حَدَّثَنَا أَصْبَغُ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا بَعَثَ اللَّهُ مِنْ نَبِيٍّ وَلاَ اسْتَخْلَفَ مِنْ خَلِيفَةٍ، إِلاَّ كَانَتْ لَهُ بِطَانَتَانِ، بِطَانَةٌ تَأْمُرُهُ بِالْمَعْرُوفِ وَتَحُضُّهُ عَلَيْهِ، وَبِطَانَةٌ تَأْمُرُهُ بِالشَّرِّ وَتَحُضُّهُ عَلَيْهِ، فَالْمَعْصُومُ مَنْ عَصَمَ اللَّهُ تَعَالَى ". وَقَالَ سُلَيْمَانُ عَنْ يَحْيَى أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ بِهَذَا، وَعَنِ ابْنِ أَبِي عَتِيقٍ وَمُوسَى عَنِ ابْنِ شِهَابٍ مِثْلَهُ، وَقَالَ شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَوْلَهُ. وَقَالَ الأَوْزَاعِيُّ وَمُعَاوِيَةُ بْنُ سَلاَّمٍ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. وَقَالَ ابْنُ أَبِي حُسَيْنٍ وَسَعِيدُ بْنُ زِيَادٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَوْلَهُ. وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي جَعْفَرٍ حَدَّثَنِي صَفْوَانُ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم.
(Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildiki,) U zot: «Alloh hech bir paygʻambarni yubormadi va hech bir xalifani xalifa qilib qoʻymadiki, magar uning ikkita bitonasi (yaqin maslahatchilar guruhi) boʻlmasin: bir bitonasi uni yaxshilikka (maʼrufga) buyuradi va unga (shunga) undaydi; (yana) bir bitonasi uni yomonlikka buyuradi va unga (shunga) undaydi. Bas, (gunohdan) maʼsum (saqlangan) — Alloh taolo saqlagan kishidir», dedilar. (Bu hadisni Sulaymon Yahyodan, (u) Ibn Shihobdan; Ibn Abu Atiq va Muso (ham) Ibn Shihobdan — shuning mislini rivoyat qildilar. Shuayb esa Zuhriydan, (u) Abu Salamadan, (u) Abu Saiddan — uning (oʻz) soʻzini (mavquf) rivoyat qildi. Avzoiy va Muoviya ibn Sallom: ‹Bizga Zuhriy, (unga) Abu Salama, (u) Abu Hurayradan, (u) Paygʻambar ﷺdan› (deb) rivoyat qildilar. Ibn Abu Husayn va Said ibn Ziyod (esa) Abu Salamadan, (u) Abu Saiddan — uning soʻzini (mavquf) (rivoyat qildilar). Ubaydulloh ibn Abu Jaʼfar: ‹Bizga Safvon, (unga) Abu Salama, (u) Abu Ayyubdan (rivoyat qildiki,) u: men Paygʻambar ﷺdan eshitdim, dedi› (deb rivoyat qildi).)(Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилдики,) У зот: «Аллоҳ ҳеч бир пайғамбарни юбормади ва ҳеч бир халифани халифа қилиб қўймадики, магар унинг иккита битонаси (яқин маслаҳатчилар гуруҳи) бўлмасин: бир битонаси уни яхшиликка (маъруфга) буюради ва унга (шунга) ундайди; (яна) бир битонаси уни ёмонликка буюради ва унга (шунга) ундайди. Бас, (гуноҳдан) маъсум (сақланган) — Аллоҳ таоло сақлаган кишидир», дедилар. (Бу ҳадисни Сулаймон Яҳёдан, (у) Ибн Шиҳобдан; Ибн Абу Атиқ ва Мусо (ҳам) Ибн Шиҳобдан — шунинг мислини ривоят қилдилар. Шуайб эса Зуҳрийдан, (у) Абу Саламадан, (у) Абу Саиддан — унинг (ўз) сўзини (мавқуф) ривоят қилди. Авзоий ва Муовия ибн Саллом: ‹Бизга Зуҳрий, (унга) Абу Салама, (у) Абу Ҳурайрадан, (у) Пайғамбар ﷺдан› (деб) ривоят қилдилар. Ибн Абу Ҳусайн ва Саид ибн Зиёд (эса) Абу Саламадан, (у) Абу Саиддан — унинг сўзини (мавқуф) (ривоят қилдилар). Убайдуллоҳ ибн Абу Жаъфар: ‹Бизга Сафвон, (унга) Абу Салама, (у) Абу Айюбдан (ривоят қилдики,) у: мен Пайғамбар ﷺдан эшитдим, деди› (деб ривоят қилди).)
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ - وَاللَّفْظُ
لِقُتَيْبَةَ - قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ، عَنْ
عُبَيْدِ اللَّهِ ابْنِ الْقِبْطِيَّةِ، قَالَ دَخَلَ الْحَارِثُ بْنُ أَبِي رَبِيعَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَفْوَانَ وَأَنَا مَعَهُمَا،
عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ فَسَأَلاَهَا عَنِ الْجَيْشِ الَّذِي يُخْسَفُ بِهِ وَكَانَ ذَلِكَ فِي أَيَّامِ ابْنِ
الزُّبَيْرِ فَقَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَعُوذُ عَائِذٌ بِالْبَيْتِ فَيُبْعَثُ إِلَيْهِ بَعْثٌ
فَإِذَا كَانُوا بِبَيْدَاءَ مِنَ الأَرْضِ خُسِفَ بِهِمْ " . فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ بِمَنْ كَانَ كَارِهًا
قَالَ " يُخْسَفُ بِهِ مَعَهُمْ وَلَكِنَّهُ يُبْعَثُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى نِيَّتِهِ " . وَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ هِيَ بَيْدَاءُ
الْمَدِينَةِ .
Moʻminlarning onasi Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Horis ibn Abu Rabiʼa va Abdulloh ibn Safvon, men ham ular bilan birga, moʻminlarning onasi Ummu Salamaning huzuriga kirdik. Ular undan (yerga) yutiladigan qoʻshin haqida soʻrashdi — bu Ibn Zubayr (kunlarida) edi. Shunda (Ummu Salama): Rasululloh ﷺ: «Bir panoh izlovchi Baytga (Kaʼbaga) panoh tortadi. Soʻng unga qarshi bir qoʻshin yuboriladi. Ular yerning bir choʻlida boʻlganlarida, ular (yerga) yutiladi», — dedilar, dedi. Men: «Yo Rasululloh! (Qoʻshinda) noxush (zoʻrlik bilan kelgan) kishi qanday boʻladi?» dedim. (U zot): «U ham ular bilan birga (yerga) yutiladi, biroq qiyomat kuni oʻz niyatiga koʻra qayta tiriltiriladi», — dedilar. Abu Jaʼfar: «U — Madina choʻli», dedi.Мўминларнинг онаси Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳорис ибн Абу Рабиъа ва Абдуллоҳ ибн Сафвон, мен ҳам улар билан бирга, мўминларнинг онаси Умму Саламанинг ҳузурига кирдик. Улар ундан (ерга) ютиладиган қўшин ҳақида сўрашди — бу Ибн Зубайр (кунларида) эди. Шунда (Умму Салама): Расулуллоҳ ﷺ: «Бир паноҳ изловчи Байтга (Каъбага) паноҳ тортади. Сўнг унга қарши бир қўшин юборилади. Улар ернинг бир чўлида бўлганларида, улар (ерга) ютилади», — дедилар, деди. Мен: «Ё Расулуллоҳ! (Қўшинда) нохуш (зўрлик билан келган) киши қандай бўлади?» дедим. (У зот): «У ҳам улар билан бирга (ерга) ютилади, бироқ қиёмат куни ўз ниятига кўра қайта тирилтирилади», — дедилар. Абу Жаъфар: «У — Мадина чўли», деди.
حَدَّثَنَاهُ أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ رُفَيْعٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ
وَفِي حَدِيثِهِ قَالَ فَلَقِيتُ أَبَا جَعْفَرٍ فَقُلْتُ إِنَّهَا إِنَّمَا قَالَتْ بِبَيْدَاءَ مِنَ الأَرْضِ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ
كَلاَّ وَاللَّهِ إِنَّهَا لَبَيْدَاءُ الْمَدِينَةِ .
Moʻminlarning onasi Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Horis ibn Abu Rabiʼa va Abdulloh ibn Safvon, men ham ular bilan birga, moʻminlarning onasi Ummu Salamaning huzuriga kirdik. Ular undan (yerga) yutiladigan qoʻshin haqida soʻrashdi. Shunda (Ummu Salama): Rasululloh ﷺ: «Bir panoh izlovchi Baytga (Kaʼbaga) panoh tortadi. Soʻng unga qarshi bir qoʻshin yuboriladi. Ular yerning bir choʻlida boʻlganlarida, ular (yerga) yutiladi», — dedilar, dedi. Men Abu Jaʼfarni uchratdim va: «U faqat ‹yerning bir choʻlida› dedi, xolos», dedim. Shunda Abu Jaʼfar: «Yoʻq, Ollohga qasamki, u albatta Madina choʻlini (nazarda tutgan)», dedi.Мўминларнинг онаси Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳорис ибн Абу Рабиъа ва Абдуллоҳ ибн Сафвон, мен ҳам улар билан бирга, мўминларнинг онаси Умму Саламанинг ҳузурига кирдик. Улар ундан (ерга) ютиладиган қўшин ҳақида сўрашди. Шунда (Умму Салама): Расулуллоҳ ﷺ: «Бир паноҳ изловчи Байтга (Каъбага) паноҳ тортади. Сўнг унга қарши бир қўшин юборилади. Улар ернинг бир чўлида бўлганларида, улар (ерга) ютилади», — дедилар, деди. Мен Абу Жаъфарни учратдим ва: «У фақат ‹ернинг бир чўлида› деди, холос», дедим. Шунда Абу Жаъфар: «Йўқ, Оллоҳга қасамки, у албатта Мадина чўлини (назарда тутган)», деди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ رَقَبَةَ، أَنَّ أَبَا جَعْفَرٍ الْهَاشِمِيَّ الْمَدَنِيَّ، كَانَ يَضَعُ أَحَادِيثَ كَلاَمَ حَقٍّ وَلَيْسَتْ مِنْ أَحَادِيثِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ يَرْوِيهَا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Raqaba ibn Masqala (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abu Jaʼfar al-Hoshimiy al-Madaniy haq (rost) soʻzlardan iborat hadislar toʻqir, ammo ular Paygʻambar ﷺ ning hadislaridan emas edi; u esa ularni Paygʻambar ﷺ dan (rivoyat qilib) aytardi.Рақаба ибн Масқала (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абу Жаъфар ал-Ҳошимий ал-Маданий ҳақ (рост) сўзлардан иборат ҳадислар тўқир, аммо улар Пайғамбар ﷺ нинг ҳадисларидан эмас эди; у эса уларни Пайғамбар ﷺ дан (ривоят қилиб) айтарди.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَلَيْسَ بِأَبِي جَعْفَرٍ الْفَرَّاءِ .
Abu Mahzura (roziyallohu anhu)dan xuddi shu maʼnoda rivoyat qilinadi. Abu Abdurahmon (an-Nasoiy): «U Abu Jaʼfar al-Farro emas», dedi.Абу Маҳзура (розияллоҳу анҳу)дан худди шу маънода ривоят қилинади. Абу Абдураҳмон (ан-Насоий): «У Абу Жаъфар ал-Фарро эмас», деди.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ الرَّازِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَبُو جَعْفَرٍ الرَّازِيُّ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ فِي الْحَدِيثِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunga oʻxshash (hadisni) aytdilar. Abu Abdurrahmon (an-Nasoiy): «Abu Jaʼfar ar-Roziy hadisda kuchli emas», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шунга ўхшаш (ҳадисни) айтдилар. Абу Абдурраҳмон (ан-Насоий): «Абу Жаъфар ар-Розий ҳадисда кучли эмас», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْفُرَاتِ بْنِ خَالِدٍ أَبُو مَسْعُودٍ الرَّازِيُّ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ الرَّازِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الرَّازِيِّ، قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَحُدِّثْتُ عَنْ عُمَرَ بْنِ شَقِيقٍ، حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ الرَّازِيُّ، - وَهَذَا لَفْظُهُ وَهُوَ أَتَمُّ - عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ، قَالَ انْكَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَإِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى بِهِمْ فَقَرَأَ بِسُورَةٍ مِنَ الطُّوَلِ وَرَكَعَ خَمْسَ رَكَعَاتٍ وَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَامَ الثَّانِيَةَ فَقَرَأَ سُورَةً مِنَ الطُّوَلِ وَرَكَعَ خَمْسَ رَكَعَاتٍ وَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ كَمَا هُوَ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ يَدْعُو حَتَّى انْجَلَى كُسُوفُهَا .
Ahmad ibn al-Furot ibn Xolid Abu Masʼud ar-Roziy bizga shunday dedi: Muhammad ibn Abdulloh ibn Abu Jaʼfar ar-Roziy bizga otasidan, u Abu Jaʼfar ar-Roziydan xabar berdi. Abu Dovud aytdi: Menga Umar ibn Shaqiqdan ham rivoyat qilindi: Abu Jaʼfar ar-Roziy bizga shunday dedi — bu uning lafzi boʻlib, u toʻliqroqdir — ar-Robiʼ ibn Anasdan, u Abul-Oliyadan, u Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi. (Ubay) aytdi: Rasululloh ﷺ zamonida quyosh tutildi va Nabiy ﷺ ularga namoz oʻqib berdilar. (U zot) uzun suralardan birini oʻqib, besh ruku qildilar va ikki sajda qildilar; soʻng ikkinchi (rakaatga) turib, uzun suralardan birini oʻqidilar va besh ruku qilib, ikki sajda qildilar; soʻng oʻsha holatlaricha qiblaga yuzlangan holda oʻtirib, quyoshning tutilishi ochilgunga qadar dua qildilar.Аҳмад ибн ал-Фурот ибн Холид Абу Масъуд ар-Розий бизга шундай деди: Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Абу Жаъфар ар-Розий бизга отасидан, у Абу Жаъфар ар-Розийдан хабар берди. Абу Довуд айтди: Менга Умар ибн Шақиқдан ҳам ривоят қилинди: Абу Жаъфар ар-Розий бизга шундай деди — бу унинг лафзи бўлиб, у тўлиқроқдир — ар-Робиъ ибн Анасдан, у Абул-Олиядан, у Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди. (Убай) айтди: Расулуллоҳ ﷺ замонида қуёш тутилди ва Набий ﷺ уларга намоз ўқиб бердилар. (У зот) узун суралардан бирини ўқиб, беш руку қилдилар ва икки сажда қилдилар; сўнг иккинчи (ракаатга) туриб, узун суралардан бирини ўқидилар ва беш руку қилиб, икки сажда қилдилар; сўнг ўша ҳолатларича қиблага юзланган ҳолда ўтириб, қуёшнинг тутилиши очилгунга қадар дуа қилдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، قَالَ أَنْبَأَنِي مَنْ، أَقْرَأَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَوْ مَنْ أَقْرَأَهُ مَنْ أَقْرَأَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم { فَيَوْمَئِذٍ لاَ يُعَذَّبُ } . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَرَأَ عَاصِمٌ وَالأَعْمَشُ وَطَلْحَةُ بْنُ مُصَرِّفٍ وَأَبُو جَعْفَرٍ يَزِيدُ بْنُ الْقَعْقَاعِ وَشَيْبَةُ بْنُ نَصَّاحٍ وَنَافِعُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ كَثِيرٍ الدَّارِيُّ وَأَبُو عَمْرِو بْنِ الْعَلاَءِ وَحَمْزَةُ الزَّيَّاتُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجُ وَقَتَادَةُ وَالْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ وَمُجَاهِدٌ وَحُمَيْدٌ الأَعْرَجُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ { لاَ يُعَذِّبُ } { وَلاَ يُوثِقُ } إِلاَّ الْحَدِيثَ الْمَرْفُوعَ فَإِنَّهُ { يُعَذَّبُ } بِالْفَتْحِ .
Muhammad ibn Ubayd bizga hadis aytib, Hammod bizga Xolid al-Hazzodan, u Abu Qilobadan rivoyat qildi. U (Abu Qiloba rahimahulloh) dedi: Menga Nabiy ﷺ oʻqitib qoʻygan kishi, yoki Nabiy ﷺ oʻqitib qoʻygan kishi oʻqitib qoʻygan kishidan eshitgan kishi {fayavmaizin la yuazzab} (oʻsha kunda hech kim Uning azobi kabi azoblamaydi) deb xabar berdi. Abu Dovud dedi: Osim, Aʼmash, Talha ibn Musarrif, Abu Jaʼfar Yazid ibn al-Qaʼqoʼ, Shayba ibn Nassoh, Nofiʼ ibn Abdurrahmon, Abdulloh ibn Kasir ad-Doriy, Abu Amr ibn al-Aloʼ, Hamza az-Zayyot, Abdurrahmon al-Aʼraj, Qatoda, Hasan al-Basriy, Mujohid, Humayd al-Aʼraj, Abdulloh ibn Abbos va Abdurrahmon ibn Abu Bakr buni {la yuazzibu} (azoblamaydi) va {va la yuvsiqu} (bogʻlamaydi) deb oʻqishdi. Faqat marfuʼ hadisda esa u {yuazzab} (azoblanmaydi) deb fatha bilan oʻqiladi.Муҳаммад ибн Убайд бизга ҳадис айтиб, Ҳаммод бизга Холид ал-Ҳаззодан, у Абу Қилобадан ривоят қилди. У (Абу Қилоба раҳимаҳуллоҳ) деди: Менга Набий ﷺ ўқитиб қўйган киши, ёки Набий ﷺ ўқитиб қўйган киши ўқитиб қўйган кишидан эшитган киши {фаявмаизин ла юаззаб} (ўша кунда ҳеч ким Унинг азоби каби азобламайди) деб хабар берди. Абу Довуд деди: Осим, Аъмаш, Талҳа ибн Мусарриф, Абу Жаъфар Язид ибн ал-Қаъқў, Шайба ибн Нассоҳ, Нофиъ ибн Абдурраҳмон, Абдуллоҳ ибн Касир ад-Дорий, Абу Амр ибн ал-Алў, Ҳамза аз-Зайёт, Абдурраҳмон ал-Аъраж, Қатода, Ҳасан ал-Басрий, Мужоҳид, Ҳумайд ал-Аъраж, Абдуллоҳ ибн Аббос ва Абдурраҳмон ибн Абу Бакр буни {ла юаззибу} (азобламайди) ва {ва ла ювсиқу} (боғламайди) деб ўқишди. Фақат марфуъ ҳадисда эса у {юаззаб} (азобланмайди) деб фатҳа билан ўқилади.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ الأَسَدِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَرْبٍ الأَسَدِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ الرَّازِيُّ، عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ جَدَّيْهِ، قَالاَ سَمِعْنَا أَبَا مُوسَى، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَقْبَلُ اللَّهُ تَعَالَى صَلاَةَ رَجُلٍ فِي جَسَدِهِ شَىْءٌ مِنْ خَلُوقٍ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ جَدَّاهُ زَيْدٌ وَزِيَادٌ .
Zuhayr ibn Harb al-Asadiy bizga aytib berdi, Muhammad ibn Abdulloh ibn Harb al-Asadiy bizga aytib berdi, Abu Jaʼfar ar-Roziy bizga aytib berdi, u Robiʼ ibn Anasdan, u oʻzining ikki bobosidan rivoyat qiladi. Ular ikkovi aytdilar: Biz Abu Muso (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdik: Rasululloh ﷺ: «Alloh taolo tanasida xaluqdan (zaʼfaronli atirdan) biror narsa boʻlgan kishining namozini qabul qilmaydi», dedilar. Abu Dovud aytdi: Uning ikki bobosi Zayd va Ziyoddir.Зуҳайр ибн Ҳарб ал-Асадий бизга айтиб берди, Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Ҳарб ал-Асадий бизга айтиб берди, Абу Жаъфар ар-Розий бизга айтиб берди, у Робиъ ибн Анасдан, у ўзининг икки бобосидан ривоят қилади. Улар иккови айтдилар: Биз Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдик: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ таоло танасида халуқдан (заъфаронли атирдан) бирор нарса бўлган кишининг намозини қабул қилмайди», дедилар. Абу Довуд айтди: Унинг икки бобоси Зайд ва Зиёддир.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَقَّتَ لأَهْلِ الْمَشْرِقِ الْعَقِيقَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَمُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ هُوَ أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ mashriq ahli uchun al-Aqiqni mavqit qilib belgiladilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Muhammad ibn Ali — bu Abu Jaʼfar Muhammad ibn Ali ibn Husayn ibn Ali ibn Abu Tolibdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ машриқ аҳли учун ал-Ақиқни мавқит қилиб белгиладилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Муҳаммад ибн Али — бу Абу Жаъфар Муҳаммад ибн Али ибн Ҳусайн ибн Али ибн Абу Толибдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الْقُطَعِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، قَالَ عَقَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْحَسَنِ بِشَاةٍ وَقَالَ " يَا فَاطِمَةُ احْلِقِي رَأْسَهُ وَتَصَدَّقِي بِزِنَةِ شَعْرِهِ فِضَّةً " . قَالَ فَوَزَنَتْهُ فَكَانَ وَزْنُهُ دِرْهَمًا أَوْ بَعْضَ دِرْهَمٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَإِسْنَادُهُ لَيْسَ بِمُتَّصِلٍ . وَأَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ لَمْ يُدْرِكْ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ .
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ Hasan uchun bir qoʻy bilan aqiqa qilib, ‹Ey Fotima! Uning boshini qirdir va sochining vazniga teng kumushni sadaqa qil›, dedilar», dedi. (Roviy) aytdi: «Shunda u (sochni) tortdi, vazni bir dirham yoki dirhamning bir qismicha chiqdi.» Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, isnodi muttasil (uzluksiz) emas. Abu Jaʼfar Muhammad ibn Ali ibn Husayn Ali ibn Abu Tolibga yetishmagan.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ Ҳасан учун бир қўй билан ақиқа қилиб, ‹Эй Фотима! Унинг бошини қирдир ва сочининг вазнига тенг кумушни садақа қил›, дедилар», деди. (Ровий) айтди: «Шунда у (сочни) тортди, вазни бир дирҳам ёки дирҳамнинг бир қисмича чиқди.» Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, исноди муттасил (узлуксиз) эмас. Абу Жаъфар Муҳаммад ибн Али ибн Ҳусайн Али ибн Абу Толибга етишмаган.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتَوَائِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ثَلاَثُ دَعَوَاتٍ مُسْتَجَابَاتٌ لاَ شَكَّ فِيهِنَّ دَعْوَةُ الْمَظْلُومِ وَدَعْوَةُ الْمُسَافِرِ وَدَعْوَةُ الْوَالِدِ عَلَى وَلَدِهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى الْحَجَّاجُ الصَّوَّافُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ نَحْوَ حَدِيثِ هِشَامٍ . وَأَبُو جَعْفَرٍ الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ يُقَالُ لَهُ أَبُو جَعْفَرٍ الْمُؤَذِّنُ وَلاَ نَعْرِفُ اسْمَهُ وَقَدْ رَوَى عَنْهُ يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ غَيْرَ حَدِيثٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Uchta duo bor, ular ijobat boʻlishida shubha yoʻq: mazlumning duosi, musofirning duosi va otaning oʻz farzandiga (qargʻab qilgan) duosi», dedilar. Abu Iso aytdi: Hajjoj as-Savvof bu hadisni Yahyo ibn Abu Kasirdan, Hishomning hadisiga oʻxshash rivoyat qilgan. Abu Hurayradan rivoyat qilgan Abu Jaʼfar — unga Abu Jaʼfar al-Muazzin deyiladi, biz uning ismini bilmaymiz; undan Yahyo ibn Abu Kasir bir nechta hadis rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Учта дуо бор, улар ижобат бўлишида шубҳа йўқ: мазлумнинг дуоси, мусофирнинг дуоси ва отанинг ўз фарзандига (қарғаб қилган) дуоси», дедилар. Абу Исо айтди: Ҳажжож ас-Саввоф бу ҳадисни Яҳё ибн Абу Касирдан, Ҳишомнинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилган. Абу Ҳурайрадан ривоят қилган Абу Жаъфар — унга Абу Жаъфар ал-Муаззин дейилади, биз унинг исмини билмаймиз; ундан Яҳё ибн Абу Касир бир нечта ҳадис ривоят қилган.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ عَمْرٍو الْكَلْبِيُّ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أُرَاهُ رَفَعَهُ قَالَ " أَحْبِبْ حَبِيبَكَ هَوْنًا مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ بَغِيضَكَ يَوْمًا مَا وَأَبْغِضْ بَغِيضَكَ هَوْنًا مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ حَبِيبَكَ يَوْمًا مَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ بِهَذَا الإِسْنَادِ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَيُّوبَ بِإِسْنَادٍ غَيْرِ هَذَا رَوَاهُ الْحَسَنُ بْنُ أَبِي جَعْفَرٍ وَهُوَ حَدِيثٌ ضَعِيفٌ أَيْضًا بِإِسْنَادٍ لَهُ عَنْ عَلِيٍّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالصَّحِيحُ عَنْ عَلِيٍّ مَوْقُوفٌ قَوْلُهُ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — roviy buni Paygʻambar ﷺga koʻtargan deb oʻylayman: «Sevganingni meʼyorida sevgin, ehtimol u bir kun yomon koʻrganing boʻlib qolar. Yomon koʻrganingni ham meʼyorida yomon koʻrgin, ehtimol u bir kun sevganing boʻlib qolar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni shu isnod bilan faqat shu yoʻldangina bilamiz. Bu hadis Ayyubdan boshqa isnod bilan ham rivoyat qilingan — uni Hasan ibn Abu Jaʼfar rivoyat qilgan, u ham zaif hadisdir, oʻzining isnodi bilan Alidan, u Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qilingan). Alidan kelgan sahih (rivoyat) esa uning oʻz soʻzi sifatida mavquf (toʻxtatilgan)dir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — ровий буни Пайғамбар ﷺга кўтарган деб ўйлайман: «Севганингни меъёрида севгин, эҳтимол у бир кун ёмон кўрганинг бўлиб қолар. Ёмон кўрганингни ҳам меъёрида ёмон кўргин, эҳтимол у бир кун севганинг бўлиб қолар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни шу иснод билан фақат шу йўлдангина биламиз. Бу ҳадис Айюбдан бошқа иснод билан ҳам ривоят қилинган — уни Ҳасан ибн Абу Жаъфар ривоят қилган, у ҳам заиф ҳадисдир, ўзининг исноди билан Алидан, у Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилинган). Алидан келган саҳиҳ (ривоят) эса унинг ўз сўзи сифатида мавқуф (тўхтатилган)дир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ، حَدَّثَنَا أَبُو كُدَيْنَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَرَّ يَهُودِيٌّ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَا يَهُودِيُّ حَدِّثْنَا " . فَقَالَ كَيْفَ تَقُولُ يَا أَبَا الْقَاسِمِ إِذَا وَضَعَ اللَّهُ السَّمَوَاتِ عَلَى ذِهْ وَالأَرَضِينَ عَلَى ذِهْ وَالْمَاءَ عَلَى ذِهْ وَالْجِبَالَ عَلَى ذِهْ وَسَائِرَ الْخَلْقِ عَلَى ذِهْ . وَأَشَارَ أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ بِخِنْصَرِهِ أَوَّلاً ثُمَّ تَابَعَ حَتَّى بَلَغَ الإِبْهَامَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ : (وما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ ) . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَأَبُو كُدَيْنَةَ اسْمُهُ يَحْيَى بْنُ الْمُهَلَّبِ قَالَ رَأَيْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَاعِيلَ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ شُجَاعٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الصَّلْتِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Bir yahudiy Nabiy ﷺning yonidan oʻtdi, shunda Nabiy ﷺ unga: «Ey yahudiy, bizga (bir narsa) gapirib ber», dedilar. U: «Ey Abulqosim, Alloh osmonlarni manga, yerlarni manga, suvni manga, togʻlarni manga va boshqa maxluqotni manga qoʻyganda, nima deysan?» dedi — Abu Jaʼfar Muhammad ibn as-Salt avval jimjilogʻi bilan ishora qildi, soʻng bosh barmogʻiga yetguncha (barmoqlarini) ketma-ket (egib) bordi. Bas, Alloh: {Ular Allohni haqiqiy qadri bilan ulugʻlamadilar} (Zumar 67) (oyatini) nozil qildi. Abu Iso aytdi: Bu hasan gʻarib sahih hadisdir, uni Ibn Abbosning hadisidan faqat shu yoʻnalishdan bilamiz.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: Бир яҳудий Набий ﷺнинг ёнидан ўтди, шунда Набий ﷺ унга: «Эй яҳудий, бизга (бир нарса) гапириб бер», дедилар. У: «Эй Абулқосим, Аллоҳ осмонларни манга, ерларни манга, сувни манга, тоғларни манга ва бошқа махлуқотни манга қўйганда, нима дейсан?» деди — Абу Жаъфар Муҳаммад ибн ас-Салт аввал жимжилоғи билан ишора қилди, сўнг бош бармоғига етгунча (бармоқларини) кетма-кет (эгиб) борди. Бас, Аллоҳ: {Улар Аллоҳни ҳақиқий қадри билан улуғламадилар} (Зумар 67) (оятини) нозил қилди. Абу Исо айтди: Бу ҳасан ғариб саҳиҳ ҳадисдир, уни Ибн Аббоснинг ҳадисидан фақат шу йўналишдан биламиз.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الرَّازِيِّ، عَنِ الرَّبِيعِ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ذَكَرَ آلِهَتَهُمْ فَقَالُوا انْسُبْ لَنَا رَبَّكَ . قَالَ فَأَتَاهُ جِبْرِيلُ بِهَذِهِ السُّورَةِ : ( قلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ) . فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَعْدٍ وَأَبُو سَعْدٍ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُيَسَّرٍ وَأَبُو جَعْفَرٍ الرَّازِيُّ اسْمُهُ عِيسَى وَأَبُو الْعَالِيَةِ اسْمُهُ رُفَيْعٌ وَكَانَ عَبْدًا أَعْتَقَتْهُ امْرَأَةٌ صَابِئَةٌ .
Abul-Oliya (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ularning maʼbudlarini tilga oldilar. Shunda ular: «Bizga Robbingning nasab-shajarasini bayon qil», dedilar. (Abul-Oliya) aytdi: Bas, Jibril u zotga ushbu {Ayt: U — Alloh yagonadir} surasini keltirdi. Soʻng u shunga oʻxshash (hadisni) zikr qildi, ammo unda «Ubay ibn Kaʼbdan» (deb) zikr qilmadi. Bu (rivoyat) Abu Saʼdning hadisidan sahihroqdir. Abu Saʼdning ismi Muhammad ibn Muyassardir, Abu Jaʼfar ar-Roziyning ismi Iyso, Abul-Oliyaning ismi esa Rufayʼ boʻlib, u sobiy (din-da)gi bir ayol ozod qilgan qul edi.Абул-Олия (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ уларнинг маъбудларини тилга олдилар. Шунда улар: «Бизга Роббингнинг насаб-шажарасини баён қил», дедилар. (Абул-Олия) айтди: Бас, Жибрил у зотга ушбу {Айт: У — Аллоҳ ягонадир} сурасини келтирди. Сўнг у шунга ўхшаш (ҳадисни) зикр қилди, аммо унда «Убай ибн Каъбдан» (деб) зикр қилмади. Бу (ривоят) Абу Саъднинг ҳадисидан саҳиҳроқдир. Абу Саъднинг исми Муҳаммад ибн Муяссардир, Абу Жаъфар ар-Розийнинг исми Ийсо, Абул-Олиянинг исми эса Руфайъ бўлиб, у собий (дин-да)ги бир аёл озод қилган қул эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، مَوْلَى آلِ الزُّبَيْرِ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ رَأَى صَاحِبَ بَلاَءٍ فَقَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي عَافَانِي مِمَّا ابْتَلاَكَ بِهِ وَفَضَّلَنِي عَلَى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقَ تَفْضِيلاً إِلاَّ عُوفِيَ مِنْ ذَلِكَ الْبَلاَءِ كَائِنًا مَا كَانَ مَا عَاشَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ . وَعَمْرُو بْنُ دِينَارٍ قَهْرَمَانُ آلِ الزُّبَيْرِ هُوَ شَيْخٌ بَصْرِيٌ وَلَيْسَ هُوَ بِالْقَوِيِّ فِي الْحَدِيثِ . وَقَدْ تَفَرَّدَ بِأَحَادِيثَ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ أَنَّهُ قَالَ إِذَا رَأَى صَاحِبَ بَلاَءٍ فَتَعَوَّذَ مِنْهُ يَقُولُ ذَلِكَ فِي نَفْسِهِ وَلاَ يُسْمِعُ صَاحِبَ الْبَلاَءِ .
Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim baloga yoʻliqqan kishini koʻrib: ‹Al-hamdu lillahil-lazi afani mimmabtalaka bihi va faddalani ala kasirin mimman xalaqa tafdila (Seni mubtalo qilgan narsadan meni ofiyatda saqlagan va meni Oʻzi yaratgan koʻp narsalardan ustun qilgan Allohga hamd boʻlsin)› desa, u tirik ekan, qanaqa boʻlmasin oʻsha balodan saqlanadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Bu bobda Abu Hurayradan ham (rivoyat) bor. Amr ibn Dinor — Zubayr xonadonining ishbilarmoni — basralik shayxdir va hadisda kuchli emas. U Solim ibn Abdulloh ibn Umardan ayrim hadislarni yolgʻiz rivoyat qilgan. Abu Jaʼfar Muhammad ibn Alidan rivoyat qilinishicha, u: baloga yoʻliqqan kishini koʻrib undan panoh tilasa, buni ichida aytadi va balo egasiga eshittirmaydi, degan.Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким балога йўлиққан кишини кўриб: ‹Ал-ҳамду лиллаҳил-лази афани миммабталака биҳи ва фаддалани ала касирин мимман халақа тафдила (Сени мубтало қилган нарсадан мени офиятда сақлаган ва мени Ўзи яратган кўп нарсалардан устун қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин)› деса, у тирик экан, қанақа бўлмасин ўша балодан сақланади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Бу бобда Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоят) бор. Амр ибн Динор — Зубайр хонадонининг ишбилармони — басралик шайхдир ва ҳадисда кучли эмас. У Солим ибн Абдуллоҳ ибн Умардан айрим ҳадисларни ёлғиз ривоят қилган. Абу Жаъфар Муҳаммад ибн Алидан ривоят қилинишича, у: балога йўлиққан кишини кўриб ундан паноҳ тиласа, буни ичида айтади ва бало эгасига эшиттирмайди, деган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ الصَّوَّافُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ثَلاَثُ دَعَوَاتٍ مُسْتَجَابَاتٌ دَعْوَةُ الْمَظْلُومِ وَدَعْوَةُ الْمُسَافِرِ وَدَعْوَةُ الْوَالِدِ عَلَى وَلَدِهِ " .
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتَوَائِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ . وَزَادَ فِيهِ مُسْتَجَابَاتٌ لاَ شَكَّ فِيهِنَّ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَأَبُو جَعْفَرٍ الرَّازِيُّ هَذَا الَّذِي رَوَى عَنْهُ يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ يُقَالُ لَهُ أَبُو جَعْفَرٍ الْمُؤَذِّنُ وَقَدْ رَوَى عَنْهُ يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ غَيْرَ حَدِيثٍ وَلاَ نَعْرِفُ اسْمَهُ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch duo mustajob boʻladi: mazlumning duosi, safarchining duosi va otaning farzandi haqiga (qilgan) duosi», dedilar. Boshqa bir sanad bilan ham shunga oʻxshash rivoyat qilingan va unda: «Mustajobligida shubha yoʻq» degan ziyoda bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Yahyo ibn Abu Kasir rivoyat qilgan ushbu Abu Jaʼfar — unga Abu Jaʼfar al-Muazzin deyiladi, Yahyo ibn Abu Kasir undan birdan ortiq hadis rivoyat qilgan, biz uning ismini bilmaymiz.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч дуо мустажоб бўлади: мазлумнинг дуоси, сафарчининг дуоси ва отанинг фарзанди ҳақига (қилган) дуоси», дедилар. Бошқа бир санад билан ҳам шунга ўхшаш ривоят қилинган ва унда: «Мустажоблигида шубҳа йўқ» деган зиёда бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Яҳё ибн Абу Касир ривоят қилган ушбу Абу Жаъфар — унга Абу Жаъфар ал-Муаззин дейилади, Яҳё ибн Абу Касир ундан бирдан ортиқ ҳадис ривоят қилган, биз унинг исмини билмаймиз.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْخَطْمِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ الْقُرَظِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ الْخَطْمِيِّ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ فِي دُعَائِهِ " اللَّهُمَّ ارْزُقْنِي حُبَّكَ وَحُبَّ مَنْ يَنْفَعُنِي حُبُّهُ عِنْدَكَ اللَّهُمَّ مَا رَزَقْتَنِي مِمَّا أُحِبُّ فَاجْعَلْهُ قُوَّةً لِي فِيمَا تُحِبُّ اللَّهُمَّ وَمَا زَوَيْتَ عَنِّي مِمَّا أُحِبُّ فَاجْعَلْهُ لِي فَرَاغًا فِيمَا تُحِبُّ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَأَبُو جَعْفَرٍ الْخَطْمِيُّ اسْمُهُ عُمَيْرُ بْنُ يَزِيدَ بْنِ خُمَاشَةَ .
Abdulloh ibn Yazid al-Xatmiy al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ duolarida: «Allohim, menga Oʻz muhabbatingni va muhabbati Sening huzuringda menga foyda beradigan kishilarning muhabbatini ato et. Allohim, men sevadigan narsalardan menga rizq qilib berganingni Oʻzing sevadigan narsada menga quvvat qil. Allohim, men sevadigan narsalardan mendan uzoqlashtirganingni Oʻzing sevadigan narsada men uchun forigʻlik (boʻsh vaqt) qil», deb aytar edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Abu Jaʼfar al-Xatmiyning ismi Umayr ibn Yazid ibn Xumoshadir.Абдуллоҳ ибн Язид ал-Хатмий ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дуоларида: «Аллоҳим, менга Ўз муҳаббатингни ва муҳаббати Сенинг ҳузурингда менга фойда берадиган кишиларнинг муҳаббатини ато эт. Аллоҳим, мен севадиган нарсалардан менга ризқ қилиб берганингни Ўзинг севадиган нарсада менга қувват қил. Аллоҳим, мен севадиган нарсалардан мендан узоқлаштирганингни Ўзинг севадиган нарсада мен учун фориғлик (бўш вақт) қил», деб айтар эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Абу Жаъфар ал-Хатмийнинг исми Умайр ибн Язид ибн Хумошадир.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ حُنَيْفٍ، أَنَّ رَجُلاً، ضَرِيرَ الْبَصَرِ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يُعَافِيَنِي . قَالَ " إِنْ شِئْتَ دَعَوْتُ وَإِنْ شِئْتَ صَبَرْتَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكَ " . قَالَ فَادْعُهُ . قَالَ فَأَمَرَهُ أَنْ يَتَوَضَّأَ فَيُحْسِنَ وُضُوءَهُ وَيَدْعُوَ بِهَذَا الدُّعَاءِ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ وَأَتَوَجَّهُ إِلَيْكَ بِنَبِيِّكَ مُحَمَّدٍ نَبِيِّ الرَّحْمَةِ إِنِّي تَوَجَّهْتُ بِكَ إِلَى رَبِّي فِي حَاجَتِي هَذِهِ لِتُقْضَى لِي اللَّهُمَّ فَشَفِّعْهُ فِيَّ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ أَبِي جَعْفَرٍ وَهُوَ غَيْرُ الْخَطْمِيِّ وَعُثْمَانُ بْنُ حُنَيْفٍ هُوَ أَخُو سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ .
Usmon ibn Hunayf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, koʻzi ojiz bir kishi Nabiy ﷺ huzuriga kelib: «Alloh meni shifo (sogʻ) qilishini soʻrab duo qiling», dedi. U zot: «Xohlasang duo qilaman, xohlasang sabr qilasan — bu sen uchun yaxshirokdir», dedilar. U: «Duo qiling», dedi. Shunda u zot unga tahorat olib, tahoratini goʻzal qilishni va shu duo bilan duo qilishni buyurdilar: «Allohim, Sendan soʻrayman va paygʻambaring Muhammad — rahmat paygʻambari bilan Senga yuzlanaman. Albatta, men ushbu hojatim bitishi uchun Sen (vositaliging) bilan Robbimga yuzlandim. Allohim, uni mening haqimda shafoatchi qilgil». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻarib boʻlib, uni faqat shu yoʻl bilan, Abu Jaʼfar hadisidan bilamiz; u esa al-Xatmiy emas (boshqa kishidir). Usmon ibn Hunayf esa — u Sahl ibn Hunayfning akasidir.Усмон ибн Ҳунайф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, кўзи ожиз бир киши Набий ﷺ ҳузурига келиб: «Аллоҳ мени шифо (соғ) қилишини сўраб дуо қилинг», деди. У зот: «Хоҳласанг дуо қиламан, хоҳласанг сабр қиласан — бу сен учун яхширокдир», дедилар. У: «Дуо қилинг», деди. Шунда у зот унга таҳорат олиб, таҳоратини гўзал қилишни ва шу дуо билан дуо қилишни буюрдилар: «Аллоҳим, Сендан сўрайман ва пайғамбаринг Муҳаммад — раҳмат пайғамбари билан Сенга юзланаман. Албатта, мен ушбу ҳожатим битиши учун Сен (воситалигинг) билан Роббимга юзландим. Аллоҳим, уни менинг ҳақимда шафоатчи қилгил». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғариб бўлиб, уни фақат шу йўл билан, Абу Жаъфар ҳадисидан биламиз; у эса ал-Хатмий эмас (бошқа кишидир). Усмон ибн Ҳунайф эса — у Саҳл ибн Ҳунайфнинг акасидир.
- عن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال : رسول الله صلى الله عليه وسلم : " ثلاث دعوات مستجابات لا شك فيهن: دعوة المظلوم، ودعوة المسافر، ودعوة الوالد على ولده" ((رواه أبو داود، والترمذي وقال: حديث حسن))
وليس في رواية أبي داود: “على ولده”
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Uchta duo bor, ular ijobat boʻlishida shubha yoʻq: mazlumning duosi, musofirning duosi va otaning oʻz farzandiga (qargʻab qilgan) duosi», dedilar. Abu Iso aytdi: Hajjoj as-Savvof bu hadisni Yahyo ibn Abu Kasirdan, Hishomning hadisiga oʻxshash rivoyat qilgan. Abu Hurayradan rivoyat qilgan Abu Jaʼfar — unga Abu Jaʼfar al-Muazzin deyiladi, biz uning ismini bilmaymiz; undan Yahyo ibn Abu Kasir bir nechta hadis rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Учта дуо бор, улар ижобат бўлишида шубҳа йўқ: мазлумнинг дуоси, мусофирнинг дуоси ва отанинг ўз фарзандига (қарғаб қилган) дуоси», дедилар. Абу Исо айтди: Ҳажжож ас-Саввоф бу ҳадисни Яҳё ибн Абу Касирдан, Ҳишомнинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилган. Абу Ҳурайрадан ривоят қилган Абу Жаъфар — унга Абу Жаъфар ал-Муаззин дейилади, биз унинг исмини билмаймиз; ундан Яҳё ибн Абу Касир бир нечта ҳадис ривоят қилган.
-عن أبي سعيد وأبي هريرة رضي الله عنهما أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال : “ما بعث الله من نبي، ولا استخلف من خليفة إلا كانت له بطانتان بطانة تأمره بالمعروف وتحضه عليه، وبطانة تأمره بالشر وتحضه عليه، والمعصوم من عصم الله” ((رواه البخارى)).
(Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildiki,) U zot: «Alloh hech bir paygʻambarni yubormadi va hech bir xalifani xalifa qilib qoʻymadiki, magar uning ikkita bitonasi (yaqin maslahatchilar guruhi) boʻlmasin: bir bitonasi uni yaxshilikka (maʼrufga) buyuradi va unga (shunga) undaydi; (yana) bir bitonasi uni yomonlikka buyuradi va unga (shunga) undaydi. Bas, (gunohdan) maʼsum (saqlangan) — Alloh taolo saqlagan kishidir», dedilar. (Bu hadisni Sulaymon Yahyodan, (u) Ibn Shihobdan; Ibn Abu Atiq va Muso (ham) Ibn Shihobdan — shuning mislini rivoyat qildilar. Shuayb esa Zuhriydan, (u) Abu Salamadan, (u) Abu Saiddan — uning (oʻz) soʻzini (mavquf) rivoyat qildi. Avzoiy va Muoviya ibn Sallom: ‹Bizga Zuhriy, (unga) Abu Salama, (u) Abu Hurayradan, (u) Paygʻambar ﷺdan› (deb) rivoyat qildilar. Ibn Abu Husayn va Said ibn Ziyod (esa) Abu Salamadan, (u) Abu Saiddan — uning soʻzini (mavquf) (rivoyat qildilar). Ubaydulloh ibn Abu Jaʼfar: ‹Bizga Safvon, (unga) Abu Salama, (u) Abu Ayyubdan (rivoyat qildiki,) u: men Paygʻambar ﷺdan eshitdim, dedi› (deb rivoyat qildi).)(Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилдики,) У зот: «Аллоҳ ҳеч бир пайғамбарни юбормади ва ҳеч бир халифани халифа қилиб қўймадики, магар унинг иккита битонаси (яқин маслаҳатчилар гуруҳи) бўлмасин: бир битонаси уни яхшиликка (маъруфга) буюради ва унга (шунга) ундайди; (яна) бир битонаси уни ёмонликка буюради ва унга (шунга) ундайди. Бас, (гуноҳдан) маъсум (сақланган) — Аллоҳ таоло сақлаган кишидир», дедилар. (Бу ҳадисни Сулаймон Яҳёдан, (у) Ибн Шиҳобдан; Ибн Абу Атиқ ва Мусо (ҳам) Ибн Шиҳобдан — шунинг мислини ривоят қилдилар. Шуайб эса Зуҳрийдан, (у) Абу Саламадан, (у) Абу Саиддан — унинг (ўз) сўзини (мавқуф) ривоят қилди. Авзоий ва Муовия ибн Саллом: ‹Бизга Зуҳрий, (унга) Абу Салама, (у) Абу Ҳурайрадан, (у) Пайғамбар ﷺдан› (деб) ривоят қилдилар. Ибн Абу Ҳусайн ва Саид ибн Зиёд (эса) Абу Саламадан, (у) Абу Саиддан — унинг сўзини (мавқуф) (ривоят қилдилар). Убайдуллоҳ ибн Абу Жаъфар: ‹Бизга Сафвон, (унга) Абу Салама, (у) Абу Айюбдан (ривоят қилдики,) у: мен Пайғамбар ﷺдан эшитдим, деди› (деб ривоят қилди).)
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ، قَالَ: حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْكِنْدِيُّ، عَنْ أَبِيهِ قَالَ: سَمِعْتُ عَلِيًّا يَقُولُ لِابْنِ الْكَوَّاءِ: هَلْ تَدْرِي مَا قَالَ الأَوَّلُ؟ أَحْبِبْ حَبِيبَكَ هَوْنًا مَا، عَسَى أَنْ يَكُونَ بَغِيضَكَ يَوْمًا مَا، وَأَبْغِضْ بَغِيضَكَ هَوْنًا مَا، عَسَى أَنْ يَكُونَ حَبِيبَكَ يَوْمًا مَا.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — roviy buni Paygʻambar ﷺga koʻtargan deb oʻylayman: «Sevganingni meʼyorida sevgin, ehtimol u bir kun yomon koʻrganing boʻlib qolar. Yomon koʻrganingni ham meʼyorida yomon koʻrgin, ehtimol u bir kun sevganing boʻlib qolar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni shu isnod bilan faqat shu yoʻldangina bilamiz. Bu hadis Ayyubdan boshqa isnod bilan ham rivoyat qilingan — uni Hasan ibn Abu Jaʼfar rivoyat qilgan, u ham zaif hadisdir, oʻzining isnodi bilan Alidan, u Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qilingan). Alidan kelgan sahih (rivoyat) esa uning oʻz soʻzi sifatida mavquf (toʻxtatilgan)dir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — ровий буни Пайғамбар ﷺга кўтарган деб ўйлайман: «Севганингни меъёрида севгин, эҳтимол у бир кун ёмон кўрганинг бўлиб қолар. Ёмон кўрганингни ҳам меъёрида ёмон кўргин, эҳтимол у бир кун севганинг бўлиб қолар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни шу иснод билан фақат шу йўлдангина биламиз. Бу ҳадис Айюбдан бошқа иснод билан ҳам ривоят қилинган — уни Ҳасан ибн Абу Жаъфар ривоят қилган, у ҳам заиф ҳадисдир, ўзининг исноди билан Алидан, у Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилинган). Алидан келган саҳиҳ (ривоят) эса унинг ўз сўзи сифатида мавқуф (тўхтатилган)дир.
عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَ: انْكَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فصلى بهم فَقَرَأَ بِسُورَة م الطُّوَلِ وَرَكَعَ خَمْسَ رَكَعَاتٍ وَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَامَ الثَّانِيَةَ فَقَرَأَ بِسُورَةٍ مِنَ الطُّوَلِ ثُمَّ رَكَعَ خَمْسَ رَكَعَاتٍ وَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ كَمَا هُوَ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ يَدْعُو حَتَّى انْجَلَى كسوفها. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Ahmad ibn al-Furot ibn Xolid Abu Masʼud ar-Roziy bizga shunday dedi: Muhammad ibn Abdulloh ibn Abu Jaʼfar ar-Roziy bizga otasidan, u Abu Jaʼfar ar-Roziydan xabar berdi. Abu Dovud aytdi: Menga Umar ibn Shaqiqdan ham rivoyat qilindi: Abu Jaʼfar ar-Roziy bizga shunday dedi — bu uning lafzi boʻlib, u toʻliqroqdir — ar-Robiʼ ibn Anasdan, u Abul-Oliyadan, u Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi. (Ubay) aytdi: Rasululloh ﷺ zamonida quyosh tutildi va Nabiy ﷺ ularga namoz oʻqib berdilar. (U zot) uzun suralardan birini oʻqib, besh ruku qildilar va ikki sajda qildilar; soʻng ikkinchi (rakaatga) turib, uzun suralardan birini oʻqidilar va besh ruku qilib, ikki sajda qildilar; soʻng oʻsha holatlaricha qiblaga yuzlangan holda oʻtirib, quyoshning tutilishi ochilgunga qadar dua qildilar.Аҳмад ибн ал-Фурот ибн Холид Абу Масъуд ар-Розий бизга шундай деди: Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Абу Жаъфар ар-Розий бизга отасидан, у Абу Жаъфар ар-Розийдан хабар берди. Абу Довуд айтди: Менга Умар ибн Шақиқдан ҳам ривоят қилинди: Абу Жаъфар ар-Розий бизга шундай деди — бу унинг лафзи бўлиб, у тўлиқроқдир — ар-Робиъ ибн Анасдан, у Абул-Олиядан, у Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди. (Убай) айтди: Расулуллоҳ ﷺ замонида қуёш тутилди ва Набий ﷺ уларга намоз ўқиб бердилар. (У зот) узун суралардан бирини ўқиб, беш руку қилдилар ва икки сажда қилдилар; сўнг иккинчи (ракаатга) туриб, узун суралардан бирини ўқидилар ва беш руку қилиб, икки сажда қилдилар; сўнг ўша ҳолатларича қиблага юзланган ҳолда ўтириб, қуёшнинг тутилиши очилгунга қадар дуа қилдилар.
وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " ثَلَاثُ دَعَوَاتٍ مُسْتَجَابَاتٍ لَا شَكَّ فِيهِنَّ: دَعْوَةُ الْوَالِدِ وَدَعْوَةُ الْمُسَافِرِ وَدَعْوَةُ الْمَظْلُومِ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Uchta duo bor, ular ijobat boʻlishida shubha yoʻq: mazlumning duosi, musofirning duosi va otaning oʻz farzandiga (qargʻab qilgan) duosi», dedilar. Abu Iso aytdi: Hajjoj as-Savvof bu hadisni Yahyo ibn Abu Kasirdan, Hishomning hadisiga oʻxshash rivoyat qilgan. Abu Hurayradan rivoyat qilgan Abu Jaʼfar — unga Abu Jaʼfar al-Muazzin deyiladi, biz uning ismini bilmaymiz; undan Yahyo ibn Abu Kasir bir nechta hadis rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Учта дуо бор, улар ижобат бўлишида шубҳа йўқ: мазлумнинг дуоси, мусофирнинг дуоси ва отанинг ўз фарзандига (қарғаб қилган) дуоси», дедилар. Абу Исо айтди: Ҳажжож ас-Саввоф бу ҳадисни Яҳё ибн Абу Касирдан, Ҳишомнинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилган. Абу Ҳурайрадан ривоят қилган Абу Жаъфар — унга Абу Жаъфар ал-Муаззин дейилади, биз унинг исмини билмаймиз; ундан Яҳё ибн Абу Касир бир нечта ҳадис ривоят қилган.
وَعَن عبد الله يزِيد الخطمي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ فِي دُعَائِهِ: «اللَّهُمَّ ارْزُقْنِي حُبَّكَ وَحُبَّ مَنْ يَنْفَعُنِي حُبُّهُ عِنْدَكَ اللَّهُمَّ مَا رَزَقْتَنِي مِمَّا أُحِبُّ فَاجْعَلْهُ قُوَّةً لِي فِيمَا تُحِبُّ اللَّهُمَّ مَا زَوَيْتَ عَنِّي مِمَّا أحب فاجعله فراغا ي فِيمَا تحب» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
Abdulloh ibn Yazid al-Xatmiy al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ duolarida: «Allohim, menga Oʻz muhabbatingni va muhabbati Sening huzuringda menga foyda beradigan kishilarning muhabbatini ato et. Allohim, men sevadigan narsalardan menga rizq qilib berganingni Oʻzing sevadigan narsada menga quvvat qil. Allohim, men sevadigan narsalardan mendan uzoqlashtirganingni Oʻzing sevadigan narsada men uchun forigʻlik (boʻsh vaqt) qil», deb aytar edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Abu Jaʼfar al-Xatmiyning ismi Umayr ibn Yazid ibn Xumoshadir.Абдуллоҳ ибн Язид ал-Хатмий ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дуоларида: «Аллоҳим, менга Ўз муҳаббатингни ва муҳаббати Сенинг ҳузурингда менга фойда берадиган кишиларнинг муҳаббатини ато эт. Аллоҳим, мен севадиган нарсалардан менга ризқ қилиб берганингни Ўзинг севадиган нарсада менга қувват қил. Аллоҳим, мен севадиган нарсалардан мендан узоқлаштирганингни Ўзинг севадиган нарсада мен учун фориғлик (бўш вақт) қил», деб айтар эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Абу Жаъфар ал-Хатмийнинг исми Умайр ибн Язид ибн Хумошадир.
عَن عثمانَ بنِ حُنَيفٍ قَالَ: إِنَّ رَجُلًا ضَرِيرَ الْبَصَرِ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: ادْعُ اللَّهَ أَنْ يُعَافِيَنِي فَقَالَ: «إِنْ شِئْتَ دَعَوْتُ وَإِنْ شِئْتَ صَبَرْتَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكَ» . قَالَ: فَادْعُهُ قَالَ: فَأَمَرَهُ أَنْ يَتَوَضَّأَ فَيُحْسِنَ الْوُضُوءَ وَيَدْعُو بِهَذَا الدُّعَاءِ: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ وَأَتَوَجَّهُ إِلَيْكَ بِنَبِيِّكَ مُحَمَّدٍ نَبِيِّ الرَّحْمَةِ إِنِّي تَوَجَّهْتُ بِكَ إِلَى رَبِّي لِيَقْضِيَ لِي فِي حَاجَتِي هَذِهِ اللهُمَّ فشفّعْه فيَّ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيب
Usmon ibn Hunayf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, koʻzi ojiz bir kishi Nabiy ﷺ huzuriga kelib: «Alloh meni shifo (sogʻ) qilishini soʻrab duo qiling», dedi. U zot: «Xohlasang duo qilaman, xohlasang sabr qilasan — bu sen uchun yaxshirokdir», dedilar. U: «Duo qiling», dedi. Shunda u zot unga tahorat olib, tahoratini goʻzal qilishni va shu duo bilan duo qilishni buyurdilar: «Allohim, Sendan soʻrayman va paygʻambaring Muhammad — rahmat paygʻambari bilan Senga yuzlanaman. Albatta, men ushbu hojatim bitishi uchun Sen (vositaliging) bilan Robbimga yuzlandim. Allohim, uni mening haqimda shafoatchi qilgil». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻarib boʻlib, uni faqat shu yoʻl bilan, Abu Jaʼfar hadisidan bilamiz; u esa al-Xatmiy emas (boshqa kishidir). Usmon ibn Hunayf esa — u Sahl ibn Hunayfning akasidir.Усмон ибн Ҳунайф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, кўзи ожиз бир киши Набий ﷺ ҳузурига келиб: «Аллоҳ мени шифо (соғ) қилишини сўраб дуо қилинг», деди. У зот: «Хоҳласанг дуо қиламан, хоҳласанг сабр қиласан — бу сен учун яхширокдир», дедилар. У: «Дуо қилинг», деди. Шунда у зот унга таҳорат олиб, таҳоратини гўзал қилишни ва шу дуо билан дуо қилишни буюрдилар: «Аллоҳим, Сендан сўрайман ва пайғамбаринг Муҳаммад — раҳмат пайғамбари билан Сенга юзланаман. Албатта, мен ушбу ҳожатим битиши учун Сен (воситалигинг) билан Роббимга юзландим. Аллоҳим, уни менинг ҳақимда шафоатчи қилгил». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғариб бўлиб, уни фақат шу йўл билан, Абу Жаъфар ҳадисидан биламиз; у эса ал-Хатмий эмас (бошқа кишидир). Усмон ибн Ҳунайф эса — у Саҳл ибн Ҳунайфнинг акасидир.
وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " مَا بَعَثَ اللَّهُ مِنْ نَبِيٍّ وَلَا اسْتَخْلَفَ مِنْ خَلِيفَةٍ إِلَّا كَانَتْ لَهُ بِطَانَتَانِ: بِطَانَةٌ تَأْمُرُهُ بِالْمَعْرُوفِ وَتَحُضُّهُ عَلَيْهِ وَبِطَانَةٌ تَأْمُرُهُ بِالشَّرِّ وَتَحُضُّهُ عَلَيْهِ وَالْمَعْصُومُ مَنْ عصمَه اللَّهُ ". رَوَاهُ البُخَارِيّ
(Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildiki,) U zot: «Alloh hech bir paygʻambarni yubormadi va hech bir xalifani xalifa qilib qoʻymadiki, magar uning ikkita bitonasi (yaqin maslahatchilar guruhi) boʻlmasin: bir bitonasi uni yaxshilikka (maʼrufga) buyuradi va unga (shunga) undaydi; (yana) bir bitonasi uni yomonlikka buyuradi va unga (shunga) undaydi. Bas, (gunohdan) maʼsum (saqlangan) — Alloh taolo saqlagan kishidir», dedilar. (Bu hadisni Sulaymon Yahyodan, (u) Ibn Shihobdan; Ibn Abu Atiq va Muso (ham) Ibn Shihobdan — shuning mislini rivoyat qildilar. Shuayb esa Zuhriydan, (u) Abu Salamadan, (u) Abu Saiddan — uning (oʻz) soʻzini (mavquf) rivoyat qildi. Avzoiy va Muoviya ibn Sallom: ‹Bizga Zuhriy, (unga) Abu Salama, (u) Abu Hurayradan, (u) Paygʻambar ﷺdan› (deb) rivoyat qildilar. Ibn Abu Husayn va Said ibn Ziyod (esa) Abu Salamadan, (u) Abu Saiddan — uning soʻzini (mavquf) (rivoyat qildilar). Ubaydulloh ibn Abu Jaʼfar: ‹Bizga Safvon, (unga) Abu Salama, (u) Abu Ayyubdan (rivoyat qildiki,) u: men Paygʻambar ﷺdan eshitdim, dedi› (deb rivoyat qildi).)(Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилдики,) У зот: «Аллоҳ ҳеч бир пайғамбарни юбормади ва ҳеч бир халифани халифа қилиб қўймадики, магар унинг иккита битонаси (яқин маслаҳатчилар гуруҳи) бўлмасин: бир битонаси уни яхшиликка (маъруфга) буюради ва унга (шунга) ундайди; (яна) бир битонаси уни ёмонликка буюради ва унга (шунга) ундайди. Бас, (гуноҳдан) маъсум (сақланган) — Аллоҳ таоло сақлаган кишидир», дедилар. (Бу ҳадисни Сулаймон Яҳёдан, (у) Ибн Шиҳобдан; Ибн Абу Атиқ ва Мусо (ҳам) Ибн Шиҳобдан — шунинг мислини ривоят қилдилар. Шуайб эса Зуҳрийдан, (у) Абу Саламадан, (у) Абу Саиддан — унинг (ўз) сўзини (мавқуф) ривоят қилди. Авзоий ва Муовия ибн Саллом: ‹Бизга Зуҳрий, (унга) Абу Салама, (у) Абу Ҳурайрадан, (у) Пайғамбар ﷺдан› (деб) ривоят қилдилар. Ибн Абу Ҳусайн ва Саид ибн Зиёд (эса) Абу Саламадан, (у) Абу Саиддан — унинг сўзини (мавқуф) (ривоят қилдилар). Убайдуллоҳ ибн Абу Жаъфар: ‹Бизга Сафвон, (унга) Абу Салама, (у) Абу Айюбдан (ривоят қилдики,) у: мен Пайғамбар ﷺдан эшитдим, деди› (деб ривоят қилди).)
وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ عَنْ عَليّ بن أبي طَالب قَالَ: عَقَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الْحَسَنِ بِشَاةٍ وَقَالَ: «يَا فَاطِمَةُ احْلِقِي رَأْسَهُ وَتَصَدَّقِي بِزِنَةِ شَعْرِهِ فِضَّةً» فَوَزَنَّاهُ فَكَانَ وَزْنُهُ دِرْهَمًا أَوْ بَعْضَ دِرْهَمٍ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَإِسْنَادُهُ لَيْسَ بِمُتَّصِلٍ لِأَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ لَمْ يُدْرِكْ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ Hasan uchun bir qoʻy bilan aqiqa qilib, ‹Ey Fotima! Uning boshini qirdir va sochining vazniga teng kumushni sadaqa qil›, dedilar», dedi. (Roviy) aytdi: «Shunda u (sochni) tortdi, vazni bir dirham yoki dirhamning bir qismicha chiqdi.» Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, isnodi muttasil (uzluksiz) emas. Abu Jaʼfar Muhammad ibn Ali ibn Husayn Ali ibn Abu Tolibga yetishmagan.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ Ҳасан учун бир қўй билан ақиқа қилиб, ‹Эй Фотима! Унинг бошини қирдир ва сочининг вазнига тенг кумушни садақа қил›, дедилар», деди. (Ровий) айтди: «Шунда у (сочни) тортди, вазни бир дирҳам ёки дирҳамнинг бир қисмича чиқди.» Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, исноди муттасил (узлуксиз) эмас. Абу Жаъфар Муҳаммад ибн Али ибн Ҳусайн Али ибн Абу Толибга етишмаган.
وَعِنْدَ أَحْمَدَ, وَأَبِي دَاوُدَ, وَاَلتِّرْمِذِيِّ: عَنِ اِبْنِ عَبَّاسٍ: { أَنَّ اَلنَّبِيَّ - صلى الله عليه وسلم -وَقَّتَ لِأَهْلِ اَلْمَشْرِقِ: اَلْعَقِيقَ } 1 .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ mashriq ahli uchun al-Aqiqni mavqit qilib belgiladilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Muhammad ibn Ali — bu Abu Jaʼfar Muhammad ibn Ali ibn Husayn ibn Ali ibn Abu Tolibdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ машриқ аҳли учун ал-Ақиқни мавқит қилиб белгиладилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Муҳаммад ибн Али — бу Абу Жаъфар Муҳаммад ибн Али ибн Ҳусайн ибн Али ибн Абу Толибдир.
وَلِلدَّارَقُطْنِيِّ مِنْ مُرْسَلِ 1 أَبِي جَعْفَرٍ اَلْبَاقِرِ: وَحَوَّلَ رِدَاءَهُ؛ لِيَتَحَوَّلَ اَلْقَحْطُ 2 .
1 - كذا بالأصل، و "المطبوع": وهو كذلك في "الشرح"، وهو الصواب عندي؛ لأنه كذلك في"السنن" وتحرف في "أ" إلى: "حديث".
2 - صحيح. رواه الدارقطني (2/66/2)، وهو وإن كان مرسلا بإسناد صحيح عند الدارقطني، فقد رواه الحاكم (1/326)، موصولا عن جابر رضي الله عنه، وقال: "هذا حديث صحيح الإسناد، ولم يخرجاه". وقال الذهبي: "غريب عجيب صحيح". قلت: وإسناد الحاكم أصح من إسناد الدارقطني، وأيضا جاء عن أنس لكن من طريق أحد الكذابين.
Doraqutniyda Abu Jaʼfar al-Boqirning mursal (rivoyati)da: «U zot qurgʻoqchilik (holati) ham oʻzgarsin, deb ridolarini agʻdardilar» (deyilgan).Дорақутнийда Абу Жаъфар ал-Боқирнинг мурсал (ривояти)да: «У зот қурғоқчилик (ҳолати) ҳам ўзгарсин, деб ридоларини ағдардилар» (дейилган).
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِهْرَانَ ، حَدَّثَنَا مِسْكِينٌ الْحَرَّانِيُّ ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بُرْقَانَ ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْأَصَمِّ ، عَنْ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ ، فَقَالَ : رَأَيْتُ فِي الْمَنَامِ كَأَنَّ شَمْسًا أَوْ قَمَرًا شَكَّ أَبُو جَعْفَرٍ فِي الْأَرْضِ تُرْفَعُ إِلَى السَّمَاءِ بِأَشْطَانٍ شِدَادٍ، فَذَكَرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ : " ذَاكَ وَفَاةُ ابْنُ أَخِيكَ يَعْنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَفْسَهُ "
Abbos ibn Abdulmuttalib (roziyallohu anhu) aytdi: Men tushimda goʻyo yerdagi bir quyoshni — yoki oyni, Abu Jaʼfar shubha qildi — mahkam arqonlar bilan osmonga koʻtarilayotganini koʻrdim. U buni Nabiy ﷺga aytdi. U zot: «U — jiyaningning vafotidir», dedilar — yaʼni Rasululloh ﷺ oʻzlarini (nazarda tutdilar).Аббос ибн Абдулмутталиб (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен тушимда гўё ердаги бир қуёшни — ёки ойни, Абу Жаъфар шубҳа қилди — маҳкам арқонлар билан осмонга кўтарилаётганини кўрдим. У буни Набий ﷺга айтди. У зот: «У — жиянингнинг вафотидир», дедилар — яъни Расулуллоҳ ﷺ ўзларини (назарда тутдилар).
أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ ، عَنْ يَحْيَى ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ : أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ، يَقُولُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ عِنْدَ اللَّهِ إِيمَانٌ لَا شَكَّ فِيهِ " .
قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ : أَبُو جَعْفَرٍ : رَجُلٌ مِنَ الْأَنْصَارِ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh huzurida amallarning eng afzali — shak-shubhasiz iymondir», dedilar. Abu Muhammad aytdi: Abu Jaʼfar — ansorlardan bir kishidir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ ҳузурида амалларнинг энг афзали — шак-шубҳасиз иймондир», дедилар. Абу Муҳаммад айтди: Абу Жаъфар — ансорлардан бир кишидир.
نا أَبُو مُوسَى ، نا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ ، نا مَعْمَرٌ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي سَهْلُ بْنُ سَعْدٍ ، قَالَ : إِنَّمَا كَانَ قَوْلُ الأَنْصَارِ : " الْمَاءُ مِنَ الْمَاءِ ، رُخْصَةً فِي أَوَّلِ الإِسْلامِ ، ثُمَّ أُمِرْنَا بِالْغُسْلِ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : فِي الْقَلْبِ مِنْ هَذِهِ اللَّفْظَةِ الَّتِي ذَكَرَهَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ ، أَعْنِي قَوْلَهُ : أَخْبَرَنِي سَهْلُ بْنُ سَعْدٍ ، وَأَهَابُ أَنْ يَكُونَ هَذَا وَهْمًا مِنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ ، أَوْ مِمَّنْ دُونَهُ ، لأَنَّ ابْنَ وَهْبٍ رَوَى ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي مَنْ أَرْضَى ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ ، عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ ، هَذِهِ اللَّفْظَةُ حَدَّثَنِيهَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ وَهْبٍ ، حَدَّثَنَا عَمِّي ، قَالَ : حَدَّثَنِي عَمْرٌو ، وَهَذَا الرَّجُلُ الَّذِي لَمْ يُسَمِّهِ عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ يُشْبِهُ أَنْ يَكُونَ أَبَا حَازِمٍ سَلَمَةُ بْنُ دِينَارٍ ، لأَنَّ مَيْسَرَةَ بْنَ إِسْمَاعِيلَ رَوَى هَذَا الْخَبَرَ عَنْ أَبِي غَسَّانَ مُحَمَّدِ بْنِ مُطَرِّفٍ ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ الْحَجَّاجِ ، وَقَالَ : حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ الْحَمَّالُ
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu) aytdi: Ansorlarning «suv suvdandir» degan soʻzi Islomning boshlarida (berilgan) ruxsat edi, soʻng bizga gʻusl buyurildi. Abu Bakr aytdi: Muhammad ibn Jaʼfar zikr qilgan bu lafz — yaʼni uning «Menga Sahl ibn Saʼd xabar berdi» degani — koʻnglimda (shubha) qoldirdi va men buning Muhammad ibn Jaʼfardan yoki undan quyidagi (roviy)dan boʻlgan vahm boʻlishidan qoʻrqaman. Chunki Ibn Vahb Amr ibn al-Horisdan, u Zuhriydan: «Menga men rozi boʻladigan kishi Sahl ibn Saʼddan, u Ubay ibn Kaʼbdan xabar berdi», deb rivoyat qilgan. Bu lafzni menga Ahmad ibn Abdurrahmon ibn Vahb rivoyat qildi: Bizga amakim aytdi: Menga Amr rivoyat qildi. Amr ibn al-Horis nomini aytmagan bu kishi Abu Hozim Salama ibn Dinor boʻlishi ehtimoldan uzoq emas; chunki Maysara ibn Ismoil bu xabarni Abu Gʻasson Muhammad ibn Mutarrifdan, u Abu Hozimdan, u Sahl ibn Saʼddan, u Muslim ibn al-Hajjojdan rivoyat qilgan va: «Bizga Abu Jaʼfar al-Hammol aytdi», degan.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу) айтди: Ансорларнинг «сув сувдандир» деган сўзи Исломнинг бошларида (берилган) рухсат эди, сўнг бизга ғусл буюрилди. Абу Бакр айтди: Муҳаммад ибн Жаъфар зикр қилган бу лафз — яъни унинг «Менга Саҳл ибн Саъд хабар берди» дегани — кўнглимда (шубҳа) қолдирди ва мен бунинг Муҳаммад ибн Жаъфардан ёки ундан қуйидаги (ровий)дан бўлган ваҳм бўлишидан қўрқаман. Чунки Ибн Ваҳб Амр ибн ал-Ҳорисдан, у Зуҳрийдан: «Менга мен рози бўладиган киши Саҳл ибн Саъддан, у Убай ибн Каъбдан хабар берди», деб ривоят қилган. Бу лафзни менга Аҳмад ибн Абдурраҳмон ибн Ваҳб ривоят қилди: Бизга амаким айтди: Менга Амр ривоят қилди. Амр ибн ал-Ҳорис номини айтмаган бу киши Абу Ҳозим Салама ибн Динор бўлиши эҳтимолдан узоқ эмас; чунки Майсара ибн Исмоил бу хабарни Абу Ғассон Муҳаммад ибн Мутаррифдан, у Абу Ҳозимдан, у Саҳл ибн Саъддан, у Муслим ибн ал-Ҳажжождан ривоят қилган ва: «Бизга Абу Жаъфар ал-Ҳаммол айтди», деган.
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَلِيٍّ الدَّرْبِيُّ , نا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ كَرَامَةَ , نا أَبُو أُسَامَةَ ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، عَنِ الْمَاءِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنَ الدَّوَابِّ وَالسِّبَاعِ , فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلِ الْخَبَثَ " . حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ ، نا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ الْحَارِثِيُّ , نا أَبُو أُسَامَةَ ، نا الْوَلِيدُ بْنُ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ، عَنْ أَبِيهِ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , نَحْوَهُ . قَالَ الشَّيْخُ أَبُو الْحَسَنِ : وَرَأَيْتُهُ فِي كِتَابٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ التِّرْمِذِيِّ , عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ الأَسْوَدِ , عَنْ أَبِي أُسَامَةَ , عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ بِهَذَا الإِسْنَادِ . وَذَكَرَهُ جَعْفَرُ بْنُ الْمُغَلِّسِ , حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي الْخَصِيبِ , نا أبُو أُسَامَةَ , ثنا الْوَلِيدُ بْنُ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ , بِهَذَا مِثْلَهُ . قَالَ الشَّيْخُ أَبُو الْحَسَنِ : فَاتَّفَقَ عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ , وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ الْحُمَيْدِيُّ , وَمُحَمَّدُ بْنُ حَسَّانَ الأَزْرَقُ , وَيَعِيشُ بْنُ الْجَهْمِ , وَمُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ كَرَامَةَ , وَالْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الأَسْوَدِ , وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ الْحَارِثِيُّ , وَأَحْمَدُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ سُفْيَانَ الْوَاسِطِيُّ , وَعَلِيُّ بْنُ شُعَيْبٍ , وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي الْخَصِيبِ , وَأَبُو مَسْعُودٍ , وَمُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ الْبَلْخِيُّ , فَرَوَوْهُ عَنْ أَبِي أُسَامَةَ , عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرِ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ . وَتَابَعَهُمُ الشَّافِعِيُّ , عَنِ الثِّقَةِ عِنْدَهُ , عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ , وَقَالَ يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ : وَمَنْ ذَكَرْنَا مَعَهُ فِي أَوَّلِ الْكِتَابِ عَنْ أَبِي أُسَامَةَ , عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ . فَلَمَّا اخْتَلَفَ عَلَى أَبِي أُسَامَةَ فِي إِسْنَادِهِ أَحْبَبْنَا أَنْ نَعْلَمَ مَنْ أَتَى بِالصَّوَابِ فَنَظَرْنَا فِي ذَلِكَ فَوَجَدْنَا شُعَيْبَ بْنَ أَيُّوبَ قَدْ رَوَاهُ , عَنْ أَبِي أُسَامَةَ ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ عَلَى الْوَجْهَيْنِ جَمِيعًا , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ ، ثُمَّ أَتْبَعَهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ , فَصَحَّ الْقَوْلانِ جَمِيعًا , عَنْ أَبِي أُسَامَةَ , وَصَحَّ أَنَّ الْوَلِيدَ بْنَ كَثِيرٍ , رَوَاهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ ، وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ , جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ , فَكَانَ أَبُو أُسَامَةَ مَرَّةً يُحَدِّثُ بِهِ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ ، وَمَرَّةً يُحَدِّثُ بِهِ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ ، وَاللَّهُ أَعْلَمُ ، فَأَمَّا حَدِيثُ شُعَيْبِ بْنِ أَيُّوبَ ، عَنْ أَبِي أُسَامَةَ ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنِ الرَّجُلَيْنِ جَمِيعًا
Abdulloh ibn Abdulloh ibn Umar otasidan rivoyat qiladi: U aytdi: Rasululloh ﷺdan suv va unga keladigan hayvonlar hamda yirtqichlar haqida soʻraldi. Shunda Nabiy ﷺ: «Suv ikki qulla boʻlsa, nopoklikni koʻtarmaydi», dedilar. Ahmad ibn Abdulhamid al-Horisiy ham Abu Usomadan, u Valid ibn Kasirdan, u Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfardan, u Abdulloh ibn Abdulloh ibn Umardan, u otasidan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qildi. Shayx Abul-Hasan aytdi: Men uni bir kitobda Abu Jaʼfar at-Termiziydan, u Husayn ibn Ali ibn al-Asvaddan, u Abu Usomadan, u Valid ibn Kasirdan, u Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfardan shu isnod bilan (rivoyat qilinganini) koʻrdim. Jaʼfar ibn al-Mugʻallis ham uni zikr qilib, Ali ibn Muhammad ibn Abul-Xasibdan, u Abu Usomadan, u Valid ibn Kasirdan, u Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfardan shu kabi (rivoyat qildi). Shayx Abul-Hasan aytdi: Shunday qilib, Usmon ibn Abu Shayba, Abdulloh ibn Zubayr al-Humaydiy, Muhammad ibn Hasson al-Azraq, Yaish ibn Jahm, Muhammad ibn Usmon ibn Karoma, Husayn ibn Ali ibn al-Asvad, Ahmad ibn Abdulhamid al-Horisiy, Ahmad ibn Zakariyo ibn Sufyon al-Vositiy, Ali ibn Shuayb, Ali ibn Muhammad ibn Abul-Xasib, Abu Masʼud va Muhammad ibn Fuzayl al-Balxiy bir soʻzda boʻlib, uni Abu Usomadan, u Valid ibn Kasirdan, u Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfardan rivoyat qilishdi. Shofiiy ham oʻzi ishonchli sanagan kishi orqali Valid ibn Kasirdan, u Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfardan (rivoyat qilib) ularga mutobaat qildi. Yaʼqub ibn Ibrohim ad-Davraqiy va kitobning boshida u bilan birga zikr qilganlarimiz esa: Abu Usomadan, u Valid ibn Kasirdan, u Muhammad ibn Jaʼfar ibn az-Zubayrdan, deb aytishdi. Abu Usomadan (kelgan) isnodda ixtilof qilingach, biz kim toʻgʻrisini keltirganini bilishni istadik va bunga nazar solib, Shuayb ibn Ayyub uni Abu Usomadan, u Valid ibn Kasirdan har ikki vajh bilan — Muhammad ibn Jaʼfar ibn az-Zubayrdan, soʻng ketidan Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfardan — rivoyat qilganini topdik. Shunday qilib, Abu Usomadan (kelgan) har ikki soʻz ham sahih boʻldi va Valid ibn Kasir uni Muhammad ibn Jaʼfar ibn az-Zubayrdan ham, Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfardan ham — ikkovi Abdulloh ibn Abdulloh ibn Umardan, u otasidan (deb) rivoyat qilgani sahih boʻldi. Demak, Abu Usoma bir marta uni Valid ibn Kasirdan, u Muhammad ibn Jaʼfar ibn az-Zubayrdan deb, yana bir marta Valid ibn Kasirdan, u Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfardan deb rivoyat qilar edi. Alloh yaxshi biluvchidir. Shuayb ibn Ayyubning Abu Usomadan, u Valid ibn Kasirdan, u har ikki kishidan (rivoyat qilgan) hadisiga kelsak, ...Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умар отасидан ривоят қилади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺдан сув ва унга келадиган ҳайвонлар ҳамда йиртқичлар ҳақида сўралди. Шунда Набий ﷺ: «Сув икки қулла бўлса, нопокликни кўтармайди», дедилар. Аҳмад ибн Абдулҳамид ал-Ҳорисий ҳам Абу Усомадан, у Валид ибн Касирдан, у Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфардан, у Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умардан, у отасидан, у Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилди. Шайх Абул-Ҳасан айтди: Мен уни бир китобда Абу Жаъфар ат-Термизийдан, у Ҳусайн ибн Али ибн ал-Асваддан, у Абу Усомадан, у Валид ибн Касирдан, у Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфардан шу иснод билан (ривоят қилинганини) кўрдим. Жаъфар ибн ал-Муғаллис ҳам уни зикр қилиб, Али ибн Муҳаммад ибн Абул-Хасибдан, у Абу Усомадан, у Валид ибн Касирдан, у Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфардан шу каби (ривоят қилди). Шайх Абул-Ҳасан айтди: Шундай қилиб, Усмон ибн Абу Шайба, Абдуллоҳ ибн Зубайр ал-Ҳумайдий, Муҳаммад ибн Ҳассон ал-Азрақ, Яиш ибн Жаҳм, Муҳаммад ибн Усмон ибн Карома, Ҳусайн ибн Али ибн ал-Асвад, Аҳмад ибн Абдулҳамид ал-Ҳорисий, Аҳмад ибн Закариё ибн Суфён ал-Воситий, Али ибн Шуайб, Али ибн Муҳаммад ибн Абул-Хасиб, Абу Масъуд ва Муҳаммад ибн Фузайл ал-Балхий бир сўзда бўлиб, уни Абу Усомадан, у Валид ибн Касирдан, у Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфардан ривоят қилишди. Шофиий ҳам ўзи ишончли санаган киши орқали Валид ибн Касирдан, у Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфардан (ривоят қилиб) уларга мутобаат қилди. Яъқуб ибн Иброҳим ад-Даврақий ва китобнинг бошида у билан бирга зикр қилганларимиз эса: Абу Усомадан, у Валид ибн Касирдан, у Муҳаммад ибн Жаъфар ибн аз-Зубайрдан, деб айтишди. Абу Усомадан (келган) иснодда ихтилоф қилингач, биз ким тўғрисини келтирганини билишни истадик ва бунга назар солиб, Шуайб ибн Айюб уни Абу Усомадан, у Валид ибн Касирдан ҳар икки важҳ билан — Муҳаммад ибн Жаъфар ибн аз-Зубайрдан, сўнг кетидан Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфардан — ривоят қилганини топдик. Шундай қилиб, Абу Усомадан (келган) ҳар икки сўз ҳам саҳиҳ бўлди ва Валид ибн Касир уни Муҳаммад ибн Жаъфар ибн аз-Зубайрдан ҳам, Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфардан ҳам — иккови Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умардан, у отасидан (деб) ривоят қилгани саҳиҳ бўлди. Демак, Абу Усома бир марта уни Валид ибн Касирдан, у Муҳаммад ибн Жаъфар ибн аз-Зубайрдан деб, яна бир марта Валид ибн Касирдан, у Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфардан деб ривоят қилар эди. Аллоҳ яхши билувчидир. Шуайб ибн Айюбнинг Абу Усомадан, у Валид ибн Касирдан, у ҳар икки кишидан (ривоят қилган) ҳадисига келсак, ...
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , ثنا حَنْبَلُ بْنُ إِسْحَاقَ , نا عَفَّانُ , ثنا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ , ثنا سَعِيدُ بْنُ كَثِيرِ بْنِ عُبَيْدٍ , حَدَّثَنِي أَبِي , أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ , يَقُولُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ , وَيُقِيمُوا الصَّلاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ , ثُمَّ قَدْ حُرِّمَ عَلَيَّ دِمَاؤُهُمْ وَأَمْوَالُهُمْ , وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ " . وَكَذَلِكَ رَوَاهُ أَبُو جَعْفَرٍ الرَّازِيُّ ، عَنْ يُونُسَ , عَنِ الْحَسَنِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ . وَكَذَلِكَ قَالَ عِمْرَانُ الْقَطَّانُ , عَنْ مَعْمَرٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ , عَنْ أَنَسٍ , عَنْ أَبِي بَكْرٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , نَحْوَهُ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men odamlar Allohdan boshqa iloh yoʻq va Muhammad Allohning Rasuli ekaniga guvohlik bergunlaricha, namozni toʻkis ado etgunlaricha va zakot bergunlaricha ular bilan jang qilishga buyurilganman. Soʻng ularning qonlari va mollari menga harom boʻladi; hisoblari esa aziz va jalil Allohning zimmasidadir», dedilar. Buni Abu Jaʼfar ar-Roziy ham Yunusdan, u Hasandan, u Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan shunday rivoyat qilgan. Imron al-Qatton ham Maʼmardan, u Zuhriydan, u Anasdan, u Abu Bakrdan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshashini aytgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен одамлар Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг Расули эканига гувоҳлик бергунларича, намозни тўкис адо этгунларича ва закот бергунларича улар билан жанг қилишга буюрилганман. Сўнг уларнинг қонлари ва моллари менга ҳаром бўлади; ҳисоблари эса азиз ва жалил Аллоҳнинг зиммасидадир», дедилар. Буни Абу Жаъфар ар-Розий ҳам Юнусдан, у Ҳасандан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан шундай ривоят қилган. Имрон ал-Қаттон ҳам Маъмардан, у Зуҳрийдан, у Анасдан, у Абу Бакрдан, у Набий ﷺдан шунга ўхшашини айтган.
حَدَّثَنَا دَعْلَجُ بْنُ أَحْمَدَ ، ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شِيرَوَيْهِ , ثنا إِسْحَاقُ بْنُ رَاهَوَيْهِ , نا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ , نا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ , عَنِ الأَزْرَقِ بْنِ قَيْسٍ ، عَنْ حِطَّانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ , قَالَ : " هَلْ أُرِيكُمْ صَلاةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ؟ فَكَبَّرَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ , ثُمَّ كَبَّرَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ لِلرُّكُوعِ , ثُمَّ قَالَ : سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ , ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ , ثُمَّ قَالَ : هَكَذَا فَاصْنَعُوا وَلا يَرْفَعُ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ " . حَدَّثَنَا دَعْلَجُ بْنُ أَحْمَدَ ، نا جَعْفَرُ بْنُ أَحْمَدَ الشَّامَاتِيُّ , نا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ , ثنا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ , عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ , بِإِسْنَادِهِ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , نَحْوَهُ . رَفَعَهُ هَذَانُ عَنْ حَمَّادٍ , وَوَقَفَهُ غَيْرُهُمَا عَنْهُ , سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ أَحْمَدَ بْنَ إِسْحَاقَ بْنِ بُهْلُولٍ يَقُولُ , وَأَمْلاهُ عَلَيْنَا إِمْلاءً , قَالَ : كَانَ مَذْهَبِي مَذْهَبَ أَهْلِ الْعِرَاقِ , فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي النَّوْمِ يُصَلِّي فَرَأَيْتُهُ يَرْفَعُ يَدَيْهِ فِي أَوَّلِ تَكْبِيرَةٍ , ثُمَّ إِذَا رَكَعَ , ثُمَّ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu) aytdi: Sizlarga Rasululloh ﷺning namozlarini koʻrsataymi? Soʻng takbir aytib qoʻllarini koʻtardi, soʻng takbir aytib rukuʼ uchun qoʻllarini koʻtardi, soʻng: «Samiʼallohu liman hamidah», dedi va qoʻllarini koʻtardi, soʻng: «Mana shunday qilinglar», dedi. Ikki sajda orasida esa koʻtarmadi. Bu ikkovi buni Hammoddan marfuʼ qilishdi, boshqalar esa undan mavquf qilishdi. Men Abu Jaʼfar Ahmad ibn Ishoq ibn Buhlulning bizga imlo qilib aytganini eshitdim: Mening mazhabim Iroq ahlining mazhabi edi. Tushimda Nabiy ﷺni namoz oʻqiyotgan holda koʻrdim va u zotning birinchi takbirda, soʻng rukuʼ qilganlarida, soʻng boshlarini rukuʼdan koʻtarganlarida qoʻllarini koʻtarayotganlarini koʻrdim.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу) айтди: Сизларга Расулуллоҳ ﷺнинг намозларини кўрсатайми? Сўнг такбир айтиб қўлларини кўтарди, сўнг такбир айтиб рукуъ учун қўлларини кўтарди, сўнг: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ», деди ва қўлларини кўтарди, сўнг: «Мана шундай қилинглар», деди. Икки сажда орасида эса кўтармади. Бу иккови буни Ҳаммоддан марфуъ қилишди, бошқалар эса ундан мавқуф қилишди. Мен Абу Жаъфар Аҳмад ибн Ишоқ ибн Буҳлулнинг бизга имло қилиб айтганини эшитдим: Менинг мазҳабим Ироқ аҳлининг мазҳаби эди. Тушимда Набий ﷺни намоз ўқиётган ҳолда кўрдим ва у зотнинг биринчи такбирда, сўнг рукуъ қилганларида, сўнг бошларини рукуъдан кўтарганларида қўлларини кўтараётганларини кўрдим.
حَدَّثَنَا بِهِ أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ الأَصْبَغِ بْنِ الْفَرَجِ , حَدَّثَنَا أبِي , قَالَ : وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , ثنا أَصْبَغُ بْنُ الْفَرَجِ , أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ , حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ , عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَنْ مَاتَ وَعَلَيْهِ صِيَامٌ صَامَ عَنْهُ وَلِيُّهُ " . قُرِئَ عَلَى ابْنِ صَاعِدٍ , وَأَنَا أَسْمَعُ : حَدَّثَكُمْ إِسْمَاعِيلُ بْنُ يَعْقُوبَ بْنِ صُبَيْحٍ , وَمُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ وَارَةَ , قَالا : نا محَمَّدُ بْنُ مُوسَى بْنِ أَعْيَنَ , ثنا أَبِي , قَالَ : وَحَدَّثَنَا هِلالُ بْنُ الْعَلاءِ , ثنا مُعَافَى بْنُ سُلَيْمَانَ , ثنا مُوسَى بْنُ أَعْيَنَ , عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ , أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي جَعْفَرٍ ، حَدَّثَهُ عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , مِثْلَهُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim vafot etsa-yu, zimmasida roʻza (qarzi) boʻlsa, uning oʻrniga valiysi roʻza tutadi», dedilar. Muso ibn Aʼyan ham Amr ibn al-Horisdan, Ubaydulloh ibn Abu Jaʼfardan — Muhammad ibn Abu Jaʼfar unga Urvadan, Oishadan, Nabiy ﷺ dan shuning mislini aytgani haqida rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким вафот этса-ю, зиммасида рўза (қарзи) бўлса, унинг ўрнига валийси рўза тутади», дедилар. Мусо ибн Аъян ҳам Амр ибн ал-Ҳорисдан, Убайдуллоҳ ибн Абу Жаъфардан — Муҳаммад ибн Абу Жаъфар унга Урвадан, Оишадан, Набий ﷺ дан шунинг мислини айтгани ҳақида ривоят қилган.
ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ , نَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ , عَنِ الْحَسَنِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ , عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ , عَنْ جَابِرٍ , قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ثَمَنِ الْكَلْبِ وَالْهِرِّ ، إِلا الْكَلْبَ الْمُعَلِّمَ " ، الْحَسَنُ بْنُ أَبِي جَعْفَرٍ ، ضَعِيفٌ
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ it va mushuk bahosidan qaytardilar, oʻrgatilgan it bundan mustasno. Hasan ibn Abu Jaʼfar zaifdir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ит ва мушук баҳосидан қайтардилар, ўргатилган ит бундан мустасно. Ҳасан ибн Абу Жаъфар заифдир.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا عَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ , نَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ الْغَسِيلِ , عَنْ عَمَّتِهِ سَكِينَةَ بِنْتِ حَنْظَلَةَ ، قَالَتِ : اسْتَأْذَنَ عَلَيَّ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ وَلَمْ تَنْقَضِ عِدَّتِي مِنْ مَهْلِكِ زَوْجِي , فَقَالَ : قَدْ عَرَفْتِ قَرَابَتِي مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَرَابَتِي مِنْ عَلِيٍّ وَمَوْضِعِي فِي الْعَرَبِ , قُلْتُ : غَفَرَ اللَّهُ لَكَ يَا أَبَا جَعْفَرٍ إِنَّكَ رَجُلٌ يُؤْخَذُ عَنْكَ تَخْطُبُنِي فِي عِدَّتِي , قَالَ : إِنَّمَا أَخْبَرْتُكِ لِقَرَابَتِي مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمِنْ عَلِيٍّ وَقَدْ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ وَهِيَ مُتَأَيِّمَةٌ مِنْ أَبِي سَلَمَةَ , فَقَالَ : " لَقَدْ عَلِمْتِ أَنَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَخِيرَتُهُ وَمَوْضِعِي فِي قَوْمِي " ، كَانَتْ تِلْكَ خُطْبَتَهُ
Sakina bint Hanzala aytdi: Erimning vafotidan (keyingi) iddam tugamagan paytda Muhammad ibn Ali mendan izn soʻrab kirdi va: «Sen mening Rasululloh ﷺga qarindoshligimni, Aliga qarindoshligimni va arablar orasidagi mavqeimni bilasan», dedi. Men: «Alloh seni magʻfirat qilsin, ey Abu Jaʼfar! Sen (soʻzi) namuna qilib olinadigan kishisan-u, iddamda menga sovchilik qilyapsanmi?» dedim. U: «Men senga faqat Rasululloh ﷺga va Aliga qarindoshligimni xabar berdim, xolos. Rasululloh ﷺ Ummu Salamaning huzuriga — u Abu Salamadan beva boʻlgan paytda — kirib: ‹Sen bilasanki, men Allohning Rasuli va Uning tanlagani (bandasi)man, qavmim orasidagi oʻrnimni ham (bilasan)›, deganlar. U zotning sovchiligi mana shu edi», dedi.Сакина бинт Ҳанзала айтди: Эримнинг вафотидан (кейинги) иддам тугамаган пайтда Муҳаммад ибн Али мендан изн сўраб кирди ва: «Сен менинг Расулуллоҳ ﷺга қариндошлигимни, Алига қариндошлигимни ва араблар орасидаги мавқеимни биласан», деди. Мен: «Аллоҳ сени мағфират қилсин, эй Абу Жаъфар! Сен (сўзи) намуна қилиб олинадиган кишисан-у, иддамда менга совчилик қиляпсанми?» дедим. У: «Мен сенга фақат Расулуллоҳ ﷺга ва Алига қариндошлигимни хабар бердим, холос. Расулуллоҳ ﷺ Умму Саламанинг ҳузурига — у Абу Саламадан бева бўлган пайтда — кириб: ‹Сен биласанки, мен Аллоҳнинг Расули ва Унинг танлагани (бандаси)ман, қавмим орасидаги ўрнимни ҳам (биласан)›, деганлар. У зотнинг совчилиги мана шу эди», деди.