حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَمَرَّ بِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَلْعَبُ مَعَ الصِّبْيَانِ فَسَلَّمَ عَلَيْنَا ثُمَّ دَعَانِي فَبَعَثَنِي إِلَى حَاجَةٍ لَهُ فَجِئْتُ وَقَدْ أَبْطَأْتُ عَنْ أُمِّي فَقَالَتْ مَا حَبَسَكَ أَيْنَ كُنْتَ فَقُلْتُ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى حَاجَةٍ فَقَالَتْ أَيْ بُنَيَّ وَمَا هِيَ فَقُلْتُ إِنَّهَا سِرٌّ قَالَتْ لَا تُحَدِّثْ بِسِرِّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدًاثُمَّ قَالَ وَاللَّهِ يَا ثَابِتُ لَوْ كُنْتُ حَدَّثْتُ بِهِ أَحَدًا لَحَدَّثْتُكَ
Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Men bolalar bilan oʻynab turganimda Nabiy ﷺ yonimdan oʻtdilar va bizga salom berdilar, soʻng meni chaqirib, bir hojatlari uchun yubordilar. Men (uyga) kelganimda onamning oldiga kechikib qolgan edim. U: «Nima seni ushlab qoldi, qayerda eding?» dedi. Men: «Rasululloh ﷺ meni bir hojat uchun yubordilar», dedim. U: «Ey oʻgʻilcham, u nima (hojat) edi?» dedi. Men: «U sirdir», dedim. U: «Rasululloh ﷺning sirini hech kimga aytma», dedi. Soʻngra (Anas): «Allohga qasam, ey Sobit, agar men uni birovga aytganimda, albatta senga aytgan boʻlardim», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен болалар билан ўйнаб турганимда Набий ﷺ ёнимдан ўтдилар ва бизга салом бердилар, сўнг мени чақириб, бир ҳожатлари учун юбордилар. Мен (уйга) келганимда онамнинг олдига кечикиб қолган эдим. У: «Нима сени ушлаб қолди, қаерда эдинг?» деди. Мен: «Расулуллоҳ ﷺ мени бир ҳожат учун юбордилар», дедим. У: «Эй ўғилчам, у нима (ҳожат) эди?» деди. Мен: «У сирдир», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺнинг сирини ҳеч кимга айтма», деди. Сўнгра (Анас): «Аллоҳга қасам, эй Собит, агар мен уни бировга айтганимда, албатта сенга айтган бўлардим», деди.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَا مَعْشَرَ الْأَنْصَارِ أَلَمْ آتِكُمْ ضُلَّالًا فَهَدَاكُمْ اللَّهُ بِي وَأَعْدَاءً فَأَلَّفَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ بِي ثُمَّ قَالَ لَهُمْ أَلَا تَقُولُونَ أَتَيْتَنَا طَرِيدًا فَآوَيْنَاكَ وَخَائِفًا فَأَمَّنَّاكَ وَمَخْذُولًا فَنَصَرْنَاكَ فَقَالُوا بَلْ لِلَّهِ الْمَنُّ عَلَيْنَا وَلِرَسُولِهِ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ey ansorlar jamoasi! Men sizlarning oldingizga kelganimda adashgan emasmidingiz, Alloh sizlarni men orqali hidoyat qildi-ku? Dushman emasmidingiz, Alloh azza va jalla qalblaringizni men orqali uzlashtirdi-ku?» dedilar. Soʻng ularga: «Nega: ‹Sen bizga quvilgan holda kelding, biz senga boshpana berdik; qoʻrqqan holda kelding, biz seni omon qildik; yordamsiz kelding, biz senga yordam berdik› demaysizlar?» dedilar. Shunda ular: «Yoʻq, balki minnat Allohga va Uning Rasuligadir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Эй ансорлар жамоаси! Мен сизларнинг олдингизга келганимда адашган эмасмидингиз, Аллоҳ сизларни мен орқали ҳидоят қилди-ку? Душман эмасмидингиз, Аллоҳ азза ва жалла қалбларингизни мен орқали узлаштирди-ку?» дедилар. Сўнг уларга: «Нега: ‹Сен бизга қувилган ҳолда келдинг, биз сенга бошпана бердик; қўрққан ҳолда келдинг, биз сени омон қилдик; ёрдамсиз келдинг, биз сенга ёрдам бердик› демайсизлар?» дедилар. Шунда улар: «Йўқ, балки миннат Аллоҳга ва Унинг Расулигадир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاصَلَ فِي رَمَضَانَ فَوَاصَلَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِهِ فَأُخْبِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ مُدَّ لِي الشَّهْرُ لَوَاصَلْتُ وِصَالًا يَدَعُ الْمُتَعَمِّقُونَ تَعَمُّقَهُمْ إِنِّي أَظَلُّ يُطْعِمُنِي رَبِّي وَيَسْقِينِي
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Ramazonda visol (tinimsiz roʻza) tutdilar, ashoblaridan bir qancha kishilar ham visol tutdilar. Nabiy ﷺga bu haqda xabar berilgach, u zot: «Agar (bu) oy menga uzaytirilganda edi, chuqurga ketuvchilar oʻz chuqurliklarini tark etadigan darajada visol tutgan boʻlardim. Albatta, men Robbim meni taomlantirib, sugʻorib turgan holda kunni oʻtkazaman», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Рамазонда висол (тинимсиз рўза) тутдилар, ашобларидан бир қанча кишилар ҳам висол тутдилар. Набий ﷺга бу ҳақда хабар берилгач, у зот: «Агар (бу) ой менга узайтирилганда эди, чуқурга кетувчилар ўз чуқурликларини тарк этадиган даражада висол тутган бўлардим. Албатта, мен Роббим мени таомлантириб, суғориб турган ҳолда кунни ўтказаман», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمَ أُحُدٍ وَهُوَ يَسْلُتُ الدَّمَ عَنْ وَجْهِهِ وَهُوَ يَقُولُ كَيْفَ يُفْلِحُ قَوْمٌ شَجُّوا نَبِيَّهُمْ وَكَسَرُوا رَبَاعِيَتَهُ وَهُوَ يَدْعُوهُمْ إِلَى اللَّهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {لَيْسَ لَكَ مِنْ الْأَمْرِ شَيْءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظَالِمُونَ}
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Uhud kuni Nabiy ﷺ yuzlaridan qonni artar va: «Oʻz Nabiysining boshini yorib, tishini sindirgan qavm — u esa ularni Allohga chorlab turgan bir holda — qanday najot topadi?», — der edilar. Shunda Alloh azza va jalla: {Bu ishda sening qoʻlingda hech narsa yoʻq: yo (Alloh) ularning tavbasini qabul qilur, yo ularni azoblar; zero, ular zolimlardir} (oyatini) nozil qildi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Уҳуд куни Набий ﷺ юзларидан қонни артар ва: «Ўз Набийсининг бошини ёриб, тишини синдирган қавм — у эса уларни Аллоҳга чорлаб турган бир ҳолда — қандай нажот топади?», — дер эдилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Бу ишда сенинг қўлингда ҳеч нарса йўқ: ё (Аллоҳ) уларнинг тавбасини қабул қилур, ё уларни азоблар; зеро, улар золимлардир} (оятини) нозил қилди.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍأَنَّ أَنَسَ بْنَ النَّضْرِ تَغَيَّبَ عَنْ قِتَالِ بَدْرٍ فَقَالَ تَغَيَّبْتُ عَنْ أَوَّلِ مَشْهَدٍ شَهِدَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَئِنْ رَأَيْتُ قِتَالًا لَيَرَيَنَّ اللَّهُ مَا أَصْنَعُ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ انْهَزَمَ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقْبَلَ أَنَسٌ فَرَأَى سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ مُنْهَزِمًا فَقَالَ يَا أَبَا عَمْروٍ أَيْنَ أَيْنَ قُمْ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنِّي لَأَجِدُ رِيحَ الْجَنَّةِ دُونَ أُحُدٍ فَحَمَلَ حَتَّى قُتِلَ فَقَالَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا اسْتَطَعْتُ مَا اسْتَطَاعَ فَقَالَتْ أُخْتُهُ فَمَا عَرَفْتُ أَخِي إِلَّا بِبَنَانِهِ وَلَقَدْ كَانَتْ فِيهِ بِضْعٌ وَثَمَانُونَ ضَرْبَةً مِنْ بَيْنِ ضَرْبَةٍ بِسَيْفٍ وَرَمْيَةٍ بِسَهْمٍ وَطَعْنَةٍ بِرُمْحٍ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِيهِ {رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ إِلَى قَوْلِهِ وَمَا بَدَّلُوا تَبْدِيلًا}
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Anas ibn an-Nazr Badr jangidan qolib ketdi va: «Men Nabiy ﷺ ishtirok etgan birinchi jangdan qolib ketdim. Agar jangni koʻrsam, Alloh nima qilishimni albatta koʻradi», dedi. Uhud kuni Nabiy ﷺning ashoblari chekinganlarida, Anas kelib, Saʼd ibn Muozning chekinayotganini koʻrdi va: «Ey Abu Amr, qayoqqa, qayoqqa? Turgin! Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, men Uhud tomonidan jannat hidini topmoqdaman», dedi. Soʻng hujum qilib, oʻldirilguncha jang qildi. Saʼd ibn Muoz aytdi: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, men u qilgan ishga qodir boʻlmadim». Uning singlisi aytdi: «Men akamni faqat barmoq uchlaridan tanidim; unda qilich zarbasi, oʻq va nayza sanchigʻidan sakson nechta yara bor edi». Shunda Alloh azza va jalla u haqida {Erkaklar borki, Allohga bergan ahdlariga sodiq qoldilar} — {va ular (ahdni) sira oʻzgartirmadilar} degan soʻziga qadar (oyatni) nozil qildi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Анас ибн ан-Назр Бадр жангидан қолиб кетди ва: «Мен Набий ﷺ иштирок этган биринчи жангдан қолиб кетдим. Агар жангни кўрсам, Аллоҳ нима қилишимни албатта кўради», деди. Уҳуд куни Набий ﷺнинг ашоблари чекинганларида, Анас келиб, Саъд ибн Муознинг чекинаётганини кўрди ва: «Эй Абу Амр, қаёққа, қаёққа? Тургин! Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, мен Уҳуд томонидан жаннат ҳидини топмоқдаман», деди. Сўнг ҳужум қилиб, ўлдирилгунча жанг қилди. Саъд ибн Муоз айтди: «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, мен у қилган ишга қодир бўлмадим». Унинг синглиси айтди: «Мен акамни фақат бармоқ учларидан танидим; унда қилич зарбаси, ўқ ва найза санчиғидан саксон нечта яра бор эди». Шунда Аллоҳ азза ва жалла у ҳақида {Эркаклар борки, Аллоҳга берган аҳдларига содиқ қолдилар} — {ва улар (аҳдни) сира ўзгартирмадилар} деган сўзига қадар (оятни) нозил қилди.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ الْعَضْبَاءَ كَانَتْ لَا تُسْبَقُ فَجَاءَ أَعْرَابِيٌّ عَلَى قَعُودٍ لَهُ فَسَابَقَهَا فَسَبَقَهَا الْأَعْرَابِيُّ فَكَأَنَّ ذَلِكَ اشْتَدَّ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ حَقًّا عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ لَا يَرْفَعَ شَيْئًا مِنْ هَذِهِ الدُّنْيَا إِلَّا وَضَعَهُ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Azbo (degan tuyani) hech narsa ortda qoldira olmas edi. Bir aʼrobiy oʻzining yosh tuyasi ustida kelib, u bilan poyga qildi va aʼrobiy uni ortda qoldirdi. Bu narsa Rasululloh ﷺning ashoblariga ogʻir botganday boʻldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jallaning haqqidirki, U bu dunyodan biror narsani koʻtarsa, albatta uni (yana) pastga tushiradi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Азбо (деган туяни) ҳеч нарса ортда қолдира олмас эди. Бир аъробий ўзининг ёш туяси устида келиб, у билан пойга қилди ва аъробий уни ортда қолдирди. Бу нарса Расулуллоҳ ﷺнинг ашобларига оғир ботгандай бўлди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалланинг ҳаққидирки, У бу дунёдан бирор нарсани кўтарса, албатта уни (яна) пастга туширади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُؤْتَى بِأَشَدِّ النَّاسِ كَانَ بَلَاءً فِي الدُّنْيَا مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ اصْبُغُوهُ صَبْغَةً فِي الْجَنَّةِ فَيَصْبُغُونَهُ فِيهَا صَبْغَةً فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَا ابْنَ آدَمَ هَلْ رَأَيْتَ بُؤْسًا قَطُّ أَوْ شَيْئًا تَكْرَهُهُ فَيَقُولُ لَا وَعِزَّتِكَ مَا رَأَيْتُ شَيْئًا أَكْرَهُهُ قَطُّ ثُمَّ يُؤْتَى بِأَنْعَمِ النَّاسِ كَانَ فِي الدُّنْيَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَيَقُولُ اصْبُغُوهُ فِيهَا صَبْغَةً فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ هَلْ رَأَيْتَ خَيْرًا قَطُّ قُرَّةَ عَيْنٍ قَطُّ فَيَقُولُ لَا وَعِزَّتِكَ مَا رَأَيْتُ خَيْرًا قَطُّ وَلَا قُرَّةَ عَيْنٍ قَطُّ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Jannat ahlidan dunyoda eng qattiq balo koʻrgan kishi keltiriladi va: ‹Uni jannatga bir botiringlar›, deyiladi. Uni unda bir botirishadi. Soʻng Alloh azza va jalla: ‹Ey Odam farzandi, sen biror qiyinchilikni yoki yoqtirmagan biror narsani koʻrganmisan?› deydi. U: ‹Yoʻq, izzatingga qasamki, men yoqtirmaydigan biror narsani sira koʻrmadim›, deydi. Soʻng doʻzax ahlidan dunyoda eng farovon yashagan kishi keltiriladi va: ‹Uni unga bir botiringlar›, deyiladi. Soʻng: ‹Ey Odam farzandi, sen biror yaxshilikni, biror koʻz quvonchini koʻrganmisan?› deydi. U: ‹Yoʻq, izzatingga qasamki, men na yaxshilikni, na koʻz quvonchini sira koʻrdim›, deydi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Жаннат аҳлидан дунёда энг қаттиқ бало кўрган киши келтирилади ва: ‹Уни жаннатга бир ботиринглар›, дейилади. Уни унда бир ботиришади. Сўнг Аллоҳ азза ва жалла: ‹Эй Одам фарзанди, сен бирор қийинчиликни ёки ёқтирмаган бирор нарсани кўрганмисан?› дейди. У: ‹Йўқ, иззатингга қасамки, мен ёқтирмайдиган бирор нарсани сира кўрмадим›, дейди. Сўнг дўзах аҳлидан дунёда энг фаровон яшаган киши келтирилади ва: ‹Уни унга бир ботиринглар›, дейилади. Сўнг: ‹Эй Одам фарзанди, сен бирор яхшиликни, бирор кўз қувончини кўрганмисан?› дейди. У: ‹Йўқ, иззатингга қасамки, мен на яхшиликни, на кўз қувончини сира кўрдим›, дейди».
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَمَّا خَلَقَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ آدَمَ وَصَوَّرَهُ ثُمَّ تَرَكَهُ فِي الْجَنَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَتْرُكَهُ فَجَعَلَ إِبْلِيسُ يُطِيفُ بِهِ فَلَمَّا رَآهُ أَجْوَفَ عَرَفَ أَنَّهُ خَلْقٌ لَا يَتَمَالَكُ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Alloh azza va jalla Odamni yaratib, unga suvrat berganida, soʻng uni jannatda Alloh xohlagancha (shu holida) tark etdi. Shunda Iblis uning atrofida aylana boshladi. Uning ichi boʻsh ekanini koʻrgach, u oʻzini tuta olmaydigan (sabrsiz) qilib yaratilgan bir mavjudot ekanini bildi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Аллоҳ азза ва жалла Одамни яратиб, унга суврат берганида, сўнг уни жаннатда Аллоҳ хоҳлаганча (шу ҳолида) тарк этди. Шунда Иблис унинг атрофида айлана бошлади. Унинг ичи бўш эканини кўргач, у ўзини тута олмайдиган (сабрсиз) қилиб яратилган бир мавжудот эканини билди».
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ ثَابِتٍ قَالَقِيلَ لِأَنَسٍ هَلْ شَابَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا شَانَهُ اللَّهُ بِالشَّيْبِ مَا كَانَ فِي رَأْسِهِ وَلِحْيَتِهِ إِلَّا سَبْعَ عَشْرَةَ أَوْ ثَمَانِ عَشْرَةَ
Sobit aytdi: Anas (roziyallohu anhu)dan: «Rasululloh ﷺning (soch-soqollariga) oq tushganmi?» deb soʻralganda, u: «Alloh u zotni oqlik bilan aybli qilmagan; boshlari va soqollarida oʻn yetti yoki oʻn sakkiztadan (ortiq oq soch) boʻlmagan», — dedi.Собит айтди: Анас (розияллоҳу анҳу)дан: «Расулуллоҳ ﷺнинг (соч-соқолларига) оқ тушганми?» деб сўралганда, у: «Аллоҳ у зотни оқлик билан айбли қилмаган; бошлари ва соқолларида ўн етти ёки ўн саккизтадан (ортиқ оқ соч) бўлмаган», — деди.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ هِشَامِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَخٍ لِي لِيُحَنِّكَهُ فِي الْمِرْبَدِ قَالَ فَرَأَيْتُهُ يَسِمُ شِيَاهًا أَحْسَبُهُ قَالَ فِي آذَانِهَا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Men ukamni tanglayini (xurmo bilan) ishqab qoʻyishlari uchun Nabiy ﷺning huzurlariga, mirbadga (qoʻra tomonga) olib bordim. Shu payt u zotning qoʻylarni — gumonimcha, ularning quloqlarini — tamgʻalab turganlarini koʻrdim.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен укамни танглайини (хурмо билан) ишқаб қўйишлари учун Набий ﷺнинг ҳузурларига, мирбадга (қўра томонга) олиб бордим. Шу пайт у зотнинг қўйларни — гумонимча, уларнинг қулоқларини — тамғалаб турганларини кўрдим.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي قَتَادَةُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَسَوُّوا صُفُوفَكُمْ فَإِنَّ تَسْوِيَةَ الصَّفِّ مِنْ تَمَامِ الصَّلَاةِقَالَ عَبْد اللَّهِ أَظُنُّهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَحْسَبُ أَنِّي قَدْ أَسْقَطْتُهُ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: «Saflaringizni toʻgʻrilanglar, chunki safni toʻgʻrilash namozning kamolidandir». Abdulloh aytdi: Men uni Nabiy ﷺdan (rivoyat qilingan) deb oʻylayman va oʻzim uni tushirib qoldirgan boʻlsam kerak, deb hisoblayman.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: «Сафларингизни тўғриланглар, чунки сафни тўғрилаш намознинг камолидандир». Абдуллоҳ айтди: Мен уни Набий ﷺдан (ривоят қилинган) деб ўйлайман ва ўзим уни тушириб қолдирган бўлсам керак, деб ҳисоблайман.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِهْقَانَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَأْكُلَ الرَّجُلُ بِشِمَالِهِ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ kishining chap qoʻli bilan yeyishidan qaytardilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ кишининг чап қўли билан ейишидан қайтардилар.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّهُمْ سَأَلُوا نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا حَتَّى أَجْهَدُوهُ بِالْمَسْأَلَةِ فَخَرَجَ ذَاتَ يَوْمٍ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ فَقَالَ لَا تَسْأَلُونِي الْيَوْمَ عَنْ شَيْءٍ إِلَّا أَنْبَأْتُكُمْ بِهِ فَأَشْفَقَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَكُونَ بَيْنَ يَدَيْ أَمْرٍ قَدْ حَضَرَ قَالَ فَجَعَلْتُ لَا أَلْتَفِتُ يَمِينًا وَلَا شِمَالًا إِلَّا وَجَدْتُ كُلَّ رَجُلٍ لَافًّا رَأْسَهُ فِي ثَوْبِهِ يَبْكِي فَأَنْشَأَ رَجُلٌ كَانَ يُلَاحَى فَيُدْعَى إِلَى غَيْرِ أَبِيهِ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَنْ أَبِي قَالَ أَبُوكَ حُذَافَةُ قَالَ ثُمَّ قَامَ عُمَرُ أَوْ قَالَ ثُمَّ أَنْشَأَ عُمَرُ فَقَالَ رَضِينَا بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولًا عَائِذًا بِاللَّهِ مِنْ شَرِّ الْفِتَنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ أَرَ كَالْيَوْمِ فِي الْخَيْرِ وَالشَّرِّ قَطُّ صُوِّرَتْ لِي الْجَنَّةُ وَالنَّارُ حَتَّى رَأَيْتُهُمَا دُونَ هَذَا الْحَائِطِحَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ بِمِثْلِهِ قَالَ وَكَانَ قَتَادَةُ يَذْكُرُ هَذَا الْحَدِيثَ إِذَا سُئِلَ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ {لَا تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ}
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Odamlar bir kuni Allohning Nabiysi ﷺdan shu qadar koʻp soʻradilarki, hatto savol bilan u zotni qiynab qoʻydilar. Shunda u zot bir kuni chiqib, minbarga koʻtarildilar va: «Bugun mendan nimani soʻrasangiz, albatta uni sizlarga bayon qilib beraman», — dedilar. Rasululloh ﷺning ashoblari (yaqin) kelib qolgan biror ishning oldida turishlaridan qoʻrqdilar. (Anas) aytdi: Men oʻngga ham, chapga ham qaray boshladim; har bir kishi boshini koʻylagiga oʻrab yigʻlab oʻtirar edi. Shunda otasi haqida janjallashilib, otasidan boshqaga nisbat berilgan bir kishi gap boshlab: «Yo Allohning Nabiysi! Mening otam kim?» dedi. U zot: «Otang Huzofadir», dedilar. Soʻng Umar turdi — yoki: soʻng Umar gap boshlab: «Biz Allohning Rabb boʻlishiga, Islomning din boʻlishiga va Muhammadning Rasul boʻlishiga rozi boʻldik; fitnalar yomonligidan Allohdan panoh soʻrab (shunday deymiz)», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Yaxshilik va yomonlikda men bugungidek (bir kunni) sira koʻrmaganman. Menga jannat va doʻzax suvratlantirildi, hatto men ularni mana shu devorning berisida koʻrdim», dedilar. Ravh bizga Hishom ibn Abu Abdullohdan, u Qatodadan, u Anasdan shuning misolini rivoyat qildi. (Roviy) aytdi: Qatoda {Sizlarga oshkor qilinsa, sizni xafa qiladigan narsalar haqida soʻramanglar} oyati haqida soʻralganda, mana shu hadisni zikr qilar edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Одамлар бир куни Аллоҳнинг Набийси ﷺдан шу қадар кўп сўрадиларки, ҳатто савол билан у зотни қийнаб қўйдилар. Шунда у зот бир куни чиқиб, минбарга кўтарилдилар ва: «Бугун мендан нимани сўрасангиз, албатта уни сизларга баён қилиб бераман», — дедилар. Расулуллоҳ ﷺнинг ашоблари (яқин) келиб қолган бирор ишнинг олдида туришларидан қўрқдилар. (Анас) айтди: Мен ўнгга ҳам, чапга ҳам қарай бошладим; ҳар бир киши бошини кўйлагига ўраб йиғлаб ўтирар эди. Шунда отаси ҳақида жанжаллашилиб, отасидан бошқага нисбат берилган бир киши гап бошлаб: «Ё Аллоҳнинг Набийси! Менинг отам ким?» деди. У зот: «Отанг Ҳузофадир», дедилар. Сўнг Умар турди — ёки: сўнг Умар гап бошлаб: «Биз Аллоҳнинг Рабб бўлишига, Исломнинг дин бўлишига ва Муҳаммаднинг Расул бўлишига рози бўлдик; фитналар ёмонлигидан Аллоҳдан паноҳ сўраб (шундай деймиз)», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Яхшилик ва ёмонликда мен бугунгидек (бир кунни) сира кўрмаганман. Менга жаннат ва дўзах сувратлантирилди, ҳатто мен уларни мана шу деворнинг берисида кўрдим», дедилар. Равҳ бизга Ҳишом ибн Абу Абдуллоҳдан, у Қатодадан, у Анасдан шунинг мисолини ривоят қилди. (Ровий) айтди: Қатода {Сизларга ошкор қилинса, сизни хафа қиладиган нарсалар ҳақида сўраманглар} ояти ҳақида сўралганда, мана шу ҳадисни зикр қилар эди.
حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الدُّعَاءَ لَا يُرَدُّ بَيْنَ الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِ فَادْعُوا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, azon bilan iqoma orasidagi duo rad qilinmaydi; bas, duo qilinglar», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, азон билан иқома орасидаги дуо рад қилинмайди; бас, дуо қилинглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَجَّاجِ أَخْبَرَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا مُصْعَبُ بْنُ ثَابِتِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ طَلَبْنَا عِلْمَ الْعُودِ الَّذِي فِي مَقَامِ الْإِمَامِ فَلَمْ نَقْدِرْ عَلَى أَحَدٍ يَذْكُرُ لَنَا فِيهِ شَيْئًا قَالَ مُصْعَبٌ فَأَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ السَّائِبِ بْنِ خَبَّابٍ صَاحِبُ الْمَقْصُورَةِ فَقَالَجَلَسَ إِلَيَّ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ يَوْمًا فَقَالَ هَلْ تَدْرِي لِمَ صُنِعَ هَذَا وَلَمْ أَسْأَلْهُ عَنْهُ فَقُلْتُ لَا وَاللَّهِ مَا أَدْرِي لِمَ صُنِعَ فَقَالَ أَنَسٌ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَضَعُ عَلَيْهِ يَمِينَهُ ثُمَّ يَلْتَفِتُ إِلَيْنَا فَقَالَ اسْتَوُوا وَاعْدِلُوا صُفُوفَكُمْ
Musʼab ibn Sobit ibn Abdulloh ibn az-Zubayr aytdi: Biz imom turadigan joydagi yogʻoch haqida maʼlumot izladik, lekin bu haqda bizga biror narsa aytadigan kishini topa olmadik. Musʼab aytdi: Menga maqsura egasi Muhammad ibn Muslim ibn as-Soib ibn Xabbob xabar berib, shunday dedi: Bir kuni Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) yonimga oʻtirdi va: «Bu nima uchun qilinganini bilasanmi?» dedi — men esa undan bu haqda soʻramagan edim. Men: «Yoʻq, Allohga qasamki, nima uchun qilinganini bilmayman», dedim. Anas: «Rasululloh ﷺ uning ustiga oʻng qoʻllarini qoʻyar, soʻng bizga yuzlanib: ‹Tekis turinglar va saflaringizni toʻgʻrilanglar›, der edilar», dedi.Мусъаб ибн Собит ибн Абдуллоҳ ибн аз-Зубайр айтди: Биз имом турадиган жойдаги ёғоч ҳақида маълумот изладик, лекин бу ҳақда бизга бирор нарса айтадиган кишини топа олмадик. Мусъаб айтди: Менга мақсура эгаси Муҳаммад ибн Муслим ибн ас-Соиб ибн Хаббоб хабар бериб, шундай деди: Бир куни Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ёнимга ўтирди ва: «Бу нима учун қилинганини биласанми?» деди — мен эса ундан бу ҳақда сўрамаган эдим. Мен: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, нима учун қилинганини билмайман», дедим. Анас: «Расулуллоҳ ﷺ унинг устига ўнг қўлларини қўяр, сўнг бизга юзланиб: ‹Текис туринглар ва сафларингизни тўғриланглар›, дер эдилар», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ وَعَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ الْبَرَاءَ بْنَ مَالِكٍ كَانَ يَحْدُو بِالرِّجَالِ وَأَنْجَشَةَ يَحْدُو بِالنِّسَاءِ وَكَانَ حَسَنَ الصَّوْتِ فَحَدَا فَأَعْنَقَتْ الْإِبِلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَنْجَشَةُ رُوَيْدًا سَوْقَكَ بِالْقَوَارِيرِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Baro ibn Molik erkaklar uchun hido (haydov qoʻshigʻi) aytar, Anjasha esa ayollar uchun hido aytar edi; uning ovozi goʻzal edi. U hido aytganida tuyalar tezlashib ketdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ey Anjasha, shishalarni sekinroq hayda», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Баро ибн Молик эркаклар учун ҳидо (ҳайдов қўшиғи) айтар, Анжаша эса аёллар учун ҳидо айтар эди; унинг овози гўзал эди. У ҳидо айтганида туялар тезлашиб кетди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Анжаша, шишаларни секинроқ ҳайда», дедилар.
حَدَّثَنَا غَسَّانُ بْنُ الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ ثَابِتٍ وَحُمَيْدٌ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ حُفَّتْ الْجَنَّةُ بِالْمَكَارِهِ وَحُفَّتْ النَّارُ بِالشَّهَوَاتِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Jannat yoqimsiz (mashaqqatli) narsalar bilan oʻralgan, doʻzax esa shahvatlar bilan oʻralgandir», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Жаннат ёқимсиз (машаққатли) нарсалар билан ўралган, дўзах эса шаҳватлар билан ўралгандир», — дедилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أُمَيَّةُ بْنُ شِبْلٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ يَزْدَوَيْهِ قَالَخَرَجْتُ إِلَى الْمَدِينَةِ مَعَ عُمَرَ بْنِ يَزِيدَ وَعُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَامِلٌ عَلَيْهَا قَبْلَ أَنْ يُسْتَخْلَفَ قَالَ فَسَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ وَكَانَ بِهِ وَضَحٌ شَدِيدٌ قَالَ وَكَانَ عُمَرُ يُصَلِّي بِنَا فَقَالَ أَنَسٌ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَشْبَهَ صَلَاةً بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ هَذَا الْفَتَى كَانَ يُخَفِّفُ فِي تَمَامٍ
Usmon ibn Yazdavayh aytdi: Men Umar ibn Yazid bilan Madinaga chiqdim; Umar ibn Abdulaziz xalifa qilinishidan avval u yerga voliy edi. Men Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ni eshitdim — unda kuchli oq dogʻ (pes) bor edi. U aytdi: Umar bizga imomlik qilib namoz oʻqir edi. Anas: «Men namozi bu yigitning namozichalik Rasululloh ﷺning namozlariga oʻxshagan birovni koʻrmadim: u (namozni) toʻliq ado etgan holda yengil oʻqir edi», dedi.Усмон ибн Яздавайҳ айтди: Мен Умар ибн Язид билан Мадинага чиқдим; Умар ибн Абдулазиз халифа қилинишидан аввал у ерга волий эди. Мен Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)ни эшитдим — унда кучли оқ доғ (пес) бор эди. У айтди: Умар бизга имомлик қилиб намоз ўқир эди. Анас: «Мен намози бу йигитнинг намозичалик Расулуллоҳ ﷺнинг намозларига ўхшаган бировни кўрмадим: у (намозни) тўлиқ адо этган ҳолда енгил ўқир эди», деди.
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا هِلَالُ بْنُ أَبِي دَاوُدَ يَعْنِي الْحَبَطِيُّ أَبُو هِشَامٍ قَالَ أَخِي هَارُونُ بْنُ أَبِي دَاوُدَأَتَيْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ فَقُلْتُ يَا أَبَا حَمْزَةَ إِنَّ الْمَكَانَ بَعِيدٌ وَنَحْنُ يُعْجِبُنَا أَنْ نَعُودَكَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَيُّمَا رَجُلٍ عَادَ مَرِيضًا فَإِنَّمَا يَخُوضُ فِي الرَّحْمَةِ فَإِذَا قَعَدَ عِنْدَ الْمَرِيضِ غَمَرَتْهُ الرَّحْمَةُ قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الصَّحِيحُ الَّذِي يَعُودُ الْمَرِيضَ فَالْمَرِيضُ مَا لَهُ قَالَ تُحَطُّ عَنْهُ ذُنُوبُهُ
Horun ibn Abu Dovud aytdi: Men Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ning oldiga keldim va: «Ey Abu Hamza, joy uzoq, biz esa seni yoʻqlab turishni yaxshi koʻramiz», dedim. Shunda u boshini koʻtarib: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim, dedi: «Qaysi bir kishi bemorni yoʻqlasa, u rahmat ichida kezadi; bemorning yoniga oʻtirsa, rahmat uni qoplaydi». Men: «Yo Rasululloh, bu — bemorni yoʻqlagan sogʻlom kishi (uchun shunday); bemorga esa nima bor?» dedim. U zot: «Uning gunohlari toʻkiladi», dedilar.Ҳорун ибн Абу Довуд айтди: Мен Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)нинг олдига келдим ва: «Эй Абу Ҳамза, жой узоқ, биз эса сени йўқлаб туришни яхши кўрамиз», дедим. Шунда у бошини кўтариб: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим, деди: «Қайси бир киши беморни йўқласа, у раҳмат ичида кезади; беморнинг ёнига ўтирса, раҳмат уни қоплайди». Мен: «Ё Расулуллоҳ, бу — беморни йўқлаган соғлом киши (учун шундай); беморга эса нима бор?» дедим. У зот: «Унинг гуноҳлари тўкилади», дедилар.
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عِلْمٍ لَا يَنْفَعُ وَعَمَلٍ لَا يُرْفَعُ وَقَلْبٍ لَا يَخْشَعُ وَقَوْلٍ لَا يُسْمَعُ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday der edilar: «Allohumma inniy aʼuzu bika min ilmin la yanfaʼ, va amalin la yurfaʼ, va qalbin la yaxshaʼ, va qavlin la yusmaʼ (Allohim, men foyda bermaydigan ilmdan, koʻtarilmaydigan amaldan, qoʻrqmaydigan qalbdan va eshitilmaydigan soʻzdan Senga panoh soʻrayman)».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дер эдилар: «Аллоҳумма инний аъузу бика мин илмин ла янфаъ, ва амалин ла юрфаъ, ва қалбин ла яхшаъ, ва қавлин ла юсмаъ (Аллоҳим, мен фойда бермайдиган илмдан, кўтарилмайдиган амалдан, қўрқмайдиган қалбдан ва эшитилмайдиган сўздан Сенга паноҳ сўрайман)».
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا سَلَّامٌ يَعْنِي ابْنَ مِسْكِينٍ عَنْ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُخَدَمْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشْرَ سِنِينَ فَمَا قَالَ لِي أُفٍّ قَطُّ وَلَا قَالَ لِمَ صَنَعْتَ كَذَا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺga oʻn yil xizmat qildim; u zot menga biror marta ‹uf› ham demadilar va: «Nega bunday qilding?» ham demadilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺга ўн йил хизмат қилдим; у зот менга бирор марта ‹уф› ҳам демадилар ва: «Нега бундай қилдинг?» ҳам демадилар.
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا سَلَّامٌ عَنْ عُمَرَ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَشَهِدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلِيمَةً مَا فِيهَا خُبْزٌ وَلَا لَحْمٌ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bir valimada (toʻy taomida) hozir boʻldilar; unda na non, na goʻsht bor edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бир валимада (тўй таомида) ҳозир бўлдилар; унда на нон, на гўшт бор эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ صَاحِبُ الدَّقِيقِ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَوَقَّتَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَصِّ الشَّارِبِ وَتَقْلِيمِ الْأَظْفَارِ وَحَلْقِ الْعَانَةِ أَرْبَعِينَ يَوْمًا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ biz uchun moʻylovni qirqish, tirnoqlarni olish va qovni qirishda qirq kunni muddat qilib belgilab berdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ биз учун мўйловни қирқиш, тирноқларни олиш ва қовни қиришда қирқ кунни муддат қилиб белгилаб бердилар.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدْخُلُ نَاسٌ النَّارَ حَتَّى إِذَا صَارُوا فَحْمًا أُدْخِلُوا الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَهْلُ الْجَنَّةِ مَنْ هَؤُلَاءِ فَيُقَالُ هَؤُلَاءِ الْجَهَنَّمِيُّونَحَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ سَمِعْتُ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا أَبْصَرَهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ قَالُوا هَؤُلَاءِ الْجَهَنَّمِيُّونَ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «Baʼzi odamlar doʻzaxga kiradilar; koʻmirga aylanganlarida esa jannatga kiritiladilar. Shunda jannat ahli: ‹Bular kim?› deydilar. ‹Bular jahannamliklardir›, deyiladi». Anas ibn Molik aytdi: Men Allohning Nabiysi ﷺning: «Jannat ahli ularni koʻrganlarida: ‹Bular jahannamliklardir›, deydilar», deganlarini eshitdim.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: «Баъзи одамлар дўзахга кирадилар; кўмирга айланганларида эса жаннатга киритиладилар. Шунда жаннат аҳли: ‹Булар ким?› дейдилар. ‹Булар жаҳаннамликлардир›, дейилади». Анас ибн Молик айтди: Мен Аллоҳнинг Набийси ﷺнинг: «Жаннат аҳли уларни кўрганларида: ‹Булар жаҳаннамликлардир›, дейдилар», деганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ كَانُوا يَسْتَفْتِحُونَ الْقِرَاءَةَ بِ {الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ}
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ, Abu Bakr, Umar va Usmon qiroatni {Alhamdu lillahi robbil-olamiyn} bilan boshlar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр, Умар ва Усмон қироатни {Алҳамду лиллаҳи роббил-оламийн} билан бошлар эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُضَحِّي بِكَبْشَيْنِ أَمْلَحَيْنِ أَقْرَنَيْنِ وَيُكَبِّرُ وَلَقَدْ رَأَيْتُهُمَا يَذْبَحُهُمَا بِيَدِهِ وَاضِعًا قَدَمَهُ عَلَى صِفَاحِهِمَا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh shoxdor, oq-qora ikki qoʻchqorni qurbonlik qilar va takbir aytar edilar. Men u zotning oyoqlarini ularning yon tomonlariga qoʻyib, oʻz qoʻllari bilan soʻyayotganlarini koʻrdim.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ шохдор, оқ-қора икки қўчқорни қурбонлик қилар ва такбир айтар эдилар. Мен у зотнинг оёқларини уларнинг ён томонларига қўйиб, ўз қўллари билан сўяётганларини кўрдим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَرَخَّصَ أَوْ أَرْخَصَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَالزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ فِي لُبْسِ الْحَرِيرِ مِنْ حِكَّةٍ كَانَتْ بِهِمَا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Abdurrahmon ibn Avf va Zubayr ibn Avvomga oʻzlaridagi qichima (kasal) sababli ipak kiyishga ruxsat berdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Абдурраҳмон ибн Авф ва Зубайр ибн Аввомга ўзларидаги қичима (касал) сабабли ипак кийишга рухсат бердилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ إِمْلَاءً عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ رِعْلًا وَعُصَيَّةَ وَذَكْوَانَ وَبَنِي لَحْيَانَ أَتَوْا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ قَدْ أَسْلَمُوا وَاسْتَمَدُّوا عَلَى قَوْمِهِمْ فَأَمَدَّهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَبْعِينَ مِنْ الْأَنْصَارِ قَالَ كُنَّا نُسَمِّيهِمْ الْقُرَّاءَ فِي زَمَانِهِمْ كَانُوا يَحْتَطِبُونَ بِالنَّهَارِ وَيُصَلُّونَ بِاللَّيْلِ حَتَّى إِذَا كَانُوا بِبِئْرِ مَعُونَةَ غَدَرُوا بِهِمْ فَقَتَلُوهُمْ فَقَنَتَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهْرًا يَدْعُو عَلَى هَذِهِ الْأَحْيَاءِ عُصَيَّةَ وَرِعْلٍ وَذَكْوَانَ وَبَنِي لَحْيَانَو حَدَّثَنَا أَنَسٌ أَنَّا قَرَأْنَا بِهِمْ قُرْآنًا بَلِّغُوا عَنَّا قَوْمَنَا أَنَّا قَدْ لَقِينَا رَبَّنَا عَزَّ وَجَلَّ فَرَضِيَ عَنَّا وَأَرْضَانَا ثُمَّ نُسِخَ أَوْ رُفِعَ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Riʼl, Usayya, Zakvon va Banu Lahyon Nabiy ﷺ ning huzurlariga kelib, islomga kirganlarini xabar qildilar va oʻz qavmlariga qarshi yordam soʻradilar. Bas, Rasululloh ﷺ ularga ansorlardan yetmish kishini yordamga qoʻshdilar. (Anas) dedi: Biz ularni oʻz zamonlarida qorilar deb atardik; ular kunduzi oʻtin terar, kechasi namoz oʻqir edilar. Biʼri Maʼunaga yetganlarida (oʻsha qavm) ularga xiyonat qilib, ularni oʻldirdilar. Shunda Nabiy ﷺ bir oy qunut oʻqib, mana shu qabilalarga — Usayya, Riʼl, Zakvon va Banu Lahyonga — qarshi duo qildilar. Anas bizga aytdi: Biz ular haqida (nozil boʻlgan) Qurʼon (oyati)ni oʻqir edik: «Qavmimizga bizdan yetkazinglarki, biz Robbimiz azza va jallaga yoʻliqdik, U bizdan rozi boʻldi va bizni ham rozi qildi». Soʻng u mansux qilindi — yoki koʻtarildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Риъл, Усайя, Заквон ва Бану Лаҳён Набий ﷺ нинг ҳузурларига келиб, исломга кирганларини хабар қилдилар ва ўз қавмларига қарши ёрдам сўрадилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ уларга ансорлардан етмиш кишини ёрдамга қўшдилар. (Анас) деди: Биз уларни ўз замонларида қорилар деб атардик; улар кундузи ўтин терар, кечаси намоз ўқир эдилар. Биъри Маъунага етганларида (ўша қавм) уларга хиёнат қилиб, уларни ўлдирдилар. Шунда Набий ﷺ бир ой қунут ўқиб, мана шу қабилаларга — Усайя, Риъл, Заквон ва Бану Лаҳёнга — қарши дуо қилдилар. Анас бизга айтди: Биз улар ҳақида (нозил бўлган) Қуръон (ояти)ни ўқир эдик: «Қавмимизга биздан етказингларки, биз Роббимиз азза ва жаллага йўлиқдик, У биздан рози бўлди ва бизни ҳам рози қилди». Сўнг у мансух қилинди — ёки кўтарилди.
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ أَنَسٍ قَالَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْشِي حَتَّى انْتَهَى إِلَى الْمَسْجِدِ أَوْ قَرِيبًا مِنْهُ أَتَاهُ شَيْخٌ أَوْ رَجُلٌ فَقَالَ مَتَى السَّاعَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَا أَعْدَدْتَ لَهَا قَالَ الرَّجُلُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ نَبِيًّا مَا أَعْدَدْتُ لَهَا مِنْ كَثِيرِ عَمَلٍ صَلَاةٍ وَلَا صِيَامٍ وَلَكِنِّي أَحَبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قَالَ أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yurib kelib, masjidga — yoki unga yaqin joyga — yetganlarida, u zotning oldilariga bir keksa kishi — yoki bir kishi — kelib: «Qiyomat qachon, yo Rasululloh?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Sen unga nima tayyorlading?» dedilar. U kishi: «Sizni haq bilan paygʻambar qilib yuborgan Zot bilan qasamki, men unga koʻp amal — na namoz, na roʻza — tayyorlamadim; lekin men Alloh va Uning Rasulini sevaman», dedi. U zot: «Sen oʻzing sevgan (zot) bilan birgasan», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ юриб келиб, масжидга — ёки унга яқин жойга — етганларида, у зотнинг олдиларига бир кекса киши — ёки бир киши — келиб: «Қиёмат қачон, ё Расулуллоҳ?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Сен унга нима тайёрладинг?» дедилар. У киши: «Сизни ҳақ билан пайғамбар қилиб юборган Зот билан қасамки, мен унга кўп амал — на намоз, на рўза — тайёрламадим; лекин мен Аллоҳ ва Унинг Расулини севаман», деди. У зот: «Сен ўзинг севган (зот) билан биргасан», дедилар.
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ وَهِشَامٍ عَنْ مُحَمَّدٍ يَعْنِي ابْنَ سِيرِينَ عَنْ أَنَسٍ قَالَلَمَّا حَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأْسَهُ بِمِنًى أَخَذَ شِقَّ رَأْسِهِ الْأَيْمَنَ بِيَدِهِ فَلَمَّا فَرَغَ نَاوَلَنِي فَقَالَ يَا أَنَسُ انْطَلِقْ بِهَذَا إِلَى أُمِّ سُلَيْمٍ فَلَمَّا رَأَى النَّاسُ مَا خَصَّهَا بِهِ مِنْ ذَلِكَ تَنَافَسُوا فِي الشِّقِّ الْآخَرِ هَذَا يَأْخُذُ الشَّيْءَ وَهَذَا يَأْخُذُ الشَّيْءَقَالَ مُحَمَّدٌ فَحَدَّثْتُهُ عَبِيدَةَ السَّلْمَانِيَّ فَقَالَ لَأَنْ يَكُونَ عِنْدِي مِنْهُ شَعَرَةٌ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ كُلِّ صَفْرَاءَ وَبَيْضَاءَ أَصْبَحَتْ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ وَفِي بَطْنِهَا
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Minoda boshlarini oldirganlarida, boshlarining oʻng tomonini qoʻllari bilan olib, tugatganlaridan soʻng menga uzatdilar va: «Ey Anas, buni Ummu Sulaymga olib bor», dedilar. Odamlar u zot uni (Ummu Sulaymni) shu bilan xoslaganlarini koʻrganlarida, ikkinchi tomon (sochlari) uchun bir-birlari bilan musobaqalashdilar: bu bir narsa olar, u bir narsa olar edi. Muhammad (ibn Sirin) dedi: Men buni Abida as-Salmoniyga aytib berdim. U: «Menda undan bir tola soch boʻlishi men uchun yer yuzidagi va uning qaʼridagi barcha sariq va oq (oltin-kumush)dan suyukliroqdir», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Минода бошларини олдирганларида, бошларининг ўнг томонини қўллари билан олиб, тугатганларидан сўнг менга узатдилар ва: «Эй Анас, буни Умму Сулаймга олиб бор», дедилар. Одамлар у зот уни (Умму Сулаймни) шу билан хослаганларини кўрганларида, иккинчи томон (сочлари) учун бир-бирлари билан мусобақалашдилар: бу бир нарса олар, у бир нарса олар эди. Муҳаммад (ибн Сирин) деди: Мен буни Абида ас-Салмонийга айтиб бердим. У: «Менда ундан бир тола соч бўлиши мен учун ер юзидаги ва унинг қаъридаги барча сариқ ва оқ (олтин-кумуш)дан суюклироқдир», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَخَدَمْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِسْعَ سِنِينَ فَمَا قَالَ لِي قَطُّ لِشَيْءٍ صَنَعْتُهُ قَطُّ أَسَأْتَ وَلَا بِئْسَ مَا صَنَعْتَ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ga toʻqqiz yil xizmat qildim; u zot men qilgan biror ish haqida menga hech qachon: «Yomon qilding» yoki: «Qilganing naqadar yomon», demadilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ га тўққиз йил хизмат қилдим; у зот мен қилган бирор иш ҳақида менга ҳеч қачон: «Ёмон қилдинг» ёки: «Қилганинг нақадар ёмон», демадилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ قَالَسَأَلْتُ أَنَسًا كَمْ اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ اعْتَمَرَ أَرْبَعًا عُمْرَتَهُ الَّتِي صَدَّهُ الْمُشْرِكُونَ عَنْهَا فِي ذِي الْقَعْدَةِ وَعُمْرَتَهُ أَيْضًا مِنْ الْعَامِ الْمُقْبِلِ فِي ذِي الْقَعْدَةِ وَعُمْرَتَهُ حَيْثُ قَسَمَ غَنَائِمَ حُنَيْنٍ مِنْ الْجِعِرَّانَةِ فِي ذِي الْقَعْدَةِ وَعُمْرَتَهُ مَعَ حَجَّتِهِ
Qatoda aytdi: Men Anasdan: «Rasululloh ﷺ necha marta umra qildilar?» deb soʻradim. U: «Toʻrt marta umra qildilar: mushriklar u zotni toʻsgan zulqaʼda oyidagi umralari; keyingi yildagi — yana zulqaʼdadagi umralari; Hunayn oʻljalarini taqsimlagan paytlaridagi Jiʼronadan qilgan zulqaʼdadagi umralari va hajlari bilan birga qilgan umralari», dedi.Қатода айтди: Мен Анасдан: «Расулуллоҳ ﷺ неча марта умра қилдилар?» деб сўрадим. У: «Тўрт марта умра қилдилар: мушриклар у зотни тўсган зулқаъда ойидаги умралари; кейинги йилдаги — яна зулқаъдадаги умралари; Ҳунайн ўлжаларини тақсимлаган пайтларидаги Жиъронадан қилган зулқаъдадаги умралари ва ҳажлари билан бирга қилган умралари», деди.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ أَبَا طَلْحَةَ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَاذَا تَرَى نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ {لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ} وَإِنَّهُ لَيْسَ لِي مَالٌ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ أَرْضِي بَيْرُحَاءَ وَإِنِّي أَتَقَرَّبُ بِهَا إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَخٍ بَخٍ بَيْرُحَاءُ خَيْرٌ رَابِحٌ فَقَسَمَهَا بَيْنَهُمْ حَدَائِقَ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talha Nabiy ﷺ minbarda ekanlarida huzurlariga kelib, u zotga: «Bu oyat nozil boʻldi, siz nima deysiz? Alloh azza va jalla: {Sevgan narsalaringizdan infoq qilmaguningizcha yaxshilikka erisha olmaysiz}, dedi. Mening esa Bayruha degan yerimdan koʻra suyukliroq molim yoʻq; men u bilan Alloh azza va jallaga yaqinlashaman», dedi. (Anas) dedi: Shunda Rasululloh ﷺ: «Bax, bax! Bayruha — foyda keltiruvchi xayrdir», dedilar. Bas, u uni ular orasida bogʻlar qilib taqsimladi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳа Набий ﷺ минбарда эканларида ҳузурларига келиб, у зотга: «Бу оят нозил бўлди, сиз нима дейсиз? Аллоҳ азза ва жалла: {Севган нарсаларингиздан инфоқ қилмагунингизча яхшиликка эриша олмайсиз}, деди. Менинг эса Байруҳа деган еримдан кўра суюклироқ молим йўқ; мен у билан Аллоҳ азза ва жаллага яқинлашаман», деди. (Анас) деди: Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бах, бах! Байруҳа — фойда келтирувчи хайрдир», дедилар. Бас, у уни улар орасида боғлар қилиб тақсимлади.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي الزُّبَيْرُ بْنُ الْخِرِّيتِ عَنْ أَبِي لَبِيدٍ قَالَأُرْسِلَتْ الْخَيْلُ زَمَنَ الْحَجَّاجِ وَالْحَكَمُ بْنُ أَيُّوبَ أَمِيرٌ عَلَى الْبَصْرَةِ قَالَ فَأَتَيْنَا الرِّهَانَ فَلَمَّا جَاءَتْ الْخَيْلُ قُلْنَا لَوْ مِلْنَا إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فَسَأَلْنَاهُ أَكُنْتُمْ تُرَاهِنُونَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَيْنَاهُ وَهُوَ فِي قَصْرِهِ فِي الزَّاوِيَةِ فَسَأَلْنَاهُ فَقُلْنَا يَا أَبَا حَمْزَةَ أَكُنْتُمْ تُرَاهِنُونَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرَاهِنُ قَالَ نَعَمْ وَاللَّهِ لَقَدْ رَاهَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى فَرَسٍ لَهُ يُقَالُ لَهُ سَبْحَةٌ فَسَبَقَ النَّاسَ فَانْتَشَى لِذَلِكَ وَأَعْجَبَهُ
Abu Labid aytdi: Hajjoj zamonida otlar poygaga qoʻyildi, al-Hakam ibn Ayyub Basroga amir edi. Biz garov poygasiga bordik. Otlar kelganida biz: «Anas ibn Molikning oldiga borib, undan: Rasululloh ﷺ zamonlarida garov qilarmidingizlar, deb soʻrasak edi», dedik. Bas, biz uning oldiga bordik — u Zoviyadagi qasrida edi — va undan soʻrab: «Ey Abu Hamza, sizlar Rasululloh ﷺ zamonlarida garov qilarmidingizlar va Rasululloh ﷺ garov qilarmidilarmi?», dedik. U: «Ha, vallohi, Rasululloh ﷺ Sabha deb ataladigan bir otlari ustida garov qildilar; u odamlardan oʻzib ketdi va bu u zotni quvontirdi hamda maʼqul keldi», dedi.Абу Лабид айтди: Ҳажжож замонида отлар пойгага қўйилди, ал-Ҳакам ибн Айюб Басрога амир эди. Биз гаров пойгасига бордик. Отлар келганида биз: «Анас ибн Моликнинг олдига бориб, ундан: Расулуллоҳ ﷺ замонларида гаров қилармидингизлар, деб сўрасак эди», дедик. Бас, биз унинг олдига бордик — у Зовиядаги қасрида эди — ва ундан сўраб: «Эй Абу Ҳамза, сизлар Расулуллоҳ ﷺ замонларида гаров қилармидингизлар ва Расулуллоҳ ﷺ гаров қилармидиларми?», дедик. У: «Ҳа, валлоҳи, Расулуллоҳ ﷺ Сабҳа деб аталадиган бир отлари устида гаров қилдилар; у одамлардан ўзиб кетди ва бу у зотни қувонтирди ҳамда маъқул келди», деди.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَىنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى فِي الْمَسْجِدِ حَبْلًا مَمْدُودًا بَيْنَ سَارِيَتَيْنِ فَقَالَ مَا هَذَا الْحَبْلُ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لِحَمْنَةَ بِنْتِ جَحْشٍ تُصَلِّي فَإِذَا أَعْيَتْ تَعَلَّقَتْ بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِتُصَلِّ مَا أَطَاقَتْ فَإِذَا أَعْيَتْ فَلْتَجْلِسْحَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
Rasululloh ﷺ masjidda ikki ustun orasiga tortilgan bir arqonni koʻrdilar va: «Bu arqon nima?» dedilar. «Ey Allohning Rasuli, bu Hamna binti Jahsh (uchun boʻlib), u namoz oʻqiydi, charchaganda esa unga osilib turadi», deyildi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Kuchi yetguncha namoz oʻqisin, charchasa esa oʻtirsin», dedilar. Humaydning Anas ibn Molikdan, uning Nabiy ﷺ dan (qilgan rivoyati) ham shunga oʻxshashdir.Расулуллоҳ ﷺ масжидда икки устун орасига тортилган бир арқонни кўрдилар ва: «Бу арқон нима?» дедилар. «Эй Аллоҳнинг Расули, бу Ҳамна бинти Жаҳш (учун бўлиб), у намоз ўқийди, чарчаганда эса унга осилиб туради», дейилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Кучи етгунча намоз ўқисин, чарчаса эса ўтирсин», дедилар. Ҳумайднинг Анас ибн Моликдан, унинг Набий ﷺ дан (қилган ривояти) ҳам шунга ўхшашдир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ كَأَنَّهُ يَعْنِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ الْإِزَارُ إِلَى نِصْفِ السَّاقِ فَشَقَّ عَلَيْهِمْ فَقَالَ أَوْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ وَلَا خَيْرَ فِي أَسْفَلَ مِنْ ذَلِكَ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U zot — yaʼni Nabiy ﷺ — : «Izor boldirning yarmigacha (boʻladi)», dedilar. Bu ularga ogʻir keldi. Shunda u zot: «Yoki toʻpiqlargacha; undan pastida esa yaxshilik yoʻq», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У зот — яъни Набий ﷺ — : «Изор болдирнинг ярмигача (бўлади)», дедилар. Бу уларга оғир келди. Шунда у зот: «Ёки тўпиқларгача; ундан пастида эса яхшилик йўқ», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا الْأَوْزَاعِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَأَصَابَ النَّاسَ سَنَةٌ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَبَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ قَامَ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكَ الْمَالُ وَجَاعَ الْعِيَالُ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يَسْقِيَنَا فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَيْهِ وَمَا تُرَى فِي السَّمَاءِ قَزَعَةٌ فَثَارَ سَحَابٌ أَمْثَالُ الْجِبَالِ ثُمَّ لَمْ يَنْزِلْ عَنْ مِنْبَرِهِ حَتَّى رَأَيْنَا الْمَطَرَ يَتَحَادَرُ عَلَى لِحْيَتِهِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hayotlik paytlarida odamlar bir (qahatchilik) yiliga giriftor boʻldi. (Anas) dedi: Rasululloh ﷺ juma kuni xutba qilayotgan paytlarida bir badaviy turib: «Yo Rasululloh, mollar halok boʻldi va bola-chaqa och qoldi; bas, bizni yomgʻir bilan sugʻorishini Allohdan soʻrang», dedi. Rasululloh ﷺ ikki qoʻllarini koʻtardilar — osmonda esa (bironta) bulut parchasi koʻrinmas edi. Soʻng togʻlardek bulutlar koʻtarildi; u zot minbarlaridan tushmasdanoq, biz yomgʻir suvining u zotning soqollaridan tomayotganini koʻrdik. Soʻng hadisni zikr qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳаётлик пайтларида одамлар бир (қаҳатчилик) йилига гирифтор бўлди. (Анас) деди: Расулуллоҳ ﷺ жума куни хутба қилаётган пайтларида бир бадавий туриб: «Ё Расулуллоҳ, моллар ҳалок бўлди ва бола-чақа оч қолди; бас, бизни ёмғир билан суғоришини Аллоҳдан сўранг», деди. Расулуллоҳ ﷺ икки қўлларини кўтардилар — осмонда эса (биронта) булут парчаси кўринмас эди. Сўнг тоғлардек булутлар кўтарилди; у зот минбарларидан тушмасданоқ, биз ёмғир сувининг у зотнинг соқолларидан томаётганини кўрдик. Сўнг ҳадисни зикр қилди.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَهْرَمُ ابْنُ آدَمَ وَيَشِبُّ مِنْهُ اثْنَتَانِ الْحِرْصُ عَلَى الْمَالِ وَالْحِرْصُ عَلَى الْعُمُرِ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadi: «Odam bolasi qariydi, biroq undagi ikki narsa yosharib boraveradi: molga boʻlgan hirs va umrga boʻlgan hirs».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан ривоят қилинади: «Одам боласи қарийди, бироқ ундаги икки нарса ёшариб бораверади: молга бўлган ҳирс ва умрга бўлган ҳирс».
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ قَالَ أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ الْبُرْهَةَ مِنْ عُمُرِهِ بِالْعَمَلِ الَّذِي لَوْ مَاتَ عَلَيْهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ فَإِذَا كَانَ قَبْلَ مَوْتِهِ تَحَوَّلَ فَعَمِلَ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ فَمَاتَ فَدَخَلَ النَّارَ وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ الْبُرْهَةَ مِنْ عُمُرِهِ بِالْعَمَلِ الَّذِي لَوْ مَاتَ عَلَيْهِ دَخَلَ النَّارَ فَإِذَا كَانَ قَبْلَ مَوْتِهِ تَحَوَّلَ فَعَمِلَ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَمَاتَ فَدَخَلَ الْجَنَّةَ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta, kishi umrining bir muddatini shunday amal bilan oʻtkazadiki, agar oʻsha holida oʻlsa, jannatga kirar edi; ammo oʻlimidan oldin oʻzgarib, doʻzax ahlining amalini qiladi-da, oʻlib doʻzaxga kiradi. Yana kishi umrining bir muddatini shunday amal bilan oʻtkazadiki, agar oʻsha holida oʻlsa, doʻzaxga kirar edi; ammo oʻlimidan oldin oʻzgarib, jannat ahlining amalini qiladi-da, oʻlib jannatga kiradi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта, киши умрининг бир муддатини шундай амал билан ўтказадики, агар ўша ҳолида ўлса, жаннатга кирар эди; аммо ўлимидан олдин ўзгариб, дўзах аҳлининг амалини қилади-да, ўлиб дўзахга киради. Яна киши умрининг бир муддатини шундай амал билан ўтказадики, агар ўша ҳолида ўлса, дўзахга кирар эди; аммо ўлимидан олдин ўзгариб, жаннат аҳлининг амалини қилади-да, ўлиб жаннатга киради», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ فَقَالَ لَهُ أَصْحَابُهُ وَأَهْلُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَخَافُ عَلَيْنَا وَقَدْ آمَنَّا بِكَ وَبِمَا جِئْتَ بِهِ قَالَ إِنَّ الْقُلُوبَ بِيَدِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ يُقَلِّبُهَا
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ koʻp marta: «Ey qalblarni aylantiruvchi Zot, qalbimni Oʻz dining ustida sobit qilgin», deb aytar edilar. Shunda u zotning ashoblari va ahllari: «Yo Rasululloh, biz sizga va siz keltirgan narsaga iymon keltirdik-ku, shunda ham biz haqimizda qoʻrqasizmi?» dedilar. U zot: «Albatta, qalblar Alloh azza va jallaning qoʻlidadir, U ularni aylantirib turadi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ кўп марта: «Эй қалбларни айлантирувчи Зот, қалбимни Ўз дининг устида собит қилгин», деб айтар эдилар. Шунда у зотнинг ашоблари ва аҳллари: «Ё Расулуллоҳ, биз сизга ва сиз келтирган нарсага иймон келтирдик-ку, шунда ҳам биз ҳақимизда қўрқасизми?» дедилар. У зот: «Албатта, қалблар Аллоҳ азза ва жалланинг қўлидадир, У уларни айлантириб туради», дедилар.