حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُوسَى الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا مَعْنٌ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سُئِلَ عَنِ الْبِتْعِ فَقَالَ " كُلُّ شَرَابٍ أَسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺdan bitʼ (asaldan tayyorlangan ichimlik) haqida soʻralgan edi. Shunda u zot: «Mast qiladigan har bir ichimlik haromdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺдан битъ (асалдан тайёрланган ичимлик) ҳақида сўралган эди. Шунда у зот: «Маст қиладиган ҳар бир ичимлик ҳаромдир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ، عَنْ مَهْدِيِّ بْنِ مَيْمُونٍ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْجُمَحِيُّ، حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ الْمَعْنَى، وَاحِدٌ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ الأَنْصَارِيِّ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ مَا أَسْكَرَ الْفَرَقُ مِنْهُ فَمِلْءُ الْكَفِّ مِنْهُ حَرَامٌ " . قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ أَحَدُهُمَا فِي حَدِيثِهِ " الْحُسْوَةُ مِنْهُ حَرَامٌ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَقَدْ رَوَاهُ لَيْثُ بْنُ أَبِي سُلَيْمٍ وَالرَّبِيعُ بْنُ صَبِيحٍ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ الأَنْصَارِيِّ نَحْوَ رِوَايَةِ مَهْدِيِّ بْنِ مَيْمُونٍ . وَأَبُو عُثْمَانَ الأَنْصَارِيُّ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ سَالِمٍ وَيُقَالُ عُمَرُ بْنُ سَالِمٍ أَيْضًا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir. Bir faraq (oʻlchov)i mast qiladigan narsaning bir hovuchi ham haromdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Ulardan biri oʻz hadisida: «Uning bir qultumi ham haromdir», dedi. (Yana) aytdi: Bu hadis hasan hadisdir. Uni Lays ibn Abu Sulaym va ar-Rabiʼ ibn Sabih ham Abu Usmon al-Ansoriydan Mahdiy ibn Maymunning rivoyatiga oʻxshash rivoyat qilganlar. Abu Usmon al-Ansoriyning ismi Amr ibn Solim boʻlib, Umar ibn Solim ham deyiladi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир. Бир фарақ (ўлчов)и маст қиладиган нарсанинг бир ҳовучи ҳам ҳаромдир», дедилар. Абу Исо айтди: Улардан бири ўз ҳадисида: «Унинг бир қултуми ҳам ҳаромдир», деди. (Яна) айтди: Бу ҳадис ҳасан ҳадисдир. Уни Лайс ибн Абу Сулайм ва ар-Рабиъ ибн Сабиҳ ҳам Абу Усмон ал-Ансорийдан Маҳдий ибн Маймуннинг ривоятига ўхшаш ривоят қилганлар. Абу Усмон ал-Ансорийнинг исми Амр ибн Солим бўлиб, Умар ибн Солим ҳам дейилади.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، عَنْ يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ، عَنِ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنَّا نَنْبِذُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سِقَاءٍ يُوكَأُ فِي أَعْلاَهُ لَهُ عَزْلاَءُ نَنْبِذُهُ غُدْوَةً وَيَشْرَبُهُ عِشَاءً وَنَنْبِذُهُ عِشَاءً وَيَشْرَبُهُ غُدْوَةً . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ عَائِشَةَ أَيْضًا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ uchun yuqorisi bogʻlanadigan, pastida kichik teshigi bor meshda nabiz tayyorlardik. Uni ertalab tayyorlasak, u zot kechqurun ichardilar; kechqurun tayyorlasak, ertalab ichardilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Biz uni Yunus ibn Ubaydning hadisi sifatida faqat shu yoʻldan bilamiz. Bu hadis Oishadan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ учун юқориси боғланадиган, пастида кичик тешиги бор мешда набиз тайёрлардик. Уни эрталаб тайёрласак, у зот кечқурун ичардилар; кечқурун тайёрласак, эрталаб ичардилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Биз уни Юнус ибн Убайднинг ҳадиси сифатида фақат шу йўлдан биламиз. Бу ҳадис Оишадан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ أَحَبَّ الشَّرَابِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْحُلْوُ الْبَارِدُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ مِثْلَ هَذَا عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ وَالصَّحِيحُ مَا رُوِيَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ ga ichimliklarning eng yoqimlisi shirin va sovuq (ichimlik) edi», dedi. Abu Iso aytdi: Bir necha (roviy) Ibn Uyaynadan, u Maʼmardan, u az-Zuhriydan, u Urvadan, u Oishadan shu kabi rivoyat qilgan. Sahih boʻlgani esa az-Zuhriydan Nabiy ﷺ dan mursal holda rivoyat qilingan (shakl)dir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ га ичимликларнинг энг ёқимлиси ширин ва совуқ (ичимлик) эди», деди. Абу Исо айтди: Бир неча (ровий) Ибн Уяйнадан, у Маъмардан, у аз-Зуҳрийдан, у Урвадан, у Оишадан шу каби ривоят қилган. Саҳиҳ бўлгани эса аз-Зуҳрийдан Набий ﷺ дан мурсал ҳолда ривоят қилинган (шакл)дир.
حَدَّثَنَا الْعَلاَءُ بْنُ مَسْلَمَةَ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَجِيدِ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنِ ابْتُلِيَ بِشَيْءٍ مِنَ الْبَنَاتِ فَصَبَرَ عَلَيْهِنَّ كُنَّ لَهُ حِجَابًا مِنَ النَّارِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimsa qizlar (tarbiyasi) bilan imtihon qilinib, ularga sabr qilsa, ular unga doʻzaxdan toʻsiq boʻladilar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимса қизлар (тарбияси) билан имтиҳон қилиниб, уларга сабр қилса, улар унга дўзахдан тўсиқ бўладилар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ حَزْمٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ دَخَلَتِ امْرَأَةٌ مَعَهَا ابْنَتَانِ لَهَا فَسَأَلَتْ فَلَمْ تَجِدْ عِنْدِي شَيْئًا غَيْرَ تَمْرَةٍ فَأَعْطَيْتُهَا إِيَّاهَا فَقَسَمَتْهَا بَيْنَ ابْنَتَيْهَا وَلَمْ تَأْكُلْ مِنْهَا ثُمَّ قَامَتْ فَخَرَجَتْ فَدَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنِ ابْتُلِيَ بِشَيْءٍ مِنْ هَذِهِ الْبَنَاتِ كُنَّ لَهُ سِتْرًا مِنَ النَّارِ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Bir ayol ikki qizi bilan kirib kelib, (taom) soʻradi, men uning oldida bir dona xurmodan boshqa hech narsa topmadim, shuni unga berdim. U esa uni ikki qizi oʻrtasida boʻlib berib, oʻzi undan yemadi. Soʻng oʻrnidan turib chiqib ketdi. Shunda Nabiy ﷺ kirib keldilar va men u haqida xabar berdim. Nabiy ﷺ: ‹Kim shu qizlar (tarbiyasi) bilan imtihon qilinsa, ular unga doʻzaxdan toʻsiq boʻladilar›, dedilar», dedi. Bu hadis hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Бир аёл икки қизи билан кириб келиб, (таом) сўради, мен унинг олдида бир дона хурмодан бошқа ҳеч нарса топмадим, шуни унга бердим. У эса уни икки қизи ўртасида бўлиб бериб, ўзи ундан емади. Сўнг ўрнидан туриб чиқиб кетди. Шунда Набий ﷺ кириб келдилар ва мен у ҳақида хабар бердим. Набий ﷺ: ‹Ким шу қизлар (тарбияси) билан имтиҳон қилинса, улар унга дўзахдан тўсиқ бўладилар›, дедилар», деди. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي بَكْرٍ، هُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ - عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا زَالَ جِبْرِيلُ يُوصِينِي بِالْجَارِ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُوَرِّثُهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jibril menga qoʻshni haqida shu qadar uzluksiz tavsiya qilaverdiki, men uni (qoʻshnini) merosxoʻr qilib qoʻyadi, deb oʻyladim», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жибрил менга қўшни ҳақида шу қадар узлуксиз тавсия қилавердики, мен уни (қўшнини) меросхўр қилиб қўяди, деб ўйладим», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَكْثَمَ، وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقْبَلُ الْهَدِيَّةَ وَيُثِيبُ عَلَيْهَا . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ لاَ نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عِيسَى بْنِ يُونُسَ عَنْ هِشَامٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ hadyani qabul qilar va uning evaziga (boshqa narsa) berar edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻldan hasan, gʻarib, sahihdir. Biz uni faqat Iso ibn Yunusning Hishomdan (rivoyat qilgan) hadisi orqali marfuʼ holda bilamiz. Bu bobda Abu Hurayra, Anas, Ibn Umar va Jobirdan ham (rivoyatlar) bor.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ҳадяни қабул қилар ва унинг эвазига (бошқа нарса) берар эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўлдан ҳасан, ғариб, саҳиҳдир. Биз уни фақат Исо ибн Юнуснинг Ҳишомдан (ривоят қилган) ҳадиси орқали марфуъ ҳолда биламиз. Бу бобда Абу Ҳурайра, Анас, Ибн Умар ва Жобирдан ҳам (ривоятлар) бор.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا كَانَ خُلُقٌ أَبْغَضَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْكَذِبِ وَلَقَدْ كَانَ الرَّجُلُ يُحَدِّثُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِالْكِذْبَةِ فَمَا يَزَالُ فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَعْلَمَ أَنَّهُ قَدْ أَحْدَثَ مِنْهَا تَوْبَةً . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u aytdi: Rasululloh ﷺga yolgʻondan koʻra yomonroq koʻriladigan xulq boʻlmas edi. Kishi Nabiy ﷺ huzurida bir yolgʻon soʻz gapirib qolsa, u zot (u kishi) bundan tavba qilganini bilmagunlaricha (bu narsa) qalblarida saqlanib turardi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у айтди: Расулуллоҳ ﷺга ёлғондан кўра ёмонроқ кўриладиган хулқ бўлмас эди. Киши Набий ﷺ ҳузурида бир ёлғон сўз гапириб қолса, у зот (у киши) бундан тавба қилганини билмагунларича (бу нарса) қалбларида сақланиб турарди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتِ اسْتَأْذَنَ رَجُلٌ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا عِنْدَهُ فَقَالَ " بِئْسَ ابْنُ الْعَشِيرَةِ أَوْ أَخُو الْعَشِيرَةِ " . ثُمَّ أَذِنَ لَهُ فَأَلاَنَ لَهُ الْقَوْلَ فَلَمَّا خَرَجَ قُلْتُ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قُلْتَ لَهُ مَا قُلْتَ ثُمَّ أَلَنْتَ لَهُ الْقَوْلَ . فَقَالَ " يَا عَائِشَةُ إِنَّ مِنْ شَرِّ النَّاسِ مَنْ تَرَكَهُ النَّاسُ أَوْ وَدَعَهُ النَّاسُ اتِّقَاءَ فُحْشِهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺning huzurlariga kirishga izn soʻradi, men u zotning yonlarida edim. Shunda u zot: «Qabilaning yomon farzandi yoki qabilaning yomon birodari (keldi)», dedilar. Soʻng unga izn berdilar va u bilan muloyim soʻzlashdilar. U chiqib ketgach, men: «Yo Rasululloh, siz unga aytadiganingizni aytdingiz, soʻng u bilan muloyim soʻzlashdingiz?» dedim. Shunda u zot: «Ey Oisha, odamlarning eng yomoni — yomon (qoʻpol) soʻzidan qoʻrqib, odamlar undan ajralib (uni tark etib) ketgan kishidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига киришга изн сўради, мен у зотнинг ёнларида эдим. Шунда у зот: «Қабиланинг ёмон фарзанди ёки қабиланинг ёмон биродари (келди)», дедилар. Сўнг унга изн бердилар ва у билан мулойим сўзлашдилар. У чиқиб кетгач, мен: «Ё Расулуллоҳ, сиз унга айтадиганингизни айтдингиз, сўнг у билан мулойим сўзлашдингиз?» дедим. Шунда у зот: «Эй Оиша, одамларнинг энг ёмони — ёмон (қўпол) сўзидан қўрқиб, одамлар ундан ажралиб (уни тарк этиб) кетган кишидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيَّ، يَقُولُ سَأَلْتُ عَائِشَةَ عَنْ خُلُقِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ لَمْ يَكُنْ فَاحِشًا وَلاَ مُتَفَحِّشًا وَلاَ صَخَّابًا فِي الأَسْوَاقِ وَلاَ يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَصْفَحُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَأَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ بْنُ عَبْدٍ وَيُقَالُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺning xulqlari haqida soʻralganida: «U zot fohish (gapiruvchi) ham, behayolik qiluvchi ham, bozorlarda baqiruvchi ham emas edilar, yomonlikka yomonlik bilan javob qaytarmas, balki avf etib, kechirar edilar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺнинг хулқлари ҳақида сўралганида: «У зот фоҳиш (гапирувчи) ҳам, беҳаёлик қилувчи ҳам, бозорларда бақирувчи ҳам эмас эдилар, ёмонликка ёмонлик билан жавоб қайтармас, балки авф этиб, кечирар эдилар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَبُو هِشَامٍ الرِّفَاعِيُّ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا غِرْتُ عَلَى أَحَدٍ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَا غِرْتُ عَلَى خَدِيجَةَ وَمَا بِي أَنْ أَكُونَ أَدْرَكْتُهَا وَمَا ذَاكَ إِلاَّ لِكَثْرَةِ ذِكْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَهَا وَإِنْ كَانَ لَيَذْبَحُ الشَّاةَ فَيَتَتَبَّعُ بِهَا صَدَائِقَ خَدِيجَةَ فَيُهْدِيهَا لَهُنَّ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Men Nabiy ﷺning ayollaridan hech biriga Xadijaga rashk qilganchalik rashk qilmaganman, holbuki men uni koʻrmaganman. Bu faqat Rasululloh ﷺning uni koʻp eslaganliklari sababidan edi. Hatto u zot qoʻy soʻyganlarida, Xadijaning dugonalarini topib, ulardan (qoʻyni) ularga sovgʻa qilar edilar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻarib sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Мен Набий ﷺнинг аёлларидан ҳеч бирига Хадижага рашк қилганчалик рашк қилмаганман, ҳолбуки мен уни кўрмаганман. Бу фақат Расулуллоҳ ﷺнинг уни кўп эслаганликлари сабабидан эди. Ҳатто у зот қўй сўйганларида, Хадижанинг дугоналарини топиб, улардан (қўйни) уларга совға қилар эдилар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғариб саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قال أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ،قال حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ السَّائِبِ بْنِ بَرَكَةَ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَخَذَ أَهْلَهُ الْوَعْكُ أَمَرَ بِالْحَسَاءِ فَصُنِعَ ثُمَّ أَمَرَهُمْ فَحَسَوْا مِنْهُ وَكَانَ يَقُولُ " إِنَّهُ لَيَرْتُو فُؤَادَ الْحَزِينِ وَيَسْرُو عَنْ فُؤَادِ السَّقِيمِ كَمَا تَسْرُو إِحْدَاكُنَّ الْوَسَخَ بِالْمَاءِ عَنْ وَجْهِهَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
وَقَدْ رَوَاهُ ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . حَدَّثَنَا بِذَلِكَ الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الطَّالْقَانِيُّ، عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ، عن يونس، عن الزهري بمعناه.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺning ahllaridan (xotinlaridan) birini isitma tutsa, u zot shoʻrva tayyorlashga buyurar edilar, soʻng ularga buyurib, undan hoʻplatib ichirar edilar. Va u zot: «Albatta u gʻamgin (kishi)ning yuragini mustahkamlaydi va kasal (kishi)ning yuragidan (gʻam-tashvishni), xuddi sizlardan biringiz suv bilan yuzidan kirni ketkazganidek, ketkazadi», derdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг аҳлларидан (хотинларидан) бирини иситма тутса, у зот шўрва тайёрлашга буюрар эдилар, сўнг уларга буюриб, ундан ҳўплатиб ичирар эдилар. Ва у зот: «Албатта у ғамгин (киши)нинг юрагини мустаҳкамлайди ва касал (киши)нинг юрагидан (ғам-ташвишни), худди сизлардан бирингиз сув билан юзидан кирни кетказганидек, кетказади», дердилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ، قال حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَأَبْرِدُوهَا بِالْمَاءِ " .
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ، قال حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي حَدِيثِ أَسْمَاءَ كَلاَمٌ أَكْثَرُ مِنْ هَذَا وَكِلاَ الْحَدِيثَيْنِ صَحِيحٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Albatta, isitma jahannamning qaynoq nafasidandir, shuning uchun uni suv bilan sovutinglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Asmo (bint Abu Bakr)ning hadisida bundan koʻra koʻproq soʻz (qoʻshimcha) bor va har ikkala hadis ham sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, иситма жаҳаннамнинг қайноқ нафасидандир, шунинг учун уни сув билан совутинглар», дедилар. Абу Исо айтди: Асмо (бинт Абу Бакр)нинг ҳадисида бундан кўра кўпроқ сўз (қўшимча) бор ва ҳар иккала ҳадис ҳам саҳиҳдир.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قال: أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْخَالُ وَارِثُ مَنْ لاَ وَارِثَ لَهُ " . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ أَرْسَلَهُ بَعْضُهُمْ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ عَائِشَةَ . - وَاخْتَلَفَ فِيهِ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَوَرَّثَ بَعْضُهُمُ الْخَالَ وَالْخَالَةَ وَالْعَمَّةَ وَإِلَى هَذَا الْحَدِيثِ ذَهَبَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي تَوْرِيثِ ذَوِي الأَرْحَامِ وَأَمَّا زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ فَلَمْ يُوَرِّثْهُمْ وَجَعَلَ الْمِيرَاثَ فِي بَيْتِ الْمَالِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Toga — vorisi yoʻq kishining vorisidir», dedilar. Bu hadis hasan gʻaribdir. Baʼzilar uni mursal qilib rivoyat qilganlar va unda Oishadan deb zikr qilmaganlar. Bu masalada Nabiy ﷺning sahobalari ixtilof qilganlar: baʼzilari togaga, xolaga va ammaga meros tegishini aytganlar. Zavul-arhomning merosga sazovorligi haqida koʻp ilm ahli shu hadisga amal qilganlar. Zayd ibn Sobit esa ularga meros bermagan va merosni baytulmolga qoldirgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Тога — вориси йўқ кишининг ворисидир», дедилар. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Баъзилар уни мурсал қилиб ривоят қилганлар ва унда Оишадан деб зикр қилмаганлар. Бу масалада Набий ﷺнинг саҳобалари ихтилоф қилганлар: баъзилари тогага, холага ва аммага мерос тегишини айтганлар. Завул-арҳомнинг меросга сазоворлиги ҳақида кўп илм аҳли шу ҳадисга амал қилганлар. Зайд ибн Собит эса уларга мерос бермаган ва меросни байтулмолга қолдирган.
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ، قال: حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قال: أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَصْبَهَانِيِّ، عَنْ مُجَاهِدٍ، وَهُوَ ابْنُ وَرْدَانَ عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ مَوْلًى، لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَعَ مِنْ عِذْقِ نَخْلَةٍ فَمَاتَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " انْظُرُوا هَلْ لَهُ مِنْ وَارِثٍ " . قَالُوا لاَ . قَالَ " فَادْفَعُوهُ إِلَى بَعْضِ أَهْلِ الْقَرْيَةِ " . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺning bir ozod qilgan qullari xurmo shoxidan yiqilib vafot etdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Qarab koʻringlar, uning bironta vorisi bormi?», dedilar. Ular: «Yoʻq», deyishdi. U zot: «Bas, uni (merosini) qishloq ahlidan birortasiga beringlar», dedilar. Bu hadis hasandir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺнинг бир озод қилган қуллари хурмо шохидан йиқилиб вафот этди. Шунда Набий ﷺ: «Қараб кўринглар, унинг биронта вориси борми?», дедилар. Улар: «Йўқ», дейишди. У зот: «Бас, уни (меросини) қишлоқ аҳлидан бирортасига беринглар», дедилар. Бу ҳадис ҳасандир.
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا أَرَادَتْ أَنْ تَشْتَرِيَ، بَرِيرَةَ فَاشْتَرَطُوا الْوَلاَءَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْطَى الثَّمَنَ أَوْ لِمَنْ وَلِيَ النِّعْمَةَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u Barirani sotib olmoqchi boʻldi, ammo (egalari) valoni (ozod qiluvchilik huquqini) oʻzlariga shart qilib qoʻyishdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Valo — narxni toʻlagan yoki neʼmatni (ozodlikni) bergan kishiga tegishlidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ibn Umar va Abu Hurayradan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis hasan sahihdir. Ilm ahli shu (hadisga) amal qiladilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у Барирани сотиб олмоқчи бўлди, аммо (эгалари) валони (озод қилувчилик ҳуқуқини) ўзларига шарт қилиб қўйишди. Шунда Набий ﷺ: «Вало — нархни тўлаган ёки неъматни (озодликни) берган кишига тегишлидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Ибн Умар ва Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Илм аҳли шу (ҳадисга) амал қиладилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَيْهَا مَسْرُورًا تَبْرُقُ أَسَارِيرُ وَجْهِهِ فَقَالَ " أَلَمْ تَرَىْ أَنَّ مُجَزِّزًا نَظَرَ آنِفًا إِلَى زَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ فَقَالَ هَذِهِ الأَقْدَامُ بَعْضُهَا مِنْ بَعْضٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ uning huzuriga xursand holda, yuzlari porlab kirdilar va: «Mujazziz hozirgina Zayd ibn Horisa bilan Usoma ibn Zaydga qarab: ‹Bu oyoqlar bir-biridandir (bir nasldandir)›, deganini koʻrmadingmi?», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ унинг ҳузурига хурсанд ҳолда, юзлари порлаб кирдилар ва: «Мужаззиз ҳозиргина Зайд ибн Ҳориса билан Усома ибн Зайдга қараб: ‹Бу оёқлар бир-биридандир (бир наслдандир)›, деганини кўрмадингми?», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قال: حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَبِي الْمَوَالِي الْمُزَنِيُّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَوْهَبٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سِتَّةٌ لَعَنْتُهُمْ لَعَنَهُمُ اللَّهُ وَكُلُّ نَبِيٍّ كَانَ الزَّائِدُ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَالْمُكَذِّبُ بِقَدَرِ اللَّهِ وَالْمُتَسَلِّطُ بِالْجَبَرُوتِ لِيُعِزَّ بِذَلِكَ مَنْ أَذَلَّ اللَّهُ وَيُذِلَّ مَنْ أَعَزَّ اللَّهُ وَالْمُسْتَحِلُّ لِحَرَمِ اللَّهِ وَالْمُسْتَحِلُّ مِنْ عِتْرَتِي مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَالتَّارِكُ لِسُنَّتِي " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الْمَوَالِي هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَوْهَبٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَرَوَاهُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَحَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَوْهَبٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً وَهَذَا أَصَحُّ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Olti (toifa) borki, ularni men ham, har bir nabiy ham laʼnatlaganman, Alloh ham ularni laʼnatlagan: Allohning Kitobiga (biror narsa) qoʻshuvchi; Allohning taqdirini yolgʻonga chiqaruvchi; zoʻravonlik bilan hukmronlik qilib, shu yoʻl bilan Alloh xor qilgan kimsani azizlamoqchi va Alloh aziz qilgan kimsani xor qilmoqchi boʻlgan kishi; Allohning haramini (harom qilgan narsasini) halol sanaguvchi; mening ahli baytim borasida Alloh harom qilgan narsani halol sanaguvchi; va mening sunnatimni tark etuvchi», dedilar. Abu Iso aytdi: Abdurrahmon ibn Abul-Mavoliy bu hadisni shunday, yaʼni Ubaydulloh ibn Abdurrahmon ibn Mavhabdan, u Amradan, u Oishadan, u Nabiy ﷺdan deb rivoyat qilgan. Sufyon as-Savriy, Hafs ibn Gʻiyos va bir nechta (rovi) esa buni Ubaydulloh ibn Abdurrahmon ibn Mavhabdan, u Ali ibn Husayndan, u Nabiy ﷺdan mursal (tarzda) rivoyat qilishgan boʻlib, bu (rivoyat) sahihroqdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Олти (тоифа) борки, уларни мен ҳам, ҳар бир набий ҳам лаънатлаганман, Аллоҳ ҳам уларни лаънатлаган: Аллоҳнинг Китобига (бирор нарса) қўшувчи; Аллоҳнинг тақдирини ёлғонга чиқарувчи; зўравонлик билан ҳукмронлик қилиб, шу йўл билан Аллоҳ хор қилган кимсани азизламоқчи ва Аллоҳ азиз қилган кимсани хор қилмоқчи бўлган киши; Аллоҳнинг ҳарамини (ҳаром қилган нарсасини) ҳалол санагувчи; менинг аҳли байтим борасида Аллоҳ ҳаром қилган нарсани ҳалол санагувчи; ва менинг суннатимни тарк этувчи», дедилар. Абу Исо айтди: Абдурраҳмон ибн Абул-Маволий бу ҳадисни шундай, яъни Убайдуллоҳ ибн Абдурраҳмон ибн Мавҳабдан, у Амрадан, у Оишадан, у Набий ﷺдан деб ривоят қилган. Суфён ас-Саврий, Ҳафс ибн Ғиёс ва бир нечта (рови) эса буни Убайдуллоҳ ибн Абдурраҳмон ибн Мавҳабдан, у Али ибн Ҳусайндан, у Набий ﷺдан мурсал (тарзда) ривоят қилишган бўлиб, бу (ривоят) саҳиҳроқдир.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا صَيْفِيُّ بْنُ رِبْعِيٍّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَكُونُ فِي آخِرِ هَذِهِ الأُمَّةِ خَسْفٌ وَمَسْخٌ وَقَذْفٌ " . قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَهْلِكُ وَفِينَا الصَّالِحُونَ قَالَ " نَعَمْ إِذَا ظَهَرَ الْخَبَثُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ عَائِشَةَ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ تَكَلَّمَ فِيهِ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bu ummatning oxirida yer choʻkishi, suvrat oʻzgarishi (masx) va (osmondan) tosh otilishi boʻladi», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, biz oramizda solihlar boʻla turib halok boʻlamizmi?» dedim. U zot: «Ha, yomonlik (fisqu fasod) ustun boʻlganda», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis Oishaning hadisidan gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻldan bilamiz. Abdulloh ibn Umar haqida esa Yahyo ibn Said uning xotirasi (hofizasi) tomonidan (tanqid) qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бу умматнинг охирида ер чўкиши, суврат ўзгариши (масх) ва (осмондан) тош отилиши бўлади», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз орамизда солиҳлар бўла туриб ҳалок бўламизми?» дедим. У зот: «Ҳа, ёмонлик (фисқу фасод) устун бўлганда», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Оишанинг ҳадисидан ғарибдир, биз уни фақат шу йўлдан биламиз. Абдуллоҳ ибн Умар ҳақида эса Яҳё ибн Саид унинг хотираси (ҳофизаси) томонидан (танқид) қилган.
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنِي عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ وَرَقَةَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ إِنَّهُ كَانَ صَدَّقَكَ وَلَكِنَّهُ مَاتَ قَبْلَ أَنْ تَظْهَرَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أُرِيتُهُ فِي الْمَنَامِ وَعَلَيْهِ ثِيَابٌ بَيَاضٌ وَلَوْ كَانَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ لَكَانَ عَلَيْهِ لِبَاسٌ غَيْرُ ذَلِكَ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ . وَعُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ لَيْسَ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ بِالْقَوِيِّ .
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: Rasululloh ﷺdan Varaqa haqida soʻraldi. Xadija u zotga: «U sizni tasdiq qilgan edi, lekin siz zohir boʻlishingizdan oldin vafot etdi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Men uni tushimda koʻrdim, uning ustida oq kiyimlar bor edi. Agar u doʻzax ahlidan boʻlganida, ustida bundan boshqa libos boʻlardi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Usmon ibn Abdurrahmon hadis ahli nazdida kuchli (rovi) emas.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: Расулуллоҳ ﷺдан Варақа ҳақида сўралди. Хадижа у зотга: «У сизни тасдиқ қилган эди, лекин сиз зоҳир бўлишингиздан олдин вафот этди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мен уни тушимда кўрдим, унинг устида оқ кийимлар бор эди. Агар у дўзах аҳлидан бўлганида, устида бундан бошқа либос бўларди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Усмон ибн Абдурраҳмон ҳадис аҳли наздида кучли (рови) эмас.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْفَزَارِيُّ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ زِيَادٍ الدِّمَشْقِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَجُوزُ شَهَادَةُ خَائِنٍ وَلاَ خَائِنَةٍ وَلاَ مَجْلُودٍ حَدًّا وَلاَ مَجْلُودَةٍ وَلاَ ذِي غِمْرٍ لأَخِيهِ وَلاَ مُجَرَّبِ شَهَادَةٍ وَلاَ الْقَانِعِ أَهْلَ الْبَيْتِ لَهُمْ وَلاَ ظَنِينٍ فِي وَلاَءٍ وَلاَ قَرَابَةٍ " . قَالَ الْفَزَارِيُّ الْقَانِعُ التَّابِعُ . هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ يَزِيدَ بْنِ زِيَادٍ الدِّمَشْقِيِّ . وَيَزِيدُ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ وَلاَ يُعْرَفُ هَذَا الْحَدِيِثُ مِنْ حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِهِ . وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو . قَالَ وَلاَ نَعْرِفُ مَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ وَلاَ يَصِحُّ عِنْدِي مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ . وَالْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي هَذَا أَنَّ شَهَادَةَ الْقَرِيبِ جَائِزَةٌ لِقَرَابَتِهِ . وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي شَهَادَةِ الْوَالِدِ لِلْوَلَدِ وَالْوَلَدِ لِوَالِدِهِ وَلَمْ يُجِزْ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ شَهَادَةَ الْوَالِدِ لِلْوَلَدِ وَلاَ الْوَلَدِ لِلْوَالِدِ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا كَانَ عَدْلاً فَشَهَادَةُ الْوَالِدِ لِلْوَلَدِ جَائِزَةٌ وَكَذَلِكَ شَهَادَةُ الْوَلَدِ لِلْوَالِدِ . وَلَمْ يَخْتَلِفُوا فِي شَهَادَةِ الأَخِ لأَخِيهِ أَنَّهَا جَائِزَةٌ وَكَذَلِكَ شَهَادَةُ كُلِّ قَرِيبٍ لِقَرِيبِهِ . وَقَالَ الشَّافِعِيُّ لاَ تَجُوزُ شَهَادَةٌ لِرَجُلٍ عَلَى الآخَرِ وَإِنْ كَانَ عَدْلاً إِذَا كَانَتْ بَيْنَهُمَا عَدَاوَةٌ . وَذَهَبَ إِلَى حَدِيثِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً " لاَ تَجُوزُ شَهَادَةُ صَاحِبِ إِحْنَةٍ " . يَعْنِي صَاحِبَ عَدَاوَةٍ وَكَذَلِكَ مَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ حَيْثُ قَالَ " لاَ تَجُوزُ شَهَادَةُ صَاحِبِ غِمْرٍ لأَخِيهِ " يَعْنِي صَاحِبَ عَدَاوَةٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Xiyonatchi erkak va xiyonatchi ayolning, had (jazosi) bilan kaltaklangan erkak va kaltaklangan ayolning, oʻz birodariga adovati boʻlgan kishining, guvohlik berishga oʻrgatilgan (yolgʻon) guvohning, oilaga (xizmatkor boʻlib) ergashganning va vala (mavlolik) yoki qarindoshlik sababli (manfaatdor boʻlib) gumon ostida boʻlganning guvohligi maqbul boʻlmaydi», dedilar. Fazoriy aytdi: «Qoneʼ» — (oilaga) ergashuvchi (xizmatkor)dir. Bu hadis gʻaribdir, uni faqat Yazid ibn Ziyod ad-Dimashqiyning hadisidan bilamiz. Yazid esa hadisda zaif sanaladi va bu hadis az-Zuhriyning hadisidan faqat uning rivoyati bilan maʼlumdir. Bu bobda Abdulloh ibn Amrdan ham (rivoyat) bor. (Abu Iso) aytdi: Biz bu hadisning maʼnosini bilmaymiz va u nazdimda sanadi jihatidan sahih emas. Bu masalada ilm ahlining amali shundayki, qarindoshning qarindoshlik sababli guvohligi joizdir. Ilm ahli ota farzand uchun va farzand ota uchun guvohlik berishida ixtilof qilganlar: ilm ahlining koʻpchiligi ota farzand uchun, farzand ota uchun guvohligini joiz koʻrmagan. Baʼzi ilm ahli esa: agar adolatli boʻlsa, otaning farzand uchun guvohligi joiz, shuningdek farzandning ota uchun guvohligi ham joizdir, degan. Akaning birodari uchun guvohligi joizligida esa ixtilof qilmaganlar, shuningdek har bir qarindoshning qarindoshi uchun guvohligi (joiz)dir. Shofiy aytdi: Bir kishining boshqa kishiga qarshi guvohligi — garchi adolatli boʻlsa-da — agar ular orasida adovat boʻlsa, joiz boʻlmaydi. U Abdurrahmon al-Aʼrajning Paygʻambar ﷺdan mursal qilib rivoyat qilgan: «Adovatga ega kishining guvohligi joiz boʻlmaydi», degan hadisiga amal qilgan — yaʼni dushmanlik egasi (guvohligi). Bu hadisning maʼnosi ham shunday boʻlib, unda: «Oʻz birodariga gʻimr (adovat) egasining guvohligi joiz boʻlmaydi» — yaʼni dushmanlik egasi (deyilgan).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Хиёнатчи эркак ва хиёнатчи аёлнинг, ҳад (жазоси) билан калтакланган эркак ва калтакланган аёлнинг, ўз биродарига адовати бўлган кишининг, гувоҳлик беришга ўргатилган (ёлғон) гувоҳнинг, оилага (хизматкор бўлиб) эргашганнинг ва вала (мавлолик) ёки қариндошлик сабабли (манфаатдор бўлиб) гумон остида бўлганнинг гувоҳлиги мақбул бўлмайди», дедилар. Фазорий айтди: «Қонеъ» — (оилага) эргашувчи (хизматкор)дир. Бу ҳадис ғарибдир, уни фақат Язид ибн Зиёд ад-Димашқийнинг ҳадисидан биламиз. Язид эса ҳадисда заиф саналади ва бу ҳадис аз-Зуҳрийнинг ҳадисидан фақат унинг ривояти билан маълумдир. Бу бобда Абдуллоҳ ибн Амрдан ҳам (ривоят) бор. (Абу Исо) айтди: Биз бу ҳадиснинг маъносини билмаймиз ва у наздимда санади жиҳатидан саҳиҳ эмас. Бу масалада илм аҳлининг амали шундайки, қариндошнинг қариндошлик сабабли гувоҳлиги жоиздир. Илм аҳли ота фарзанд учун ва фарзанд ота учун гувоҳлик беришида ихтилоф қилганлар: илм аҳлининг кўпчилиги ота фарзанд учун, фарзанд ота учун гувоҳлигини жоиз кўрмаган. Баъзи илм аҳли эса: агар адолатли бўлса, отанинг фарзанд учун гувоҳлиги жоиз, шунингдек фарзанднинг ота учун гувоҳлиги ҳам жоиздир, деган. Аканинг биродари учун гувоҳлиги жоизлигида эса ихтилоф қилмаганлар, шунингдек ҳар бир қариндошнинг қариндоши учун гувоҳлиги (жоиз)дир. Шофий айтди: Бир кишининг бошқа кишига қарши гувоҳлиги — гарчи адолатли бўлса-да — агар улар орасида адоват бўлса, жоиз бўлмайди. У Абдурраҳмон ал-Аъражнинг Пайғамбар ﷺдан мурсал қилиб ривоят қилган: «Адоватга эга кишининг гувоҳлиги жоиз бўлмайди», деган ҳадисига амал қилган — яъни душманлик эгаси (гувоҳлиги). Бу ҳадиснинг маъноси ҳам шундай бўлиб, унда: «Ўз биродарига ғимр (адоват) эгасининг гувоҳлиги жоиз бўлмайди» — яъни душманлик эгаси (дейилган).
حَدَّثَنَا أَبُو الأَشْعَثِ، أَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ الْعِجْلِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الطُّفَاوِيُّ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ : ( وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الأَقْرَبِينَ ) قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا صَفِيَّةُ بِنْتَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ يَا فَاطِمَةُ بِنْتَ مُحَمَّدٍ يَا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ إِنِّي لاَ أَمْلِكُ لَكُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا سَلُونِي مِنْ مَالِي مَا شِئْتُمْ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ . قَالَ حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . هَكَذَا رَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ نَحْوَ هَذَا وَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً لَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ عَائِشَةَ .
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: Bu oyat: {Eng yaqin qarindoshlaringni ogohlantir} (Shuaro 214) nozil boʻlganda, Rasululloh ﷺ: «Ey Safiyya binti Abdulmuttalib! Ey Fotima binti Muhammad! Ey Abdulmuttalib oʻgʻillari! Men sizlar uchun Alloh huzurida hech narsaga molik emasman. Mendan molimdan xohlaganingizni soʻranglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abu Hurayra, Abu Muso va Ibn Abbosdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Oishaning hadisi hasan gʻaribdir. Baʼzilar Hishom ibn Urvadan shunga oʻxshash rivoyat qilishgan, baʼzilar esa Hishomdan, u otasidan, u Paygʻambar ﷺdan mursal qilib rivoyat qilib, unda Oishani zikr qilmaganlar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: Бу оят: {Энг яқин қариндошларингни огоҳлантир} (Шуаро 214) нозил бўлганда, Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Сафийя бинти Абдулмутталиб! Эй Фотима бинти Муҳаммад! Эй Абдулмутталиб ўғиллари! Мен сизлар учун Аллоҳ ҳузурида ҳеч нарсага молик эмасман. Мендан молимдан хоҳлаганингизни сўранглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Абу Ҳурайра, Абу Мусо ва Ибн Аббосдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадиси ҳасан ғарибдир. Баъзилар Ҳишом ибн Урвадан шунга ўхшаш ривоят қилишган, баъзилар эса Ҳишомдан, у отасидан, у Пайғамбар ﷺдан мурсал қилиб ривоят қилиб, унда Оишани зикр қилмаганлар.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ يَزِيدَ، يُحَدِّثُ عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا شَبِعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ خُبْزِ شَعِيرٍ يَوْمَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ حَتَّى قُبِضَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ .
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: Rasululloh ﷺ vafot etgunlariga qadar ketma-ket ikki kun arpa nonidan toʻymadilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu bobda Abu Hurayradan ham (rivoyat) bor.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этгунларига қадар кетма-кет икки кун арпа нонидан тўймадилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу бобда Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоят) бор.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ، يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ مَا رَأَيْتُ الْوَجَعَ عَلَى أَحَدٍ أَشَدَّ مِنْهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men ogʻriqning hech kimda Rasululloh ﷺdagidan kuchliroq boʻlganini koʻrmaganman», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен оғриқнинг ҳеч кимда Расулуллоҳ ﷺдагидан кучлироқ бўлганини кўрмаганман», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ عَبْدِ الْوَهَّابِ بْنِ الْوَرْدِ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ قَالَ كَتَبَ مُعَاوِيَةُ إِلَى عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رضى الله عنها أَنِ اكْتُبِي إِلَىَّ كِتَابًا تُوصِينِي فِيهِ وَلاَ تُكْثِرِي عَلَىَّ . فَكَتَبَتْ عَائِشَةُ رضى الله عنها إِلَى مُعَاوِيَةَ سَلاَمٌ عَلَيْكَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنِ الْتَمَسَ رِضَاءَ اللَّهِ بِسَخَطِ النَّاسِ كَفَاهُ اللَّهُ مُؤْنَةَ النَّاسِ وَمَنِ الْتَمَسَ رِضَاءَ النَّاسِ بِسَخَطِ اللَّهِ وَكَلَهُ اللَّهُ إِلَى النَّاسِ " . وَالسَّلاَمُ عَلَيْكَ .
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا كَتَبَتْ إِلَى مُعَاوِيَةَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَاهُ وَلَمْ يَرْفَعْهُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Muoviya Oisha ummul-moʻminin (roziyallohu anho)ga: «Menga nasihat qiluvchi bir xat yozing, ammo (gapni) koʻpaytirmang», deb yozdi. Shunda Oisha (roziyallohu anho) Muoviyaga shunday yozdi: «Assalomu alayka. Ammo baʼd: men Rasululloh ﷺning: ‹Kim odamlarning gʻazabini (orttirish) evaziga Allohning roziligini izlasa, Alloh uni odamlar(ning sharri)dan kifoya qiladi; kim Allohning gʻazabini (orttirish) evaziga odamlarning roziligini izlasa, Alloh uni odamlarga topshirib qoʻyadi› deganlarini eshitganman. Vassalomu alayka». Abu Iso aytdi: Bu hadisni Hishom ibn Urva, otasidan, u Oishadan rivoyat qilib, uning Muoviyaga yozganini zikr qilgan va hadisni maʼnosi bilan keltirib, marfuʼ qilmagan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Муовия Оиша уммул-мўминин (розияллоҳу анҳо)га: «Менга насиҳат қилувчи бир хат ёзинг, аммо (гапни) кўпайтирманг», деб ёзди. Шунда Оиша (розияллоҳу анҳо) Муовияга шундай ёзди: «Ассалому алайка. Аммо баъд: мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ким одамларнинг ғазабини (орттириш) эвазига Аллоҳнинг розилигини изласа, Аллоҳ уни одамлар(нинг шарри)дан кифоя қилади; ким Аллоҳнинг ғазабини (орттириш) эвазига одамларнинг розилигини изласа, Аллоҳ уни одамларга топшириб қўяди› деганларини эшитганман. Вассалому алайка». Абу Исо айтди: Бу ҳадисни Ҳишом ибн Урва, отасидан, у Оишадан ривоят қилиб, унинг Муовияга ёзганини зикр қилган ва ҳадисни маъноси билан келтириб, марфуъ қилмаган.
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الأَسْوَدِ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ نُوقِشَ الْحِسَابَ هَلَكَ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولَُ: (فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ * فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسِيرًا ) قَالَ " ذَلِكَ الْعَرْضُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ حَسَنٌ وَرَوَاهُ أَيُّوبُ أَيْضًا عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Men Rasululloh ﷺning shunday deyotganlarini eshitdim: ‹Kim hisob-kitobda surishtirilsa (puxta tekshirilsa), halok boʻladi›. Men: ‹Ey Allohning Rasuli, albatta Alloh taolo: {Kimning nomasi oʻng qoʻliga berilsa, u tezda yengil hisob bilan hisob-kitob qilinadi} (Inshiqoq 7-8), deydi-ku?›, dedim. U zot: ‹Bu — (faqat) koʻrsatishdir›, dedilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis sahih hasandir, uni Ayyub ham Ibn Abu Mulaykadan rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деётганларини эшитдим: ‹Ким ҳисоб-китобда суриштирилса (пухта текширилса), ҳалок бўлади›. Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, албатта Аллоҳ таоло: {Кимнинг номаси ўнг қўлига берилса, у тезда енгил ҳисоб билан ҳисоб-китоб қилинади} (Иншиқоқ 7-8), дейди-ку?›, дедим. У зот: ‹Бу — (фақат) кўрсатишдир›, дедилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис саҳиҳ ҳасандир, уни Айюб ҳам Ибн Абу Мулайкадан ривоят қилган.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدَنَا شَطْرٌ مِنْ شَعِيرٍ فَأَكَلْنَا مِنْهُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ قُلْتُ لِلْجَارِيَةِ كِيلِيهِ فَكَالَتْهُ فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ فَنِيَ . قَالَتْ فَلَوْ كُنَّا تَرَكْنَاهُ لأَكَلْنَا مِنْهُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ . وَمَعْنَى قَوْلِهَا شَطْرٌ تَعْنِي شَيْئًا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ vafot etdilar, huzurimizda esa bir oz arpa bor edi. Biz undan Alloh xohlagancha yedik. Soʻng men joriyaga: ‹Buni oʻlchab koʻr› dedim, u oʻlchadi va koʻp oʻtmay tugab qoldi». U: «Agar uni oʻz holiga qoʻyganimizda, undan bundan koʻproq yegan boʻlardik», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis sahihdir. Uning «shatr» degan soʻzining maʼnosi «oz miqdor (arpa)» demakdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ вафот этдилар, ҳузуримизда эса бир оз арпа бор эди. Биз ундан Аллоҳ хоҳлаганча едик. Сўнг мен жорияга: ‹Буни ўлчаб кўр› дедим, у ўлчади ва кўп ўтмай тугаб қолди». У: «Агар уни ўз ҳолига қўйганимизда, ундан бундан кўпроқ еган бўлардик», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис саҳиҳдир. Унинг «шатр» деган сўзининг маъноси «оз миқдор (арпа)» демакдир.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ عَزْرَةَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيِّ، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ لَنَا قِرَامُ سِتْرٍ فِيهِ تَمَاثِيلُ عَلَى بَابِي فَرَآهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " انْزِعِيهِ فَإِنَّهُ يُذَكِّرُنِي الدُّنْيَا " . قَالَتْ وَكَانَ لَنَا سَمَلُ قَطِيفَةٍ عَلَمُهَا مِنْ حَرِيرٍ كُنَّا نَلْبَسُهَا . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Eshigimda rasmlari bor parda osigʻliq edi. Rasululloh ﷺ uni koʻrib: ‹Buni olib tashla, chunki u menga dunyoni eslatadi›, dedilar». U: «Bizning chetiga ipakdan hoshiya tortilgan eski bir kigizimiz bor edi, biz uni kiyar edik», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis shu yoʻldan hasan sahih gʻaribdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Эшигимда расмлари бор парда осиғлиқ эди. Расулуллоҳ ﷺ уни кўриб: ‹Буни олиб ташла, чунки у менга дунёни эслатади›, дедилар». У: «Бизнинг четига ипакдан ҳошия тортилган эски бир кигизимиз бор эди, биз уни кияр эдик», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис шу йўлдан ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَتْ وِسَادَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الَّتِي يَضْطَجِعُ عَلَيْهَا مِنْ أَدَمٍ حَشْوُهَا لِيفٌ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ yonboshlab yotadigan yostiqlari teridan boʻlib, ichiga xurmo tolasi toʻldirilgan edi». Abu Iso aytdi: Bu hadis sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ёнбошлаб ётадиган ёстиқлари теридан бўлиб, ичига хурмо толаси тўлдирилган эди». Абу Исо айтди: Бу ҳадис саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي مَيْسَرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهُمْ ذَبَحُوا شَاةً فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَا بَقِيَ مِنْهَا " . قَالَتْ مَا بَقِيَ مِنْهَا إِلاَّ كَتِفُهَا . قَالَ " بَقِيَ كُلُّهَا غَيْرَ كَتِفِهَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ . وَأَبُو مَيْسَرَةَ هُوَ الْهَمْدَانِيُّ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ شُرَحْبِيلَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ular bir qoʻy soʻyishgan edi. Paygʻambar ﷺ: «Undan nima qoldi?» dedilar. U: «Undan kuragidan boshqa hech narsa qolmadi», dedi. U zot: «Kuragidan boshqasining hammasi qoldi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis sahihdir. Abu Maysara — bu Hamdoniydir, ismi Amr ibn Shurahbildir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Улар бир қўй сўйишган эди. Пайғамбар ﷺ: «Ундан нима қолди?» дедилар. У: «Ундан курагидан бошқа ҳеч нарса қолмади», деди. У зот: «Курагидан бошқасининг ҳаммаси қолди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис саҳиҳдир. Абу Майсара — бу Ҳамдонийдир, исми Амр ибн Шураҳбилдир.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ إِنْ كُنَّا آلَ مُحَمَّدٍ نَمْكُثُ شَهْرًا مَا نَسْتَوْقِدُ بِنَارٍ إِنْ هُوَ إِلاَّ الْمَاءُ وَالتَّمْرُ . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Biz, Muhammad ﷺning oilasi, bir oygacha turardik, hech qanday olov yoqmasdik. Bizning yeganimiz faqat suv bilan xurmo edi». Abu Iso aytdi: Bu hadis sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Биз, Муҳаммад ﷺнинг оиласи, бир ойгача турардик, ҳеч қандай олов ёқмасдик. Бизнинг еганимиз фақат сув билан хурмо эди». Абу Исо айтди: Бу ҳадис саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الأَقْمَرِ، عَنْ أَبِي حُذَيْفَةَ، وَكَانَ، مِنْ أَصْحَابِ ابْنِ مَسْعُودٍ عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ حَكَيْتُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً فَقَالَ " مَا يَسُرُّنِي أَنِّي حَكَيْتُ رَجُلاً وَأَنَّ لِي كَذَا وَكَذَا " . قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ صَفِيَّةَ امْرَأَةٌ وَقَالَتْ بِيَدِهَا هَكَذَا كَأَنَّهَا تَعْنِي قَصِيرَةً . فَقَالَ " لَقَدْ مَزَجْتِ بِكَلِمَةٍ لَوْ مَزَجْتِ بِهَا مَاءَ الْبَحْرِ لَمُزِجَ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Men Nabiy ﷺga bir kishini taqlid qilib koʻrsatib berdim. Shunda u zot: ‹Bir kishini taqlid qilib koʻrsatishim menga mol-dunyo berilsa ham, meni xursand qilmaydi›, dedilar», dedi. (Oisha) aytdi: «Men: ‹Ey Allohning Rasuli, Safiyya — pakana ayol›, dedim va qoʻlim bilan uning pastligini bildiruvchidek ishora qildim. Shunda u zot: ‹Sen shunday bir soʻz aytding-ki, agar uni dengiz suviga aralashtirsang ham, (dengiz suvi) buzilur edi›, dedilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Мен Набий ﷺга бир кишини тақлид қилиб кўрсатиб бердим. Шунда у зот: ‹Бир кишини тақлид қилиб кўрсатишим менга мол-дунё берилса ҳам, мени хурсанд қилмайди›, дедилар», деди. (Оиша) айтди: «Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, Сафийя — пакана аёл›, дедим ва қўлим билан унинг пастлигини билдирувчидек ишора қилдим. Шунда у зот: ‹Сен шундай бир сўз айтдинг-ки, агар уни денгиз сувига аралаштирсанг ҳам, (денгиз суви) бузилур эди›, дедилар».
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الأَقْمَرِ، عَنْ أَبِي حُذَيْفَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا أُحِبُّ أَنِّي حَكَيْتُ أَحَدًا وَأَنَّ لِي كَذَا وَكَذَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَأَبُو حُذَيْفَةَ هُوَ كُوفِيٌّ مِنْ أَصْحَابِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَيُقَالُ اسْمُهُ سَلَمَةُ بْنُ صُهَيْبَةَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga mol-dunyo berilsa ham, birovni (kamsitib) taqlid qilib koʻrsatishimni yoqtirmayman», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Abu Huzayfa kufalik boʻlib, Ibn Masʼudning shogirdlaridandir, uning ismi Salama ibn Suhayba deyiladi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга мол-дунё берилса ҳам, бировни (камситиб) тақлид қилиб кўрсатишимни ёқтирмайман», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абу Ҳузайфа куфалик бўлиб, Ибн Масъуднинг шогирдларидандир, унинг исми Салама ибн Суҳайба дейилади.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ مِنْ أَكْمَلِ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا وَأَلْطَفُهُمْ بِأَهْلِهِ " . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَلاَ نَعْرِفُ لأَبِي قِلاَبَةَ سَمَاعًا مِنْ عَائِشَةَ . وَقَدْ رَوَى أَبُو قِلاَبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ رَضِيعٌ لِعَائِشَةَ عَنْ عَائِشَةَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَأَبُو قِلاَبَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ الْجَرْمِيُّ . حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ قَالَ ذَكَرَ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ أَبَا قِلاَبَةَ فَقَالَ كَانَ وَاللَّهِ مِنَ الْفُقَهَاءِ ذَوِي الأَلْبَابِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, iymoni eng mukammal moʻminlardan biri xulqi eng yaxshisi va oʻz ahliga eng mehribonidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Biz Abu Qilobaning Oishadan (bevosita) eshitganini bilmaymiz.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, иймони энг мукаммал мўминлардан бири хулқи энг яхшиси ва ўз аҳлига энг меҳрибонидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Биз Абу Қилобанинг Оишадан (бевосита) эшитганини билмаймиз.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ إِنَّ رَهْطًا مِنَ الْيَهُودِ دَخَلُوا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا السَّامُ عَلَيْكَ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " عَلَيْكُمْ " . فَقَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ بَلْ عَلَيْكُمُ السَّامُ وَاللَّعْنَةُ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَا عَائِشَةُ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الرِّفْقَ فِي الأَمْرِ كُلِّهِ " . قَالَتْ عَائِشَةُ أَلَمْ تَسْمَعْ مَا قَالُوا قَالَ " قَدْ قُلْتُ عَلَيْكُمْ " . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي بَصْرَةَ الْغِفَارِيِّ وَابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ وَأَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْجُهَنِيِّ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Yahudiylardan bir guruh Nabiy ﷺ huzurlariga kirib: «Assomu alayka (sizga oʻlim boʻlsin)», dedilar. Nabiy ﷺ: «Va alaykum», dedilar. Oisha aytdi: Men: «Yoʻq, sizlarga oʻlim va laʼnat boʻlsin», dedim. Nabiy ﷺ: «Ey Oisha, albatta Alloh har bir ishda muloyimlikni sevadi», dedilar. Oisha: «Ular nima deganini eshitmadingizmi?», dedi. U zot: «Men ‹va alaykum› deb (javob) berdim», dedilar. Abu Iso aytdi: Oishaning hadisi hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Яҳудийлардан бир гуруҳ Набий ﷺ ҳузурларига кириб: «Ассому алайка (сизга ўлим бўлсин)», дедилар. Набий ﷺ: «Ва алайкум», дедилар. Оиша айтди: Мен: «Йўқ, сизларга ўлим ва лаънат бўлсин», дедим. Набий ﷺ: «Эй Оиша, албатта Аллоҳ ҳар бир ишда мулойимликни севади», дедилар. Оиша: «Улар нима деганини эшитмадингизми?», деди. У зот: «Мен ‹ва алайкум› деб (жавоб) бердим», дедилар. Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَحْيَى بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادٍ الْمَدَنِيُّ، حَدَّثَنِي أَبُو يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَدِمَ زَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ الْمَدِينَةَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِي فَأَتَاهُ فَقَرَعَ الْبَابَ فَقَامَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عُرْيَانًا يَجُرُّ ثَوْبَهُ وَاللَّهِ مَا رَأَيْتُهُ عُرْيَانًا قَبْلَهُ وَلاَ بَعْدَهُ فَاعْتَنَقَهُ وَقَبَّلَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: Zayd ibn Horisa Madinaga keldi, oʻsha payt Rasululloh ﷺ mening uyimda edilar. U kelib eshikni taqillatdi. Rasululloh ﷺ kiyimlarini sudragancha yalangʻoch holatda unga qarab oʻrnidan turdilar — vallohi, men u zotni undan oldin ham, keyin ham yalangʻoch holatda koʻrmaganman — va uni quchoqlab, oʻpdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni az-Zuhriyning hadislaridan faqat shu yoʻl orqaligina bilamiz.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: Зайд ибн Ҳориса Мадинага келди, ўша пайт Расулуллоҳ ﷺ менинг уйимда эдилар. У келиб эшикни тақиллатди. Расулуллоҳ ﷺ кийимларини судраганча яланғоч ҳолатда унга қараб ўрнидан турдилар — валлоҳи, мен у зотни ундан олдин ҳам, кейин ҳам яланғоч ҳолатда кўрмаганман — ва уни қучоқлаб, ўпдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни аз-Зуҳрийнинг ҳадисларидан фақат шу йўл орқалигина биламиз.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، وَهَنَّادٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ شَيْبَةَ، عَنْ طَلْقِ بْنِ حَبِيبٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " عَشْرٌ مِنَ الْفِطْرَةِ قَصُّ الشَّارِبِ وَإِعْفَاءُ اللِّحْيَةِ وَالسِّوَاكُ وَالاِسْتِنْشَاقُ وَقَصُّ الأَظْفَارِ وَغَسْلُ الْبَرَاجِمِ وَنَتْفُ الإِبْطِ وَحَلْقُ الْعَانَةِ وَانْتِقَاصُ الْمَاءِ " . قَالَ زَكَرِيَّا قَالَ مُصْعَبٌ وَنَسِيتُ الْعَاشِرَةَ إِلاَّ أَنْ تَكُونَ الْمَضْمَضَةَ . قَالَ أَبُو عُبَيْدٍ انْتِقَاصُ الْمَاءِ الاِسْتِنْجَاءُ بِالْمَاءِ . وَفِي الْبَابِ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ وَابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Oʻnta narsa fitratdandir: moʻylovni qisqartirish, soqolni qoʻyish, misvok ishlatish, burunga suv tortish, tirnoqlarni olish, barmoq boʻgʻimlarini yuvish, qoʻltiq tukini yulish, qov tukini olib tashlash va suv bilan tozalanish», dedilar. Zakariyo aytdi: Musab: «Oʻninchisini unutdim, balki u ogʻizni chayqash boʻlsa kerak», dedi. Abu Ubayd: «Suv bilan tozalanish — suv bilan istinjo qilishdir», dedi. Bu bobda Ammor ibn Yosir, Ibn Umar va Abu Hurayradan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ўнта нарса фитратдандир: мўйловни қисқартириш, соқолни қўйиш, мисвок ишлатиш, бурунга сув тортиш, тирноқларни олиш, бармоқ бўғимларини ювиш, қўлтиқ тукини юлиш, қов тукини олиб ташлаш ва сув билан тозаланиш», дедилар. Закариё айтди: Мусаб: «Ўнинчисини унутдим, балки у оғизни чайқаш бўлса керак», деди. Абу Убайд: «Сув билан тозаланиш — сув билан истинжо қилишдир», деди. Бу бобда Аммор ибн Ёсир, Ибн Умар ва Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي عُذْرَةَ، وَكَانَ، قَدْ أَدْرَكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى الرِّجَالَ وَالنِّسَاءَ عَنِ الْحَمَّامَاتِ ثُمَّ رَخَّصَ لِلرِّجَالِ فِي الْمَيَازِرِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ وَإِسْنَادُهُ لَيْسَ بِذَاكَ الْقَائِمِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ erkaklar va ayollarni hammomlarga (kirishdan) qaytardilar, soʻngra erkaklarga izorlar (bilan kirish)ga ruxsat berdilar. Abu Iso aytdi: Biz bu hadisni faqat Hammod ibn Salamaning hadisi sifatidagina bilamiz va uning isnodi unchalik mustahkam emas.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ эркаклар ва аёлларни ҳаммомларга (киришдан) қайтардилар, сўнгра эркакларга изорлар (билан кириш)га рухсат бердилар. Абу Исо айтди: Биз бу ҳадисни фақат Ҳаммод ибн Саламанинг ҳадиси сифатидагина биламиз ва унинг исноди унчалик мустаҳкам эмас.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَالِمَ بْنَ أَبِي الْجَعْدِ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ الْهُذَلِيِّ، أَنَّ نِسَاءً، مِنْ أَهْلِ حِمْصَ أَوْ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ دَخَلْنَ عَلَى عَائِشَةَ فَقَالَتْ أَنْتُنَّ اللاَّتِي يَدْخُلْنَ نِسَاؤُكُنَّ الْحَمَّامَاتِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا مِنِ امْرَأَةٍ تَضَعُ ثِيَابَهَا فِي غَيْرِ بَيْتِ زَوْجِهَا إِلاَّ هَتَكَتِ السِّتْرَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ رَبِّهَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Hims ahlidan yoki Shom ahlidan boʻlgan ayollar uning huzuriga kirishdi. Shunda u: «Ayollaringiz hammomlarga kiradigan (kishilar) sizlarmisizlar? Men Rasululloh ﷺning: ‹Qaysi bir ayol oʻz eri uyidan boshqa joyda kiyimlarini yechsa, albatta, oʻzi bilan Robbisi orasidagi pardani yirtgan boʻladi›, deganlarini eshitganman», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳимс аҳлидан ёки Шом аҳлидан бўлган аёллар унинг ҳузурига киришди. Шунда у: «Аёлларингиз ҳаммомларга кирадиган (кишилар) сизлармисизлар? Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Қайси бир аёл ўз эри уйидан бошқа жойда кийимларини ечса, албатта, ўзи билан Роббиси орасидаги пардани йиртган бўлади›, деганларини эшитганман», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.