حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ الْمِصِّيصِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ دِينَارٍ، حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ أَوْسٍ، عَنْ مِصْدَعٍ أَبِي يَحْيَى، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ أَقْرَأَنِي أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ كَمَا أَقْرَأَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم { فِي عَيْنٍ حَمِئَةٍ } مُخَفَّفَةً .
Misdaʼ Abu Yahyo aytadi: Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning shunday deganini eshitdim: «Ubay ibn Kaʼb menga, Rasululloh ﷺ unga qanday oʻqitgan boʻlsalar, xuddi shunday {loyqa buloqda} (degan oyatni) yengil (tarzda, hamzasiz) qiroat qilib oʻqitdi».Мисдаъ Абу Яҳё айтади: Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай деганини эшитдим: «Убай ибн Каъб менга, Расулуллоҳ ﷺ унга қандай ўқитган бўлсалар, худди шундай {лойқа булоқда} (деган оятни) енгил (тарзда, ҳамзасиз) қироат қилиб ўқитди».
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ خَالِدٍ أَبُو ثَوْرٍ الْكَلْبِيُّ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ بْنِ الْقَاسِمِ الْيَمَامِيُّ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو زُمَيْلٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمَّا خَرَجَتِ الْحَرُورِيَّةُ أَتَيْتُ عَلِيًّا - رضى الله عنه - فَقَالَ ائْتِ هَؤُلاَءِ الْقَوْمَ . فَلَبِسْتُ أَحْسَنَ مَا يَكُونُ مِنْ حُلَلِ الْيَمَنِ - قَالَ أَبُو زُمَيْلٍ وَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ رَجُلاً جَمِيلاً جَهِيرًا - قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَتَيْتُهُمْ فَقَالُوا مَرْحَبًا بِكَ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ مَا هَذِهِ الْحُلَّةُ قَالَ مَا تَعِيبُونَ عَلَىَّ لَقَدْ رَأَيْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحْسَنَ مَا يَكُونُ مِنَ الْحُلَلِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ اسْمُ أَبِي زُمَيْلٍ سِمَاكُ بْنُ الْوَلِيدِ الْحَنَفِيُّ .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadilar: «Haruriyya (xorijiylari) chiqqanida, Ali (roziyallohu anhu)ning huzurlariga keldim. U zot: ‹Mana bu qavmning oldiga borgin›, dedilar. Shunda men Yaman sidra kiyimlarining eng goʻzalini kiydim». Abu Zumayl aytadi: «Ibn Abbos chiroyli, salobatli kishi edilar». Ibn Abbos aytadilar: «Men ularning oldiga keldim. Ular: ‹Marhamat, ey Ibn Abbos! Bu sidra kiyim nima?› deyishdi. Men: ‹Nega meni aybga buyurmoqdasizlar? Men Rasululloh ﷺning ustlarida sidra kiyimlarning eng goʻzalini koʻrganman›, dedim». Abu Dovud aytadi: Abu Zumaylning ismi Simok ibn al-Validdir.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: «Ҳарурийя (хорижийлари) чиққанида, Али (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурларига келдим. У зот: ‹Мана бу қавмнинг олдига боргин›, дедилар. Шунда мен Яман сидра кийимларининг энг гўзалини кийдим». Абу Зумайл айтади: «Ибн Аббос чиройли, салобатли киши эдилар». Ибн Аббос айтадилар: «Мен уларнинг олдига келдим. Улар: ‹Марҳамат, эй Ибн Аббос! Бу сидра кийим нима?› дейишди. Мен: ‹Нега мени айбга буюрмоқдасизлар? Мен Расулуллоҳ ﷺнинг устларида сидра кийимларнинг энг гўзалини кўрганман›, дедим». Абу Довуд айтади: Абу Зумайлнинг исми Симок ибн ал-Валиддир.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُفَيْلٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا خُصَيْفٌ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ إِنَّمَا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الثَّوْبِ الْمُصْمَتِ مِنَ الْحَرِيرِ فَأَمَّا الْعَلَمُ مِنَ الْحَرِيرِ وَسَدَى الثَّوْبِ فَلاَ بَأْسَ بِهِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ faqat butunlay ipakdan toʻqilgan kiyimdan qaytardilar. Ammo ipakdan boʻlgan naqsh (haoshiya) va kiyimning arqogʻiga (sadiy) kelsak, unda hech qanday zarar yoʻq.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ фақат бутунлай ипакдан тўқилган кийимдан қайтардилар. Аммо ипакдан бўлган нақш (ҳаошия) ва кийимнинг арқоғига (садий) келсак, унда ҳеч қандай зарар йўқ.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْبَسُوا مِنْ ثِيَابِكُمُ الْبَيَاضَ فَإِنَّهَا خَيْرُ ثِيَابِكُمْ وَكَفِّنُوا فِيهَا مَوْتَاكُمْ وَإِنَّ خَيْرَ أَكْحَالِكُمُ الإِثْمِدُ يَجْلُو الْبَصَرَ وَيُنْبِتُ الشَّعْرَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kiyimlaringizdan oqini kiyinglar, chunki u kiyimlaringizning eng yaxshisidir va oʻliklaringizni unda kafanlanglar. Albatta, koʻzga surtadigan surmalaringizning eng yaxshisi ismiddir, u koʻzni ravshan qiladi va kiprikni oʻstiradi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Кийимларингиздан оқини кийинглар, чунки у кийимларингизнинг энг яхшисидир ва ўликларингизни унда кафанланглар. Албатта, кўзга суртадиган сурмаларингизнинг энг яхшиси исмиддир, у кўзни равшан қилади ва киприкни ўстиради».
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ لَعَنَ الْمُتَشَبِّهَاتِ مِنَ النِّسَاءِ بِالرِّجَالِ وَالْمُتَشَبِّهِينَ مِنَ الرِّجَالِ بِالنِّسَاءِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, u Paygʻambar ﷺ dan rivoyat qiladiki, u zot erkaklarga oʻxshashlikka intilgan ayollarni va ayollarga oʻxshashlikka intilgan erkaklarni laʼnatladilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, у Пайғамбар ﷺ дан ривоят қиладики, у зот эркакларга ўхшашликка интилган аёлларни ва аёлларга ўхшашликка интилган эркакларни лаънатладилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمَرْوَزِيُّ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ يَزِيدَ النَّحْوِيِّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، { وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ } الآيَةَ فَنُسِخَ وَاسْتُثْنِيَ مِنْ ذَلِكَ { وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ اللاَّتِي لاَ يَرْجُونَ نِكَاحًا } الآيَةَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, {Va moʻmina ayollarga ayt, koʻzlarini (harom narsalardan) tiysinlar} oyati haqida (shunday dedilar): Bundan {Nikohni umid qilmaydigan, (hayzdan) toʻxtagan keksa ayollar} oyati bilan istisno qilinib, (hukmi) mansux qilindi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, {Ва мўмина аёлларга айт, кўзларини (ҳаром нарсалардан) тийсинлар} ояти ҳақида (шундай дедилар): Бундан {Никоҳни умид қилмайдиган, (ҳайздан) тўхтаган кекса аёллар} ояти билан истисно қилиниб, (ҳукми) мансух қилинди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَوَهْبُ بْنُ بَيَانٍ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَابْنُ أَبِي خَلَفٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - قَالَ مُسَدَّدٌ وَوَهْبٌ - عَنْ مَيْمُونَةَ، قَالَتْ أُهْدِيَ لِمَوْلاَةٍ لَنَا شَاةٌ مِنَ الصَّدَقَةِ فَمَاتَتْ فَمَرَّ بِهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَلاَ دَبَغْتُمْ إِهَابَهَا فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا مَيْتَةٌ . قَالَ " إِنَّمَا حُرِّمَ أَكْلُهَا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan — Musaddad va Vahb esa Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qildilar — Maymuna (roziyallohu anho) aytadilar: Bizning bir choʻrimizga sadaqadan bir qoʻy berilgan edi, soʼng u oʻldi. Nabiy ﷺ uning yonidan oʻtib qoldilar va: «Uning terisini oshlab, undan foydalansangiz boʼlmasmidi?» dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, axir u oʼlik-ku», dedilar. U zot ﷺ: «Faqat uni yeyish harom qilingan», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан — Мусаддад ва Ваҳб эса Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилдилар — Маймуна (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Бизнинг бир чўримизга садақадан бир қўй берилган эди, сўнг у ўлди. Набий ﷺ унинг ёнидан ўтиб қолдилар ва: «Унинг терисини ошлаб, ундан фойдалансангиз бўлмасмиди?» дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, ахир у ўлик-ку», дедилар. У зот ﷺ: «Фақат уни ейиш ҳаром қилинган», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ وَعْلَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِذَا دُبِغَ الإِهَابُ فَقَدْ طَهُرَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadilar: Men Rasululloh ﷺning: «Teri oshlansa, demak u poklandi», deyayotganlarini eshitdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Тери ошланса, демак у покланди», деяётганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَارُونَ، عَنْ زِيَادِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي نَهِيكٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مِنَ السُّنَّةِ إِذَا جَلَسَ الرَّجُلُ أَنْ يَخْلَعَ نَعْلَيْهِ فَيَضَعَهُمَا بِجَنْبِهِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Kishi oʻtirganda kovushlarini yechib, ularni yoniga qoʻyishi sunnatdandir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Киши ўтирганда ковушларини ечиб, уларни ёнига қўйиши суннатдандир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ السَّبَّاقِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ حَدَّثَتْنِي مَيْمُونَةُ، زَوْجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ كَانَ وَعَدَنِي أَنْ يَلْقَانِيَ اللَّيْلَةَ فَلَمْ يَلْقَنِي " . ثُمَّ وَقَعَ فِي نَفْسِهِ جَرْوُ كَلْبٍ تَحْتَ بِسَاطٍ لَنَا فَأَمَرَ بِهِ فَأُخْرِجَ ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِهِ مَاءً فَنَضَحَ بِهِ مَكَانَهُ فَلَمَّا لَقِيَهُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ إِنَّا لاَ نَدْخُلُ بَيْتًا فِيهِ كَلْبٌ وَلاَ صُورَةٌ فَأَصْبَحَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَ بِقَتْلِ الْكِلاَبِ حَتَّى إِنَّهُ لَيَأْمُرُ بِقَتْلِ كَلْبِ الْحَائِطِ الصَّغِيرِ وَيَتْرُكُ كَلْبَ الْحَائِطِ الْكَبِيرِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Menga Nabiy ﷺning zavjalari Maymuna (roziyallohu anho) Nabiy ﷺ aytdilar deb hadis aytib berdi», dedi. U zot: «Albatta, Jabroil alayhissalom menga bu kecha uchrashishni vaʼda qilgan edi, ammo u menga uchramadi», dedilar. Soʻng u zotning xayollariga bizning toʻshagimiz tagidagi it bolasi keldi. Bas, u zot buni (chiqarishni) buyurdilar, u chiqarildi. Soʻng qoʻllariga suv olib, uning oʻrniga sepdilar. Jabroil alayhissalom u zotga uchraganida: «Biz ichida it yoki surat boʻlgan uyga kirmaymiz», dedi. Bas, Nabiy ﷺ tongni qarshilab, itlarni oʻldirishni buyurdilar, hatto kichik bogʻning itini oʻldirishni buyurib, katta bogʻning itini esa qoldirar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Менга Набий ﷺнинг завжалари Маймуна (розияллоҳу анҳо) Набий ﷺ айтдилар деб ҳадис айтиб берди», деди. У зот: «Албатта, Жаброил алайҳиссалом менга бу кеча учрашишни ваъда қилган эди, аммо у менга учрамади», дедилар. Сўнг у зотнинг хаёлларига бизнинг тўшагимиз тагидаги ит боласи келди. Бас, у зот буни (чиқаришни) буюрдилар, у чиқарилди. Сўнг қўлларига сув олиб, унинг ўрнига сепдилар. Жаброил алайҳиссалом у зотга учраганида: «Биз ичида ит ёки сурат бўлган уйга кирмаймиз», деди. Бас, Набий ﷺ тонгни қаршилаб, итларни ўлдиришни буюрдилар, ҳатто кичик боғнинг итини ўлдиришни буюриб, катта боғнинг итини эса қолдирар эдилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ أُسَامَةَ، عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ مُجَاهِدِ بْنِ جَبْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لُعِنَتِ الْوَاصِلَةُ وَالْمُسْتَوْصِلَةُ وَالنَّامِصَةُ وَالْمُتَنَمِّصَةُ وَالْوَاشِمَةُ وَالْمُسْتَوْشِمَةُ مِنْ غَيْرِ دَاءٍ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَتَفْسِيرُ الْوَاصِلَةِ الَّتِي تَصِلُ الشَّعْرَ بِشَعْرِ النِّسَاءِ وَالْمُسْتَوْصِلَةُ الْمَعْمُولُ بِهَا وَالنَّامِصَةُ الَّتِي تَنْقُشُ الْحَاجِبَ حَتَّى تَرِقَّهُ وَالْمُتَنَمِّصَةُ الْمَعْمُولُ بِهَا وَالْوَاشِمَةُ الَّتِي تَجْعَلُ الْخِيلاَنَ فِي وَجْهِهَا بِكُحْلٍ أَوْ مِدَادٍ وَالْمُسْتَوْشِمَةُ الْمَعْمُولُ بِهَا .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Soch ulagan va soch ulatgan, (yuzdagi) tukni yulgan va yuldirgan, tanaga naqsh qilgan va naqsh qildirgan ayol — biror kasallik (uzr) boʻlmagan holda — laʼnatlandi». Abu Dovud aytadi: Vosila — bu sochni ayollar sochiga ulaydigan ayoldir; mustavsila — buni (oʻziga) qildiradigan ayoldir; nomisa — qoshini ingichka qilguncha (tukini) yuladigan ayoldir; mutanammisa — buni (oʻziga) qildiradigan ayoldir; voshima — yuziga surma yoki siyoh bilan xollar qiladigan ayoldir; mustavshima — buni (oʻziga) qildiradigan ayoldir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Соч улаган ва соч улатган, (юздаги) тукни юлган ва юлдирган, танага нақш қилган ва нақш қилдирган аёл — бирор касаллик (узр) бўлмаган ҳолда — лаънатланди». Абу Довуд айтади: Восила — бу сочни аёллар сочига улайдиган аёлдир; муставсила — буни (ўзига) қилдирадиган аёлдир; номиса — қошини ингичка қилгунча (тукини) юладиган аёлдир; мутанаммиса — буни (ўзига) қилдирадиган аёлдир; вошима — юзига сурма ёки сиёҳ билан холлар қиладиган аёлдир; муставшима — буни (ўзига) қилдирадиган аёлдир.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ أَهْلُ الْكِتَابِ - يَعْنِي - يَسْدِلُونَ أَشْعَارَهُمْ وَكَانَ الْمُشْرِكُونَ يَفْرُقُونَ رُءُوسَهُمْ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تُعْجِبُهُ مُوَافَقَةُ أَهْلِ الْكِتَابِ فِيمَا لَمْ يُؤْمَرْ بِهِ فَسَدَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَاصِيَتَهُ ثُمَّ فَرَقَ بَعْدُ .
Muso ibn Ismoil bizga Ibrohim ibn Saʼddan, unga Ibn Shihob xabar berib, u Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Utbadan, u Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilib aytdi: Ahli kitob sochlarini (peshanasiga) tushirib qoʻyar edilar, mushriklar esa boshlarining sochini ajratib (taram qilib) tarar edilar. Rasululloh ﷺ oʻzlariga (vahiy bilan) buyurilmagan ishlarda ahli kitobga muvofiq boʻlishni yaxshi koʻrar edilar. Shu sababli Rasululloh ﷺ peshana sochlarini tushirib qoʻydilar, soʻngra keyinroq uni ajratib (taram qilib) tara boshladilar.Мусо ибн Исмоил бизга Иброҳим ибн Саъддан, унга Ибн Шиҳоб хабар бериб, у Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Утбадан, у Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилиб айтди: Аҳли китоб сочларини (пешанасига) тушириб қўяр эдилар, мушриклар эса бошларининг сочини ажратиб (тарам қилиб) тарар эдилар. Расулуллоҳ ﷺ ўзларига (ваҳий билан) буюрилмаган ишларда аҳли китобга мувофиқ бўлишни яхши кўрар эдилар. Шу сабабли Расулуллоҳ ﷺ пешана сочларини тушириб қўйдилар, сўнгра кейинроқ уни ажратиб (тарам қилиб) тара бошладилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَلْحَةَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَرَّ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ قَدْ خَضَبَ بِالْحِنَّاءِ فَقَالَ " مَا أَحْسَنَ هَذَا " . قَالَ فَمَرَّ آخَرُ قَدْ خَضَبَ بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ فَقَالَ " هَذَا أَحْسَنُ مِنْ هَذَا " . قَالَ فَمَرَّ آخَرُ قَدْ خَضَبَ بِالصُّفْرَةِ فَقَالَ " هَذَا أَحْسَنُ مِنْ هَذَا كُلِّهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Nabiy ﷺning yonlaridan xina bilan boʻyangan bir kishi oʻtdi. Shunda u zot: «Bu naqadar chiroyli!» dedilar. Soʻng xina va katam bilan boʻyangan boshqa bir kishi oʻtdi. Shunda u zot: «Bu undan koʻra chiroyliroq», dedilar. Soʻng sargʻish boʻyoq bilan boʻyangan yana bir kishi oʻtdi. Shunda u zot: «Bu hammasidan koʻra chiroyliroq», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У айтди: Набий ﷺнинг ёнларидан хина билан бўянган бир киши ўтди. Шунда у зот: «Бу нақадар чиройли!» дедилар. Сўнг хина ва катам билан бўянган бошқа бир киши ўтди. Шунда у зот: «Бу ундан кўра чиройлироқ», дедилар. Сўнг сарғиш бўёқ билан бўянган яна бир киши ўтди. Шунда у зот: «Бу ҳаммасидан кўра чиройлироқ», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ الْجَزَرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَكُونُ قَوْمٌ يَخْضِبُونَ فِي آخِرِ الزَّمَانِ بِالسَّوَادِ كَحَوَاصِلِ الْحَمَامِ لاَ يَرِيحُونَ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Oxirzamonda (soch-soqollarini) kaptarlarning boʻyni (chuqurchasi) kabi qora rang bilan boʻyaydigan bir qavm boʻladi. Ular jannatning hidini ham hidlamaydilar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Охирзамонда (соч-соқолларини) каптарларнинг бўйни (чуқурчаси) каби қора ранг билан бўяйдиган бир қавм бўлади. Улар жаннатнинг ҳидини ҳам ҳидламайдилар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ النُّعْمَانِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ { وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا } قَالَ مَا نَسَخَهَا شَىْءٌ .
Ahmad ibn Hanbal bizga Abdurahmondan, u Sufyondan, u Mugʻiyra ibn an-Nuʼmondan, u Said ibn Jubayrdan, u Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi. U {Kim bir moʻminni qasddan oʻldirsa} oyati haqida: «Uni hech narsa bekor qilmagan (nasx qilmagan)», dedi.Аҳмад ибн Ҳанбал бизга Абдураҳмондан, у Суфёндан, у Муғийра ибн ан-Нуъмондан, у Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди. У {Ким бир мўминни қасддан ўлдирса} ояти ҳақида: «Уни ҳеч нарса бекор қилмаган (насх қилмаган)», деди.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ الْمَكِّيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ جَمِيعًا وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ جَمِيعًا فِي غَيْرِ خَوْفٍ وَلاَ سَفَرٍ . قَالَ مَالِكٌ أُرَى ذَلِكَ كَانَ فِي مَطَرٍ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ نَحْوَهُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ وَرَوَاهُ قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ قَالَ فِي سَفْرَةٍ سَافَرْنَاهَا إِلَى تَبُوكَ .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning shunday deganlari (rivoyat qilinadi): Rasululloh ﷺ na qoʻrquv va na safar boʻlmagan holda peshin bilan asrni birga, magʻrib bilan xuftonni birga oʻqidilar. Molik aytdi: Men buni yomgʻir (paytida) boʻlgan deb oʻylayman. Abu Dovud aytdi: Buni Hammod ibn Salama ham Abu Zubayrdan shunga oʻxshash rivoyat qilgan. Yana buni Qurra ibn Xolid Abu Zubayrdan rivoyat qilib: «Bu biz Tabukka qilgan bir safarimizda boʻlgan edi», degan.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай деганлари (ривоят қилинади): Расулуллоҳ ﷺ на қўрқув ва на сафар бўлмаган ҳолда пешин билан асрни бирга, мағриб билан хуфтонни бирга ўқидилар. Молик айтди: Мен буни ёмғир (пайтида) бўлган деб ўйлайман. Абу Довуд айтди: Буни Ҳаммод ибн Салама ҳам Абу Зубайрдан шунга ўхшаш ривоят қилган. Яна буни Қурра ибн Холид Абу Зубайрдан ривоят қилиб: «Бу биз Табукка қилган бир сафаримизда бўлган эди», деган.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَمَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِالْمَدِينَةِ مِنْ غَيْرِ خَوْفٍ وَلاَ مَطَرٍ . فَقِيلَ لاِبْنِ عَبَّاسٍ مَا أَرَادَ إِلَى ذَلِكَ قَالَ أَرَادَ أَنْ لاَ يُحْرِجَ أُمَّتَهُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning shunday deganlari (rivoyat qilinadi): Rasululloh ﷺ Madinada na qoʻrquv va na yomgʻir boʻlmagan holda peshin bilan asrni, magʻrib bilan xuftonni jamlab oʻqidilar. Ibn Abbosdan: «U zot bundan nima koʻzlagan edilar?» deb soʻralganda, u: «U zot ummatlarini qiynab qoʻymaslikni koʻzlagan edilar», deb javob berdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай деганлари (ривоят қилинади): Расулуллоҳ ﷺ Мадинада на қўрқув ва на ёмғир бўлмаган ҳолда пешин билан асрни, мағриб билан хуфтонни жамлаб ўқидилар. Ибн Аббосдан: «У зот бундан нима кўзлаган эдилар?» деб сўралганда, у: «У зот умматларини қийнаб қўймасликни кўзлаган эдилар», деб жавоб берди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُسَدَّدٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، ح وَحَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْمَدِينَةِ ثَمَانِيًا وَسَبْعًا الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ . وَلَمْ يَقُلْ سُلَيْمَانُ وَمُسَدَّدٌ بِنَا . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ صَالِحٌ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ فِي غَيْرِ مَطَرٍ .
Sulaymon ibn Harb va Musaddad bizga aytib berishdi: Hammod ibn Zayd bizga aytib berdi. Shuningdek, Amr ibn Avn bizga aytib berdi: Hammod ibn Zayd bizga Amr ibn Dinordan, u Jobir ibn Zayddan, u Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan xabar berdi. U aytdi: Rasululloh ﷺ bizga Madinada sakkiz va yetti (rakaat qilib) peshin va asrni hamda shom va xuftonni oʻqib berdilar. Sulaymon va Musaddad «bizga» soʻzini aytmadilar. Abu Dovud aytdi: Buni Tavʼamaning ozod qilgan quli Solih Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilib: «Yomgʻirsiz (paytda edi)», dedi.Сулаймон ибн Ҳарб ва Мусаддад бизга айтиб беришди: Ҳаммод ибн Зайд бизга айтиб берди. Шунингдек, Амр ибн Авн бизга айтиб берди: Ҳаммод ибн Зайд бизга Амр ибн Динордан, у Жобир ибн Зайддан, у Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан хабар берди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга Мадинада саккиз ва етти (ракаат қилиб) пешин ва асрни ҳамда шом ва хуфтонни ўқиб бердилар. Сулаймон ва Мусаддад «бизга» сўзини айтмадилар. Абу Довуд айтди: Буни Тавъаманинг озод қилган қули Солиҳ Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилиб: «Ёмғирсиз (пайтда эди)», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، - الْمَعْنَى وَاحِدٌ - قَالاَ حَدَّثَنَا حَفْصٌ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَقَامَ سَبْعَ عَشْرَةَ بِمَكَّةَ يَقْصُرُ الصَّلاَةَ . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَمَنْ أَقَامَ سَبْعَ عَشْرَةَ قَصَرَ وَمَنْ أَقَامَ أَكْثَرَ أَتَمَّ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَقَامَ تِسْعَ عَشْرَةَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Makkada oʻn yetti (kun) turib, namozni qisqartirib oʻqidilar. Ibn Abbos dedi: «Kim oʻn yetti (kun) tursa, qisqartirsin; kim undan koʻproq tursa, toʻliq oʻqisin». Abu Dovud aytdi: Abbod ibn Mansur, Ikrima orqali Ibn Abbosdan: «(U zot) oʻn toʻqqiz (kun) turdilar», — deb rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Маккада ўн етти (кун) туриб, намозни қисқартириб ўқидилар. Ибн Аббос деди: «Ким ўн етти (кун) турса, қисқартирсин; ким ундан кўпроқ турса, тўлиқ ўқисин». Абу Довуд айтди: Аббод ибн Мансур, Икрима орқали Ибн Аббосдан: «(У зот) ўн тўққиз (кун) турдилар», — деб ривоят қилган.
حَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَكَّةَ عَامَ الْفَتْحِ خَمْسَ عَشْرَةَ يَقْصُرُ الصَّلاَةَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ وَأَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ الْوَهْبِيُّ وَسَلَمَةُ بْنُ الْفَضْلِ عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ لَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ ابْنَ عَبَّاسٍ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Rasululloh ﷺ Fath (Makka fathi) yili Makkada oʻn besh (kun) turib, namozni qisqartirib oʻqidilar». Abu Dovud aytdi: Bu hadisni Abda ibn Sulaymon, Ahmad ibn Xolid al-Vahbiy va Salama ibn al-Fazl Ibn Ishoqdan rivoyat qilishgan, ammo ularda Ibn Abbosni zikr qilishmagan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺ Фатҳ (Макка фатҳи) йили Маккада ўн беш (кун) туриб, намозни қисқартириб ўқидилар». Абу Довуд айтди: Бу ҳадисни Абда ибн Сулаймон, Аҳмад ибн Холид ал-Ваҳбий ва Салама ибн ал-Фазл Ибн Ишоқдан ривоят қилишган, аммо уларда Ибн Аббосни зикр қилишмаган.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، أَخْبَرَنِي أَبِي، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنِ ابْنِ الأَصْبَهَانِيِّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَقَامَ بِمَكَّةَ سَبْعَ عَشْرَةَ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Makkada oʻn yetti (kun) turib, ikki rakaatdan namoz oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Маккада ўн етти (кун) туриб, икки ракаатдан намоз ўқидилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَسَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَخْنَسِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ فَرَضَ اللَّهُ تَعَالَى الصَّلاَةَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّكُمْ صلى الله عليه وسلم فِي الْحَضَرِ أَرْبَعًا وَفِي السَّفَرِ رَكْعَتَيْنِ وَفِي الْخَوْفِ رَكْعَةً .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) shunday dedi: «Alloh taolo Paygʻambaringiz ﷺ tili orqali namozni — muqim holda toʻrt (rakaat), safarda ikki rakaat, xavf (payti)da bir rakaat qilib farz qildi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) шундай деди: «Аллоҳ таоло Пайғамбарингиз ﷺ тили орқали намозни — муқим ҳолда тўрт (ракаат), сафарда икки ракаат, хавф (пайти)да бир ракаат қилиб фарз қилди».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمَرْوَزِيُّ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ يَزِيدَ النَّحْوِيِّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي سَرْحٍ يَكْتُبُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَزَلَّهُ الشَّيْطَانُ فَلَحِقَ بِالْكُفَّارِ فَأَمَرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقْتَلَ يَوْمَ الْفَتْحِ فَاسْتَجَارَ لَهُ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ فَأَجَارَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U shunday dedi: Abdulloh ibn Saʼd ibn Abu Sarh Rasululloh ﷺ uchun (vahiyni) yozar edi. Shayton uni adashtirdi va u kofirlarga qoʻshilib ketdi. Shunda Rasululloh ﷺ uning (Makka) fathi kuni oʻldirilishini buyurdilar. Usmon ibn Affon uning uchun omonlik soʻradi, Rasululloh ﷺ unga omonlik berdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У шундай деди: Абдуллоҳ ибн Саъд ибн Абу Сарҳ Расулуллоҳ ﷺ учун (ваҳийни) ёзар эди. Шайтон уни адаштирди ва у кофирларга қўшилиб кетди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг (Макка) фатҳи куни ўлдирилишини буюрдилар. Усмон ибн Аффон унинг учун омонлик сўради, Расулуллоҳ ﷺ унга омонлик бердилар.
حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مُوسَى الْخُتَّلِيُّ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَدَنِيُّ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ عُثْمَانَ الشَّحَّامِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ، أَنَّ أَعْمَى، كَانَتْ لَهُ أُمُّ وَلَدٍ تَشْتُمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَتَقَعُ فِيهِ فَيَنْهَاهَا فَلاَ تَنْتَهِي وَيَزْجُرُهَا فَلاَ تَنْزَجِرُ - قَالَ - فَلَمَّا كَانَتْ ذَاتَ لَيْلَةٍ جَعَلَتْ تَقَعُ فِي النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَتَشْتِمُهُ فَأَخَذَ الْمِغْوَلَ فَوَضَعَهُ فِي بَطْنِهَا وَاتَّكَأَ عَلَيْهَا فَقَتَلَهَا فَوَقَعَ بَيْنَ رِجْلَيْهَا طِفْلٌ فَلَطَخَتْ مَا هُنَاكَ بِالدَّمِ فَلَمَّا أَصْبَحَ ذُكِرَ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَمَعَ النَّاسَ فَقَالَ " أَنْشُدُ اللَّهَ رَجُلاً فَعَلَ مَا فَعَلَ لِي عَلَيْهِ حَقٌّ إِلاَّ قَامَ " . فَقَامَ الأَعْمَى يَتَخَطَّى النَّاسَ وَهُوَ يَتَزَلْزَلُ حَتَّى قَعَدَ بَيْنَ يَدَىِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا صَاحِبُهَا كَانَتْ تَشْتِمُكَ وَتَقَعُ فِيكَ فَأَنْهَاهَا فَلاَ تَنْتَهِي وَأَزْجُرُهَا فَلاَ تَنْزَجِرُ وَلِي مِنْهَا ابْنَانِ مِثْلُ اللُّؤْلُؤَتَيْنِ وَكَانَتْ بِي رَفِيقَةً فَلَمَّا كَانَتِ الْبَارِحَةَ جَعَلَتْ تَشْتِمُكَ وَتَقَعُ فِيكَ فَأَخَذْتُ الْمِغْوَلَ فَوَضَعْتُهُ فِي بَطْنِهَا وَاتَّكَأْتُ عَلَيْهَا حَتَّى قَتَلْتُهَا . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَلاَ اشْهَدُوا أَنَّ دَمَهَا هَدَرٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir koʻr kishining ummu valadi (bola tuqqan choʻrisi) boʻlib, u Nabiy ﷺni soʻkar va u zotning haqlarida yomon gaplar aytar edi. (Koʻr kishi) uni qaytarar, lekin u toʻxtamas, uni jerkir, lekin u (yomon ishidan) qaytmas edi. (Ibn Abbos) dedi: Bir kechasi u Nabiy ﷺning haqlarida yomon gap aytib, u zotni soʻka boshladi. Shunda (koʻr kishi) xanjarni olib, uning qorniga qoʻydi va ustiga bosib, uni oʻldirdi. Uning ikki oyogʻi orasiga bir bola tushib, oʻsha yerni qonga belab tashladi. Tong otgach, bu (voqea) Rasululloh ﷺga aytildi. U zot odamlarni yigʻib: «Men oʻsha qilgan ishini qilgan kishini, mening unga haqqim borligi bilan, Alloh nomi bilan ont beraman, albatta tursin», dedilar. Shunda koʻr kishi odamlarning (boʻyinlari) orasidan oʻtib, qaltirab kelib, Nabiy ﷺning huzurlarida oʻtirdi-da: «Ey Rasululloh, men oʻshaning egasiman. U Sizni soʻkar va Sizning haqingizda yomon gaplar aytar edi. Men uni qaytarardim, lekin u toʻxtamasdi, uni jerkirdim, lekin u qaytmasdi. Undan menda ikkita marvariddek oʻgʻlim bor, oʻzi menga mehribon edi. Kechagi kun u Sizni soʻkib, haqingizda yomon gap ayta boshladi. Shunda men xanjarni olib, uning qorniga qoʻydim va ustiga bosib, uni oʻldirdim», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Ogoh boʻlinglar, uning qoni behuda (qisossiz) ketdi, deb guvoh boʻlinglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир кўр кишининг умму валади (бола туққан чўриси) бўлиб, у Набий ﷺни сўкар ва у зотнинг ҳақларида ёмон гаплар айтар эди. (Кўр киши) уни қайтарар, лекин у тўхтамас, уни жеркир, лекин у (ёмон ишидан) қайтмас эди. (Ибн Аббос) деди: Бир кечаси у Набий ﷺнинг ҳақларида ёмон гап айтиб, у зотни сўка бошлади. Шунда (кўр киши) ханжарни олиб, унинг қорнига қўйди ва устига босиб, уни ўлдирди. Унинг икки оёғи орасига бир бола тушиб, ўша ерни қонга белаб ташлади. Тонг отгач, бу (воқеа) Расулуллоҳ ﷺга айтилди. У зот одамларни йиғиб: «Мен ўша қилган ишини қилган кишини, менинг унга ҳаққим борлиги билан, Аллоҳ номи билан онт бераман, албатта турсин», дедилар. Шунда кўр киши одамларнинг (бўйинлари) орасидан ўтиб, қалтираб келиб, Набий ﷺнинг ҳузурларида ўтирди-да: «Эй Расулуллоҳ, мен ўшанинг эгасиман. У Сизни сўкар ва Сизнинг ҳақингизда ёмон гаплар айтар эди. Мен уни қайтарардим, лекин у тўхтамасди, уни жеркирдим, лекин у қайтмасди. Ундан менда иккита марвариддек ўғлим бор, ўзи менга меҳрибон эди. Кечаги кун у Сизни сўкиб, ҳақингизда ёмон гап айта бошлади. Шунда мен ханжарни олиб, унинг қорнига қўйдим ва устига босиб, уни ўлдирдим», деди. Шунда Набий ﷺ: «Огоҳ бўлинглар, унинг қони беҳуда (қисоссиз) кетди, деб гувоҳ бўлинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ ثَابِتٍ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ يَزِيدَ النَّحْوِيِّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ { إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَسْعَوْنَ فِي الأَرْضِ فَسَادًا أَنْ يُقَتَّلُوا أَوْ يُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ مِنْ خِلاَفٍ أَوْ يُنْفَوْا مِنَ الأَرْضِ } إِلَى قَوْلِهِ { غَفُورٌ رَحِيمٌ } نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ فِي الْمُشْرِكِينَ فَمَنْ تَابَ مِنْهُمْ قَبْلَ أَنْ يُقْدَرَ عَلَيْهِ لَمْ يَمْنَعْهُ ذَلِكَ أَنْ يُقَامَ فِيهِ الْحَدُّ الَّذِي أَصَابَهُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi, u dedi: {Albatta, Allohga va Rasuliga qarshi urush ochadigan hamda yer yuzida buzgʻunchilik qilib yuradiganlarning jazosi oʻldirilishlari yoki dorga osilishlari yoxud qoʻl-oyoqlari qarama-qarshi tomondan kesilishi yoki yer (yurt)dan surgun qilinishidir…} — toki {(Alloh) magʻfirat qilguvchi, rahmli zotdir} degan soʻzigacha (boʻlgan) bu oyat mushriklar haqida nozil boʻldi. Bas, ulardan kim qoʻlga olinishidan oldin tavba qilsa, bu (tavba) unga nisbatan oʻzi sodir etgan jinoyatga had jazosi joriy etilishiga toʻsqinlik qilmaydi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади, у деди: {Албатта, Аллоҳга ва Расулига қарши уруш очадиган ҳамда ер юзида бузғунчилик қилиб юрадиганларнинг жазоси ўлдирилишлари ёки дорга осилишлари ёхуд қўл-оёқлари қарама-қарши томондан кесилиши ёки ер (юрт)дан сургун қилинишидир…} — токи {(Аллоҳ) мағфират қилгувчи, раҳмли зотдир} деган сўзигача (бўлган) бу оят мушриклар ҳақида нозил бўлди. Бас, улардан ким қўлга олинишидан олдин тавба қилса, бу (тавба) унга нисбатан ўзи содир этган жиноятга ҳад жазоси жорий этилишига тўсқинлик қилмайди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبِي السَّرِيِّ الْعَسْقَلاَنِيُّ، - وَهَذَا لَفْظُهُ وَهُوَ أَتَمُّ - قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَطَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَ رَجُلٍ فِي مِجَنٍّ قِيمَتُهُ دِينَارٌ أَوْ عَشْرَةُ دَرَاهِمَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ وَسَعْدَانُ بْنُ يَحْيَى عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ بِإِسْنَادِهِ .
Usmon ibn Abu Shayba va Muhammad ibn Abus-Sariy al-Asqaloniy — bu (matn) uning lafzi boʻlib, toʻliqrogʻidir — ikkalasi bizga rivoyat qilib dedi: Bizga Ibn Numayr Muhammad ibn Ishoqdan, u Ayyub ibn Musodan, u Atodan, u Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi. U dedi: Rasululloh ﷺ qiymati bir dinor yoki oʻn dirham boʻlgan qalqon uchun bir kishining qoʻlini kesdilar. Abu Dovud aytadi: Buni Muhammad ibn Salama va Saʼdon ibn Yahyo Ibn Ishoqdan uning isnodi bilan rivoyat qilishgan.Усмон ибн Абу Шайба ва Муҳаммад ибн Абус-Сарий ал-Асқалоний — бу (матн) унинг лафзи бўлиб, тўлиқроғидир — иккаласи бизга ривоят қилиб деди: Бизга Ибн Нумайр Муҳаммад ибн Ишоқдан, у Айюб ибн Мусодан, у Атодан, у Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ қиймати бир динор ёки ўн дирҳам бўлган қалқон учун бир кишининг қўлини кесдилар. Абу Довуд айтади: Буни Муҳаммад ибн Салама ва Саъдон ибн Яҳё Ибн Ишоқдан унинг исноди билан ривоят қилишган.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ ثَابِتٍ الْمَرْوَزِيُّ، حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ يَزِيدَ النَّحْوِيِّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ { وَاللاَّتِي يَأْتِينَ الْفَاحِشَةَ مِنْ نِسَائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِنْكُمْ فَإِنْ شَهِدُوا فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ حَتَّى يَتَوَفَّاهُنَّ الْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلاً } وَذَكَرَ الرَّجُلَ بَعْدَ الْمَرْأَةِ ثُمَّ جَمَعَهُمَا فَقَالَ { وَاللَّذَانِ يَأْتِيَانِهَا مِنْكُمْ فَآذُوهُمَا فَإِنْ تَابَا وَأَصْلَحَا فَأَعْرِضُوا عَنْهُمَا } فَنَسَخَ ذَلِكَ بِآيَةِ الْجَلْدِ فَقَالَ { الزَّانِيَةُ وَالزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا مِائَةَ جَلْدَةٍ } .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: «(Avval) shu oyat (nozil) boʻlgan edi: {Ayollaringizdan buzuqlik (zino) qilganlariga oʻzlaringizdan toʻrtta (guvoh) keltiringlar. Bas, agar ular guvohlik bersalar, u (ayol)larni to oʻlim olib ketguniga qadar yoki Alloh ular uchun bir yoʻl ochguniga qadar uylarda ushlab turinglar} (Niso 15). Soʻng Alloh ayoldan keyin erkakni zikr qildi va ikkovini birga jam qilib: {Sizlardan u (buzuqlik)ni qilgan ikki kishini uqubatlangiz. Agar ikkalovi tavba qilib, oʻzlarini tuzatsalar, ulardan yuz oʻgiringlar} (Niso 16), dedi. Soʻng buni qamchilash (kaltaklash) oyati bilan bekor qildi va: {Zinochi ayol va zinochi erkak — ularning har birini yuz darra uringlar} (Nur 2), dedi.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: «(Аввал) шу оят (нозил) бўлган эди: {Аёлларингиздан бузуқлик (зино) қилганларига ўзларингиздан тўртта (гувоҳ) келтиринглар. Бас, агар улар гувоҳлик берсалар, у (аёл)ларни то ўлим олиб кетгунига қадар ёки Аллоҳ улар учун бир йўл очгунига қадар уйларда ушлаб туринглар} (Нисо 15). Сўнг Аллоҳ аёлдан кейин эркакни зикр қилди ва икковини бирга жам қилиб: {Сизлардан у (бузуқлик)ни қилган икки кишини уқубатлангиз. Агар иккалови тавба қилиб, ўзларини тузатсалар, улардан юз ўгиринглар} (Нисо 16), деди. Сўнг буни қамчилаш (калтаклаш) ояти билан бекор қилди ва: {Зиночи аёл ва зиночи эркак — уларнинг ҳар бирини юз дарра уринглар} (Нур 2), деди.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ عُمَرَ، - يَعْنِي ابْنَ الْخَطَّابِ - رضى الله عنه خَطَبَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ بَعَثَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم بِالْحَقِّ وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ الْكِتَابَ فَكَانَ فِيمَا أَنْزَلَ عَلَيْهِ آيَةُ الرَّجْمِ فَقَرَأْنَاهَا وَوَعَيْنَاهَا وَرَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَجَمْنَا مِنْ بَعْدِهِ وَإِنِّي خَشِيتُ - إِنْ طَالَ بِالنَّاسِ الزَّمَانُ - أَنْ يَقُولَ قَائِلٌ مَا نَجِدُ آيَةَ الرَّجْمِ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَيَضِلُّوا بِتَرْكِ فَرِيضَةٍ أَنْزَلَهَا اللَّهُ تَعَالَى فَالرَّجْمُ حَقٌّ عَلَى مَنْ زَنَى مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ إِذَا كَانَ مُحْصَنًا إِذَا قَامَتِ الْبَيِّنَةُ أَوْ كَانَ حَمْلٌ أَوِ اعْتِرَافٌ وَايْمُ اللَّهِ لَوْلاَ أَنْ يَقُولَ النَّاسُ زَادَ عُمَرُ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ لَكَتَبْتُهَا .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) xutba qilib shunday dedi: «Albatta, Alloh Muhammad ﷺni haq bilan yubordi va unga Kitobni nozil qildi. Unga nozil qilgan narsalari ichida rajm oyati ham bor edi. Biz uni oʻqidik, uni yodladik. Rasululloh ﷺ rajm qildilar, u zotdan soʻng biz ham rajm qildik. Men zamon uzaygach, odamlardan kimdir: ‹Biz Allohning Kitobida rajm oyatini topmayapmiz›, deb, Alloh taolo nozil qilgan farzni tark etish bilan adashishidan qoʻrqaman. Bas, zino qilgan erkak va ayolga — agar u muhsan (turmush koʻrgan) boʻlsa, hujjat (guvohlik) qoim boʻlsa yoki homiladorlik yo iqror boʻlsa — rajm haqdir. Allohga qasamki, agar odamlar: ‹Umar Allohning Kitobiga (narsa) qoʻshibdi›, deyishlaridan (qoʻrqmaganimda), men uni (Kitobga) yozib qoʻygan boʻlardim.»Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) хутба қилиб шундай деди: «Албатта, Аллоҳ Муҳаммад ﷺни ҳақ билан юборди ва унга Китобни нозил қилди. Унга нозил қилган нарсалари ичида ражм ояти ҳам бор эди. Биз уни ўқидик, уни ёдладик. Расулуллоҳ ﷺ ражм қилдилар, у зотдан сўнг биз ҳам ражм қилдик. Мен замон узайгач, одамлардан кимдир: ‹Биз Аллоҳнинг Китобида ражм оятини топмаяпмиз›, деб, Аллоҳ таоло нозил қилган фарзни тарк этиш билан адашишидан қўрқаман. Бас, зино қилган эркак ва аёлга — агар у муҳсан (турмуш кўрган) бўлса, ҳужжат (гувоҳлик) қоим бўлса ёки ҳомиладорлик ё иқрор бўлса — ражм ҳақдир. Аллоҳга қасамки, агар одамлар: ‹Умар Аллоҳнинг Китобига (нарса) қўшибди›, дейишларидан (қўрқмаганимда), мен уни (Китобга) ёзиб қўйган бўлардим.»
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي الْحَذَّاءَ - عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ مَاعِزَ بْنَ مَالِكٍ، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّهُ زَنَى . فَأَعْرَضَ عَنْهُ فَأَعَادَ عَلَيْهِ مِرَارًا فَأَعْرَضَ عَنْهُ فَسَأَلَ قَوْمَهُ " أَمَجْنُونٌ هُوَ " . قَالُوا لَيْسَ بِهِ بَأْسٌ . قَالَ " أَفَعَلْتَ بِهَا " . قَالَ نَعَمْ . فَأَمَرَ بِهِ أَنْ يُرْجَمَ فَانْطُلِقَ بِهِ فَرُجِمَ وَلَمْ يُصَلِّ عَلَيْهِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Moiz ibn Molik Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Men zino qildim», dedi. U zot undan yuz oʻgirdilar. U buni bir necha bor takrorladi, u zot esa undan yuz oʻgirar edilar. Soʻng u zot uning qavmidan: «U telbami?» deb soʻradilar. Ular: «Unda hech qanday nuqson yoʻq», dedilar. U zot: «Sen u (ayol) bilan (zino) qildingmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. Shunda u zot uni toshboʻron qilishga buyurdilar. U olib chiqildi va toshboʻron qilindi. U zot unga janoza oʻqimadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Моиз ибн Молик Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Мен зино қилдим», деди. У зот ундан юз ўгирдилар. У буни бир неча бор такрорлади, у зот эса ундан юз ўгирар эдилар. Сўнг у зот унинг қавмидан: «У телбами?» деб сўрадилар. Улар: «Унда ҳеч қандай нуқсон йўқ», дедилар. У зот: «Сен у (аёл) билан (зино) қилдингми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Шунда у зот уни тошбўрон қилишга буюрдилар. У олиб чиқилди ва тошбўрон қилинди. У зот унга жаноза ўқимадилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِمَاعِزِ بْنِ مَالِكٍ " أَحَقٌّ مَا بَلَغَنِي عَنْكَ " . قَالَ وَمَا بَلَغَكَ عَنِّي قَالَ " بَلَغَنِي عَنْكَ أَنَّكَ وَقَعْتَ عَلَى جَارِيَةِ بَنِي فُلاَنٍ " . قَالَ نَعَمْ . فَشَهِدَ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ فَأَمَرَ بِهِ فَرُجِمَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Moiz ibn Molikka: «Sen haqingda menga yetib kelgan narsa rostmi?» dedilar. U: «Mening haqimda sizga nima yetib keldi?» dedi. U zot: «Menga sen haqingda, sen falon-falon (xonadon) qabilasining bir cho rinpasiga yaqinlik qilibsan, degan xabar yetib keldi», dedilar. U: «Ha», dedi va toʻrt marta guvohlik berdi. Shunda u zot uning haqida buyruq berdilar va u toshboʻron qilindi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Моиз ибн Моликка: «Сен ҳақингда менга етиб келган нарса ростми?» дедилар. У: «Менинг ҳақимда сизга нима етиб келди?» деди. У зот: «Менга сен ҳақингда, сен фалон-фалон (хонадон) қабиласининг бир чо ринпасига яқинлик қилибсан, деган хабар етиб келди», дедилар. У: «Ҳа», деди ва тўрт марта гувоҳлик берди. Шунда у зот унинг ҳақида буйруқ бердилар ва у тошбўрон қилинди.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، أَخْبَرَنَا أَبُو أَحْمَدَ، أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَ مَاعِزُ بْنُ مَالِكٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَاعْتَرَفَ بِالزِّنَا مَرَّتَيْنِ فَطَرَدَهُ ثُمَّ جَاءَ فَاعْتَرَفَ بِالزِّنَا مَرَّتَيْنِ فَقَالَ " شَهِدْتَ عَلَى نَفْسِكَ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ اذْهَبُوا بِهِ فَارْجُمُوهُ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Moiz ibn Molik Nabiy ﷺ huzurlariga kelib, zino qilganini ikki marta iqror qildi. U zot uni quvib yubordilar. Soʻng yana kelib, zino qilganini ikki marta iqror qildi. Shunda u zot: «Sen oʻzingga qarshi toʻrt marta guvohlik berding. Uni olib boring va toshboʻron qiling», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Моиз ибн Молик Набий ﷺ ҳузурларига келиб, зино қилганини икки марта иқрор қилди. У зот уни қувиб юбордилар. Сўнг яна келиб, зино қилганини икки марта иқрор қилди. Шунда у зот: «Сен ўзингга қарши тўрт марта гувоҳлик бердинг. Уни олиб боринг ва тошбўрон қилинг», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، حَدَّثَنِي يَعْلَى، عَنْ عِكْرِمَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ح وَحَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ قَالاَ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ يَعْلَى بْنَ حَكِيمٍ يُحَدِّثُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِمَاعِزِ بْنِ مَالِكٍ " لَعَلَّكَ قَبَّلْتَ أَوْ غَمَزْتَ أَوْ نَظَرْتَ " . قَالَ لاَ . قَالَ " أَفَنِكْتَهَا " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ فَعِنْدَ ذَلِكَ أَمَرَ بِرَجْمِهِ . وَلَمْ يَذْكُرْ مُوسَى عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَهَذَا لَفْظُ وَهْبٍ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Moiz ibn Molikka: «Balki sen oʻpgandirsan, yoki tutgandirsan, yoki qaragandirsan?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Sen u bilan jimoʼ qildingmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. (Roviy) aytadi: Shunda u zot uni toshboʻron qilishga buyurdilar. Muso (oʻz rivoyatida) «Ibn Abbosdan» deb zikr qilmadi. Bu — Vahbning lafzidir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Моиз ибн Моликка: «Балки сен ўпгандирсан, ёки тутгандирсан, ёки қарагандирсан?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Сен у билан жимў қилдингми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. (Ровий) айтади: Шунда у зот уни тошбўрон қилишга буюрдилар. Мусо (ўз ривоятида) «Ибн Аббосдан» деб зикр қилмади. Бу — Ваҳбнинг лафзидир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ وَجَدْتُمُوهُ يَعْمَلُ عَمَلَ قَوْمِ لُوطٍ فَاقْتُلُوا الْفَاعِلَ وَالْمَفْعُولَ بِهِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو مِثْلَهُ وَرَوَاهُ عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَفَعَهُ وَرَوَاهُ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَفَعَهُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U: «Rasululloh ﷺ: ‹Kimni Lut qavmining ishini qilayotganini topsangiz, qiluvchini ham, oʻziga qilingan kishini ham oʻldiringlar›, dedilar», dedi. Abu Dovud aytdi: «Buni Sulaymon ibn Bilol Amr ibn Abu Amrdan shunga oʻxshash rivoyat qildi. Abbod ibn Mansur uni Ikrimadan, u Ibn Abbosdan marfuʼ holda rivoyat qildi. Ibn Jurayj uni Ibrohimdan, u Dovud ibn Husayndan, u Ikrimadan, u Ibn Abbosdan marfuʼ holda rivoyat qildi.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Кимни Лут қавмининг ишини қилаётганини топсангиз, қилувчини ҳам, ўзига қилинган кишини ҳам ўлдиринглар›, дедилар», деди. Абу Довуд айтди: «Буни Сулаймон ибн Билол Амр ибн Абу Амрдан шунга ўхшаш ривоят қилди. Аббод ибн Мансур уни Икримадан, у Ибн Аббосдан марфуъ ҳолда ривоят қилди. Ибн Журайж уни Иброҳимдан, у Довуд ибн Ҳусайндан, у Икримадан, у Ибн Аббосдан марфуъ ҳолда ривоят қилди.»
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ رَاهَوَيْهِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ خُثَيْمٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ، وَمُجَاهِدًا، يُحَدِّثَانِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي الْبِكْرِ يُوجَدُ عَلَى اللُّوطِيَّةِ قَالَ يُرْجَمُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ حَدِيثُ عَاصِمٍ يُضَعِّفُ حَدِيثَ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو .
Ishoq ibn Ibrohim ibn Rohavayh bizga Abdurrazzoqdan, u Ibn Jurayjdan, u Ibn Xusaymdan rivoyat qildi. U dedi: Said ibn Jubayr va Mujohid Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilib aytishganini eshitdim. Lutiylik (badbaxtlik) qilgani topilgan oʻgʻil bola haqida (Ibn Abbos): «U toshboʻron qilinadi», dedi. Abu Dovud aytdi: Osimning hadisi Amr ibn Abu Amrning hadisini zaiflashtiradi.Ишоқ ибн Иброҳим ибн Роҳавайҳ бизга Абдурраззоқдан, у Ибн Журайждан, у Ибн Хусаймдан ривоят қилди. У деди: Саид ибн Жубайр ва Мужоҳид Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилиб айтишганини эшитдим. Лутийлик (бадбахтлик) қилгани топилган ўғил бола ҳақида (Ибн Аббос): «У тошбўрон қилинади», деди. Абу Довуд айтди: Осимнинг ҳадиси Амр ибн Абу Амрнинг ҳадисини заифлаштиради.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي عَمْرٍو، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَتَى بَهِيمَةً فَاقْتُلُوهُ وَاقْتُلُوهَا مَعَهُ " . قَالَ قُلْتُ لَهُ مَا شَأْنُ الْبَهِيمَةِ قَالَ مَا أُرَاهُ إِلاَّ قَالَ ذَلِكَ أَنَّهُ كَرِهَ أَنْ يُؤْكَلَ لَحْمُهَا وَقَدْ عُمِلَ بِهَا ذَلِكَ الْعَمَلُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ لَيْسَ هَذَا بِالْقَوِيِّ .
Abdulloh ibn Muhammad an-Nufayliy bizga Abdulaziz ibn Muhammaddan, u Amr ibn Abu Amrdan, u Ikrimadan, u Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi. U dedi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir hayvonga jinsiy yaqinlik qilsa, uni oʻldiringlar va u bilan birga hayvonni ham oʻldiringlar», dedilar. (Ikrima) aytdi: Men unga (Ibn Abbosga): «Hayvonning nima gunohi bor?» dedim. U: «Men buni faqat shu sababdan deb oʻylayman, chunki u shunday ish qilingan hayvonning goʻshti yeyilishini yoqtirmagan (yomon koʻrgan)», dedi. Abu Dovud aytdi: Bu hadis qavviy (kuchli) emas.Абдуллоҳ ибн Муҳаммад ан-Нуфайлий бизга Абдулазиз ибн Муҳаммаддан, у Амр ибн Абу Амрдан, у Икримадан, у Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир ҳайвонга жинсий яқинлик қилса, уни ўлдиринглар ва у билан бирга ҳайвонни ҳам ўлдиринглар», дедилар. (Икрима) айтди: Мен унга (Ибн Аббосга): «Ҳайвоннинг нима гуноҳи бор?» дедим. У: «Мен буни фақат шу сабабдан деб ўйлайман, чунки у шундай иш қилинган ҳайвоннинг гўшти ейилишини ёқтирмаган (ёмон кўрган)», деди. Абу Довуд айтди: Бу ҳадис қаввий (кучли) эмас.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ هَارُونَ الْبُرْدِيُّ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ فَيَّاضٍ الأَبْنَاوِيِّ، عَنْ خَلاَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ بَكْرِ بْنِ لَيْثٍ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَقَرَّ أَنَّهُ زَنَى بِامْرَأَةٍ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ فَجَلَدَهُ مِائَةً وَكَانَ بِكْرًا ثُمَّ سَأَلَهُ الْبَيِّنَةَ عَلَى الْمَرْأَةِ فَقَالَتْ كَذَبَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَجَلَدَهُ حَدَّ الْفِرْيَةِ ثَمَانِينَ .
Muhammad ibn Yahyo ibn Foris bizga Muso ibn Horun al-Burdiydan, u Hishom ibn Yusufdan, u Qosim ibn Fayyoz al-Abnoviydan, u Xallod ibn Abdurrahmondan, u Ibn al-Musayyabdan, u Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi: Bakr ibn Lays (qabilasi)dan bir kishi Paygʻambar ﷺning oldilariga keldi va bir ayol bilan zino qilganini toʻrt marta iqror qildi. Shunda (Rasululloh ﷺ) unga yuz qamchi urdilar, chunki u (uylanmagan) boʻydoq edi. Soʻng (Rasululloh ﷺ) undan ayolga qarshi dalil (guvoh) soʻradilar. Ayol esa: «U yolgʻon aytdi, Allohga qasamki, ey Rasululloh!» dedi. Shunda (Rasululloh ﷺ) unga bohtonning (yolgʻon ayblovning) hadi — sakson qamchi urdilar.Муҳаммад ибн Яҳё ибн Форис бизга Мусо ибн Ҳорун ал-Бурдийдан, у Ҳишом ибн Юсуфдан, у Қосим ибн Файёз ал-Абновийдан, у Халлод ибн Абдурраҳмондан, у Ибн ал-Мусайябдан, у Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди: Бакр ибн Лайс (қабиласи)дан бир киши Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келди ва бир аёл билан зино қилганини тўрт марта иқрор қилди. Шунда (Расулуллоҳ ﷺ) унга юз қамчи урдилар, чунки у (уйланмаган) бўйдоқ эди. Сўнг (Расулуллоҳ ﷺ) ундан аёлга қарши далил (гувоҳ) сўрадилар. Аёл эса: «У ёлғон айтди, Аллоҳга қасамки, эй Расулуллоҳ!» деди. Шунда (Расулуллоҳ ﷺ) унга боҳтоннинг (ёлғон айбловнинг) ҳади — саксон қамчи урдилар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، - وَهَذَا حَدِيثُهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ رُكَانَةَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَقِتْ فِي الْخَمْرِ حَدًّا . وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ شَرِبَ رَجُلٌ فَسَكِرَ فَلُقِيَ يَمِيلُ فِي الْفَجِّ فَانْطُلِقَ بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا حَاذَى بِدَارِ الْعَبَّاسِ انْفَلَتَ فَدَخَلَ عَلَى الْعَبَّاسِ فَالْتَزَمَهُ فَذُكِرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَضَحِكَ وَقَالَ " أَفَعَلَهَا " . وَلَمْ يَأْمُرْ فِيهِ بِشَىْءٍ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا مِمَّا تَفَرَّدَ بِهِ أَهْلُ الْمَدِينَةِ حَدِيثُ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ هَذَا .
Hasan ibn Ali va Muhammad ibn al-Musanno bizga rivoyat qildilar — bu (lafz) uning (Muhammadning) hadisidir — ikkisi dedi: Abu Osim bizga Ibn Jurayjdan, u Muhammad ibn Ali ibn Rukonadan, u Ikrimadan, u Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi: Rasululloh ﷺ may (xamr) ichish uchun belgilangan had taʼyin qilmaganlar. Ibn Abbos aytdi: Bir kishi (may) ichib, mast boʻldi va yoʻlda gandiraklab ketayotganini koʻrishdi. Soʻng uni Paygʻambar ﷺning oldilariga olib ketishdi. Abbosning uyiga roʻbaroʻ boʻlganida, u qochib, Abbosning huzuriga kirdi va unga yopishib oldi. Bu Paygʻambar ﷺga zikr qilinganida, u zot kulib: «U shunday qildimi?» dedilar va bu haqda hech narsani buyurmadilar. Abu Dovud aytdi: Bu Madina ahli yakka oʻzi rivoyat qilgan narsalardandir — bu Hasan ibn Alining hadisidir.Ҳасан ибн Али ва Муҳаммад ибн ал-Мусанно бизга ривоят қилдилар — бу (лафз) унинг (Муҳаммаднинг) ҳадисидир — иккиси деди: Абу Осим бизга Ибн Журайждан, у Муҳаммад ибн Али ибн Руконадан, у Икримадан, у Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди: Расулуллоҳ ﷺ май (хамр) ичиш учун белгиланган ҳад таъйин қилмаганлар. Ибн Аббос айтди: Бир киши (май) ичиб, маст бўлди ва йўлда гандираклаб кетаётганини кўришди. Сўнг уни Пайғамбар ﷺнинг олдиларига олиб кетишди. Аббоснинг уйига рўбарў бўлганида, у қочиб, Аббоснинг ҳузурига кирди ва унга ёпишиб олди. Бу Пайғамбар ﷺга зикр қилинганида, у зот кулиб: «У шундай қилдими?» дедилар ва бу ҳақда ҳеч нарсани буюрмадилар. Абу Довуд айтди: Бу Мадина аҳли якка ўзи ривоят қилган нарсалардандир — бу Ҳасан ибн Алининг ҳадисидир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ مُوسَى - عَنْ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ قُرَيْظَةُ وَالنَّضِيرُ - وَكَانَ النَّضِيرُ أَشْرَفَ مِنْ قُرَيْظَةَ - فَكَانَ إِذَا قَتَلَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْظَةَ رَجُلاً مِنَ النَّضِيرِ قُتِلَ بِهِ وَإِذَا قَتَلَ رَجُلٌ مِنَ النَّضِيرِ رَجُلاً مِنْ قُرَيْظَةَ فُودِيَ بِمِائَةِ وَسْقٍ مِنْ تَمْرٍ فَلَمَّا بُعِثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَتَلَ رَجُلٌ مِنَ النَّضِيرِ رَجُلاً مِنْ قُرَيْظَةَ فَقَالُوا ادْفَعُوهُ إِلَيْنَا نَقْتُلْهُ . فَقَالُوا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَتَوْهُ فَنَزَلَتْ { وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ } وَالْقِسْطُ النَّفْسُ بِالنَّفْسِ ثُمَّ نَزَلَتْ { أَفَحُكْمَ الْجَاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ } . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قُرَيْظَةُ وَالنَّضِيرُ جَمِيعًا مِنْ وَلَدِ هَارُونَ النَّبِيِّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadilar: Qurayza va Nazir (ikki yahudiy qabilasi) bor edi — Nazir Qurayzadan koʻra obroʻliroq edi. Agar Qurayzadan boʻlgan bir kishi Nazirdan boʻlgan bir kishini oʻldirsa, uning evaziga oʻldirilar edi; agar Nazirdan boʻlgan bir kishi Qurayzadan boʻlgan bir kishini oʻldirsa, yuz vasq xurmo tovon toʻlanar edi. Nabiy ﷺ paygʻambar qilib yuborilganlaridan keyin Nazirdan boʻlgan bir kishi Qurayzadan boʻlgan bir kishini oʻldirdi. (Qurayzaliklar): «Uni bizga topshiringlar, biz uni oʻldiramiz», dedilar. (Nazirliklar esa): «Bizning va sizning oramizda Nabiy ﷺ (hakam) boʻladilar», dedilar. Soʻng ular u zotning oldilariga keldilar. Shunda: {Agar hukm qilsang, ular orasida adolat bilan hukm qil} (Moida 42) degan oyat nozil boʻldi — adolat esa: jonga jon (qisos qilish)dir. Soʻng: {Ular johiliyat hukmini istaydilarmi?} (Moida 50) degan oyat nozil boʻldi. Abu Dovud aytdi: Qurayza ham, Nazir ham hammasi Horun paygʻambar alayhissalomning avlodlaridandir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Қурайза ва Назир (икки яҳудий қабиласи) бор эди — Назир Қурайзадан кўра обрўлироқ эди. Агар Қурайзадан бўлган бир киши Назирдан бўлган бир кишини ўлдирса, унинг эвазига ўлдирилар эди; агар Назирдан бўлган бир киши Қурайзадан бўлган бир кишини ўлдирса, юз васқ хурмо товон тўланар эди. Набий ﷺ пайғамбар қилиб юборилганларидан кейин Назирдан бўлган бир киши Қурайзадан бўлган бир кишини ўлдирди. (Қурайзаликлар): «Уни бизга топширинглар, биз уни ўлдирамиз», дедилар. (Назирликлар эса): «Бизнинг ва сизнинг орамизда Набий ﷺ (ҳакам) бўладилар», дедилар. Сўнг улар у зотнинг олдиларига келдилар. Шунда: {Агар ҳукм қилсанг, улар орасида адолат билан ҳукм қил} (Моида 42) деган оят нозил бўлди — адолат эса: жонга жон (қисос қилиш)дир. Сўнг: {Улар жоҳилият ҳукмини истайдиларми?} (Моида 50) деган оят нозил бўлди. Абу Довуд айтди: Қурайза ҳам, Назир ҳам ҳаммаси Ҳорун пайғамбар алайҳиссаломнинг авлодларидандир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي غَالِبٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ مَعْنَى حَدِيثِ سُفْيَانَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ aytdilar, deb Sufyon hadisining maʼnosini zikr qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ айтдилар, деб Суфён ҳадисининг маъносини зикр қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الأَنْبَارِيُّ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ بَنِي عَدِيٍّ قُتِلَ فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم دِيَتَهُ اثْنَىْ عَشَرَ أَلْفًا . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَذْكُرِ ابْنَ عَبَّاسٍ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Banu Adiy qabilasidan bir kishi oʻldirildi. Shunda Nabiy ﷺ uning diyatini oʻn ikki ming (dirham) qilib belgiladilar. Abu Dovud aytadi: Buni Ibn Uyayna Amrdan, u Ikrimadan, u Nabiydan ﷺ rivoyat qildi va Ibn Abbosni zikr qilmadi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бану Адий қабиласидан бир киши ўлдирилди. Шунда Набий ﷺ унинг диятини ўн икки минг (дирҳам) қилиб белгиладилар. Абу Довуд айтади: Буни Ибн Уяйна Амрдан, у Икримадан, у Набийдан ﷺ ривоят қилди ва Ибн Аббосни зикр қилмади.