حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ، أَخْبَرَنَا أَبُو فَضَالَةَ الْفَرَجُ بْنُ فَضَالَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ دُعَاءٌ حَفِظْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ أَدَعُهُ " اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي أُعَظِّمُ شُكْرَكَ وَأُكْثِرُ ذِكْرَكَ وَأَتَّبِعُ نَصِيحَتَكَ وَأَحْفَظُ وَصِيَّتَكَ " . هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺdan bir duoni yodlab oldim va uni tark etmayman», dedi: «Allohumma-jalniy uʼazzimu shukraka, va ukthiru zikraka, va attabiʼu nasihataka, va ahfazu vasiyataka» (Ey Alloh, meni Senga shukrni ulugʻlaydigan, Seni koʻp zikr qiladigan, Sening nasihatingga ergashadigan va Sening vasiyatingni saqlaydigan (banda) qilgin). Bu hadis gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺдан бир дуони ёдлаб олдим ва уни тарк этмайман», деди: «Аллоҳумма-жалний уъаззиму шукрака, ва уктҳиру зикрака, ва аттабиъу насиҳатака, ва аҳфазу васиятака» (Эй Аллоҳ, мени Сенга шукрни улуғлайдиган, Сени кўп зикр қиладиган, Сенинг насиҳатингга эргашадиган ва Сенинг васиятингни сақлайдиган (банда) қилгин). Бу ҳадис ғарибдир.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، وَهُوَ ابْنُ أَبِي سُلَيْمٍ عَنْ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ رَجُلٍ يَدْعُو اللَّهَ بِدُعَاءٍ إِلاَّ اسْتُجِيبَ لَهُ فَإِمَّا أَنْ يُعَجَّلَ لَهُ فِي الدُّنْيَا وَإِمَّا أَنْ يُدَّخَرَ لَهُ فِي الآخِرَةِ وَإِمَّا أَنْ يُكَفَّرَ عَنْهُ مِنْ ذُنُوبِهِ بِقَدْرِ مَا دَعَا مَا لَمْ يَدْعُ بِإِثْمٍ أَوْ قَطِيعَةِ رَحِمٍ أَوْ يَسْتَعْجِلُ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكَيْفَ يَسْتَعْجِلُ قَالَ " يَقُولُ دَعَوْتُ رَبِّي فَمَا اسْتَجَابَ لِي " . هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohga bir duo bilan iltijo qilgan har qanday kishi borki, albatta unga (duosi) ijobat qilinadi — yo unga dunyoda tezlatib beriladi, yo oxirat uchun saqlab qoʻyiladi, yoki qilgan duosi miqdoricha gunohlaridan kechiriladi; agar gunoh yoki qarindoshlik aloqasini uzish (uchun duo) qilmasa va shoshilmasa», dedilar. (Sahobalar): «Ey Allohning Rasuli, qanday qilib shoshiladi?» deyishdi. U zot: «‹Men Robbimga duo qildim, biroq U menga ijobat qilmadi› — deydi», dedilar. Bu hadis bu yoʻldan (sanaddan) gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳга бир дуо билан илтижо қилган ҳар қандай киши борки, албатта унга (дуоси) ижобат қилинади — ё унга дунёда тезлатиб берилади, ё охират учун сақлаб қўйилади, ёки қилган дуоси миқдорича гуноҳларидан кечирилади; агар гуноҳ ёки қариндошлик алоқасини узиш (учун дуо) қилмаса ва шошилмаса», дедилар. (Саҳобалар): «Эй Аллоҳнинг Расули, қандай қилиб шошилади?» дейишди. У зот: «‹Мен Роббимга дуо қилдим, бироқ У менга ижобат қилмади› — дейди», дедилар. Бу ҳадис бу йўлдан (санаддан) ғарибдир.
حَدَّثَنَا يَحْيَى، أَخْبَرَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ عَبْدٍ يَرْفَعُ يَدَيْهِ حَتَّى يَبْدُوَ إِبْطُهُ يَسْأَلُ اللَّهَ مَسْأَلَةً إِلاَّ آتَاهَا إِيَّاهُ مَا لَمْ يَعْجَلْ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكَيْفَ عَجَلَتُهُ قَالَ " يَقُولُ قَدْ سَأَلْتُ وَسَأَلْتُ وَلَمْ أُعْطَ شَيْئًا " . وَرَوَى هَذَا الْحَدِيثَ الزُّهْرِيُّ عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ مَوْلَى ابْنِ أَزْهَرَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يُسْتَجَابُ لأَحَدِكُمْ مَا لَمْ يَعْجَلْ يَقُولُ دَعَوْتُ فَلَمْ يُسْتَجَبْ لِي " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir banda qoʻltigʻi koʻringuncha qoʻllarini koʻtarib, Allohdan biror narsa soʻrasa, agar shoshilmasa, Alloh unga albatta beradi», dedilar. Sahobalar: «Ey Rasululloh, undagi shoshqaloqlik qanday boʻladi?» deyishdi. U zot: «Soʻradim, soʻradim, ammo menga hech narsa berilmadi, deb (aytishidir)», dedilar. Bu hadisni Zuhriy ham Ibn Azharning ozod qilgan quli Abu Ubayddan, u Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilib: «Toki shoshilmasa, biringizning duosi ijobat qilinadi. (Shoshilish esa banda:) ‹Duo qildim, ammo menga ijobat qilinmadi›, deb (aytishidir)», degan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир банда қўлтиғи кўрингунча қўлларини кўтариб, Аллоҳдан бирор нарса сўраса, агар шошилмаса, Аллоҳ унга албатта беради», дедилар. Саҳобалар: «Эй Расулуллоҳ, ундаги шошқалоқлик қандай бўлади?» дейишди. У зот: «Сўрадим, сўрадим, аммо менга ҳеч нарса берилмади, деб (айтишидир)», дедилар. Бу ҳадисни Зуҳрий ҳам Ибн Азҳарнинг озод қилган қули Абу Убайддан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан ривоят қилиб: «Токи шошилмаса, бирингизнинг дуоси ижобат қилинади. (Шошилиш эса банда:) ‹Дуо қилдим, аммо менга ижобат қилинмади›, деб (айтишидир)», деган.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، أَخْبَرَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ وَاسِعٍ، عَنْ سُمَيْرِ بْنِ نَهَارٍ الْعَبْدِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ حُسْنَ الظَّنِّ بِاللَّهِ مِنْ حُسْنِ عِبَادَةِ اللَّهِ " . هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohga nisbatan yaxshi gumonda boʻlish — Allohga ibodat qilishning goʻzalligidandir», dedilar. Bu hadis shu yoʻldan gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳга нисбатан яхши гумонда бўлиш — Аллоҳга ибодат қилишнинг гўзаллигидандир», дедилар. Бу ҳадис шу йўлдан ғарибдир.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا جَابِرُ بْنُ نُوحٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدْعُو فَيَقُولُ " اللَّهُمَّ مَتِّعْنِي بِسَمْعِي وَبَصَرِي وَاجْعَلْهُمَا الْوَارِثَ مِنِّي وَانْصُرْنِي عَلَى مَنْ يَظْلِمُنِي وَخُذْ مِنْهُ بِثَأْرِي " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ duo qilib: «Allohumma, quloq va koʻzimni (ulardan) bahramand qilgin, ularni mendan keyin ham qoladigan (sogʻ-salomat) qilgin, menga zulm qilganlarga qarshi madad bergin va undan oʻchimni olib bergin», deb aytar edilar. Bu hadis shu yoʻldan hasan gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дуо қилиб: «Аллоҳумма, қулоқ ва кўзимни (улардан) баҳраманд қилгин, уларни мендан кейин ҳам қоладиган (соғ-саломат) қилгин, менга зулм қилганларга қарши мадад бергин ва ундан ўчимни олиб бергин», деб айтар эдилар. Бу ҳадис шу йўлдан ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا أَبُو هَمَّامٍ الْوَلِيدُ بْنُ شُجَاعِ بْنِ الْوَلِيدِ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى وَجَبَتْ لَكَ النُّبُوَّةُ قَالَ " وَآدَمُ بَيْنَ الرُّوحِ وَالْجَسَدِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَفِي الْبَابِ عَنْ مَيْسَرَةَ الْفَجْرِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ular: ‹Ey Allohning Rasuli! Sizga paygʻambarlik qachon vojib boʻlgan?› dedilar. U zot: ‹Odam ruh bilan jasad orasida ekan edi›, dedilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis Abu Hurayraning hadisi ichida hasan sahih gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻl orqaligina bilamiz. Bu bobda Maysara al-Fajrdan ham (rivoyat) bor.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Улар: ‹Эй Аллоҳнинг Расули! Сизга пайғамбарлик қачон вожиб бўлган?› дедилар. У зот: ‹Одам руҳ билан жасад орасида экан эди›, дедилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Абу Ҳурайранинг ҳадиси ичида ҳасан саҳиҳ ғарибдир, биз уни фақат шу йўл орқалигина биламиз. Бу бобда Майсара ал-Фажрдан ҳам (ривоят) бор.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلاَمِ بْنُ حَرْبٍ، عَنْ يَزِيدَ أَبِي خَالِدٍ، عَنِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَنَا أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الأَرْضُ فَأُكْسَى الْحُلَّةَ مِنْ حُلَلِ الْجَنَّةِ ثُمَّ أَقُومُ عَنْ يَمِينِ الْعَرْشِ لَيْسَ أَحَدٌ مِنَ الْخَلاَئِقِ يَقُومُ ذَلِكَ الْمَقَامَ غَيْرِي " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yer ustimdan birinchi boʻlib yorilib chiqadigan menman, soʻng menga jannat liboslaridan bir libos kiydiriladi. Soʻng men Arshning oʻng tarafida turaman. Maxluqotlardan mendan boshqa hech kim u maqomda turmaydi», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis hasan gʻarib sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ер устимдан биринчи бўлиб ёрилиб чиқадиган менман, сўнг менга жаннат либосларидан бир либос кийдирилади. Сўнг мен Аршнинг ўнг тарафида тураман. Махлуқотлардан мендан бошқа ҳеч ким у мақомда турмайди», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис ҳасан ғариб саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، عَنْ لَيْثٍ، وَهُوَ ابْنُ أَبِي سُلَيْمٍ حَدَّثَنِي كَعْبٌ، حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سَلُوا اللَّهَ لِيَ الْوَسِيلَةَ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْوَسِيلَةُ قَالَ " أَعْلَى دَرَجَةٍ فِي الْجَنَّةِ لاَ يَنَالُهَا إِلاَّ رَجُلٌ وَاحِدٌ أَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَنَا هُوَ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ إِسْنَادُهُ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ . وَكَعْبٌ لَيْسَ هُوَ بِمَعْرُوفٍ وَلاَ نَعْلَمُ أَحَدًا رَوَى عَنْهُ غَيْرَ لَيْثِ بْنِ أَبِي سُلَيْمٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men uchun Allohdan vasilani soʻranglar», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli! Vasila nima?» dedilar. U zot: «U jannatdagi eng oliy darajadir, unga faqat bir kishigina noil boʻladi va men oʻsha kishi boʻlishimni umid qilaman», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis gʻaribdir, uning isnodi qaviy emas. Kaʼb mashhur (rovi) emas, biz undan Lays ibn Abu Sulaymdan boshqa hech kim rivoyat qilganini bilmaymiz.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен учун Аллоҳдан василани сўранглар», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули! Васила нима?» дедилар. У зот: «У жаннатдаги энг олий даражадир, унга фақат бир кишигина ноил бўлади ва мен ўша киши бўлишимни умид қиламан», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис ғарибдир, унинг исноди қавий эмас. Каъб машҳур (рови) эмас, биз ундан Лайс ибн Абу Сулаймдан бошқа ҳеч ким ривоят қилганини билмаймиз.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، عَنْ أَبِي يُونُسَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ مَا رَأَيْتُ شَيْئًا أَحْسَنَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَأَنَّ الشَّمْسَ تَجْرِي فِي وَجْهِهِ وَمَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَسْرَعَ فِي مَشْيِهِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَأَنَّمَا الأَرْضُ تُطْوَى لَهُ إِنَّا لَنُجْهِدُ أَنْفُسَنَا وَإِنَّهُ لَغَيْرُ مُكْتَرِثٍ . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Rasululloh ﷺdan koʻra goʻzalroq bir narsani koʻrmadim, goʻyo quyosh ularning yuzlarida oqib turardek edi. Yana Rasululloh ﷺdan koʻra yurishida tezroq birovni koʻrmadim, goʻyo yer u zot uchun yigʻib qoʻyilardek edi. Biz oʻzimizni qiynar edik, u zot esa hech qiynalmas edilar». Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан кўра гўзалроқ бир нарсани кўрмадим, гўё қуёш уларнинг юзларида оқиб турардек эди. Яна Расулуллоҳ ﷺдан кўра юришида тезроқ бировни кўрмадим, гўё ер у зот учун йиғиб қўйилардек эди. Биз ўзимизни қийнар эдик, у зот эса ҳеч қийналмас эдилар». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ الْكُوفِيُّ،قَالَ حَدَّثَنَا مَحْبُوبُ بْنُ مُحْرِزٍ الْقَوَارِيرِيُّ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ يَزِيدَ الأَوْدِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا لأَحَدٍ عِنْدَنَا يَدٌ إِلاَّ وَقَدْ كَافَيْنَاهُ مَا خَلاَ أَبَا بَكْرٍ فَإِنَّ لَهُ عِنْدَنَا يَدًا يُكَافِئُهُ اللَّهُ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمَا نَفَعَنِي مَالُ أَحَدٍ قَطُّ مَا نَفَعَنِي مَالُ أَبِي بَكْرٍ وَلَوْ كُنْتُ مُتَّخِذًا خَلِيلاً لاَتَّخَذْتُ أَبَا بَكْرٍ خَلِيلاً أَلاَ وَإِنَّ صَاحِبَكُمْ خَلِيلُ اللَّهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bizning oldimizda hech kimning yaxshiligi yoʻqki, biz uning oʻrnini qaytarib bermagan boʻlsak, Abu Bakrdan boshqa. Chunki uning bizdagi yaxshiligi shundayki, Alloh uni qiyomat kuni uning oʻrniga mukofotlaydi. Hech kimning moli menga Abu Bakrning moli naf bergani kabi naf bergani yoʻq. Agar men birortasini xalil (qadrdon doʻst) tutadigan boʻlsam, albatta Abu Bakrni xalil tutardim. Ogoh boʻlinglar, sizning sohibingiz (men esa) Allohning xalilidirman», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻnalishdan hasan gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бизнинг олдимизда ҳеч кимнинг яхшилиги йўқки, биз унинг ўрнини қайтариб бермаган бўлсак, Абу Бакрдан бошқа. Чунки унинг биздаги яхшилиги шундайки, Аллоҳ уни қиёмат куни унинг ўрнига мукофотлайди. Ҳеч кимнинг моли менга Абу Бакрнинг моли наф бергани каби наф бергани йўқ. Агар мен бирортасини халил (қадрдон дўст) тутадиган бўлсам, албатта Абу Бакрни халил тутардим. Огоҳ бўлинглар, сизнинг соҳибингиз (мен эса) Аллоҳнинг халилидирман», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўналишдан ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُوسَى الأَنْصَارِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْنٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أَنْفَقَ زَوْجَيْنِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ نُودِيَ فِي الْجَنَّةِ يَا عَبْدَ اللَّهِ هَذَا خَيْرٌ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الصَّلاَةِ دُعِيَ مِنْ بَابِ الصَّلاَةِ وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْجِهَادِ دُعِيَ مِنْ بَابِ الْجِهَادِ وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الصَّدَقَةِ دُعِيَ مِنْ بَابِ الصَّدَقَةِ وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الصِّيَامِ دُعِيَ مِنْ بَابِ الرَّيَّانِ " . فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي مَا عَلَى مَنْ دُعِيَ مِنْ هَذِهِ الأَبْوَابِ مِنْ ضَرُورَةٍ فَهَلْ يُدْعَى أَحَدٌ مِنْ تِلْكَ الأَبْوَابِ كُلِّهَا قَالَ " نَعَمْ وَأَرْجُو أَنْ تَكُونَ مِنْهُمْ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida bir juft (narsa) infoq qilsa, jannatda: ‹Ey Allohning bandasi, bu yaxshidir›, deb chaqiriladi. Kim namoz ahlidan boʻlsa, namoz eshigidan chaqiriladi; kim jihod ahlidan boʻlsa, jihod eshigidan chaqiriladi; kim sadaqa ahlidan boʻlsa, sadaqa eshigidan chaqiriladi; kim roʻza ahlidan boʻlsa, Rayyon eshigidan chaqiriladi», dedilar. Shunda Abu Bakr: «Otam-onam sizga fido boʻlsin, bu eshiklardan chaqirilgan kishiga (qaysi biridan kirsa ham) zarur emasdir (zarari yoʻq). Biror kishi bu eshiklarning hammasidan chaqiriladimi?» dedi. U zot: «Ha, men sen ulardan boʻlishingni umid qilaman», dedilar. Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида бир жуфт (нарса) инфоқ қилса, жаннатда: ‹Эй Аллоҳнинг бандаси, бу яхшидир›, деб чақирилади. Ким намоз аҳлидан бўлса, намоз эшигидан чақирилади; ким жиҳод аҳлидан бўлса, жиҳод эшигидан чақирилади; ким садақа аҳлидан бўлса, садақа эшигидан чақирилади; ким рўза аҳлидан бўлса, Райён эшигидан чақирилади», дедилар. Шунда Абу Бакр: «Отам-онам сизга фидо бўлсин, бу эшиклардан чақирилган кишига (қайси биридан кирса ҳам) зарур эмасдир (зарари йўқ). Бирор киши бу эшикларнинг ҳаммасидан чақириладими?» деди. У зот: «Ҳа, мен сен улардан бўлишингни умид қиламан», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بَيْنَمَا رَجُلٌ يَرْعَى غَنَمًا لَهُ إِذْ جَاءَ ذِئْبٌ فَأَخَذَ شَاةً فَجَاءَ صَاحِبُهَا فَانْتَزَعَهَا مِنْهُ فَقَالَ الذِّئْبُ كَيْفَ تَصْنَعُ بِهَا يَوْمَ السَّبُعِ يَوْمَ لاَ رَاعِيَ لَهَا غَيْرِي " . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَآمَنْتُ بِذَلِكَ أَنَا وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ " . قَالَ أَبُو سَلَمَةَ وَمَا هُمَا فِي الْقَوْمِ يَوْمَئِذٍ .
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، نَحْوَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Bir kishi oʻz qoʻylarini boqib yurar ekan, shu payt boʻri kelib bir qoʻyni olib ketdi. Egasi kelib, uni boʻridan tortib oldi. Shunda boʻri: ‹Yirtqichlar kuni — mendan boshqa unga choʻpon boʻlmaydigan kunda uni qanday qilib (asraysan)?› dedi», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Men, Abu Bakr va Umar bunga ishondik», dedilar. Abu Salama aytdi: U ikkisi oʻsha kuni majlisda yoʻq edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Бир киши ўз қўйларини боқиб юрар экан, шу пайт бўри келиб бир қўйни олиб кетди. Эгаси келиб, уни бўридан тортиб олди. Шунда бўри: ‹Йиртқичлар куни — мендан бошқа унга чўпон бўлмайдиган кунда уни қандай қилиб (асрайсан)?› деди», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен, Абу Бакр ва Умар бунга ишондик», дедилар. Абу Салама айтди: У иккиси ўша куни мажлисда йўқ эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ عَلَى حِرَاءَ هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعَلِيٌّ وَعُثْمَانُ وَطَلْحَةُ وَالزُّبَيْرُ رضى الله عنهم فَتَحَرَّكَتِ الصَّخْرَةُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اهْدَأْ إِنَّمَا عَلَيْكَ نَبِيٌّ أَوْ صِدِّيقٌ أَوْ شَهِيدٌ " .وَفِي الْبَابِ عَنْ عُثْمَانَ وَسَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَبُرَيْدَةَ هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Hiro (togʻi) ustida edilar — u zot, Abu Bakr, Umar, Ali, Usmon, Talha va Zubayr (roziyallohu anhum) — shunda qoya silkindi. Nabiy ﷺ: «Sokin boʻl! Ustingda nabiy yoki siddiq yoki shahiddan boshqa kimsa yoʻq», dedilar. Bu bobda Usmon, Said ibn Zayd, Ibn Abbos, Sahl ibn Saʼd, Anas ibn Molik va Buraydadan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ҳиро (тоғи) устида эдилар — у зот, Абу Бакр, Умар, Али, Усмон, Талҳа ва Зубайр (розияллоҳу анҳум) — шунда қоя силкинди. Набий ﷺ: «Сокин бўл! Устингда набий ёки сиддиқ ёки шаҳиддан бошқа кимса йўқ», дедилар. Бу бобда Усмон, Саид ибн Зайд, Ибн Аббос, Саҳл ибн Саъд, Анас ибн Молик ва Бурайдадан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْعَبَّاسُ عَمُّ رَسُولِ اللَّهِ وَإِنَّ عَمَّ الرَّجُلِ صِنْوُ أَبِيهِ أَوْ مِنْ صِنْوِ أَبِيهِ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ أَبِي الزِّنَادِ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Abbos Rasulullohning amakisidir. Albatta, kishining amakisi otasining bir bolagidir», yoki «otasining bir bolagidandir», dedilar. Bu hadis hasan gʻaribdir, uni Abuz-Zinodning rivoyatidan faqat shu yoʻl bilan bilamiz.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аббос Расулуллоҳнинг амакисидир. Албатта, кишининг амакиси отасининг бир болагидир», ёки «отасининг бир болагидандир», дедилар. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, уни Абуз-Зиноднинг ривоятидан фақат шу йўл билан биламиз.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " رَأَيْتُ جَعْفَرًا يَطِيرُ فِي الْجَنَّةِ مَعَ الْمَلاَئِكَةِ " . هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ . وَقَدْ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ وَغَيْرُهُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ هُوَ وَالِدُ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ . وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men Jaʼfarni jannatda farishtalar bilan birga uchib yurganini koʻrdim», dedilar. Bu hadis Abu Hurayraning rivoyatidan gʻaribdir, uni faqat Abdulloh ibn Jaʼfarning rivoyatidan bilamiz. Uni Yahyo ibn Maʼin va boshqalar zaif sanaganlar. Abdulloh ibn Jaʼfar — Ali ibn al-Madiniyning otasidir. Bu bobda Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan ham (rivoyat) bor.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен Жаъфарни жаннатда фаришталар билан бирга учиб юрганини кўрдим», дедилар. Бу ҳадис Абу Ҳурайранинг ривоятидан ғарибдир, уни фақат Абдуллоҳ ибн Жаъфарнинг ривоятидан биламиз. Уни Яҳё ибн Маъин ва бошқалар заиф санаганлар. Абдуллоҳ ибн Жаъфар — Али ибн ал-Мадинийнинг отасидир. Бу бобда Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ҳам (ривоят) бор.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ مَا احْتَذَى النِّعَالَ وَلاَ انْتَعَلَ وَلاَ رَكِبَ الْمَطَايَا وَلاَ رَكِبَ الْكُورَ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَفْضَلُ مِنْ جَعْفَرِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَالْكُورُ الرَّحْلُ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺdan keyin Jaʼfardan afzalroq, na kavush kiygan, na poyabzal kiygan, na ulovga mingan, na egarga mingan (kishi yoʻq)», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir. «Kur» — egar (mahmal)dir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺдан кейин Жаъфардан афзалроқ, на кавуш кийган, на поябзал кийган, на уловга минган, на эгарга минган (киши йўқ)», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир. «Кур» — эгар (маҳмал)дир.
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَبُو يَحْيَى التَّيْمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ أَبُو إِسْحَاقَ الْمَخْزُومِيُّ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ إِنْ كُنْتُ لأَسْأَلُ الرَّجُلَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الآيَاتِ مِنَ الْقُرْآنِ أَنَا أَعْلَمُ بِهَا مِنْهُ مَا أَسْأَلُهُ إِلاَّ لِيُطْعِمَنِي شَيْئًا فَكُنْتُ إِذَا سَأَلْتُ جَعْفَرَ بْنَ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يُجِبْنِي حَتَّى يَذْهَبَ بِي إِلَى مَنْزِلِهِ فَيَقُولُ لاِمْرَأَتِهِ يَا أَسْمَاءُ أَطْعِمِينَا شَيْئًا . فَإِذَا أَطْعَمَتْنَا أَجَابَنِي وَكَانَ جَعْفَرٌ يُحِبُّ الْمَسَاكِينَ وَيَجْلِسُ إِلَيْهِمْ وَيُحَدِّثُهُمْ وَيُحَدِّثُونَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَكْنِيهِ بِأَبِي الْمَسَاكِينِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ . وَأَبُو إِسْحَاقَ الْمَخْزُومِيُّ هُوَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْفَضْلِ الْمَدَنِيُّ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ وَلَهُ غَرَائِبُ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Men Nabiy ﷺning sahobalaridan biron kishidan Qurʼon oyatlari haqida, garchi men ularni undan koʻra yaxshiroq bilsam ham, soʻrar edim. Undan faqat menga biror narsa yedirsin deb soʻrardim. Jaʼfar ibn Abu Tolibdan soʻrasam, u meni oʻz uyiga olib bormaguncha javob bermas, soʻng xotiniga: ‹Ey Asmo, bizga biror narsa yedirgin›, der edi. U bizga yedirgach, menga javob berardi. Jaʼfar miskinlarni sevar, ular bilan oʻtirar, ularga gapirar va ular ham unga gapirardilar. Shuning uchun Rasululloh ﷺ uni Abulmasokin (miskinlar otasi) deb kunyalardilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Abu Ishoq al-Maxzumiy — u Ibrohim ibn al-Fazl al-Madaniydir. Ahli hadisning baʼzilari uni hofizasi tomonidan tanqid qilganlar va uning gʻarib (rivoyat)lari bor.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Мен Набий ﷺнинг саҳобаларидан бирон кишидан Қуръон оятлари ҳақида, гарчи мен уларни ундан кўра яхшироқ билсам ҳам, сўрар эдим. Ундан фақат менга бирор нарса едирсин деб сўрардим. Жаъфар ибн Абу Толибдан сўрасам, у мени ўз уйига олиб бормагунча жавоб бермас, сўнг хотинига: ‹Эй Асмо, бизга бирор нарса едиргин›, дер эди. У бизга едиргач, менга жавоб берарди. Жаъфар мискинларни севар, улар билан ўтирар, уларга гапирар ва улар ҳам унга гапирардилар. Шунинг учун Расулуллоҳ ﷺ уни Абулмасокин (мискинлар отаси) деб кунялардилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Абу Ишоқ ал-Махзумий — у Иброҳим ибн ал-Фазл ал-Маданийдир. Аҳли ҳадиснинг баъзилари уни ҳофизаси томонидан танқид қилганлар ва унинг ғариб (ривоят)лари бор.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَاتِمُ بْنُ سِيَاهٍ الْمَرْوَزِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ قُسَيْطٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كُنَّا نَدْعُو جَعْفَرَ بْنَ أَبِي طَالِبٍ رضى الله عنه أَبَا الْمَسَاكِينِ فَكُنَّا إِذَا أَتَيْنَاهُ قَرَّبْنَا إِلَيْهِ مَا حَضَرَ فَأَتَيْنَاهُ يَوْمًا فَلَمْ يَجِدْ عِنْدَهُ شَيْئًا فَأَخْرَجَ جَرَّةً مِنْ عَسَلٍ فَكَسَرَهَا فَجَعَلْنَا نَلْعَقُ مِنْهَا . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Biz Jaʼfar ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)ni Abulmasokin (miskinlar otasi) deb atardik. Uning oldiga kelganimizda, u bizga huzurida boʻlgan narsani yaqinlashtirardi (taqdim qilardi). Bir kuni uning oldiga keldik, huzurida (hech) narsa topmadi. Shunda bir koʻza asal chiqarib, uni sindirdi-da, biz undan yalay boshladik», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis Abu Salamaning Abu Hurayradan (qilgan) rivoyatidan hasan gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Биз Жаъфар ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)ни Абулмасокин (мискинлар отаси) деб атардик. Унинг олдига келганимизда, у бизга ҳузурида бўлган нарсани яқинлаштирарди (тақдим қиларди). Бир куни унинг олдига келдик, ҳузурида (ҳеч) нарса топмади. Шунда бир кўза асал чиқариб, уни синдирди-да, биз ундан ялай бошладик», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Абу Саламанинг Абу Ҳурайрадан (қилган) ривоятидан ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نِعْمَ الرَّجُلُ أَبُو بَكْرٍ نِعْمَ الرَّجُلُ عُمَرُ نِعْمَ الرَّجُلُ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ نِعْمَ الرَّجُلُ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ نِعْمَ الرَّجُلُ ثَابِتُ بْنُ قَيْسِ بْنِ شَمَّاسٍ نِعْمَ الرَّجُلُ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ نِعْمَ الرَّجُلُ مُعَاذُ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْجَمُوحِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ سُهَيْلٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Abu Bakr qanday yaxshi kishi! Umar qanday yaxshi kishi! Abu Ubayda ibn Jarroh qanday yaxshi kishi! Usayd ibn Huzayr qanday yaxshi kishi! Sobit ibn Qays ibn Shammos qanday yaxshi kishi! Muoz ibn Jabal qanday yaxshi kishi! Muoz ibn Amr ibn Jamuh qanday yaxshi kishi!», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir, biz uni faqat Suhaylning hadisi sifatida bilamiz.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Абу Бакр қандай яхши киши! Умар қандай яхши киши! Абу Убайда ибн Жарроҳ қандай яхши киши! Усайд ибн Ҳузайр қандай яхши киши! Собит ибн Қайс ибн Шаммос қандай яхши киши! Муоз ибн Жабал қандай яхши киши! Муоз ибн Амр ибн Жамуҳ қандай яхши киши!», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир, биз уни фақат Суҳайлнинг ҳадиси сифатида биламиз.
حَدَّثَنَا أَبُو مُصْعَبٍ الْمَدَنِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَبْشِرْ عَمَّارُ تَقْتُلُكَ الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُ " . وَفِي الْبَابِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي الْيَسَرِ وَحُذَيْفَةَ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Suyunchi boʻlsin, ey Ammor! Seni zolim (boʻlgan) toifa oʻldiradi», dedilar. Bu bobda Ummu Salama, Abdulloh ibn Amr, Abul-Yasar va Huzayfadan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis Aloʼ ibn Abdurrahmonning hadisidan hasan sahih gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Суюнчи бўлсин, эй Аммор! Сени золим (бўлган) тоифа ўлдиради», дедилар. Бу бобда Умму Салама, Абдуллоҳ ибн Амр, Абул-Ясар ва Ҳузайфадан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис Алў ибн Абдурраҳмоннинг ҳадисидан ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ بْنِ عَلِيٍّ الْمُقَدَّمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ أَبِي الرَّبِيعِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَبَسَطْتُ ثَوْبِي عِنْدَهُ ثُمَّ أَخَذَهُ فَجَمَعَهُ عَلَى قَلْبِي فَمَا نَسِيتُ بَعْدَهُ حَدِيثًا . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men Nabiy ﷺning oldilariga keldim va u zotning huzurlarida koʻylagimni yoydim. Soʻng u zot uni olib, qalbim ustiga yigʻdilar. Shundan keyin men hech bir hadisni unutmadim. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻl bilan hasan gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен Набий ﷺнинг олдиларига келдим ва у зотнинг ҳузурларида кўйлагимни ёйдим. Сўнг у зот уни олиб, қалбим устига йиғдилар. Шундан кейин мен ҳеч бир ҳадисни унутмадим. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўл билан ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى، مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَسْمَعُ مِنْكَ أَشْيَاءَ فَلاَ أَحْفَظُهَا . قَالَ " ابْسُطْ رِدَاءَكَ " . فَبَسَطْتُ فَحَدَّثَ حَدِيثًا كَثِيرًا فَمَا نَسِيتُ شَيْئًا حَدَّثَنِي بِهِ . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men: «Ey Rasululloh, men sizdan koʻp narsalar eshitaman, ammo ularni yodda saqlay olmayman», dedim. U zot: «Ridoyingni yoy», dedilar. Men uni yoydim. Soʻng u zot koʻp hadis aytdilar va men u zot menga aytgan hech narsani unutmadim. Bu hadis hasan sahihdir. U Abu Hurayradan bir necha boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен: «Эй Расулуллоҳ, мен сиздан кўп нарсалар эшитаман, аммо уларни ёдда сақлай олмайман», дедим. У зот: «Ридойингни ёй», дедилар. Мен уни ёйдим. Сўнг у зот кўп ҳадис айтдилар ва мен у зот менга айтган ҳеч нарсани унутмадим. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. У Абу Ҳурайрадан бир неча бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ آدَمَ ابْنُ بِنْتِ أَزْهَرَ السَّمَّانِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو خَلْدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْعَالِيَةِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مِمَّنْ أَنْتَ " . قَالَ قُلْتُ مِنْ دَوْسٍ . قَالَ " مَا كُنْتُ أُرَى أَنَّ فِي دَوْسٍ أَحَدًا فِيهِ خَيْرٌ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ . وَأَبُو خَلْدَةَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ دِينَارٍ وَأَبُو الْعَالِيَةِ اسْمُهُ رُفَيْعٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Nabiy ﷺ: «Sen qaysi (qabila)dansan?» dedilar. Men: «Davsdanman», dedim. U zot: «Men Davsda yaxshilik bor biror kishi bor deb oʻylamasdim», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir. Abu Xoldaning ismi Xolid ibn Dinor, Abul-Oliyaning ismi esa Rufayʼdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Набий ﷺ: «Сен қайси (қабила)дансан?» дедилар. Мен: «Давсданман», дедим. У зот: «Мен Давсда яхшилик бор бирор киши бор деб ўйламасдим», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Абу Холданинг исми Холид ибн Динор, Абул-Олиянинг исми эса Руфайъдир.
حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ مُوسَى الْقَزَّازُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُهَاجِرُ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ الرِّيَاحِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِتَمَرَاتٍ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ فِيهِنَّ بِالْبَرَكَةِ . فَضَمَّهُنَّ ثُمَّ دَعَا لِي فِيهِنَّ بِالْبَرَكَةِ فَقَالَ لِي " خُذْهُنَّ وَاجْعَلْهُنَّ فِي مِزْوَدِكَ هَذَا أَوْ فِي هَذَا الْمِزْوَدِ كُلَّمَا أَرَدْتَ أَنْ تَأْخُذَ مِنْهُ شَيْئًا فَأَدْخِلْ فِيهِ يَدَكَ فَخُذْهُ وَلاَ تَنْثُرْهُ نَثْرًا " . فَقَدْ حَمَلْتُ مِنْ ذَلِكَ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا مِنْ وَسْقٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَكُنَّا نَأْكُلُ مِنْهُ وَنُطْعِمُ وَكَانَ لاَ يُفَارِقُ حَقْوِي حَتَّى كَانَ يَوْمُ قَتْلِ عُثْمَانَ فَإِنَّهُ انْقَطَعَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺ huzurlariga bir necha dona xurmo bilan kelib: ‹Ey Allohning Rasuli, ularga baraka boʻlishi uchun Allohga duo qiling›, dedim. U zot ularni jamlab, soʻng menga ular toʻgʻrisida baraka tilab duo qildilar va menga: ‹Bularni olib, oʻzingning shu xaltangga — yoki shu xaltaga — solib qoʻy. Undan biror narsa olmoqchi boʻlsang, qoʻlingni solib ol, lekin uni toʻkib sochma›, dedilar. Men oʻsha xurmodan Alloh yoʻlida ancha-muncha vasq (miqdorda) yedirdim. Biz undan yeb, yana boshqalarga ham yedirar edik. U (xalta) Usmon oʻldirilgan kungacha belimdan ajralmadi, oʻsha kuni esa (xurmo) tugadi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis shu yoʻl bilan hasan gʻaribdir. Bu hadis Abu Hurayradan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺ ҳузурларига бир неча дона хурмо билан келиб: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, уларга барака бўлиши учун Аллоҳга дуо қилинг›, дедим. У зот уларни жамлаб, сўнг менга улар тўғрисида барака тилаб дуо қилдилар ва менга: ‹Буларни олиб, ўзингнинг шу халтангга — ёки шу халтага — солиб қўй. Ундан бирор нарса олмоқчи бўлсанг, қўлингни солиб ол, лекин уни тўкиб сочма›, дедилар. Мен ўша хурмодан Аллоҳ йўлида анча-мунча васқ (миқдорда) едирдим. Биз ундан еб, яна бошқаларга ҳам едирар эдик. У (халта) Усмон ўлдирилган кунгача белимдан ажралмади, ўша куни эса (хурмо) тугади», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис шу йўл билан ҳасан ғарибдир. Бу ҳадис Абу Ҳурайрадан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ وَهْبِ بْنِ مُنَبِّهٍ، عَنْ أَخِيهِ، هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لَيْسَ أَحَدٌ أَكْثَرَ حَدِيثًا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنِّي إِلاَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو فَإِنَّهُ كَانَ يَكْتُبُ وَكُنْتُ لاَ أَكْتُبُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Abdulloh ibn Amrdan boshqa Rasululloh ﷺdan mendan koʻra koʻproq hadis (rivoyat qilgan) hech kim yoʻq. Chunki u yozib borar edi, men esa yozmas edim», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Абдуллоҳ ибн Амрдан бошқа Расулуллоҳ ﷺдан мендан кўра кўпроқ ҳадис (ривоят қилган) ҳеч ким йўқ. Чунки у ёзиб борар эди, мен эса ёзмас эдим», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ نَزَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَنْزِلاً فَجَعَلَ النَّاسُ يَمُرُّونَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ هَذَا يَا أَبَا هُرَيْرَةَ " . فَأَقُولُ فُلاَنٌ . فَيَقُولُ " نِعْمَ عَبْدُ اللَّهِ هَذَا " . وَيَقُولُ " مَنْ هَذَا " . فَأَقُولُ فُلاَنٌ . فَيَقُولُ " بِئْسَ عَبْدُ اللَّهِ هَذَا " . حَتَّى مَرَّ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ فَقَالَ " مَنْ هَذَا " . فَقُلْتُ هَذَا خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ . فَقَالَ " نِعْمَ عَبْدُ اللَّهِ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ سَيْفٌ مِنْ سُيُوفِ اللَّهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلاَ نَعْرِفُ لِزَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ سَمَاعًا مِنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَهُوَ عِنْدِي حَدِيثٌ مُرْسَلٌ . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Biz Rasululloh ﷺ bilan bir manzilga tushdik. Odamlar oʻta boshlaganida, Rasululloh ﷺ: ‹Bu kim, ey Abu Hurayra?› deb soʻrardilar. Men: ‹Falonchi›, derdim. Shunda u zot: ‹Bu Allohning yaxshi bandasi›, derdilar. Yana: ‹Bu kim?› deb soʻrardilar. Men: ‹Falonchi›, derdim. Shunda u zot: ‹Bu Allohning yomon bandasi›, derdilar. Nihoyat Xolid ibn al-Valid oʻtganida, u zot: ‹Bu kim?› dedilar. Men: ‹Bu Xolid ibn al-Validdir›, dedim. U zot: ‹Bu Xolid ibn al-Valid Allohning yaxshi bandasidir, u Allohning qilichlaridan bir qilichdir›, dedilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir va biz Zayd ibn Aslamning Abu Hurayradan (bevosita) eshitganini bilmaymiz, u mening nazdimda mursal hadisdir. Bu bobda Abu Bakr as-Siddiqdan ham (rivoyat bor).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир манзилга тушдик. Одамлар ўта бошлаганида, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бу ким, эй Абу Ҳурайра?› деб сўрардилар. Мен: ‹Фалончи›, дердим. Шунда у зот: ‹Бу Аллоҳнинг яхши бандаси›, дердилар. Яна: ‹Бу ким?› деб сўрардилар. Мен: ‹Фалончи›, дердим. Шунда у зот: ‹Бу Аллоҳнинг ёмон бандаси›, дердилар. Ниҳоят Холид ибн ал-Валид ўтганида, у зот: ‹Бу ким?› дедилар. Мен: ‹Бу Холид ибн ал-Валиддир›, дедим. У зот: ‹Бу Холид ибн ал-Валид Аллоҳнинг яхши бандасидир, у Аллоҳнинг қиличларидан бир қиличдир›, дедилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир ва биз Зайд ибн Асламнинг Абу Ҳурайрадан (бевосита) эшитганини билмаймиз, у менинг наздимда мурсал ҳадисдир. Бу бобда Абу Бакр ас-Сиддиқдан ҳам (ривоят бор).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَامِلٍ الْمَرْوَزِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ الزَّاهِدُ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ رَبَاحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا بَيْنَ بَيْتِي وَمِنْبَرِي رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ " .
وَبِهَذَا الإِسْنَادِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " صَلاَةٌ فِي مَسْجِدِي هَذَا خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ صَلاَةٍ فِيمَا سِوَاهُ مِنَ الْمَسَاجِدِ إِلاَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ " .هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Mening uyim bilan minbarim orasi jannat bogʻlaridan bir bogʻdir», dedilar. Shu isnod bilan Nabiy ﷺdan (rivoyat qilinadiki), u zot: «Mening shu masjidimdagi bir namoz, Masjidul-Haromdan boshqa masjidlardagi ming namozdan afzaldir», dedilar. Bu hadis hasan sahihdir. U Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan bir necha yoʻldan ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Менинг уйим билан минбарим ораси жаннат боғларидан бир боғдир», дедилар. Шу иснод билан Набий ﷺдан (ривоят қилинадики), у зот: «Менинг шу масжидимдаги бир намоз, Масжидул-Ҳаромдан бошқа масжидлардаги минг намоздан афзалдир», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. У Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан бир неча йўлдан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا أَبُو السَّائِبِ، سَلْمُ بْنُ جُنَادَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبِي جُنَادَةُ بْنُ سَلْمٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " آخِرُ قَرْيَةٍ مِنْ قُرَى الإِسْلاَمِ خَرَابًا الْمَدِينَةُ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ جُنَادَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ . قَالَ تَعَجَّبَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ مِنْ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ هَذَا .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Islom qishloqlaridan eng oxiri vayron boʻladigani Madinadir», dedilar. Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat Junodaning Hishom ibn Urvadan (qilgan) hadisi orqaligina bilamiz. (Abu Iso) aytdi: Muhammad ibn Ismoil Abu Hurayraning bu hadisidan taajjublandi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ислом қишлоқларидан энг охири вайрон бўладигани Мадинадир», дедилар. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Жуноданинг Ҳишом ибн Урвадан (қилган) ҳадиси орқалигина биламиз. (Абу Исо) айтди: Муҳаммад ибн Исмоил Абу Ҳурайранинг бу ҳадисидан таажжубланди.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ صَالِحِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَصْبِرُ عَلَى لأْوَاءِ الْمَدِينَةِ وَشِدَّتِهَا أَحَدٌ إِلاَّ كُنْتُ لَهُ شَفِيعًا أَوْ شَهِيدًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَسُفْيَانَ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ وَسُبَيْعَةَ الأَسْلَمِيَّةِ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَصَالِحُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ أَخُو سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Madinaning mashaqqati va qiyinchiligiga kim sabr qilsa, men qiyomat kuni unga shafoatchi yoki guvoh boʻlaman», dedilar. Bu bobda Abu Said, Sufyon ibn Abu Zuhayr va Subayʼa al-Aslamiyadan ham (rivoyatlar bor). Bu hadis bu yoʻldan hasan gʻaribdir. Solih ibn Abu Solih — Suhayl ibn Abu Solihning akasidir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мадинанинг машаққати ва қийинчилигига ким сабр қилса, мен қиёмат куни унга шафоатчи ёки гувоҳ бўламан», дедилар. Бу бобда Абу Саид, Суфён ибн Абу Зуҳайр ва Субайъа ал-Асламиядан ҳам (ривоятлар бор). Бу ҳадис бу йўлдан ҳасан ғарибдир. Солиҳ ибн Абу Солиҳ — Суҳайл ибн Абу Солиҳнинг акасидир.
أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ، قَالَ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ، مَوْلَى عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ ذُكِرَتِ الأَعَاجِمُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لأَنَا بِهِمْ أَوْ بِبَعْضِهِمْ أَوْثَقُ مِنِّي بِكُمْ أَوْ بِبَعْضِكُمْ " . هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ . وَصَالِحُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ هَذَا يُقَالُ لَهُ صَالِحُ بْنُ مِهْرَانَ مَوْلَى عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Paygʻambar ﷺning huzurida ajamlar (arab boʻlmaganlar) eslandi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Men ularga yoki ularning baʼzilariga sizlardan yoki sizlarning baʼzilaringizdan koʻra ishonchliroqman», dedilar. Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Abu Bakr ibn Ayyoshning hadisi orqaligina bilamiz. Bu Solih ibn Abu Solih — Amr ibn Huraysning mavlosi Solih ibn Mihron deb ham ataladi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Пайғамбар ﷺнинг ҳузурида ажамлар (араб бўлмаганлар) эсланди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Мен уларга ёки уларнинг баъзиларига сизлардан ёки сизларнинг баъзиларингиздан кўра ишончлироқман», дедилар. Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Абу Бакр ибн Айёшнинг ҳадиси орқалигина биламиз. Бу Солиҳ ибн Абу Солиҳ — Амр ибн Ҳурайснинг мавлоси Солиҳ ибн Миҳрон деб ҳам аталади.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي ثَوْرُ بْنُ زَيْدٍ الدِّيلِيُّ، عَنْ أَبِي الْغَيْثِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ أُنْزِلَتْ سُورَةُ الْجُمُعَةِ فَتَلاَهَا فَلَمَّا بَلَغَ : ( وآخَرِينَ مِنْهُمْ لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ ) قَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ هَؤُلاَءِ الَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِنَا فَلَمْ يُكَلِّمْهُ . قَالَ وَسَلْمَانُ الْفَارِسِيُّ فِينَا . قَالَ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ عَلَى سَلْمَانَ فَقَالَ " وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ كَانَ الإِيمَانُ بِالثُّرَيَّا لَتَنَاوَلَهُ رِجَالٌ مِنْ هَؤُلاَءِ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَأَبُو الْغَيْثِ اسْمُهُ سَالِمٌ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُطِيعٍ مَدَنِيٌّ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Jumʼa surasi nozil boʻlgan paytda Rasulullohning ﷺ huzurida edik. U zot uni tilovat qildilar. {Va ulardan boshqalarga ham (yuborgan) zotdirki, ular hali (avvalgilarga) qoʻshilmaganlar} (Jumʼa surasi 3-oyat)ga yetganlarida, bir kishi u zotga: «Ey Allohning Rasuli, bizga hali qoʻshilmagan bu kimsalar kimlar?» dedi. U zot unga (darhol) javob bermadilar. (Rovi) aytdi: Salmon Forsiy ham oramizda edi. (Rovi) aytdi: Shunda Rasululloh ﷺ qoʻllarini Salmonning ustiga qoʻyib: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, agar iymon Surayyo (yulduzi)da boʻlsa ham, bu (forslar) ichidan kishilar unga yetib borardi», dedilar. Bu hadis hasandir, u bir necha yoʻldan Abu Hurayradan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilingan. Abu Gʻaysning ismi Solim boʻlib, Abdulloh ibn Mutiʼning mavlosi, madinalikdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Жумъа сураси нозил бўлган пайтда Расулуллоҳнинг ﷺ ҳузурида эдик. У зот уни тиловат қилдилар. {Ва улардан бошқаларга ҳам (юборган) зотдирки, улар ҳали (аввалгиларга) қўшилмаганлар} (Жумъа сураси 3-оят)га етганларида, бир киши у зотга: «Эй Аллоҳнинг Расули, бизга ҳали қўшилмаган бу кимсалар кимлар?» деди. У зот унга (дарҳол) жавоб бермадилар. (Рови) айтди: Салмон Форсий ҳам орамизда эди. (Рови) айтди: Шунда Расулуллоҳ ﷺ қўлларини Салмоннинг устига қўйиб: «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, агар иймон Сурайё (юлдузи)да бўлса ҳам, бу (форслар) ичидан кишилар унга етиб борарди», дедилар. Бу ҳадис ҳасандир, у бир неча йўлдан Абу Ҳурайрадан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қилинган. Абу Ғайснинг исми Солим бўлиб, Абдуллоҳ ибн Мутиънинг мавлоси, мадиналикдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَتَاكُمْ أَهْلُ الْيَمَنِ هُمْ أَضْعَفُ قُلُوبًا وَأَرَقُّ أَفْئِدَةً الإِيمَانُ يَمَانٍ وَالْحِكْمَةُ يَمَانِيَةٌ " . وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي مَسْعُودٍ . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarning oldingizga Yaman ahli keldi. Ular qalblari yumshoqroq, koʻngillari nozikroqdir. Iymon yamanlikdir, hikmat (ham) yamanlikdir», dedilar. Bu bobda Ibn Abbos va Abu Masʼuddan ham (rivoyatlar bor). Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларнинг олдингизга Яман аҳли келди. Улар қалблари юмшоқроқ, кўнгиллари нозикроқдир. Иймон яманликдир, ҳикмат (ҳам) яманликдир», дедилар. Бу бобда Ибн Аббос ва Абу Масъуддан ҳам (ривоятлар бор). Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مَرْيَمَ الأَنْصَارِيُّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْمُلْكُ فِي قُرَيْشٍ وَالْقَضَاءُ فِي الأَنْصَارِ وَالأَذَانُ فِي الْحَبَشَةِ وَالأَمَانَةُ فِي الأَزْدِ " . يَعْنِي الْيَمَنَ .
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ أَبِي مَرْيَمَ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، نَحْوَهُ وَلَمْ يَرْفَعْهُ . وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ زَيْدِ بْنِ حُبَابٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Mulk (hokimiyat) Qurayshda, qazo (hukm chiqarish) ansorlarda, azon habashlarda va omonat (ishonch) Azdda — yaʼni Yamanda boʻladi», dedilar. (Boshqa sanad bilan) bu hadis Abu Hurayradan shunga oʻxshash rivoyat qilingan, biroq uni Paygʻambar ﷺga (marfuʼ qilib) nisbat berilmagan. Bu (mavquf rivoyat) Zayd ibn Hubobning hadisidan sahihroqdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мулк (ҳокимият) Қурайшда, қазо (ҳукм чиқариш) ансорларда, азон ҳабашларда ва омонат (ишонч) Аздда — яъни Яманда бўлади», дедилар. (Бошқа санад билан) бу ҳадис Абу Ҳурайрадан шунга ўхшаш ривоят қилинган, бироқ уни Пайғамбар ﷺга (марфуъ қилиб) нисбат берилмаган. Бу (мавқуф ривоят) Зайд ибн Ҳубобнинг ҳадисидан саҳиҳроқдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَيُّوبُ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا، أَهْدَى لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَكْرَةً فَعَوَّضَهُ مِنْهَا سِتَّ بَكَرَاتٍ فَتَسَخَّطَهَا فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ " إِنَّ فُلاَنًا أَهْدَى إِلَىَّ نَاقَةً فَعَوَّضْتُهُ مِنْهَا سِتَّ بَكَرَاتٍ فَظَلَّ سَاخِطًا وَلَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ لاَ أَقْبَلَ هَدِيَّةً إِلاَّ مِنْ قُرَشِيٍّ أَوْ أَنْصَارِيٍّ أَوْ ثَقَفِيٍّ أَوْ دَوْسِيٍّ " . وَفِي الْحَدِيثِ كَلاَمٌ أَكْثَرُ مِنْ هَذَا . هَذَا حَدِيثٌ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ يَرْوِي عَنْ أَيُّوبَ أَبِي الْعَلاَءِ وَهُوَ أَيُّوبُ بْنُ مِسْكِينٍ وَيُقَالُ ابْنُ أَبِي مِسْكِينٍ وَلَعَلَّ هَذَا الْحَدِيثَ الَّذِي رُوِيَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ هُوَ أَيُّوبُ أَبُو الْعَلاَءِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Rasululloh ﷺga bir yosh tuya hadya qildi, u zot uning evaziga oltita yosh tuya berdilar. Lekin u (kishi) bundan norozi boʻldi. Bu xabar Nabiy ﷺga yetganda, u zot Allohga hamd va sano aytdilar, soʻng: «Falon kishi menga bir tuya hadya qildi, men uning evaziga oltita yosh tuya berdim, shunda u norozi boʻlib qoldi. Men Qurayshiy yoki ansoriy yoki saqafiy yoki davsiydan boshqa hech kimdan hadya qabul qilmaslikni dilimga tugdim», dedilar. Bu hadisda bundan koʻproq soʻz ham bor. Bu hadis Abu Hurayradan bir necha yoʻldan rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Расулуллоҳ ﷺга бир ёш туя ҳадя қилди, у зот унинг эвазига олтита ёш туя бердилар. Лекин у (киши) бундан норози бўлди. Бу хабар Набий ﷺга етганда, у зот Аллоҳга ҳамд ва сано айтдилар, сўнг: «Фалон киши менга бир туя ҳадя қилди, мен унинг эвазига олтита ёш туя бердим, шунда у норози бўлиб қолди. Мен Қурайший ёки ансорий ёки сақафий ёки давсийдан бошқа ҳеч кимдан ҳадя қабул қилмасликни дилимга тугдим», дедилар. Бу ҳадисда бундан кўпроқ сўз ҳам бор. Бу ҳадис Абу Ҳурайрадан бир неча йўлдан ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ الْحِمْصِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ ابْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ أَهْدَى رَجُلٌ مِنْ بَنِي فَزَارَةَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَاقَةً مِنْ إِبِلِهِ الَّتِي كَانُوا أَصَابُوا بِالْغَابَةِ فَعَوَّضَهُ مِنْهَا بَعْضَ الْعِوَضِ فَتَسَخَّطَهُ فَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ يَقُولُ " إِنَّ رِجَالاً مِنَ الْعَرَبِ يُهْدِي أَحَدُهُمُ الْهَدِيَّةَ فَأُعَوِّضُهُ مِنْهَا بِقَدْرِ مَا عِنْدِي ثُمَّ يَتَسَخَّطُهُ فَيَظَلُّ يَتَسَخَّطُ فِيهِ عَلَىَّ وَايْمُ اللَّهِ لاَ أَقْبَلُ بَعْدَ مَقَامِي هَذَا مِنْ رَجُلٍ مِنَ الْعَرَبِ هَدِيَّةً إِلاَّ مِنْ قُرَشِيٍّ أَوْ أَنْصَارِيٍّ أَوْ ثَقَفِيٍّ أَوْ دَوْسِيٍّ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ يَزِيدَ بْنِ هَارُونَ عَنْ أَيُّوبَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Banu Fazoradan bir kishi Nabiy ﷺga, oʻzlari Gʻobada qoʻlga kiritgan tuyalaridan bir urgʻochi tuyani hadya qildi. U zot uning evaziga bir oz badal berdilar, lekin u norozi boʻldi. Shunda men Rasululloh ﷺning ushbu minbar ustida shunday deyayotganlarini eshitdim: ‹Arablardan baʼzi kishilar menga hadya beradilar, men esa qoʻlimdagiga qarab uning evazini beraman, soʻng u norozi boʻladi va menga nisbatan noroziligida davom etadi. Allohga qasamki, shu turishimdan keyin arablardan biron kishidan — Qurayshiy yoki ansoriy yoki saqafiy yoki davsiydan boshqa — hadya qabul qilmayman›», dedi. Bu hadis hasandir va u Yazid ibn Horunning Ayyubdan (rivoyat qilgan) hadisidan asahhdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Бану Фазорадан бир киши Набий ﷺга, ўзлари Ғобада қўлга киритган туяларидан бир урғочи туяни ҳадя қилди. У зот унинг эвазига бир оз бадал бердилар, лекин у норози бўлди. Шунда мен Расулуллоҳ ﷺнинг ушбу минбар устида шундай деяётганларини эшитдим: ‹Араблардан баъзи кишилар менга ҳадя берадилар, мен эса қўлимдагига қараб унинг эвазини бераман, сўнг у норози бўлади ва менга нисбатан норозилигида давом этади. Аллоҳга қасамки, шу туришимдан кейин араблардан бирон кишидан — Қурайший ёки ансорий ёки сақафий ёки давсийдан бошқа — ҳадя қабул қилмайман›», деди. Бу ҳадис ҳасандир ва у Язид ибн Ҳоруннинг Айюбдан (ривоят қилган) ҳадисидан асаҳҳдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَغِفَارُ وَأَسْلَمُ وَمُزَيْنَةُ وَمَنْ كَانَ مِنْ جُهَيْنَةَ أَوْ قَالَ جُهَيْنَةُ وَمَنْ كَانَ مِنْ مُزَيْنَةَ خَيْرٌ عِنْدَ اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ أَسَدٍ وَطَيِّءٍ وَغَطَفَانَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, Gʻifor, Aslam, Muzayna va Juhaynadan boʻlganlar — yoki: ‹Juhayna va Muzaynadan boʻlganlar› dedilar — qiyomat kunida Alloh huzurida Asad, Tayy va Gʻatafondan koʻra yaxshiroqdirlar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, Ғифор, Аслам, Музайна ва Жуҳайнадан бўлганлар — ёки: ‹Жуҳайна ва Музайнадан бўлганлар› дедилар — қиёмат кунида Аллоҳ ҳузурида Асад, Тайй ва Ғатафондан кўра яхшироқдирлар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَيَنْتَهِيَنَّ أَقْوَامٌ يَفْتَخِرُونَ بِآبَائِهِمُ الَّذِينَ مَاتُوا إِنَّمَا هُمْ فَحْمُ جَهَنَّمَ أَوْ لَيَكُونَنَّ أَهْوَنَ عَلَى اللَّهِ مِنَ الْجُعَلِ الَّذِي يُدَهْدِهُ الْخِرَاءَ بِأَنْفِهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَذْهَبَ عَنْكُمْ عُبِّيَّةَ الْجَاهِلِيَّةِ إِنَّمَا هُوَ مُؤْمِنٌ تَقِيٌّ وَفَاجِرٌ شَقِيٌّ النَّاسُ كُلُّهُمْ بَنُو آدَمَ وَآدَمُ خُلِقَ مِنْ تُرَابٍ " . وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ .وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Vafot etgan otalari bilan faxrlanadigan qavmlar (bundan) tiyilsinlar, holbuki ular jahannamning koʻmiriga aylangandir; aks holda ular Alloh huzurida burni bilan tezakni dumalatib yuradigan goʻng qoʻngʻizidan ham xorroq boʻlib qoladilar. Albatta, Alloh sizlardan johiliyatning manmanligini va (nasab bilan) faxrlanishini ketkazdi. Inson — yo taqvodor moʻmindir, yo baxtsiz fojirdir. Odamlar hammasi Odamning farzandlaridir, Odam esa tuproqdan yaratilgan», dedilar. Bu bobda Ibn Umar va Ibn Abbosdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Вафот этган оталари билан фахрланадиган қавмлар (бундан) тийилсинлар, ҳолбуки улар жаҳаннамнинг кўмирига айлангандир; акс ҳолда улар Аллоҳ ҳузурида бурни билан тезакни думалатиб юрадиган гўнг қўнғизидан ҳам хорроқ бўлиб қоладилар. Албатта, Аллоҳ сизлардан жоҳилиятнинг манманлигини ва (насаб билан) фахрланишини кетказди. Инсон — ё тақводор мўминдир, ё бахтсиз фожирдир. Одамлар ҳаммаси Одамнинг фарзандларидир, Одам эса тупроқдан яратилган», дедилар. Бу бобда Ибн Умар ва Ибн Аббосдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مُوسَى بْنِ أَبِي عَلْقَمَةَ الْفَرْوِيُّ الْمَدَنِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ هِشَامِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " قَدْ أَذْهَبَ اللَّهُ عَنْكُمْ عُبِّيَّةَ الْجَاهِلِيَّةِ وَفَخْرَهَا بِالآبَاءِ مُؤْمِنٌ تَقِيٌّ وَفَاجِرٌ شَقِيٌّ وَالنَّاسُ بَنُو آدَمَ وَآدَمُ مِنْ تُرَابٍ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَهَذَا أَصَحُّ عِنْدَنَا مِنَ الْحَدِيثِ الأَوَّلِ . وَسَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ قَدْ سَمِعَ مِنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَيَرْوِي عَنْ أَبِيهِ أَشْيَاءَ كَثِيرَةً عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضى الله عنه . وَقَدْ رَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ هِشَامِ ابْنِ سَعْدٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ حَدِيثِ أَبِي عَامِرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَعْدٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh sizlardan johiliyatning manmanligini va otalar bilan faxrlanishini ketkazdi. Inson — yo taqvodor moʻmindir, yo baxtsiz fojirdir. Odamlar Odamning farzandlaridir, Odam esa tuproqdandir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu (rivoyat) bizning nazarimizda avvalgi hadisdan koʻra sahihroqdir. Said al-Maqburiy Abu Hurayradan (bevosita) eshitgan va otasidan ham Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan koʻp narsalarni rivoyat qiladi. Sufyon as-Savriy va boshqa bir necha (roviy) ham bu hadisni Hishom ibn Saʼddan, u Said al-Maqburiydan, u Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan, Abu Omirning Hishom ibn Saʼddan qilgan rivoyatiga oʻxshash tarzda rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ сизлардан жоҳилиятнинг манманлигини ва оталар билан фахрланишини кетказди. Инсон — ё тақводор мўминдир, ё бахтсиз фожирдир. Одамлар Одамнинг фарзандларидир, Одам эса тупроқдандир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу (ривоят) бизнинг назаримизда аввалги ҳадисдан кўра саҳиҳроқдир. Саид ал-Мақбурий Абу Ҳурайрадан (бевосита) эшитган ва отасидан ҳам Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан кўп нарсаларни ривоят қилади. Суфён ас-Саврий ва бошқа бир неча (ровий) ҳам бу ҳадисни Ҳишом ибн Саъддан, у Саид ал-Мақбурийдан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан, Абу Омирнинг Ҳишом ибн Саъддан қилган ривоятига ўхшаш тарзда ривоят қилган.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ وَاصِلِ بْنِ عَبْدِ الأَعْلَى الْكُوفِيُّ، وَأَبُو زُرْعَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ، عَنْ فُلَيْحِ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا خَرَجَ يَوْمَ الْعِيدِ فِي طَرِيقٍ رَجَعَ فِي غَيْرِهِ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَأَبِي رَافِعٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَرَوَى أَبُو تُمَيْلَةَ وَيُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ فُلَيْحِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ . قَالَ وَقَدِ اسْتَحَبَّ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لِلإِمَامِ إِذَا خَرَجَ فِي طَرِيقٍ أَنْ يَرْجِعَ فِي غَيْرِهِ اتِّبَاعًا لِهَذَا الْحَدِيثِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ . وَحَدِيثُ جَابِرٍ كَأَنَّهُ أَصَحُّ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ hayit kuni bir yoʻldan chiqsalar, boshqa (yoʻl)dan qaytar edilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Abdulloh ibn Umar va Abu Rofeʼdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Abu Hurayraning hadisi hasan gʻarib hadisdir. Abu Tumayla va Yunus ibn Muhammad bu hadisni Fulayh ibn Sulaymondan, u Said ibn Horisdan, u Jobir ibn Abdullohdan (deb) rivoyat qilganlar. (Roviy) aytdi: Baʼzi ilm ahllari shu hadisga ergashib, imom bir yoʻldan chiqsa, boshqa (yoʻl)dan qaytishini mustahab koʻrganlar. Bu Shofiʼiyning soʻzidir. Jobirning hadisi sahihroqdek koʻrinadi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ ҳайит куни бир йўлдан чиқсалар, бошқа (йўл)дан қайтар эдилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Абдуллоҳ ибн Умар ва Абу Рофеъдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Абу Ҳурайранинг ҳадиси ҳасан ғариб ҳадисдир. Абу Тумайла ва Юнус ибн Муҳаммад бу ҳадисни Фулайҳ ибн Сулаймондан, у Саид ибн Ҳорисдан, у Жобир ибн Абдуллоҳдан (деб) ривоят қилганлар. (Ровий) айтди: Баъзи илм аҳллари шу ҳадисга эргашиб, имом бир йўлдан чиқса, бошқа (йўл)дан қайтишини мустаҳаб кўрганлар. Бу Шофиъийнинг сўзидир. Жобирнинг ҳадиси саҳиҳроқдек кўринади.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى، عَنْ عَطَاءِ بْنِ مِينَاءَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ سَجَدْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي (اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ ) وَ (إِذََا السَّمَاءُ انْشَقَّتْ )
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga {Iqraʼ bismi Robbika-llaziy xalaq} (Alaq surasi) va {Izas-samou-nshaqqat} (Inshiqoq surasi)da sajda qildik.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга {Иқраъ бисми Роббика-ллазий халақ} (Алақ сураси) ва {Изас-самоу-ншаққат} (Иншиқоқ сураси)да сажда қилдик.