نَا بُنْدَارٌ ، نَا أَبُو عَامِرٍ ، نَا أَبُو مَوْدُودٍ وَهُوَ عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي حَدْرَدٍ الأَسْلَمِيُّ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ ، يَقُولُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ دَخَلَ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ فَبَزَقَ فِيهِ أَوْ تَنَخَّمَ فَلْيَحْفُرْ فِيهِ فَلْيُبْعِدْ ، فَلْيَدْفِنْهُ فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ فَلْيَبْزُقْ فِي ثَوْبِهِ ، ثُمَّ يَخْرُجْ بِهِ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bu masjidga kirib, unga tupursa yoki balgʻam tashlasa, (yerni) qazib, uni uzoqlashtirsin va koʻmib qoʻysin. Agar shunday qilmasa, oʻz kiyimiga tupursin, soʻngra uni (oʻzi bilan) olib chiqib ketsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бу масжидга кириб, унга тупурса ёки балғам ташласа, (ерни) қазиб, уни узоқлаштирсин ва кўмиб қўйсин. Агар шундай қилмаса, ўз кийимига тупурсин, сўнгра уни (ўзи билан) олиб чиқиб кетсин», дедилар.
نَا الْحُسَيْنُ بْنُ عِيسَى الْبِسْطَامِيُّ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي فُدَيْكٍ الْمَدَنِيُّ ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ زَيْدٍ ، عَنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ حَنْطَبٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " إِذَا دَخَلَ أَحَدُكُمُ الْمَسْجِدَ فَلا يَجْلِسْ حَتَّى يَرْكَعَ رَكْعَتَيْنِ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : هَذَا بَابٌ طَوِيلٌ خَرَّجْتُهُ فِي كِتَابِ الْكَبِيرُ . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : وَهَذَا الأَمْرُ أَمْرُ فَضِيلَةٍ لا أَمْرُ فَرِيضَةٍ ، وَالدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ خَبَرُ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا ذَكَرَ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسَ ، قَالَ الرَّجُلُ : هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا ؟ قَالَ : لا ، إِلا أَنْ تَطَوَّعَ ، فَأَعْلَمَ أَنَّ مَا سِوَى الْخَمْسِ مِنَ الصَّلَوَاتِ فَتَطَوُّعٌ لا فَرْضٌ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Biringiz masjidga kirsa, ikki rakaat oʻqimaguncha oʻtirmasin», dedilar. Abu Bakr aytdi: Bu — uzun bob; men uni «al-Kabir» kitobida chiqarganman. Abu Bakr aytdi: Bu buyruq — fazilat buyrugʻi boʻlib, farz buyrugʻi emas. Bunga dalil — Talha ibn Abdullohning Nabiy ﷺdan (rivoyat qilgan) xabari: u zot besh vaqt namozni zikr qilganlarida, oʻsha kishi: «Menga bulardan boshqasi (vojib) boʻladimi?» dedi. U zot: «Yoʻq, magar nafl qilsang», dedilar. Shunday qilib u zot beshtadan boshqa namozlar nafl ekanini, farz emasligini bildirdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз масжидга кирса, икки ракаат ўқимагунча ўтирмасин», дедилар. Абу Бакр айтди: Бу — узун боб; мен уни «ал-Кабир» китобида чиқарганман. Абу Бакр айтди: Бу буйруқ — фазилат буйруғи бўлиб, фарз буйруғи эмас. Бунга далил — Талҳа ибн Абдуллоҳнинг Набий ﷺдан (ривоят қилган) хабари: у зот беш вақт намозни зикр қилганларида, ўша киши: «Менга булардан бошқаси (вожиб) бўладими?» деди. У зот: «Йўқ, магар нафл қилсанг», дедилар. Шундай қилиб у зот бештадан бошқа намозлар нафл эканини, фарз эмаслигини билдирдилар.
ثنا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ ، نَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الصَّلاةُ الْوُسْطَى صَلاةُ الْعَصْرِ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Oʻrtadagi namoz — asr namozidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўртадаги намоз — аср намозидир», дедилар.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى ، ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ ، ثنا حَيْوَةُ ، ثنا أَبُو الأَسْوَدِ ، أَنَّهُ سَمِعَ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ يُحَدِّثُ ، عَنْ مَرْوَانَ بْنِ الْحَكَمِ ، أَنَّهُ سَأَلَ أَبَا هُرَيْرَةَ : هَلْ صَلَّيْتَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلاةَ الْخَوْفِ ؟ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ : نَعَمْ ، قَالَ : مَتَى ؟ قَالَ : " كَانَ عَامَ غَزْوَةِ نَجْدٍ ، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِصَلاةِ الْعَصْرِ ، وَقَامَتْ مَعَهُ طَائِفَةٌ وَطَائِفَةٌ أُخْرَى مُقَابِلَ الْعَدُوِّ ، ظُهُورُهُمْ إِلَى الْقِبْلَةِ ، فَكَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَكَبَّرُوا مَعَهُ جَمِيعًا الَّذِينَ مَعَهُ ، وَالَّذِينَ يُقَابِلُونَ الْعَدُوَّ ، ثُمَّ رَكَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَةً وَاحِدَةً ، وَرَكَعَ مَعَهُ الطَّائِفَةُ الَّتِي تَلِيهِ ، ثُمَّ سَجَدَ وَسَجَدَتِ الطَّائِفَةُ الَّتِي تَلِيهِ ، وَالآخَرُونَ قِيَامٌ مِمَّا يَلِي الْعَدُوَّ ، ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَامَتِ الطَّائِفَةُ الَّتِي تَلِيهِ فَذَهَبُوا إِلَى الْعَدُوِّ فَقَابَلُوهُمْ ، وَأَقْبَلَتِ الطَّائِفَةُ الَّتِي كَانَتْ مُقَابِلَ الْعَدُوِّ ، فَرَكَعُوا وَسَجَدُوا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمٌ كَمَا هُوَ ، ثُمَّ قَامُوا فَرَكَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَةً أُخْرَى ، فَرَكَعُوا مَعَهُ وَسَجَدُوا مَعَهُ ، ثُمَّ أَقْبَلَتِ الطَّائِفَةُ الَّتِي كَانَتْ مُقَابِلَ الْعَدُوِّ فَرَكَعُوا وَسَجَدُوا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاعِدٌ وَمَنْ مَعَهُ ، ثُمَّ كَانَ السَّلامُ فَسَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَلَّمُوا جَمِيعًا ، فَكَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَتَانِ ، وَلِكُلِّ رَجُلٍ مِنَ الطَّائِفَتَيْنِ رَكْعَتَانِ ، رَكْعَتَانِ " . نَا أَبُو الأَزْهَرِ وَكَتَبْتُهُ مِنْ أَصْلِهِ ، نَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، حَدَّثَنَا أَبِي ، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَسْوَدِ بْنِ نَوْفَلٍ ، وَكَانَ يَتِيمًا فِي حِجْرِ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ وَهُوَ أَحَدُ بَنِي أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى بْنِ قُصَيٍّ ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ ، وَمَرْوَانُ بْنُ الْحَكَمِ يَسْأَلُهُ عَنْ صَلاةِ الْخَوْفِ ، فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ : كُنْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ ، قَالَ : " فَصَدَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّاسَ صَدْعَيْنِ ، فَذَكَرَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ مَعْنَاهُ ، وَذَكَرَ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ ، قَالَ : " وَأَخَذَتِ الطَّائِفَةُ الَّتِي صَلَّتْ خَلْفَهُ أَسْلِحَتَهُمْ ، ثُمَّ مَشَوُا الْقَهْقَرَى عَلَى أَدْبَارِهِمْ حَتَّى قَامُوا مِمَّا يَلِي الْعَدُوَّ " ، وَزَادَ فِي آخِرِ الْحَدِيثِ " فَقَامَ الْقَوْمُ وَقَدْ شَرَكُوهُ فِي الصَّلاةِ "
Marvon ibn al-Hakam Abu Hurayradan: «Sen Nabiy ﷺ bilan birga xavf namozini oʻqiganmisan?» deb soʻradi. Abu Hurayra: «Ha», dedi. U: «Qachon?» dedi. U aytdi: Bu Najd gʻazoti yili edi. Rasululloh ﷺ asr namoziga turdilar, bir toifa u zot bilan birga turdi, boshqa bir toifa esa dushmanga roʻbaroʻ, orqalari qiblaga qaratilgan holda turdi. Rasululloh ﷺ takbir aytdilar, u zot bilan birga boʻlganlar ham, dushmanga roʻbaroʻ turganlar ham hammalari takbir aytishdi. Soʻng Rasululloh ﷺ bir marta rukuʼ qildilar, u zotga yaqin turgan toifa ham u zot bilan birga rukuʼ qildi. Soʻng u zot sajda qildilar, u zotga yaqin turgan toifa ham sajda qildi, boshqalari esa dushmanga roʻbaroʻ tik turishar edi. Soʻng Rasululloh ﷺ turdilar, u zotga yaqin turgan toifa ham turdi va dushmanga qarab bordilar, ularga roʻbaroʻ turdilar. Dushmanga roʻbaroʻ turgan toifa esa keldi va rukuʼ hamda sajda qildi, Rasululloh ﷺ esa oldingicha tik turgan edilar. Soʻng ular turdi, Rasululloh ﷺ yana bir rakaat rukuʼ qildilar, ular ham u zot bilan birga rukuʼ qildi va u zot bilan birga sajda qildi. Soʻng dushmanga roʻbaroʻ turgan toifa keldi va rukuʼ hamda sajda qildi, Rasululloh ﷺ va u zot bilan birga boʻlganlar esa oʻtirgan edilar. Soʻng salom vaqti boʻldi, Rasululloh ﷺ salom berdilar, ularning hammasi ham salom berishdi. Shunday qilib, Rasululloh ﷺ uchun ikki rakaat, ikki toifadagi har bir kishi uchun esa ikki rakaatdan boʻldi. Urva ibn Zubayr aytdi: Men Abu Hurayrani eshitdim — Marvon ibn al-Hakam undan xavf namozi haqida soʻrardi. Abu Hurayra: Men oʻsha gʻazotda Rasululloh ﷺ bilan birga edim, dedi. U aytdi: Rasululloh ﷺ odamlarni ikki boʻlakka boʻldilar — va u hadisni shu maʼnoda zikr qildi. Ikkinchi rakaat haqida esa: «Orqalarida namoz oʻqigan toifa qurollarini oldilar, soʻng orqalari bilan tisarilib yurib, dushmanga roʻbaroʻ (joyga) borib turdilar», dedi va hadisning oxirida: «Qavm turdi, holbuki ular u zotga namozda sherik boʻlgan edilar», deb ziyoda qildi.Марвон ибн ал-Ҳакам Абу Ҳурайрадан: «Сен Набий ﷺ билан бирга хавф намозини ўқиганмисан?» деб сўради. Абу Ҳурайра: «Ҳа», деди. У: «Қачон?» деди. У айтди: Бу Нажд ғазоти йили эди. Расулуллоҳ ﷺ аср намозига турдилар, бир тоифа у зот билан бирга турди, бошқа бир тоифа эса душманга рўбарў, орқалари қиблага қаратилган ҳолда турди. Расулуллоҳ ﷺ такбир айтдилар, у зот билан бирга бўлганлар ҳам, душманга рўбарў турганлар ҳам ҳаммалари такбир айтишди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ бир марта рукуъ қилдилар, у зотга яқин турган тоифа ҳам у зот билан бирга рукуъ қилди. Сўнг у зот сажда қилдилар, у зотга яқин турган тоифа ҳам сажда қилди, бошқалари эса душманга рўбарў тик туришар эди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ турдилар, у зотга яқин турган тоифа ҳам турди ва душманга қараб бордилар, уларга рўбарў турдилар. Душманга рўбарў турган тоифа эса келди ва рукуъ ҳамда сажда қилди, Расулуллоҳ ﷺ эса олдингича тик турган эдилар. Сўнг улар турди, Расулуллоҳ ﷺ яна бир ракаат рукуъ қилдилар, улар ҳам у зот билан бирга рукуъ қилди ва у зот билан бирга сажда қилди. Сўнг душманга рўбарў турган тоифа келди ва рукуъ ҳамда сажда қилди, Расулуллоҳ ﷺ ва у зот билан бирга бўлганлар эса ўтирган эдилар. Сўнг салом вақти бўлди, Расулуллоҳ ﷺ салом бердилар, уларнинг ҳаммаси ҳам салом беришди. Шундай қилиб, Расулуллоҳ ﷺ учун икки ракаат, икки тоифадаги ҳар бир киши учун эса икки ракаатдан бўлди. Урва ибн Зубайр айтди: Мен Абу Ҳурайрани эшитдим — Марвон ибн ал-Ҳакам ундан хавф намози ҳақида сўрарди. Абу Ҳурайра: Мен ўша ғазотда Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдим, деди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ одамларни икки бўлакка бўлдилар — ва у ҳадисни шу маънода зикр қилди. Иккинчи ракаат ҳақида эса: «Орқаларида намоз ўқиган тоифа қуролларини олдилар, сўнг орқалари билан тисарилиб юриб, душманга рўбарў (жойга) бориб турдилар», деди ва ҳадиснинг охирида: «Қавм турди, ҳолбуки улар у зотга намозда шерик бўлган эдилар», деб зиёда қилди.
نَا أَبُو طَالِبٍ زَيْدُ بْنُ أَخْزَمَ الطَّائِيُّ ، وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ مَرْزُوقٍ ، قَالا : حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ ، حَدَّثَنِي أَبِي ، قَالَ : سَمِعْتُ النُّعْمَانَ وَهُوَ ابْنُ رَاشِدٍ يُحَدِّثُ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : " خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا يَسْتَسْقِي ، فَصَلَّى بِنَا رَكْعَتَيْنِ وَجَهَرَ ، بِلا أَذَانٍ وَإِقَامَةٍ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bir kuni yomgʻir soʻrash uchun chiqdilar va bizga azonsiz hamda iqomatsiz, ovoz chiqarib qiroat qilgan holda ikki rakat namoz oʻqib berdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бир куни ёмғир сўраш учун чиқдилар ва бизга азонсиз ҳамда иқоматсиз, овоз чиқариб қироат қилган ҳолда икки ракат намоз ўқиб бердилар.
نَا الْحَسَنُ بْنُ قَزْعَةَ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ ، عَنْ بَرَكَةَ وَهُوَ أَبُو الْوَلِيدِ ، عَنْ بَشِيرِ بْنِ نَهِيكٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : " رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادًّا يَدَيْهِ حَتَّى رَأَيْتُ بَيَاضَ إِبْطَيْهِ " . قَالَ سُلَيْمَانُ : ظَنَنْتُهُ يَدْعُو فِي الاسْتِسْقَاءِ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺni ikki qoʻllarini choʻzgan holda koʻrdim — hatto ikki qoʻltiqlarining oqini koʻrdim. Sulaymon aytdi: Men u zotni istisqoda duo qilayotgan boʻlsalar kerak deb oʻyladim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺни икки қўлларини чўзган ҳолда кўрдим — ҳатто икки қўлтиқларининг оқини кўрдим. Сулаймон айтди: Мен у зотни истисқода дуо қилаётган бўлсалар керак деб ўйладим.
ثنا زَيْدُ بْنُ أَخْرَمَ الطَّائِيُّ ، وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ مَرْزُوقٍ ، قَالا : ثنا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ ، ثنا أَبِي ، قَالَ : سَمِعْتُ النُّعْمَانَ بْنَ رَاشِدٍ يُحَدِّثُ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ : " أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ يَوْمًا يَسْتَسْقِي ، فَصَلَّى بِنَا رَكْعَتَيْنِ بِلا أَذَانٍ وَلا إِقَامَةٍ ، قَالَ : ثُمَّ خَطَبَنَا وَدَعَا اللَّهَ ، وَحَوَّلَ وَجْهَهُ نَحْوَ الْقِبْلَةِ رَافِعًا يَدَيْهِ ، ثُمَّ قَلَبَ رِدَاءَهُ ، فَجَعَلَ الأَيْمَنَ عَلَى الأَيْسَرِ ، وَالأَيْسَرَ عَلَى الأَيْمَنِ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : فِي الْقَلْبِ مِنَ النُّعْمَانِ بْنِ رَاشِدٍ فَإِنَّ فِي حَدِيثِهِ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ تَخْلِيطٌ كَثِيرٌ ، فَإِنْ ثَبَتَ هَذَا الْخَبَرُ فَفِيهِ دَلالَةٌ عَلَى : " أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَ وَدَعَا ، وَقَلَبَ رِدَاءَهُ مَرَّتَيْنِ : مَرَّةً قَبْلَ الصَّلاةِ ، وَمَرَّةً بَعْدَهَا "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir kuni yomgʻir soʻrash uchun chiqdilar va bizga azonsiz hamda iqomatsiz ikki rakat namoz oʻqib berdilar. (Rovi) aytdi: Soʻng bizga xutba qildilar va Allohga duo qildilar. U zot qoʻllarini koʻtargan holda yuzlarini qiblaga burdilar, soʻng ridolarini agʻdarib, oʻng tomonini chap tomonga, chap tomonini oʻng tomonga qildilar. Abu Bakr aytdi: Nuʼmon ibn Roshid haqida koʻnglimda (shubha) bor, chunki uning Zuhriydan (rivoyat qilgan) hadisida koʻp chalkashlik bor. Agar bu xabar sobit boʻlsa, unda Nabiy ﷺ xutba qilganlari, duo qilganlari va ridolarini ikki marta — bir marta namozdan oldin, bir marta undan keyin — agʻdarganlariga dalolat bordir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир куни ёмғир сўраш учун чиқдилар ва бизга азонсиз ҳамда иқоматсиз икки ракат намоз ўқиб бердилар. (Рови) айтди: Сўнг бизга хутба қилдилар ва Аллоҳга дуо қилдилар. У зот қўлларини кўтарган ҳолда юзларини қиблага бурдилар, сўнг ридоларини ағдариб, ўнг томонини чап томонга, чап томонини ўнг томонга қилдилар. Абу Бакр айтди: Нуъмон ибн Рошид ҳақида кўнглимда (шубҳа) бор, чунки унинг Зуҳрийдан (ривоят қилган) ҳадисида кўп чалкашлик бор. Агар бу хабар собит бўлса, унда Набий ﷺ хутба қилганлари, дуо қилганлари ва ридоларини икки марта — бир марта намоздан олдин, бир марта ундан кейин — ағдарганларига далолат бордир.
نَا عَلِيُّ بْنُ سَعِيدٍ ، وَأَبُو الأَزْهَرِ ، وَكَتَبْتُهُ مِنْ أَصْلِهِ ، قَالا : نَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَهُوَ الْمُؤَدِّبُ ، نَا فُلَيْحٌ وَهُوَ ابْنُ سُلَيْمَانَ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْحَارِثِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " إِذَا خَرَجَ إِلَى الْعِيدَيْنِ رَجَعَ فِي غَيْرِ الطَّرِيقِ الَّذِي خَرَجَ فِيهِ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ ikki iydga chiqqanlarida, chiqqan yoʻllaridan boshqa yoʻldan qaytar edilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ икки ийдга чиққанларида, чиққан йўлларидан бошқа йўлдан қайтар эдилар.
نَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ ، نَا عَبْدُ الأَعْلَى ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدَ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " صَلاةُ الرَّجُلِ فِي الْجَمِيعِ أَفْضَلُ مِنْ صَلاتِهِ وَحْدَهُ بِبِضْعٍ وَعِشْرِينَ صَلاةً " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : فَقَوْلُهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " بِضْعٍ " كَلِمَةٌ مُجْمَلَةٌ إِذِ الْبِضْعُ يَقَعُ عَلَى مَا بَيْنَ الثَّلاثِ إِلَى الْعَشْرِ مِنَ الْعَدَدِ ، وَبَيَّنَ عَلَيْهِ السَّلامُ فِي خَبَرِ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهَا تَفْضُلُ بِخَمْسٍ وَعِشْرِينَ ، وَلَمْ يَقُلْ : لا تَفْضُلُ إِلا بِخَمْسٍ وَعِشْرِينَ ، وَأَعْلَمَ فِي خَبَرِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّهَا تَفْضُلُ بِسَبْعٍ وَعِشْرِينَ دَرَجَةً
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺ haqlarida rivoyat qilinadi; u zot: «Kishining jamoat bilan oʻqigan namozi yolgʻiz oʻqigan namozidan yigirma necha namoz afzaldir», dedilar. Abu Bakr aytdi: U zot ﷺning «bidʼ (necha)» degan soʻzlari mujmal soʻzdir, chunki «bidʼ» uchdan oʻngacha boʻlgan songa aytiladi. U zot alayhis-salom Ibn Masʼudning xabarida uning yigirma besh (baravar) afzal ekanini bayon qildilar, biroq: «Faqat yigirma besh (baravar)gina afzal», demadilar; Ibn Umarning xabarida esa uning yigirma yetti daraja afzal ekanini bildirdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺ ҳақларида ривоят қилинади; у зот: «Кишининг жамоат билан ўқиган намози ёлғиз ўқиган намозидан йигирма неча намоз афзалдир», дедилар. Абу Бакр айтди: У зот ﷺнинг «бидъ (неча)» деган сўзлари мужмал сўздир, чунки «бидъ» учдан ўнгача бўлган сонга айтилади. У зот алайҳис-салом Ибн Масъуднинг хабарида унинг йигирма беш (баравар) афзал эканини баён қилдилар, бироқ: «Фақат йигирма беш (баравар)гина афзал», демадилар; Ибн Умарнинг хабарида эса унинг йигирма етти даража афзал эканини билдирдилар.
نَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ بِخَبَرٍ غَرِيبٍ ، نَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ ، عَنِ الأَعْمَشِ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، وَأَبِي سَعِيدٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِهِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كَانَ مَشْهُودًا قَالَ : " تَشْهَدُ مَلائِكَةُ اللَّيْلِ وَمَلائِكَةُ النَّهَارِ مُجْتَمِعًا فِيهَا " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : أَمْلَيْتُ فِي أَوَّلِ كِتَابِ الصَّلاةِ ، ذِكْرَ اجْتِمَاعِ مَلائِكَةِ اللَّيْلِ وَمَلائِكَةِ النَّهَارِ فِي صَلاةِ الْفَجْرِ وَصَلاةِ الْعَصْرِ
Abu Hurayra va Abu Said (roziyallohu anhumo)dan Nabiy ﷺ haqlarida, Allohning {Albatta, bomdod Qurʼoni shohid boʻlinadigandir} degan soʻzi haqida rivoyat qilinadi; u zot: «Unga tun farishtalari va kunduz farishtalari birgalikda guvoh boʻladilar», dedilar. Abu Bakr aytdi: Men «Kitobus-salot»ning avvalida tun farishtalari va kunduz farishtalarining bomdod namozida hamda asr namozida toʻplanishlari zikrini imlo qilganman.Абу Ҳурайра ва Абу Саид (розияллоҳу анҳумо)дан Набий ﷺ ҳақларида, Аллоҳнинг {Албатта, бомдод Қуръони шоҳид бўлинадигандир} деган сўзи ҳақида ривоят қилинади; у зот: «Унга тун фаришталари ва кундуз фаришталари биргаликда гувоҳ бўладилар», дедилар. Абу Бакр айтди: Мен «Китобус-салот»нинг аввалида тун фаришталари ва кундуз фаришталарининг бомдод намозида ҳамда аср намозида тўпланишлари зикрини имло қилганман.
نَا عُتْبَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ، قَالَ : قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ يَعْنِي ابْنَ أَنَسٍ ، عَنْ سُمَيٍّ مَوْلَى أَبِي بَكْرٍ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " وَلَوْ عَلِمُوا مَا فِي الْعَتَمَةِ وَالصُّبْحِ لأَتَوْهُمَا وَلَوْ حَبْوًا "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Agar ular xufton va bomdodda nima (savob) borligini bilsalar edi, hatto emaklab boʻlsa ham, u ikkisiga kelgan boʻlar edilar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Агар улар хуфтон ва бомдодда нима (савоб) борлигини билсалар эди, ҳатто эмаклаб бўлса ҳам, у иккисига келган бўлар эдилар», дедилар.
نَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلاءِ ، نَا سُفْيَانُ ، حَدَّثَنِي أَبُو الزِّنَادِ ، عَنِ الأَعْرَجِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، وَابْنِ عَجْلانَ وَغَيْرِهِ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ آمُرَ فِتْيَانِي فَيُقِيمُوا الصَّلاةَ ، وَآمُرَ فِتْيَانًا فَيَتَخَلَّفُوا إِلَى رِجَالٍ يَتَخَلَّفُونَ عَنِ الصَّلاةِ فَيُحَرِّقُونَ عَلَيْهِمْ بُيُوتَهُمْ ، وَلَوْ عَلِمَ أَحَدُهُمْ أَنَّهُ يُدْعَى إِلَى عَظْمٍ ، إِلَى ثَرِيدٍ أَيْ لأَجَابَ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : أَمَّا خَبَرُ ابْنِ عَجْلانَ الَّذِي أَرْسَلَهُ ابْنُ عُيَيْنَةَ فَإِنَّمَا رَوَاهُ ابْنُ عَجْلانَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، ناهُ بُنْدَارٌ ، حَدَّثَنِي صَفْوَانُ ، وَأَبُو عَاصِمٍ ، قَالا : ثنا ابْنُ عَجْلانَ ، فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men yigitlarimga buyurib, namozni iqomat qildirishni, yana baʼzi yigitlarga buyurib, namozdan orqada qolayotgan kishilarning oldiga borib, uylarini ustlariga yoqib yuborishlarini qasd qildim. Agar ulardan biri suyakka yoki tiridga chaqirilayotganini bilsa edi, albatta ijobat qilar edi», dedilar. Abu Bakr aytdi: Ibn Uyayna mursal qilib rivoyat qilgan Ibn Ajlonning xabariga kelsak, uni Ibn Ajlon otasidan, u Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilgan. Buni bizga Bundor aytdi: menga Safvon va Abu Osim aytdilar: bizga Ibn Ajlon aytdi, — va hadisni zikr qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен йигитларимга буюриб, намозни иқомат қилдиришни, яна баъзи йигитларга буюриб, намоздан орқада қолаётган кишиларнинг олдига бориб, уйларини устларига ёқиб юборишларини қасд қилдим. Агар улардан бири суякка ёки тиридга чақирилаётганини билса эди, албатта ижобат қилар эди», дедилар. Абу Бакр айтди: Ибн Уяйна мурсал қилиб ривоят қилган Ибн Ажлоннинг хабарига келсак, уни Ибн Ажлон отасидан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан ривоят қилган. Буни бизга Бундор айтди: менга Сафвон ва Абу Осим айтдилар: бизга Ибн Ажлон айтди, — ва ҳадисни зикр қилди.
نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ الأَشَجُّ ، نَا ابْنُ نُمَيْرٍ ، عَنِ الأَعْمَشِ ، وَثنا سَلْمُ بْنُ جُنَادَةَ ، نَا أَبُو مُعَاوِيَةَ ، نَا الأَعْمَشُ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ أَثْقَلَ الصَّلاةِ عَلَى الْمُنَافِقِينَ صَلاةُ الْعِشَاءِ الآخِرَةِ وَالْفَجْرِ ، وَلَوْ يَعْلَمُونَ مَا فِيهِمَا لأَتَوْهُمَا وَلَوْ حَبْوًا ، وَإِنِّي لأَهِمُّ أَنْ آمُرَ بِالصَّلاةِ فَتُقَامَ ، ثُمَّ آمُرَ رَجُلا فَيُصَلِّيَ ، ثُمَّ آخُذُ حُزَمَ النَّارِ فَأُحَرِّقُ عَلَى أُنَاسٍ يَتَخَلَّفُونَ عَنِ الصَّلاةِ بُيُوتَهُمْ " ، هَذَا حَدِيثُ ابْنِ نُمَيْرٍ ، وَفِي حَدِيثِ أَبِي مُعَاوِيَةَ ، قَالَ : " لَقَدْ هَمَمْتُ " ، وَقَالَ : " ثُمَّ آمُرُ رَجُلا فَيُصَلِّي بِالنَّاسِ ثُمَّ أَنْطَلِقُ مَعِي بِرِجَالٍ مَعَهُمْ حُزَمٌ مِنْ حَطَبٍ إِلَى قَوْمٍ لا يَشْهَدُونَ الصَّلاةَ ، فَأُحَرِّقُ عَلَيْهِمْ بُيُوتَهُمْ بِالنَّارِ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Munofiqlarga eng ogʻir keladigan namoz xufton namozi bilan bomdod namozidir. Agar ular bu ikkisida (qanday savob) borligini bilsalar edi, hatto emaklab boʻlsa-da, ularga kelar edilar. Men albatta namozni (oʻqishni) buyurib, u iqomat qilinishini, soʻng bir kishiga buyurib, u namoz oʻqishini, soʻng olov bogʻlamlarini olib, namozdan orqada qolayotgan odamlarning uylarini yoqib yuborishni qasd qilaman», dedilar. Bu Ibn Numayrning hadisidir. Abu Muoviyaning hadisida esa: «Men qasd qildim», deyilgan va: «Soʻng bir kishiga buyuraman, u odamlarga namoz oʻqib beradi, soʻng oʻzim bilan oʻtin bogʻlamlarini koʻtargan kishilar bilan namozga hozir boʻlmayotgan qavm tomon boraman va ularning uylarini ustlariga olov bilan yoqib yuboraman», deyilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мунофиқларга энг оғир келадиган намоз хуфтон намози билан бомдод намозидир. Агар улар бу иккисида (қандай савоб) борлигини билсалар эди, ҳатто эмаклаб бўлса-да, уларга келар эдилар. Мен албатта намозни (ўқишни) буюриб, у иқомат қилинишини, сўнг бир кишига буюриб, у намоз ўқишини, сўнг олов боғламларини олиб, намоздан орқада қолаётган одамларнинг уйларини ёқиб юборишни қасд қиламан», дедилар. Бу Ибн Нумайрнинг ҳадисидир. Абу Муовиянинг ҳадисида эса: «Мен қасд қилдим», дейилган ва: «Сўнг бир кишига буюраман, у одамларга намоз ўқиб беради, сўнг ўзим билан ўтин боғламларини кўтарган кишилар билан намозга ҳозир бўлмаётган қавм томон бораман ва уларнинг уйларини устларига олов билан ёқиб юбораман», дейилган.
نَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى ، ثنا جَرِيرٌ ، عَنِ الأَعْمَشِ ، ح وَثنا الدَّوْرَقِيُّ ، وَسَلْمُ بْنُ جُنَادَةَ ، قَالا : ثنا أَبُو مُعَاوِيَةَ ، عَنِ الأَعْمَشِ ، وَقَالَ الدَّوْرَقِيُّ ، قَالَ : ثنا الأَعْمَشُ ، ح وَثنا بُنْدَارٌ ، وَأَبُو مُوسَى ، قَالا : ثنا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ ، عَنْ شُعْبَةَ ، عَنْ سُلَيْمَانَ ، ح وَثنا بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ الْعَسْكَرِيُّ ، نَا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ ، عَنْ شُعْبَةَ ، عَنْ سُلَيْمَانَ ، عَنْ ذَكْوَانَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " صَلاةُ أَحَدِكُمْ فِي جَمَاعَةٍ تَزِيدُ عَلَى صَلاتِهِ وَحْدَهُ فِي بَيْتِهِ وَفِي سُوقِهِ بِبِضْعٍ وَعِشْرِينَ دَرَجَةً ، وَذَلِكَ أَنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ، ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلاةِ لا يُرِيدُ غَيْرَهَا ، لَمْ يَخْطُ خُطْوَةً إِلا رَفَعَهُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً ، وَحَطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةً " ، هَذَا حَدِيثُ بُنْدَارٍ ، وَقَالَ أَبُو مُوسَى : أَوْ حَطَّ عَنْهُ ، وَقَالَ بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ ، وَسَلْمُ بْنُ جُنَادَةَ ، وَالدَّوْرَقِيُّ : وَحَطَّ عَنْهُ ، وَقَالَ الدَّوْرَقِيُّ : حَتَّى يَدْخُلَ الْمَسْجِدَ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biringizning jamoatdagi namozi uning uyida va bozorida yolgʻiz oʻqigan namozidan yigirma necha daraja ortiqdir. Bu shu sababdanki, biringiz taharat qilib, uni chiroyli qilsa, soʻng namozdan boshqasini koʻzlamay namozga chiqsa, tashlagan har bir qadami evaziga Alloh uni bir daraja koʻtaradi va undan bir xatoni toʻkadi», dedilar. Bu Bundorning hadisidir. Abu Muso: «yoki undan (xatoni) toʻkadi», dedi. Bishr ibn Xolid, Salm ibn Junoda va Davraqiy: «va undan toʻkadi», dedilar. Davraqiy: «to masjidga kirgunicha», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирингизнинг жамоатдаги намози унинг уйида ва бозорида ёлғиз ўқиган намозидан йигирма неча даража ортиқдир. Бу шу сабабданки, бирингиз таҳарат қилиб, уни чиройли қилса, сўнг намоздан бошқасини кўзламай намозга чиқса, ташлаган ҳар бир қадами эвазига Аллоҳ уни бир даража кўтаради ва ундан бир хатони тўкади», дедилар. Бу Бундорнинг ҳадисидир. Абу Мусо: «ёки ундан (хатони) тўкади», деди. Бишр ибн Холид, Салм ибн Жунода ва Даврақий: «ва ундан тўкади», дедилар. Даврақий: «то масжидга киргунича», деди.
نَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ ، نَا شُعَيْبٌ ، ثنا اللَّيْثُ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ ، عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ، يَقُولُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا يَتَوَضَّأُ أَحَدُكُمْ فَيُحْسِنُ وُضُوءَهُ وَيُسْبِغُهُ ، ثُمَّ يَأْتِي الْمَسْجِدَ لا يُرِيدُ إِلا الصَّلاةَ فِيهِ ، إِلا تَبَشْبَشَ اللَّهُ إِلَيْهِ كَمَا يَتَبَشْبَشُ أَهْلُ الْغَائِبِ بِطَلْعَتِهِ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz taharat qilib, uni chiroyli va mukammal qilsa, soʻng masjiddagi namozdan boshqasini koʻzlamay masjidga kelsa, Alloh unga xuddi gʻoyib boʻlgan kishining ahli uning kelishidan quvongandek quvonadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз таҳарат қилиб, уни чиройли ва мукаммал қилса, сўнг масжиддаги намоздан бошқасини кўзламай масжидга келса, Аллоҳ унга худди ғойиб бўлган кишининг аҳли унинг келишидан қувонгандек қувонади», дедилар.
نَا عِيسَى بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْغَافِقِيُّ الْمِصْرِيُّ ، نَا ابْنُ وَهْبٍ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ ، أَنَّ أَبَا يُونُسَ وَهُوَ سُلَيْمُ بْنُ جُبَيْرٍ حَدَّثَهُ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " كُلُّ نَفْسٍ كُتِبَ عَلَيْهَا الصَّدَقَةُ كُلَّ يَوْمٍ طَلَعَتْ فِيهِ الشَّمْسُ ، فَمِنْ ذَلِكَ : أَنْ تَعْدِلَ بَيْنَ الاثْنَيْنِ صَدَقَةٌ ، وَأَنْ تُعِينَ الرَّجُلَ عَلَى دَابَّتِهِ وَتَحْمِلَهُ عَلَيْهَا صَدَقَةٌ ، وَتُمِيطُ الأَذَى عَنِ الطَّرِيقِ صَدَقَةٌ ، وَمِنْ ذَلِكَ أَنْ تُعِينَ الرَّجُلَ عَلَى دَابَّتِهِ وَتَحْمِلَهُ عَلَيْهَا ، وَتُرْفَعَ مَتَاعَهُ عَلَيْهَا صَدَقَةٌ ، وَالْكَلِمَةُ الطَّيِّبَةُ صَدَقَةٌ ، وَكُلُّ خُطْوَةٍ تَمْشِي بِهَا إِلَى الصَّلاةِ صَدَقَةٌ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Quyosh chiqqan har bir kunda har bir jonga sadaqa (berish) yozilgandir. Ana shulardan: ikki kishi orasida adolat qilishing sadaqadir; bir kishiga ulovida yordam berib, uni ustiga mindirishing sadaqadir; yoʻldan ozorni olib tashlashing sadaqadir; yana bir kishiga ulovida yordam berib, uni ustiga mindirishing va yukini koʻtarib qoʻyishing sadaqadir; yaxshi soʻz sadaqadir; namoz tomon tashlagan har bir qadaming sadaqadir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуёш чиққан ҳар бир кунда ҳар бир жонга садақа (бериш) ёзилгандир. Ана шулардан: икки киши орасида адолат қилишинг садақадир; бир кишига уловида ёрдам бериб, уни устига миндиришинг садақадир; йўлдан озорни олиб ташлашинг садақадир; яна бир кишига уловида ёрдам бериб, уни устига миндиришинг ва юкини кўтариб қўйишинг садақадир; яхши сўз садақадир; намоз томон ташлаган ҳар бир қадаминг садақадир», дедилар.
نَا الْحُسَيْنُ ، ثنا ابْنُ الْمُبَارَكِ ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " الْكَلِمَةُ الطَّيِّبَةُ صَدَقَةٌ ، وَكُلُّ خُطْوَةٍ تَمْشِيهَا إِلَى الصَّلاةِ صَدَقَةٌ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Yaxshi soʻz sadaqadir va namoz tomon tashlagan har bir qadaming sadaqadir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Яхши сўз садақадир ва намоз томон ташлаган ҳар бир қадаминг садақадир», дедилар.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى ، ثنا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْخُزَاعِيُّ ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُطَرِّفٍ ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ غَدَا إِلَى الْمَسْجِدِ أَوْ رَاحَ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ نُزُلا فِي الْجَنَّةِ كُلَّمَا غَدَا أَوْ رَاحَ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim ertalab yoki kechqurun masjidga borsa, har gal ertalab yoki kechqurun borganida Alloh u uchun jannatda ziyofat tayyorlab qoʻyadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким эрталаб ёки кечқурун масжидга борса, ҳар гал эрталаб ёки кечқурун борганида Аллоҳ у учун жаннатда зиёфат тайёрлаб қўяди», дедилар.
نَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى ، ثنا ابْنُ وَهْبٍ ، أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " لا يُوَطِّنُ الرَّجُلُ الْمَسَاجِدَ لِلصَّلاةِ إِلا تَبَشْبَشَ اللَّهُ بِهِ مِنْ حِينِ يَخْرُجُ مِنْ بَيْتِهِ كَمَا يَتَبَشْبَشُ أَهْلُ الْغَائِبِ بِغَائِبِهِمْ إِذَا قَدِمَ عَلَيْهِمْ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kishi masjidlarni namoz uchun oʻziga makon qilsa, u uyidan chiqqanidan boshlab, Alloh unga xuddi gʻoyib boʻlgan kishining ahli u kelganida quvongandek quvonadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Киши масжидларни намоз учун ўзига макон қилса, у уйидан чиққанидан бошлаб, Аллоҳ унга худди ғойиб бўлган кишининг аҳли у келганида қувонгандек қувонади», дедилар.
نَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ ، وَسَلْمُ بْنُ جُنَادَةَ ، قَالا : حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ ، قَالَ الدَّوْرَقِيُّ : ثنا الأَعْمَشُ ، قَالَ سَلْمٌ : عَنِ الأَعْمَشِ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا تَوَضَّأَ أَحَدُكُمْ ثُمَّ أَتَى الْمَسْجِدَ لا يَنْهَزُهُ إِلا الصَّلاةُ ، لا يُرِيدُ إِلا الصَّلاةَ ، فَإِذَا دَخَلَ الْمَسْجِدَ كَانَ فِي صَلاةٍ مَا كَانَتِ الصَّلاةُ هِيَ تَحْبِسُهُ ، وَالْمَلائِكَةُ يُصَلُّونَ عَلَى أَحَدِكُمْ مَا دَامَ فِي مَجْلِسِهِ الَّذِي صَلَّى فِيهِ ، فَيَقُولُونَ : اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ ، اللَّهُمَّ ارْحَمْهُ ، اللَّهُمَّ تُبْ عَلَيْهِ مَا لَمْ يُؤْذِ فِيهِ ، مَا لَمْ يُحْدِثْ فِيهِ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz taharat qilib, soʻng uni namozdan boshqa narsa harakatga keltirmay, namozdan boshqasini koʻzlamay masjidga kelsa, masjidga kirganida, namoz uni ushlab turgan ekan, u namozda boʻladi. U namoz oʻqigan joyida oʻtirgan ekan, unda birovga ozor bermasa, unda tahoratini buzmasa, farishtalar unga: ‹Allohim, uni magʻfirat qilgin, Allohim, unga rahm qilgin, Allohim, uning tavbasini qabul qilgin›, deb duo qilib turadilar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз таҳарат қилиб, сўнг уни намоздан бошқа нарса ҳаракатга келтирмай, намоздан бошқасини кўзламай масжидга келса, масжидга кирганида, намоз уни ушлаб турган экан, у намозда бўлади. У намоз ўқиган жойида ўтирган экан, унда бировга озор бермаса, унда таҳоратини бузмаса, фаришталар унга: ‹Аллоҳим, уни мағфират қилгин, Аллоҳим, унга раҳм қилгин, Аллоҳим, унинг тавбасини қабул қилгин›, деб дуо қилиб турадилар», дедилар.
نا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُوسَى الْفَزَارِيُّ ، ثنا إِبْرَاهِيمُ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، وَالزُّهْرِيِّ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا أُقِيمَتِ الصَّلاةُ فَلا تَأْتُوهَا وَأَنْتُمْ تَسْعَوْنَ ، ائْتُوهَا وَأَنْتُمْ تَمْشُونَ ، عَلَيْكُمُ السَّكِينَةُ ، فَمَا أَدْرَكْتُمْ فَصَلُّوا ، وَمَا فَاتَكُمْ فَاقْضُوا "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Namozga iqomat aytilganda, unga yugurib kelmanglar, balki unga yurib kelinglar, sizlarga sokinlik lozim. Yetganingizni oʻqinglar, qoldirib qoʻyganingizni esa toʻldiringlar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозга иқомат айтилганда, унга югуриб келманглар, балки унга юриб келинглар, сизларга сокинлик лозим. Етганингизни ўқинглар, қолдириб қўйганингизни эса тўлдиринглар», дедилар.
نا بُنْدَارٌ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ . ح ثنا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ ، نا يَحْيَى يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ ، قَالا : ثنا شُعْبَةُ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ ، عَنْ أَبِي الشَّعْثَاءِ الْمُحَارِبِيِّ ، قَالَ : كُنَّا مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ فِي الْمَسْجِدِ ، فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ ، فَقَامَ رَجُلٌ فَخَرَجَ ، فَقَالَ : " أَمَّا هَذَا فَقَدْ عَصَى أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " . وَقَالَ بُنْدَارٌ : " فَقَدْ خَالَفَ أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ "
Abush-Shaʼso al-Muhoribiy aytadi: Biz Abu Hurayra (roziyallohu anhu) bilan masjidda edik. Muazzin azon aytdi, shunda bir kishi turib chiqib ketdi. Abu Hurayra: «Bunisi Abul-Qosimga ﷺ osiy boʻldi», dedi. Bundor esa: «Abul-Qosimga ﷺ xilof qildi», dedi.Абуш-Шаъсо ал-Муҳорибий айтади: Биз Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) билан масжидда эдик. Муаззин азон айтди, шунда бир киши туриб чиқиб кетди. Абу Ҳурайра: «Буниси Абул-Қосимга ﷺ осий бўлди», деди. Бундор эса: «Абул-Қосимга ﷺ хилоф қилди», деди.
نا أَبُو عَمَّارٍ الْحَسَنُ بْنُ حُرَيْثٍ ، نا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ ، عَنْ عَطَاءٍ مَوْلَى أَبِي أَحْمَدَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْثًا وَهُمْ نَفَرٌ ، فَدَعَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَاذَا مَعَكَ مِنَ الْقُرْآنِ " ؟ فَاسْتَقْرَأَهُمْ ، حَتَّى مَرَّ عَلَى رَجُلٍ مِنْهُمْ وَهُوَ مِنْ أَحْدَثِهِمْ سِنًّا ، قَالَ : " مَاذَا مَعَكَ يَا فُلانُ ؟ " قَالَ : مَعِي كَذَا وَكَذَا ، وَسُورَةُ الْبَقَرَةِ . قَالَ : " مَعَكَ سُورَةُ الْبَقَرَةِ ؟ " قَالَ : نَعَمْ . قَالَ : " اذْهَبْ ، فَأَنْتَ أَمِيرُهُمْ " ، فَقَالَ رَجُلٌ هُوَ مِنْ أَشْرَفِهِمْ : وَالَّذِي كَذَا وَكَذَا ، يَا رَسُولَ اللَّهِ ، مَا مَنَعَنِي أَنْ أَتَعَلَّمَ الْقُرْآنَ إِلا خَشْيَةَ أَنْ لا أَقُومَ بِهِ ، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " تَعَلَّمِ الْقُرْآنَ فَاقْرَأْهُ ، وَارْقُدْ ؛ فَإِنَّ مَثَلَ الْقُرْآنِ لِمَنْ تَعَلَّمَهُ فَقَرَأَهُ وَقَامَ بِهِ كَمَثَلِ جِرَابٍ مَحْشُوٍّ مِسْكًا ، يَفُوحُ رِيحُهُ عَلَى كُلِّ مَكَانٍ ، وَمَنْ تَعَلَّمَهُ وَرَقَدَ وَهُوَ فِي جَوْفِهِ كَمَثَلِ جِرَابٍ أُوكِئَ عَلَى مِسْكٍ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ bir qoʻshinni joʻnatdilar, ular bir necha kishi edi. Rasululloh ﷺ ularni chaqirib: «Sen bilan Qurʼondan nima bor?» dedilar va ularning har biridan oʻqitdilar, hatto ulardan eng yoshi kichigining oldiga kelib: «Ey falon, sen bilan nima bor?» dedilar. U: «Men bilan ana u-bunisi va Baqara surasi bor», dedi. U zot: «Sen bilan Baqara surasi bormi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Bor, sen ularning amirisan», dedilar. Shunda ularning ashroflaridan boʻlgan bir kishi: «Falon Zotga qasamki, ey Rasululloh, meni Qurʼonni oʻrganishdan unga (amal qila) turolmaslik qoʻrquvigina toʻsib qoldi», dedi. Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni oʻrgan, uni oʻqi va uxla. Zero, Qurʼonni oʻrganib, uni oʻqib va unga amal qilgan kishining misoli — misk ila toʻldirilgan, hidi har joyga taralib turadigan xaltaning misolidir. Uni oʻrganib, soʻng u ichida boʻlgan holda uxlab yotgan kishining misoli esa — misk ustidan bogʻlab qoʻyilgan xaltaning misolidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ бир қўшинни жўнатдилар, улар бир неча киши эди. Расулуллоҳ ﷺ уларни чақириб: «Сен билан Қуръондан нима бор?» дедилар ва уларнинг ҳар биридан ўқитдилар, ҳатто улардан энг ёши кичигининг олдига келиб: «Эй фалон, сен билан нима бор?» дедилар. У: «Мен билан ана у-буниси ва Бақара сураси бор», деди. У зот: «Сен билан Бақара сураси борми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Бор, сен уларнинг амирисан», дедилар. Шунда уларнинг ашрофларидан бўлган бир киши: «Фалон Зотга қасамки, эй Расулуллоҳ, мени Қуръонни ўрганишдан унга (амал қила) туролмаслик қўрқувигина тўсиб қолди», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни ўрган, уни ўқи ва ухла. Зеро, Қуръонни ўрганиб, уни ўқиб ва унга амал қилган кишининг мисоли — миск ила тўлдирилган, ҳиди ҳар жойга таралиб турадиган халтанинг мисолидир. Уни ўрганиб, сўнг у ичида бўлган ҳолда ухлаб ётган кишининг мисоли эса — миск устидан боғлаб қўйилган халтанинг мисолидир», дедилар.
نا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ ، ثنا عَبْدُ الْعَزِيزِ الدَّرَاوَرْدِيُّ ، عَنْ سُهَيْلٍ ، عَنِ الأَعْمَشِ . ح وَثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ الأَشَجُّ ، ثنا أَبُو خَالِدٍ . ح وَثنا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ ، أَخْبَرَنَا عِيسَى . ح وَثنا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى ، ثنا جَرِيرٌ . ح وَثنا سَلْمُ بْنُ جُنَادَةَ ، ثنا وَكِيعٌ ، عَنْ سُفْيَانَ . ح وَثنا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ ، ثنا عَبْدُ الرَّزَّاقِ ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ ، وَالثَّوْرِيُّ . ح وَثنا أَبُو مُوسَى ، عَنْ مُؤَمَّلٍ ، ثنا سُفْيَانُ ، كُلُّ هَؤُلاءِ عَنِ الأَعْمَشِ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " الإِمَامُ ضَامِنٌ ، وَالْمُؤَذِّنُ مُؤْتَمَنٌ ، اللَّهُمَّ أَرْشِدِ الأَئِمَّةَ ، وَاغْفِرْ لِلْمُؤَذِّنِينَ " . هَذَا حَدِيثُ الأَشَجِّ . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : رَوَاهُ ابْنُ نُمَيْرٍ ، عَنِ الأَعْمَشِ ، وَأَفْسَدَ الْخَبَرَ . نا الأَشَجُّ ، نا ابْنُ نُمَيْرٍ ، عَنِ الأَعْمَشِ ، قَالَ : حُدِّثْتُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، وَلا أَرَانِي إِلا قَدْ سَمِعْتُهُ ، قَالَ : قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ . وَرَوَاهُ زُهَيْرٌ ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ . نا مُوسَى بْنُ سَهْلٍ الرَّمْلِيُّ ، نا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ ، نا زُهَيْرُ بْنُ مُعَاوِيَةَ . وَرَوَى خَبَرَ سُهَيْلٍ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَمَّارٍ ، عَنْ سُهَيْلٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، وَلَمْ يَذْكُرَا الأَعْمَشَ فِي الإِسْنَادِ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Imom kafildir, muazzin esa omonatdordir. Allohim, imomlarni toʻgʻri yoʻlga boshla, muazzinlarni magʻfirat qil», dedilar. Bu Ashajjning hadisidir. Abu Bakr aytdi: Uni Ibn Numayr Aʼmashdan rivoyat qildi va xabarni buzdi. Bizga Ashajj aytdi: bizga Ibn Numayr Aʼmashdan aytdi, u dedi: Menga Abu Solihdan rivoyat qilindi, oʻzim ham uni eshitgan boʻlsam kerak deb oʻylayman; u dedi: Abu Hurayra aytdi: Rasululloh ﷺ dedilar. Uni Zuhayr ham Abu Ishoqdan, u Abu Solihdan, u Abu Hurayradan rivoyat qilib: Nabiy ﷺ shunga oʻxshash aytdilar, dedi. Bizga Muso ibn Sahl ar-Ramliy aytdi: bizga Muso ibn Dovud aytdi: bizga Zuhayr ibn Muoviya aytdi. Suhaylning xabarini esa Abdurrahmon ibn Ishoq va Muhammad ibn Ammor Suhayldan, u otasidan, u Abu Hurayradan rivoyat qilishdi va isnodda Aʼmashni zikr qilishmadi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Имом кафилдир, муаззин эса омонатдордир. Аллоҳим, имомларни тўғри йўлга бошла, муаззинларни мағфират қил», дедилар. Бу Ашажжнинг ҳадисидир. Абу Бакр айтди: Уни Ибн Нумайр Аъмашдан ривоят қилди ва хабарни бузди. Бизга Ашажж айтди: бизга Ибн Нумайр Аъмашдан айтди, у деди: Менга Абу Солиҳдан ривоят қилинди, ўзим ҳам уни эшитган бўлсам керак деб ўйлайман; у деди: Абу Ҳурайра айтди: Расулуллоҳ ﷺ дедилар. Уни Зуҳайр ҳам Абу Ишоқдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилиб: Набий ﷺ шунга ўхшаш айтдилар, деди. Бизга Мусо ибн Саҳл ар-Рамлий айтди: бизга Мусо ибн Довуд айтди: бизга Зуҳайр ибн Муовия айтди. Суҳайлнинг хабарини эса Абдурраҳмон ибн Ишоқ ва Муҳаммад ибн Аммор Суҳайлдан, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилишди ва иснодда Аъмашни зикр қилишмади.
أنا الْحُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ ، ثنا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ . ح وَثنا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَمَّارٍ ، كِلاهُمَا عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الْمُؤَذِّنُونَ أُمَنَاءُ ، وَالأَئِمَّةُ ضُمَنَاءُ ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤَذِّنِينَ وَسَدِّدِ الأَئِمَّةَ " ثَلاثَ مَرَّاتٍ ، هَذَا لَفْظُ حَدِيثِ عَلِيِّ بْنِ حُجْرٍ . وَقَالَ الْحُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ : " أَرْشَدَ اللَّهُ الأَئِمَّةَ ، وَغَفَرَ لِلْمُؤَذِّنِينَ " . وَرَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَائِشَةَ . نا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ وَهْبٍ ، نا عَمِّي ، أَخْبَرَنِي حَيْوَةُ ، عَنْ نَافِعِ بْنِ سُلَيْمَانَ بِمِثْلِهِ سَوَاءً ، وَقَالَ : قَالَتْ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَقَالَ : " وَعَفَا عَنِ الْمُؤَذِّنِ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : الأَعْمَشُ أَحْفَظُ مِنْ مِائَتَيْنِ مِثْلَ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Muazzinlar omonatdorlardir, imomlar esa kafillardir. Allohim, muazzinlarni magʻfirat qil, imomlarni toʻgʻri qil», deb uch marta aytdilar. Bu Ali ibn Hujr hadisining lafzidir. Husayn ibn al-Hasan esa: «Alloh imomlarni toʻgʻri yoʻlga boshlasin va muazzinlarni magʻfirat qilsin», dedi. Uni Muhammad ibn Abu Solih ham otasidan, u Oishadan rivoyat qilgan. Bizga Ahmad ibn Abdurrahmon ibn Vahb aytdi: bizga ammim aytdi: menga Hayva Nofeʼ ibn Sulaymondan xuddi shunday xabar berdi va: U (Oisha) dedi: Men Rasululloh ﷺni eshitdim, dedi hamda: «va muazzinni afv etsin», dedi. Abu Bakr aytdi: Aʼmash Muhammad ibn Abu Solih kabi ikki yuz kishidan koʻra yodi kuchliroqdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Муаззинлар омонатдорлардир, имомлар эса кафиллардир. Аллоҳим, муаззинларни мағфират қил, имомларни тўғри қил», деб уч марта айтдилар. Бу Али ибн Ҳужр ҳадисининг лафзидир. Ҳусайн ибн ал-Ҳасан эса: «Аллоҳ имомларни тўғри йўлга бошласин ва муаззинларни мағфират қилсин», деди. Уни Муҳаммад ибн Абу Солиҳ ҳам отасидан, у Оишадан ривоят қилган. Бизга Аҳмад ибн Абдурраҳмон ибн Ваҳб айтди: бизга аммим айтди: менга Ҳайва Нофеъ ибн Сулаймондан худди шундай хабар берди ва: У (Оиша) деди: Мен Расулуллоҳ ﷺни эшитдим, деди ҳамда: «ва муаззинни афв этсин», деди. Абу Бакр айтди: Аъмаш Муҳаммад ибн Абу Солиҳ каби икки юз кишидан кўра ёди кучлироқдир.
نا عُتْبَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْيَحْمَدِيُّ ، قَالَ : قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ . وَثنا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ ، أَنَّ مَالِكًا حَدَّثَهُ . ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمِ ، نا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ . ح وَثنا مُحَمَّدُ بْنُ خَلادٍ الْبَاهِلِيُّ ، نا مَعْنُ بْنُ عِيسَى ، قَالا : ثنا مَالِكٌ ، عَنْ سُمَيٍّ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي النِّدَاءِ وَالصَّفِّ الأَوَّلِ لاسْتَهَمُوا عَلَيْهِ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Agar odamlar azon aytishda va birinchi safda (qanday savob) borligini bilganlarida, uning uchun qurʼa tashlar edilar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар одамлар азон айтишда ва биринчи сафда (қандай савоб) борлигини билганларида, унинг учун қуръа ташлар эдилар», дедилар.
نا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ الْوَاسِطِيُّ ، نا أَبُو قَطَنٍ ، عَنْ شُعْبَةَ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ خِلاسِ بْنِ عَمْرٍو ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " لَوْ يَعْلَمُونَ أَوْ تَعْلَمُونَ مَا فِي الصَّفِّ الأَوَّلِ مَا كَانَتْ إِلا قُرْعَةً "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Agar ular bilganlarida — yoki sizlar bilganingizda — birinchi safda nima borligini, u faqat qurʼa bilangina (nasib boʻlar) edi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Агар улар билганларида — ёки сизлар билганингизда — биринчи сафда нима борлигини, у фақат қуръа билангина (насиб бўлар) эди», дедилар.
ثنا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ ، ثنا الْعَلاءُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، وَسَهْلٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " خَيْرُ صُفُوفِ الرِّجَالِ أَوَّلُهَا ، وَشَرُّهَا آخِرُهَا ، وَخَيْرُ صُفُوفِ النِّسَاءِ آخِرُهَا ، وَشَرُّهَا أَوَّلُهَا "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Erkaklar saflarining eng yaxshisi birinchisi, eng yomoni oxirgisidir; ayollar saflarining eng yaxshisi oxirgisi, eng yomoni birinchisidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эркаклар сафларининг энг яхшиси биринчиси, энг ёмони охиргисидир; аёллар сафларининг энг яхшиси охиргиси, энг ёмони биринчисидир», дедилар.
نا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ ، ثنا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ ، عَنْ سُهَيْلٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " إِنَّمَا الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ ، فَإِذَا صَلَّى فَكَبَّرَ ، فَكَبِّرُوا ، وَإِذَا رَكَعَ ، فَارْكَعُوا ، وَلا تَخْتَلِفُوا عَلَيْهِ ، فَإِذَا قَالَ : سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ، فَقُولُوا : رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ ، وَإِذَا سَجَدَ فَاسْجُدُوا ، وَلا تَبْتَدِرُوا قَبْلَهُ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Imom unga ergashilishi uchundir. U namoz oʻqib takbir aytsa, takbir aytinglar; rukuʼ qilsa, rukuʼ qilinglar va unga xilof qilmanglar; ‹samiʼallohu liman hamidah› desa, ‹robbano va lakal-hamd› denglar; sajda qilsa, sajda qilinglar va undan oldin shoshilmanglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Имом унга эргашилиши учундир. У намоз ўқиб такбир айтса, такбир айтинглар; рукуъ қилса, рукуъ қилинглар ва унга хилоф қилманглар; ‹самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ› деса, ‹роббано ва лакал-ҳамд› денглар; сажда қилса, сажда қилинглар ва ундан олдин шошилманглар», дедилар.
نا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ ، أَخْبَرَنِي عِيسَى ، عَنِ الأَعْمَشِ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَلِّمُنَا يَقُولُ : " لا تُبَادِرُوا الإِمَامَ ، إِذَا كَبَّرَ الإِمَامُ فَكَبِّرُوا ، وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا ، وَإِذَا قَالَ : غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلا الضَّالِّينَ ، فَقُولُوا : آمِينَ ، وَإِذَا قَالَ : سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ، فَقُولُوا : اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ ، وَلا تُبَادِرُوا الإِمَامَ الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ bizga oʻrgatib, shunday der edilar: «Imomdan oldin shoshilmanglar. Imom takbir aytsa, takbir aytinglar; rukuʼ qilsa, rukuʼ qilinglar; ‹gʻayril-magʻzubi alayhim valaz-zoolliyn› desa, ‹omiyn› denglar; ‹samiʼallohu liman hamidah› desa, ‹allohumma robbano lakal-hamd› denglar. Rukuʼ va sajdada imomdan oldin shoshilmanglar».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ бизга ўргатиб, шундай дер эдилар: «Имомдан олдин шошилманглар. Имом такбир айтса, такбир айтинглар; рукуъ қилса, рукуъ қилинглар; ‹ғайрил-мағзуби алайҳим валаз-зооллийн› деса, ‹омийн› денглар; ‹самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ› деса, ‹аллоҳумма роббано лакал-ҳамд› денглар. Рукуъ ва саждада имомдан олдин шошилманглар».
نا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ ، ثنا ابْنُ فُضَيْلٍ ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَبَّرَ فِي الصَّلاةِ سَكَتَ بَيْنَ التَّكْبِيرِ وَالْقِرَاءَةِ ، فَقُلْتُ لَهُ : بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي ، أَرَأَيْتَ سُكَاتَكَ بَيْنَ التَّكْبِيرِ وَالْقِرَاءَةِ ، أَخْبِرْنِي مَا هُوَ ؟ قَالَ : " أَقُولُ : اللَّهُمَّ بَاعِدْ بَيْنِي وَبَيْنَ خَطِيئَتِي كَمَا بَاعَدْتَ بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ ، اللَّهُمَّ أَنْقِنِي مِنْ خَطَايَايَ كَالثَّوْبِ الأَبْيَضِ مِنَ الدَّنَسِ ، اللَّهُمَّ اغْسِلْنِي مِنْ خَطَايَايَ بِالثَّلْجِ وَالْمَاءِ وَالْبَرَدِ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadi: Nabiy ﷺ namozda takbir aytganlarida, takbir bilan qiroat orasida jim turar edilar. Men u zotga: «Otam-onam Sizga fido boʻlsin, takbir bilan qiroat orasidagi jim turishingiz haqida ayting-chi, menga xabar bering, u nima?» dedim. U zot: «Men: ‹Allohumma boʼid bayniy va bayna xotoyaya kama boʼadta baynal-mashriqi val-magʻrib, allohumma anqiniy min xotoyaya kas-savbil-abyazi minad-danas, allohummagʻsilniy min xotoyaya bis-salji val-mai val-barod› (Ey Alloh, mashriq bilan magʻrib orasini uzoqlatganing kabi men bilan xatolarim orasini uzoqlat. Ey Alloh, oq libosni kirdan tozalaganing kabi meni xatolarimdan tozala. Ey Alloh, meni xatolarimdan qor, suv va doʻl bilan yuv), deyman», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: Набий ﷺ намозда такбир айтганларида, такбир билан қироат орасида жим турар эдилар. Мен у зотга: «Отам-онам Сизга фидо бўлсин, такбир билан қироат орасидаги жим туришингиз ҳақида айтинг-чи, менга хабар беринг, у нима?» дедим. У зот: «Мен: ‹Аллоҳумма бўид байний ва байна хотояя кама бўадта байнал-машриқи вал-мағриб, аллоҳумма анқиний мин хотояя кас-савбил-абязи минад-данас, аллоҳуммағсилний мин хотояя бис-салжи вал-маи вал-барод› (Эй Аллоҳ, машриқ билан мағриб орасини узоқлатганинг каби мен билан хатоларим орасини узоқлат. Эй Аллоҳ, оқ либосни кирдан тозалаганинг каби мени хатоларимдан тозала. Эй Аллоҳ, мени хатоларимдан қор, сув ва дўл билан юв), дейман», дедилар.
نا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ ، أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ ، عَنِ الأَعْمَشِ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَلِّمُنَا ، يَقُولُ : " إِذَا كَبَّرَ الإِمَامُ فَكَبِّرُوا ، وَإِذَا قَرَأَ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلا الضَّالِّينَ ، فَقُولُوا : آمِينَ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ bizga oʻrgatib, shunday der edilar: «Imom takbir aytsa, takbir aytinglar; ‹gʻayril-magʻzubi alayhim valaz-zoolliyn› deb oʻqisa, ‹omiyn› denglar».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ бизга ўргатиб, шундай дер эдилар: «Имом такбир айтса, такбир айтинглар; ‹ғайрил-мағзуби алайҳим валаз-зооллийн› деб ўқиса, ‹омийн› денглар».
نا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الصَّدَفِيُّ ، نا ابْنُ وَهْبٍ ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ ، أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيِّبِ ، وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، يَقُولُ : " إِذَا أَمَّنَ الإِمَامُ فَأَمِّنُوا ، فَمَنْ وَافَقَ تَأْمِينُهُ تَأْمِينَ الْمَلائِكَةِ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Imom omin desa, sizlar ham omin denglar; zero, kimning omini malaklarning omini bilan mos kelsa, uning oʻtgan gunohi magʻfirat qilinadi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Имом омин деса, сизлар ҳам омин денглар; зеро, кимнинг омини малакларнинг омини билан мос келса, унинг ўтган гуноҳи мағфират қилинади».
أنا عِيسَى بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْغَافِقِيُّ ، ثنا ابْنُ وَهْبٍ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ حُمَيْدٍ ، عَنْ قُرَّةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَنْ أَدْرَكَ رَكْعَةً مِنَ الصَّلاةِ ، فَقَدْ أَدْرَكَهَا قَبْلَ أَنْ يُقِيمَ الإِمَامُ صُلْبَهُ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim imom belini (rukuʼdan) tiklashidan oldin namozning bir rakatiga ulgursa, oʻsha namozga ulgurdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким имом белини (рукуъдан) тиклашидан олдин намознинг бир ракатига улгурса, ўша намозга улгурди», дедилар.
نا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ ، ثنا شُعْبَةُ ، عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا عَلْقَمَةَ الْهَاشِمِيَّ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ ، يَقُولُ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، يَقُولُ : " مَنْ أَطَاعَنِي فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ ، وَمَنْ عَصَانِي ، فَقَدْ عَصَى اللَّهَ ، وَمَنْ أَطَاعَ الأَمِيرَ فَقَدْ أَطَاعَنِي ، وَمَنْ عَصَى الأَمِيرَ ، فَقَدْ عَصَانِي ، إِنَّمَا الإِمَامُ جُنَّةٌ ، فَإِذَا صَلَّى قَاعِدًا ، فَصَلُّوا قُعُودًا ، وَإِذَا قَالَ : سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ، فَقُولُوا : اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ ، فَإِذَا وَافَقَ قَوْلُ أَهْلِ الأَرْضِ قَوْلَ أَهْلِ السَّمَاءِ ، غُفِرَ لَهُ مَا مَضَى مِنْ ذَنْبِهِ ، وَيَهْلِكُ كِسْرَى وَلا كِسْرَى بَعْدُ ، وَيَهْلِكُ قَيْصَرُ وَلا وَقَيْصَرَ مِنْ بَعْدِهِ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Kim menga itoat qilsa, Allohga itoat qilibdi; kim menga osiy boʻlsa, Allohga osiy boʻlibdi. Kim amirga itoat qilsa, menga itoat qilibdi; kim amirga osiy boʻlsa, menga osiy boʻlibdi. Imom faqat qalqondir. U oʻtirib namoz oʻqisa, sizlar ham oʻtirib namoz oʻqinglar; ‹samiʼallohu liman hamidah› desa, ‹allohumma robbano lakal-hamd› denglar. Yer ahlining soʻzi osmon ahlining soʻziga mos kelsa, uning oʻtgan gunohlari magʻfirat qilinadi. Kisro halok boʻladi va undan keyin kisro boʻlmaydi; Qaysar halok boʻladi va undan keyin Qaysar boʻlmaydi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Ким менга итоат қилса, Аллоҳга итоат қилибди; ким менга осий бўлса, Аллоҳга осий бўлибди. Ким амирга итоат қилса, менга итоат қилибди; ким амирга осий бўлса, менга осий бўлибди. Имом фақат қалқондир. У ўтириб намоз ўқиса, сизлар ҳам ўтириб намоз ўқинглар; ‹самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ› деса, ‹аллоҳумма роббано лакал-ҳамд› денглар. Ер аҳлининг сўзи осмон аҳлининг сўзига мос келса, унинг ўтган гуноҳлари мағфират қилинади. Кисро ҳалок бўлади ва ундан кейин кисро бўлмайди; Қайсар ҳалок бўлади ва ундан кейин Қайсар бўлмайди».
نا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ ، وَثنا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، أَوْ أَبُو الْقَاسِمِ عَلَيْهِ السَّلامُ : " أَمَّا يَخْشَى الَّذِي يَرْفَعُ رَأْسَهُ قَبْلَ الإِمَامِ أَنْ يُحَوِّلَ اللَّهُ رَأْسَهُ رَأْسَ حِمَارٍ ؟ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Muhammad ﷺ — yoki: Abul-Qosim alayhissalom — : «Imomdan oldin boshini koʻtaradigan kishi, Alloh uning boshini eshak boshiga aylantirib qoʻyishidan qoʻrqmaydimi?», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Муҳаммад ﷺ — ёки: Абул-Қосим алайҳиссалом — : «Имомдан олдин бошини кўтарадиган киши, Аллоҳ унинг бошини эшак бошига айлантириб қўйишидан қўрқмайдими?», дедилар.
نا الْحُسَنُ بْنُ نَصْرِ الْمُعَارِكِ الْمِصْرِيُّ ، ثنا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ ، ثنا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ ، ثنا عُمَارَةُ بْنُ الْقَعْقَاعِ ، نا أَبُو زُرْعَةَ بْنُ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ ، نا أَبُو هُرَيْرَةَ ، قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا نَهَضَ فِي الثَّانِيَةِ اسْتَفْتَحَ بِـ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَلَمْ يَسْكُتْ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: «Rasululloh ﷺ ikkinchi (rakatga) turganlarida, jim turmay, ‹Al-hamdu lillahi robbil-olamiyn› bilan boshlar edilar».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ иккинчи (ракатга) турганларида, жим турмай, ‹Ал-ҳамду лиллаҳи роббил-оламийн› билан бошлар эдилар».
نا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلاءِ ، نا سُفْيَانُ ، نا أَبُو الزِّنَادِ ، عَنِ الأَعْرَجِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، رِوَايَةً ، قَالَ : " إِنَّ الإِمَامَ أَمِينٌ ، أَوْ أَمِيرٌ ، فَإِنْ صَلَّى قَاعِدًا ، فَصَلُّوا قُعُودًا ، وَإِنْ صَلَّى قَائِمًا ، فَصَلُّوا قِيَامًا "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qilib dedi: «Albatta, imom omonatdor — yoki: amir — dir. Agar u oʻtirib namoz oʻqisa, sizlar ham oʻtirib oʻqinglar; agar tik turib oʻqisa, sizlar ham tik turib oʻqinglar».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилиб деди: «Албатта, имом омонатдор — ёки: амир — дир. Агар у ўтириб намоз ўқиса, сизлар ҳам ўтириб ўқинглар; агар тик туриб ўқиса, сизлар ҳам тик туриб ўқинглар».
نا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ الْبَرْقِيُّ ، ثنا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ ، وَثنا نَافِعُ بْنُ يَزِيدَ ، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي الْعِتَابِ ، وَابْنُ الْمَقْبُرِيِّ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا جِئْتُمْ وَنَحْنُ سُجُودٌ فَاسْجُدُوا ، وَلا تَعُدُّوهَا شَيْئًا ، وَمَنْ أَدْرَكَ الرَّكْعَةَ فَقَدْ أَدْرَكَ الصَّلاةَ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : فِي الْقَلْبِ مِنْ هَذَا الإِسْنَادِ ، فَإِنِّي كُنْتُ لا أَعْرِفُ يَحْيَى بْنَ أَبِي سُلَيْمَانَ بِعَدَالَةٍ وَلا جَرْحٍ . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : نَظَرْتُ فَإِذَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَدْ رَوَى عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ هَذَا أَخْبَارًا ذَوَاتَ عَدَدٍ . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : وَهَذِهِ اللَّفْظَةُ : " فَلا تَعُدُّوهَا شَيْئًا " مِنَ الْجِنْسِ الَّذِي بَيَّنْتُ فِي مَوَاضِعَ مِنْ كُتُبِنَا أَنَّ الْعَرَبَ تَنْفِي الاسْمَ عَنِ الشَّيْءِ لِنَقْصِهِ عَنِ الْكَمَالِ وَالتَّمَامِ ، وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ صَحَّ عَنْهُ الْخَبَرُ أَرَادَ بِقَوْلِهِ : " فَلا تَعُدُّوهَا شَيْئًا " أَيْ : لا تَعُدُّوهَا سَجْدَةً تُجْزِئُ مِنْ فَرْضِ الصَّلاةِ ، لَمْ يُرِدْ : لا تَعُدُّوهَا شَيْئًا ، لا فَرْضًا وَلا تَطَوُّعًا
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Biz sajdada turganimizda kelsangiz, sajda qilinglar, lekin uni (rakat sifatida) hech narsa hisoblamanglar. Kim rakatga ulgursa, namozga ulgurdi». Abu Bakr aytdi: Bu isnodda koʻnglimda (shubha) bor; chunki men Yahyo ibn Abu Sulaymonni adolat bilan ham, jarh bilan ham tanimas edim. Abu Bakr aytdi: Nazar soldim, shunda Bani Hoshimning mavlosi Abu Said mana shu Yahyo ibn Abu Sulaymondan sanoqli xabarlarni rivoyat qilgan ekan. Abu Bakr aytdi: «Uni hech narsa hisoblamanglar» degan bu lafz men kitoblarimizning bir necha joyida bayon qilgan jinsdandirki, arablar narsaning kamoli va toʻliqligi yetishmagani uchun undan nomni nafy qiladilar. Nabiy ﷺ — agar xabar u zotdan sahih boʻlsa — «uni hech narsa hisoblamanglar» degan soʻzlari bilan: uni namozning farzidan kifoya qiladigan sajda deb hisoblamanglar, degan maʼnoni iroda qilganlar; uni na farz, na nafl — hech narsa deb hisoblamanglar, degan maʼnoni iroda qilmaganlar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Биз саждада турганимизда келсангиз, сажда қилинглар, лекин уни (ракат сифатида) ҳеч нарса ҳисобламанглар. Ким ракатга улгурса, намозга улгурди». Абу Бакр айтди: Бу иснодда кўнглимда (шубҳа) бор; чунки мен Яҳё ибн Абу Сулаймонни адолат билан ҳам, жарҳ билан ҳам танимас эдим. Абу Бакр айтди: Назар солдим, шунда Бани Ҳошимнинг мавлоси Абу Саид мана шу Яҳё ибн Абу Сулаймондан саноқли хабарларни ривоят қилган экан. Абу Бакр айтди: «Уни ҳеч нарса ҳисобламанглар» деган бу лафз мен китобларимизнинг бир неча жойида баён қилган жинсдандирки, араблар нарсанинг камоли ва тўлиқлиги етишмагани учун ундан номни нафй қиладилар. Набий ﷺ — агар хабар у зотдан саҳиҳ бўлса — «уни ҳеч нарса ҳисобламанглар» деган сўзлари билан: уни намознинг фарзидан кифоя қиладиган сажда деб ҳисобламанглар, деган маънони ирода қилганлар; уни на фарз, на нафл — ҳеч нарса деб ҳисобламанглар, деган маънони ирода қилмаганлар.
نا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ ، نا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ ، نا يُونُسُ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : أُقِيمَتِ الصَّلاةُ ، وَعُدِّلَتِ الصُّفُوفُ قِيَامًا ، فَخَرَجَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَلَمَّا قَامَ فِي مُصَلاهُ ، ذَكَرَ أَنَّهُ جُنُبٌ ، فَأَوْمَأَ إِلَيْنَا ، وَقَالَ : " مَكَانَكُمْ " . ثُمَّ دَخَلَ ، فَاغْتَسَلَ ، فَخَرَجَ فَصَلَّى بِنَا
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Namoz uchun iqoma aytildi va saflar tik turgan holda tekislandi. Rasululloh ﷺ bizga (qarab) chiqdilar; namozgohlarida turganlarida, oʻzlarining junubliklarini esladilar va bizga ishora qilib: «Joyingizda (turinglar)», dedilar. Soʻng ichkariga kirib gusl qildilar, keyin chiqib bizga namoz oʻqib berdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Намоз учун иқома айтилди ва сафлар тик турган ҳолда текисланди. Расулуллоҳ ﷺ бизга (қараб) чиқдилар; намозгоҳларида турганларида, ўзларининг жунубликларини эсладилар ва бизга ишора қилиб: «Жойингизда (туринглар)», дедилар. Сўнг ичкарига кириб гусл қилдилар, кейин чиқиб бизга намоз ўқиб бердилар.