Huzayfa ibn Asid al-Gʻiforiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz suhbatlashib oʻtirganimizda Nabiy ﷺ ustimizdan (qarab) chiqib qoldilar va: «Nima haqida suhbatlashyapsizlar?» dedilar. Ular: «Qiyomatni zikr qilyapmiz», dedilar. U zot: «Albatta, undan oldin oʻnta alomatni koʻrmaguningizcha u qoyim boʻlmaydi», dedilar. Soʻng tutunni, Dajjolni, Dobbani (hayvonni), quyoshning gʻarbdan chiqishini, Iyso ibn Maryamning ﷺ tushishini, Yaʼjuj va Maʼjujni hamda uchta yer choʻkishini — biri sharqda yer choʻkishi, biri gʻarbda yer choʻkishi, biri Arab yarim orolida yer choʻkishi — zikr qildilar. Bularning oxirgisi esa Yamandan chiqib, odamlarni mahsharlariga (toʻplanish joyiga) tomon haydaydigan oʻtdir.Ҳузайфа ибн Асид ал-Ғифорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз суҳбатлашиб ўтирганимизда Набий ﷺ устимиздан (қараб) чиқиб қолдилар ва: «Нима ҳақида суҳбатлашяпсизлар?» дедилар. Улар: «Қиёматни зикр қиляпмиз», дедилар. У зот: «Албатта, ундан олдин ўнта аломатни кўрмагунингизча у қойим бўлмайди», дедилар. Сўнг тутунни, Дажжолни, Доббани (ҳайвонни), қуёшнинг ғарбдан чиқишини, Ийсо ибн Марямнинг ﷺ тушишини, Яъжуж ва Маъжужни ҳамда учта ер чўкишини — бири шарқда ер чўкиши, бири ғарбда ер чўкиши, бири Араб ярим оролида ер чўкиши — зикр қилдилар. Буларнинг охиргиси эса Ямандан чиқиб, одамларни маҳшарларига (тўпланиш жойига) томон ҳайдайдиган ўтдир.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «بَادِرُوا بِالْأَعْمَالِ سِتًّا. الدُّخَانَ وَالدَّجَّالَ وَدَابَّةَ الْأَرْضِ وَطُلُوعَ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَا وَأَمْرَ الْعَامَّةِ وَخُوَيْصَّةَ أَحَدِكُمْ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u Nabiy ﷺ dan (rivoyat qildi). U zot: «Olti narsadan oldin (yaxshi) amallarni qilishga shoshilinglar: Dajjol, tutun, Yer jonzoti (dobba), quyoshning gʻarbdan chiqishi, umumiy ish va birortangizning xususiy (oʻlim) ishi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у Набий ﷺ дан (ривоят қилди). У зот: «Олти нарсадан олдин (яхши) амалларни қилишга шошилинглар: Дажжол, тутун, Ер жонзоти (добба), қуёшнинг ғарбдан чиқиши, умумий иш ва бирортангизнинг хусусий (ўлим) иши», — дедилар.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٌو قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «إِنَّ أَوَّلَ الْآيَاتِ خُرُوجًا طُلُوعُ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَا وَخُرُوجُ الدَّابَّةِ عَلَى النَّاسِ ضُحًى وَأَيُّهُمَا مَا كَانَتْ قَبْلَ صَاحِبَتِهَا فَالْأُخْرَى على أَثَرهَا قَرِيبا» رَوَاهُ مُسلم

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi, u dedi: men Rasululloh ﷺ dan bir hadisni yodlab oldim, uni hozirgacha unutmadim. Men Rasululloh ﷺ ning: «Alomatlardan birinchi boʻlib chiqadigani — quyoshning magʻribdan chiqishi va chosht paytida odamlarning oldiga Dobbaning (yer jonivorining) chiqishidir. Bularning qaysi biri ikkinchisidan oldin boʻlsa, ikkinchisi uning ortidan tezda (boʻladi)», deganlarini eshitdim.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади, у деди: мен Расулуллоҳ ﷺ дан бир ҳадисни ёдлаб олдим, уни ҳозиргача унутмадим. Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Аломатлардан биринчи бўлиб чиқадигани — қуёшнинг мағрибдан чиқиши ва чошт пайтида одамларнинг олдига Доббанинг (ер жониворининг) чиқишидир. Буларнинг қайси бири иккинчисидан олдин бўлса, иккинчиси унинг ортидан тезда (бўлади)», деганларини эшитдим.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «ثَلَاثٌ إِذَا خَرَجْنَ (لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا) طُلُوعُ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَا وَالدَّجَّالُ وَدَابَّةُ الْأَرْضِ» . رَوَاهُ مُسلم

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch (narsa) borki, ular chiqqanda (paydo boʻlganda), oldin iymon keltirmagan yoki iymonida yaxshilik kasb qilmagan jonga uning iymoni foyda bermaydi: quyoshning oʻz botar joyidan (gʻarbdan) chiqishi, Dajjol va Dobbatul-arz (yer jonivori)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч (нарса) борки, улар чиққанда (пайдо бўлганда), олдин иймон келтирмаган ёки иймонида яхшилик касб қилмаган жонга унинг иймони фойда бермайди: қуёшнинг ўз ботар жойидан (ғарбдан) чиқиши, Дажжол ва Доббатул-арз (ер жонивори)», дедилар.

وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ غربت الشَّمْس: «أَيْن تذْهب؟» . قُلْتُ: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: " فَإِنَّهَا تَذْهَبُ حَتَّى تَسْجُدَ تَحْتَ الْعَرْشِ فَتَسْتَأْذِنُ فَيُؤْذَنُ لَهَا وَيُوشِكُ أَنْ تَسْجُدَ وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا وَتَسْتَأْذِنُ فَلَا يُؤْذَنُ لَهَا وَيُقَالُ لَهَا: ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَطْلُعُ مِنْ مَغْرِبِهَا فَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى " (والشمسُ تجْرِي لمستقرّ لَهَا) قَالَ: «مستقرها تَحت الْعَرْش» . مُتَّفق عَلَيْهِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ mendan quyosh botish paytida: «Quyosh (botish paytida) qaerga ketishini bilasanmi?» — deb soʻradi. Men: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi», — deb javob berdim. U zot: «U (quyosh) — to Arsh ostida sajdaga borib, yana koʻtarilishga ruxsat soʻraguncha — yuradi (sayohat qiladi) va unga ruxsat beriladi. Soʻng (shunday vaqt keladiki,) u sajda qilmoqchi boʻladi, lekin uning sajdasi qabul qilinmaydi va u oʻz yoʻlida (davom etishga) ruxsat soʻraydi, lekin unga ruxsat berilmaydi; balki unga — qaerdan kelgan boʻlsa, oʻsha yerga qaytish — buyuriladi va shu sabab u gʻarbdan chiqadi. Mana shu — Allohning: ‹Va quyosh oʻzining (belgilangan) qaror (oʻrni) tomon yuradi. Bu — Qudratli, Ilmli (Alloh)ning taqdiridir› (Yosin, 38) degan soʻzining maʼnosidir», — dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ мендан қуёш ботиш пайтида: «Қуёш (ботиш пайтида) қаэрга кетишини биласанми?» — деб сўради. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билади», — деб жавоб бердим. У зот: «У (қуёш) — то Арш остида саждага бориб, яна кўтарилишга рухсат сўрагунча — юради (саёҳат қилади) ва унга рухсат берилади. Сўнг (шундай вақт келадики,) у сажда қилмоқчи бўлади, лекин унинг саждаси қабул қилинмайди ва у ўз йўлида (давом этишга) рухсат сўрайди, лекин унга рухсат берилмайди; балки унга — қаэрдан келган бўлса, ўша ерга қайтиш — буюрилади ва шу сабаб у ғарбдан чиқади. Мана шу — Аллоҳнинг: ‹Ва қуёш ўзининг (белгиланган) қарор (ўрни) томон юради. Бу — Қудратли, Илмли (Аллоҳ)нинг тақдиридир› (Ёсин, 38) деган сўзининг маъносидир», — деди.

وَعَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «مَا بَيْنَ خَلْقِ آدَمَ إِلَى قِيَامِ السَّاعَةِ أَمْرٌ أكبر من الدَّجَّال» . رَوَاهُ مُسلم

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: ‹Odam yaratilganidan to qiyomat qoyim boʻlguniga qadar Dajjoldan kattaroq (fitna boʻladigan) maxluq yoʻq›», — dedi.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: ‹Одам яратилганидан то қиёмат қойим бўлгунига қадар Дажжолдан каттароқ (фитна бўладиган) махлуқ йўқ›», — деди.

وَعَن عَبْدُ اللَّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ اللَّهَ لَا يَخْفَى عَلَيْكُمْ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى لَيْسَ بِأَعْوَرَ وَإِنَّ الْمَسِيحَ الدَّجَّالَ أَعْوَرُ عَيْنِ الْيُمْنَى كَأَنَّ عَيْنَهُ عنبة طافية» . مُتَّفق عَلَيْهِ

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh sizlardan yashirin emas. Alloh taolo aʼvar (bir koʻzli) emas. Masih Dajjol esa oʻng koʻzi koʻrdir — koʻzi goʻyo suvda qalqib turgan uzum donasiday», dedilar. Muttafaqun alayh.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ сизлардан яширин эмас. Аллоҳ таоло аъвар (бир кўзли) эмас. Масиҳ Дажжол эса ўнг кўзи кўрдир — кўзи гўё сувда қалқиб турган узум донасидай», дедилар. Муттафақун алайҳ.

وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " مَا مِنْ نَبِيٍّ إِلَّا أَنْذَرَ أُمَّتَهُ الْأَعْوَرَ الْكَذَّابَ أَلَا إِنَّهُ أَعْوَرُ وَإِنَّ رَبَّكُمْ لَيْسَ بِأَعْوَرَ مَكْتُوبٌ بَيْنَ عَيْنَيْهِ: ك ف ر ". مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hech bir paygʻambar yoʻqki, oʻz ummatini koʻzi koʻr yolgʻonchidan ogohlantirmagan boʻlsin. Ogoh boʻlinglar, u bir koʻzi koʻrdir, Robbingiz esa koʻr emasdir. Uning ikki koʻzi orasiga ‹kofir› deb yozib qoʻyilgandir», dedilar. Bu hadis hasan sahihdir.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳеч бир пайғамбар йўқки, ўз умматини кўзи кўр ёлғончидан огоҳлантирмаган бўлсин. Огоҳ бўлинглар, у бир кўзи кўрдир, Роббингиз эса кўр эмасдир. Унинг икки кўзи орасига ‹кофир› деб ёзиб қўйилгандир», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " إِلَّا أحدثكُم حَدِيثا عَن الدَّجَّال ماحدث بِهِ نبيٌّ قومَه؟ : إِنَّه أعوَرُ وإِنَّه يَجِيءُ مَعَهُ بِمِثْلِ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ فَالَّتِي يَقُولُ: إِنَّهَا الْجَنَّةُ هِيَ النَّارُ وَإِنِّي أُنْذِرُكُمْ كَمَا أنذر بِهِ نوح قومه ". مُتَّفق عَلَيْهِ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Men sizlarga Dajjol haqida — hech bir paygʻambar oʻz ummatiga aytmagan bir narsani — aytaymi? Dajjol — bir koʻzli (koʻr)dir va u oʻzi bilan — doʻzax hamda jannatga oʻxshash narsalarni — olib keladi; lekin u jannat deb ataydigan (narsa) — aslida doʻzaxdir. Bas, men sizlarni — Nuh oʻz qavmini undan ogohlantirgandek — (undan) ogohlantiraman», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Мен сизларга Дажжол ҳақида — ҳеч бир пайғамбар ўз умматига айтмаган бир нарсани — айтайми? Дажжол — бир кўзли (кўр)дир ва у ўзи билан — дўзах ҳамда жаннатга ўхшаш нарсаларни — олиб келади; лекин у жаннат деб атайдиган (нарса) — аслида дўзахдир. Бас, мен сизларни — Нуҳ ўз қавмини ундан огоҳлантиргандек — (ундан) огоҳлантираман», — деди.

وَعَنْ حُذَيْفَةَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّ الدَّجَّالَ يَخْرُجُ وَإِنَّ مَعَهُ مَاءً وَنَارًا فَأَمَّا الَّذِي يَرَاهُ النَّاسُ مَاءً فَنَارٌ تَحْرِقُ وَأَمَّا الَّذِي يَرَاهُ النَّاسُ نَارًا فَمَاءٌ بَارِدٌ عَذْبٌ فَمَنْ أَدْرَكَ ذَلِكَ مِنْكُمْ فَلْيَقَعْ فِي الَّذِي يَرَاهُ نَارًا فَإِنَّهُ مَاءٌ عَذْبٌ طَيِّبٌ» . مُتَّفق عَلَيْهِ. وَزَاد مُسلم: «إِن الدجالَ ممسوحُ العينِ عَلَيْهَا ظفرةٌ غليظةٌ مَكْتُوب بَين عَيْنَيْهِ كَافِر يَقْرَؤُهُ كل مُؤمن كاتبٌ وَغير كَاتب»

Uqba ibn Amr Abu Masʼud al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men u (Uqba) bilan Huzayfa ibn al-Yamonning oldiga bordim. Uqba unga: «Dajjol haqida Rasululloh ﷺ dan eshitganingni menga aytib ber», dedi. (Huzayfa) dedi: «Albatta Dajjol chiqadi va u bilan birga suv va oʻt boʻladi. Odamlar suv deb koʻradigan narsa — kuydiruvchi oʻt, odamlar oʻt deb koʻradigan narsa esa — sovuq, shirin suvdir. Bas, sizlardan kim shunga yetishsa, oʻt deb koʻrgan narsaga (joyga) tushsin; chunki u shirin, yoqimli suvdir». Uqba: «Men ham buni eshitganman, Huzayfani tasdiqlab», dedi.Уқба ибн Амр Абу Масъуд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен у (Уқба) билан Ҳузайфа ибн ал-Ямоннинг олдига бордим. Уқба унга: «Дажжол ҳақида Расулуллоҳ ﷺ дан эшитганингни менга айтиб бер», деди. (Ҳузайфа) деди: «Албатта Дажжол чиқади ва у билан бирга сув ва ўт бўлади. Одамлар сув деб кўрадиган нарса — куйдирувчи ўт, одамлар ўт деб кўрадиган нарса эса — совуқ, ширин сувдир. Бас, сизлардан ким шунга етишса, ўт деб кўрган нарсага (жойга) тушсин; чунки у ширин, ёқимли сувдир». Уқба: «Мен ҳам буни эшитганман, Ҳузайфани тасдиқлаб», деди.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الدَّجَّالُ أَعْوَرُ الْعَيْنِ الْيُسْرَى جُفَالُ الشَّعَرِ مَعَهُ جَنَّتُهُ وَنَارُهُ فَنَارُهُ جِنَّةٌ وَجَنَّتُهُ نارٌ» . رَوَاهُ مُسلم

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dajjol chap koʻzi koʻr, sochi qalin va serbar boʻladi. U bilan birga jannat va doʻzax (oʻt) boʻladi; ammo uning oʻti — jannat, jannati esa — oʻtdir», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дажжол чап кўзи кўр, сочи қалин ва сербар бўлади. У билан бирга жаннат ва дўзах (ўт) бўлади; аммо унинг ўти — жаннат, жаннати эса — ўтдир», дедилар.

وَعَن النوَّاس بن سمْعَان قَالَ: ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الدَّجَّالَ فَقَالَ: «إِنْ يَخْرُجْ وَأَنَا فِيكُمْ فَأَنَا حَجِيجُهُ دُونَكُمْ وَإِنْ يَخْرُجْ وَلَسْتُ فِيكُمْ فَامْرُؤٌ حَجِيجُ نَفْسِهِ وَاللَّهُ خَلِيفَتِي عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ إِنَّهُ شَابٌّ قَطَطٌ عَيْنُهُ طَافِيَةٌ كَأَنِّي أُشَبِّهُهُ بِعَبْدِ الْعُزَّى بْنِ قَطَنٍ فَمَنْ أَدْرَكَهُ مِنْكُمْ فَلْيَقْرَأْ عَلَيْهِ فَوَاتِحَ سُورَةِ الْكَهْفِ» . وَفِي رِوَايَةٍ «فَلْيَقْرَأْ عَلَيْهِ بِفَوَاتِحِ سُورَةِ الْكَهْفِ فَإِنَّهَا جوارُكم من فتنته إِنَّه خَارج خلة بِي الشَّامِ وَالْعِرَاقِ فَعَاثَ يَمِينًا وَعَاثَ شِمَالًا يَا عِبَادَ اللَّهِ فَاثْبُتُوا» . قُلْنَا: يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا لَبْثُهُ فِي الْأَرْضِ؟ قَالَ: «أَرْبَعُونَ يَوْمًا يَوْمٌ كَسَنَةٍ وَيَوْمٌ كَشَهْرٍ وَيَوْمٌ كَجُمُعَةٍ وَسَائِرُ أَيَّامِهِ كَأَيَّامِكُمْ» . قُلْنَا: يَا رَسُولَ اللَّهِ فَذَلِكَ الْيَوْمُ الَّذِي كَسَنَةٍ أَتَكْفِينَا فِيهِ صَلَاةُ يَوْمٍ. قَالَ: «لَا اقْدُرُوا لَهُ قَدَرَه» . قُلْنَا: يَا رسولَ اللَّهِ وَمَا إِسْرَاعُهُ فِي الْأَرْضِ؟ قَالَ: " كَالْغَيْثِ اسْتَدْبَرَتْهُ الرِّيحُ فَيَأْتِي عَلَى الْقَوْمِ فَيَدْعُوهُمْ فَيُؤْمِنُونَ بِهِ فَيَأْمُرُ السَّمَاءَ فَتُمْطِرُ وَالْأَرْضَ فَتُنْبِتُ فَتَرُوحُ عَلَيْهِمْ سَارِحَتُهُمْ أَطْوَلَ مَا كَانَتْ ذُرًى وَأَسْبَغَهُ ضُرُوعًا وَأَمَدَّهُ خَوَاصِرَ ثُمَّ يَأْتِي الْقَوْمَ فَيَدْعُوهُمْ فَيَرُدُّونَ عَلَيْهِ قَوْله فَيَنْصَرِف عَنْهُم فيصبحون مملحين لَيْسَ بِأَيْدِيهِمْ شَيْءٌ مِنْ أَمْوَالِهِمْ وَيَمُرُّ بِالْخَرِبَةِ فَيَقُولُ لَهَا: أَخْرِجِي كُنُوزَكِ فَتَتْبَعُهُ كُنُوزُهَا كَيَعَاسِيبِ النَّحْلِ ثُمَّ يَدْعُو رَجُلًا مُمْتَلِئًا شَبَابًا فَيَضْرِبُهُ بِالسَّيْفِ فَيَقْطَعُهُ جَزْلَتَيْنِ رَمْيَةَ الْغَرَضِ ثُمَّ يَدْعُوهُ فَيُقْبِلُ وَيَتَهَلَّلُ وَجْهُهُ يَضْحَكُ فَبَيْنَمَا هُوَ كَذَلِكَ إِذْ بَعَثَ اللَّهُ الْمَسِيحَ بْنَ مَرْيَمَ فَيَنْزِلُ عِنْد المنارة الْبَيْضَاء شرقيّ دمشق بَين مهروذتين وَاضِعًا كَفَّيْهِ عَلَى أَجْنِحَةِ مَلَكَيْنِ إِذَا طَأْطَأَ رَأسه قطر وَإِذا رَفعه تحدرمنه مثل جُمان كَاللُّؤْلُؤِ فَلَا يحل لكافرٍ يَجِدَ مِنْ رِيحِ نَفَسِهِ إِلَّا مَاتَ وَنَفَسُهُ يَنْتَهِي حَيْثُ يَنْتَهِي طَرْفُهُ فَيَطْلُبُهُ حَتَّى يُدْرِكَهُ بِبَاب لُدٍّ فيقتُلُه ثمَّ يَأْتِي عِيسَى إِلى قَوْمٌ قَدْ عَصَمَهُمُ اللَّهُ مِنْهُ فَيَمْسَحُ عَنْ وُجُوهِهِمْ وَيُحَدِّثُهُمْ بِدَرَجَاتِهِمْ فِي الْجَنَّةِ فَبَيْنَمَا هُوَ كَذَلِكَ إِذْ أَوْحَى اللَّهُ إِلَى عِيسَى: أَنِّي قَدْ أَخْرَجْتُ عِبَادًا لِي لَا يَدَانِ لِأَحَدٍ بِقِتَالِهِمْ فَحَرِّزْ عِبَادِيَ إِلَى الطُّورِ وَيَبْعَثُ اللَّهُ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ (وَهُمْ مِنْ كُلِّ حَدَبٍ يَنْسِلُونَ) فَيَمُرُّ أَوَائِلُهُمْ عَلَى بُحَيْرَةِ طَبَرِيَّةَ فَيَشْرَبُونَ مَا فِيهَا ويمر آخِرهم وَيَقُول: لَقَدْ كَانَ بِهَذِهِ مَرَّةً مَاءٌ ثُمَّ يَسِيرُونَ حَتَّى يَنْتَهُوا إِلَى جَبَلِ الْخَمَرِ وَهُوَ جَبَلُ بَيْتِ الْمَقْدِسِ فَيَقُولُونَ لَقَدْ قَتَلْنَا مَنْ فِي الْأَرْضِ هَلُمَّ فَلْنَقْتُلْ مَنْ فِي السَّمَاءِ فَيَرْمُونَ بِنُشَّابِهِمْ إِلَى السَّمَاءِ فَيَرُدُّ اللَّهُ عَلَيْهِمْ نُشَّابَهُمْ مَخْضُوبَةً دَمًا وَيُحْصَرُ نَبِيُّ اللَّهِ وَأَصْحَابُهُ حَتَّى يَكُونَ رَأْسُ الثَّوْرِ لِأَحَدِهِمْ خَيْرًا مِنْ مِائَةِ دِينَارٍ لِأَحَدِكُمُ الْيَوْمَ فَيَرْغَبُ نَبِيُّ اللَّهِ عِيسَى وَأَصْحَابُهُ فَيُرْسِلُ اللَّهُ عَلَيْهِمُ النَّغَفَ فِي رِقَابِهِمْ فَيُصْبِحُونَ فَرْسَى كَمَوْتِ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ ثُمَّ يَهْبِطُ نَبِيُّ اللَّهِ عِيسَى وَأَصْحَابُهُ إِلَى الْأَرْضِ فَلَا يَجِدُونَ فِي الْأَرْضِ مَوْضِعَ شِبْرٍ إِلَّا مَلَأَهُ زَهَمُهُمْ وَنَتْنُهُمْ فَيَرْغَبُ نَبِيُّ اللَّهِ عِيسَى وَأَصْحَابُهُ إِلَى اللَّهِ فَيُرْسِلُ اللَّهُ طَيْرًا كَأَعْنَاقِ الْبُخْتِ فَتَحْمِلُهُمْ فَتَطْرَحُهُمْ حَيْثُ شَاءَ اللَّهُ «. وَفِي رِوَايَةٍ» تَطْرَحُهُمْ بِالنَّهْبَلِ وَيَسْتَوْقِدُ الْمُسْلِمُونَ مِنْ قِسِيِّهِمْ وَنُشَّابِهِمْ وَجِعَابِهِمْ سَبْعَ سِنِينَ ثُمَّ يُرْسِلُ اللَّهُ مَطَرًا لَا يَكُنُّ مِنْهُ بَيْتُ مَدَرٍ وَلَا وَبَرٍ فَيَغْسِلُ الْأَرْضَ حَتَّى يَتْرُكَهَا كَالزَّلَفَةِ ثُمَّ يُقَالُ لِلْأَرْضِ: أَنْبِتِي ثَمَرَتَكِ وَرُدِّي بَرَكَتَكِ فَيَوْمَئِذٍ تَأْكُلُ الْعِصَابَةُ مِنَ الرُّمَّانَةِ وَيَسْتَظِلُّونَ بِقِحْفِهَا وَيُبَارَكُ فِي الرِّسْلِ حَتَّى إِنَّ اللِّقْحَةَ مِنَ الْإِبِلِ لَتَكْفِي الْفِئَامَ مِنَ النَّاسِ وَاللِّقْحَةَ مِنَ الْبَقَرِ لَتَكْفِي الْقَبِيلَةَ مِنَ النَّاسِ وَاللِّقْحَةَ مِنَ الْغَنَمِ لَتَكْفِي الْفَخْذَ مِنَ النَّاسِ فَبَيْنَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ بَعَثَ اللَّهُ رِيحًا طَيِّبَةً فَتَأْخُذُهُمْ تَحْتَ آبَاطِهِمْ فَتَقْبِضُ رُوحَ كُلِّ مؤمنٍ وكلِّ مسلمٍ وَيَبْقَى شِرَارُ النَّاسِ يَتَهَارَجُونَ فِيهَا تَهَارُجَ الْحُمُرِ فَعَلَيْهِمْ تَقُومُ السَّاعَةُ " رَوَاهُ مُسْلِمٌ إِلَّا الرِّوَايَةَ الثَّانِيَةَ وَهِيَ قَوْلُهُ: " تَطْرَحُهُمْ بِالنَّهْبَلِ إِلَى قَوْلِهِ: سبع سِنِين ". رَوَاهَا التِّرْمِذِيّ

Navvos ibn Samʼon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni ertalab Rasululloh ﷺ Dajjolni zikr qildilar. U haqida (gohi) past, (gohi) baland gapirdilar, hatto biz uni xurmozorning bir tomonida (yaqindagina) deb oʻyladik. Soʻng uning oldiga (qaytib) borganimizda, u zot bizdagi (qoʻrquvni) sezdilar-da: «Sizlarga nima boʻldi?» dedilar. Biz: «Yo Rasululloh! Siz ertalab Dajjolni zikr qildingiz, u haqida past va baland gapirdingiz, hatto biz uni xurmozorda (yaqin) deb oʻyladik», dedik. U zot: «Men sizlar uchun Dajjoldan koʻra boshqa narsalardan koʻproq qoʻrqaman. Agar u men sizlarning oranglarda boʻlganimda chiqsa, men sizlarning oʻrningizga unga qarshi hujjat keltiraman; agar men oranglarda yoʻq paytda chiqsa, har bir kishi oʻzi uchun oʻzi hujjat keltiruvchidir va Alloh har bir musulmon uzra mening oʻrnimga (qoʻriqchi) xalifadir. Albatta u jingalak sochli yigit boʻladi, koʻzi oʻchgan (boʻrtib chiqqan). Men uni goʻyo Abdul-Uzzo ibn Qatanga oʻxshataman. Bas, sizlardan kim unga yetishsa, unga qarshi Kahf surasining boshlanish (oyat)larini oʻqisin. Albatta u Shom bilan Iroq oraligʻidan chiqadi-da, oʻngga ham, chapga ham buzgʻunchilik qiladi. Ey Allohning bandalari, sobit turinglar!» dedilar. Biz: «Yo Rasululloh! Uning yer yuzida turishi qancha boʻladi?» dedik. U zot: «Qirq kun: bir kuni bir yilday, bir kuni bir oyday, bir kuni bir haftaday, qolgan kunlari esa sizlarning kunlaringizday boʻladi», dedilar. Biz: «Yo Rasululloh! Bir yilga teng boʻlgan oʻsha kunda, bizga bir kunlik namoz yetadimi?» dedik. U zot: «Yoʻq, balki unga oʻlchamiga koʻra (vaqt) belgilab olinglar», dedilar. Biz: «Yo Rasululloh! Uning yer yuzida tezligi qancha?» dedik. U zot: «Shamol orqasidan haydab kelayotgan bulutday. U bir qavmga keladi-da, ularni (oʻziga) chaqiradi, ular esa unga iymon keltiradilar va unga itoat qiladilar. Soʻng u osmonga buyuradi-yu, u yomgʻir yogʻdiradi, yerga (buyuradi-yu), u oʻsimlik undiradi. Bas, ularning choʻloklab yuruvchi mollari kechqurun oldingidan baland oʻrkachli, toʻla yelinli va keng biqinli boʻlib qaytadi. Soʻng u boshqa qavmga keladi-da, ularni chaqiradi, ammo ular uning soʻzini rad qiladilar; shunda u ulardan yuz oʻgirib ketadi va ular qurgʻoqchilikka uchrab, qoʻllarida mol-mulkdan hech narsa qolmaydi. U vayronazor yonidan oʻtib unga: ‹Xazinalaringni chiqar!› deydi. Shunda uning xazinalari, asalarining beklaridek, uning ortidan ergashadi. Soʻng u yoshlikka toʻlgan bir kishini chaqirib, uni qilich bilan uradi-da, ikki boʻlakka — kamonchi bilan nishon orasidagi masofaday qilib — boʻlib tashlaydi. Keyin uni chaqiradi, u esa yuzi yarqirab, kulib oldinga keladi. U shu holatda turganida, Alloh Masih ibn Maryamni yuboradi. U Dimashqning sharqidagi oppoq minora oldiga, ikki dona zaʼfaron rangli kiyimda, kaftlarini ikki farishtaning qanotlariga qoʻygan holda tushadi. U boshini engashtirsa (sochidan) tomchi tomadi, koʻtarsa undan marvariddek shoʻla donalari tushadi. Uning nafasining hidiga yetgan har bir kofir, oʻlmay qolmaydi; uning nafasi esa koʻzi yetadigan joyga (qadar) yetadi. Bas, u Dajjolni izlaydi, hatto Ludd darvozasi oldida unga yetib, uni oʻldiradi. Soʻng Iso ibn Maryamning oldiga, Alloh undan (Dajjoldan) saqlab qolgan bir qavm keladi; u ularning yuzlarini siypaydi va ularga jannatdagi darajalarini aytib beradi. U shu holatda turganida, Alloh Isoga vahiy qiladi: ‹Albatta Men shunday bandalarimni chiqardimki, hech kim ular bilan jang qilishga qodir emas. Bas, bandalarimni Tur (togʻi)ga olib (saqlab) qoʻy›. Soʻng Alloh Yaʼjuj va Maʼjujni yuboradi, ular har bir balandlikdan oqib (yopirilib) tushadilar. Ularning birinchilari Tabariya koʻli yonidan oʻtib, undagi (suvni) ichib boʻladi; oxirgilari oʻtib: ‹Bu yerda bir paytlar suv bor edi›, deydi. Allohning paygʻambari Iso va uning sahobalari qamal qilinadi, hatto ularning biri uchun bir hoʻkizning boshi, bugun sizlarning biringiz uchun yuz dinordan koʻra qimmatliroq boʻladi. Bas, Allohning paygʻambari Iso va uning sahobalari (Allohga) yolboradilar; shunda Alloh ularning (Yaʼjuj-Maʼjujning) boʻyinlariga qurt (nagʻaf) yuboradi va ular bir jonning oʻlganidek (bir zumda) qirilib (oʻlib) qoladilar. Soʻng Allohning paygʻambari Iso va uning sahobalari yerga tushadilar, ammo yerda bir qarich joy topa olmaydilarki, uni ularning sassiq isi va badboʻyligi toʻldirib qoʻymagan boʻlsin. Bas, Allohning paygʻambari Iso va uning sahobalari Allohga yolboradilar; shunda Alloh boʻyinlari buxtiy tuyalarning boʻynidek qushlarni yuboradi, ular ularni koʻtarib, Alloh xohlagan joyga tashlaydilar. Soʻng Alloh shunday yomgʻir yogʻdiradiki, undan na loy uy, na (chodir) junidan boʻlgan uy himoya qila oladi; u yerni yuvib, uni silliq oyna kabi qoldiradi. Soʻng yerga: ‹Mevangni undir va barakangni qaytar!› deyiladi. Bas, oʻsha kuni bir jamoa (kishilar) bitta anordan yeydilar va uning poʻstining soyasida soyalanadilar. Sutga ham baraka beriladi, hatto bir sogʻin tuya bir guruh odamga, bir sogʻin sigir bir qabila odamga, bir sogʻin qoʻy bir avlod (xonadon) odamga yetadi. Ular shu holatda turganlarida, Alloh yoqimli bir shamol yuboradi-da, u ularni qoʻltiqlari ostidan ushlaydi va har bir moʻmin hamda har bir musulmonning jonini oladi. Yer yuzida esa odamlarning yomonlari qoladi, ular eshaklar (juftlashganidek) ochiqchasiga zino qiladilar; bas, qiyomat ana shularning ustiga qoyim boʻladi», dedilar.Наввос ибн Самъон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни эрталаб Расулуллоҳ ﷺ Дажжолни зикр қилдилар. У ҳақида (гоҳи) паст, (гоҳи) баланд гапирдилар, ҳатто биз уни хурмозорнинг бир томонида (яқиндагина) деб ўйладик. Сўнг унинг олдига (қайтиб) борганимизда, у зот биздаги (қўрқувни) сездилар-да: «Сизларга нима бўлди?» дедилар. Биз: «Ё Расулуллоҳ! Сиз эрталаб Дажжолни зикр қилдингиз, у ҳақида паст ва баланд гапирдингиз, ҳатто биз уни хурмозорда (яқин) деб ўйладик», дедик. У зот: «Мен сизлар учун Дажжолдан кўра бошқа нарсалардан кўпроқ қўрқаман. Агар у мен сизларнинг орангларда бўлганимда чиқса, мен сизларнинг ўрнингизга унга қарши ҳужжат келтираман; агар мен орангларда йўқ пайтда чиқса, ҳар бир киши ўзи учун ўзи ҳужжат келтирувчидир ва Аллоҳ ҳар бир мусулмон узра менинг ўрнимга (қўриқчи) халифадир. Албатта у жингалак сочли йигит бўлади, кўзи ўчган (бўртиб чиққан). Мен уни гўё Абдул-Уззо ибн Қатанга ўхшатаман. Бас, сизлардан ким унга етишса, унга қарши Каҳф сурасининг бошланиш (оят)ларини ўқисин. Албатта у Шом билан Ироқ оралиғидан чиқади-да, ўнгга ҳам, чапга ҳам бузғунчилик қилади. Эй Аллоҳнинг бандалари, собит туринглар!» дедилар. Биз: «Ё Расулуллоҳ! Унинг ер юзида туриши қанча бўлади?» дедик. У зот: «Қирқ кун: бир куни бир йилдай, бир куни бир ойдай, бир куни бир ҳафтадай, қолган кунлари эса сизларнинг кунларингиздай бўлади», дедилар. Биз: «Ё Расулуллоҳ! Бир йилга тенг бўлган ўша кунда, бизга бир кунлик намоз етадими?» дедик. У зот: «Йўқ, балки унга ўлчамига кўра (вақт) белгилаб олинглар», дедилар. Биз: «Ё Расулуллоҳ! Унинг ер юзида тезлиги қанча?» дедик. У зот: «Шамол орқасидан ҳайдаб келаётган булутдай. У бир қавмга келади-да, уларни (ўзига) чақиради, улар эса унга иймон келтирадилар ва унга итоат қиладилар. Сўнг у осмонга буюради-ю, у ёмғир ёғдиради, ерга (буюради-ю), у ўсимлик ундиради. Бас, уларнинг чўлоклаб юрувчи моллари кечқурун олдингидан баланд ўркачли, тўла елинли ва кенг биқинли бўлиб қайтади. Сўнг у бошқа қавмга келади-да, уларни чақиради, аммо улар унинг сўзини рад қиладилар; шунда у улардан юз ўгириб кетади ва улар қурғоқчиликка учраб, қўлларида мол-мулкдан ҳеч нарса қолмайди. У вайроназор ёнидан ўтиб унга: ‹Хазиналарингни чиқар!› дейди. Шунда унинг хазиналари, асаларининг бекларидек, унинг ортидан эргашади. Сўнг у ёшликка тўлган бир кишини чақириб, уни қилич билан уради-да, икки бўлакка — камончи билан нишон орасидаги масофадай қилиб — бўлиб ташлайди. Кейин уни чақиради, у эса юзи ярқираб, кулиб олдинга келади. У шу ҳолатда турганида, Аллоҳ Масиҳ ибн Марямни юборади. У Димашқнинг шарқидаги оппоқ минора олдига, икки дона заъфарон рангли кийимда, кафтларини икки фариштанинг қанотларига қўйган ҳолда тушади. У бошини энгаштирса (сочидан) томчи томади, кўтарса ундан марвариддек шўла доналари тушади. Унинг нафасининг ҳидига етган ҳар бир кофир, ўлмай қолмайди; унинг нафаси эса кўзи етадиган жойга (қадар) етади. Бас, у Дажжолни излайди, ҳатто Лудд дарвозаси олдида унга етиб, уни ўлдиради. Сўнг Исо ибн Марямнинг олдига, Аллоҳ ундан (Дажжолдан) сақлаб қолган бир қавм келади; у уларнинг юзларини сийпайди ва уларга жаннатдаги даражаларини айтиб беради. У шу ҳолатда турганида, Аллоҳ Исога ваҳий қилади: ‹Албатта Мен шундай бандаларимни чиқардимки, ҳеч ким улар билан жанг қилишга қодир эмас. Бас, бандаларимни Тур (тоғи)га олиб (сақлаб) қўй›. Сўнг Аллоҳ Яъжуж ва Маъжужни юборади, улар ҳар бир баландликдан оқиб (ёпирилиб) тушадилар. Уларнинг биринчилари Табария кўли ёнидан ўтиб, ундаги (сувни) ичиб бўлади; охиргилари ўтиб: ‹Бу ерда бир пайтлар сув бор эди›, дейди. Аллоҳнинг пайғамбари Исо ва унинг саҳобалари қамал қилинади, ҳатто уларнинг бири учун бир ҳўкизнинг боши, бугун сизларнинг бирингиз учун юз динордан кўра қимматлироқ бўлади. Бас, Аллоҳнинг пайғамбари Исо ва унинг саҳобалари (Аллоҳга) ёлборадилар; шунда Аллоҳ уларнинг (Яъжуж-Маъжужнинг) бўйинларига қурт (нағаф) юборади ва улар бир жоннинг ўлганидек (бир зумда) қирилиб (ўлиб) қоладилар. Сўнг Аллоҳнинг пайғамбари Исо ва унинг саҳобалари ерга тушадилар, аммо ерда бир қарич жой топа олмайдиларки, уни уларнинг сассиқ иси ва бадбўйлиги тўлдириб қўймаган бўлсин. Бас, Аллоҳнинг пайғамбари Исо ва унинг саҳобалари Аллоҳга ёлборадилар; шунда Аллоҳ бўйинлари бухтий туяларнинг бўйнидек қушларни юборади, улар уларни кўтариб, Аллоҳ хоҳлаган жойга ташлайдилар. Сўнг Аллоҳ шундай ёмғир ёғдирадики, ундан на лой уй, на (чодир) жунидан бўлган уй ҳимоя қила олади; у ерни ювиб, уни силлиқ ойна каби қолдиради. Сўнг ерга: ‹Мевангни ундир ва баракангни қайтар!› дейилади. Бас, ўша куни бир жамоа (кишилар) битта анордан ейдилар ва унинг пўстининг соясида сояланадилар. Сутга ҳам барака берилади, ҳатто бир соғин туя бир гуруҳ одамга, бир соғин сигир бир қабила одамга, бир соғин қўй бир авлод (хонадон) одамга етади. Улар шу ҳолатда турганларида, Аллоҳ ёқимли бир шамол юборади-да, у уларни қўлтиқлари остидан ушлайди ва ҳар бир мўмин ҳамда ҳар бир мусулмоннинг жонини олади. Ер юзида эса одамларнинг ёмонлари қолади, улар эшаклар (жуфтлашганидек) очиқчасига зино қиладилар; бас, қиёмат ана шуларнинг устига қойим бўлади», дедилар.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " يَخْرُجُ الدَّجَّالُ فَيَتَوَّجُهُ قِبَلَهُ رَجُلٌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فَيَلْقَاهُ الْمَسَالِحُ مَسَالِحُ الدَّجَّالِ. فَيَقُولُونَ لَهُ: أَيْنَ تَعْمِدُ؟ فَيَقُولُ: أَعْمِدُ إِلَى هَذَا الَّذِي خَرَجَ. قَالَ: فَيَقُولُونَ لَهُ: أَو مَا تبَارك وَتَعَالَى ؤمن بِرَبِّنَا؟ فَيَقُولُ: مَا بِرَبِّنَا خَفَاءٌ. فَيَقُولُونَ: اقْتُلُوهُ. فَيَقُولُ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ: أَلَيْسَ قَدْ نَهَاكُمْ رَبُّكُمْ أَنْ تَقْتُلُوا أَحَدًا دُونَهُ ". قَالَ: " فَيَنْطَلِقُونَ بِهِ إِلَى الدَّجَّالِ فَإِذَا رَآهُ الْمُؤْمِنُ قَالَ: يَا أَيُّهَا النَّاسُ هَذَا الدَّجَّالُ الَّذِي ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ". قَالَ: " فَيَأْمُرُ الدَّجَّال بِهِ فَيُشَبَّحُ. فَيَقُولُ: خُذُوهُ وَشُجُّوهُ فَيُوسَعُ ظَهْرُهُ وَبَطْنُهُ ضَرْبًا ". قَالَ: " فَيَقُول: أَوَ مَا تُؤْمِنُ بِي؟ " قَالَ: " فَيَقُولُ: أَنْتَ الْمَسِيحُ الْكَذَّابُ ". قَالَ: «فيؤْمر بِهِ فَيْؤشَرُ بالمنشارِ مِنْ مَفْرِقِهِ حَتَى يُفَرَّقَ بَيْنَ رِجْلَيْهِ» . قَالَ: " ثُمَّ يَمْشِي الدَّجَّالُ بَيْنَ الْقِطْعَتَيْنِ ثُمَّ يَقُولُ لَهُ: أتؤمنُ بِي؟ فَيَقُول: مَا ازْدَدْتُ إِلَّا بَصِيرَةً ". قَالَ: " ثُمَّ يَقُولُ: يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ لَا يَفْعَلُ بَعْدِي بِأَحَدٍ مِنَ النَّاسِ ". قَالَ: «فَيَأْخُذُهُ الدَّجَّالُ لِيَذْبَحَهُ فَيُجْعَلُ مَا بَيْنَ رَقَبَتِهِ إِلَى تَرْقُوَتِهِ نُحَاسًا فَلَا يَسْتَطِيع إِليه سَبِيلا» قَالَ: «فَيَأْخذهُ بِيَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فَيَقْذِفُ بِهِ فَيَحْسِبُ النَّاسُ أَنَّمَا قَذَفَهُ إِلَى النَّارِ وَإِنَّمَا أُلْقِيَ فِي الْجَنَّةُ» فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «هَذَا أَعْظَمُ النَّاسِ شَهَادَةً عِنْدَ رَبِّ الْعَالَمِينَ» . رَوَاهُ مُسلم

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dajjol chiqadi. Bas, moʻminlardan bir kishi uning tomoniga (yoʻl) oladi. Shunda unga (Dajjolning) qoʻriqchilari — Dajjolning posbonlari roʻbaroʻ keladilar va unga: ‹Qayoqqa qasd qilyapsan?› deydilar. U: ‹Mana shu chiqqan (Dajjol)ning oldiga qasd qilyapman›, deydi. (U zot) dedilar: Shunda ular unga: ‹Sen bizning Robbimizga iymon keltirmaysanmi?› deydilar. U: ‹Bizning Robbimizda hech qanday yashirinlik yoʻq (U ayon)›, deydi. Shunda ular: ‹Uni oʻldiringlar!› deydilar. Soʻng ularning baʼzilari baʼzilariga: ‹Robbingiz sizlarni Uning (Dajjolning) ruxsatisiz hech kimni oʻldirishdan qaytarmaganmidi?› deydilar. (U zot) dedilar: Bas, ular uni Dajjolning oldiga olib boradilar. Moʻmin uni koʻrgan paytida: ‹Ey odamlar! Mana shu — Rasululloh ﷺ zikr qilgan oʻsha Dajjoldir›, deydi. (U zot) dedilar: Shunda Dajjol uning haqida buyuradi-yu, u (orqasi bilan choʻzib bogʻlab) yotqiziladi. (Dajjol): ‹Uni ushlanglar va boshini yoringlar!› deydi. Bas, uning orqasi ham, qorni ham urib kengaytirib tashlanadi (boldan-boʻyni urib chiqiladi). (U zot) dedilar: Soʻng (Dajjol): ‹Sen menga iymon keltirmaysanmi?› deydi. (U zot) dedilar: U (moʻmin): ‹Sen yolgʻonchi Masih (Masihud-dajjol)san›, deydi. (U zot) dedilar: Shunda uning haqida buyuriladi-yu, u arra bilan boshining (sochi) ajraladigan joyidan ikki oyogʻi orasi ajragunicha arralanadi. (U zot) dedilar: Soʻng Dajjol ikki boʻlak orasida yuradi, keyin unga: ‹Tur!› deydi. Bas, u tik turadi (qaytadan butun boʻlib). (U zot) dedilar: Soʻng (Dajjol) unga: ‹Sen menga iymon keltirasanmi?› deydi. U: ‹Sen haqingda faqat ravshanligim ortdi (xolos)›, deydi. (U zot) dedilar: Soʻng u (moʻmin): ‹Ey odamlar! U mendan keyin hech bir kishiga bu ishni qila olmaydi!› deydi. (U zot) dedilar: Shunda Dajjol uni soʻyish uchun ushlaydi; bas, uning boʻyni bilan koʻkrak suyagi orasidagi joy misga aylantiriladi va u unga (oʻldirishga) hech qanday yoʻl topa olmaydi. (U zot) dedilar: Soʻng u (Dajjol) uni qoʻl-oyoqlaridan ushlaydi-da, uloqtiradi. Odamlar uni doʻzaxga uloqtirdi deb oʻylaydilar, holbuki u jannatga tashlangan boʻladi». Soʻng Rasululloh ﷺ: «Bu — olamlarning Robbi huzurida odamlarning shahidlik (martabasi) jihatidan eng ulugʻidir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дажжол чиқади. Бас, мўминлардан бир киши унинг томонига (йўл) олади. Шунда унга (Дажжолнинг) қўриқчилари — Дажжолнинг посбонлари рўбарў келадилар ва унга: ‹Қаёққа қасд қиляпсан?› дейдилар. У: ‹Мана шу чиққан (Дажжол)нинг олдига қасд қиляпман›, дейди. (У зот) дедилар: Шунда улар унга: ‹Сен бизнинг Роббимизга иймон келтирмайсанми?› дейдилар. У: ‹Бизнинг Роббимизда ҳеч қандай яширинлик йўқ (У аён)›, дейди. Шунда улар: ‹Уни ўлдиринглар!› дейдилар. Сўнг уларнинг баъзилари баъзиларига: ‹Роббингиз сизларни Унинг (Дажжолнинг) рухсатисиз ҳеч кимни ўлдиришдан қайтармаганмиди?› дейдилар. (У зот) дедилар: Бас, улар уни Дажжолнинг олдига олиб борадилар. Мўмин уни кўрган пайтида: ‹Эй одамлар! Мана шу — Расулуллоҳ ﷺ зикр қилган ўша Дажжолдир›, дейди. (У зот) дедилар: Шунда Дажжол унинг ҳақида буюради-ю, у (орқаси билан чўзиб боғлаб) ётқизилади. (Дажжол): ‹Уни ушланглар ва бошини ёринглар!› дейди. Бас, унинг орқаси ҳам, қорни ҳам уриб кенгайтириб ташланади (болдан-бўйни уриб чиқилади). (У зот) дедилар: Сўнг (Дажжол): ‹Сен менга иймон келтирмайсанми?› дейди. (У зот) дедилар: У (мўмин): ‹Сен ёлғончи Масиҳ (Масиҳуд-дажжол)сан›, дейди. (У зот) дедилар: Шунда унинг ҳақида буюрилади-ю, у арра билан бошининг (сочи) ажраладиган жойидан икки оёғи ораси ажрагунича арраланади. (У зот) дедилар: Сўнг Дажжол икки бўлак орасида юради, кейин унга: ‹Тур!› дейди. Бас, у тик туради (қайтадан бутун бўлиб). (У зот) дедилар: Сўнг (Дажжол) унга: ‹Сен менга иймон келтирасанми?› дейди. У: ‹Сен ҳақингда фақат равшанлигим ортди (холос)›, дейди. (У зот) дедилар: Сўнг у (мўмин): ‹Эй одамлар! У мендан кейин ҳеч бир кишига бу ишни қила олмайди!› дейди. (У зот) дедилар: Шунда Дажжол уни сўйиш учун ушлайди; бас, унинг бўйни билан кўкрак суяги орасидаги жой мисга айлантирилади ва у унга (ўлдиришга) ҳеч қандай йўл топа олмайди. (У зот) дедилар: Сўнг у (Дажжол) уни қўл-оёқларидан ушлайди-да, улоқтиради. Одамлар уни дўзахга улоқтирди деб ўйлайдилар, ҳолбуки у жаннатга ташланган бўлади». Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Бу — оламларнинг Робби ҳузурида одамларнинг шаҳидлик (мартабаси) жиҳатидан энг улуғидир», дедилар.

وَعَن أمّ شريكٍ قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَيَفِرَّنَّ النَّاسُ مِنَ الدَّجَّالِ حَتَّى يَلْحَقُوا بِالْجِبَالِ» قَالَتْ أُمُّ شَرِيكٍ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَيْنَ الْعَرَبُ يَوْمَئِذٍ؟ قَالَ: «هُمْ قَلِيلٌ» . رَوَاهُ مُسلم

Ummu Sharik (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Albatta, odamlar Dajjoldan qochib, togʻlarga borib yetadilar», dedilar. Ummu Sharik: «Ey Allohning Rasuli, oʻsha kuni arablar qayerda boʻladi?» dedi. U zot: «Ular ozchilik boʻladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir.Умму Шарик (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, одамлар Дажжолдан қочиб, тоғларга бориб етадилар», дедилар. Умму Шарик: «Эй Аллоҳнинг Расули, ўша куни араблар қаерда бўлади?» деди. У зот: «Улар озчилик бўлади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.

وَعَنْ أَنَسٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «يَتْبَعُ الدَّجَّالَ مِنْ يَهُودِ أصفَهانَ سبعونَ ألفا عَلَيْهِم طيالسة» . رَوَاهُ مُسلم

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dajjolga Asbahon yahudiylaridan yetmish ming (kishi) ergashadi, ularning ustida toylasonlar (kiyimlari) boʻladi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дажжолга Асбаҳон яҳудийларидан етмиш минг (киши) эргашади, уларнинг устида тойласонлар (кийимлари) бўлади», дедилар.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " يَأْتِي الدَّجَّالُ وَهُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيْهِ أَنْ يَدْخُلَ نِقَابَ الْمَدِينَةِ فَيَنْزِلُ بَعْضَ السِّبَاخِ الَّتِي تَلِي الْمَدِينَةَ فَيَخْرُجُ إِلَيْهِ رَجُلٌ وَهُوَ خَيْرُ النَّاسِ أَوْ مِنْ خِيَارِ النَّاسِ فَيَقُولُ: أَشْهَدُ أَنَّكَ الدَّجَّالُ الَّذِي حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثَهُ فَيَقُولُ الدَّجَّالُ: أَرَأَيْتُمْ إِنْ قَتَلْتُ هَذَا ثُمَّ أَحْيَيْتُهُ هَلْ تَشُكُّونَ فِي الْأَمْرِ؟ فَيَقُولُونَ: لَا فَيَقْتُلُهُ ثُمَّ يُحْيِيهِ فَيَقُولُ: وَاللَّهِ مَا كُنْتُ فِيكَ أَشَدَّ بَصِيرَةً مِنِّي الْيَوْمَ فَيُرِيدُ الدَّجَّالُ أَنْ يَقْتُلَهُ فَلَا يُسَلَّطُ عَلَيْهِ ". مُتَّفق عَلَيْهِ

(Abu Said (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ bir kuni bizga Dajjol haqida uzun bir hadis aytib berdilar. U zot bizga aytgan (gap)lari ichida shu (ham) bor ediki, U zot: «Dajjol keladi — unga Madina dovonlaridan (kirish joylaridan) kirish harom qilingan; bas, u Madinaga yondosh boʻlgan baʼzi shoʻrxoq (yer)larga tushadi. Oʻsha kunda unga (qarab) bir kishi chiqadi — u odamlarning eng yaxshisi, yoki eng yaxshilaridan (biri)dir; u: ‹Men guvohlik beramanki, sen — Rasululloh ﷺ bizga (xabarini) aytib bergan oʻsha Dajjolsan!› deydi. Dajjol: ‹Aytinglar-chi, agar men buni oʻldirib, soʻng (qaytadan) tiriltirsam, sizlar (mening) ishimda shubha qilasizmi?› deydi. Ular: ‹Yoʻq›, deydilar. Bas, u uni oʻldiradi, soʻng (qaytadan) tiriltiradi. Shunda u (kishi): ‹Vallohi, men sen haqingda bugungidan koʻra ortiqroq basirat (aniq koʻrish)ga ega boʻlmaganman — endi seni yanada aniqroq tanidim!› deydi. Shunda Dajjol uni (yana) oʻldirmoqchi boʻladi, ammo u unga musallat qilinmaydi (uning ustidan gʻolib qilinmaydi)», dedilar.(Абу Саид (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ бир куни бизга Дажжол ҳақида узун бир ҳадис айтиб бердилар. У зот бизга айтган (гап)лари ичида шу (ҳам) бор эдики, У зот: «Дажжол келади — унга Мадина довонларидан (кириш жойларидан) кириш ҳаром қилинган; бас, у Мадинага ёндош бўлган баъзи шўрхоқ (ер)ларга тушади. Ўша кунда унга (қараб) бир киши чиқади — у одамларнинг энг яхшиси, ёки энг яхшиларидан (бири)дир; у: ‹Мен гувоҳлик бераманки, сен — Расулуллоҳ ﷺ бизга (хабарини) айтиб берган ўша Дажжолсан!› дейди. Дажжол: ‹Айтинглар-чи, агар мен буни ўлдириб, сўнг (қайтадан) тирилтирсам, сизлар (менинг) ишимда шубҳа қиласизми?› дейди. Улар: ‹Йўқ›, дейдилар. Бас, у уни ўлдиради, сўнг (қайтадан) тирилтиради. Шунда у (киши): ‹Валлоҳи, мен сен ҳақингда бугунгидан кўра ортиқроқ басират (аниқ кўриш)га эга бўлмаганман — энди сени янада аниқроқ танидим!› дейди. Шунда Дажжол уни (яна) ўлдирмоқчи бўлади, аммо у унга мусаллат қилинмайди (унинг устидан ғолиб қилинмайди)», дедилар.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «يَأْتِي الْمَسِيحُ مِنْ قِبَلِ الْمَشْرِقِ هِمَّتُهُ الْمَدِينَةُ حَتَّى يَنْزِلَ دُبُرَ أُحُدٍ ثُمَّ تَصْرِفُ الْمَلَائِكَةُ وَجْهَهُ قِبَلَ الشامِ وهنالك يهلِكُ» . مُتَّفق عَلَيْهِ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Masih (Dajjol) sharq tomonidan keladi, niyati Madinadir; toki Uhudning orqasiga tushadi. Soʻng farishtalar uning yuzini Shom tomon buradilar va u oʻsha yerda halok boʻladi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Масиҳ (Дажжол) шарқ томонидан келади, нияти Мадинадир; токи Уҳуднинг орқасига тушади. Сўнг фаришталар унинг юзини Шом томон бурадилар ва у ўша ерда ҳалок бўлади».

وَعَنْ أَبِي بَكْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا يَدْخُلُ الْمَدِينَةَ رُعْبُ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ لَهَا يَوْمَئِذٍ سَبْعَةُ أَبْوَابٍ عَلَى كُلِّ بَابٍ مَلَكَانِ» رَوَاهُ البُخَارِيّ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Masih Dajjol(ning) dahshati Madinaga kirmaydi; oʻsha paytda Madinada yetti darvoza boʻladi va har bir darvozada ikki farishta (uni) qoʻriqlab turadi», — dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Масиҳ Дажжол(нинг) даҳшати Мадинага кирмайди; ўша пайтда Мадинада етти дарвоза бўлади ва ҳар бир дарвозада икки фаришта (уни) қўриқлаб туради», — дедилар.

وَعَن فَاطِمَة بنت قيس قَالَتْ: سَمِعْتُ مُنَادِي رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ جَلَسَ عَلَى الْمِنْبَرِ وَهُوَ يَضْحَكُ فَقَالَ: «لِيَلْزَمْ كُلُّ إِنْسَانٍ مُصَلَّاهُ» . ثُمَّ قَالَ: «هَلْ تَدْرُونَ لِمَ جَمَعْتُكُمْ؟» . قَالُوا: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: " إِنِّي وَاللَّهِ مَا جَمَعْتُكُمْ لِرَغْبَةٍ وَلَا لِرَهْبَةٍ وَلَكِنْ جَمَعْتُكُمْ لِأَنَّ تَمِيمًا الدَّارِيَّ كَانَ رَجُلًا نَصْرَانِيًّا فَجَاءَ فَبَايَعَ وَأَسْلَمَ وَحَدَّثَنِي حَدِيثًا وَافَقَ الَّذِي كُنْتُ أُحَدِّثُكُمْ بِهِ عَنِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ حَدَّثَنِي أَنَّهُ رَكِبَ فِي سَفِينَةٍ بَحْرِيَّةٍ مَعَ ثَلَاثِينَ رَجُلًا مِنْ لَخْمٍ وَجُذَامَ فَلَعِبَ بِهِمُ الْمَوْجُ شَهْرًا فِي الْبَحْر فأرفؤُوا إِلَى جَزِيرَةٍ حِينَ تَغْرُبُ الشَّمْسُ فَجَلَسُوا فِي أقرب سفينة فَدَخَلُوا الْجَزِيرَةَ فَلَقِيَتْهُمْ دَابَّةٌ أَهْلَبُ كَثِيرُ الشَّعَرِ لَا يَدْرُونَ مَا قُبُلُهُ مِنْ دُبُرِهِ مِنْ كَثْرَةِ الشَّعَرِ قَالُوا: وَيْلَكِ مَا أَنْتِ؟ قَالَتْ: أَنَا الْجَسَّاسَةُ قَالُوا: وَمَا الْجَسَّاسَةُ؟ قَالَتْ: أَيُّهَا الْقَوْمُ انْطَلِقُوا إِلَى هَذَا الرَّجُلِ فِي الدَّيْرِ فَإِنَّهُ إِلَى خَبَرِكُمْ بِالْأَشْوَاقِ قَالَ: لَمَّا سَمَّتْ لَنَا رَجُلًا فَرِقْنَا مِنْهَا أَنْ تَكُونَ شَيْطَانَةً قَالَ: فَانْطَلَقْنَا سِرَاعًا حَتَّى دَخَلْنَا الدَّيْرَ فَإِذَا فِيهِ أعظمُ إِنسان مَا رَأَيْنَاهُ قطُّ خَلْقاً وأشَدُّهُ وَثَاقاً مجموعةٌ يَده إِلَى عُنُقِهِ مَا بَيْنَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى كَعْبَيْهِ بِالْحَدِيدِ. قُلْنَا: وَيْلَكَ مَا أَنْتَ؟ قَالَ: قَدْ قَدَرْتُمْ عَلَى خَبَرِي فَأَخْبِرُونِي مَا أَنْتُمْ؟ قَالُوا: نَحن أُناس من العربِ ركبنَا فِي سفينةٍ بحريّة فلعِبَ بِنَا الْبَحْر شهرا فَدَخَلْنَا الجزيرة فَلَقِيَتْنَا دَابَّةٌ أَهْلَبُ فَقَالَتْ: أَنَا الْجَسَّاسَةُ اعْمِدُوا إِلَى هَذَا فِي الدَّيْرِ فَأَقْبَلْنَا إِلَيْكَ سِرَاعًا وَفَزِعْنَا مِنْهَا وَلَمْ نَأْمَنْ أَنْ تَكُونَ شَيْطَانَةً فَقَالَ: أَخْبِرُونِي عَنْ نَخْلِ بَيْسَانَ قُلْنَا: عَنْ أَيِّ شَأْنِهَا تَسْتَخْبِرُ؟ قَالَ: أَسْأَلُكُمْ عَنْ نَخْلِهَا هَلْ تُثْمِرُ؟ قُلْنَا: نَعَمْ. قَالَ: أَمَا إِنَّهَا تُوشِكُ أَنْ لَا تُثْمِرَ. قَالَ: أَخْبِرُونِي عَنْ بُحَيْرَةِ الطَّبَرِيَّةِ قُلْنَا: عَنْ أَيِّ شَأْنِهَا تَسْتَخْبِرُ؟ قَالَ: هَلْ فِيهَا مَاءٌ؟ قُلْنَا هِيَ كَثِيرَةُ الْمَاءِ. قَالَ: أَمَا إِنَّ مَاءَهَا يُوشِكُ أَنْ يَذْهَبَ. قَالَ: أَخْبِرُونِي عَنْ عَيْنِ زُغَرَ. قَالُوا: وَعَنْ أَيِّ شَأْنِهَا تَسْتَخْبِرُ؟ قَالَ: هَلْ فِي الْعَيْنِ مَاءٌ؟ وَهَلْ يَزْرَعُ أَهْلُهَا بِمَاءِ الْعَيْنِ؟ قُلْنَا لَهُ: نعم هِيَ كَثِيرَة المَاء وَأَهله يَزْرَعُونَ مِنْ مَائِهَا. قَالَ: أَخْبِرُونِي عَنْ نَبِيِّ الْأُمِّيِّينَ مَا فَعَلَ؟ قُلْنَا: قَدْ خَرَجَ مِنْ مَكَّةَ وَنَزَلَ يَثْرِبَ. قَالَ: أَقَاتَلَهُ الْعَرَبُ؟ قُلْنَا: نَعَمْ. قَالَ: كَيْفَ صَنَعَ بِهِمْ؟ فَأَخْبَرْنَاهُ أَنَّهُ قَدْ ظَهَرَ عَلَى مَنْ يَلِيهِ مِنَ الْعَرَبِ وأطاعوهُ. قَالَ لَهُم: قد كانَ ذلكَ؟ قُلْنَا: نعم. قَالَ: أَمَا إِنَّ ذَلِكَ خَيْرٌ لَهُمْ أَنْ يُطِيعُوهُ وَإِنِّي مُخْبِرُكُمْ عَنِّي: إِنِّي أَنَا الْمَسِيحُ الدَّجَّالُ وَإِنِّي يُوشِكُ أَنْ يُؤْذَنَ لِي فِي الْخُرُوجِ فَأَخْرُجَ فَأَسِيرَ فِي الْأَرْضِ فَلَا أَدَعُ قَرْيَةً إِلَّا هَبَطْتُهَا فِي أَرْبَعِينَ لَيْلَةً غَيْرَ مَكَّةَ وَطَيْبَةَ هُمَا مُحَرَّمَتَانِ عَلَيَّ كِلْتَاهُمَا كُلَّمَا أَرَدْتُ أَنْ أَدْخُلَ وَاحِدَةً أَوْ وَاحِدًا مِنْهُمَا استقبلَني ملَكٌ بيدهِ السيفُ صَلْتًا يَصُدُّنِي عَنْهَا وَإِنَّ عَلَى كُلِّ نَقْبٍ مِنْهَا مَلَائِكَةً يَحْرُسُونَهَا. " قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ - وَطَعَنَ بِمِخْصَرَتِهِ فِي الْمِنْبَرِ -: «هَذِه طَيْبَةُ هَذِهِ طَيْبَةُ هَذِهِ طَيْبَةُ» يَعْنِي الْمَدِينَةَ «أَلَا هَلْ كُنْتُ حَدَّثْتُكُمْ؟» فَقَالَ النَّاسُ: نَعَمْ فَإِنَّهُ أَعْجَبَنِي حَدِيثُ تَمِيمٍ أَنَّهُ وَافَقَ الَّذِي كُنْتُ أُحَدِّثُكُمْ عَنْهُ وَعَنِ الْمَدِينَةِ وَمَكَّةَ. أَلَا إِنه فِي بَحر الشَّأمِ أَو بحرِ اليمنِ لَا بل من قبل الْمشرق ماهو من قبل الْمشرق ماهو من قبل الْمشرق ماهو " وَأَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى الْمشرق. رَوَاهُ مُسلم

Foatima bint Qays (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi, u dedi: men Ibnul-Mugʻiraga turmushga chiqdim, u oʻsha kunlarda Qurayshning eng yaxshi yigitlaridan edi. U Rasululloh ﷺ bilan birga dastlabki jihodda halok boʻldi. Beva qolganimda, Abdurrahmon ibn Avf Rasululloh ﷺ ning bir necha sahobalari qatorida menga sovchi qoʻydi va Rasululloh ﷺ ham oʻzlarining ozod qilgan quli Usoma ibn Zayd uchun menga sovchi qoʻydilar. Menga: Rasululloh ﷺ: «Kim meni sevsa, Usomani ham sevsin» deganlari yetkazilgan edi. Rasululloh ﷺ men bilan (bu haqda) gaplashganlarida, men: «Mening ishim Sizning qoʻlingizda. Kimni xohlasangiz, menga oʻshanga uylantiring» dedim. (U zot): «Ummu Sharik (uyiga) koʻchib oʻt» dedilar. Ummu Sharik ansorlardan boʻlgan boy ayol boʻlib, Alloh yoʻlida koʻp infoq qilardi, oldiga mehmonlar tushib turardi. Men: «Shunday qilaman» dedim. Shunda (u zot): «Bunday qilma! Darhaqiqat, Ummu Sharik mehmoni koʻp ayol; men, ustingdan roʻmoling tushib qolishini yoki kiyiming soqlaringdan ochilib, qavm sendan oʻzing yoqtirmaydigan biror narsani koʻrib qolishini istamayman. Balki sen amakingning oʻgʻli Abdulloh ibn Amr ibn Ummu Maktum (uyiga) koʻchib oʻt» dedilar — u Banu Fihrdan, Qurayshning Fihridan boʻlib, u (Foatima mansub boʻlgan) shu botndan (urugʻdan) edi. Men uning oldiga koʻchib oʻtdim. Iddam tugaganda, men nido qiluvchining — Rasululloh ﷺ ning «namozga, jamoatga (yigʻiling)» deb nido qilayotgan jarchisining nidosini eshitdim. Men masjidga chiqib, Rasululloh ﷺ bilan birga namoz oʻqidim va ayollarning qavmning ortidagi safida edim. Rasululloh ﷺ namozni tugatganlarida, minbarga kulib oʻtirib: «Har bir kishi oʻz joyida tursin» dedilar. Soʻng: «Sizlarni nima uchun toʻplaganimni bilasizlarmi?» dedilar. Ular: «Alloh va Uning Rasuli yaxshi biladi» deyishdi. (U zot): «Vallohi, men sizlarni biror ragʻbat (xushxabar) yoki rahbat (qoʻrqitish) uchun toʻplaganim yoʻq. Balki men sizlarni shuning uchun toʻpladimki, Tamim ad-Doriy nasroniy kishi edi; u kelib, baygat berib, Islomni qabul qildi va menga Masih Dajjol haqida sizlarga aytib yurganimga muvofiq keladigan bir hadisni soʻzlab berdi. U menga shuni aytdiki, u Laxm va Juzom (qabilalari)dan oʻttiz kishi bilan dengiz kemasiga mindi; toʻlqin ularni bir oy dengizda oʻynatdi (sarson qildi); soʻng ular quyosh botishida dengizdagi bir orolga yaqinlashdilar va kemaning qayigʻiga oʻtirib, orolga kirdilar. Shunda ularni juni koʻp, momiq bir jonivor uchratdi — junining koʻpligidan uning oldi qayer-yu, orqasi qayer ekanini bilmadilar. Ular: ‹Holingga voy, sen kimsan?› dedilar. U: ‹Men Jassosaman› dedi. Ular: ‹Jassosa nima?› dedilar. U: ‹Ey qavm, deyrdagi (ibodatxonadagi) anavi kishining oldiga boringlar, chunki u sizlarning xabaringizga benihoya mushtoqdir› dedi. (Tamim) dedi: u bizga bir kishini atab koʻrsatganda, biz uning shaytona boʻlishidan qoʻrqdik. Soʻng biz tezda yoʻlga tushib, deyrga kirdik va u yerda biz hech qachon koʻrmagan eng katta jussali, eng qattiq bogʻlangan bir inson turardi — qoʻllari boʻyniga jamlangan, tizzalaridan toʻpiqlarigacha temir bilan (bogʻlangan) edi. Biz: ‹Holingga voy, sen kimsan?› dedik. U: ‹Sizlar mening xabarimga qodir boʻldingiz, endi menga xabar beringlar — sizlar kimsizlar?› dedi. Ular: ‹Biz arablardanmiz; dengiz kemasiga mindik va dengizni u qutirgan paytda uchratdik; toʻlqin bizni bir oy oʻynatdi (sarson qildi); soʻng senning shu oroligga yaqinlashib, qayigʻiga oʻtirib, orolga kirdik. Shunda bizni juni koʻp, momiq bir jonivor uchratdi — junining koʻpligidan uning oldi qayer-yu, orqasi qayer ekani bilinmaydi. Biz: ‹Holingga voy, sen kimsan?› dedik. U: ‹Men Jassosaman› dedi. Biz: ‹Jassosa nima?› dedik. U: ‹Deyrdagi anavi kishining oldiga boringlar, chunki u sizlarning xabaringizga benihoya mushtoqdir› dedi. Shu bois biz tezda sening oldingga keldik, undan qoʻrqdik va uning shaytona boʻlmasligiga ishonmadik› dedilar. Shunda u: ‹Menga Baysonning xurmolaridan xabar beringlar› dedi. Biz: ‹Uning qaysi holidan soʻraysan?› dedik. U: ‹Sizlardan uning xurmolari meva beradimi-yoʻqmi, deb soʻrayman› dedi. Biz: ‹Ha› dedik. U: ‹Ogoh boʻlinglar, u yaqinda meva bermay qoʻyishi mumkin› dedi. (Soʻng) u: ‹Menga Tabariya koʻlidan xabar beringlar› dedi. Biz: ‹Uning qaysi holidan soʻraysan?› dedik. U: ‹Unda suv bormi?› dedi. Ular: ‹Uning suvi koʻp› dedilar. U: ‹Ogoh boʻlinglar, uning suvi yaqinda ketib qolishi mumkin› dedi. (Soʻng) u: ‹Menga Zugʻar bulogʻidan xabar beringlar› dedi. Ular: ‹Uning qaysi holidan soʻraysan?› dedilar. U: ‹Buloqda suv bormi va uning ahli buloq suvi bilan ekin ekadimi?› dedi. Biz unga: ‹Ha, uning suvi koʻp va ahli uning suvidan (foydalanib) ekin ekadi› dedik. U: ‹Menga ummiylar (savodsiz arablar) Paygʻambari haqida xabar beringlar — u nima qildi?› dedi. Ular: ‹U Makkadan chiqib, Yasribga tushdi› dedilar. U: ‹Arablar unga qarshi urush qildimi?› dedi. Biz: ‹Ha› dedik. U: ‹U ularga qanday muomala qildi?› dedi. Biz unga, u atrofidagi arablardan gʻolib kelganini va ular unga itoat qilganlarini xabar berdik. U ularga: ‹Bu (haqiqatan) boʻldimi?› dedi. Biz: ‹Ha› dedik. U: ‹Ogoh boʻlinglar, ularning unga itoat qilishlari oʻzlari uchun yaxshiroqdir. Endi men sizlarga oʻzim haqimda xabar beraman: men Masih (Dajjol)man va menga yaqinda chiqishga izn beriladi, men chiqib, yerda yuraman va Makka bilan Toyba (Madina)dan boshqa qirq kechada tushib oʻtmagan biror qishlogʻ qoldirmayman. Bu ikkisi menga harom qilingan; men ulardan biriga kirmoqchi boʻlsam, har gal qoʻlida yalangʻoch qilich tutgan bir farishta meni qarshi olib, mendan toʻsadi va uning har bir dovonida (oʻtish joyida) uni qoʻriqlaydigan farishtalar bordir› dedi» dedilar. (Foatima) dedi: Rasululloh ﷺ tayoqchalari bilan minbarga urib: «Bu — Toyba, bu — Toyba, bu — Toyba!» — yaʼni Madina — dedilar va: «Ogoh boʻlinglar, men sizlarga buni aytib bermaganmidim?» dedilar. Odamlar: «Ha» deyishdi. (U zot): «Tamimning hadisi meni mamnun qildi, chunki u Madina va Makka haqida men sizlarga aytib yurgan narsamga muvofiq keldi. Ogoh boʻlinglar, u (Dajjol) Shom dengizida yoki Yaman dengizida. Yoʻq, balki mashriq tomonda — u mashriq tomonda, u mashriq tomonda, u mashriq tomonda!» dedilar va qoʻllari bilan mashriqqa ishora qildilar. (Foatima) dedi: men buni Rasululloh ﷺ dan yodlab oldim.Фоатима бинт Қайс (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади, у деди: мен Ибнул-Муғирага турмушга чиқдим, у ўша кунларда Қурайшнинг энг яхши йигитларидан эди. У Расулуллоҳ ﷺ билан бирга дастлабки жиҳодда ҳалок бўлди. Бева қолганимда, Абдурраҳмон ибн Авф Расулуллоҳ ﷺ нинг бир неча саҳобалари қаторида менга совчи қўйди ва Расулуллоҳ ﷺ ҳам ўзларининг озод қилган қули Усома ибн Зайд учун менга совчи қўйдилар. Менга: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким мени севса, Усомани ҳам севсин» деганлари етказилган эди. Расулуллоҳ ﷺ мен билан (бу ҳақда) гаплашганларида, мен: «Менинг ишим Сизнинг қўлингизда. Кимни хоҳласангиз, менга ўшанга уйлантиринг» дедим. (У зот): «Умму Шарик (уйига) кўчиб ўт» дедилар. Умму Шарик ансорлардан бўлган бой аёл бўлиб, Аллоҳ йўлида кўп инфоқ қиларди, олдига меҳмонлар тушиб турарди. Мен: «Шундай қиламан» дедим. Шунда (у зот): «Бундай қилма! Дарҳақиқат, Умму Шарик меҳмони кўп аёл; мен, устингдан рўмолинг тушиб қолишини ёки кийиминг соқларингдан очилиб, қавм сендан ўзинг ёқтирмайдиган бирор нарсани кўриб қолишини истамайман. Балки сен амакингнинг ўғли Абдуллоҳ ибн Амр ибн Умму Мактум (уйига) кўчиб ўт» дедилар — у Бану Фиҳрдан, Қурайшнинг Фиҳридан бўлиб, у (Фоатима мансуб бўлган) шу ботндан (уруғдан) эди. Мен унинг олдига кўчиб ўтдим. Иддам тугаганда, мен нидо қилувчининг — Расулуллоҳ ﷺ нинг «намозга, жамоатга (йиғилинг)» деб нидо қилаётган жарчисининг нидосини эшитдим. Мен масжидга чиқиб, Расулуллоҳ ﷺ билан бирга намоз ўқидим ва аёлларнинг қавмнинг ортидаги сафида эдим. Расулуллоҳ ﷺ намозни тугатганларида, минбарга кулиб ўтириб: «Ҳар бир киши ўз жойида турсин» дедилар. Сўнг: «Сизларни нима учун тўплаганимни биласизларми?» дедилар. Улар: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхши билади» дейишди. (У зот): «Валлоҳи, мен сизларни бирор рағбат (хушхабар) ёки раҳбат (қўрқитиш) учун тўплаганим йўқ. Балки мен сизларни шунинг учун тўпладимки, Тамим ад-Дорий насроний киши эди; у келиб, байгат бериб, Исломни қабул қилди ва менга Масиҳ Дажжол ҳақида сизларга айтиб юрганимга мувофиқ келадиган бир ҳадисни сўзлаб берди. У менга шуни айтдики, у Лахм ва Жузом (қабилалари)дан ўттиз киши билан денгиз кемасига минди; тўлқин уларни бир ой денгизда ўйнатди (сарсон қилди); сўнг улар қуёш ботишида денгиздаги бир оролга яқинлашдилар ва кеманинг қайиғига ўтириб, оролга кирдилар. Шунда уларни жуни кўп, момиқ бир жонивор учратди — жунининг кўплигидан унинг олди қаер-ю, орқаси қаер эканини билмадилар. Улар: ‹Ҳолингга вой, сен кимсан?› дедилар. У: ‹Мен Жассосаман› деди. Улар: ‹Жассоса нима?› дедилар. У: ‹Эй қавм, дейрдаги (ибодатхонадаги) анави кишининг олдига боринглар, чунки у сизларнинг хабарингизга бениҳоя муштоқдир› деди. (Тамим) деди: у бизга бир кишини атаб кўрсатганда, биз унинг шайтона бўлишидан қўрқдик. Сўнг биз тезда йўлга тушиб, дейрга кирдик ва у ерда биз ҳеч қачон кўрмаган энг катта жуссали, энг қаттиқ боғланган бир инсон турарди — қўллари бўйнига жамланган, тиззаларидан тўпиқларигача темир билан (боғланган) эди. Биз: ‹Ҳолингга вой, сен кимсан?› дедик. У: ‹Сизлар менинг хабаримга қодир бўлдингиз, энди менга хабар беринглар — сизлар кимсизлар?› деди. Улар: ‹Биз арабларданмиз; денгиз кемасига миндик ва денгизни у қутирган пайтда учратдик; тўлқин бизни бир ой ўйнатди (сарсон қилди); сўнг сеннинг шу оролигга яқинлашиб, қайиғига ўтириб, оролга кирдик. Шунда бизни жуни кўп, момиқ бир жонивор учратди — жунининг кўплигидан унинг олди қаер-ю, орқаси қаер экани билинмайди. Биз: ‹Ҳолингга вой, сен кимсан?› дедик. У: ‹Мен Жассосаман› деди. Биз: ‹Жассоса нима?› дедик. У: ‹Дейрдаги анави кишининг олдига боринглар, чунки у сизларнинг хабарингизга бениҳоя муштоқдир› деди. Шу боис биз тезда сенинг олдингга келдик, ундан қўрқдик ва унинг шайтона бўлмаслигига ишонмадик› дедилар. Шунда у: ‹Менга Байсоннинг хурмоларидан хабар беринглар› деди. Биз: ‹Унинг қайси ҳолидан сўрайсан?› дедик. У: ‹Сизлардан унинг хурмолари мева берадими-йўқми, деб сўрайман› деди. Биз: ‹Ҳа› дедик. У: ‹Огоҳ бўлинглар, у яқинда мева бермай қўйиши мумкин› деди. (Сўнг) у: ‹Менга Табария кўлидан хабар беринглар› деди. Биз: ‹Унинг қайси ҳолидан сўрайсан?› дедик. У: ‹Унда сув борми?› деди. Улар: ‹Унинг суви кўп› дедилар. У: ‹Огоҳ бўлинглар, унинг суви яқинда кетиб қолиши мумкин› деди. (Сўнг) у: ‹Менга Зуғар булоғидан хабар беринглар› деди. Улар: ‹Унинг қайси ҳолидан сўрайсан?› дедилар. У: ‹Булоқда сув борми ва унинг аҳли булоқ суви билан экин экадими?› деди. Биз унга: ‹Ҳа, унинг суви кўп ва аҳли унинг сувидан (фойдаланиб) экин экади› дедик. У: ‹Менга уммийлар (саводсиз араблар) Пайғамбари ҳақида хабар беринглар — у нима қилди?› деди. Улар: ‹У Маккадан чиқиб, Ясрибга тушди› дедилар. У: ‹Араблар унга қарши уруш қилдими?› деди. Биз: ‹Ҳа› дедик. У: ‹У уларга қандай муомала қилди?› деди. Биз унга, у атрофидаги араблардан ғолиб келганини ва улар унга итоат қилганларини хабар бердик. У уларга: ‹Бу (ҳақиқатан) бўлдими?› деди. Биз: ‹Ҳа› дедик. У: ‹Огоҳ бўлинглар, уларнинг унга итоат қилишлари ўзлари учун яхшироқдир. Энди мен сизларга ўзим ҳақимда хабар бераман: мен Масиҳ (Дажжол)ман ва менга яқинда чиқишга изн берилади, мен чиқиб, ерда юраман ва Макка билан Тойба (Мадина)дан бошқа қирқ кечада тушиб ўтмаган бирор қишлоғ қолдирмайман. Бу иккиси менга ҳаром қилинган; мен улардан бирига кирмоқчи бўлсам, ҳар гал қўлида яланғоч қилич тутган бир фаришта мени қарши олиб, мендан тўсади ва унинг ҳар бир довонида (ўтиш жойида) уни қўриқлайдиган фаришталар бордир› деди» дедилар. (Фоатима) деди: Расулуллоҳ ﷺ таёқчалари билан минбарга уриб: «Бу — Тойба, бу — Тойба, бу — Тойба!» — яъни Мадина — дедилар ва: «Огоҳ бўлинглар, мен сизларга буни айтиб бермаганмидим?» дедилар. Одамлар: «Ҳа» дейишди. (У зот): «Тамимнинг ҳадиси мени мамнун қилди, чунки у Мадина ва Макка ҳақида мен сизларга айтиб юрган нарсамга мувофиқ келди. Огоҳ бўлинглар, у (Дажжол) Шом денгизида ёки Яман денгизида. Йўқ, балки машриқ томонда — у машриқ томонда, у машриқ томонда, у машриқ томонда!» дедилар ва қўллари билан машриққа ишора қилдилар. (Фоатима) деди: мен буни Расулуллоҳ ﷺ дан ёдлаб олдим.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " رَأَيْتُنِي اللَّيْلَةَ عِنْدَ الْكَعْبَةِ فَرَأَيْتُ رَجُلًا آدَمَ كَأَحْسَنِ مَا أَنْتَ رَاءٍ مِنْ أُدْمِ الرِّجَالِ لَهُ لِمَّةٌ كَأَحْسَنِ مَا أَنْتَ رَاءٍ مِنَ اللِّمَمِ قد رجَّلَها فَهِيَ تقطر مَاء متكأ عَلَى عَوَاتِقِ رَجُلَيْنِ يَطُوفُ بِالْبَيْتِ فَسَأَلْتُ: مَنْ هَذَا؟ فَقَالُوا: هَذَا الْمَسِيح بن مَرْيَمَ " قَالَ: " ثُمَّ إِذَا أَنَا بَرْجُلٍ جَعْدٍ قَطَطٍ أَعْوَرِ الْعَيْنِ الْيُمْنَى كَأَنَّ عَيْنَهُ عِنَبَةٌ طَافِيَةٌ كَأَشْبَهِ مَنْ رَأَيْتُ مِنَ النَّاسِ بِابْنِ قَطَنٍ وَاضِعًا يَدَيْهِ عَلَى مَنْكِبَيْ رَجُلَيْنِ يَطُوفُ بِالْبَيْتِ فَسَأَلْتُ مَنْ هَذَا؟ فَقَالُوا: هَذَا الْمَسِيحُ الدَّجَّالُ ". مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ فِي الدَّجَّالِ: «رَجُلٌ أَحْمَرُ جَسِيمٌ جَعْدُ الرَّأْسِ أَعْوَرُ عَيْنِ الْيُمْنَى أَقْرَبُ النَّاسِ بِهِ شَبَهًا ابْنُ قَطَنٍ» وَذَكَرَ حَدِيثَ أَبِي هُرَيْرَةَ: «لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا» فِي «بَابِ الْمَلَاحِمِ» وَسَنَذْكُرُ حَدِيثَ ابْنِ عُمَرَ: قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي النَّاس فِي «بَاب قصَّة ابْن الصياد» إِن شَاءَ الله تَعَالَى

(Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Bu kecha men oʻzimni (tushimda) Kaʼba yonida koʻrdim. Qaragan qoramtir kishilaringizning eng chiroylisi (kabi) bir qoramtir kishini koʻrdim; uning limmasi (quloq yumshogʻiga tushadigan sochi) — koʻrgan limmalaringizning eng goʻzali (kabi) — bor edi, uni taragan, (sochlaridan) suv tomib turardi; (u) ikki kishiga — yoki ikki kishining yelkalariga — suyangan holda Baytni tavof qilardi. Men: ‹Bu kim?› deb soʻradim. ‹(Bu) Masih ibn Maryam (Iso alayhissalom)› deyildi. Soʻng birdan (koʻrdimki,) jingalak, juda jingalak (qatat), oʻng koʻzi — goʻyo suvda qalqib turgan uzum (donasi) kabi — koʻr bir kishi (turibdi). Men: ‹Bu kim?› deb soʻradim. ‹(Bu) Masih Dajjol› deyildi» dedilar.(Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Бу кеча мен ўзимни (тушимда) Каъба ёнида кўрдим. Қараган қорамтир кишиларингизнинг энг чиройлиси (каби) бир қорамтир кишини кўрдим; унинг лиммаси (қулоқ юмшоғига тушадиган сочи) — кўрган лиммаларингизнинг энг гўзали (каби) — бор эди, уни тараган, (сочларидан) сув томиб турарди; (у) икки кишига — ёки икки кишининг елкаларига — суянган ҳолда Байтни тавоф қиларди. Мен: ‹Бу ким?› деб сўрадим. ‹(Бу) Масиҳ ибн Марям (Исо алайҳиссалом)› дейилди. Сўнг бирдан (кўрдимки,) жингалак, жуда жингалак (қатат), ўнг кўзи — гўё сувда қалқиб турган узум (донаси) каби — кўр бир киши (турибди). Мен: ‹Бу ким?› деб сўрадим. ‹(Бу) Масиҳ Дажжол› дейилди» дедилар.

عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ فِي حَدِيثِ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ: قَالَتْ: قَالَ: فَإِذَا أَنَا بِامْرَأَةٍ تَجُرُّ شَعَرَهَا قَالَ: مَا أَنْتِ؟ قَالَتْ: أَنَا الْجَسَّاسَةُ اذْهَبْ إِلَى ذَلِكَ الْقَصْرِ فَأَتَيْتُهُ فَإِذَا رَجُلٌ يَجُرُّ شَعَرَهُ مُسَلْسَلٌ فِي الْأَغْلَالِ يَنْزُو فِيمَا بَيْنُ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ. فَقُلْتُ: مَنْ أَنْتَ؟ قَالَ: أَنا الدَّجَّال ". رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Fotima bint Qays (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir kechasi xufton namozini kechiktirdilar, soʻng chiqib shunday dedilar: «Meni Tamim Doriy menga aytib bergan bir hadis ushlab qoldi. U buni dengiz orollaridan biridagi orolda boʻlgan kishidan rivoyat qildi. Toʻsatdan u sochini sudrayotgan bir ayolga duch keldi. ‹Sen kimsan?› dedi. U: ‹Men Jassosaman. Anavi qasrga borgin›, dedi. Men unga keldim. Qarasam, sochini sudrayotgan, zanjirlar bilan kishanlangan, osmonu yer oʻrtasida sakrab turgan bir kishi turibdi. ‹Sen kimsan?› dedim. U: ‹Men Dajjolman. Ummiylarning paygʻambari chiqdimi endi?› dedi. ‹Ha›, dedim. U: ‹Unga itoat qildilarmi yoki isyon qildilarmi?› dedi. ‹Yoʻq, unga itoat qildilar›, dedim. U: ‹Bu ular uchun yaxshiroqdir›, dedi».Фотима бинт Қайс (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир кечаси хуфтон намозини кечиктирдилар, сўнг чиқиб шундай дедилар: «Мени Тамим Дорий менга айтиб берган бир ҳадис ушлаб қолди. У буни денгиз оролларидан биридаги оролда бўлган кишидан ривоят қилди. Тўсатдан у сочини судраётган бир аёлга дуч келди. ‹Сен кимсан?› деди. У: ‹Мен Жассосаман. Анави қасрга боргин›, деди. Мен унга келдим. Қарасам, сочини судраётган, занжирлар билан кишанланган, осмону ер ўртасида сакраб турган бир киши турибди. ‹Сен кимсан?› дедим. У: ‹Мен Дажжолман. Уммийларнинг пайғамбари чиқдими энди?› деди. ‹Ҳа›, дедим. У: ‹Унга итоат қилдиларми ёки исён қилдиларми?› деди. ‹Йўқ, унга итоат қилдилар›, дедим. У: ‹Бу улар учун яхшироқдир›, деди».

وَعَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنِّي حَدَّثْتُكُمْ عَنِ الدَّجَّالِ حَتَّى خَشِيتُ أَنْ لَا تَعْقِلُوا. إِنَّ الْمَسِيحَ الدَّجَّالَ قَصِيرٌ أَفْحَجُ جَعْدٌ أَعْوَرُ مَطْمُوسُ الْعَيْنِ لَيْسَتْ بِنَاتِئَةٍ وَلَا حَجْرَاءَ فَإِنْ أُلْبِسَ عَلَيْكُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّ رَبَّكُمْ لَيْسَ بِأَعْوَرَ» رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan Rasululloh ﷺ haqlarida rivoyat qilinadiki, u zot: «Eng yaxshi kafan hulla (boʻlib qoʻyiladigan kiyim)dir, eng yaxshi qurbonlik esa shoxli qoʻchqordir», dedilar.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан Расулуллоҳ ﷺ ҳақларида ривоят қилинадики, у зот: «Энг яхши кафан ҳулла (бўлиб қўйиладиган кийим)дир, энг яхши қурбонлик эса шохли қўчқордир», дедилар.

وَعَن أَي عُبَيْدَةَ بْنِ الْجَرَّاحِ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «إِنَّهُ لَمْ يَكُنْ نَبِيٌّ بَعْدَ نُوحٍ إِلَّا قَدْ أَنْذَرَ الدجالَ قومَه وإِني أُنذركموه» فرصفه لَنَا قَالَ: «لَعَلَّهُ سَيُدْرِكُهُ بَعْضُ مَنْ رَآنِي أَوْ سَمِعَ كَلَامِي» . قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ قُلُوبُنَا يَوْمَئِذٍ؟ قَالَ: «مِثْلُهَا» يَعْنِي الْيَوْمَ «أوخير» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد

Abu Ubayda ibn al-Jarroh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Nuhdan keyin har bir Paygʻambar oʻz qavmini Dajjoldan ogohlantirgan, men ham sizlarni undan ogohlantiraman›, deganlarini eshitdim», dedi. Soʻng Rasululloh ﷺ uni bizga taʼriflab berdilar va: «Boʻlishi mumkinki, meni koʻrgan yoki gapimni eshitgan baʼzilaringiz unga yetib boradi», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, oʻsha kuni qalblarimiz qanday boʻladi?» dedilar. U zot: «Bugungiday yoki undan ham yaxshiroq», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abdulloh ibn Busr, Abdulloh ibn al-Horis ibn Juzayy, Abdulloh ibn Mugʻaffal va Abu Hurayradan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis Abu Ubayda ibn al-Jarroh hadisidan hasan gʻaribdir, uni faqat Xolid al-Hazzo hadisidan bilamiz. Shuʼba ham uni Xolid al-Hazzodan rivoyat qilgan. Abu Ubayda ibn al-Jarrohning ismi Omir ibn Abdulloh ibn al-Jarrohdir.Абу Убайда ибн ал-Жарроҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Нуҳдан кейин ҳар бир Пайғамбар ўз қавмини Дажжолдан огоҳлантирган, мен ҳам сизларни ундан огоҳлантираман›, деганларини эшитдим», деди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ уни бизга таърифлаб бердилар ва: «Бўлиши мумкинки, мени кўрган ёки гапимни эшитган баъзиларингиз унга етиб боради», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, ўша куни қалбларимиз қандай бўлади?» дедилар. У зот: «Бугунгидай ёки ундан ҳам яхшироқ», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Абдуллоҳ ибн Буср, Абдуллоҳ ибн ал-Ҳорис ибн Жузайй, Абдуллоҳ ибн Муғаффал ва Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис Абу Убайда ибн ал-Жарроҳ ҳадисидан ҳасан ғарибдир, уни фақат Холид ал-Ҳаззо ҳадисидан биламиз. Шуъба ҳам уни Холид ал-Ҳаззодан ривоят қилган. Абу Убайда ибн ал-Жарроҳнинг исми Омир ибн Абдуллоҳ ибн ал-Жарроҳдир.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصّديق قَالَ: حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " الدَّجَّالُ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضٍ بِالْمَشْرِقِ يُقَالُ لَهَا: خُرَاسَانُ يَتْبَعُهُ أَقْوَامٌ كَأَنَّ وُجُوهَهُمُ المجانّ المطرقة ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Bizga Rasululloh ﷺ soʻzlab berib: ‹Dajjol mashriqdagi Xuroson deb ataladigan bir yerdan chiqadi. Unga yuzlari xuddi qalin terili qalqonlarga oʻxshagan qavmlar ergashadi›, dedilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abu Hurayra va Oishadan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis hasan gʻaribdir. Uni Abdulloh ibn Shavzab va boshqa bir necha kishi Abu Tayyohdan rivoyat qilgan, biz uni faqat Abu Tayyoh hadisidan bilamiz.Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Бизга Расулуллоҳ ﷺ сўзлаб бериб: ‹Дажжол машриқдаги Хуросон деб аталадиган бир ердан чиқади. Унга юзлари худди қалин терили қалқонларга ўхшаган қавмлар эргашади›, дедилар», деди. Абу Исо айтди: Бу бобда Абу Ҳурайра ва Оишадан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Уни Абдуллоҳ ибн Шавзаб ва бошқа бир неча киши Абу Тайёҳдан ривоят қилган, биз уни фақат Абу Тайёҳ ҳадисидан биламиз.

وَعَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ سَمِعَ بالدجال فلينأ مِنْهُ فو الله إِنَّ الرَّجُلَ لَيَأْتِيهِ وَهُوَ يَحْسِبُ أَنَّهُ مُؤْمِنٌ فَيَتَّبِعُهُ مِمَّا يَبْعَثُ بِهِ مِنَ الشُّبُهَاتِ» رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim Dajjol haqida eshitsa, undan uzoqlashsin. Alloh nomi bilan qasamki, bir kishi unga oʻzini moʻmin deb hisoblagan holda keladi-yu, (Dajjol) bilan yuborilgan shubhalar tufayli unga ergashib ketadi».Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким Дажжол ҳақида эшитса, ундан узоқлашсин. Аллоҳ номи билан қасамки, бир киши унга ўзини мўмин деб ҳисоблаган ҳолда келади-ю, (Дажжол) билан юборилган шубҳалар туфайли унга эргашиб кетади».

وَعَن أَسمَاء بنت يزِيد بن السَّكن قَالَتْ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَمْكُثُ الدَّجَّالُ فِي الْأَرْضِ أَرْبَعِينَ سَنَةً السَّنَةُ كَالشَّهْرِ وَالشَّهْرُ كَالْجُمُعَةِ وَالْجُمُعَةُ كَالْيَوْمِ وَالْيَوْمُ كَاضْطِرَامِ السَّعَفَةِ فِي النَّارِ» . رَوَاهُ فِي «شَرْحِ السُّنَّةِ»

Asmo bint Yazid ibn Sakan (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Dajjol yer yuzida qirq yil turadi: bir yil bir oyday, bir oy bir haftaday, bir hafta bir kunday, bir kun esa xurmo shoxining olovda yonib ketishiday boʻladi», dedilar. Buni «Sharhus-sunna»da rivoyat qilgan.Асмо бинт Язид ибн Сакан (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Дажжол ер юзида қирқ йил туради: бир йил бир ойдай, бир ой бир ҳафтадай, бир ҳафта бир кундай, бир кун эса хурмо шохининг оловда ёниб кетишидай бўлади», дедилар. Буни «Шарҳус-сунна»да ривоят қилган.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَتْبَعُ الدَّجَّالَ مِنْ أُمَّتِي سَبْعُونَ أَلْفًا عَلَيْهِمُ السِّيجَانُ» . رَوَاهُ فِي " شرح السّنة

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dajjolga ummatimdan yetmish ming kishi — egnilarida qora choponlar bilan ergashadi», dedilar. Buni «Sharhus-sunna»da rivoyat qilgan.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дажжолга умматимдан етмиш минг киши — эгниларида қора чопонлар билан эргашади», дедилар. Буни «Шарҳус-сунна»да ривоят қилган.

وَعَن أسماءَ بنتِ يزيدَ قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِي فَذَكَرَ الدَّجَّالَ فَقَالَ: " إِنَّ بَيْنَ يَدَيْهِ ثَلَاث سِنِين سنة تمسلك السَّمَاءُ فِيهَا ثُلُثَ قَطْرِهَا وَالْأَرْضُ ثُلُثَ نَبَاتِهَا. وَالثَّانِيَةُ تُمْسِكُ السَّمَاءُ ثُلُثَيْ قَطْرِهَا وَالْأَرْضُ ثُلُثَيْ نَبَاتِهَا. وَالثَّالِثَةُ تُمْسِكُ السَّمَاءُ قَطْرَهَا كُلَّهُ وَالْأَرْضُ نَبَاتَهَا كُلَّهُ. فَلَا يَبْقَى ذَاتُ ظِلْفٍ وَلَا ذَاتُ ضِرْسٍ مِنَ الْبَهَائِمِ إِلَّا هَلَكَ وَإِنَّ مِنْ أَشَدِّ فِتْنَتِهِ أَنَّهُ يَأْتِي الْأَعْرَابِيَّ فَيَقُولُ: أَرَأَيْتَ إِنْ أَحْيَيْتُ لَكَ إِبِلَكَ أَلَسْتَ تَعْلَمُ أَنِّي رَبُّكَ؟ فَيَقُولُ بَلَى فَيُمَثِّلُ لَهُ الشَّيْطَانَ نَحْوَ إِبِلِهِ كَأَحْسَنِ مَا يَكُونُ ضُرُوعًا وَأَعْظَمِهِ أَسْنِمَةً ". قَالَ: " وَيَأْتِي الرَّجُلَ قَدْ مَاتَ أَخُوهُ وَمَاتَ أَبُوهُ فَيَقُولُ: أَرَأَيْتَ إِنْ أَحْيَيْتُ لَكَ أَبَاكَ وَأَخَاكَ أَلَسْتَ تَعْلَمُ أَنِّي رَبُّكَ؟ فَيَقُولُ: بَلَى فَيُمَثِّلُ لَهُ الشَّيَاطِينَ نَحْوَ أَبِيهِ وَنَحْوَ أَخِيهِ ". قَالَتْ: ثُمَّ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ ثُمَّ رَجَعَ وَالْقَوْمُ فِي اهْتِمَامٍ وَغَمٍّ مِمَّا حَدَّثَهُمْ. قَالَتْ: فَأَخَذَ بِلَحْمَتَيِ الْبَابِ فَقَالَ: «مَهْيَمْ أَسْمَاءُ؟» قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقَدْ خَلَعْتَ أَفْئِدَتَنَا بِذِكْرِ الدَّجَّالِ. قَالَ: «إِنْ يَخْرُجْ وَأَنَا حَيٌّ فَأَنَا حَجِيجُهُ وَإِلَّا فإِنَّ رَبِّي خليفتي علىكل مُؤْمِنٍ» فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ إِنَّا لَنَعْجِنُ عَجِينَنَا فَمَا نَخْبِزُهُ حَتَّى نَجُوعَ فَكَيْفَ بِالْمُؤْمِنِينَ يَوْمَئِذٍ؟ قَالَ: «يُجْزِئُهُمْ مَا يُجْزِئُ أَهْلَ السماءِ من التسبيحِ والتقديسِ» . رَوَاهُ أَحْمد

Asmo bint Yazid (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mening uyimda edilar, Dajjolni zikr qilib, dedilar: «Uning oldida uch yil boʻladi. Bir yili osmon yomgʻirining uchdan birini, yer esa oʻsimligining uchdan birini ushlab qoladi. Ikkinchi yili osmon yomgʻirining uchdan ikkisini, yer oʻsimligining uchdan ikkisini ushlab qoladi. Uchinchi yili osmon butun yomgʻirini, yer butun oʻsimligini ushlab qoladi. Shunda tuyoqli va tishli hayvonlardan biror jonivor qolmay, halok boʻladi. Uning eng qattiq fitnalaridan biri shuki, u aʼrobiyning oldiga kelib: ‹Aytchi, agar men senga tuyalaringni tiriltirib bersam, mening Robbing ekanimni bilmaysanmi?› deydi. U: ‹Ha›, deydi. Shunda shayton unga eng chiroyli yelinli va eng katta oʻrkachli tuyalari suratida koʻrsatiladi». U zot dedilar: «Va akasi oʻlgan, otasi oʻlgan bir odamning oldiga kelib: ‹Aytchi, agar men senga otang va akangni tiriltirib bersam, mening Robbing ekanimni bilmaysanmi?› deydi. U: ‹Ha›, deydi. Shunda shaytonlar unga otasi va akasi suratida koʻrsatiladi». Asmo dedi: Soʻng Rasululloh ﷺ hojatlari uchun chiqib, keyin qaytdilar, jamoat esa u zot aytgan narsadan tashvish va gʻamda edi. Asmo dedi: U zot eshikning ikki tirgagidan ushlab: «Nima boʻldi, Asmo?» dedilar. Men: ‹Ey Allohning Rasuli, Dajjolni zikr qilib, yuraklarimizni uzib yubordingiz›, dedim. U zot: «Agar u men tirik ekanimda chiqsa, unga men qarshi turaman, agar boʻlmasa, Robbim har bir moʻminning ustidan mening oʻrnimga xalifadir», dedilar. Men: ‹Ey Allohning Rasuli, Allohga qasamki, biz xamirimizni qoramiz-u, uni ochlikdan qiynalgunimizcha yopolmaymiz, u kunda moʻminlar qanday boʻladi?›, dedim. U zot: «Osmon ahlini kifoya qiladigan narsa — tasbeh va taqdis ularni ham kifoya qiladi», dedilar. Buni Ahmad rivoyat qilgan.Асмо бинт Язид (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менинг уйимда эдилар, Дажжолни зикр қилиб, дедилар: «Унинг олдида уч йил бўлади. Бир йили осмон ёмғирининг учдан бирини, ер эса ўсимлигининг учдан бирини ушлаб қолади. Иккинчи йили осмон ёмғирининг учдан иккисини, ер ўсимлигининг учдан иккисини ушлаб қолади. Учинчи йили осмон бутун ёмғирини, ер бутун ўсимлигини ушлаб қолади. Шунда туёқли ва тишли ҳайвонлардан бирор жонивор қолмай, ҳалок бўлади. Унинг энг қаттиқ фитналаридан бири шуки, у аъробийнинг олдига келиб: ‹Айтчи, агар мен сенга туяларингни тирилтириб берсам, менинг Роббинг эканимни билмайсанми?› дейди. У: ‹Ҳа›, дейди. Шунда шайтон унга энг чиройли елинли ва энг катта ўркачли туялари суратида кўрсатилади». У зот дедилар: «Ва акаси ўлган, отаси ўлган бир одамнинг олдига келиб: ‹Айтчи, агар мен сенга отанг ва акангни тирилтириб берсам, менинг Роббинг эканимни билмайсанми?› дейди. У: ‹Ҳа›, дейди. Шунда шайтонлар унга отаси ва акаси суратида кўрсатилади». Асмо деди: Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ҳожатлари учун чиқиб, кейин қайтдилар, жамоат эса у зот айтган нарсадан ташвиш ва ғамда эди. Асмо деди: У зот эшикнинг икки тиргагидан ушлаб: «Нима бўлди, Асмо?» дедилар. Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, Дажжолни зикр қилиб, юракларимизни узиб юбордингиз›, дедим. У зот: «Агар у мен тирик эканимда чиқса, унга мен қарши тураман, агар бўлмаса, Роббим ҳар бир мўминнинг устидан менинг ўрнимга халифадир», дедилар. Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳга қасамки, биз хамиримизни қорамиз-у, уни очликдан қийналгунимизча ёполмаймиз, у кунда мўминлар қандай бўлади?›, дедим. У зот: «Осмон аҳлини кифоя қиладиган нарса — тасбеҳ ва тақдис уларни ҳам кифоя қилади», дедилар. Буни Аҳмад ривоят қилган.

عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ: مَا سَأَلَ أَحَدٌ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَن الدجالِ أكثرَ مِمَّا سَأَلْتُهُ وَإِنَّهُ قَالَ لِي: «مَا يَضُرُّكَ؟» قُلْتُ: إِنَّهُمْ يَقُولُونَ: إِنَّ مَعَهُ جَبَلَ خُبْزٍ وَنَهَرَ مَاءٍ. قَالَ: هُوَ أَهْوَنُ عَلَى اللَّهِ من ذَلِك ". مُتَّفق عَلَيْهِ

(Qays aytdi: Menga al-Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu) dedi:) Hech kim Paygʻambar ﷺdan Dajjol haqida men soʻraganchalik soʻramagan. U zot menga: «Undan senga zarar yetmaydi (u senga ziyon qila olmaydi)», dedilar. Men: «Chunki ular: ‹Uning yonida non togʻi va suv daryosi bor›, deyishadi-ku», dedim. U zot: «U — Allohga shundan ham (koʻra) xorroq (osonroq)dir», dedilar.(Қайс айтди: Менга ал-Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу) деди:) Ҳеч ким Пайғамбар ﷺдан Дажжол ҳақида мен сўраганчалик сўрамаган. У зот менга: «Ундан сенга зарар етмайди (у сенга зиён қила олмайди)», дедилар. Мен: «Чунки улар: ‹Унинг ёнида нон тоғи ва сув дарёси бор›, дейишади-ку», дедим. У зот: «У — Аллоҳга шундан ҳам (кўра) хорроқ (осонроқ)дир», дедилар.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «يَخْرُجُ الدَّجَّالُ عَلَى حِمَارٍ أَقْمَرَ مَا بَيْنَ أُذُنَيْهِ سَبْعُونَ بَاعًا» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي «كِتَابِ الْبَعْثِ وَالنُّشُورِ»

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Dajjol oq eshakda chiqadi, uning ikki qulogʻi orasi yetmish quloch keladi», dedilar. Buni Bayhaqiy «Kitobul-baʼs van-nushur»da rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Дажжол оқ эшакда чиқади, унинг икки қулоғи ораси етмиш қулоч келади», дедилар. Буни Байҳақий «Китобул-баъс ван-нушур»да ривоят қилган.

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ عُمَرَ بن الْخطاب انْطَلَقَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَهْطٍ مِنْ أَصْحَابِهِ قِبَلَ ابْنِ الصياد حَتَّى وجدوهُ يلعبُ مَعَ الصّبيانِ فِي أُطُمِ بَنِي مَغَالَةَ وَقَدْ قَارَبَ ابْنُ صَيَّادٍ يَوْمَئِذٍ الْحُلُمَ فَلَمْ يَشْعُرْ حَتَّى ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ظَهْرَهُ بِيَدِهِ ثمَّ قَالَ: «أتشهدُ أَنِّي رسولُ الله؟» فَقَالَ: أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ الْأُمِّيِّينَ. ثُمَّ قَالَ ابْنُ صَيَّادٍ: أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ؟ فَرَصَّهُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ: «آمَنت بِاللَّه وبرسلِه» ثمَّ قَالَ لِابْنِ صيَّاد: «مَاذَا تَرَى؟» قَالَ: يَأْتِينِي صَادِقٌ وَكَاذِبٌ. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «خُلِّطَ عَلَيْكَ الْأَمْرُ» . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنِّي خَبَّأْتُ لَكَ خَبِيئًا» وَخَبَّأَ لَه: (يومَ تَأتي السَّماءُ بدُخانٍ مُبينٍ) فَقَالَ: هُوَ الدُّخُّ. فَقَالَ: «اخْسَأْ فَلَنْ تَعْدُوَ قَدْرَكَ» . قَالَ عُمَرُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَأْذَنُ لي فِي أَنْ أَضْرِبَ عُنُقَهُ؟ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنْ يَكُنْ هُوَ لَا تُسَلَّطْ عَلَيْهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ هُوَ فَلَا خير لَك فِي قَتْلِهِ» . قَالَ ابْنُ عُمَرَ: انْطَلَقَ بَعْدَ ذَلِكَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بْنُ كَعْبٍ الْأَنْصَارِيُّ يَؤُمَّانِ النَّخْلَ الَّتِي فِيهَا ابْنُ صَيَّادٍ فَطَفِقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ وَهُوَ يَخْتِلُ أنْ يسمعَ مِنِ ابْنِ صَيَّادٍ شَيْئًا قَبْلَ أَنْ يَرَاهُ وَابْنُ صَيَّادٍ مُضْطَجِعٌ عَلَى فِرَاشِهِ فِي قَطِيفَةٍ لَهُ فِيهَا زَمْزَمَةٌ فَرَأَتْ أُمُّ ابْنِ صَيَّادٍ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ. فَقَالَتْ: أَيْ صَافُ - وَهُوَ اسْمُهُ - هَذَا مُحَمَّدٌ. فَتَنَاهَى ابْنُ صَيَّادٍ. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَوْ تَرَكَتْهُ بَيَّنَ» . قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ: قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي النَّاسَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ ذَكَرَ الدَّجَّالَ فَقَالَ: «إِنِّي أُنْذِرُكُمُوهُ وَمَا مِنْ نَبِيٍّ إِلَّا وَقَدْ أَنْذَرَ قَوْمَهُ لَقَدْ أَنْذَرَ نُوحٌ قَوْمَهُ وَلَكِنِّي سَأَقُولُ لَكُمْ فِيهِ قَوْلًا لَمْ يَقُلْهُ نَبِيٌّ لِقَوْمِهِ تَعْلَمُونَ أَنَّهُ أَعْوَرُ وَأَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِأَعْوَرَ» . مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ

(Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) xabar berishicha,) Umar ibn al-Xattob Rasululloh ﷺ bilan, sahobalaridan bir guruh ichida, Ibn Sayyod tomon yoʻl oldi — toki uni Bani Magʻola qalʼasi (yonida) bolalar bilan oʻynayotgan holda topgunicha; Ibn Sayyod oʻsha kunlari balogʻatga yaqinlashib qolgan edi. U (Rasulullohni) sezmadi — toki Rasululloh ﷺ qoʻllari bilan uning orqasiga urgunlaricha; soʻng (u zot:) «Sen mening Allohning Rasuli ekanimga guvohlik berasanmi?» dedilar. U (Ibn Sayyod) u zotga qarab: «Men sening ummiylar (savodsizlar)ning rasuli ekaningga guvohlik beraman» dedi. Soʻng Ibn Sayyod: «Sen mening Allohning rasuli ekanimga guvohlik berasanmi?» dedi. Paygʻambar ﷺ uni (raddini) qattiq qaytardilar va: «Men Allohga va Uning rasullariga iymon keltirdim» dedilar. Soʻng (u zot) Ibn Sayyodga: «Sen nima koʻrasan?» dedilar. U: «Menga (bir) rostgoʻy va (bir) yolgʻonchi keladi» dedi. Rasululloh ﷺ: «Senga ish (haqiqat) aralashtirib (chalkashtirib) qoʻyilibdi» dedilar. Rasululloh ﷺ: «Men sen uchun bir narsa (xayolimda) yashirdim» dedilar. U: «U — dux (tutun)» dedi. (U zot:) «Ixsaʼ (joʻna)! Sen oʻz hadingdan (darajangdan) hech oshib oʻta olmaysan» dedilar. Umar: «Yo Rasululloh, menga izn berasizmi — uning boʻynini uray?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Agar u oʻsha (Dajjol) boʻlsa, sen unga (oʻldirishga) qodir qilinmaysan; agar u oʻsha boʻlmasa, uni oʻldirishda sen uchun hech yaxshilik yoʻq» dedilar. Salim aytdi: Men Abdulloh ibn Umarning (shunday) deganini eshitdim: Shundan keyin Rasululloh ﷺ va Ubay ibn Kaʼb al-Ansoriy Ibn Sayyod (boʻlgan) xurmozor tomon yoʻl oldilar — toki Rasululloh ﷺ (xurmozorga) kirganlarida, u zot — Ibn Sayyod (u zotni) koʻrmasidan oldin undan biror narsa eshitishni istab — xurmo tanalari bilan (oʻzlarini) berkita boshladilar. Ibn Sayyod esa oʻz toʻshagida, bir baxmal (qatifa) ichida — undan bir gʻoʻldirash (chala-chulpa soʻz kelar) holda — yotardi. Ibn Sayyodning onasi Paygʻambar ﷺni xurmo tanalari bilan berkinayotgan holda koʻrib qoldi va Ibn Sayyodga: «Ey Sof (bu uning ismi), bu — Muhammad!» dedi. Shunda Ibn Sayyod (gʻoʻldirashidan) toʻxtadi. Rasululloh ﷺ: «Agar u (ona) uni qoʻyib bersa edi (jim tursa edi), u (Ibn Sayyod haqiqatni) oydinlashtirar edi» dedilar. Salim aytdi: Abdulloh aytdi: Rasululloh ﷺ odamlar orasida (xutbaga) turdilar va Allohga — U loyiq boʻlganidek — hamd-sano aytdilar, soʻng Dajjolni zikr qilib: «Men sizlarni undan ogohlantiraman; har bir paygʻambar oʻz qavmini (undan) ogohlantirgan; Nuh (ham) oʻz qavmini undan ogohlantirgan. Lekin men sizlarga u haqida shunday bir soʻzni aytamanki, uni (hech) bir paygʻambar oʻz qavmiga aytmagan: bilingki, u koʻr (bir koʻzli)dir, Alloh esa koʻr emasdir» dedilar.(Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) хабар беришича,) Умар ибн ал-Хаттоб Расулуллоҳ ﷺ билан, саҳобаларидан бир гуруҳ ичида, Ибн Сайёд томон йўл олди — токи уни Бани Мағола қалъаси (ёнида) болалар билан ўйнаётган ҳолда топгунича; Ибн Сайёд ўша кунлари балоғатга яқинлашиб қолган эди. У (Расулуллоҳни) сезмади — токи Расулуллоҳ ﷺ қўллари билан унинг орқасига ургунларича; сўнг (у зот:) «Сен менинг Аллоҳнинг Расули эканимга гувоҳлик берасанми?» дедилар. У (Ибн Сайёд) у зотга қараб: «Мен сенинг уммийлар (саводсизлар)нинг расули эканингга гувоҳлик бераман» деди. Сўнг Ибн Сайёд: «Сен менинг Аллоҳнинг расули эканимга гувоҳлик берасанми?» деди. Пайғамбар ﷺ уни (раддини) қаттиқ қайтардилар ва: «Мен Аллоҳга ва Унинг расулларига иймон келтирдим» дедилар. Сўнг (у зот) Ибн Сайёдга: «Сен нима кўрасан?» дедилар. У: «Менга (бир) ростгўй ва (бир) ёлғончи келади» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Сенга иш (ҳақиқат) аралаштириб (чалкаштириб) қўйилибди» дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сен учун бир нарса (хаёлимда) яширдим» дедилар. У: «У — дух (тутун)» деди. (У зот:) «Ихсаъ (жўна)! Сен ўз ҳадингдан (даражангдан) ҳеч ошиб ўта олмайсан» дедилар. Умар: «Ё Расулуллоҳ, менга изн берасизми — унинг бўйнини урай?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Агар у ўша (Дажжол) бўлса, сен унга (ўлдиришга) қодир қилинмайсан; агар у ўша бўлмаса, уни ўлдиришда сен учун ҳеч яхшилик йўқ» дедилар. Салим айтди: Мен Абдуллоҳ ибн Умарнинг (шундай) деганини эшитдим: Шундан кейин Расулуллоҳ ﷺ ва Убай ибн Каъб ал-Ансорий Ибн Сайёд (бўлган) хурмозор томон йўл олдилар — токи Расулуллоҳ ﷺ (хурмозорга) кирганларида, у зот — Ибн Сайёд (у зотни) кўрмасидан олдин ундан бирор нарса эшитишни истаб — хурмо таналари билан (ўзларини) беркита бошладилар. Ибн Сайёд эса ўз тўшагида, бир бахмал (қатифа) ичида — ундан бир ғўлдираш (чала-чулпа сўз келар) ҳолда — ётарди. Ибн Сайёднинг онаси Пайғамбар ﷺни хурмо таналари билан беркинаётган ҳолда кўриб қолди ва Ибн Сайёдга: «Эй Соф (бу унинг исми), бу — Муҳаммад!» деди. Шунда Ибн Сайёд (ғўлдирашидан) тўхтади. Расулуллоҳ ﷺ: «Агар у (она) уни қўйиб берса эди (жим турса эди), у (Ибн Сайёд ҳақиқатни) ойдинлаштирар эди» дедилар. Салим айтди: Абдуллоҳ айтди: Расулуллоҳ ﷺ одамлар орасида (хутбага) турдилар ва Аллоҳга — У лойиқ бўлганидек — ҳамд-сано айтдилар, сўнг Дажжолни зикр қилиб: «Мен сизларни ундан огоҳлантираман; ҳар бир пайғамбар ўз қавмини (ундан) огоҳлантирган; Нуҳ (ҳам) ўз қавмини ундан огоҳлантирган. Лекин мен сизларга у ҳақида шундай бир сўзни айтаманки, уни (ҳеч) бир пайғамбар ўз қавмига айтмаган: билингки, у кўр (бир кўзли)дир, Аллоҳ эса кўр эмасдир» дедилар.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ: لَقِيَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ - يَعْنِي ابْنَ صَيَّادٍ - فِي بَعْضِ طُرُقِ الْمَدِينَةِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ؟» فَقَالَ هُوَ: أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولَ اللَّهِ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «آمَنْتُ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ مَاذَا تَرَى؟» قَالَ: أَرَى عَرْشًا عَلَى الْمَاءُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «تَرَى عَرْشَ إِبْلِيسَ عَلَى الْبَحْرِ وَمَا تَرَى؟» قَالَ: أَرَى صَادِقَيْنِ وَكَاذِبًا أَوْ كَاذِبَيْنِ وَصَادِقًا. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لُبِسَ عَلَيْهِ فَدَعُوهُ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ, Abu Bakr va Umar Madinaning baʼzi yoʻllarida unga (Ibn Sayyodga) duch keldilar. Rasululloh ﷺ unga: «Mening Allohning rasuli ekanimga guvohlik berasanmi?» — dedilar. U: «Sen mening Allohning rasuli ekanimga guvohlik berasanmi?» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Men Allohga, Uning farishtalariga va kitoblariga iymon keltirdim. Sen nima koʻryapsan?» — dedilar. U: «Men suv ustida bir arshni koʻryapman», dedi. Rasululloh ﷺ: «Sen dengiz ustidagi Iblisning arshini koʻryapsan. Yana nima koʻryapsan?» — dedilar. U: «Men ikki rostgoʻy va bir yolgʻonchini, yoki ikki yolgʻonchi va bir rostgoʻyni koʻryapman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Unga (haqiqat) chalkash qilib qoʻyilgan. Uni qoʻyib yuboringlar», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр ва Умар Мадинанинг баъзи йўлларида унга (Ибн Сайёдга) дуч келдилар. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Менинг Аллоҳнинг расули эканимга гувоҳлик берасанми?» — дедилар. У: «Сен менинг Аллоҳнинг расули эканимга гувоҳлик берасанми?» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мен Аллоҳга, Унинг фаришталарига ва китобларига иймон келтирдим. Сен нима кўряпсан?» — дедилар. У: «Мен сув устида бир аршни кўряпман», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Сен денгиз устидаги Иблиснинг аршини кўряпсан. Яна нима кўряпсан?» — дедилар. У: «Мен икки ростгўй ва бир ёлғончини, ёки икки ёлғончи ва бир ростгўйни кўряпман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унга (ҳақиқат) чалкаш қилиб қўйилган. Уни қўйиб юборинглар», — дедилар.

وَعَنْهُ أَنَّ ابْنَ صَيَّادٍ سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ تُرْبَةِ الْجَنَّةِ. فَقَالَ: «در مَكَّة يبضاء ومسك خَالص» . رَوَاهُ مُسلم

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ibn Sayyod Nabiy ﷺ dan jannat tuprogʻi haqida soʻradi. Shunda u zot: «Oppoq elangan un, sof mushkdir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ибн Сайёд Набий ﷺ дан жаннат тупроғи ҳақида сўради. Шунда у зот: «Оппоқ эланган ун, соф мушкдир», дедилар.

وَعَنْ نَافِعٍ قَالَ: لَقِيَ ابْنُ عُمَرَ ابْنَ صَيَّادٍ فِي بَعْضِ طُرُقِ الْمَدِينَةِ فَقَالَ لَهُ قَوْلًا أَغْضَبَهُ فَانْتَفَخَ حَتَّى مَلَأَ السِّكَّةَ. فَدَخَلَ ابْنُ عُمَرَ عَلَى حَفْصَةَ وَقَدْ بَلَغَهَا فَقَالَتْ لَهُ: رَحِمَكَ اللَّهُ مَا أَرَدْتَ مِنِ ابْنِ صياد؟ أما علمت أَن رَسُول اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّمَا يَخْرُجُ مِنْ غضبةٍ يغضبها» . رَوَاهُ مُسلم

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Madina yoʻllaridan birida Ibn Soidga duch keldi-da, unga shunday bir soʻz aytdiki, bu uni gʻazablantirdi. Shunda u koʻpchib (shishib) ketib, butun koʻchani toʻldirib yubordi. Soʻng Ibn Umar Hafsaning oldiga kirdi, (voqea) unga ham yetib borgan edi. Hafsa unga: «Alloh senga rahm qilsin! Ibn Soiddan nima istading?! Rasululloh ﷺ: ‹U faqat (kimsadir) uni gʻazablantirgan gʻazab tufayligina (Dajjol boʻlib) chiqadi›, deganliklarini bilmasmiding?» dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Мадина йўлларидан бирида Ибн Соидга дуч келди-да, унга шундай бир сўз айтдики, бу уни ғазаблантирди. Шунда у кўпчиб (шишиб) кетиб, бутун кўчани тўлдириб юборди. Сўнг Ибн Умар Ҳафсанинг олдига кирди, (воқеа) унга ҳам етиб борган эди. Ҳафса унга: «Аллоҳ сенга раҳм қилсин! Ибн Соиддан нима истадинг?! Расулуллоҳ ﷺ: ‹У фақат (кимсадир) уни ғазаблантирган ғазаб туфайлигина (Дажжол бўлиб) чиқади›, деганликларини билмасмидинг?» деди.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ: صَحِبْتُ ابْنَ صياد إِلَى مَكَّة فَقَالَ: مَا لَقِيتُ مِنَ النَّاسِ؟ يَزْعُمُونَ أَنِّي الدَّجَّالُ أَلَسْتَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «إِنَّهُ لَا يُولَدُ لَهُ» . وَقَدْ وُلِدَ لِي أَلَيْسَ قَدْ قَالَ: «هُوَ كَافِرٌ» . وَأَنا مُسلم أَو لَيْسَ قَدْ قَالَ: «لَا يَدْخُلُ الْمَدِينَةَ وَلَا مَكَّةَ» ؟ وَقَدْ أَقْبَلْتُ مِنَ الْمَدِينَةِ وَأَنَا أُرِيدُ مَكَّةَ. ثُمَّ قَالَ لِي فِي آخِرِ قَوْلِهِ: أَمَا وَاللَّهِ إِنِّي لَأَعْلَمُ مَوْلِدَهُ وَمَكَانَهُ وَأَيْنَ هُوَ وَأَعْرِفُ أَبَاهُ وَأُمَّهُ قَالَ: فَلَبَسَنِي قَالَ: قُلْتُ لَهُ: تَبًّا لَكَ سَائِرَ الْيَوْمِ. قَالَ: وَقِيلَ لَهُ: أَيَسُرُّكَ أَنَّكَ ذَاكَ الرَّجُلُ؟ قَالَ: فَقَالَ: لَوْ عُرِضَ عَلَيَّ مَا كَرِهْتُ. رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: men Ibn Soyidga Makkaga qadar hamroh boʻldim. U menga: «Men odamlardan shunday (gap)ga duch keldimki, ular meni Dajjol deb daʼvo qilishadi. Sen Rasululloh ﷺ ning: ‹Albatta, uning farzandi boʻlmaydi›, deganlarini eshitmaganmiding?» dedi. Men: «Ha (eshitganman)», dedim. U: «Holbuki, mening farzandim boʻlgan. Yoki sen Rasululloh ﷺ ning: ‹U Madinaga ham, Makkaga ham kirmaydi›, deganlarini eshitmaganmiding?» dedi. Men: «Ha (eshitganman)», dedim. U: «Holbuki, men Madinada tugʻilganman, mana, hozir esa Makkani moʻljallayapman», dedi. Soʻng u (rovi) dedi: keyin u soʻzining oxirida menga: «Ogoh boʻl, Allohga qasamki, men uning (Dajjolning) tugʻilgan joyini ham, makonini ham, hozir qayerdaligini ham bilaman», dedi. (Abu Said) dedi: shunda u meni (chalkashlikka) tushirdi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: мен Ибн Сойидга Маккага қадар ҳамроҳ бўлдим. У менга: «Мен одамлардан шундай (гап)га дуч келдимки, улар мени Дажжол деб даъво қилишади. Сен Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹Албатта, унинг фарзанди бўлмайди›, деганларини эшитмаганмидинг?» деди. Мен: «Ҳа (эшитганман)», дедим. У: «Ҳолбуки, менинг фарзандим бўлган. Ёки сен Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹У Мадинага ҳам, Маккага ҳам кирмайди›, деганларини эшитмаганмидинг?» деди. Мен: «Ҳа (эшитганман)», дедим. У: «Ҳолбуки, мен Мадинада туғилганман, мана, ҳозир эса Маккани мўлжаллаяпман», деди. Сўнг у (рови) деди: кейин у сўзининг охирида менга: «Огоҳ бўл, Аллоҳга қасамки, мен унинг (Дажжолнинг) туғилган жойини ҳам, маконини ҳам, ҳозир қаердалигини ҳам биламан», деди. (Абу Саид) деди: шунда у мени (чалкашликка) туширди.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: لَقِيتُهُ وَقَدْ نَفَرَتْ عَيْنُهُ فَقُلْتُ: مَتَى فَعَلَتْ عَيْنُكَ مَا أَرَى؟ قَالَ: لَا أَدْرِي. قُلْتُ: لَا تَدْرِي وَهِيَ فِي رَأْسِكَ؟ قَالَ: إِنْ شَاءَ اللَّهُ خَلَقَهَا فِي عَصَاكَ. قَالَ: فَنَخَرَ كأشد نخير حمَار سَمِعت. رَوَاهُ مُسلم

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men uni (Ibn Sayyodni) uchratdim, koʻzi shishib chiqqan edi. Men: ‹Koʻzing qachondan beri men koʻrayotgan bu holga tushdi?›, dedim. U: ‹Bilmayman›, dedi. Men: ‹Bilmaysanmi, holbuki u boshingda-ku?›, dedim. U: ‹Alloh xohlasa, uni hassangda yaratadi›, dedi. Soʻng u men eshitgan eng qattiq eshak hangrashiday hangradi. Buni Muslim rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен уни (Ибн Сайёдни) учратдим, кўзи шишиб чиққан эди. Мен: ‹Кўзинг қачондан бери мен кўраётган бу ҳолга тушди?›, дедим. У: ‹Билмайман›, деди. Мен: ‹Билмайсанми, ҳолбуки у бошингда-ку?›, дедим. У: ‹Аллоҳ хоҳласа, уни ҳассангда яратади›, деди. Сўнг у мен эшитган энг қаттиқ эшак ҳанграшидай ҳангради. Буни Муслим ривоят қилган.

وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ قَالَ: رَأَيْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَحْلِفُ بِاللَّهِ أَنَّ ابْنَ الصَّيَّادِ الدَّجَّالُ. قُلْتُ: تَحْلِفُ بِاللَّهِ؟ قَالَ: إِنِّي سَمِعْتُ عُمَرَ يَحْلِفُ عَلَى ذَلِكَ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يُنْكِرْهُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ

Muhammad ibn al-Munkadir (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)ni Ibn Sayyod Dajjoldir, deb Allohga qasam ichayotganini koʻrdim. Men: ‹Allohga qasam ichasanmi?› dedim. U: ‹Men Umarning Nabiy ﷺ ning huzurlarida bunga qasam ichayotganini eshitganman, Nabiy ﷺ esa buni inkor qilmaganlar› dedi.»Муҳаммад ибн ал-Мункадир (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)ни Ибн Сайёд Дажжолдир, деб Аллоҳга қасам ичаётганини кўрдим. Мен: ‹Аллоҳга қасам ичасанми?› дедим. У: ‹Мен Умарнинг Набий ﷺ нинг ҳузурларида бунга қасам ичаётганини эшитганман, Набий ﷺ эса буни инкор қилмаганлар› деди.»

عَنْ نَافِعٍ قَالَ: كَانَ ابْنُ عُمَرَ يَقُولُ: وَاللَّهِ مَا أَشُكُّ أَنَّ الْمَسِيحَ الدَّجَّالَ ابْنُ صيَّادٍ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالْبَيْهَقِيُّ فِي «كِتَابِ الْبَعْثِ والنشور»

Nofeʼ aytdi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday der edi: «Alloh nomi bilan qasamki, men Masihu Dajjol Ibn Sayyod ekanligiga shubha qilmayman».Нофеъ айтди: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай дер эди: «Аллоҳ номи билан қасамки, мен Масиҳу Дажжол Ибн Сайёд эканлигига шубҳа қилмайман».

وَعَنْ جَابِرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَدْ فَقَدْنَا ابْنَ صَيَّادٍ يَوْمَ الْحَرَّةِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Ibn Sayyodni Harra kunida yoʻqotib qoʻydik. Buni Abu Dovud rivoyat qilgan.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Ибн Сайёдни Ҳарра кунида йўқотиб қўйдик. Буни Абу Довуд ривоят қилган.

وَعَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «يمْكث أَبُو الدَّجَّالِ ثَلَاثِينَ عَامًا لَا يُولَدُ لَهُمَا وَلَدٌ ثُمَّ يُولَدُ لَهُمَا غُلَامٌ أَعْوَرُ أَضْرَسُ وَأَقَلُّهُ مَنْفَعَةً تَنَامُ عَيْنَاهُ وَلَا يَنَامُ قَلْبُهُ» . ثُمَّ نَعَتَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَوَيْهِ فَقَالَ: «أَبُوهُ طُوَالٌ ضَرْبُ اللَّحْمِ كَأَنَّ أَنْفَهُ مِنْقَارٌ وَأُمُّهُ امْرَأَةٌ فِرْضَاخِيَّةٌ طَوِيلَةُ الْيَدَيْنِ» . فَقَالَ أَبُو بَكْرَةَ: فَسَمِعْنَا بِمَوْلُودٍ فِي الْيَهُود. فَذَهَبْتُ أَنَا وَالزُّبَيْرُ بْنُ الْعَوَّامِ حَتَّى دَخَلْنَا عَلَى أَبَوَيْهِ فَإِذَا نَعْتُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِمَا فَقُلْنَا هَلْ لَكُمَا وَلَدٌ؟ فَقَالَا: مَكَثْنَا ثَلَاثِينَ عَامًا لَا يُولَدُ لَنَا وَلَدٌ ثُمَّ وُلِدَ لَنَا غُلَامٌ أَعْوَرُ أَضْرَسُ وَأَقَلُّهُ مَنْفَعَةً تَنَامُ عَيْنَاهُ وَلَا يَنَامُ قَلْبُهُ قَالَ فَخَرَجْنَا مِنْ عِنْدِهِمَا فَإِذَا هُوَ مجندل فِي الشَّمْسِ فِي قَطِيفَةٍ وَلَهُ هَمْهَمَةٌ فَكَشَفَ عَن رَأسه فَقَالَ: مَا قلتما: وَهَلْ سَمِعْتَ مَا قُلْنَا؟ قَالَ: نَعَمْ تَنَامُ عَيْنَايَ وَلَا ينَام قلبِي رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dajjolning otasi va onasi oʻttiz yil farzand koʻrmay turadilar, soʻng ularga bir koʻzi koʻr oʻgʻil bola tugʻiladi — u zararliroq va manfaati ozroq narsadir. Uning koʻzlari uxlaydi, lekin qalbi uxlamaydi», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ bizga uning ota-onasini taʼriflab: «Otasi novcha, jussasi nozik (oriqroq), goʻyo burni tumshuqday boʻlgan kishidir; onasi esa baquvvat, qoʻllari (koʻkraklari) uzun ayoldir», dedilar. Abu Bakra aytdi: Biz Madinada yahudiylar orasida bir bola tugʻilgani haqida eshitdik. Shunda men va Zubayr ibn Avvom bordik, hattoki uning ota-onasi huzuriga kirdik. Qarasak, Rasululloh ﷺ taʼriflagan sifatlar ularda bor edi. Biz: «Sizlarning farzandingiz bormi?» dedik. Ular: «Biz oʻttiz yil farzand koʻrmadik, soʻng bizga bir koʻzi koʻr oʻgʻil tugʻildi — u zararliroq va manfaati ozroq narsadir, koʻzlari uxlaydi, lekin qalbi uxlamaydi», dedilar. (Abu Bakra) aytdi: Biz ularning huzuridan chiqdik, qarasak, u quyoshda choponiga oʻralib yotgan, biror narsani gʻoʻldirab turardi. U boshini ochib: «Nima dedingiz?» dedi. Biz: «Nima deganimizni eshitdingmi?» dedik. U: «Ha, koʻzlarim uxlaydi, lekin qalbim uxlamaydi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat Hammod ibn Salama hadisi orqaligina bilamiz.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дажжолнинг отаси ва онаси ўттиз йил фарзанд кўрмай турадилар, сўнг уларга бир кўзи кўр ўғил бола туғилади — у зарарлироқ ва манфаати озроқ нарсадир. Унинг кўзлари ухлайди, лекин қалби ухламайди», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ бизга унинг ота-онасини таърифлаб: «Отаси новча, жуссаси нозик (ориқроқ), гўё бурни тумшуқдай бўлган кишидир; онаси эса бақувват, қўллари (кўкраклари) узун аёлдир», дедилар. Абу Бакра айтди: Биз Мадинада яҳудийлар орасида бир бола туғилгани ҳақида эшитдик. Шунда мен ва Зубайр ибн Аввом бордик, ҳаттоки унинг ота-онаси ҳузурига кирдик. Қарасак, Расулуллоҳ ﷺ таърифлаган сифатлар уларда бор эди. Биз: «Сизларнинг фарзандингиз борми?» дедик. Улар: «Биз ўттиз йил фарзанд кўрмадик, сўнг бизга бир кўзи кўр ўғил туғилди — у зарарлироқ ва манфаати озроқ нарсадир, кўзлари ухлайди, лекин қалби ухламайди», дедилар. (Абу Бакра) айтди: Биз уларнинг ҳузуридан чиқдик, қарасак, у қуёшда чопонига ўралиб ётган, бирор нарсани ғўлдираб турарди. У бошини очиб: «Нима дедингиз?» деди. Биз: «Нима деганимизни эшитдингми?» дедик. У: «Ҳа, кўзларим ухлайди, лекин қалбим ухламайди», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Ҳаммод ибн Салама ҳадиси орқалигина биламиз.

وَعَنْ جَابِرٍ أَنَّ امْرَأَةً مِنَ الْيَهُودِ بِالْمَدِينَةِ وَلَدَتْ غُلَامًا مَمْسُوحَةٌ عَيْنُهُ طَالِعَةٌ نَابُهُ فَأَشْفَقَ رَسُول الله صلى الله عَلَيْهِ وَسلم إِن يَكُونَ الدَّجَّالَ فَوَجَدَهُ تَحْتَ قَطِيفَةٍ يُهَمْهِمُ. فَآذَنَتْهُ أُمُّهُ فَقَالَتْ: يَا عَبْدَ اللَّهِ هَذَا أَبُو الْقَاسِمِ فَخَرَجَ مِنَ الْقَطِيفَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَا لَهَا قَاتَلَهَا اللَّهُ؟ لَوْ تَرَكَتْهُ لَبَيَّنَ " فَذَكَرَ مِثْلَ مَعْنَى حَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ ائْذَنْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَقْتُلَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِن يكن هُوَ فَلَيْسَتْ صَاحِبَهُ إِنَّمَا صَاحِبُهُ عِيسَى بْنُ مَرْيَمَ وَإِلَّا يكن هُوَ فَلَيْسَ لَك أتقتل رَجُلًا مِنْ أَهْلِ الْعَهْدِ» . فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُشْفِقًا أَنَّهُ هُوَ الدَّجَّال. رَوَاهُ فِي شرح السّنة

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Madinada bir yahudiy ayol koʻzi oʻchgan, tishi chiqib turgan bir oʻgʻil tugʻdi. Rasululloh ﷺ uning Dajjol boʻlishidan xavotir oldilar. U zot uni bir chopon ostida gʻoʻldirab yotgan holda topdilar. Onasi unga xabar berib: ‹Ey Abdulloh, mana Abul-Qosim keldi›, dedi. Shunda u chopondan chiqdi. Rasululloh ﷺ: «Bu ayolga nima boʻldi, Alloh uni halok qilsin! Agar uni oʻz holiga qoʻyganida, haqiqat oydinlashardi», dedilar. Soʻng u (roviy) Ibn Umar hadisining maʼnosiga oʻxshash narsani zikr qildi. Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu): ‹Ey Allohning Rasuli, menga ruxsat bering, uni oʻldiray›, dedi. Rasululloh ﷺ: «Agar u oʻsha boʻlsa, unga bas keladigani sen emassan; unga bas keladigani faqat Iso ibn Maryamdir. Agar u oʻsha boʻlmasa, uni oʻldirishga haqqing yoʻq — ahli ahddan boʻlgan kishini oʻldirasanmi?», dedilar. Rasululloh ﷺ hamon uning Dajjol boʻlishidan xavotirda boʻlib turdilar. Buni «Sharhus-sunna»da rivoyat qilgan.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мадинада бир яҳудий аёл кўзи ўчган, тиши чиқиб турган бир ўғил туғди. Расулуллоҳ ﷺ унинг Дажжол бўлишидан хавотир олдилар. У зот уни бир чопон остида ғўлдираб ётган ҳолда топдилар. Онаси унга хабар бериб: ‹Эй Абдуллоҳ, мана Абул-Қосим келди›, деди. Шунда у чопондан чиқди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу аёлга нима бўлди, Аллоҳ уни ҳалок қилсин! Агар уни ўз ҳолига қўйганида, ҳақиқат ойдинлашарди», дедилар. Сўнг у (ровий) Ибн Умар ҳадисининг маъносига ўхшаш нарсани зикр қилди. Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу): ‹Эй Аллоҳнинг Расули, менга рухсат беринг, уни ўлдирай›, деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Агар у ўша бўлса, унга бас келадигани сен эмассан; унга бас келадигани фақат Исо ибн Марямдир. Агар у ўша бўлмаса, уни ўлдиришга ҳаққинг йўқ — аҳли аҳддан бўлган кишини ўлдирасанми?», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ ҳамон унинг Дажжол бўлишидан хавотирда бўлиб турдилар. Буни «Шарҳус-сунна»да ривоят қилган.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ ليوشكَنَّ أَن ينزلَ فِيكُم ابنُ مَرْيَم حكَمَاً عَدْلًا فَيَكْسِرُ الصَّلِيبَ وَيَقْتُلُ الْخِنْزِيرَ وَيَضَعُ الْجِزْيَةَ وَيَفِيضُ الْمَالُ حَتَّى لَا يَقْبَلَهُ أَحَدٌ حَتَّى تكون السَّجْدَة الْوَاحِدَة خيرامن الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا» . ثُمَّ يَقُولُ أَبُو هُرَيْرَةَ: فاقرؤا إِن شئْتم [وإِنْ من أهل الْكتاب إِلاّ ليُؤْمِنن بِهِ قبل مَوته] الْآيَة. مُتَّفق عَلَيْهِ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, albatta, Maryamning oʻgʻli (Iso) — yaqinda sizlarning oralaringizga tushib, insoniyat orasida adolat bilan (adolatli hukmdor sifatida) hukm qiladi; u xochni sindiradi, choʻchqalarni oʻldiradi va jizya (yaʼni gʻayrimusulmonlardan olinadigan soliq) boʻlmaydi. Pul shu qadar koʻp boʻladiki, hech kim uni qabul qilmaydi; va Allohga (namozda) bir marta sajda qilish — butun dunyo va undagi barcha narsadan yaxshiroq boʻladi», — dedi. Abu Hurayra qoʻshdi: «Agar xohlasangiz, (mana shu oyatni) oʻqishingiz mumkin: ‹Kitob ahlidan (yahudiy va nasroniylardan) — har biri — uning (yaʼni Isoning) oʻlimidan oldin unga (Allohning elchisi va inson ekaniga) albatta iymon keltiradi; va Qiyomat kuni u ularga qarshi guvoh boʻladi› (Niso, 159)».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, албатта, Марямнинг ўғли (Исо) — яқинда сизларнинг ораларингизга тушиб, инсоният орасида адолат билан (адолатли ҳукмдор сифатида) ҳукм қилади; у хочни синдиради, чўчқаларни ўлдиради ва жизя (яъни ғайримусулмонлардан олинадиган солиқ) бўлмайди. Пул шу қадар кўп бўладики, ҳеч ким уни қабул қилмайди; ва Аллоҳга (намозда) бир марта сажда қилиш — бутун дунё ва ундаги барча нарсадан яхшироқ бўлади», — деди. Абу Ҳурайра қўшди: «Агар хоҳласангиз, (мана шу оятни) ўқишингиз мумкин: ‹Китоб аҳлидан (яҳудий ва насронийлардан) — ҳар бири — унинг (яъни Исонинг) ўлимидан олдин унга (Аллоҳнинг элчиси ва инсон эканига) албатта иймон келтиради; ва Қиёмат куни у уларга қарши гувоҳ бўлади› (Нисо, 159)».

وَعنهُ قا ل: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «وَاللَّهِ لَيَنْزِلَنَّ ابْنُ مَرْيَمَ حَكَمًا عَادِلًا فَلَيَكْسِرَنَّ الصَّلِيبَ وَلَيَقْتُلَنَّ الْخِنْزِيرَ وَلَيَضَعَنَّ الْجِزْيَةَ وَلَيَتْرُكَنَّ الْقِلَاصَ فَلَا يسْعَى عَلَيْهَا ولتذهبن الشحناء وَالتَّحَاسُدُ وَلَيَدْعُوَنَّ إِلَى الْمَالِ فَلَا يَقْبَلُهُ أَحَدٌ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ. وَفِي رِوَايَةٍ لَهُمَا قَالَ: «كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ ابْنُ مَرْيَمَ فِيكُمْ وَإِمَامُكُمْ مِنْكُم»

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohga qasamki, albatta Maryam oʻgʻli (Iso) odil hakam boʻlib tushadi: u albatta xochni sindiradi, choʻchqani oʻldiradi, jizyani bekor qiladi; yosh (urgʻochi) tuyalar (boqib) tashlab qoʻyiladi — ularga (zakot uchun) yumush qilinmaydi; adovat, oʻzaro nafrat va hasad (butunlay) ketadi; va u (kishilarni) molga (olishga) chaqiradi-yu, uni hech kim qabul qilmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳга қасамки, албатта Марям ўғли (Исо) одил ҳакам бўлиб тушади: у албатта хочни синдиради, чўчқани ўлдиради, жизяни бекор қилади; ёш (урғочи) туялар (боқиб) ташлаб қўйилади — уларга (закот учун) юмуш қилинмайди; адоват, ўзаро нафрат ва ҳасад (бутунлай) кетади; ва у (кишиларни) молга (олишга) чақиради-ю, уни ҳеч ким қабул қилмайди», дедилар.

وَعَنْ جَابِرٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَة» . قا ل: " فَينزل عِيسَى بن مَرْيَمَ فَيَقُولُ أَمِيرُهُمْ: تَعَالَ صَلِّ لَنَا فَيَقُولُ: لَا إِنَّ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ أُمَرَاءُ تَكْرِمَةَ الله هَذِه الْأمة ". رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Ummatimdan bir toifa haq uzra jang qilib, gʻolib holda qiyomat kunigacha (sobit) turishda davom etadi». (Roviy) dedi: Soʻng Iso ibn Maryam — alayhissalom — tushadi. Shunda ularning amiri: «Kel, bizga namoz oʻqitib ber», deydi. U (Iso): «Yoʻq; sizlarning baʼzingiz baʼzingizga amir(sizlar) — Allohning bu ummatga (bergan) ikromi (sharafi) sifatida», deydi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Умматимдан бир тоифа ҳақ узра жанг қилиб, ғолиб ҳолда қиёмат кунигача (собит) туришда давом этади». (Ровий) деди: Сўнг Исо ибн Марям — алайҳиссалом — тушади. Шунда уларнинг амири: «Кел, бизга намоз ўқитиб бер», дейди. У (Исо): «Йўқ; сизларнинг баъзингиз баъзингизга амир(сизлар) — Аллоҳнинг бу умматга (берган) икроми (шарафи) сифатида», дейди.

عَن عبد الله بن عَمْرو قا ل: قا ل رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَنْزِلُ عِيسَى بن مَرْيَمَ إِلَى الْأَرْضِ فَيَتَزَوَّجُ وَيُولَدُ لَهُ وَيَمْكُثُ خَمْسًا وَأَرْبَعِينَ سَنَةً ثُمَّ يَمُوتُ فَيُدْفَنُ مَعِي فِي قَبْرِي فأقوم أَنا وَعِيسَى بن مَرْيَمَ فِي قَبْرٍ وَاحِدٍ بَيْنَ أَبَى بَكْرٍ وَعُمَرَ» . رَوَاهُ ابْنُ الْجَوْزِيِّ فِي كِتَابِ الْوَفَاءِ

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Iso ibn Maryam yer yuziga tushadi, uylanadi va farzand koʻradi, qirq besh yil turadi, soʻng vafot etadi va mening qabrimga men bilan birga dafn etiladi. Shunda men va Iso ibn Maryam bitta qabrdan, Abu Bakr bilan Umarning orasidan turamiz», dedilar. Buni Ibn Javziy «Kitobul-vafo»da rivoyat qilgan.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Исо ибн Марям ер юзига тушади, уйланади ва фарзанд кўради, қирқ беш йил туради, сўнг вафот этади ва менинг қабримга мен билан бирга дафн этилади. Шунда мен ва Исо ибн Марям битта қабрдан, Абу Бакр билан Умарнинг орасидан турамиз», дедилар. Буни Ибн Жавзий «Китобул-вафо»да ривоят қилган.

عَن شعبةَ عَن قَتَادَة عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «بُعِثْتُ أَنَا وَالسَّاعَةُ كَهَاتَيْنِ» . قَالَ شُعْبَةُ: وَسَمِعْتُ قَتَادَةَ يَقُولُ فِي قَصَصِهِ كفصل إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَى فَلَا أَدْرِي أَذَكَرَهُ عَنْ أنس أَو قَالَه قَتَادَة؟ مُتَّفق عَلَيْهِ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men va qiyomat mana shu ikkovi (ikki barmoq) kabi (yaqin) qilib yuborildik», — dedilar. Shuʼba dedi: men Qatodaning oʻz hikoyasida: «Ularning biri ikkinchisidan ortiq boʻlganidek», — deganini eshitdim. Buni Anasdan zikr qildimi yoki oʻzi Qatoda aytdimi — bilmayman.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ва қиёмат мана шу иккови (икки бармоқ) каби (яқин) қилиб юборилдик», — дедилар. Шуъба деди: мен Қатоданинг ўз ҳикоясида: «Уларнинг бири иккинчисидан ортиқ бўлганидек», — деганини эшитдим. Буни Анасдан зикр қилдими ёки ўзи Қатода айтдими — билмайман.

وَعَن جَابر قا ل: سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ قَبْلَ أَنْ يَمُوتَ بِشَهْرٍ: «تَسْأَلُونِي عَنِ السَّاعَةِ؟ وَإِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللَّهِ وَأُقْسِمُ بِاللَّهِ مَا عَلَى الْأَرْضِ مِنْ نَفْسٍ مَنْفُوسَةٍ يَأْتِي عَلَيْهَا مِائَةُ سَنَةٍ وَهِيَ حَيَّةٌ يَوْمَئِذٍ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ni vafotlaridan bir oy avval shunday deganlarini eshitdim: «Sizlar mendan Qiyomat (soati) haqida soʻraysizlar, holbuki uning ilmi faqat Alloh huzuridadir. Men Alloh nomi bilan qasam ichib aytamanki, bugun yer yuzidagi (tirik) jonlardan biron joni ustidan yuz yil oʻtmaydi (yaʼni shu zamonda yashayotganlardan yuz yildan keyin biron kishi qolmaydi)», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ ни вафотларидан бир ой аввал шундай деганларини эшитдим: «Сизлар мендан Қиёмат (соати) ҳақида сўрайсизлар, ҳолбуки унинг илми фақат Аллоҳ ҳузуридадир. Мен Аллоҳ номи билан қасам ичиб айтаманки, бугун ер юзидаги (тирик) жонлардан бирон жони устидан юз йил ўтмайди (яъни шу замонда яшаётганлардан юз йилдан кейин бирон киши қолмайди)», — дедилар.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا يَأْتِي مِائَةُ سَنَةٍ وَعَلَى الْأَرْضِ نَفْسٌ مَنْفُوسَةٌ الْيَوْمَ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bugun yer yuzida nafas olib turgan biror kishi yuz yildan keyin tirik qolmaydi», dedilar. Buni Muslim rivoyat qilgan.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бугун ер юзида нафас олиб турган бирор киши юз йилдан кейин тирик қолмайди», дедилар. Буни Муслим ривоят қилган.

وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ رِجَالٌ مِنَ الْأَعْرَابِ يَأْتُونَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَسْأَلُونَهُ عَنِ السَّاعَةِ فَكَانَ يَنْظُرُ إِلَى أصغرِهم فَيَقُول: «إِنْ يَعِشْ هَذَا لَا يُدْرِكْهُ الْهَرَمُ حَتَّى تَقُومَ عَلَيْكُمْ سَاعَتُكُمْ» . مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Aʼrobiylardan dagʻal (qoʻpol) kishilar Paygʻambar ﷺning oldilariga kelib, u zotdan: «(Qiyomat) soati qachon (boʻladi)?» deb soʻrar edilar. U zot ularning eng yoshiga qarab: «Agar bu (bola) yashasa, qariligi (yetib kelmasdan)oq, sizning soatingiz (ajalingiz) ustingizga qoyim boʻladi», der edilar. Hishom: «(U zot) bu bilan ularning oʻlimini nazarda tutdilar», dedi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Аъробийлардан дағал (қўпол) кишилар Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келиб, у зотдан: «(Қиёмат) соати қачон (бўлади)?» деб сўрар эдилар. У зот уларнинг энг ёшига қараб: «Агар бу (бола) яшаса, қарилиги (етиб келмасдан)оқ, сизнинг соатингиз (ажалингиз) устингизга қойим бўлади», дер эдилар. Ҳишом: «(У зот) бу билан уларнинг ўлимини назарда тутдилар», деди.

عَن الْمُسْتَوْرد بن شَدَّاد عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «بُعِثْتُ فِي نَفَسِ السَّاعَةِ فَسَبَقْتُهَا كَمَا سَبَقَتْ هذِه هذِه» وأشارَ بأصبعيهِ السبَّابةِ وَالْوُسْطَى. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

al-Mustavrid ibn Shaddod al-Fihriy (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Men qiyomat bilan birga (uning nafasida) yuborildim, men undan oldin keldim, xuddi mana bu mana bundan oldin kelganidek», dedilar va koʻrsatkich hamda oʻrta barmoqlari bilan ishora qildilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis al-Mustavrid ibn Shaddodning hadisidan gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻldangina bilamiz.ал-Муставрид ибн Шаддод ал-Фиҳрий (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Мен қиёмат билан бирга (унинг нафасида) юборилдим, мен ундан олдин келдим, худди мана бу мана бундан олдин келганидек», дедилар ва кўрсаткич ҳамда ўрта бармоқлари билан ишора қилдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ал-Муставрид ибн Шаддоднинг ҳадисидан ғарибдир, биз уни фақат шу йўлдангина биламиз.

وَعَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنِّي لَأَرْجُو أَنْ لَا تَعْجِزَ أُمَّتِي عِنْدَ رَبِّهَا أَنْ يُؤَخِّرَهُمْ نِصْفَ يَوْمٍ» . قِيلَ لِسَعْدٍ: وَكَمْ نِصْفُ يَوْمٍ؟ قَالَ: خَمْسُمِائَةِ سَنَةٍ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta men ummatim Robbisi huzurida (umrini) yarim kunga uzaytirib qoldirishdan ojiz boʻlmasligini umid qilaman», dedilar. Saʼdga: «Yarim kun qancha boʻladi?» deyildi. U: «Besh yuz yildir», dedi.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта мен умматим Роббиси ҳузурида (умрини) ярим кунга узайтириб қолдиришдан ожиз бўлмаслигини умид қиламан», дедилар. Саъдга: «Ярим кун қанча бўлади?» дейилди. У: «Беш юз йилдир», деди.

عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَثَلُ هَذِهِ الدُّنْيَا مَثَلُ ثَوْبٍ شُقَّ مِنْ أَوَّلِهِ إِلَى آخِرِهِ فَبَقِيَ مُتَعَلِّقًا بِخَيْطٍ فِي آخِرِهِ فَيُوشِكُ ذَلِكَ الْخَيْطُ أَنْ يَنْقَطِعَ» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي «شُعَبِ الْإِيمَانِ»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bu dunyoning misoli boshidan oxirigacha yirtilgan, oxirida bir ipga osilib qolgan kiyimga oʻxshaydi; oʻsha ip esa yaqinda uzilay deb turadi», dedilar. Buni Bayhaqiy «Shuʼabul-iymon»da rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бу дунёнинг мисоли бошидан охиригача йиртилган, охирида бир ипга осилиб қолган кийимга ўхшайди; ўша ип эса яқинда узилай деб туради», дедилар. Буни Байҳақий «Шуъабул-иймон»да ривоят қилган.

عَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى لَا يُقَالَ فِي الْأَرْضِ: اللَّهُ اللَّهُ ". وَفِي رِوَايَةٍ: " لَا تَقُومُ السَّاعَةُ عَلَى أَحَدٍ يَقُولُ: اللَّهُ الله ". رَوَاهُ مُسلم

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yer yuzida ‹Alloh, Alloh› deyilmay qolmaguncha, qiyomat qoyim boʻlmaydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ер юзида ‹Аллоҳ, Аллоҳ› дейилмай қолмагунча, қиёмат қойим бўлмайди», дедилар.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَقُومُ السَّاعَةُ إِلَّا عَلَى شِرَارِ الْخَلْقِ» . رَوَاهُ مُسلم

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat faqat yovuz xalq ustiga qoim boʻladi», dedilar. Buni Muslim rivoyat qilgan.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат фақат ёвуз халқ устига қоим бўлади», дедилар. Буни Муслим ривоят қилган.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تَضْطَرِبَ أَلَيَاتُ نِسَاءِ دَوْسٍ حَوْلَ ذِي الْخَلَصَةِ» . وَذُو الْخَلَصَةِ: طَاغِيَةُ دَوْسٍ الَّتِي كَانُوا يَعْبُدُونَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ. مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Davs (qabilasi) ayollarining dumbalari Zul-Xalasa atrofida tebranib (uni tavof qilib) yurmaguncha Qiyomat qoyim boʻlmaydi», — dedilar. Zul-Xalasa — Davs (qabilasi) johiliyat davrida Tabolada ibodat qilgan bir but edi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Давс (қабиласи) аёлларининг думбалари Зул-Халаса атрофида тебраниб (уни тавоф қилиб) юрмагунча Қиёмат қойим бўлмайди», — дедилар. Зул-Халаса — Давс (қабиласи) жоҳилият даврида Таболада ибодат қилган бир бут эди.

وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «لَا يَذْهَبُ اللَّيْلُ وَالنَّهَارُ حَتَّى يُعْبَدَ اللَّاتُ وَالْعُزَّى» . فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ كُنْتُ لَأَظُنُّ حِينَ أَنْزَلَ اللَّهُ: (هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ) أَنَّ ذَلِكَ تَامًّا. قَالَ: «إِنَّهُ سَيَكُونُ مِنْ ذَلِكَ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ يَبْعَثُ اللَّهُ رِيحًا طَيِّبَةً فَتُوُفِّيَ كُلُّ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَيَبْقَى مَنْ لَا خَيْرَ فِيهِ فَيَرْجِعُونَ إِلَى دِين آبَائِهِم» . رَوَاهُ مُسلم

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning: «Lot va Uzzoga ibodat qilinmaguncha kecha va kunduz (oʻtib) ketmaydi», — deyayotganlarini eshitdim. Shunda men: «Yo Rasululloh! Alloh: {U shunday zotki, mushriklar yoqtirmasalar-da, (oʻz dinini) barcha dinlardan ustun qilish uchun oʻz Paygʻambarini hidoyat va haq din bilan yuborgandir} (Tavba 33) oyatini nozil qilganda, men buni (gʻalaba) tugal (yakuniy) boʻladi deb oʻylardim», — dedim. U zot: «Albatta, Alloh xohlagunicha shundan (din ustunligidan) boʻladi. Soʻngra Alloh muborak (xushboʻy) shamol yuboradi va u qalbida bir xardal donasi ogʻirligicha iymoni bor har bir kishining jonini oladi. Shunda faqat oʻzida hech qanday yaxshilik boʻlmagan kishilar qoladi va ular ota-bobolarining diniga qaytadilar», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Лот ва Уззога ибодат қилинмагунча кеча ва кундуз (ўтиб) кетмайди», — деяётганларини эшитдим. Шунда мен: «Ё Расулуллоҳ! Аллоҳ: {У шундай зотки, мушриклар ёқтирмасалар-да, (ўз динини) барча динлардан устун қилиш учун ўз Пайғамбарини ҳидоят ва ҳақ дин билан юборгандир} (Тавба 33) оятини нозил қилганда, мен буни (ғалаба) тугал (якуний) бўлади деб ўйлардим», — дедим. У зот: «Албатта, Аллоҳ хоҳлагунича шундан (дин устунлигидан) бўлади. Сўнгра Аллоҳ муборак (хушбўй) шамол юборади ва у қалбида бир хардал донаси оғирлигича иймони бор ҳар бир кишининг жонини олади. Шунда фақат ўзида ҳеч қандай яхшилик бўлмаган кишилар қолади ва улар ота-боболарининг динига қайтадилар», — дедилар.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ: قَالَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَخْرُجُ الدَّجَّالُ فَيَمْكُثُ أَرْبَعِينَ» لَا أَدْرِي أَرْبَعِينَ يَوْمًا أَوْ شَهْرًا أَوْ عَامًا «فَيَبْعَثُ اللَّهُ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ كَأَنَّهُ عُرْوَةُ بْنُ مَسْعُودٍ فَيَطْلُبُهُ فَيُهْلِكُهُ ثُمَّ يَمْكُثُ فِي النَّاسِ سَبْعَ سِنِينَ لَيْسَ بَيْنَ اثْنَيْنِ عَدَاوَةٌ ثُمَّ يُرْسِلُ اللَّهُ رِيحًا بَارِدَةً مِنْ قِبَلِ الشَّامِ فَلَا يَبْقَى عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ أَحَدٌ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ خَيْرٍ أَوْ إِيمَانٍ إِلَّا قَبَضَتْهُ حَتَّى لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ دَخَلَ فِي كَبِدِ جَبَلٍ لَدَخَلَتْهُ عَلَيْهِ حَتَّى تَقْبِضَهُ» قَالَ: " فَيَبْقَى شِرَارُ النَّاسِ فِي خِفَّةِ الطَّيْرِ وَأَحْلَامِ السِّبَاعِ لَا يَعْرِفُونَ مَعْرُوفًا وَلَا يُنْكِرُونَ مُنْكَرًا فَيَتَمَثَّلُ لَهُمُ الشَّيْطَانُ فَيَقُولُ أَلَا تَسْتَجِيبُونَ؟ فَيَقُولُونَ: فَمَا تَأْمُرُنَا؟ فَيَأْمُرُهُمْ بِعِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَهُمْ فِي ذَلِكَ دَارٌّ رِزْقُهُمْ حَسَنٌ عَيْشُهُمْ ثُمَّ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَلَا يَسْمَعُهُ أَحَدٌ إِلَّا أَصْغَى لِيتًا وَرَفَعَ لِيتًا " قَالَ: " وَأَوَّلُ مَنْ يَسْمَعُهُ رَجُلٌ يَلُوطُ حَوْضَ إِبِلِهِ فَيَصْعَقُ وَيَصْعَقُ النَّاسُ ثُمَّ يُرْسِلُ اللَّهُ مَطَرًا كَأَنَّهُ الطَّلُّ فَيَنْبُتُ مِنْهُ أَجْسَادُ النَّاسِ ثُمَّ يُنْفَخُ فِيهِ أُخْرَى فَإِذَا هُمْ قِيَامٌ يَنْظُرُونَ ثُمَّ يُقَالُ: يَا أَيُّهَا الناسُ هَلُمَّ إِلى ربِّكم وقفوهُم إِنَّهم مسؤولونَ. فَيُقَالُ: أَخْرِجُوا بَعْثَ النَّارِ. فَيُقَالُ: مِنْ كَمْ؟ كَمْ؟ فَيُقَالُ: مِنْ كُلِّ أَلْفٍ تِسْعَمِائَةٍ وَتِسْعَةً وَتِسْعِينَ " قَالَ: «فَذَلِكَ يَوْمَ يَجْعَلُ الْوِلْدَانَ شِيبًا وَذَلِكَ يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi — uning oldiga bir kishi kelib: «Sen rivoyat qilayotgan, qiyomat ana-mana vaqtda boʻladi, deb aytayotgan bu hadis nima?» dedi. Shunda u: «Subhanalloh!» — yoki «Lo ilaha illalloh» yoki shunga oʻxshash bir soʻz aytib — «Men hech kimga abadiy hech narsa rivoyat qilmaslikka azm qilgan edim. Men faqat: ‹Sizlar sal vaqtdan keyin ulkan bir ishni koʻrasizlar: Bayt (Kaʼba) yondiriladi va shunday, shunday boʻladi› deb aytgan edim», dedi. Soʻng u dedi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Dajjol mening ummatimda chiqadi va qirq (vaqt) turadi — qirq kunmi, qirq oymi yoki qirq yilmi, bilmayman. Soʻng Alloh Iso ibn Maryamni yuboradi — u xuddi Urva ibn Masʼudga oʻxshaydi — u (Iso) uni quvib, halok qiladi. Soʻng odamlar yetti yil turadilar, ikki kishi orasida dushmanlik boʻlmaydi. Soʻng Alloh Shom tomonidan sovuq shamol yuboradi va yer yuzida qalbida zarra miqdoricha yaxshilik yoki iymon boʻlgan birorta kishi qolmaydi, balki (shamol) uni oladi (oʻldiradi); hatto biringiz togʻning ichiga kirib ketsa ham, u (shamol) uning ortidan kirib, uni oladi», dedilar. (Rovi) dedi: men buni Rasululloh ﷺ dan eshitdim. (U zot) dedilar: «Soʻng odamlarning eng yomonlari qoladi — qush kabi yengiltak, yirtqich hayvonlar kabi tabiatli; ular yaxshilikni yaxshilik deb tanimaydilar va yomonlikni yomonlik deb inkor qilmaydilar. Shunda shayton ularga (inson suratida) koʻrinib: ‹Ijobat qilmaysizlarmi?› deydi. Ular: ‹Bizni nimaga buyurasan?› deydilar. Shunda u ularni butlarga ibodat qilishga buyuradi, shu holda ularning rizqi moʻl, hayoti farovon boʻladi. Soʻng surga puflanadi va uni eshitgan har bir kishi boʻynining bir tomonini egib, bir tomonini koʻtaradi (yiqiladi). Uni eng birinchi eshitadigan kishi tuyalarining havzini (suv idishini) tuzatayotgan kishi boʻladi», dedilar. (Rovi) dedi: «(U zot) ayttilar: u behush boʻlib yiqiladi va odamlar (ham) behush boʻlib yiqiladilar. Soʻng Alloh yomgʻir yuboradi — yoki ‹nozil qiladi› dedilar — u shabnamga yoki soyaga oʻxshaydi» — bu Nuʼmonning shubhasi — «undan odamlarning jasadlari oʻsib chiqadi. Soʻng yana bir bor (surga) puflanadi va shu zahoti ular tik turib (atrofga) qaraydilar. Soʻng: ‹Ey odamlar, Robbingiz tomon kelinglar!› deyiladi. {Ularni toʻxtatib turinglar, chunki ular soʻralguvchidirlar} (Soffot 24). Soʻng: ‹Doʻzax ahlini ajratib chiqaringlar!› deyiladi. ‹Qanchadan?› deb soʻraladi. ‹Har mingdan toʻqqiz yuz toʻqson toʻqqiztasi!› deyiladi», dedilar. (U zot) ayttilar: «Mana shu — bolalarni (dahshatidan) qaritib qoʻyadigan kun va mana shu — {(qiyomatda) soq ochiladigan kun} (Qalam 42)».Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади — унинг олдига бир киши келиб: «Сен ривоят қилаётган, қиёмат ана-мана вақтда бўлади, деб айтаётган бу ҳадис нима?» деди. Шунда у: «Субҳаналлоҳ!» — ёки «Ло илаҳа иллаллоҳ» ёки шунга ўхшаш бир сўз айтиб — «Мен ҳеч кимга абадий ҳеч нарса ривоят қилмасликка азм қилган эдим. Мен фақат: ‹Сизлар сал вақтдан кейин улкан бир ишни кўрасизлар: Байт (Каъба) ёндирилади ва шундай, шундай бўлади› деб айтган эдим», деди. Сўнг у деди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Дажжол менинг умматимда чиқади ва қирқ (вақт) туради — қирқ кунми, қирқ ойми ёки қирқ йилми, билмайман. Сўнг Аллоҳ Исо ибн Марямни юборади — у худди Урва ибн Масъудга ўхшайди — у (Исо) уни қувиб, ҳалок қилади. Сўнг одамлар етти йил турадилар, икки киши орасида душманлик бўлмайди. Сўнг Аллоҳ Шом томонидан совуқ шамол юборади ва ер юзида қалбида зарра миқдорича яхшилик ёки иймон бўлган бирорта киши қолмайди, балки (шамол) уни олади (ўлдиради); ҳатто бирингиз тоғнинг ичига кириб кетса ҳам, у (шамол) унинг ортидан кириб, уни олади», дедилар. (Рови) деди: мен буни Расулуллоҳ ﷺ дан эшитдим. (У зот) дедилар: «Сўнг одамларнинг энг ёмонлари қолади — қуш каби енгилтак, йиртқич ҳайвонлар каби табиатли; улар яхшиликни яхшилик деб танимайдилар ва ёмонликни ёмонлик деб инкор қилмайдилар. Шунда шайтон уларга (инсон суратида) кўриниб: ‹Ижобат қилмайсизларми?› дейди. Улар: ‹Бизни нимага буюрасан?› дейдилар. Шунда у уларни бутларга ибодат қилишга буюради, шу ҳолда уларнинг ризқи мўл, ҳаёти фаровон бўлади. Сўнг сурга пуфланади ва уни эшитган ҳар бир киши бўйнининг бир томонини эгиб, бир томонини кўтаради (йиқилади). Уни энг биринчи эшитадиган киши туяларининг ҳавзини (сув идишини) тузатаётган киши бўлади», дедилар. (Рови) деди: «(У зот) айттилар: у беҳуш бўлиб йиқилади ва одамлар (ҳам) беҳуш бўлиб йиқиладилар. Сўнг Аллоҳ ёмғир юборади — ёки ‹нозил қилади› дедилар — у шабнамга ёки сояга ўхшайди» — бу Нуъмоннинг шубҳаси — «ундан одамларнинг жасадлари ўсиб чиқади. Сўнг яна бир бор (сурга) пуфланади ва шу заҳоти улар тик туриб (атрофга) қарайдилар. Сўнг: ‹Эй одамлар, Роббингиз томон келинглар!› дейилади. {Уларни тўхтатиб туринглар, чунки улар сўралгувчидирлар} (Соффот 24). Сўнг: ‹Дўзах аҳлини ажратиб чиқаринглар!› дейилади. ‹Қанчадан?› деб сўралади. ‹Ҳар мингдан тўққиз юз тўқсон тўққизтаси!› дейилади», дедилар. (У зот) айттилар: «Мана шу — болаларни (даҳшатидан) қаритиб қўядиган кун ва мана шу — {(қиёматда) соқ очиладиган кун} (Қалам 42)».